BAÐIÞIKLIK SÝSTEMÝ VE YETERSÝZLÝKLERÝ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BAÐIÞIKLIK SÝSTEMÝ VE YETERSÝZLÝKLERÝ"

Transkript

1 Ý.Ü. Cerrahpaþa Týp Fakültesi Sürekli Týp Eðitimi Etkinlikleri Sempozyum Dizisi No: 80 BAÐIÞIKLIK SÝSTEMÝ VE YETERSÝZLÝKLERÝ Editör Prof. Dr. Yýldýz Camcýoðlu 22 Yazar Katýlýmýyla 2013 ÝSTANBUL

2 Ýstanbul Üniversitesi Cerrahpaþa Týp Fakültesi Sürekli Týp Eðitimi Etkinlikleri Sempozyum Dizisi No: 80 Baðýþýklýk Sistemi ve Yetersizlikleri Editör: Prof. Dr. Yýldýz Camcýoðlu 2013 Bu kitabýn bütün haklarý Ýstanbul Üniversitesi Cerrahpaþa Týp Fakültesi Sürekli Týp Eðitimi Komisyonuna içeriðinde yer alan bilgi ve görsel materyal ile ilgili her türlü sorumluluk yazarlara aittir. Kitabýn tamamý ya da bir bölümü yazýlý izin alýnmaksýzýn elektronik ya da mekanik yöntemlerle kopya edilemez, çoðaltýlamaz ve yayýnlanamaz. Kaynak olarak belirtilmesi koþuluyla alýntý yapýlabilir. Birinci Basým 6-7 Mayýs 2013 Ýstanbul Üniversitesi Cerrahpaþa Týp Fakültesi Sürekli Týp Eðitimi Komisyonu Baþkan Prof. Dr. Barýþ Ýlerigelen Kardiyoloji Anabilim Dalý Üyeler Prof. Dr. M. Rýza Altýparmak Ýç Hastalýklarý Anabilim Dalý Prof. Dr. Ertuðrul H. Aydemir Prof. Dr. Salim Çalýþkan Prof. Dr. Oktay Demirkýran Prof. Dr. Nur Ahmet Erözenci Prof. Dr. Ertuðrul Gazioðlu Prof. Dr. Emel Taþdelen Gür Prof. Dr. Meral Erdemir Kýzýltan Prof. Dr. Haþim Mutlu Prof. Dr. Gül Öngen Prof. Dr. Recep Öztürk Prof. Dr. Sabahattin Saip Prof. Dr. Hakký Oktay Seymen Prof. Dr. Abdullah Sonsuz Prof. Dr. Öner Süzer Prof. Dr. Yakup Tuna Dermatoloji Anabilim Dalý Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Anabilim Dalý Anestezi ve Reanimasyon Anabilim Dalý Üroloji Anabilim Dalý Genel Cerrahi Anabilim Dalý Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Anabilim Dalý Nöroloji Anabilim Dalý Kardiyoloji Anabilim Dalý Göðüs Hastalýklarý Anabilim Dalý Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalýklarý Anabilim Dalý Nöroloji Anabilim Dalý Fizyoloji Anabilim Dalý Ýç Hastalýklarý ve Týp Eðitimi Anabilim Dalý Týbbi Farmakoloji Anabilim Dalý Anatomi Anabilim Dalý Baský öncesi hazýrlýk Kapak tasarýmý Enðin DÝREN Baský ve Cilt Doyuran Matbaasý Alemdar Caddesi Güzel Sanatlar Sokak No: 5 Caðaloðlu / Ýstanbul Tel.: (0212) Faks: (0212) Adet basýlmýþtýr.

3 ÖNSÖZ Baðýþýklýk bilimi veya immün sistem günlük yaþantýmýzda, bilimsel olsun olmasýn her türlü yayýnda ve hatta reklamlarda her an hayatýmýzýn içinde yer almaktadýr. Konu bu kadar güncelleþince immün sistem veya baðýþýklýk sistemi yeteri kadar biliniyor mu? sorusu akla gelmektedir. Baðýþýklýk veya immünite, enfeksiyon hastalýklarýna karþý direnç olarak tanýmlanýr. Enfeksiyonlara karþý savunmayý saðlayan hücreler, dokular ve moleküllerin hepsine genel olarak immünsistem adý verilmektedir. Ýmmünoloji, immün sistemi ve immün sistemin vücuda yayýlan patojenlere verdiði yanýtlarýnýn incelendiði bir bilim dalýdýr. Ý. Ü. Cerrahpaþa Týp Fakültesi öðretim üyelerinin desteði ile kurulan Türk Ýmmünoloji Derneði, 1974 den beri bilimsel toplantýlar düzenleyerek ve bilim insaný yetiþmesine katkýda bulunarak immünoloji biliminin ülkemizde yayýlmasýný saðlamayý amaç edinmiþtir. Bu sempozyumun düzenlemesindeki katkýlarý için de Türk Ýmmünoloji Derneðine teþekkür ediyorum. Ýmmün sistemi kusurlu doðan veya Primer Ýmmün Yetersizlik olarak tanýmlanan bireylerin hayatý tehdit eden ciddi enfeksiyon geçirmeleri, immün sistemin saðlýk için ne kadar önemli olduðunun göstergesidir. Sýk enfeksiyon geçirme öyküsü ile gelen çocuklar, hekim için çözümlenmesi gereken en güç sorunlardan birisini oluþturmaktadýr. Hayatýn ilk yýlýndaki fizyolojik immatürite sýk enfeksiyon hastalýklarýna yol açabilmesine karþýn, en sýk bu dönemde görülen primer immün yetersizlik hastalýklarý göz ardý edilmemelidir. Ýmmün yetersizlikli hastalarýn sorunlarý tanýdan tedaviye ve toplum içinde yaþamlarýný sürdürebilme çabalarýna kadar uzanmaktadýr. Ýmmün Yetmezlik Derneði (ÝMYED) bu sorunlarý dile getirmek, çözüm aramak ve hastalara destek olmak için kurulmuþtur. Bu sempozyumda onlarada sorunlarýný anlatmak fýrsatý verilmiþtir. Son 20 yýlda immünolojik yöntemlerdeki teknolojik geliþmeler baðýþýklýk sistemindeki araþtýrmalarý moleküler düzeye taþýmýþ ve buna 3

4 koþut olarak baðýþýklýk sistemi ve yetersizlikleri konusundaki bilgilerimizde daha derinleþmiþtir. Baðýþýklýk sistemi ve yetersizlikleri konusunda güncelleþen bilgileri aktarmak üzere Ý. Ü., Cerrahpaþa Týp Fakültesi, Sürekli Týp Eðitimi kapsamýnda Türk Ýmmünoloji Derneði ve Ýmmün Yetmezlik Derneði nin iþbirliði ile düzenlenen bu sempozyumda ülkemizin farklý üniversitelerinden konusunda uzman öðretim üyeleri davet edilmiþlerdir. Bu bilimsel þölene katýlmayý kabul eden ve engin bilgilerini yazýya dökerek emek veren ve kitap basýlmasýna olanak saðlayan tüm öðretim üyelerine yürekten teþekkür ediyorum. Yazarlar immün sistem ve primer yetersizlik hastalýklarýna ait bilgileri, aydýnlatýcý tablolar, þekiller ve yalýn bir anlatým kullanarak sunmuþlardýr, bu kitabýn öðrencilere ve tüm hekimlere yararlý ve yol gösterici olmasý dileðiyle Editör Prof. Dr. Yýldýz Camcýoðlu Ý. Ü. Cerrahpaþa Týp Fakültesi Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Anabilim Dalý Ýnfeksiyon Hastalýklarý, Klinik Ýmmünoloji ve Allerji Bilim Dalý 4

5 Yazarlar Doç. Dr. Ahmet Özen Prof. Dr. Ayper Somer Doç. Dr. Cem Ar Doç. Dr. Elif Aydýner Doç. Dr. Erkan Yýlmaz Doç. Dr. Esin Aktaþ Prof. Dr. Gaye Erten Dr. Gökçen Gözübatýk Çelik Marmara Üniversitesi Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi Pediatrik Allerji ve Ýmmünoloji Bölümü Ý.Ü. Ýstanbul Týp Fakültesi, Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Anabilim Dalý Enfeksiyon Hastalýklarý ve Ýmmünoloji Bilim Dalý Ýstanbul Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi, Hematoloji Kliniði Marmara Üniversitesi Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi Pediatrik Allerji ve Ýmmünoloji Bölümü Ý.Ü. Cerrahpaþa Týp Fakültesi, Cerrahpaþa Kan Merkezi, Doku Tipi Laboratuvarý Ýstanbul Üniversitesi, DETAE, Ýmmünoloji Anabilim Dalý Ýstanbul Üniversitesi, DETAE, Ýmmünoloji Anabilim Dalý Ý.Ü Cerrahpaþa Týp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalý Prof. Dr. Güher Saruhan Direskeneli Ýstanbul Üniversitesi, Fizyoloji Bilim Dalý Doç. Dr. Gülderen Yanýkkaya Demirel Yeditepe Üniversitesi Týp Fakültesi, Ýmmünoloji Anabilim Dalý Prof. Dr. Günnur Deniz Prof. Haluk Çokuðraþ Prof. Dr. Iþýl Barlan Murat ERGÝNSOY Prof. Dr. Necla Akçakaya Prof. Dr. Nuran Salman Doç. Dr. Safa Barýþ Selcan Kaya Prof. Dr. Selim Badur Suzan Adýn Çýnar Prof. Dr. Þebnem Kýlýç Prof. Dr. Yýldýz Camcýoðlu Ýstanbul Üniversitesi, DETAE, Ýmmünoloji Anabilim Dalý Ý.Ü. Cerrahpaþa Týp Fakültesi, Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Anabilim Dalý Enfeksiyon Hastalýklarý, Klinik Ýmmünoloji ve Allerji Bilim Dalý Marmara Üniversitesi Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi Pediatrik Allerji ve Ýmmünoloji Bölümü Ýmmün Yetmezliði Derneði (ÝMYED) Üyesi Ý.Ü. Cerrahpaþa Týp Fakültesi, Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Anabilim Dalý Enfeksiyon Hastalýklarý, Klinik Ýmmünoloji ve Allerji Bilim Dalý Ý.Ü. Ýstanbul Týp Fakültesi, Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Anabilim Dalý Enfeksiyon Hastalýklarý ve Ýmmünoloji Bilim Dalý Marmara Üniversitesi Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi Pediatrik Allerji ve Ýmmünoloji Bölümü Ýmmün Yetmezliði Derneði (ÝMYED) Baþkaný Ý.Ü. Ýstanbul Týp Fakültesi, Viroloji ve Temel Ýmmünoloji Bilim Dalý Ýstanbul Üniversitesi, DETAE, Ýmmünoloji Anabilim Dalý Uludað Universitesi Týp Fakültesi, Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Anabilim Dalý, Ýmmünoloji Bilim Dalý Ý.Ü. Cerrahpaþa Týp Fakültesi, Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Anabilim Dalý Enfeksiyon Hastalýklarý, Klinik Ýmmünoloji ve Allerji Bilim Dalý 22 yazar katýlýmýyla (Alfabetik sýraya göre) 5

6 6

7 ÝÇÝNDEKÝLER Ýmmün Sistemin Organ ve Hücreleri...9 Dr. Esin ÇETÝN AKTAÞ Doðal Ýmmün Yanýt: Sistemin Harekete Geçmesi ve Hümoral Elementleri...17 Selim BADUR Doðal Ýmmün Sistemin Hücresel Elemanlarý...25 Prof. Dr. Günnur DENÝZ B Hücre Geliþimi, Etkinleþmesi ve Ýþlevleri...29 Prof. Dr. Yýldýz CAMCIOÐLU T hücre Geliþimi ve Ýþlevleri (Hücresel Ýmmün Yanýt)...41 Prof. Dr. Güher SARUHAN DÝRESKENELÝ Ýnsan Lökosit Antijenleri-HLA...47 Yard. Doç. Erkan YILMAZ Sitokinler...55 Doç. Dr. Gaye ERTEN Sistem Ýmmünolojisi...63 Doç. Dr. Gülderen YANIKKAYA DEMÝREL Aþýrý Duyarlýlýk Yanýtlarý...67 Prof. Dr. Günnur DENÝZ Anafilaksi...71 Prof. Dr. Necla AKÇAKAYA Sýk Hastalanan Çocuða Yaklaþým...77 Prof. Dr. Yýldýz CAMCIOÐLU Eriþkin Çaðda Taný Alan Primer Ýmmun Yetersizliklere Yaklaþým...91 Dr. M. Cem AR 7

8 Ýmmün Yetersizlik Tanýsýnda Kullanýlan Laboratuvar Uuygulamalarý Suzan ÇINAR Ýmmun Yetersizlikte Aþýlama Prof. Dr. Nuran SALMAN Primer Antikor Yetersizlikleri Doç. Dr. Ahmet ÖZEN Kombine Ýmmün Yetmezlikler Doç. Dr. Safa BARIÞ Kronik Granülomatöz Hastalýk Prof. Dr. Iþýl B. BARLAN, Doç. Dr. Ahmet ÖZEN, Doç. Dr. Safa BARIÞ, Doç. Dr. Elif AYDINER Diðer Ýmmün Yetmezlikler Doç. Dr. Elif KARAKOÇ - AYDINER Damar Ýçi Ýmmünoglobulinin (IVIG) Hazýrlanmasý ve Etki Mekanizmalarý Prof. Dr. Yýldýz CAMCIOÐLU Ýntravenöz Ýmmünglobulin Tedavisi Sara Þebnem KILIÇ Ýmmün Yetmezlik Derneði (ÝMYED) Selcan KAYA Ýmmün Yetersizlik Hastasý Olmak Dr. Gökçen GÖZÜBATIK ÇELÝK Ben Hastayým Murat ERGÝNSOY 8

9 Ý.Ü. Cerrahpaþa Týp Fakültesi Sürekli Týp Eðitimi Etkinlikleri Baðýþýklýk Sistemi ve Yetersizlikleri Sempozyum Dizisi No: Mayýs 2013; s Ýmmün Sistemin Organ ve Hücreleri Dr. Esin ÇETÝN AKTAÞ Spesifik immün sistemin hücreleri olan lenfositlerin, mononükleer fagositlerin ve diðer yardýmcý hücrelerin yabancý antijenlerle karþýlaþtýklarý doku ve organlar lenfoid sistem olarak adlandýrýlmaktadýr. Bu hücrelerin anatomik organizasyonlarý ile kan, lenfatik sistem ve lenfoid organlar arasýndaki sirkülasyon immün yanýtýn oluþmasýnda kritik rol oynamaktadýr. Ýmmün sistemin doku ve hücrelerini kýsaca özetlersek, makrofajlar dokulara giren mikroplara hýzlý yanýt veren ve dokularda sürekli bulunan fagositik hücrelerdir. Nötrofiller ve makrofajlarýn öncül hücresi olan monositler kanda bulunur ve enfeksiyon bölgelerine göç ederler. Periferik lenfoid organlar olarak isimlendirilen özelleþmiþ dokular, deri, gastrointestinal ve solunum yollarýndan vücuda giren mikrobiyal antijenlerin yoðunlaþtýrýldýðý yerlerdir. Antijenin yakalanmasý ve lenfoid organlara transportu edinsel immün yanýtý baþlatan ilk basamaktýr. Bu antijenler, antijen sunucu hücrelerin (ASH) yardýmýyla lenfositlere sunulur. Profesyonel ASH lerden dendritik hücreler (DH) mikrobiyal antijenlerin yakalanmasý, lenfoid dokulara taþýnmasý ve sunulmasýndan sorumludur. Daha önce antijenle karþýlaþmamýþ naif lenfositler antijenleri tanýdýðý perferik lenfoid organlara gelir ve böylece edinsel immün yanýt baþlar ve efektör veya hafýza lenfosit oluþumu gerçekleþir. Efektör ve hafýza lenfositler kan dolaþýmýndan antijenin girdiði periferal bölgelere göç ederler ve etkili olarak bu bölgelerde kalýrlar. Bu olay immün yanýtýn sistemik olduðunu kanýtlamaktadýr. FAGOSÝTÝK HÜCRELER Makrofajlar ve nötrofillerin dahil olduðu fagositik hücrelerin primer fonksiyonu mikroplarýn tanýnmasý, fagosite edilmesi ve öldürülmesidir. Ýstanbul Üniversitesi, DETAE, Ýmmünoloji Anabilim Dalý 9

10 Dr. Esin AKTAÞ Nötrofiller. Dolaþýmda polimorf nükleer lökositler olarak da isimlendirilen nötrofiller beyaz kan hücrelerinin çoðunluðunu oluþturmakta ve enflamatuvar reaksiyonlarýn erken fazýný oluþturmaktadýr µm çapýndaki nötrofillerin sitoplazmalarýnda iki tip granül içeriði bulunmaktadýr. Spesifik granüller lizozim, kollagenaz ve elastaz, azurofilik granüller ise enzimler, defensin ve katelisidin gibi mikrobiyal granüller içermektedir. hcap-18/ll37 nötrofillerden üretilmekte, antimikrobiyal aktivitenin yaný sýra farklý hücrelerden sitokin ve kemokin üretiminin modulasyonu ve efektör hücrelere kemoatraktan özellik saðlamaktadýr. Nötrofiller kemik iliðinden kökenlenmekte ve granülosit koloni stimüle edici faktör (GCSF) ile stimüle olmaktadýr. Mikroplarýn girmesinden sonra saatler içinde enfeksiyon bölgesine göç eden nötrofiller, enflamasyon bölgesine göç etmedikleri zaman apoptoza uðramakta ve karaciðer ve dalaktaki sabit makrofajlar tarafýndan fagosite edilmektedir. Mononükleer fagositler. Mononükleer fagosit sistemi doðal ve edinsel immünitede rol oynayan ve esas fonksiyonu fagositoz olan hücrelerden oluþmaktadýr. Bu hücreler kemik iliðinde oluþmakta, dolaþýmda olgunlaþýp farklý dokularda aktive olmaktadýr. Monositler µm çapýnda, sitoplazmasýnda fagositik vakuoller, lizozomlar ve hücre iskeleti filamentleri içeren hücrelerdir. Monositler fagositoz yetenekleri, T lenfositlerine antijen sunumu, IL-1, IL-6, TNF-α, LL37 katelisidin üretebilmelerinden dolayý immün yanýtýn önemli bir hücre alt grubudur. Monositlerin farklý fenotipik ve fonksiyonel özelliklerine göre CD14 + CD16 - ve CD14 + CD16 + alt gruplarý bulunmaktadýr. Konvansiyonel CD14 + CD16 - monositlerin aksine CD14 + CD16 + monositlerin yüksek oranda antijen sunumu ve proinflamatuvar sitokin salgýlamalarý nedeniylen proinflamatuvar özellik gösterdikleri saptanmýþtýr. Dokuya göç eden monositler olgunlaþmakta ve makrofaja dönüþmektedir. Makrofajlar bulunduklarý dokulara göre farklý isimler almaktadýr. Örneðin merkezi sinir sisteminde mikrogliyal hücreler, karaciðerin vasküler sinüzoidlerinde Kupffer hücreleri, akciðerlerde alveolar makrofajlar ve kemikte osteoklast olarak isimlendirilmektedir. Makrofajlar, mikroplarýn fagositozunda ve öldürülmesinde mikroplara toksik etki gösteren reaktif oksijen ve nitrojen ürünleri ile proteolitik enzimler rol oynamaktadýr. Bu hücreler ayrýca sitokin salýnýmý, antijen sunan hücre olarak T hücrelerini aktive etmesi, anjiyogenez ve fibrozisi stimüle ederek doku onarýmýna katkýda bulunur. 10

11 Ýmmün Sistemin Organ ve Hücreleri Makrofajlar polarizsyonlarýna göre mikrobisidal aktivite gösteren M1 ve immünomodulatör role sahip M2 olmak üzere iki alt gruba ayrýlmaktadýr. MAST HÜCRELERÝ, EOZÝNOFÝLLER ve BAZOFÝLLER Mast hücreleri, bazofiller ve eozinofiller doðal ve edinsel immünitede rolleri bulunan hücrelerdir ve sitoplazmalarýnda farklý tip enflamatuvar ve antimikrobiyal medyatörler içeren sitoplazmik granülleri bulunmaktadýr. Helmintik enfeksiyonlara karþý korunmada ve alerjik reaksiyonlarda öneml rol üstlenirler. Mast hücreleri. Deri ve mukozal epitelde bulunan, sitoplazmik granüllerinde histamin ve medyatörler içeren kemik iliði kökenli hücrelerdir. Stem cell faktör (c-kit) mast hücre geliþimi için temel bir sitokindir. Olgun mast hücreleri dolaþýmda bulunmaz çoðunlukla saðlýklý dokularda küçük kan damarlarý ile sinirlere komþu olarak bulunmaktadýr. Sitoplazmik granülleri asidik proteoglikanlar içermekte ve plazma membranýnda kompleman proteinleri, nöropeptidler, mikrobisidal ürünleri tanýyan aktivatör reseptörler ile genelde antikorla kaplý IgE ve IgG reseptörleri bulunmaktadýr. Mast hücre yüzeyindeki antikorlar antijenle baðlandýðýnda sinyal iletimi baþlar ve sitoplazmik granüller hücre dýþýna salýnýr. Salgýlanan bu histaminler ve sitokinler kan damarlarýnda deðiþime neden olmakta ve enflamatuvar reaksiyonlar baþlatmaktadýr. Bazofiller. Mast hücrelerine yapýsal ve fonksiyonel olarak benzerlik gösteren ve kemik iliðinden kökenlenen bazofiller normalde dolaþýmda bulunmamakla beraber enflamatuvar bölgelere göç etmektedirler. Sitoplazmalarýnda granüller içermekte ve mast hücrelerine benzer çok sayýda medyatör sentezleyebilmektedir. Yüzeylerinde IgG ve IgE reseptörleri eksprese ederler, IgE baðlarlar ve antijen baðlanmasýný takiben aktive olurlar. Bazofiller sayýca dokularda çok az bulunduklarýndan dolayý, konak savunmasýnda ve alerjik reaksiyonlardaki rolleri tam aydýnlatýlmamýþtýr. Eozinofiller. Sitoplazmik granüllerinde parazitlerin hücre duvarlarýna zararlý, bazen konaðýn dokularýna da zarar veren enzimler bulunan kan granülositleridir. Kemik iliðinden köken alan eozinofillerin olgunlaþmasýnda GM-CSF, IL-3 ve IL-5 önemli rol oynamaktadýr. Özellikle solunum, gastrointestinal ve genitoüriner kanal mukozasýnda bulunan eozinofillerin ve sayýlarýnýn enflamasyonda arttýðý gösterilmiþtir. 11

12 Dr. Esin AKTAÞ 12 ANTÝJEN SUNAN HÜCRELER ASH ler mikrobiyal ve diðer tip antijenleri yakalayýp lenfositlere sunan, lenfositlerin farklýlaþmasý ve proliferasyonu için sinyal saðlayan hücre populasyonudur. ASH lerin T hücre yanýtýný baþlatan esas hücresi DH lerdir. Makrofajlar ve B lenfositleri de farklý tip immün yanýtlarda T lenfositlerine antijen sunmaktadýr. Ayrýca özel bir hücre grubu olan foliküler DH ler hümoral immün yanýtýn belli bir fazýnda B lenfositlerine antijen sunumunda rol oynamaktadýr. ASH ler doðal ve edinsel immün sistem arasýnda baðlantý saðlayarak her iki sistemin bir komponenti olarak görev yapmaktadýr. Dendritik hücreler. Naif T hücre aktivasyonunu saðlayan DH ler, enfeksiyonlara karþý hem doðal hem de edinsel immün yanýtta önemli rollere sahiptir. Bu hücreler uzun membranöz uzantýlarý ve fagositik aktivitelere sahiptirler. Lenfoid doku, mukozal epitel ve organ parenkimlerinde yaygýn olarak lokalize olmaktadýrlar. DH ler hemapoetik hücrelerin miyeloid soyun bir üyesidir ve maturasyonunda Flt-3 ligand adý verilen sitokin etkili olmaktadýr. Makrofajlara benzer þekilde DH ler memeli kökenli olmayýp mikrop kökenli molekülleri tanýyan reseptörler eksprese etmekte ve sitokin salgýlamaktadýr. Bu hücrelerin büyük çoðunluðu konvansiyonel DH olarak adlandýrýlmaktadýr. Mikrobiyal ürünler ile aktivasyon sonrasý deri, mukoza ve organ parenkimindeki DH ler lenf nodlarýna gitmekte ve mikrobiyal antijenleri T lenfositerine sunmaktadýr. DH lerin bir alt grubu olan plazmasitoid DH ler viral enfeksiyonlarýn erken fazýnda rol oynamakta ve hücre içi virüslerin nükleik asitlerini tanýyarak antiviral aktivitede önemli rolu bulunan tip I interferonlar salgýlamaktadýr. Efektör T lenfositlerine antijen sunucu hücreler. DH lere ek olarak makrofaj ve B lenfositleri, CD4+ T hücre aracýlý immün önemli antijen sunucu fonksiyonlara sahiptir. Makrofajlar, enfeksiyon bölgesinde antijeni yardýmcý T lenfositlerine sunarak T hücrelerinin aktivasyonuna ve makrofajlarý stimüle edici sitokinlerin üretimine neden olmaktadýrlar. B lenfositleri ise lenf nodu ve dalakta antijeni yardýmcý T lenfositlerine sunarak protein antijenlere karþý hümoral immün yanýtýn önemli aþamasýný oluþturmaktadýr. Foliküler dendritik hücreler. Foliküler DH ler (FDH) aktive olmuþ B lenfositlerinin bulunduðu lenf nodu, dalak ve mukozal lenfoid foliküllerde

13 Ýmmün Sistemin Organ ve Hücreleri bulunurlar. FDH ler kemik iliði öncül hücrelerden köken almakta ve antijeni T lenfositlerine sunan DH lerle baðlantýsý bulunmamaktadýr. FDH ler kompleman ürünleri veya antijen/antikor komplekslerini yakalar ve bu antijenlerin B lenfositlerince tanýnmasý için yüzeyinde sunarlar. Bu olay sunulan bu antijenlere yüksek afinite ile antijen reseptörüne ile baðlanan aktive olmuþ B lenfositlerinin seleksiyonunda önemli rol oynamaktadýr. LENFOSÝTLER Lenfositler farklý antijenik determinantlara klonal olarak çeþitlilik gösteren, antijen reseptörleri eksprese eden edinsel immün yanýtýn hücreleridir. Her bir lenfosit klonu tek bir hücreden köken almakta ve tek bir spesifiteye sahip antijen reseptörü taþýmaktadýr. Lenfositlerin farklý fonksiyon, yüzey reseptörleri ve sitokin salýnýmlarýna göre farklý alt tipleri bulunmaktadýr. B lenfositleri antikor üretiminden sorumludur ve olgunlaþmalarýnýn erken evreleri kemik iliðinde gerçekleþmektedir. B lenfositlerinin lenfoid dokulardaki farklý anatomik organizasyonlarýna göre foliküler B hücreleri, marjinal zon B hücreleri ve B1 hücreleri gibi alt gruplarý bulunmaktadýr. Hücresel immünitenin yapýtaþý olan T lenfositleri kemik iliðinden köken almakta ve timusta olgunlaþmaktadýr. CD4 + (Th) yardýmcý ve CD8 + sitotoksik T hücreleri (Tc) ve regülatör T hücreleri (Treg) αβ T hücre reseptör zincirlerini, γδ T hücreleri ise γδ zincirlerini eksprese etmektedir. Sitokin profillerine göre CD4 + T hücreleri Th1, Th2, Th9, Th17, Th22 ve T foliküler efektör hücre alt tiplerine ayrýlmaktadýr. Allerjik hastalýklarýn geliþimi süresince efektör Th2 hücreleri IL-4, IL-5, IL-9 ve IL-13 üretir. Ayrýca üretilen IL-25, IL-31 ve IL-33 ün Th2 hücre yanýtý ve enflamasyonda rolleri bulunmaktadýr. Bununla birlikte Th1 hücreleri hücre içi patojenlere koruyucu etki gösteren IFN-? üretirler. Enflamatuvar yanýtlarda rol oynayan Th17 hücreleri IL-17A, IL-17F, IL-6, IL-8, TNF-?, IL-22 ve IL-26 üretir. Mukus üretimi ve doku enflamasyonunda rol oynayan Th9 hücreleri IL-9 ve IL-10 salgýlamaktadýr. T foliküler yardýmcý hücreler B hücrelerine yardýmcý fonksiyonlarýndan dolayý lenfoid dokularda bulunan önemli bir efektör T hücre alt grubudur. Forkhead box protein 3 (FoxP3) eksprese eden Treg hücreleri immün yanýtýn 13

14 Dr. Esin AKTAÞ regülasyonu ve self toleransýn korunmasýnda rol oynamaktadýr. CD8 + Tc hücreleri MHC sýnýf I tarafýndan sunulan mikrobiyal peptidleri tanýmakta, efektör fonksiyon olarak virüs veya diðer hücre içi mikroplarla enfekte konak hücre tanýnmasý ve öldürülmesinden sorumludur. Doðal öldürücü hcreler (NK) çeþitli tümörleri, virüsle enfekte hücreler ile allogeneik hedef hücreleri öldürme yeteneðine sahip kemik iliði kökenli büyük granüllü hücrelerdir. NK hücreleri sitotoksik etkilerinin dýþýnda IFN-γ, TNF-α, IL-5, IL-8, IL-10, IL-4, IL-17 gibi çeþitli sitokinler ve kemokinler salgýlayarak immün yanýtýn regülasyonda da önemli rol oynarlar. NK hücreleri sitokin salýnýmlarýna göre NK1, NK2, NK17 ve regülatör NK hücreleri olarak ve ayrýca CD56 ve CD16 ekspresyonunun yoðunluðuna baðlý olarak fonksiyonel olarak iki alt gruba ayrýlmaktadýr. CD16 parlak CD 56 soluk fenotipindeki NK hücrelerinin daha yüksek orand sitotoksik aktivite gösterdiði, CD16 soluk CD56 parlak NK hücre alt grubunun ise esas olarak doðal immün yanýtta sitokin üretiminden sorumlu immünoregülatör hücreler olduðu gösterilmiþtir. Naif lenfositlerin aktivasyon sonrasýnda hücre büyüklükleri artar, prolifere olurlar ve lenfoblast haline dönüþürler. Bu hücrelerin bazýlarý efektör hücre haline farklýlaþýr ve yabancý antijenlerin eliminasyonu için farklý moleküller üretirler. Aktivasyon sonrasýnda CD4 + Th hücreler CD40 Ligand (CD154) eksprese eder ve sitokin salýnýmlarý baþlar. Tc virüsle enfekte veya tümör hücrelerini tanýdýðýnda sitoplazmik granüllerini salarak hedef hücreyi öldürmekte, B lenfositleri ise antikor üretmeye baþlayan plazma hücreleri haline farklýlaþmaktadýr. Hafýza hücreleri fonksiyonel olarak dinlenme fazýnda aylar hatta yýllarca canlý kalabilir. Aktive veya naif lenfositler yüzeylerindeki molekül ekspreyonlarý ile ayýrt edilebilmektedir. Örneðin hafýza B lenfositlerinin yüzeylerinde IgG, IgE veya IgA ekspresyonu varken naif B hücreleri IgM ve IgD eksprese etmektedir. Ýnsanlarda CD27 ekspresyonu hafýza B hücrelerinin, IL-7 reseptörü (CD127) ise hafýza T lenfositlerinin esas belirteçleridir. ÝMMÜN SÝSTEMÝN DOKULARI Antijen tanýnmasý ve lenfosit aktivasyonu için gerekli olan etkileþimlerin optimizasyonu, lenfositler ve ASH lerin bulunduðu ve yoðunlaþtýrýldýðý organlarda oluþmaktadýr. Yabancý antijenler bu dokulara transport edilip yoðunlaþtýrýlmaktadýr. Ýmmün sistemin dokularý lenfositlerin 14

15 Ýmmün Sistemin Organ ve Hücreleri olgunlaþtýðý ve antijene yanýt verebilecek hale geldiði primer veya merkezi lenfoid organlar ile yabancý antijenlere lenfosit yanýtýnýn baþladýðý sekonder veya periferik lenfoid organlardan oluþmaktadýr. Primer lenfoid organlar kemik iliði ve timustur. B lenfositleri kemik iðlinde olgunlaþmasýný takiben maturasyon aþamalarýný tamamladýðý lenf nodu ve dalak gibi sekonder lenfoid organlara giderler. T lenfositleri timusta olgunlaþýr, dolaþýma girer, sekonder lenfoid organlar ve dokulara giderler. Periferik lenfoid organlar lenf nodu, dalak, kutanöz immün sistem ve mukozal immün sistemden oluþur. Lenf nodlarý, tüm vücuda yayýlan lenfatik kanallarýn etrafýnda yer alan, lenfoid dokularýn bir araya gelmesinden oluþur. Epitel ve dokulardan absorbe edilen madde karýþýmý olan lenf, lenf düðümlerinden geçerken lenf düðümünde bulunan ASH ler epitelden dokulara geçen mikrobiyal antijenleri yakalayabilir. B ve T lenfositleri lenf nodu içinde farklý anatomik kompartýmanlarda bulunmaktadýr. DH ler epiteldeki mikrobiyal antijenleri yakalayýp lenf nodlarýna taþýmaktadýr. Hem antijenlerin yakalanmasý hem de lenf nodlarý taþýnmasý sonucunda antijenik yapýlar lenf nodlarýnda yoðunlaþmakta ve immün yanýt baþlamaktadýr. Dalak kan kaynaklý antijenlere karþý immün yanýtýn oluþtuðu karýn boþluðunda yer alan bir organdýr. Dalaða giren kan sinüzoidler içinde dolanýr. Kan kaynaklý antijenler, dalakta DH ve makrofajlar tarafýndan tutulur ve yoðunlaþtýrýlýr. Dalakta fazla miktarda bulunan fagositer hücreler kanda bulunan mikroplarý yakalar ve yok ederler. Kutanöz ve mukozal lenfoid sistemler, sýrasýyla, deri altýndaki eptelin ve gastrointestinal sistem ile solunum sistemlerinde yer alýrlar. Baðýrsaktaki peyer plaklarý ve faringeal tonsiller mukozal lenfoid dokulara örnek gösterilebilir. Kutanöz ve mukozal lenf dokularý epiteli aþan antijenlere karþý oluþan immün yanýttan sorumludur, lenf ve kan yoluyla giren antijenlere karþý immün yanýt çoðunlukla lenf nodlarý ve dalakta oluþmaktadýr. KAYNAKLAR 1- Abbas A, Lictman A, Pillai S. Cellular and molecular immunology. 7th ed. Elsevier Saunders; Ziegler-Heitbrock L. The CD14+ CD16+ blood monocytes: their role in infection and inflammation. J Leukoc Biol. 2007;81(3):

16 Dr. Esin AKTAÞ 3- Frankenberger M, Hofer TP, Marei A, Dayyani F, Schewe S, Strasser C, et al. Transcript profiling of CD16-positive monocytes reveals a unique molecular fingerprint. Eur J Immunol. 2012;42(4): van der Does AM, Beekhuizen H, Ravensbergen B, Vos T, Ottenhoff TH, van Dissel JT,et al. LL-37 directs macrophage differentiation toward macrophages with a proinflammatory signature. J Immunol Aug 1;185(3): Benoit M, Desnues B, Mege JL. Macrophage polarization in bacterial infections. J Immunol ;181(6): Cooper MA, Fehniger TA, Caligiuri MA. The biology of human natural killer-cell subsets. Trends Immunol. 2001;22(11): Larché M, Akdis CA, Valenta R. Immunological mechanisms of allergen-specific immunotherapy. Nat Rev Immunol. 2006;6(10): Akdis M, Burgler S, Crameri R, Eiwegger T, Fujita H, Gomez E, et al. Interleukins, from 1 to 37, and interferon-?: receptors, functions, and roles in diseases. J Allergy Clin Immunol. 2011;127(3): e

17 Ý.Ü. Cerrahpaþa Týp Fakültesi Sürekli Týp Eðitimi Etkinlikleri Baðýþýklýk Sistemi ve Yetersizlikleri Sempozyum Dizisi No: Mayýs 2013; s Doðal Ýmmün Yanýt: Sistemin Harekete Geçmesi ve Hümoral Elementleri Selim BADUR Son yýllarda geliþtirilen yeni teknikler sayesinde, immün yanýtýn aydýnlatýlmasý konusunda önemli adýmlar atýlmýþ; yanýtýn ayrýntýlarý, devreye giren farklý mekanizmalar ve moleküller saptanmýþ; böylece bilinmeyen bir dizi sorunun cevabý bulunmuþtur. Her ne kadar immünoloji alanýnýn dinamik özelliði göz önüne alýndýðýnda geliþmelerin süreceðini öngörsekte, bugün gelinen noktada yanýtýn nasýl harekete geçtiðini kýsaca ele almak uygun olacaktýr. Baðýþýk yanýt: doðal ve edinsel baðýþýklýk Ýmmün sistemi iki ana baþlýk altýnda incelemekteyiz: doðal baðýþýklýk (doðal direnç; özgül olmayan yanýt) ve edinsel baðýþýklýk (kazanýlmýþ ya da özgül yanýt). Belli baþlý yapýtaþlarý: makrofajlar, nötrofiller, dendritik hücreler (DH) ve NK hücreleri gibi hücresel elementler ile sitokinler, kemokinler gibi çözünmüþ moleküller, C reaktif protein gibi akut faz proteinleri ve nihayet kompleman sisteminden oluþan doðal baðýþýklýk, etkene özgüllük göstermeyen ve uyarýyý izleyen dakikalar içinde harekete geçen erken savunma sistemini oluþturmaktadýr. Etkene özgül olan ve etkin hale geçmesi için günlerle ifade edilen belirli bir hazýrlýk süresini gerektiren edinsel baðýþýklýk ise yapýtaþlarý olarak B ve T lenfositlerini kullanmaktadýr. Her ne kadar kuramsal olarak ayrý savunma sistemleri olarak ele alýnsalar da, bu iki yanýt türü birbirlerini etkileyecek biçimde iþbirliði içinde çalýþmaktadýr. Örneðin edinsel baðýþýklýðýn harekete geçmesi, doðal direnç tarafýndan gönderilecek uyarýlar sonucu mümkün olmakta; özgül yanýtýn yapýtaþlarýndan antikorlar ise opsonin görevi yaparak doðal direncin önemli anti-bakteriyel mekanizmasý olan fagositoza destek saðlamaktadýr. Ýstanbul Týp Fakültesi, Viroloji ve Temel Ýmmünoloji Bilim Dalý, Çapa-34390, Ýstanbul 17

18 Selim BADUR Ýmmün yanýtýn uyarýlmasý: doðal baðýþýklýk ve sinyal iletisi Doðal baðýþýklýðýn savunmada iki önemli görev üstlendiði bilinmektedir: a)- yabancýya karþý ilk direnci göstermek ve b)- daha sonra devreye girecek olan edinsel baðýþýklýðýn aktivasyonunu saðlamak. Sistemin harekete geçiþinin ilk aþamasýnda her þeyden önce uyarýcýnýn doðal baðýþýklýk hücrelerince algýlanmasý gerekmektedir. Bu amaçla vücuda giren yabancý üzerindeki özel bölgeler (pathogen-associated molecular patterns; PAMP), örneðin DH ler gibi doðal direnç hücrelerinin bu bölgeleri algýlayabilen reseptörlerince (pattern-recognition receptors; PRR) tanýnýrlar. Yabancýyý algýlayan PRR lerin ortak bazý özellikleri bulunmaktadýr: bu reseptörler her þeyden önce yabancý üzerinde yaþamsal önemi olan bölgeleri tanýrlar; bu nedenle PRR lerce tanýnan PAMP lar genel anlamda mutasyona açýk olamayan, deðiþkenlik özelliði bulunmayan yapýlardýr. PRR leri beþ ana grupta sýnýflandýrmak olasýdýr: a)- Toll benzeri reseptörler (Toll-like receptors; TLR); b)- C-tipi lektin reseptörleri (C-type lectin-like receptors; CLR); c)- nükleotid baðlayan oligomerizasyon domenli protein benzeri reseptörler ( nucleotide-binding oligomerization domain protein-like receptors; NOD protein-like receptors; NLR); d)- RIG-I-benzeri reseptörler (RIG-I-like receptors; RLR) ve e)- AIM-2 reseptörleri (Absence in melanoma 2-like receptors; ALR). Günümüzde hangi reseptörün ne tür bir ligandý olduðu, hangi molekülü tanýdýðý ayrýntýlarý ile tanýmlanmýþtýr (1). Doðal baðýþýklýðýn nasýl çalýþtýðýný irdelemek için, PRR ler den üzerinde en fazla çalýþmanýn yapýldýðý TLR lerin nasýl uyarýldýklarýna ve sinyal iletimi ile aktivasyon sonucu ortaya çýkan ürünlerin neler olduðuna bakalým. TLR lerin, insanda, bir kýsmý hücre yüzeyinde (TLR1, TLR2, TLR4 gibi), bir bölümü ise hücre içinde (TLR3, TLR7, TLR8 gibi) yer alan 12 tipi saptanmýþtýr. TLR ler, doðal baðýþýklýðýn çeþitli hücrelerinde bulunurlar; örneðin TLR4, insan miyeloid DH lerin (mdh) yüzeyinde yer almýþtýr ve LPS leri tanýmaktadýr. Ayný hücrelerin yüzeyinde yer alan TLR2 ise, TLR1 veya TLR6 ile heterodimerler oluþturarak, Gram pozitif bakterilerin hücre duvarý yapýtaþlarý olan peptidoglikan, lipoprotein ve lipoteikoik asid gibi PAMP larý tanýrlar. TLR9 ve TLR7 ise plazmasitoid DH lerin (pdh) endozomlarýnda eksprese olan, mikroorganizmalarýn DNA ve ssrna larýný tanýyan reseptörlerdir. 18

19 Doðal Ýmmün Yanýt: Sistemin Harekete Geçmesi ve Hümoral Elementleri Lösince zengin ekstraselüler bir bölgeye sahip olan TLR lerin hücre içindeki sitoplazmik uçlarý, IL-1 reseptörüne benzer bir yapýya sahiptir ve bu bölge hücre içi sinyal iletisinden sorumludur. Nitekim ekstraselüler kýsmýndan ligandýna baðlanan reseptör, bir dizi ara aktivatör maddeyi (MyD88, TIRAP, TRIF, TRAM gibi) devreye sokarak antimikrobiyal yanýtý baþlatýr. TLR lerin büyük bölümü adaptör molekül olarak MyD88 i kullanýrlar; bu molekülün devreye girmesi ile aktivatör yapý taþlarý olarak önce TIRAP, daha sonraki aþamada IRAK ve TRAF6 üzerinden NF-κB ve IRF-3 (ya da IRF5 veya IRF7) uyarýsý gerçekleþir. Bunlardan NFκB nin nükleusa translokasyonu sonucunda IL-6, IL-12 ve TNF-α gibi proinflamatuar sitokinlerin üretimi; IRF-3 ün aktivasyonu ile tip I IFN lerin sentezi baþlar (Þekil 1). Þekil 1: Belli baþlý TLR ler, ligandlarý ve aktivasyon ürünleri Bir diðer PRR grubunu oluþturan CLR lerin 20 kadar ekstraselüler reseptör tipi bulunmaktadýr; prototipleri: mannoz reseptörleri, DC-SIGN, dektin-1 ve langerin olan bu grup reseptörler karbonhidrat yapýsýndaki PAMP larý tanýmakla yükümlüdürler. NLR grubunda, sitozolik bölgede 19

20 Selim BADUR yer alan ve hücre içi patojenleri tanýmada rolleri olan yine 20 kadar reseptör bulunmaktadýr. RLR grubunda ise RIG-I ve MDA5 gibi reseptörler bulunur ve dsrna yý tanýmaktadýrlar (2). Kýsacasý herhangi bir PAMP ýn, PRR lerce tanýnmasýný takiben, yukarýda örnekleri verilen deðiþik ara moleküllerin rol oynadýðý sinyal ileti mekanizmasý harekete geçer; sonuçta fagositik hücrelerin aktivasyonu ve inflamatuar yanýt için gerekli sitokin ve kemokinlerin, örneðin mikroorganizmanýn yýkým sürecinde etkili olacak IFN ler, IL-1α, IL-6, IL- 12, TNF-α gibi sitokinlerin; CXCL8, MIP-3α, MCP-1 gibi kemokinlerin üretimi gerçekleþir. Bu moleküller, immün yanýtta rolleri olan bir dizi hücrenin uyarýlmasýnda; daha sonra devreye girecek olan özgül yanýtýn tipinin belirlenmesinde; makrofaj, nötrofil, DH ve lenfositler gibi hücrelerin inflamasyon bölgesine çekilmesinde ve antijen sunumunda etkili olurlar. Örneðin reseptör-ligand iliþkisi sonucu DH ler tip I interferonlar (IFN) ve inflamatuar sitokinler üreterek olgunlaþýrlar ve bu hücrelerin antimikrobiyal özellikleri ortaya çýkar. Bu aþamada aktive olan DH lerin, özgül yanýtýn baþlatýcýsý olan yardýmcý T lenfositlerine (Th) antijeni sunmalarý da söz konusudur (3). Belli baþlý antijen sunan hücrelerden (ASH ler) olan DH lerin sahip olduklarý TLR7 ve TLR9 üzerinden gerçekleþecek bir aktivasyon, T hücre uyarýsýnda gerekli olan kostimülatör moleküllerin ekspresyonunu arttýrarak, özgül yanýtýn harekete geçmesini saðlar (4). Ayrýca mikroorganizma ile konak hücre iliþkisinin PRR ler aracýlýðý ile gerçekleþmesi, özgül yanýtýn regülasyonundan sorumlu proinflamatuar sitokinlerin (IL-1β, IL-18, IL-33 gibi) üretimine yol açar. Örneðin IL-18, IFN-γ ekspresyonunu uyarýr ve naif T hücrelerinin Th1 yönünde farklýlaþmalarýnda rol oynar; IL-33 ise, ayný naif hücrelerin Th2 yönünde geliþimini saðlamaktadýr. Bu aþamada, adý geçen sitokinlerin aktivasyon sürecinde ve salýnmalarýnda önemli rolü olan kaspaz-1 i harekete geçiren ve mültiprotein kompleksleri olarak tanýmlanan inflamazomlarýn devreye girmesi söz konusudur. Benzer þekilde, özellikle NLR grubundan NALP1, NALP2, IPAF gibi sitozolik PRR ler, inflamazomlar içinde gerçekleþecek kaspaz-1 aktivasyonu üzerinden hem proinflamatuar sitokinlerin uyarýlmasýný, hem de gerektiðinde konak hücre ölümünü saðlarlar. Ve nihayet inflamazomlarýn, aluminyum yapýsýndaki adjuvanlarýn aktivitesi üzerine etkileri belirlendiðinden, bu komplekslerden hareketle gerçekleþecek sinyal iletisinden yeni aþý modellerinde yararlanýlmasý gündeme gelmiþtir (5). 20

ÇEKİRDEK EĞİTİM PROGRAMI

ÇEKİRDEK EĞİTİM PROGRAMI ÇEKİRDEK EĞİTİM PROGRAMI Tıp Fakülteleri Mezuniyet Öncesi İmmünoloji Eğitim Programı Önerisi in hücre ve dokuları ilgi hücrelerini isim ve işlevleri ile bilir. Kemik iliği, lenf nodu, ve dalağın anatomisi,

Detaylı

Dr. Gaye Erten. 21. Ulusal İmmünoloji Kongresi, 9 Nisan 2011, Marmaris

Dr. Gaye Erten. 21. Ulusal İmmünoloji Kongresi, 9 Nisan 2011, Marmaris Dr. Gaye Erten 21. Ulusal İmmünoloji Kongresi, 9 Nisan 2011, Marmaris Fig 2 Source: Journal of Allergy and Clinical Immunology 2011; 127:701-721.e70 (DOI:10.1016/j.jaci.2010.11.050 ) Copyright 2011 American

Detaylı

DOĞAL BAĞIŞIKLIK. Enfeksiyonlara Karşı Erken Savunma Sistemi

DOĞAL BAĞIŞIKLIK. Enfeksiyonlara Karşı Erken Savunma Sistemi DOĞAL BAĞIŞIKLIK Enfeksiyonlara Karşı Erken Savunma Sistemi DOĞAL BAĞIŞIKLIK Tüm çok hücreli canlılar mikroorganizmaların yol açacağı enfeksiyonlara karşı kendilerini korumak için intrensek savunma

Detaylı

I- Doğal-doğuştan (innate)var olan bağışıklık

I- Doğal-doğuştan (innate)var olan bağışıklık I- Doğal-doğuştan (innate)var olan bağışıklık Fagositik hücreler (makrofajlar, mast hücreleri) Kompleman sistemi(direkt bakteri hücre membranı parçalayarak diğer immün sistem hücrelerin bunlara atak yapmasına

Detaylı

Doğal Bağışıklık. İnsan doğar doğmaz hazırdır

Doğal Bağışıklık. İnsan doğar doğmaz hazırdır Doğal Bağışıklık 1 Doğal Bağışıklık İnsan doğar doğmaz hazırdır 2 Mikrop vücuda girdiği zaman doğal bağışıklık onunla saatler içinde savaşır. 3 Doğal bağışıklık ikinci görev olarak adaptif immün cevabı

Detaylı

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II. KAN-DOLAŞIM ve SOLUNUM DERS KURULU

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II. KAN-DOLAŞIM ve SOLUNUM DERS KURULU DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II KAN-DOLAŞIM ve SOLUNUM DERS KURULU Doç.Dr. Engin DEVECİ İMMÜN SİSTEM TİPLERİ I- Doğal-doğuştan (innate)var olan bağışıklık Fagositik hücreler (makrofajlar, mast

Detaylı

Mikrop vücudumuza girdiği zaman

Mikrop vücudumuza girdiği zaman Doğal Bağışıklık 1 Doğal Bağışıklık 2 Mikrop vücudumuza girdiği zaman 3 İkinci görevi adaptif immün yanıtı uyarmaktır 4 Hafızası yoktur 5 Doğal Bağılık Yanıtın Kompenentleri 1. Anatomik yapı 2. Mekanik

Detaylı

HÜCRESEL İMMÜNİTENİN EFEKTÖR MEKANİZMALARI. Hücre İçi Mikropların Yok Edilmesi

HÜCRESEL İMMÜNİTENİN EFEKTÖR MEKANİZMALARI. Hücre İçi Mikropların Yok Edilmesi HÜCRESEL İMMÜNİTENİN EFEKTÖR MEKANİZMALARI Hücre İçi Mikropların Yok Edilmesi Hücre içi mikropları yok etmekle görevli özelleşmiş immün mekanizmalar hücre aracılı immüniteyi oluştururlar. Hücresel immünitenin

Detaylı

Sitokinler. Dr. A. Gökhan AKKAN İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Ab. Dalı www.farmakoloji.org

Sitokinler. Dr. A. Gökhan AKKAN İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Ab. Dalı www.farmakoloji.org Sitokinler Dr. A. Gökhan AKKAN İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Ab. Dalı www.farmakoloji.org Sitokinler Doğal ve adaptif immünitede rol alan ve hücrelerin immün fonksiyonlarını

Detaylı

DOĞAL BAĞIŞIKLIK. Prof. Dr. Dilek Çolak

DOĞAL BAĞIŞIKLIK. Prof. Dr. Dilek Çolak DOĞAL BAĞIŞIKLIK Prof. Dr. Dilek Çolak 1 DOĞAL BAĞIŞIKLIK İkinci savunma hattı birinci hat: fiziksel bariyerler Kazanılmış bağışık yanıtın aktivatörü ve kontrolörü 2 DOĞAL BAĞIŞIKLIK Kompleman proteinleri

Detaylı

09.03.2012. Ders Planı. Öğrenim Hedefleri. Doğal İmmünite. Mikroorganizmaların Tanınması

09.03.2012. Ders Planı. Öğrenim Hedefleri. Doğal İmmünite. Mikroorganizmaların Tanınması Ders Planı DOĞAL İMMÜNİTE-1 Mikroorganizmaların tanınması Doğal İmmün Sistemin Bileşenleri Doğal bariyerler Dolaşan efektör hücreler Prof. Dr. H. Barbaros ORAL 09.03.2012 1 2 Öğrenim Hedefleri Patern tanıyan

Detaylı

EĞİTİM-ÖĞRETİM BAHAR YARI YILI LİSANSÜSTÜ DERS PROGRAMI. Tarih Saat Konu Yer Anlatan

EĞİTİM-ÖĞRETİM BAHAR YARI YILI LİSANSÜSTÜ DERS PROGRAMI. Tarih Saat Konu Yer Anlatan 2016- EĞİTİM-ÖĞRETİM BAHAR YARI YILI LİSANSÜSTÜ DERS PROGRAMI EĞİTİM-ÖĞRETİM BAŞLANGIÇ: 13 Şubat EĞİTİM-ÖĞRETİM BİTİŞ: 18 Mayıs Bitirme sınav tarihleri : 22 Mayıs-2 Haziran Bütünleme sınav tarihleri: 12-23

Detaylı

LÖKOSİTLER,ÖZELLİKLERİ. ve İNFLAMASYON. 2009-2010 Dr.Naciye İşbil Büyükcoşkun

LÖKOSİTLER,ÖZELLİKLERİ. ve İNFLAMASYON. 2009-2010 Dr.Naciye İşbil Büyükcoşkun LÖKOSİTLER,ÖZELLİKLERİ ve İNFLAMASYON 2009-2010 Dr.Naciye İşbil Büyükcoşkun Dersin Amacı: * Yabancı maddeye karşı savunma? * Lökosit çeşitleri ve miktarları * Lökopoez * Fonksiyonel özellikleri * Monosit-

Detaylı

TİP I HİPERSENSİTİVİTE REAKSİYONU. Prof. Dr. Bilun Gemicioğlu

TİP I HİPERSENSİTİVİTE REAKSİYONU. Prof. Dr. Bilun Gemicioğlu TİP I HİPERSENSİTİVİTE REAKSİYONU Prof. Dr. Bilun Gemicioğlu HİPERSENSİTİVİTE REAKSİYONLARI TİP I TİP II TİPII TİPIII TİPIV TİPIV TİPIV İmmün yanıt IgE IgG IgG IgG Th1 Th2 CTL Antijen Solübl antijen Hücre/

Detaylı

İmmün Sistemin Tanıtımı

İmmün Sistemin Tanıtımı İmmün Sistemin Tanıtımı Nurşen DÜZGÜN 97 İmmünite, yabancı ve zararlı olan her türlü maddeye (mikroorganizma, protein ve polisakkarid gibi) karşı organizmanın verdiği reaksiyonu tanımlayan bir kavramdır.

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 LERDE LABORATUVAR İPUÇLARI GENEL TARAMA TESTLERİ Tam kan sayımı Periferik yayma İmmünglobulin düzeyleri (IgG, A, M, E) İzohemaglutinin titresi (Anti A, Anti B titresi) Aşıya karşı antikor yanıtı (Hepatit

Detaylı

Edinsel Bağışıklık: İmmun Yanıtın Özellikleri. Güher Saruhan- Direskeneli İTF Fizyoloji AD

Edinsel Bağışıklık: İmmun Yanıtın Özellikleri. Güher Saruhan- Direskeneli İTF Fizyoloji AD Edinsel Bağışıklık: İmmun Yanıtın Özellikleri Güher Saruhan- Direskeneli İTF Fizyoloji AD DOĞAL İMMUN SİSTEM ÖZGÜL İMMUN SİSTEM İNFEKSİYÖZ AJAN FAGOSİTOZ ENDOSİZTOZ B HÜCRE UYARISI EFEKTÖR T HÜCRE UYARI

Detaylı

HUMORAL İMMUN YANIT 1

HUMORAL İMMUN YANIT 1 HUMORAL İMMUN YANIT 1 Antijen B lenfosit... HUMORAL İMMUN YANIT Antikor üretimi 2 Antijenini işlenmesi ve sunulması Yardımcı T-lenfosit aktivasyonu Yardımcı T hücre- B hücre ilişkisi B hücre aktivasyonu

Detaylı

DOĞUġTAN BAĞIġIKLIK (INNATE IMMUNITY)

DOĞUġTAN BAĞIġIKLIK (INNATE IMMUNITY) DOĞUġTAN BAĞIġIKLIK (INNATE IMMUNITY) Dr.OLCAY YEĞĠN AKDENĠZ ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ Giriş ve Uyarı Bu sunumda doğal bağışıklık dizgemizin yabancıyı algılamakta kullandığı algaçlardan örnekler verilecek

Detaylı

DOĞAL İMMÜNİTE. Prof. Dr. Bilun Gemicioğlu. İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı

DOĞAL İMMÜNİTE. Prof. Dr. Bilun Gemicioğlu. İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı DOĞAL İMMÜNİTE Prof. Dr. Bilun Gemicioğlu İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Bağışıklık? Konağın kendisinden yapısal olarak fark gösteren bir maddeyi yabancı olarak algılaması

Detaylı

CANDİDA İLE UYARILMIŞ VAJİNAL VE BUKKAL EPİTEL HÜCRELERİNİN SİTOKİN ÜRETİMİ

CANDİDA İLE UYARILMIŞ VAJİNAL VE BUKKAL EPİTEL HÜCRELERİNİN SİTOKİN ÜRETİMİ CANDİDA İLE UYARILMIŞ VAJİNAL VE BUKKAL EPİTEL HÜCRELERİNİN SİTOKİN ÜRETİMİ Emine Yeşilyurt, Sevgi Özyeğen Aslan, Ayşe Kalkancı, Işıl Fidan, Semra Kuştimur Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji

Detaylı

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya HEMATOPOETİK SİSTEM Hematopoetik Sistem * Periferik kan * Hematopoezle ilgili dokular * Hemopoetik hücrelerin fonksiyon gösterdikleri doku ve organlardan meydana gelmiştir Kuramsal: 28 saat 14 saat-fizyoloji

Detaylı

Geniş tanımlama ile parazitler: Maizels J Biol 2009, 8:62

Geniş tanımlama ile parazitler: Maizels J Biol 2009, 8:62 Mikroplar ve Konak Adaptasyonu: Savaşamıyorsan Anlaş Doç. Dr. Fadile Yıldız Zeyrek Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD Geniş tanımlama ile parazitler: Maizels J Biol 2009, 8:62 Parazitler

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Olumsuz yanıtları: Alerjiler - normalde zararsız maddelere tepki Otoimmün hastalıklar (Diyabet)(Kendi dokularını yok eder)

ayxmaz/biyoloji Olumsuz yanıtları: Alerjiler - normalde zararsız maddelere tepki Otoimmün hastalıklar (Diyabet)(Kendi dokularını yok eder) Vücut Savunmasını Bağışıklık : potansiyel zararlı yabancı maddelere ve anormal hücrelere karşı vücudun ortaya koyduğu savunma yeteneğidir. Aşağıdaki faaliyetleri gerçekleştirir: virüsler ve bakterilere

Detaylı

Nat. Rev. Immunology, 3:199-210, 2003). Belkaid Y ve ark. Nature 420:502-507, 2002).

Nat. Rev. Immunology, 3:199-210, 2003). Belkaid Y ve ark. Nature 420:502-507, 2002). DÜZENLEYİCİ T HÜCRELER Yrd. Doç. Dr. Gülderen Yanıkkaya Demirel Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı İmmunoloji Alt Birimi ve Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD

Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD KOMPLEMAN SİSTEMİ Kompleman sistem, (Compleman system) veya tamamlayıcı sistem, bir canlıdan patojenlerin temizlenmesine yardım eden biyokimyasal

Detaylı

Doç.Dr. Gülbu IŞITMANGİL Hücresel İmmün Cevap İntrasellüler antijenlere antikorlar etkisiz olduğu için hücresel immünite ile cevap verilir. Hücresel immünitede başlıca iki T hücre popülasyonu vardır: CD4+

Detaylı

İMMÜN SİSTEMİN YANITLARI. Prof Dr TAŞKIN ŞENTÜRK Adnan Menderes ÜTF, İç Hastalıkları AD- İmmünoloji BD

İMMÜN SİSTEMİN YANITLARI. Prof Dr TAŞKIN ŞENTÜRK Adnan Menderes ÜTF, İç Hastalıkları AD- İmmünoloji BD İMMÜN SİSTEMİN YANITLARI Prof Dr TAŞKIN ŞENTÜRK Adnan Menderes ÜTF, İç Hastalıkları AD- İmmünoloji BD Organizmanın yabancı madde (mikroorganizmalar, protein ve polisakkarit gibi makro moleküller vs) ile

Detaylı

EDİNSEL BAĞIŞIKLIK MEKANİZMASI

EDİNSEL BAĞIŞIKLIK MEKANİZMASI EDİNSEL BAĞIŞIKLIK MEKANİZMASI 2009-2010, Dr.Naciye İşbil Büyükcoşkun Dersin amacı; Edinsel bağışıklık ve komponentleri Hücresel bağışıklık Humoral bağışıklık NK hücreleri İmmün sistem bozuklukları http://outreach.mcb.harvard.edu/animations/cellmediated.swf

Detaylı

KANSER AŞILARI. Prof. Dr. Tezer Kutluk Hacettepe Üniversitesi

KANSER AŞILARI. Prof. Dr. Tezer Kutluk Hacettepe Üniversitesi KANSER AŞILARI Prof. Dr. Tezer Kutluk Hacettepe Üniversitesi Bir Halk Sağlığı Sorunu Şu an dünyada 24.600.000 kanserli vardır. Her yıl 10.9 milyon kişi kansere yakalanmaktadır. 2020 yılında bu rakam %50

Detaylı

D Vitaminin Relaps Brucelloz üzerine Etkisi. Yrd.Doç.Dr. Turhan Togan Başkent Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji

D Vitaminin Relaps Brucelloz üzerine Etkisi. Yrd.Doç.Dr. Turhan Togan Başkent Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji D Vitaminin Relaps Brucelloz üzerine Etkisi Yrd.Doç.Dr. Turhan Togan Başkent Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bruselloz Brucella cinsi bakteriler tarafından primer olarak otçul

Detaylı

SAĞLIKLI GEBELERDE ADENOZİN DEAMİNAZ VE İZOENZİMLERİ NİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI GEBELERDE ADENOZİN DEAMİNAZ VE İZOENZİMLERİ NİN DEĞERLENDİRİLMESİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI HASEKİ EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ BİYOKİMYA VE KLİNİK BİYOKİMYA LABORATUVARI ŞEF : Uzm. Dr. NEZAKET EREN SAĞLIKLI GEBELERDE ADENOZİN DEAMİNAZ VE İZOENZİMLERİ NİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Detaylı

Doğal Bağışıklık ve Alloantijenler Doç.Dr.Fulya İLHAN Fırat Üniversitesi İmmünoloji A.B.D. Elazığ Page 1 . Doğal bağışıklık elemanları allojenik yabancıyı nasıl tanımaktadır Page 2 Görev dağılımı NK NK

Detaylı

Kavramlar. H. Barbaros Oral. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D. İmmünoloji B.D

Kavramlar. H. Barbaros Oral. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D. İmmünoloji B.D Temel İmmünoloji ve Kavramlar H. Barbaros Oral Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D. İmmünoloji B.D. 17.12.2011 Enfeksiyonlara (konağa yabancı yapılara) karşı direnci sağlayan hücrelerin,

Detaylı

Romatoid Artrit Patogenezinde SitokinAğı

Romatoid Artrit Patogenezinde SitokinAğı Romatoid Artrit Patogenezinde SitokinAğı Prof. Dr. Ahmet Gül İ. Ü. İstanbul Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Romatoloji Bilim Dalı Romatoid Artrit Kronik simetrik poliartrit q Eklemde İnflammasyon

Detaylı

Dolaþým Sistemi. Örnek 90. Çözüm. Ýnsanda dolaþým sistemi kalp, damarlar ve kandan oluþur.

Dolaþým Sistemi. Örnek 90. Çözüm. Ýnsanda dolaþým sistemi kalp, damarlar ve kandan oluþur. Dolaþým Sistemi Ýnsanda dolaþým sistemi kalp, damarlar ve kandan oluþur. Dolaþým Sisteminin Görevi 1. Vücuttaki hücrelere oksijen ve besin götürmek 2. Vücuttaki hücrelerde oluþan karbondioksit ve atýk

Detaylı

LENFOİD DOKU. Lenfoid Organlar:

LENFOİD DOKU. Lenfoid Organlar: LENFOİD DOKU Lenfoid Organlar: Lenfoid organlar santral ve periferik olmak üzere iki gruba ayrılırlar. Santral organlar yeni lenfositlerin antijene bağımlı olmaksızın otonom olarak yapıldıkları ve immun

Detaylı

B HÜCRELERİNİN TOLL-LİKE RESEPTÖRLER ARACILIKLI AKTİVASYONU

B HÜCRELERİNİN TOLL-LİKE RESEPTÖRLER ARACILIKLI AKTİVASYONU B HÜCRELERİNİN TOLL-LİKE RESEPTÖRLER ARACILIKLI AKTİVASYONU Şule Yavuz MÜTF Romatoloji BD B HÜCRESİNİN GÖREVLERİ Aydınlık yüz Karanlık yüz v Antikor üreten hücreler Enfeksiyonlara karşı 1.basamak Aşılama

Detaylı

YENİ T HÜCRE ALT GRUPLARI T

YENİ T HÜCRE ALT GRUPLARI T YENİ T HÜCRE ALT GRUPLARI T H. Barbaros Oral Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı İmmünoloji Bilim Dalı Sunum Planı İmmün Sisteme Genel Bakış ve T lenfositler Th1 ve Th2

Detaylı

Savunma Sistemi: İmmün Yanıt

Savunma Sistemi: İmmün Yanıt Savunma Sistemi: İmmün Yanıt Etkeni ilk karşılayan: Doğal Bağışıklık İkinci aşamada : Özgül bağışıklık Nature Rev Immunol 2004;4:841 ANTİMİKROBİK PEPTİDLER - Defensinler - Katelisidinler - Eozinofil kökenli

Detaylı

EMBRİYONAL DÖNEMDE İSTEMLİ GEBELİK. TERMİNASYONU ve SPONTAN ABORTUS YAPMIŞ. HASTALARDA EMBRİYONAL ve MATERNAL DOKULARDA İMMUNOGLOBULİN DAĞILIMININ

EMBRİYONAL DÖNEMDE İSTEMLİ GEBELİK. TERMİNASYONU ve SPONTAN ABORTUS YAPMIŞ. HASTALARDA EMBRİYONAL ve MATERNAL DOKULARDA İMMUNOGLOBULİN DAĞILIMININ T.C. Sağlık Bakanlığı Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği Klinik Şefi: Doç. Dr. Cem FIÇICIOĞLU EMBRİYONAL DÖNEMDE İSTEMLİ GEBELİK

Detaylı

T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM I V. KURUL DERS PROGRAMI HEMOPOETİK VE İMMÜN SİSTEM

T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM I V. KURUL DERS PROGRAMI HEMOPOETİK VE İMMÜN SİSTEM T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM I Dekan Baş Koordinatör Dönem I Koordinatörü Dönem I Koordinatör Yardımcısı Dönem I Koordinatör Yardımcısı Kurulun

Detaylı

HEMATOPOEZ (HEMAPOEZ)

HEMATOPOEZ (HEMAPOEZ) HEMATOPOEZ (HEMAPOEZ) Güher Saruhan- Direskeneli İTF Fizyoloji AD KAN HÜCRELERİ ERİTROSİT LÖKOSİT TROMBOSİT Oksijen taşıma Patojenlerden korunma Pıhtılaşmayı uyarma Morfolojik sınıflama GRANÜLOSİT Nötrofil

Detaylı

Serum 25 (OH)D düzeyi için öneriler

Serum 25 (OH)D düzeyi için öneriler Serum 25 (OH)D düzeyi için öneriler İntoksikasyon riski Vit D Yeterli Vit D Yetersizliği Vit D Eksikliği >150 ng/ml 30 ng/ml( 75 nmol/l) 21-29 ng/ml 20 ng/ml ( 50 nmol/l) < 11 ng/ml(aap ve IOM,1997) Holick

Detaylı

TİP 2 DİYABETTE İNSÜLİTİS

TİP 2 DİYABETTE İNSÜLİTİS TİP 2 DİYABETTE İNSÜLİTİS TİP 2 DİYABETTE İNSÜLİTİS Dr. Mehmet BAŞTEMİR Dr.Mehmet BAŞTEMİR Sanko Üniversitesi SANKO ÜNİVERSİTESİ Tıp Fakültesi GAZİANTEP Gaziantep ANTALYA-NİSAN 2014 TİP 2 DİYABETİN PATOGENEZİ

Detaylı

LÖKOSİT. WBC; White Blood Cell,; Akyuvar. Lökosit için normal değer : Lökosit sayısını arttıran sebepler: Lökosit sayısını azaltan sebepler:

LÖKOSİT. WBC; White Blood Cell,; Akyuvar. Lökosit için normal değer : Lökosit sayısını arttıran sebepler: Lökosit sayısını azaltan sebepler: LÖKOSİT WBC; White Blood Cell,; Akyuvar Lökositler kanın beyaz hücreleridir ve vücudun savunmasında görev alırlar. Lökositler kemik iliğinde yapılır ve kan yoluyla bütün dokulara ulaşır vücudumuzu mikrop

Detaylı

Enfeksiyon Hastalıklarında İmmünoloji

Enfeksiyon Hastalıklarında İmmünoloji Enfeksiyon Hastalıklarında İmmünoloji Doç. Dr. Şükran Köse İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği Alerji ve İmmünoloji Birimi 1 İmmünite nedir?

Detaylı

Regülatör T hücreleri ve İnsan Hastalıkları

Regülatör T hücreleri ve İnsan Hastalıkları Regülatör T hücreleri ve İnsan Hastalıkları Haner Direskeneli Marmara Tıp Fakültesi İmmün-tolerans Adaptif immün yanıt etkili anti-bakteryal immünite ile antiself yanıtın dengede tutulmasına bağlıdır.

Detaylı

6. Büyük kan dolaþýmýnýn amacý nedir? Büyük kan dolaþýmýnda kanýn izlediði yolu kýsaca açýklayýnýz.

6. Büyük kan dolaþýmýnýn amacý nedir? Büyük kan dolaþýmýnda kanýn izlediði yolu kýsaca açýklayýnýz. Soru - Yanýt 10 1. Dolaþým sisteminin elemanlarý nelerdir? Yanýt: Dolaþým sisteminin elemanlarý kalp, damarlar ve kandýr. 2. Dolaþým sisteminin görevi nedir? Yanýt: Vücuttaki hücrelere oksijen ve besin

Detaylı

T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM I V. KURUL DERS PROGRAMI HEMOPOETİK VE İMMÜN SİSTEM

T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM I V. KURUL DERS PROGRAMI HEMOPOETİK VE İMMÜN SİSTEM T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM I Dekan Baş Koordinatör Dönem I Koordinatörü Dönem I Koordinatör Yardımcısı Dönem I Koordinatör Yardımcısı Kurulun

Detaylı

ünite1 Hücre 3. Öðretmenin sorularý ve Müge nin yanýtlarý tabloda verilmiþtir: 1. Tabloda öðretmenin sorularý ve Duygu nun yanýtlarý bulunmaktadýr.

ünite1 Hücre 3. Öðretmenin sorularý ve Müge nin yanýtlarý tabloda verilmiþtir: 1. Tabloda öðretmenin sorularý ve Duygu nun yanýtlarý bulunmaktadýr. ünite1 TEST 1 1. Tabloda öðretmenin sorularý ve Duygu nun yanýtlarý bulunmaktadýr. Öðretmenin Duygu nun sorularý yanýtlarý 1 Sitoplazmasý var mý? Var. 2 Hücre çeperi var mý? Yok. 3 Kloroplast organeli

Detaylı

Kök Hücrelere Güncel Yaklaşım.

Kök Hücrelere Güncel Yaklaşım. Kök Hücrelere Güncel Yaklaşım. Doç. Dr. Tunç Akkoç Günümüzde kök hücreler hem reperatif hem de rejeneratif tıp alanında uygulama alanları bulmakta ve umut verici sonuçlar ortaya çıkarmaktadır. Temel laboratuar

Detaylı

ANTİJENLER VE YAPILARI

ANTİJENLER VE YAPILARI ANTİJENLER VE YAPILARI IMMUNOJEN VE ANTIJEN nedir? Immun cevap oluşturan yabancı maddeler antijen veya immunojen olabilir. Immunojen; İmmun yanıt meydana getirme kabiliyetindeki herhangi bir madde Antijen

Detaylı

LİZOZOMLAR Doç. Dr. Mehmet Güven

LİZOZOMLAR Doç. Dr. Mehmet Güven LİZOZOMLAR Doç.. Dr. Mehmet GüvenG Lizozomlar tek bir membran ile çevrili evrili veziküler yapılı organellerdir. Lizozomlar eritrosit dışıd ışındaki tüm t m hayvan hücrelerinde h bulunur. Ortalama olarak

Detaylı

T.C. MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ TAYFUR ATA SÖKMEN TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II VI. DERS KURULU (4 HAFTA)

T.C. MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ TAYFUR ATA SÖKMEN TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II VI. DERS KURULU (4 HAFTA) T.C. MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ TAYFUR ATA SÖKMEN TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II VI. DERS KURULU (4 HAFTA) 1901206 HASTALIKLARIN BİYOLOJİK TEMELİ DERS KURULU-I DEKAN DEKAN YRD.

Detaylı

Bağışık Yanıtta Rol Oynayan Doku, Organ ve Hücreler

Bağışık Yanıtta Rol Oynayan Doku, Organ ve Hücreler Bağışık Yanıtta Rol Oynayan Doku, Organ ve Hücreler Dr.Cumhur Özkuyumcu Bağışıklıkta rol oynayan hücreler vücudumuzda bulunan çeşitli doku ve organlarda yer alırlar. Bu hücrelerin tamamının ilk kaynağı

Detaylı

Bağışıklamada Temel Tanımlar

Bağışıklamada Temel Tanımlar Aşı İmmünolojisi Bağışıklamada Temel Tanımlar Dr. Resul Karakuş Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi İmmünoloji AD İzmir, 30 Mayıs 2015 Temel Tanımlar 1 Antijen Anti(body) generating T-lenfosit Reseptörü (TCR)

Detaylı

İmmün Sistemin Yapısı

İmmün Sistemin Yapısı ÜNİTE 10 İmmün Sistemin Yapısı Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Amaçlar Organizmada bağışıklık sistemini oluşturan organlar ile Organizmada bağışıklık olaylarında rol alan hücreler hakkında bilgi edineceksiniz.

Detaylı

GÖREV N TAMAMLAYAN MMÜN YANIT NASIL DURUR? (Viral immünite örne i)

GÖREV N TAMAMLAYAN MMÜN YANIT NASIL DURUR? (Viral immünite örne i) ANKEM Derg 2008;22(Ek 2):106-109 GÖREV N TAMAMLAYAN MMÜN YANIT NASIL DURUR? (Viral immünite örne i) Selim BADUR Istanbul T p Fakültesi, Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dal, Viroloji ve Temel

Detaylı

Derinin doğal bağışıklık sistemi

Derinin doğal bağışıklık sistemi 2 Sürekli Eğitim Continuing Medical Education DOI: 10.4274/turkderm.47.s1 Skin innate immune system Özel Konak Hastanesi, Dermatoloji Kliniği, Kocaeli, Türkiye Özet Tüm çok hücreli canlılar kalıtsal olarak

Detaylı

56Y, erkek hasta Generalize LAP ( servikal, inguinal, aksiller, toraks ve abdomende ) Ateş Gece terlemesi Lenfopeni IgG, IgA, IgM yüksek

56Y, erkek hasta Generalize LAP ( servikal, inguinal, aksiller, toraks ve abdomende ) Ateş Gece terlemesi Lenfopeni IgG, IgA, IgM yüksek 56Y, erkek hasta Generalize LAP ( servikal, inguinal, aksiller, toraks ve abdomende ) Ateş Gece terlemesi Lenfopeni IgG, IgA, IgM yüksek Sedimantasyon (77mm/saat) CRP 7.67(N:0-0.8mg/dl) Servikal lenf nodu

Detaylı

ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER

ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER H. Direskeneli Marmara Tıp Fakültesi Romatoloji Bilim Dalı İnflamasyon Doku Yanıtı (McInnes, Nature Clin Prac Rheumatol 2005; 31) RA da Sitokin Ağı (Firestein,

Detaylı

Hematopoetic Kök Hücre ve Hematopoez. Dr. Mustafa ÇETİN 2013-2014

Hematopoetic Kök Hücre ve Hematopoez. Dr. Mustafa ÇETİN 2013-2014 Hematopoetic Kök Hücre ve Hematopoez Dr. Mustafa ÇETİN 2013-2014 Konunun Başlıkları 1. Hematopoetik sistem 2. Hematopoez 3. Hematopoetik kök hücre Karekteristiği Klinik kullanımı Hematopoetik Sistem Hemato

Detaylı

Sepsis Patogenezi. Dr. Özlem Acicbe Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Anestezioloji ve Reanimasyon Kliniği Yoğun Bakım Ünitesi

Sepsis Patogenezi. Dr. Özlem Acicbe Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Anestezioloji ve Reanimasyon Kliniği Yoğun Bakım Ünitesi Sepsis Patogenezi Dr. Özlem Acicbe Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Anestezioloji ve Reanimasyon Kliniği Yoğun Bakım Ünitesi Sepsis Sepsis, enfeksiyona karşı konağın verdiği, ağır

Detaylı

GÜNEŞ TIP KİTABEVLERİ

GÜNEŞ TIP KİTABEVLERİ GÜNEŞ TIP KİTABEVLERİ Temel İmmünoloji DÖRDÜNCÜ BASKI Abul K. Abbas, MBBS Distinguished Professor in Pathology Chair, Department of Pathology University of California San Francisco San Francisco, California

Detaylı

EGE ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJE KESİN RAPORU EGE UNIVERSITY SCIENTIFIC RESEARCH PROJECT REPORT

EGE ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJE KESİN RAPORU EGE UNIVERSITY SCIENTIFIC RESEARCH PROJECT REPORT EGE ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJE KESİN RAPORU EGE UNIVERSITY SCIENTIFIC RESEARCH PROJECT REPORT PROJE NO: 2008- DİŞ- 003 (Doktora) TEDAVİSİ PLANLANMIŞ VİTAL SÜT DİŞİ PULPALARINDAKİ ENFLAMASYONUN

Detaylı

FAGOSİTER SİSTEM BOZUKLUKLARI. Dr. Gülsün Karasu Bahçeşehir Üniversitesi Tıp Fakültesi Göztepe Medicalpark Hastanesi

FAGOSİTER SİSTEM BOZUKLUKLARI. Dr. Gülsün Karasu Bahçeşehir Üniversitesi Tıp Fakültesi Göztepe Medicalpark Hastanesi FAGOSİTER SİSTEM BOZUKLUKLARI Dr. Gülsün Karasu Bahçeşehir Üniversitesi Tıp Fakültesi Göztepe Medicalpark Hastanesi Doğal Doğal bariyerler İmmmun Cilt yanıt Sekresyonlar (mukus, tükürük, gözyaşı) Fagositler

Detaylı

Bağışıklamada Temel Tanımlar. Dr. Resul Karakuş Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi İmmünoloji AD

Bağışıklamada Temel Tanımlar. Dr. Resul Karakuş Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi İmmünoloji AD Bağışıklamada Temel Tanımlar Dr. Resul Karakuş Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi İmmünoloji AD Temel Tanımlar 1 Antijen Anti(body) generating T-lenfosit Reseptörü (TCR) ve/veya B-lenfosit membran Ig i (mig)

Detaylı

Yapay Bağışık Sistemler ve Klonal Seçim. Bmü-579 Meta Sezgisel Yöntemler Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN

Yapay Bağışık Sistemler ve Klonal Seçim. Bmü-579 Meta Sezgisel Yöntemler Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN Yapay Bağışık Sistemler ve Klonal Seçim Bmü-579 Meta Sezgisel Yöntemler Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN Bağışık Sistemler Bağışıklık sistemi insan vücudunun hastalıklara karşı savunma mekanizmasını oluşturan

Detaylı

SOLUNUM SİSTEMİ DERS KURULU DERS KURULU -III

SOLUNUM SİSTEMİ DERS KURULU DERS KURULU -III T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II 2016-2017 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI SOLUNUM SİSTEMİ DERS KURULU DERS KURULU -III 05 ARALIK 2016-06 OCAK 2017 (5 HAFTA) DERSLER TEORİK PRATİK

Detaylı

İnfeksiyonlar ve Mikrobiyom İlişkisi

İnfeksiyonlar ve Mikrobiyom İlişkisi İnfeksiyonlar ve Mikrobiyom İlişkisi Dr. Murat Akova Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları Ankara İnsan Mikrobiyomunun Temel Özellikleri Kolonizasyon ve gelişme Doğumla başlar, erişkinde

Detaylı

İmmun sistemi baskılanmış hastalarda lenfomagenezde rol alan faktörler ve etkileşimleri. Blood Reviews (2008) 22, 261

İmmun sistemi baskılanmış hastalarda lenfomagenezde rol alan faktörler ve etkileşimleri. Blood Reviews (2008) 22, 261 İmmun sistemi baskılanmış hastalarda lenfomagenezde rol alan faktörler ve etkileşimleri Blood Reviews (2008) 22, 261 Onkojenik viruslar Annu. Rev. Pathol. Mech. Dis. 2014.9:49 EBV Doğada çok yaygın İnsan

Detaylı

Doksorubisin uygulanan PARP-1 geni silinmiş farelerde FOXO transkripsiyon faktörlerinin ekspresyonları spermatogenez sürecinde değişiklik gösterir

Doksorubisin uygulanan PARP-1 geni silinmiş farelerde FOXO transkripsiyon faktörlerinin ekspresyonları spermatogenez sürecinde değişiklik gösterir Doksorubisin uygulanan PARP-1 geni silinmiş farelerde FOXO transkripsiyon faktörlerinin ekspresyonları spermatogenez sürecinde değişiklik gösterir Çiler Çelik-Özenci*, Nilay Kuşcu*, Nayçe Bektaş*, Ece

Detaylı

AKUT VE KRONİK İNFLAMASYON DR. ESİN KAYMAZ BEÜTF PATOLOJİ AD

AKUT VE KRONİK İNFLAMASYON DR. ESİN KAYMAZ BEÜTF PATOLOJİ AD AKUT VE KRONİK İNFLAMASYON DR. ESİN KAYMAZ BEÜTF PATOLOJİ AD İNFLAMASYON( İLTİHAP) GENEL ÖZELLİKLERİ Canlı dokunun zedelenmeye karşı verdiği yanıt Fiziksel ajanlar Kimyasal maddeler Bağışıklık reaksiyonları

Detaylı

Prof. Dr. Özden Sanal, Prof. Dr. İlhan Tezcan, Temel İmmünoloji Bilgisine sahip olmak

Prof. Dr. Özden Sanal, Prof. Dr. İlhan Tezcan, Temel İmmünoloji Bilgisine sahip olmak İMM706 İmmünolojinin Esasları III Dersin Kredisi 2 0 2 Temel İmmünoloji Bilgisine sahip olmak 1 yarıyıl (haftada 2 saat teorik) İnnate İmmünite ile Adaptif İmmünite arasındaki ilişkiler T ve BHücrelerin

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

Prof Dr Özlem Durmaz İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı

Prof Dr Özlem Durmaz İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı Prof Dr Özlem Durmaz İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı Karaciğer naklinde sağkalım Cerrahi başarı: 1963 Thomas Starzl (Colorado) İmmunolojik başarı:

Detaylı

YARA İYİLEŞMESİ. Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger

YARA İYİLEŞMESİ. Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger YARA İYİLEŞMESİ Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger YARA Doku bütünlüğünün bozulmasıdır. Cerrahi ya da travmatik olabilir. Akut Yara: Onarım süreci düzenli ve zamanında gelişir. Anatomik ve fonksiyonel bütünlük

Detaylı

I. YARIYIL MOLEKÜLER HÜCRE BİYOLOJİSİ I (TBG 601 TEORİK 3, 3 KREDİ)

I. YARIYIL MOLEKÜLER HÜCRE BİYOLOJİSİ I (TBG 601 TEORİK 3, 3 KREDİ) T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL MOLEKÜLER HÜCRE BİYOLOJİSİ

Detaylı

İMMUNİTE DE KORUNMUŞ BÖLGE: DOKUYA ÖZGÜ İMMUN YANIT GELİŞİMİ MERKEZİ SİNİR SİSTEMİ ÖRNEĞİ. Güher Saruhan-Direskeneli İTF Fizyoloji AD

İMMUNİTE DE KORUNMUŞ BÖLGE: DOKUYA ÖZGÜ İMMUN YANIT GELİŞİMİ MERKEZİ SİNİR SİSTEMİ ÖRNEĞİ. Güher Saruhan-Direskeneli İTF Fizyoloji AD İMMUNİTE DE KORUNMUŞ BÖLGE: DOKUYA ÖZGÜ İMMUN YANIT GELİŞİMİ MERKEZİ SİNİR SİSTEMİ ÖRNEĞİ Güher Saruhan-Direskeneli İTF Fizyoloji AD İMMUN KORUNMUŞ BÖLGE İmmün yanıtın gelişimi Yapısal farklılık gösteren

Detaylı

XXIII. UYGULAMALI AKAN HÜCRE ÖLÇER EĞİTİMİ Mayıs 2017

XXIII. UYGULAMALI AKAN HÜCRE ÖLÇER EĞİTİMİ Mayıs 2017 T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AZİZ SANCAR DENEYSEL TIP ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ İMMÜNOLOJİ ANABİLİM DALI XXIII. UYGULAMALI AKAN HÜCRE ÖLÇER EĞİTİMİ 22-26 Mayıs 2017 AZİZ SANCAR DENEYSEL TIP ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ

Detaylı

HIV ENFEKSİYONUNUN PATOFİZYOLOJİSİ VE DOĞAL SEYRİ

HIV ENFEKSİYONUNUN PATOFİZYOLOJİSİ VE DOĞAL SEYRİ HIV ENFEKSİYONUNUN PATOFİZYOLOJİSİ VE DOĞAL SEYRİ Dr. Hayat Kumbasar Karaosmanoğlu Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Sunum Planı HIV in morfolojik ve

Detaylı

Tam Kan; Hemogram; CBC; Complete blood count

Tam Kan; Hemogram; CBC; Complete blood count TAM KAN SAYIMI Tam Kan; Hemogram; CBC; Complete blood count Tam kan sayımı kanı oluşturan hücrelerin sayılmasıdır, bir çok hastalık için çok değerli bilgiler sunar. Test venöz kandan yapılır. Günümüzde

Detaylı

verilmiştir. İlk kez uyguladığımız bu düzenlemeden tüm katılımcılarımızın memnun kaldıklarını görmekten mutluluk duyduk. Dernek Çalışma Gruplarımız

verilmiştir. İlk kez uyguladığımız bu düzenlemeden tüm katılımcılarımızın memnun kaldıklarını görmekten mutluluk duyduk. Dernek Çalışma Gruplarımız Türk İmmünoloji Derneği nin uluslar arası katılımlı XXI. Ulusal İmmünoloji Kongresi 6-9 Nisan 2011 tarihleri arasında, Marmaris, Grand Yazıcı Mares Otel de gerçekleştirilmişve kongremizde immünoloji alanındaki

Detaylı

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme - 1 8 Konuþmayý Yazýya Dökme El yazýnýn yerini alacak bir aygýt düþü XIX. yüzyýlý boyunca çok kiþiyi meþgul etmiþtir. Deðiþik tasarým örnekleri görülmekle beraber, daktilo dediðimiz aygýtýn satýlabilir

Detaylı

Reed Sternberg Hücreleri

Reed Sternberg Hücreleri CD40 RSH Reed Sternberg Hücreleri Antijen sunumuyla ilgili yüzey molekülleri HLA Klas II, CD40, CD86 Sitotoksik moleküller Granzim B, Perforin Dendritik Hücre marker ları Fascin, Kemokin CCL17 (TARC) Myeloid

Detaylı

E. Ediz Tütüncü KLĠMĠK Hepatit Akademisi 2014 24 Ocak 2014, Mersin

E. Ediz Tütüncü KLĠMĠK Hepatit Akademisi 2014 24 Ocak 2014, Mersin E. Ediz Tütüncü KLĠMĠK Hepatit Akademisi 2014 24 Ocak 2014, Mersin Konak HCV ilişkisi Doğal bağışık yanıt, Adaptif bağışık yanıt, hücresel humoral HCV konak ilişkisi Klinik Tip I interferonlar, NK hücreleri,

Detaylı

MİKROBİYOLOJİ SORU KAMPI 2015

MİKROBİYOLOJİ SORU KAMPI 2015 Canlıların prokaryot ve ökoaryot olma özelliğini hücre komponentlerinden hangisi belirler? MİKROBİYOLOJİ SORU KAMPI 2015 B. Stoplazmik membran C. Golgi membranı D. Nükleer membran E. Endoplazmik retikulum

Detaylı

Bağ doku. Mezodermden köken alır. En Yaygın bulunan dokudur ( Epitel, Kas, Kemik sinir)

Bağ doku. Mezodermden köken alır. En Yaygın bulunan dokudur ( Epitel, Kas, Kemik sinir) Bağ doku Mezodermden köken alır En Yaygın bulunan dokudur ( Epitel, Kas, Kemik sinir) Bağ dokunun Fonksiyonları Diğer organ ve dokuların Fonksiyonal ve yapısal desteğini sağlar. kan damarları aracılığı

Detaylı

Enfeksiyondan korunma ve immün sistem

Enfeksiyondan korunma ve immün sistem Derleme / Review J Med Updates 2012;2(1):31-42 doi:10.2399/jmu.2012001006 Enfeksiyondan korunma ve immün sistem Immune system and protection from infections Murat Songu, Hüseyin Kat lm fl Katip Çelebi

Detaylı

Bio 103 Gen. Biyo. Lab. 1

Bio 103 Gen. Biyo. Lab. 1 GENEL BİYOLOJİ LABORATUVARI 4. Laboratuvar: KAN DOKU Kan dokusunun görevleri 1 Kan dokusunun yapı elemanları 2 Kan grupları 12 İnce yayma kan preparatı tekniği 15 1. GİRİŞ Kan doku, atardamar, toplardamar

Detaylı

Mantar ve Konak İlişkisinin şekillenmesinde moleküler genetik yaklaşımlar. Ayşe Kalkancı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD

Mantar ve Konak İlişkisinin şekillenmesinde moleküler genetik yaklaşımlar. Ayşe Kalkancı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD Mantar ve Konak İlişkisinin şekillenmesinde moleküler genetik yaklaşımlar Ayşe Kalkancı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD Patojenik mantarlar ve bağışık sistem arasındaki ilişkinin

Detaylı

BİY 401 MİKROBİYOLOJİ DERSİ İMMÜNOLOJİ TERİMLERİ

BİY 401 MİKROBİYOLOJİ DERSİ İMMÜNOLOJİ TERİMLERİ 1 BİY 401 MİKROBİYOLOJİ DERSİ İMMÜNOLOJİ TERİMLERİ Doğuştan varolan direnç: Bir defa kızamık geçiren kişi ikinci defa yakalanmaz ve artık kızamığa karşı bağışıktır. Edinsel ya da kazanılmış direnç: Belirli

Detaylı

Simge Özer Pýnarbaþý

Simge Özer Pýnarbaþý Simge Özer Pýnarbaþý 1963 yýlýnda Ýstanbul da doðdu. Ortaöðrenimini Kadýköy Kýz Lisesi nde tamamladý. 1984 yýlýnda Ýstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü nü bitirdi.

Detaylı

MUKOZAL İMMÜNİTE VE ÜLSERASYON. Prof. Dr. Ömer Günhan GATA Patoloji AD

MUKOZAL İMMÜNİTE VE ÜLSERASYON. Prof. Dr. Ömer Günhan GATA Patoloji AD MUKOZAL İMMÜNİTE VE ÜLSERASYON Prof. Dr. Ömer Günhan GATA Patoloji AD Rekürrent aftöz ülserasyon, Behçet hastalığı, ülseratif kolit, Crohn hastalığı, kontakt dermatit nasıl hastalıklardır? Enfeksiyöz?

Detaylı

1. Merkezi ve çevresel sinir sistemini oluþturan sinir hücrelerine ne ad verilir?

1. Merkezi ve çevresel sinir sistemini oluþturan sinir hücrelerine ne ad verilir? Soru - Yanýt 3 1. Merkezi ve çevresel sinir sistemini oluþturan sinir hücrelerine ne ad verilir? Yanýt: Nöron 2. Merkezi sinir sistemini oluþturan organlar nelerdir? Yanýt: Beyin, beyincik, omurilik soðaný

Detaylı

VİRUSLARIN HÜCRE KÜLTÜRÜNDE ÜRETİLMESİ

VİRUSLARIN HÜCRE KÜLTÜRÜNDE ÜRETİLMESİ VİRUSLARIN HÜCRE KÜLTÜRÜNDE ÜRETİLMESİ Prof.Dr. Yılmaz Akça Prof.Dr. Feray Alkan Prof.Dr. Aykut Özkul Prof.Dr. Seval Bilge-Dağalp Prof.Dr. M. Taner Karaoğlu Prof.Dr. Tuba Çiğdem Oğuzoğlu VİRUSLARIN HÜCRE

Detaylı

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DERS YILI DÖNEM III NEOPLAZİ VE HEMOPOETİK SİSTEM HASTALIKLARI DERS KURULU

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DERS YILI DÖNEM III NEOPLAZİ VE HEMOPOETİK SİSTEM HASTALIKLARI DERS KURULU DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2016 2017 DERS YILI DÖNEM III NEOPLAZİ VE HEMOPOETİK SİSTEM HASTALIKLARI DERS KURULU 11.10.2016-31.10.2016 Dersler Teorik Pratik Toplam Patoloji 2 --- 2 Çocuk Hastalıkları

Detaylı

HÜCRE FİZYOLOJİSİ Hücrenin fiziksel yapısı. Hücre membranı proteinleri. Hücre membranı

HÜCRE FİZYOLOJİSİ Hücrenin fiziksel yapısı. Hücre membranı proteinleri. Hücre membranı Hücrenin fiziksel yapısı HÜCRE FİZYOLOJİSİ Hücreyi oluşturan yapılar Hücre membranı yapısı ve özellikleri Hücre içi ve dışı bileşenler Hücre membranından madde iletimi Vücut sıvılar Ozmoz-ozmmotik basınç

Detaylı

Tıbbi Mikrobiyolojide Flow Sitometri. Prof. Dr. Sadi Köksoy Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD Temel İmmünoloji BD

Tıbbi Mikrobiyolojide Flow Sitometri. Prof. Dr. Sadi Köksoy Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD Temel İmmünoloji BD Tıbbi Mikrobiyolojide Flow Sitometri Prof. Dr. Sadi Köksoy Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD Temel İmmünoloji BD Sunum Planı Flow sitometri çalışma prensipleri İmmünolojide kullanım

Detaylı