planlarında hedefler ve gerçekleşen değerler olmak üzere karşılaştırma yapılarak açıklanmıştır.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "planlarında hedefler ve gerçekleşen değerler olmak üzere karşılaştırma yapılarak açıklanmıştır."

Transkript

1 1. GİRİŞ Türkiye ekonomisinin en çok tartışılan konularının başında enflasyon, istihdam ve büyüme gelmektedir. Gerçekten bu makro değişkenlerde yaşanan çeşitli sorunlar sadece Türkiye nin değil, gelişme düzeyine bakılmaksızın, bütün ülkeleri ilgilendiren temel sorunlardır. Küreselleşme sonucunda özellikle sermaye ve emek hareketliliğinin artmasıyla birlikte ülkeler arasındaki ekonomik ilişkiler de artmıştır. Bunun sonucunda, bir ülkede yaşanan gelişmeler, diğer ülkeleri de doğrudan etkileyebilmektedir. Türkiye nin enflasyon ile tanışması 1940 lı yılların başına rastlamaktadır. Fakat 1973 yılından sonra Türkiye ekonomisi yükselen bir trendde kronik enflasyona sahip olmuştur. Yüksek enflasyon, makro ekonomide istikrarsızlıklara neden olmakta ve bir takım olumsuz sonuçları da beraberinde getirmektedir. Bunlar, gelir dağılımında ve dış ödemeler bilançosunda bozulma, üretimde verimlilik ve kalitenin düşmesinin yanı sıra, sosyal sorunların artmasına da neden olmaktadır. Enflasyonun yarattığı ekonomik istikrarsızlık, ülkemizin reel anlamda büyüme performansının düşmesine yol açmış, bu durum ise refah düzeyini düşürmüş ve çeşitli sosyo-ekonomik sorunların ortaya çıkmasına neden olmuştur. İşsizlik Türkiye nin gündemindeki en önemli sorunların başında gelmektedir. Türkiye halen, tarımdan sanayi ve hizmet sektörlerine işgücü transferinin devam ettiği bir süreci yaşamaktadır. Bu süreç, gelişmekte olan ülkelerde ekonomik ve sosyal açıdan önemli sorunlar yaratabilmektedir. Bir taraftan ekonomik açıdan kaynak israfına yol açarken, diğer taraftan da sosyal yapıda bazı sorunlara neden olarak toplumsal huzuru bozmaktadır. 1

2 Özellikle son yıllarda ekonomik büyümede meydana gelen artışlar, özellikle bir birim üretim veya hizmet maliyeti içerisinde işçilik maliyetlerinin düşmesinden ortaya çıkan verim artışlarından kaynaklanmış ve büyüme oranının da son derece istikrarsız oluşu nedeniyle, işsizlik sorunu da bundan olumsuz etkilenmiştir. Dolayısıyla varolan işsizlik sorununun çözümü için yeni yatırımların olması ve özellikle imalat sanayii kapasite kullanım oranlarının artması gerekmektedir. Kısa dönemde halkın en çok dikkat ettiği göstergeler işsizlik ve enflasyondur. Çünkü bunların olumsuz sonuçları hemen hissedilmektedir. Büyüme ise etkisini daha uzun vadede ortaya koymaktadır. Bu üç göstergedeki gelişmeler insanların günlük hayatını yakından ilgilendirmektedir. İstihdam, enflasyon ve büyümedeki gelişmeler sektörleri de doğrudan etkilemektedir. Bu çalışmanın amacı, bütün toplumları etkileyen enflasyon, istihdam ve büyümenin, Türkiye deki gelişimini inceleyerek; tarım, sanayi, hizmetler sektörlerinde meydana gelen büyümenin, kısa dönemde istihdam, enflasyon, Gayri Safi Milli Hasıla ya olan etkileri ve karşılıklı etkileşimlerin ekonomik boyutunu analiz etmektir. Söz konusu amacı gerçekleştirmeye çalışılan tezde öncelikle, konunun önemi ve kapsamının açıklanması düşünülmüş, daha sonra, konuyla ilgili olarak daha önce yapılan araştırmalardan örnekler sunulmuştur. Çalışmanın analizinde kullanılan materyal ve yöntemler üçüncü bölümde açıklanmıştır. Tezin dördüncü bölümünde Türkiye yi olduğu kadar, dünya üzerindeki bütün ülkeleri sosyo-ekonomik yönden ilgilendiren istihdam, büyüme ve enflasyon hakkında genel bilgiler verilmiştir. Beşinci bölümde ise, bu makro değişkenlerin Türkiye deki gelişmeleri incelenmiştir. Öncelikle Osmanlı İmparatorluğu ndan devralınan ekonominin durumu üzerinde durulmuş ve planlı döneme kadar olan gelişmeler tarihsel bir süreç içerisinde açıklanmıştır. Daha sonra ise, planlı dönemin başlangıcından günümüze kadar istihdam, enflasyon ve büyümedeki gelişmeler, beş yıllık kalkınma 2

3 planlarında hedefler ve gerçekleşen değerler olmak üzere karşılaştırma yapılarak açıklanmıştır. Çalışmanın altıncı bölümünde, üç ana sektör olan tarım, sanayi ve hizmetlerin; istihdam, enflasyon ve büyümeye olan etkileri incelenmeye çalışılmıştır. Son bölümde, kısa dönemde sektörler ile istihdam, büyüme ve enflasyon arasındaki karşılıklı etkileşimler, Vektör Otoregresyon modeli yardımıyla ortaya konmuştur. İlk olarak yılları verileri kullanılarak model oluşturulmuş, daha sonra da yılları verileri kullanılmıştır. İki farklı dönemi ele almaktaki amaç, Türkiye nin kuruluşundan günümüze kadar olan dönemi incelemektir. Bununla birlikte uygulanmakta olan planlı dönemdeki gelişmelerle, bu bulguları karşılaştırmak amaçlanmıştır. Bunun için de yılları arasındaki verilerden faydalanılarak ikinci bir model çalışması yapılmıştır. Her iki modelde de tarım, sanayi, hizmetler sektörlerindeki büyüme, istihdam edilen nüfus, Gayri Safi Milli Hasıla ve Toptan Eşya Fiyat Endeksi verilerinden faydalanılmıştır yıllarını kapsayan model çalışmasında ayrıca Tüketici Fiyatları Endeksi verileri de modele dahil edilmiştir. 3

4 2. KONUYLA İLGİLİ ARAŞTIRMALAR Enflasyon, istihdam ve büyüme ile ilgili bir çok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmalarda daha çok makro değişkenler arasındaki ilişkiler tüm yönleriyle incelenmiştir. Ancak, sektörlerin bu değişkenlerle olan ilişkilerini inceleyen çalışmalar fazla değildir. Bu çalışmada tarım, sanayi, hizmetler sektörlerinde meydana gelen büyümenin istihdam, enflasyon ve Gayri Safi Milli Hasıla ya olan etkileri ve karşılıklı etkileşimleri, Vektör Otoregresyon (VAR) analiz yöntemi yardımıyla incelenmiştir. Robert J. Barro yılları arasında 100 ülkede büyüme ile enflasyon arasındaki ilişkiyi incelemiştir. Ekonomik büyüme üzerinde enflasyonun etkisini ortaya koyabilmek için, büyümeyi etkileyen diğer faktörleri sabit tutarak, regresyon denklemi kullanmıştır. Sonuç olarak, büyüme üzerinde enflasyonun hesaplanan etkilerinin önemli derecede negatif olduğu ortaya çıkmıştır. Yüksek ve uzun dönemli enflasyondan, büyüme ve yatırımlar olumsuz etkilenmektedir. Eğer enflasyon çok yüksek değilse, örneğin, %10 ise reel kişi başına düşen milli gelir yıllık artışı %0,2-0,3 oranında azalmaktadır (Barro 1995 ). Yongling Ding, endojen büyüme modellerine ilişkin bir çalışmasında VAR modeli kullanmıştır. Bu noktadan hareketle ar-ge çalışmaları ve ekonomik büyüme arasındaki pozitif ilişki zaman serileri yardımı ile anlaşılmaya çalışılmıştır. Genellikle ortaya çıkan gerçek, en azından bazı yatırım çeşitlerinin uzun dönemde ekonomik performans ile doğru ilişki içinde olduğudur. Ar-ge çalışmalarının bazı ekonomi teorilerinde yatırımın değişik bir türü kabul edilmesi, endojen büyüme modelleri çerçevesinde incelenmesine olanak vermektedir. Bu çalışmada öncelikle zaman serileri verileri durağanlık testine tabi tutulmuş ve VAR modeli durağanlaştırılmış serilere uygulanmıştır. Çalışmada Granger Nedensellik testinin uygulanmamasının en büyük nedeni olarak ise, söz konusu değişkenler arasındaki pozitif yönlü bir ilişkinin varlığı gösterilmiştir (Ding 2000). Yapılan bir başka çalışmada ise İspanya da istihdam konularına farklı bir bakış açısı ile yaklaşılmış olup, part-time iş ile bunun istihdam üzerindeki etkileri VAR modeli 4

5 yolu ile incelenmiştir. E. S. Barrio ve C. S. Gonzalez in yaptıkları bu çalışmada iki değişken üzerine yoğunlaşılmıştır; bunlardan birincisi istihdam edilen işçilerin sayısı, ikincisi ise part-time çalışanların sayısıdır arasını kapsayan zaman serileri verileri 3 aylık periyotlar halinde alınmak sureti ile VAR modelinin ihtiyaç duyduğu 40 ve üzeri gözlem sayısına ulaşılmıştır. Çalışmada VAR modelinin tipik inceleme metodu kullanılmış olup, sırası ile Durağanlık Testi (Dickey Fuller), Granger Nedensellik Testi yapılmış, sonuçlar ise tepki (impulse) analizleri ile yorumlanmıştır. Yapılan bu çalışma İspanya da part-time işgücü ile istihdam arasında bir ilişkinin varlığını ortaya koyarken, VAR modeli de bu ilişkinin kısa ve uzun dönem etkilerini yorumlanabilir hale getirmiştir (Barrio ve Gonzales 2003). Konuya ilişkin bir başka çalışmada Dong Fu ve arkadaşları, maliye politikaları ve büyüme üzerine odaklanmışlardır. Makro iktisat açısından bakıldığında mali politikalar ve büyüme ilişkisi oldukça ilgi çekicidir. Ancak bununla beraber söz konusu bu ilişkinin analizi bu konuda ampirik çalışmalar yapanlar için uzun bir dönem hayal kırıklığı meydana getirmiştir. Bunun altında yatan en önemli neden ise maliye politikası bileşenleri olan kamu harcamaları, vergiler ve bütçe açıkları gibi göstergelerin sağlıklı bir şekilde analize dahil edilememesidir. Bütçe açıkları ile finanse edilen vergi indirimleri, vergi artışları ile finanse edilen kamu harcamalarındaki artış ve artan bütçe açıkları ile finanse edilen kamu harcamalarındaki artış şeklindeki alternatifli maliye politikaları, bu çalışmada VAR teknikleri yolu ile analiz edilmiştir. Burada ise amaç, incelenen zaman periyodunda gözlenen şokların kalıcı ve geçici etkilerini etki tepki grafikleri yoluyla yorumlayabilmektir. Dolayısı ile VAR teknikleri serilerde gözlenen şokları yorumlayabilme imkanını da sağlamaktadır (Fu v.d. 2003). N. Yentürk ve B. Ülengin yaptıkları bir çalışmada, yılları arasında yabancı tasarrufların Türkiye deki özel tüketim ve özel yatırımlar üzerindeki etkisini VAR modeli yardımıyla açıklamaya çalışmışlardır. Modelde değişkenlerin zaman serisi özellikleri kullanılmıştır. VAR modeli dördüncü farklarda uygulanmış ve Granger nedenselliği, sistemin etki-tepki fonksiyonu analiz edilmiştir. Sonuçta, uzun dönemde yabancı tasarrufun esas olarak özel tüketimi etkilediğini ve özel tüketimin de özel yatırımı etkileyebileceği belirtilmiştir. Yabancı tasarruflardaki bir şok yabancı tasarrufun 5

6 kendisinde ve özel tüketimde kalıcı bir artışa neden olurken, şokun özel yatırım üzerinde bir etkisi olmamaktadır. Çalışmanın ana sonucuna göre, Türkiye de ticarete konu olan sektörlerin yatırımlarında ve rekabet gücünde kalıcı bir artışa ulaşmak için yabancı tasarrufa güvenmek yeterli olmayacaktır (Yentürk 2003). C. K. Meng, Singapur ekonomisindeki ticari döngünün arz yönünü VAR modeliyle incelemiştir. Bu çalışmada, arz şokları, petrol fiyatları, yabancı teknoloji, işgücü arzı, verimlilik ve ücret şoklarının 1980/1-2004/4 dönemleri arasındaki verilerden faydalanılmıştır. Ampirik sonuçlar şu şekilde özetlenmiştir; işgücü arzı şokları uzun dönemde daha önemli olurken, iç ve dış teknoloji şokları kısa dönem çıktı hareketleri için etkili bulunmuştur. Diğer taraftan petrol fiyatları ve ücretlerdeki dalgalanmalar, makro ekonomik dalgalanmalar üzerinde önemsiz rol oynamaktadır. Bu sonuçlar, Singapur ticaretinin iç ve dış faktörlerin her ikisi tarafından etkilendiği görüşlerini desteklemektedir (Meng 2003). T. Linzert Almanya daki işsizliğin kaynakları üzerine yapmış olduğu çalışmada yapısal VAR modelini analizinde kullanmıştır. Bu çalışmada ulaşılmak istenen amaç, Almanya daki yüksek oranlı kalıcı işsizliğin muhtemel kaynaklarına ışık tutabilmektir. Buradan hareketle, işsizlik üzerinde işgücü arzının, toplam talebin, fiyatların, ücretlerin, teknolojideki şokların etkisini analiz etmek ve işsizlik oranındaki artışa nisbi katkılarını ortaya koymaktır. Çalışmanın sonucunda, ücret ve teknoloji şoklarının sadece kısa dönemde işsizlik üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Talep şoklarının işsizlik üzerinde beklenen etkisi, kısa dönemden orta döneme doğru önemli derecede azalırken, bu etki uzun dönemde tamamen ortadan kalkmıştır. İşgücü arzı üzerine bir şok, işsizlik üzerinde 0 dan 3 yıla kadar bir artış ortaya çıkarmıştır (Linzert 2004). 6

7 3. MATERYAL VE YÖNTEM Bu bölümde sektörel büyüme değişikliklerinin Türkiye deki istihdam, büyüme ve enflasyon arasındaki ilişkileri ve bu makro değişkenleri nasıl etkilediğinin analiz edilmesini amaçlayan ampirik çalışmanın metodolojisi açıklanmaktadır Materyal Yapılan bu çalışmada ve periyoduna ait yıllık bazda zaman serisi verileri kullanılmıştır. İki periyoda ait zaman serilerinin kullanılmasının nedeni; Türkiye nin kuruluşundan itibaren sektörlerdeki büyüme ile incelenen makro değişkenler arasındaki etkileşimleri ortaya koymak ve 1963 yılında uygulanmaya başlanan ve günümüzde sekizincisi uygulanmakta olan kalkınma planlarındaki bu etkileşim ile karşılaştırma imkanının yaratılmak istenmesidir. Modelde kullanılan değişkenler ve kısaltmaları aşağıda gösterilmiştir; Periyodu Gayri Safi Milli Hasıla: GSMH; Toptan Eşya Fiyat Endeksi: TEFE; Sanayi sektöründeki büyüme: San; İstihdam edilen nüfus:n; Tarım sektöründeki büyüme: Tar; Hizmet sektöründeki büyüme: Hiz; Periyodu Gayri Safi Milli Hasıla: GSMH63; Toptan Eşya Fiyat Endeksi: TEFE; Sanayi sektöründeki büyüme: San; Tüketici Fiyatları Endeksi: Tufe63; İstihdam edilen nüfus: İst63; Tarım sektöründeki büyüme: Tar; Hizmet sektöründeki büyüme: Hiz; simgeleriyle kullanılmıştır. Burada enflasyonu incelerken ilk modelde sadece Toptan Eşya Fiyat Endeksinin (TEFE) ele alınmasının nedeni, TEFE endeksinin ülke ekonomisinde üretim faaliyetlerinde yer alan maddelerin sektörler itibariyle fiyat 7

8 değişimini ölçüyor olmasıdır periyoduna ait ikinci modelde TEFE ile birlikte TÜFE de analize dahil edilmiştir Metod Modelde kullanılan değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek için nedensellik analizi yapılmıştır. Çalışmanın temelini oluşturan bu verilerin model uygulamalarında Vektör Otoregresyon (VAR) analiz yöntemi uygulanmıştır. Çalışmada kullanılan VAR modelinin güvenirliğini arttırmak ve sonuçların analizi için gözlem sayısı mümkün olduğunca yüksek tutulmaya çalışılmıştır. VAR modellerinde kullanılan gözlem sayısı arttıkça bunlara paralel olarak modelin güvenirliği de artmaktadır. Modelde kullanılan veriler, Devlet Planlama Teşkilatı, Devlet İstatistik Enstitüsü ve T.C. Merkez Bankası ndan elde edilmiştir. Modelde zaman serisi verilerinin kullanılmasının nedeni, iktisadi ilişkilerin tahmin edilmesine uygun olmasıdır (Koutsoyiannis 1989). Bu çalışmada da yapılmak istenen tarım, sanayi, hizmetler sektöründe sağlanan büyüme ile üç önemli makro değişken olan istihdam, enflasyon ve GSMH arasındaki karşılıklı etkileşimleri incelemektir. Zaman serisi verileri, modelde kullanılan değişkenlerin dönemler itibariyle sayısal değerleri hakkında bilgi vermektedir. Bu dönemler, günlük, haftalık, aylık ve üç aylık olabileceği gibi yıllık, beş yıllık ve on yıllık da olabilmektedir Durağanlık Testi İktisadi değişkenlerin serileri, genellikle artma eğilimi göstermeleri nedeniyle durağan olmazlar. Serilerin varyans ve ortalamaları zamana bağlı olarak değişmektedir. Bu nedenle herhangi bir zaman serisi analizinde kullanılacak serilerin öncelikle durağanlaştırılması gerekmektedir (Kibritçioğlu ve Kibritçioğlu 1999). 8

9 Bu çalışmada da öncelikle verilerin durağanlığı test edilmiştir. Bunun için son dönemlerde yaygınlaşan birim kök sınaması yapılmıştır. Bu sınama modeli aşağıdaki gibi ele alınmaktadır (Gujarati 1999): Y t = Y t-1 + u t (1) Burada u t olasılıklı bir hata terimidir. Eğer Y t-1 in katsayısı 1 e eşitse durağan olmama durumuyla, yani birim kök sorunuyla karşılaşılır. Dolayısıyla, Y t = py t-1 + u t (2) regresyonunda p=1 bulunursa, o zaman Y t olasılıklı değişkenin bir birim kökü vardır. Birim kökü olan bir zaman serisi rassal yürüyüş diye bilinir. Rassal yürüyüş ise, durağan olmayan bir zaman serisi anlamına gelir. İki nolu denklemin her iki tarafı Y t- 1 den çıkarılırsa, denklem aşağıdaki gibi olur. Y = ( p 1) Y + u (3) t t 1 = δy t-1 + u t t Burada δ = ( p 1) ve Y t = Yt Yt 1 = u t birinci fark olmaktadır. Rassal bir yürüyüşün birinci farkları (= u t ) durağan bir zaman serisidir, çünkü varsayım gereği u t bütünüyle rassaldır. Bir serinin durağan olup olmadığını birim kök testi ile sınamak için aşağıdaki denklem tahmin edilerek buradan pˆ nın istatistiki bakımdan bire eşit olup olmadığına bakılmaktadır. Geleneksel olarak P=1 sıfır hipotezi hesaplanan t istatistiği τ (tau) istatistiği diye bilinmektedir. Bunun eşik değerleri Dickey ve Fuller tarafından Monte Carlo simülasyonlarına göre hesaplanmıştır. Yazında tau sınaması, bu hesaplamayı yapanların isimlerine göre de Dickey-Fuller (DF) testi diye tanımlanmaktadır. Bu hesaplamaların geliştirilmişine Mackinoon kritik değerleri denilmektedir. Eğer τ istatistiğinin mutlak değeri DF nın ya da Mackinoon kritik değerinin mutlak değerinden 9

10 büyükse, verilmiş zaman serisi durağandır. Aksi durumda ise serinin durağan olmadığı ifade edilir. Gerek kuramsal, gerekse uygulamada Dickey-Fuller testi aşağıdaki denklemlere uygulanabilmektedir: t = Y t 1 Y δ + u (4) t Y = + u t β (5) 1 + δyt 1 t Y = β + u (6) t 1 + β2t + δyt 1 t Yukarıdaki modelde t zaman ya da genel eğilimi göstermektedir. Her bir durum için δ = 0, yani birim kök var biçimindedir. (4) nolu denklemle diğer denklemler arasındaki fark sabit terim ve eğim değişkenin denkleme katılmasıdır. Eğer u t hata terimi otokorelasyonlu ise model aşağıdaki gibi yazılmaktadır: Y t = β + β t + δy + a Y + ε m 1 2 t 1 i t i t (7) i (7) nolu denkleme genelleştirilmiş Dickey-Fuller (GDF) testi denmektedir. Dickey-Fuller testlerinde hata terimlerinin normal dağılımlı, bağımsız ve sabit varyanslı olduğu kabul edilmektedir. Modelde kullanılan değişkenler arasındaki nedenselliğin sınanabilmesi için zaman serisi verilerinin durağanlığının sağlanması gerekmektedir. Eğer durağanlık yoksa, t, F, Ki-kare testleri şüpheli hale gelebilmektedir. Bundan dolayı, bir zaman serisinin durağan 10

11 olup olmadığını anlamak için testler geliştirilmiştir. Bu testlerden grafik yöntemi, Dickey-Fuller testleri uygulanabilir testler arasındadır. Bu çalışmada kullanılan değişkenlerin durağan olup olmadıkları Dickey Fuller testi ile belirlenmeye çalışılmıştır. Fakat serilerin düzey değerlerinde durağan olmadıkları tespit edilmiştir. Serilerin durağanlığını sağlamak için ikinci bir Dickey-Fuller testi yapılmıştır. Bu defa serilerin birinci farklarında durağanlığı test edilmiştir. %5 önem seviyesinde serilerin birinci farklarında durağan oldukları tespit edilmiştir. Y t, durağan olup olmadığı analiz edilen değişkenin birinci farkı, β 1, β 2 sabit terimler, t genel eğilim değişkeni, Y t-i, gecikmeli fark terimleridir. Gecikmeli fark terimlerinin konulmasının nedeni hata teriminin ardışık bağımsız olmasını sağlamaktır. ADF testinin sağlıklı sonuç vermesi için tahmin edilen modelde ardışık bağımlılık probleminin olmaması gerekmektedir. ADF testi yukarıda 7 nolu denklemde δ katsayısının sıfıra eşit olup olmadığını test eder. Bu sınamada ADF t istatistiğinin Mackinnon kritik değeri ile karşılaştırması yapılır. Yapılan karşılaştırmalar sonucu değişkenlerin %5 önem seviyesinde ve serilerin 1. dereceden farklarında durağanlığı sağlanmıştır Nedensellik: Granger Sınaması İki değişken arasında hangisinin hangisini etkilediği veya nedeni olduğu Granger sınaması ile ortaya konabilmektedir. Değişkenler arasındaki ilişki tek yönlü (A B) olabileceği gibi, çift yönlü (A B) de olabilmektedir. A ile B arasında tek taraflı bir nedensellik olabileceği gibi, iki taraflı nedensellik de ortaya çıkabilmektedir. İki zaman serisi arasındaki nedenselliğin ilk işlemsel tanımı Wiener (1956) tarafından yapılmıştır. Söz konusu tanım Granger-Hatanaka (1964) tarafından yeniden düzenlenmiş ve son olarak Granger (1969) tarafından geliştirilmiştir. Bu tanıma en büyük katkıyı Granger in yapması nedeniyle literatürde Granger Nedensellik Tanımı olarak adlandırılır. Bu tanım son yıllarda nedensellik ile ilgili bütün çalışmalara temel oluşturmuştur (Işığıçok 1994). 11

12 Bu çalışmada da sektörlerin büyümesinde meydana gelen değişmeler ile istihdam, TEFE, TÜFE ve GSMH arasında yukarıda bahsedilen ilişkilerin bulunup bulunmadığı Granger nedensellik testi ile test edilmiştir. Granger nedensellik testi, bir değişken ile diğer bir değişken arasında varlığından şüphe edilen nedensellik ilişkisini test etmek için uygulamalı iktisatta çokça kullanılan bir testtir (Halaç ve Kuştepeli 2003). Dolayısıyla zaman serisi verilerinde değişkenler arasında kointegrasyon ilişkisi kadar nedensel ilişkilerin de incelemeye değer ve önem arzeden bir konu olduğu sıklıkla dile getirilmektedir (Doğan ve Bozkurt 2004). İki değişken arasındaki ilişkiyi belirlemek için aşağıdaki modeller yazılabilir: m Y t = i= 1 m α i X t-i + j= 1 β i Y t i + u 1t (1) m X t = i= 1 m λ i X t i + j= 1 δ i Y t- i + u 2t (2 ) Modelin anlamlılığının test edilmesi için aşağıdaki hipotezler yazılabilir (Işığıçok vd. 1994): (1) nolu model için: H 0 : α 1 = α 2 =.α j = 0 ( X Y nin Granger anlamda nedeni değildir) H 1 : α 1 α 2.α j 0 ( X Y nin Granger anlamda nedenidir) (2) nolu model için; H 0 : δ 1 = δ 2 =.δ j = 0 ( Y,X nin Granger anlamda nedeni değildir) 12

13 H 1 : δ 1 δ 2.δ j 0 ( Y X nin Granger anlamda nedenidir) Yukarıdaki model (1) ve model (2) için nedensellik yönleri aşağıdaki gibi açıklanabilir: 1. Eğer model (1) deki gecikmeli X in tahmin edilen katsayıları bir küme olarak istatistik bakımdan sıfırdan farklıysa ( yani Σα i 0) ve model (2) deki gecikmeli Y nin tahmin edilen katsayıları bir küme olarak istatistik bakımdan sıfırdan farklı değilse ( yani Σ δ = 0 ise), bu Y den X e doğru tek yönlü nedensellik gösterir. 2. Tersine, eğer model (1) deki X in tahmin edilen katsayıları bir küme olarak istatistiki olarak sıfırdan farklı değilse ( yani Σα i = 0) ve model (2) deki gecikmeli Y nin tahmin edilen katsayıları kümesi istatistik bakımdan sıfırdan farklıysa(yani Σ δ 0),X ten Y ye doğru tek yönlü nedensellik vardır. 3. Her iki regresyondaki X ve Y katsayı kümeleri istatistik bakımından sıfırdan anlamlı derecede farklıysa bu geri besleme yada karşılıklı nedensellik gösterir. 4. Her iki regresyondaki Y ve X katsayı kümeleri istatistik bakımından anlamlı değilse bu da bağımsızlık anlamını taşır. 5. Granger, operasyonel nedensellik tanımına dayanarak yeterince yüksek dereceli iki değişkenli otoregressif bir sürecin tahmini yardımıyla nedenselliğin test edilebilir hale gelmesini sağlamıştır. Genel olarak gelecek geçmişi kestiremeyeceğine göre, eğer X değişkeni, Y değişkeninin nedeniyse, X teki değişmeler Y deki değişmelerden önce 13

14 gelmelidir. Y nin başka değişkenlere göre regresyonuna X in geçmiş yada gecikmeli değişkenleri de eklendiğinde Y nin kestirimi anlamlı biçimde iyileşiyorsa o zaman X, Y nin (Granger) nedeni denilebilir. Benzeri tanım Y, X in nedeniyse de (Granger) yapılabilir (Gujarati 1999). 1999): Granger nedensellik sınamasının adımları Y ve X için aşağıdaki gibidir; (Gujarati 1. Cari Y nin bütün gecikmeli Y değerlerine göre sınırlandırılmış regresyonunu bulduktan sonra, bu regresyondan sınırlanmış kalıntı kareleri toplamı KKT S yi elde edecek X serisi için de aynı işlemler tekrarlanacaktır. Sınırlandırılmış modeller aşağıdaki gibi yazılabilir: Y t = m i= 1 α i X t-i + v 1 t (3) X t = m i= 1 λ i Y t-i + v 2t (4) 2. Şimdi de yukardaki (3) nolu modele gecikmeli X t terimlerini, (4) nolu modele gecikmeli Y t terimlerini katarak sınırlandırılmamış regresyon modelleri elde edilecektir. Bu regresyonlardan ayrı ayrı sınırlandırılmamış kalıntı kareleri toplamı KKT SM ler elde edilecektir. Sınırlandırılmamış regresyon modelleri aşağıdaki gibi yazılabilir. m Y t = i= 1 m α i X t-i + j= 1 β i Y t i + u 1t (5) 14

15 m X t = i= 1 m λ i X t i + j= 1 δ i Y t- i + u 2t (6 ) 3. (5) nolu model için H 0 = Σ β j = 0 ön savı test edilecek, (6) nolu model için H 0 = Σ δ j ön savı test edilecektir. Eğer yazılmış olan ön savlar (3) nolu modelde X terimlerinin regresyonda yeri yoktur, (4) nolu modelde Y nin regresyonda yeri yoktur. testi : 4. H 0 ön savlarını sınamak için aşağıdaki F testi ayrı ayrı modellere uygulanır. F F = ( KKT S KKT KKT SM SM /( n k) ) / m (7) Bu da m ve (n-k) sd. ile F dağılımına uyar. Formülde m, model (3) için gecikmeli X t terimleri sayısına eşit, model (4) için ise gecikmeli Y t terimleri sayısına eşittir. k, ise sınırlanmamış regresyonlardaki tahmin edilen ana kütle katsayılarının sayısıdır. 5. Hesaplanan F değeri, seçilmiş olan bir anlamlılık düzeyinde eşik F değerini aşıyorsa, sıfır ön savları reddedilir. Bu durumda model (3) te gecikmeli X t değerlerinin regresyonda yerleri vardır. Model (4) te gecikmeli Y t değerlerinin regresyonda yeri vardır. Yani model (3) te X t, Y t serisinin Granger anlamda nedenidir. Model (4) te Y t serisi X t serisinin Granger anlamda nedenidir Vektör Otoregresyon (Vector Autoregression VAR) Analizi 15

16 VAR modeli C.A. Sims tarafından geliştirilmiştir. Bu model, kullanılan değişkenlerin birbirleriyle olan ilişkilerini analiz etmeyi sağlar ve Granger Nedensellik testini temel alır (Ertek 1996). Bir ekonometrik modelde bazı değişkenler modeldeki diğer değişkenler tarafından açıklanabilirken, bazı değişkenler ise sadece açıklayıcı görevi yapabilmektedirler. Bir denklem sisteminde açıklanan değişkenler içsel (endogenous) değişkenler, açıklayıcı değişkenler ise dışsal veya önceden belirlenen (exogenous) değişenler olarak isimlendirilmektedir (Griffiths vd. 1993). Önceden belirlenen değişkenler de aralarında dışsal ve gecikmiş dışsal değişkenler olarak kategorize edilebilmektedir. Aşağıda Y t ve X t gibi iki zaman serisi ele alınmış olsun. Y t serisinin zaman içindeki hareketi X t serisinin şimdiki ve geçmiş değerlerinden, aynı şekilde X t serisinin zaman içindeki hareketi de Y t serisinin şimdiki ve geçmiş değerlerinden etkileniyorsa model şu şekilde ele alınabilir: Y + e t = β10 β12xt + γ11y t 1 + γ12xt 1 yt X + e t = β20 β21y t + γ 21Y t 1 + γ 22Xt 1 xt Yukarıdaki X t ve Y t değişkenlerinin durağan seriler olduğu varsayılmaktadır. e Yt ve e Xt, sırasıyla σ y, σ x standart sapmasına sahip ve birbirileri ile korelasyon ilişkisi bulunmayan Beyaz Gürültülü hata terimleridir.denklemler birinci mertebeden Vektör Otoregresyon (VAR) oluşturmaktadır. Denklem sisteminde - β 12, X t deki birim değişmenin Y t ye etkisini, γ 21 ise Y t-1 deki birim değişmenin X t ye etkisini göstermektedir. e Yt ve e Xt ye etkisini göstermektedir. e Yt ve e Xt üzerindeki yenilenmeler veya şoklar olarak anlaşılabilmektedir. değişkenleri X t ve Y t 16

17 Yukarıdaki denklemler yapısal olarak bilinmektedir. Bu denklemleri kullanılabilir hale getirmek için denklemleri indirgenmiş kalıp denklemleri modeline dönüştürerek, aşağıda yer aldığı şekilde VAR standart modeli olarak da yazılabilir (Kutlar 2000). Yt = α 10 + α 11Yt 1 + α 12 X t 1 + u1 t X t = α 20 + α 21Yt 1 + α 22 X t 1 + u2t Bir modelin VAR olarak tanımlanabilmesi için gecikme değerleri eşit olmalı ve içsel değişkenlerin gecikme değerlerinin her denklemde yer alması gereklidir. Bununla birlikte VAR modelinden elde edilen katsayıların doğrudan yorumlanmasında zorluklar bulunmaktadır. VAR analizinin hedeflenen amacının, parametrelerin tahmini değil, buna karşın değişkenler arası ilişkinin belirlenmesi olduğu kabul edilmektedir. VAR modeli ile tahmin edilen parametrelerin bazıları istatistiki olarak anlamlı çıkmamaktadır. Bilindiği gibi VAR modelinin en önemli özelliği parametrelerinin yorumundan ziyade, etki-tepki fonksiyonlarından yararlanmak suretiyle yorumlar yapmaktır. Bu çalışmada da etki-tepki fonksiyonlarından yararlanılmıştır Etki-Tepki Analizi Etki-tepki analizleriyle VAR modeli içinde yer alan değişkenlerin hata terimlerinde meydana gelen şoklara karşı ne yönde ve ne ölçüde tepki gösterdikleri belirlenebilmektedir (Kibritçioğlu ve Kibritçioğlu 1999). 17

18 Etki-tepki fonksiyonları, her değişkenin diğer bir değişkene (aslında hata terimine) verilen bir standart sapmalık bir şok karşısındaki hareketini dinamik bir süreç içinde gösterebilmesi bakımından bilgilendirici bir özellik taşımaktadır (Yentürk 2003). Herhangi bir Vektör Otoregresif model aşağıdaki gibi yazılabilir (Greene 2000): Y + v t = N + α 1 Yt 1 + α 2Yt 2 t şimdi daha iyi anlaşılması açısından bir dönem gecikmeli bir süreç ele alınsın; Y + v t = N + α 1 Yt 1 t gecikmeli değişken operatörü kullanılarak yukarıdaki ifade seri halde yazılabilir; LY t = Y t 1 Y = LY = α + v t α 1 t t ( 1 αl ) Y = N + t v t Y t N vt = + 1 αl 1 αl N = 1 α + α α i= 0 i vt i 18

19 Y t N = 1 α test eğer v lerden birini, değiştirerek (yani 0 dan farklı bir değer vererek, sistemi t i şoklayarak) sistemin dengesine ne kadar zaman sonra döneceğinin görülmesi istenmesi durumunda; t zamanında bir innovasyon v t olsun. Bu takdirde, kadar uzak olunduğunu gösterir. O takdirde; Yt Y dengeden ne Yt +1 Y = dv t = vt 1 vt = φ (1)dv t yazılabilir. Bu durumda φ ( i ), i = 1,... n fonksiyonu, etki-tepki fonksiyonunu verir. (Greene 2000). 4. İSTİHDAM, ENFLASYON VE BÜYÜME İstihdam, enflasyon ve büyüme bir ekonominin başarısının ölçülmesinde kullanılan üç temel değişkeni oluşturmaktadır. Gelişmiş veya azgelişmiş ülkelerin hepsinde bu makro değişkenlerden en az birisiyle sorun yaşanmaktadır. Makro değişkenlerde yaşanan gelişmeler tek tek bireyleri değil, toplumun tamamını etkilemektedir. 19

20 Makro ekonomi, her şeyden önce istihdam ve büyüme gibi konjonktürel problemlerle uğraşmaktadır. Tek tek bireylerle değil, özellikle bütün bireyleri, grupları; bireysel girişimcileri değil bütün girişimcileri; yalnız bir malın arzını değil, özellikle bütün malların arzını araştırır (Felderer ve Homburg 1999). Makro ekonomide, ekonomi bir bütün olarak düşünülmekte ve bu bütünün içindeki birimlerin ayrı ayrı dengeleri değil, ekonominin tüm dengesi araştırılmaktadır. Bu nedenle belirli bir dönemde genel istihdam düzeyinin nasıl değişeceği, fiyatlar genel düzeyinin ne olacağı, iktisadi büyümeyi belirleyen etkenlerin neler olduğu, çalışmak isteyen herkesin iş bulup bulamayacağı gibi sorular makro ekonominin temel konularıdır (İşgüden 1988). İktisadi faaliyetlerin amacı, toplumun ihtiyacı olan mal ve hizmetlerin üretiminin sağlanmasıdır. Ekonomide bir yıl içerisinde üretilen mal ve hizmetlerin toplamına Gayri Safi Milli Hasıla (GSMH) denmektedir. Başka bir ifadeyle GSMH, bir ülkede belirli bir süre içerisinde (bu süre genellikle bir yıldır) üretilen nihai mal ve hizmetlerin para ile ifadesidir. Fakat, üretilen bu mal ve hizmetlerde zaman zaman dalgalanmalar meydana gelir. İşte makro ekonomi politikaları ile ulaşılmak istenen, üretilen mal ve hizmetleri arttırmak ve bu seviyelerde sürdürülebilirliği sağlayarak, istikrarlı bir büyümeye ulaşmaktır. Makro ekonomi politikalarının bir başka hedefi fiyatlar genel düzeyinde istikrar sağlamaktır. Özellikle piyasa ekonomilerinde bütün ekonomik dengeleri sağlayan en önemli göstergelerden birisi fiyatlardır. Ekonomik faaliyetlerin en iyi şekilde düzenlenmesi ve etkin kaynak dağılımının sağlanması, arz ve talebe göre oluşan fiyatlar sayesinde olur. Mal ve hizmetlerin fiyatlarında ortaya çıkan ve süreklilik arz eden artışlar enflasyon olarak tanımlanmaktadır. Enflasyon, ülkeler için istenmeyen bir durumdur. Çünkü enflasyon, fiyat istikrarının bozulmasına neden olmaktadır. Makro ekonominin bir başka hedefi de istihdam düzeyini arttırarak işsizliği azaltmak ve çalışmak isteyen herkese iş olanağı sağlamaktır. Fakat bu hedefe ulaşmak o 20

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI Türk mali sektörü 27 yılının ilk altı ayında büyümesini sürdürmüştür. Bu dönemde bankacılık sektörüne yabancı yatırımcı ilgisi de devam etmiştir. Grafik II.1. Mali Sektörün

Detaylı

EURO BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK

EURO BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK EURO BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK MAYIS 2012 ANKARA EURO BÖLGESİNDE İŞSİZLİK 2 Mayıs 2012 tarihinde Eurostat tarafından açıklanan verilere göre Euro bölgesinde işsizlik oranı, Mart sonu itibariyle 1999 yılında

Detaylı

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre yükselirken, geçen yıla göre düştü. Önümüzdeki 3 ayda hizmetlere

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER (Kasım 2011) Ankara İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR 1. Nüfus 28. Gayri Safi Ulusal Tasarruflar 2. İstihdam 29. Gayri

Detaylı

İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur.

İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur. 1-John Maynard Keynes in en önemli eseri ve bu eserin içeriği nedir? İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur. 2-Keynes in geliştirdiği görüş nedir? Toplam talebin istihdamı

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013 OECD 2013 EĞİTİM GÖSTERGELERİ RAPORU: NE EKERSEN ONU BİÇERSİN (4) Prof. Dr. Hasan Şimşek İstanbul Kültür Üniversitesi (www.hasansimsek.net) 5 Ocak 2014 Geçtiğimiz üç hafta boyunca 2013 OECD Eğitim Göstergeleri

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi

Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi Büyükdere Cad. No. 106 34394 Esentepe - İstanbul AçıkDeniz Telefon Bankacılığı: 444 0 800 www.denizbank.com Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi 2013 Mali Verileri DenizBank bir Sberbank

Detaylı

İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR

İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR 1. Nüfus 28. Gayri Safi Ulusal Tasarruflar 2. İstihdam 29. Gayri Safi Tasarruflar (özel sektör) 3. İşsizlik Oranı 30. Gayri Safi Tasarruflar (genel devlet)

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İstanbul Ekonomi ve Finans Konferansı Dr. İbrahim Turhan Başkan Yardımcısı 20 Mayıs 2011 İstanbul 1 Sunum Planı I. 2008 Krizi ve Değişen Finansal Merkez Algısı II. III.

Detaylı

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 Konya hizmetler sektörü güven endeksi, 4 ayın ardından pozitif değer aldı: Şubat 2014 ten bu yana negatif değer alan Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Haziran 2014

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101]

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] 5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] KARAR ADI NO E 2011/101 Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri ĠLGĠLĠ DĠĞER KARARLA R T...... 2005/201 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sisteminin

Detaylı

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş BÖLÜM 9 Ekonomik Dalgalanmalara Giriş Çıktı ve istihdamdaki kısa dönemli dalgalanmalara iş çevrimleri diyoruz Bu bölümde ekonomik dalgalanmaları açıklamaya çalışıyoruz ve nasıl kontrol edilebileceklerini

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Özeti Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi Prof.

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 42

HABER BÜLTENİ Sayı 42 KONYA PERAKENDE SEKTÖRÜ DURAĞAN SEYRETTİ: HABER BÜLTENİ 04.08.2015 Sayı 42 Konya Perakende Güven Endeksi (KOPE) değeri geçen aya göre önemli bir değişim göstermedi. Önümüzdeki 3 aydaki satış fiyatı ve

Detaylı

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 20.Para Teorisi ve Politikası Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 20.1.Para Teorisi Para miktarındaki

Detaylı

PERAKENDE GÜVEN ENDEKSİ MAYIS 2015 PERAKENDEDE İŞLER DURGUN ANCAK İYİMSER BEKLENTİLER SÜRÜYOR

PERAKENDE GÜVEN ENDEKSİ MAYIS 2015 PERAKENDEDE İŞLER DURGUN ANCAK İYİMSER BEKLENTİLER SÜRÜYOR PERAKENDE GÜVEN ENDEKSİ MAYIS 2015 PERAKENDEDE İŞLER DURGUN ANCAK İYİMSER BEKLENTİLER SÜRÜYOR TEPE, mayıs ayında yükseldi. Geçen yılın aynı dönemine göre işlerin durumu, Önümüzdeki 3 aydaki tedarikçilerden

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

AB ÜYESİ ÜLKELERDE VE ADAY ÜLKELERDE EKONOMİK GELİŞMELER

AB ÜYESİ ÜLKELERDE VE ADAY ÜLKELERDE EKONOMİK GELİŞMELER DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI MÜSTEŞARLIĞI AB ÜYESİ ÜLKELERDE VE ADAY ÜLKELERDE EKONOMİK GELİŞMELER AB ile İlişkiler Genel Müdürlüğü Şubat 2007 AB ÜYESİ ÜLKELERDE VE ADAY ÜLKELERDE EKONOMİK GELİŞMELER Selin

Detaylı

5. İşçi fazlasını, işveren fazlasını ve iş fazlasını şekil yardımıyla gösteriniz.

5. İşçi fazlasını, işveren fazlasını ve iş fazlasını şekil yardımıyla gösteriniz. 1. Emeğin marjinal ürününün formulü nedir? 2. İşçi fazlasının formulü nedir? 3. İşveren fazlasının formulü nedir? 4. İş fazlasının formulü nedir? 5. İşçi fazlasını, işveren fazlasını ve iş fazlasını şekil

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx.02.2016 Sayı 28 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜNÜN, ÇALIŞAN SAYISI BEKLENTİSİ ARTTI

HABER BÜLTENİ xx.02.2016 Sayı 28 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜNÜN, ÇALIŞAN SAYISI BEKLENTİSİ ARTTI HABER BÜLTENİ xx.02.2016 Sayı 28 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜNÜN, ÇALIŞAN SAYISI BEKLENTİSİ ARTTI Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya ve geçen yıla göre düştü. Önümüzdeki 3 ayda hizmetlere olan

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10

HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10 HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10 Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre düştü: Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Temmuz 2014 te bir önceki aya göre 0,8 puan düşerek 0,9 puan değerini

Detaylı

Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler

Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler tepav türkiye ekonomi politikaları araştırma vakfı Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler Prof. Dr. Serdar TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürü

Detaylı

ENFLASYON (Genel bakış)

ENFLASYON (Genel bakış) ENFLASYON (Genel bakış) Gazi Üniversitesi Ekonometri Bölümü -KADİR ÖZKAN - SUNUM KİTLESİ: İKTİSADİ İDARİ BİLİMLER ÖĞRENCİLERİ 1 ENFLASYON NEDİR? Latince bir kelime olan "enflasyon", şişkinlik ya da genişleme

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

Çok tatil yapan ülke imajı yanlış!

Çok tatil yapan ülke imajı yanlış! Tarih: 19.05.2013 Sayı: 2013/09 İSMMMO nun Türkiye de Tatil ve Çalışma İstatistikleri raporuna göre Türkiye tatil günü sayısında gerilerde Çok tatil yapan ülke imajı yanlış! Türkiye, 34 OECD ülkesi arasında

Detaylı

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ 2014 EKİM SEKTÖREL inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ Nurel KILIÇ OECD verilerine göre, 2017 yılında Türkiye, Çin ve Hindistan dan sonra en yüksek büyüme oranına sahip üçüncü ülke olacaktır. Sabit fiyatlarla

Detaylı

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Recep Kapar Muğla Üniversitesi recepkapar@sosyalkoruma.net www.sosyalkoruma.net Sosyal Güvenlik Harcamaları Yüksek Değildir Ülke İsveç Fransa Danimarka Belçika

Detaylı

ASGARİ ÜCRET VE EKONOMİK BÜYÜME RAPORU RAPORU

ASGARİ ÜCRET VE EKONOMİK BÜYÜME RAPORU RAPORU ASGARİ ÜCRET VE EKONOMİK BÜYÜME RAPORU RAPORU Rapor Dönemi : Aralık 2011 Rapor Tarihi : 26 Aralık 2011 Sayı :15 33 SENEDE EKONOMİ 3,5 KAT BÜYÜRKEN ASGARİ ÜCRET YERİNDE SAYDI KRİZDEKİ YUNANİSTAN DA ASGARİ

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

1960 ile 2012 arasında ortalama yıllık büyüme oranı yüzde 4,5 olarak gerçekleşmiştir.

1960 ile 2012 arasında ortalama yıllık büyüme oranı yüzde 4,5 olarak gerçekleşmiştir. MESAJ 1 GEÇTIĞIMIZ ONYILLARDA KAYDEDILEN ISTIKRARLI BÜYÜME TÜRKIYE YI YÜKSEK GELIR EŞIĞINE GETIRIRKEN, REFAH PAYLAŞILMIŞ VE ORTA SINIFIN BÜYÜKLÜĞÜ IKI KATINA ÇIKMIŞTIR. 1960 ile 2012 arasında ortalama

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3]

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] Ek Karar 5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] KARAR NO Y 2005/3 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri Ülkemizin bilim ve teknoloji performansı, aşağıdaki

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ Komşular SUNAR T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ Asgari Ücretin Tanımı Çalışan bir kişinin en azından temel ihtiyaçlarını

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2011/2012 Ekim)

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2011/2012 Ekim) Rapor No: 212/23 Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (211/212 Ekim) Kasım 212 OSD OICA Üyesidir OSD is a Member of OICA 1. Otomobil Pazarı AB (27) ve EFTA Ülkeleri nde otomobil pazarı 211 yılı

Detaylı

Zaman Serileri. IENG 481 Tahmin Yöntemleri Dr. Hacer Güner Gören

Zaman Serileri. IENG 481 Tahmin Yöntemleri Dr. Hacer Güner Gören Zaman Serileri IENG 481 Tahmin Yöntemleri Dr. Hacer Güner Gören Zaman Serisi nedir? Kronolojik sırayla elde edilen verilere sahip değișkenlere zaman serisi adı verilmektedir. Genel olarak zaman serisi,

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8

HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8 HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8 Konya hizmetler sektörü güven endeksi geçen aya göre düştü: 2014 ün başından bu yana düşme eğilimini sürdüren Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Mayıs 2014 te bir önceki

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

HAFTALIK RAPOR 23 Şubat 2015

HAFTALIK RAPOR 23 Şubat 2015 23Q4 24Q2 24Q4 2Q2 2Q4 26Q2 26Q4 27Q2 27Q4 28Q2 28Q4 29Q2 29Q4 21Q2 21Q4 211Q2 211Q4 212Q2 212Q4 213Q2 213Q4 214Q2 214Q4 HAFTALIK RAPOR 23 Şubat 21 Makro ekonomik değişkenlerin takipteki alacaklar üzerindeki

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013 Türkiye de Bankacılık Sektörü 196-213 Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart Merkezi,

Detaylı

AVRO BÖLGESİ NDE YENİ KORKU: DEFLASYON Mehmet ÖZÇELİK

AVRO BÖLGESİ NDE YENİ KORKU: DEFLASYON Mehmet ÖZÇELİK Mehmet ÖZÇELİK Bilgi Raporu Ekonomik Araştırmalar ve Proje Müdürlüğü KONYA Şubat, 2016 www.kto.org.tr 0 GİRİŞ 2008 küresel ekonomik krizinin ardından piyasalarda bir türlü istenilen hareketliliği yakalayamayan

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum

Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum Makina Mühendisi Hasan ACÜL Türkiye Ġstatistik Kurumu (TÜĠK), 13 Kasım 2008 tarihinde yayınladığı 2007 Yılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetleri Araştırması

Detaylı

SANAYİDE GELİŞMELER VE İSTİHDAM EĞİLİMLERİ. Esra DOĞAN, Misafir Araştırmacı. Damla OR, Yardımcı Araştırmacı. Yönetici Özeti

SANAYİDE GELİŞMELER VE İSTİHDAM EĞİLİMLERİ. Esra DOĞAN, Misafir Araştırmacı. Damla OR, Yardımcı Araştırmacı. Yönetici Özeti 15 Nisan 2014 SANAYİDE GELİŞMELER VE İSTİHDAM EĞİLİMLERİ Esra DOĞAN, Misafir Araştırmacı Damla OR, Yardımcı Araştırmacı Yönetici Özeti Ocak dönemine işsizlik ve tarım dışı işsizlik oranlarında; bir önceki

Detaylı

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Sektöre Bakış Tekstil ve hazır giyim sektörleri, GSYH içinde sırasıyla %4 ve %3 paya sahiptir. Her iki sektör

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ Türkiye de perakende sektörü, 300 milyar dolara ulaşan büyüklüğü, 365 bin mağaza sayısı ve 2009-2013 yılları arasında yıllık bileşik %7 büyüme ile öne çıkan sektörler

Detaylı

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi 2015 YILI

Detaylı

Araştırma Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ

Araştırma Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ Araştırma Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:12 2002 YILININ İLK YARISINDA STOK BİRİKİMİNİN GSYİH BÜYÜMESİNE KATKISI Kasım 2002 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 2002 YILININ İLK YARISINDA STOK BİRİKİMİNİN

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI BAŞBAKANLIK KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMASONUÇLARI GERÇEKLEŞME DÖNEMİ: 2009-2012 TAHMİN DÖNEMİ: 2013-2016

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1 SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv Otomotiv İç Satışlarda Hızlı Artış Temmuz Ayında Devam Ediyor. Beyaz Eşya Beyaz Eşya İç Satışlarda Artış Temmuz Ayında Hızlandı. İnşaat Reel Konut Fiyat Endeksinde

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ Musa Yaşar Bilimsel ve teknolojik faaliyetler, ülkelerin kalkınmasında büyük bir öneme sahip olup, ulusal gelirden bu tür faaliyetlere

Detaylı

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi On5yirmi5.com Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi Avro bölgesindeki ülkelerde derinleşmekte olan kamu borç krizine rağmen 2011, Türkiye ekonomisinin yüksek büyüme hızı yakaladığı bir yıl oldu. Yayın Tarihi

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ İZMİR TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ Dilara SÜLÜN DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AB MASASI ŞEFİ (TD) Mayıs 2006 AB OTOMOTİV SEKTÖRÜ AB, dünya otomotiv pazarının %35'ine sahiptir. Otomobil

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE EYLÜL 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

İŞGÜCÜ VE İSTİHDAM Demografik Fırsat Penceresi

İŞGÜCÜ VE İSTİHDAM Demografik Fırsat Penceresi İŞGÜCÜ VE İSTİHDAM 1. Dünya Çalışma Örgütü nün 213 yılında yayınladığı Global İstihdam Trendleri -213 verilerine göre; 212 yılında dünya genelinde toplam işsiz sayısı 197 milyonu bulmuş ve projeksiyonlara

Detaylı

BÜYÜK OLMAK BÜYÜK DAVRANMAKLA OLUR!

BÜYÜK OLMAK BÜYÜK DAVRANMAKLA OLUR! BÜYÜK OLMAK BÜYÜK DAVRANMAKLA OLUR! Ülke yönetiminde söz sahibi olup, sorumluluk makamlarını temsil edenler iyi yönetim sergilediklerini her fırsatta kamuoyuna yüksek vurgularla belirtmektedirler. Yöneticilerin

Detaylı

Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu

Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu Prof. Dr. Ahmet BurçinYERELİ Hacettepe Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi,

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz?

Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz? 7. MALİYETLER 193 Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz? 7.1. Kısa Dönem Firma Maliyetleri 7.1.1. Toplam Sabit Maliyetler 7.1.2. Değişken Maliyetler 7.1.3. Toplam Maliyetler (TC) 7.1.4. Marjinal Maliyet (MC) 7.1.5.

Detaylı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme: Yatırım ve Tasarrufun Fonksiyonu Büyüme : Büyümenin Temel Unsuru : Üretimin Temel Faktörleri : Üretimin Diğer

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman 516 1. SEKTÖRÜN TANIMI Büro, muhasebe ve bilgi işlem makineleri imalatı ISIC Revize 3 ve NACE Revize 1 sınıflandırmasına

Detaylı

Türkiye nin TL cinsinden yatırım yapma açısından

Türkiye nin TL cinsinden yatırım yapma açısından 1 16-30 Eylül 2011 Sayı: 21 MÜSİAD Araştırmalar ve Yayın Komisyonu GÜNCEL EKO-YORUM: TÜRKİYE NİN KREDİ NOTU NİHAYET ARTIRILDI Türkiye nin TL cinsinden yatırım yapma açısından kredi notu, 20 Eylül de S&P

Detaylı

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA TEMMUZ 2009 Hazırlayan: Mesut DÖNMEZ 1 GENEL KOD BİLGİSİ: 392310 GTIP kodunun üst kodu olan 3923 GTİP koduna ait alt kodlar ve ürünler aşağıda

Detaylı

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 1. Maliye Politikası ve Dışlama Etkisi...2 A. Uyumlu Maliye ve Para Politikaları...4 2. Para Arzı ve Açık Piyasa İşlemleri...5 3. Klasik Para ve Faiz

Detaylı

Para Politikaları ve Finansal İstikrar

Para Politikaları ve Finansal İstikrar Para Politikaları ve Finansal İstikrar Ekonomi Yaz Seminerleri 211 Pamukkale Üniversitesi Doç. Dr. Erdem Başçı Başkan 22 Temmuz 211 Denizli 1 Sabit mi, değil mi? Sabit Kur Rejimleri Sabit Getirili Borç

Detaylı

ÖNSÖZ. KTTO nun bu ilk yayın serisinde, Kosova ekonomisi, enerji, tarım ve inşaat sektörleri olmak üzere dört alanda temel verileri bulabilirsiniz.

ÖNSÖZ. KTTO nun bu ilk yayın serisinde, Kosova ekonomisi, enerji, tarım ve inşaat sektörleri olmak üzere dört alanda temel verileri bulabilirsiniz. ÖNSÖZ Kosova Türkiye Ticaret Odası (KTTO), kurulduğu günden itibaren iki ülke arası ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi, ticaret hacminin artırılması ve Türk yatırımlarının bölgeye çekilmesi amacıyla,

Detaylı

AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI.

AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI. 28 Şubat 2014 BASIN BÜLTENİ AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI. AB (28) ve EFTA ülkeleri toplamına göre otomotiv pazarı 2014 yılı Ocak ayında 2013 yılı aynı ayına göre %5 büyüdü ve toplam

Detaylı

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek 31.03.2014 YATIRIMSIZ BÜYÜME Seyfettin Gürsel*, Zümrüt İmamoğlu, ve Barış Soybilgen Yönetici Özeti TÜİK'in bugün açıkladığı rakamlara göre Türkiye ekonomisi 2013

Detaylı

Balayı bitti, yeni bir dönem başladı

Balayı bitti, yeni bir dönem başladı Balayı bitti, yeni bir dönem başladı Mayıs ayında başlayan türbülansın nedenleri ve muhtemel sonuçları 1 Haziran 2006 Emin Öztürk 2002-2005 döneminin kısa özeti Büyüme performansı çok iyi (ortalama %7.8)

Detaylı

KÜRESEL TİCARETTE TÜRKİYE NİN YENİDEN KONUMLANDIRILMASI-DIŞ TİCARETTE YENİ ROTALAR

KÜRESEL TİCARETTE TÜRKİYE NİN YENİDEN KONUMLANDIRILMASI-DIŞ TİCARETTE YENİ ROTALAR KÜRESEL TİCARETTE TÜRKİYE NİN YENİDEN KONUMLANDIRILMASI-DIŞ TİCARETTE YENİ ROTALAR T.C. Ekonomi Bakanlığının gerçekleştirdiği Küresel Ticarette Türkiye nin Yeniden Konumlandırılması-Dış Ticarette Yeni

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 ULUSLARARASI YATIRIMCILAR DERNEĞİ 16.10.200.2006 İSTANBUL DÜNYADA DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR (milyar $) 1600 1400 1396 1200 1092 1000 800 693 826 716 710 916 600 400 331

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ŞUBAT 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı CARİ AÇIK Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı II Yay n No : 2964 İşletme-Ekonomi Dizisi : 608 1. Baskı - Ekim 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-988

Detaylı