planlarında hedefler ve gerçekleşen değerler olmak üzere karşılaştırma yapılarak açıklanmıştır.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "planlarında hedefler ve gerçekleşen değerler olmak üzere karşılaştırma yapılarak açıklanmıştır."

Transkript

1 1. GİRİŞ Türkiye ekonomisinin en çok tartışılan konularının başında enflasyon, istihdam ve büyüme gelmektedir. Gerçekten bu makro değişkenlerde yaşanan çeşitli sorunlar sadece Türkiye nin değil, gelişme düzeyine bakılmaksızın, bütün ülkeleri ilgilendiren temel sorunlardır. Küreselleşme sonucunda özellikle sermaye ve emek hareketliliğinin artmasıyla birlikte ülkeler arasındaki ekonomik ilişkiler de artmıştır. Bunun sonucunda, bir ülkede yaşanan gelişmeler, diğer ülkeleri de doğrudan etkileyebilmektedir. Türkiye nin enflasyon ile tanışması 1940 lı yılların başına rastlamaktadır. Fakat 1973 yılından sonra Türkiye ekonomisi yükselen bir trendde kronik enflasyona sahip olmuştur. Yüksek enflasyon, makro ekonomide istikrarsızlıklara neden olmakta ve bir takım olumsuz sonuçları da beraberinde getirmektedir. Bunlar, gelir dağılımında ve dış ödemeler bilançosunda bozulma, üretimde verimlilik ve kalitenin düşmesinin yanı sıra, sosyal sorunların artmasına da neden olmaktadır. Enflasyonun yarattığı ekonomik istikrarsızlık, ülkemizin reel anlamda büyüme performansının düşmesine yol açmış, bu durum ise refah düzeyini düşürmüş ve çeşitli sosyo-ekonomik sorunların ortaya çıkmasına neden olmuştur. İşsizlik Türkiye nin gündemindeki en önemli sorunların başında gelmektedir. Türkiye halen, tarımdan sanayi ve hizmet sektörlerine işgücü transferinin devam ettiği bir süreci yaşamaktadır. Bu süreç, gelişmekte olan ülkelerde ekonomik ve sosyal açıdan önemli sorunlar yaratabilmektedir. Bir taraftan ekonomik açıdan kaynak israfına yol açarken, diğer taraftan da sosyal yapıda bazı sorunlara neden olarak toplumsal huzuru bozmaktadır. 1

2 Özellikle son yıllarda ekonomik büyümede meydana gelen artışlar, özellikle bir birim üretim veya hizmet maliyeti içerisinde işçilik maliyetlerinin düşmesinden ortaya çıkan verim artışlarından kaynaklanmış ve büyüme oranının da son derece istikrarsız oluşu nedeniyle, işsizlik sorunu da bundan olumsuz etkilenmiştir. Dolayısıyla varolan işsizlik sorununun çözümü için yeni yatırımların olması ve özellikle imalat sanayii kapasite kullanım oranlarının artması gerekmektedir. Kısa dönemde halkın en çok dikkat ettiği göstergeler işsizlik ve enflasyondur. Çünkü bunların olumsuz sonuçları hemen hissedilmektedir. Büyüme ise etkisini daha uzun vadede ortaya koymaktadır. Bu üç göstergedeki gelişmeler insanların günlük hayatını yakından ilgilendirmektedir. İstihdam, enflasyon ve büyümedeki gelişmeler sektörleri de doğrudan etkilemektedir. Bu çalışmanın amacı, bütün toplumları etkileyen enflasyon, istihdam ve büyümenin, Türkiye deki gelişimini inceleyerek; tarım, sanayi, hizmetler sektörlerinde meydana gelen büyümenin, kısa dönemde istihdam, enflasyon, Gayri Safi Milli Hasıla ya olan etkileri ve karşılıklı etkileşimlerin ekonomik boyutunu analiz etmektir. Söz konusu amacı gerçekleştirmeye çalışılan tezde öncelikle, konunun önemi ve kapsamının açıklanması düşünülmüş, daha sonra, konuyla ilgili olarak daha önce yapılan araştırmalardan örnekler sunulmuştur. Çalışmanın analizinde kullanılan materyal ve yöntemler üçüncü bölümde açıklanmıştır. Tezin dördüncü bölümünde Türkiye yi olduğu kadar, dünya üzerindeki bütün ülkeleri sosyo-ekonomik yönden ilgilendiren istihdam, büyüme ve enflasyon hakkında genel bilgiler verilmiştir. Beşinci bölümde ise, bu makro değişkenlerin Türkiye deki gelişmeleri incelenmiştir. Öncelikle Osmanlı İmparatorluğu ndan devralınan ekonominin durumu üzerinde durulmuş ve planlı döneme kadar olan gelişmeler tarihsel bir süreç içerisinde açıklanmıştır. Daha sonra ise, planlı dönemin başlangıcından günümüze kadar istihdam, enflasyon ve büyümedeki gelişmeler, beş yıllık kalkınma 2

3 planlarında hedefler ve gerçekleşen değerler olmak üzere karşılaştırma yapılarak açıklanmıştır. Çalışmanın altıncı bölümünde, üç ana sektör olan tarım, sanayi ve hizmetlerin; istihdam, enflasyon ve büyümeye olan etkileri incelenmeye çalışılmıştır. Son bölümde, kısa dönemde sektörler ile istihdam, büyüme ve enflasyon arasındaki karşılıklı etkileşimler, Vektör Otoregresyon modeli yardımıyla ortaya konmuştur. İlk olarak yılları verileri kullanılarak model oluşturulmuş, daha sonra da yılları verileri kullanılmıştır. İki farklı dönemi ele almaktaki amaç, Türkiye nin kuruluşundan günümüze kadar olan dönemi incelemektir. Bununla birlikte uygulanmakta olan planlı dönemdeki gelişmelerle, bu bulguları karşılaştırmak amaçlanmıştır. Bunun için de yılları arasındaki verilerden faydalanılarak ikinci bir model çalışması yapılmıştır. Her iki modelde de tarım, sanayi, hizmetler sektörlerindeki büyüme, istihdam edilen nüfus, Gayri Safi Milli Hasıla ve Toptan Eşya Fiyat Endeksi verilerinden faydalanılmıştır yıllarını kapsayan model çalışmasında ayrıca Tüketici Fiyatları Endeksi verileri de modele dahil edilmiştir. 3

4 2. KONUYLA İLGİLİ ARAŞTIRMALAR Enflasyon, istihdam ve büyüme ile ilgili bir çok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmalarda daha çok makro değişkenler arasındaki ilişkiler tüm yönleriyle incelenmiştir. Ancak, sektörlerin bu değişkenlerle olan ilişkilerini inceleyen çalışmalar fazla değildir. Bu çalışmada tarım, sanayi, hizmetler sektörlerinde meydana gelen büyümenin istihdam, enflasyon ve Gayri Safi Milli Hasıla ya olan etkileri ve karşılıklı etkileşimleri, Vektör Otoregresyon (VAR) analiz yöntemi yardımıyla incelenmiştir. Robert J. Barro yılları arasında 100 ülkede büyüme ile enflasyon arasındaki ilişkiyi incelemiştir. Ekonomik büyüme üzerinde enflasyonun etkisini ortaya koyabilmek için, büyümeyi etkileyen diğer faktörleri sabit tutarak, regresyon denklemi kullanmıştır. Sonuç olarak, büyüme üzerinde enflasyonun hesaplanan etkilerinin önemli derecede negatif olduğu ortaya çıkmıştır. Yüksek ve uzun dönemli enflasyondan, büyüme ve yatırımlar olumsuz etkilenmektedir. Eğer enflasyon çok yüksek değilse, örneğin, %10 ise reel kişi başına düşen milli gelir yıllık artışı %0,2-0,3 oranında azalmaktadır (Barro 1995 ). Yongling Ding, endojen büyüme modellerine ilişkin bir çalışmasında VAR modeli kullanmıştır. Bu noktadan hareketle ar-ge çalışmaları ve ekonomik büyüme arasındaki pozitif ilişki zaman serileri yardımı ile anlaşılmaya çalışılmıştır. Genellikle ortaya çıkan gerçek, en azından bazı yatırım çeşitlerinin uzun dönemde ekonomik performans ile doğru ilişki içinde olduğudur. Ar-ge çalışmalarının bazı ekonomi teorilerinde yatırımın değişik bir türü kabul edilmesi, endojen büyüme modelleri çerçevesinde incelenmesine olanak vermektedir. Bu çalışmada öncelikle zaman serileri verileri durağanlık testine tabi tutulmuş ve VAR modeli durağanlaştırılmış serilere uygulanmıştır. Çalışmada Granger Nedensellik testinin uygulanmamasının en büyük nedeni olarak ise, söz konusu değişkenler arasındaki pozitif yönlü bir ilişkinin varlığı gösterilmiştir (Ding 2000). Yapılan bir başka çalışmada ise İspanya da istihdam konularına farklı bir bakış açısı ile yaklaşılmış olup, part-time iş ile bunun istihdam üzerindeki etkileri VAR modeli 4

5 yolu ile incelenmiştir. E. S. Barrio ve C. S. Gonzalez in yaptıkları bu çalışmada iki değişken üzerine yoğunlaşılmıştır; bunlardan birincisi istihdam edilen işçilerin sayısı, ikincisi ise part-time çalışanların sayısıdır arasını kapsayan zaman serileri verileri 3 aylık periyotlar halinde alınmak sureti ile VAR modelinin ihtiyaç duyduğu 40 ve üzeri gözlem sayısına ulaşılmıştır. Çalışmada VAR modelinin tipik inceleme metodu kullanılmış olup, sırası ile Durağanlık Testi (Dickey Fuller), Granger Nedensellik Testi yapılmış, sonuçlar ise tepki (impulse) analizleri ile yorumlanmıştır. Yapılan bu çalışma İspanya da part-time işgücü ile istihdam arasında bir ilişkinin varlığını ortaya koyarken, VAR modeli de bu ilişkinin kısa ve uzun dönem etkilerini yorumlanabilir hale getirmiştir (Barrio ve Gonzales 2003). Konuya ilişkin bir başka çalışmada Dong Fu ve arkadaşları, maliye politikaları ve büyüme üzerine odaklanmışlardır. Makro iktisat açısından bakıldığında mali politikalar ve büyüme ilişkisi oldukça ilgi çekicidir. Ancak bununla beraber söz konusu bu ilişkinin analizi bu konuda ampirik çalışmalar yapanlar için uzun bir dönem hayal kırıklığı meydana getirmiştir. Bunun altında yatan en önemli neden ise maliye politikası bileşenleri olan kamu harcamaları, vergiler ve bütçe açıkları gibi göstergelerin sağlıklı bir şekilde analize dahil edilememesidir. Bütçe açıkları ile finanse edilen vergi indirimleri, vergi artışları ile finanse edilen kamu harcamalarındaki artış ve artan bütçe açıkları ile finanse edilen kamu harcamalarındaki artış şeklindeki alternatifli maliye politikaları, bu çalışmada VAR teknikleri yolu ile analiz edilmiştir. Burada ise amaç, incelenen zaman periyodunda gözlenen şokların kalıcı ve geçici etkilerini etki tepki grafikleri yoluyla yorumlayabilmektir. Dolayısı ile VAR teknikleri serilerde gözlenen şokları yorumlayabilme imkanını da sağlamaktadır (Fu v.d. 2003). N. Yentürk ve B. Ülengin yaptıkları bir çalışmada, yılları arasında yabancı tasarrufların Türkiye deki özel tüketim ve özel yatırımlar üzerindeki etkisini VAR modeli yardımıyla açıklamaya çalışmışlardır. Modelde değişkenlerin zaman serisi özellikleri kullanılmıştır. VAR modeli dördüncü farklarda uygulanmış ve Granger nedenselliği, sistemin etki-tepki fonksiyonu analiz edilmiştir. Sonuçta, uzun dönemde yabancı tasarrufun esas olarak özel tüketimi etkilediğini ve özel tüketimin de özel yatırımı etkileyebileceği belirtilmiştir. Yabancı tasarruflardaki bir şok yabancı tasarrufun 5

6 kendisinde ve özel tüketimde kalıcı bir artışa neden olurken, şokun özel yatırım üzerinde bir etkisi olmamaktadır. Çalışmanın ana sonucuna göre, Türkiye de ticarete konu olan sektörlerin yatırımlarında ve rekabet gücünde kalıcı bir artışa ulaşmak için yabancı tasarrufa güvenmek yeterli olmayacaktır (Yentürk 2003). C. K. Meng, Singapur ekonomisindeki ticari döngünün arz yönünü VAR modeliyle incelemiştir. Bu çalışmada, arz şokları, petrol fiyatları, yabancı teknoloji, işgücü arzı, verimlilik ve ücret şoklarının 1980/1-2004/4 dönemleri arasındaki verilerden faydalanılmıştır. Ampirik sonuçlar şu şekilde özetlenmiştir; işgücü arzı şokları uzun dönemde daha önemli olurken, iç ve dış teknoloji şokları kısa dönem çıktı hareketleri için etkili bulunmuştur. Diğer taraftan petrol fiyatları ve ücretlerdeki dalgalanmalar, makro ekonomik dalgalanmalar üzerinde önemsiz rol oynamaktadır. Bu sonuçlar, Singapur ticaretinin iç ve dış faktörlerin her ikisi tarafından etkilendiği görüşlerini desteklemektedir (Meng 2003). T. Linzert Almanya daki işsizliğin kaynakları üzerine yapmış olduğu çalışmada yapısal VAR modelini analizinde kullanmıştır. Bu çalışmada ulaşılmak istenen amaç, Almanya daki yüksek oranlı kalıcı işsizliğin muhtemel kaynaklarına ışık tutabilmektir. Buradan hareketle, işsizlik üzerinde işgücü arzının, toplam talebin, fiyatların, ücretlerin, teknolojideki şokların etkisini analiz etmek ve işsizlik oranındaki artışa nisbi katkılarını ortaya koymaktır. Çalışmanın sonucunda, ücret ve teknoloji şoklarının sadece kısa dönemde işsizlik üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Talep şoklarının işsizlik üzerinde beklenen etkisi, kısa dönemden orta döneme doğru önemli derecede azalırken, bu etki uzun dönemde tamamen ortadan kalkmıştır. İşgücü arzı üzerine bir şok, işsizlik üzerinde 0 dan 3 yıla kadar bir artış ortaya çıkarmıştır (Linzert 2004). 6

7 3. MATERYAL VE YÖNTEM Bu bölümde sektörel büyüme değişikliklerinin Türkiye deki istihdam, büyüme ve enflasyon arasındaki ilişkileri ve bu makro değişkenleri nasıl etkilediğinin analiz edilmesini amaçlayan ampirik çalışmanın metodolojisi açıklanmaktadır Materyal Yapılan bu çalışmada ve periyoduna ait yıllık bazda zaman serisi verileri kullanılmıştır. İki periyoda ait zaman serilerinin kullanılmasının nedeni; Türkiye nin kuruluşundan itibaren sektörlerdeki büyüme ile incelenen makro değişkenler arasındaki etkileşimleri ortaya koymak ve 1963 yılında uygulanmaya başlanan ve günümüzde sekizincisi uygulanmakta olan kalkınma planlarındaki bu etkileşim ile karşılaştırma imkanının yaratılmak istenmesidir. Modelde kullanılan değişkenler ve kısaltmaları aşağıda gösterilmiştir; Periyodu Gayri Safi Milli Hasıla: GSMH; Toptan Eşya Fiyat Endeksi: TEFE; Sanayi sektöründeki büyüme: San; İstihdam edilen nüfus:n; Tarım sektöründeki büyüme: Tar; Hizmet sektöründeki büyüme: Hiz; Periyodu Gayri Safi Milli Hasıla: GSMH63; Toptan Eşya Fiyat Endeksi: TEFE; Sanayi sektöründeki büyüme: San; Tüketici Fiyatları Endeksi: Tufe63; İstihdam edilen nüfus: İst63; Tarım sektöründeki büyüme: Tar; Hizmet sektöründeki büyüme: Hiz; simgeleriyle kullanılmıştır. Burada enflasyonu incelerken ilk modelde sadece Toptan Eşya Fiyat Endeksinin (TEFE) ele alınmasının nedeni, TEFE endeksinin ülke ekonomisinde üretim faaliyetlerinde yer alan maddelerin sektörler itibariyle fiyat 7

8 değişimini ölçüyor olmasıdır periyoduna ait ikinci modelde TEFE ile birlikte TÜFE de analize dahil edilmiştir Metod Modelde kullanılan değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek için nedensellik analizi yapılmıştır. Çalışmanın temelini oluşturan bu verilerin model uygulamalarında Vektör Otoregresyon (VAR) analiz yöntemi uygulanmıştır. Çalışmada kullanılan VAR modelinin güvenirliğini arttırmak ve sonuçların analizi için gözlem sayısı mümkün olduğunca yüksek tutulmaya çalışılmıştır. VAR modellerinde kullanılan gözlem sayısı arttıkça bunlara paralel olarak modelin güvenirliği de artmaktadır. Modelde kullanılan veriler, Devlet Planlama Teşkilatı, Devlet İstatistik Enstitüsü ve T.C. Merkez Bankası ndan elde edilmiştir. Modelde zaman serisi verilerinin kullanılmasının nedeni, iktisadi ilişkilerin tahmin edilmesine uygun olmasıdır (Koutsoyiannis 1989). Bu çalışmada da yapılmak istenen tarım, sanayi, hizmetler sektöründe sağlanan büyüme ile üç önemli makro değişken olan istihdam, enflasyon ve GSMH arasındaki karşılıklı etkileşimleri incelemektir. Zaman serisi verileri, modelde kullanılan değişkenlerin dönemler itibariyle sayısal değerleri hakkında bilgi vermektedir. Bu dönemler, günlük, haftalık, aylık ve üç aylık olabileceği gibi yıllık, beş yıllık ve on yıllık da olabilmektedir Durağanlık Testi İktisadi değişkenlerin serileri, genellikle artma eğilimi göstermeleri nedeniyle durağan olmazlar. Serilerin varyans ve ortalamaları zamana bağlı olarak değişmektedir. Bu nedenle herhangi bir zaman serisi analizinde kullanılacak serilerin öncelikle durağanlaştırılması gerekmektedir (Kibritçioğlu ve Kibritçioğlu 1999). 8

9 Bu çalışmada da öncelikle verilerin durağanlığı test edilmiştir. Bunun için son dönemlerde yaygınlaşan birim kök sınaması yapılmıştır. Bu sınama modeli aşağıdaki gibi ele alınmaktadır (Gujarati 1999): Y t = Y t-1 + u t (1) Burada u t olasılıklı bir hata terimidir. Eğer Y t-1 in katsayısı 1 e eşitse durağan olmama durumuyla, yani birim kök sorunuyla karşılaşılır. Dolayısıyla, Y t = py t-1 + u t (2) regresyonunda p=1 bulunursa, o zaman Y t olasılıklı değişkenin bir birim kökü vardır. Birim kökü olan bir zaman serisi rassal yürüyüş diye bilinir. Rassal yürüyüş ise, durağan olmayan bir zaman serisi anlamına gelir. İki nolu denklemin her iki tarafı Y t- 1 den çıkarılırsa, denklem aşağıdaki gibi olur. Y = ( p 1) Y + u (3) t t 1 = δy t-1 + u t t Burada δ = ( p 1) ve Y t = Yt Yt 1 = u t birinci fark olmaktadır. Rassal bir yürüyüşün birinci farkları (= u t ) durağan bir zaman serisidir, çünkü varsayım gereği u t bütünüyle rassaldır. Bir serinin durağan olup olmadığını birim kök testi ile sınamak için aşağıdaki denklem tahmin edilerek buradan pˆ nın istatistiki bakımdan bire eşit olup olmadığına bakılmaktadır. Geleneksel olarak P=1 sıfır hipotezi hesaplanan t istatistiği τ (tau) istatistiği diye bilinmektedir. Bunun eşik değerleri Dickey ve Fuller tarafından Monte Carlo simülasyonlarına göre hesaplanmıştır. Yazında tau sınaması, bu hesaplamayı yapanların isimlerine göre de Dickey-Fuller (DF) testi diye tanımlanmaktadır. Bu hesaplamaların geliştirilmişine Mackinoon kritik değerleri denilmektedir. Eğer τ istatistiğinin mutlak değeri DF nın ya da Mackinoon kritik değerinin mutlak değerinden 9

10 büyükse, verilmiş zaman serisi durağandır. Aksi durumda ise serinin durağan olmadığı ifade edilir. Gerek kuramsal, gerekse uygulamada Dickey-Fuller testi aşağıdaki denklemlere uygulanabilmektedir: t = Y t 1 Y δ + u (4) t Y = + u t β (5) 1 + δyt 1 t Y = β + u (6) t 1 + β2t + δyt 1 t Yukarıdaki modelde t zaman ya da genel eğilimi göstermektedir. Her bir durum için δ = 0, yani birim kök var biçimindedir. (4) nolu denklemle diğer denklemler arasındaki fark sabit terim ve eğim değişkenin denkleme katılmasıdır. Eğer u t hata terimi otokorelasyonlu ise model aşağıdaki gibi yazılmaktadır: Y t = β + β t + δy + a Y + ε m 1 2 t 1 i t i t (7) i (7) nolu denkleme genelleştirilmiş Dickey-Fuller (GDF) testi denmektedir. Dickey-Fuller testlerinde hata terimlerinin normal dağılımlı, bağımsız ve sabit varyanslı olduğu kabul edilmektedir. Modelde kullanılan değişkenler arasındaki nedenselliğin sınanabilmesi için zaman serisi verilerinin durağanlığının sağlanması gerekmektedir. Eğer durağanlık yoksa, t, F, Ki-kare testleri şüpheli hale gelebilmektedir. Bundan dolayı, bir zaman serisinin durağan 10

11 olup olmadığını anlamak için testler geliştirilmiştir. Bu testlerden grafik yöntemi, Dickey-Fuller testleri uygulanabilir testler arasındadır. Bu çalışmada kullanılan değişkenlerin durağan olup olmadıkları Dickey Fuller testi ile belirlenmeye çalışılmıştır. Fakat serilerin düzey değerlerinde durağan olmadıkları tespit edilmiştir. Serilerin durağanlığını sağlamak için ikinci bir Dickey-Fuller testi yapılmıştır. Bu defa serilerin birinci farklarında durağanlığı test edilmiştir. %5 önem seviyesinde serilerin birinci farklarında durağan oldukları tespit edilmiştir. Y t, durağan olup olmadığı analiz edilen değişkenin birinci farkı, β 1, β 2 sabit terimler, t genel eğilim değişkeni, Y t-i, gecikmeli fark terimleridir. Gecikmeli fark terimlerinin konulmasının nedeni hata teriminin ardışık bağımsız olmasını sağlamaktır. ADF testinin sağlıklı sonuç vermesi için tahmin edilen modelde ardışık bağımlılık probleminin olmaması gerekmektedir. ADF testi yukarıda 7 nolu denklemde δ katsayısının sıfıra eşit olup olmadığını test eder. Bu sınamada ADF t istatistiğinin Mackinnon kritik değeri ile karşılaştırması yapılır. Yapılan karşılaştırmalar sonucu değişkenlerin %5 önem seviyesinde ve serilerin 1. dereceden farklarında durağanlığı sağlanmıştır Nedensellik: Granger Sınaması İki değişken arasında hangisinin hangisini etkilediği veya nedeni olduğu Granger sınaması ile ortaya konabilmektedir. Değişkenler arasındaki ilişki tek yönlü (A B) olabileceği gibi, çift yönlü (A B) de olabilmektedir. A ile B arasında tek taraflı bir nedensellik olabileceği gibi, iki taraflı nedensellik de ortaya çıkabilmektedir. İki zaman serisi arasındaki nedenselliğin ilk işlemsel tanımı Wiener (1956) tarafından yapılmıştır. Söz konusu tanım Granger-Hatanaka (1964) tarafından yeniden düzenlenmiş ve son olarak Granger (1969) tarafından geliştirilmiştir. Bu tanıma en büyük katkıyı Granger in yapması nedeniyle literatürde Granger Nedensellik Tanımı olarak adlandırılır. Bu tanım son yıllarda nedensellik ile ilgili bütün çalışmalara temel oluşturmuştur (Işığıçok 1994). 11

12 Bu çalışmada da sektörlerin büyümesinde meydana gelen değişmeler ile istihdam, TEFE, TÜFE ve GSMH arasında yukarıda bahsedilen ilişkilerin bulunup bulunmadığı Granger nedensellik testi ile test edilmiştir. Granger nedensellik testi, bir değişken ile diğer bir değişken arasında varlığından şüphe edilen nedensellik ilişkisini test etmek için uygulamalı iktisatta çokça kullanılan bir testtir (Halaç ve Kuştepeli 2003). Dolayısıyla zaman serisi verilerinde değişkenler arasında kointegrasyon ilişkisi kadar nedensel ilişkilerin de incelemeye değer ve önem arzeden bir konu olduğu sıklıkla dile getirilmektedir (Doğan ve Bozkurt 2004). İki değişken arasındaki ilişkiyi belirlemek için aşağıdaki modeller yazılabilir: m Y t = i= 1 m α i X t-i + j= 1 β i Y t i + u 1t (1) m X t = i= 1 m λ i X t i + j= 1 δ i Y t- i + u 2t (2 ) Modelin anlamlılığının test edilmesi için aşağıdaki hipotezler yazılabilir (Işığıçok vd. 1994): (1) nolu model için: H 0 : α 1 = α 2 =.α j = 0 ( X Y nin Granger anlamda nedeni değildir) H 1 : α 1 α 2.α j 0 ( X Y nin Granger anlamda nedenidir) (2) nolu model için; H 0 : δ 1 = δ 2 =.δ j = 0 ( Y,X nin Granger anlamda nedeni değildir) 12

13 H 1 : δ 1 δ 2.δ j 0 ( Y X nin Granger anlamda nedenidir) Yukarıdaki model (1) ve model (2) için nedensellik yönleri aşağıdaki gibi açıklanabilir: 1. Eğer model (1) deki gecikmeli X in tahmin edilen katsayıları bir küme olarak istatistik bakımdan sıfırdan farklıysa ( yani Σα i 0) ve model (2) deki gecikmeli Y nin tahmin edilen katsayıları bir küme olarak istatistik bakımdan sıfırdan farklı değilse ( yani Σ δ = 0 ise), bu Y den X e doğru tek yönlü nedensellik gösterir. 2. Tersine, eğer model (1) deki X in tahmin edilen katsayıları bir küme olarak istatistiki olarak sıfırdan farklı değilse ( yani Σα i = 0) ve model (2) deki gecikmeli Y nin tahmin edilen katsayıları kümesi istatistik bakımdan sıfırdan farklıysa(yani Σ δ 0),X ten Y ye doğru tek yönlü nedensellik vardır. 3. Her iki regresyondaki X ve Y katsayı kümeleri istatistik bakımından sıfırdan anlamlı derecede farklıysa bu geri besleme yada karşılıklı nedensellik gösterir. 4. Her iki regresyondaki Y ve X katsayı kümeleri istatistik bakımından anlamlı değilse bu da bağımsızlık anlamını taşır. 5. Granger, operasyonel nedensellik tanımına dayanarak yeterince yüksek dereceli iki değişkenli otoregressif bir sürecin tahmini yardımıyla nedenselliğin test edilebilir hale gelmesini sağlamıştır. Genel olarak gelecek geçmişi kestiremeyeceğine göre, eğer X değişkeni, Y değişkeninin nedeniyse, X teki değişmeler Y deki değişmelerden önce 13

14 gelmelidir. Y nin başka değişkenlere göre regresyonuna X in geçmiş yada gecikmeli değişkenleri de eklendiğinde Y nin kestirimi anlamlı biçimde iyileşiyorsa o zaman X, Y nin (Granger) nedeni denilebilir. Benzeri tanım Y, X in nedeniyse de (Granger) yapılabilir (Gujarati 1999). 1999): Granger nedensellik sınamasının adımları Y ve X için aşağıdaki gibidir; (Gujarati 1. Cari Y nin bütün gecikmeli Y değerlerine göre sınırlandırılmış regresyonunu bulduktan sonra, bu regresyondan sınırlanmış kalıntı kareleri toplamı KKT S yi elde edecek X serisi için de aynı işlemler tekrarlanacaktır. Sınırlandırılmış modeller aşağıdaki gibi yazılabilir: Y t = m i= 1 α i X t-i + v 1 t (3) X t = m i= 1 λ i Y t-i + v 2t (4) 2. Şimdi de yukardaki (3) nolu modele gecikmeli X t terimlerini, (4) nolu modele gecikmeli Y t terimlerini katarak sınırlandırılmamış regresyon modelleri elde edilecektir. Bu regresyonlardan ayrı ayrı sınırlandırılmamış kalıntı kareleri toplamı KKT SM ler elde edilecektir. Sınırlandırılmamış regresyon modelleri aşağıdaki gibi yazılabilir. m Y t = i= 1 m α i X t-i + j= 1 β i Y t i + u 1t (5) 14

15 m X t = i= 1 m λ i X t i + j= 1 δ i Y t- i + u 2t (6 ) 3. (5) nolu model için H 0 = Σ β j = 0 ön savı test edilecek, (6) nolu model için H 0 = Σ δ j ön savı test edilecektir. Eğer yazılmış olan ön savlar (3) nolu modelde X terimlerinin regresyonda yeri yoktur, (4) nolu modelde Y nin regresyonda yeri yoktur. testi : 4. H 0 ön savlarını sınamak için aşağıdaki F testi ayrı ayrı modellere uygulanır. F F = ( KKT S KKT KKT SM SM /( n k) ) / m (7) Bu da m ve (n-k) sd. ile F dağılımına uyar. Formülde m, model (3) için gecikmeli X t terimleri sayısına eşit, model (4) için ise gecikmeli Y t terimleri sayısına eşittir. k, ise sınırlanmamış regresyonlardaki tahmin edilen ana kütle katsayılarının sayısıdır. 5. Hesaplanan F değeri, seçilmiş olan bir anlamlılık düzeyinde eşik F değerini aşıyorsa, sıfır ön savları reddedilir. Bu durumda model (3) te gecikmeli X t değerlerinin regresyonda yerleri vardır. Model (4) te gecikmeli Y t değerlerinin regresyonda yeri vardır. Yani model (3) te X t, Y t serisinin Granger anlamda nedenidir. Model (4) te Y t serisi X t serisinin Granger anlamda nedenidir Vektör Otoregresyon (Vector Autoregression VAR) Analizi 15

16 VAR modeli C.A. Sims tarafından geliştirilmiştir. Bu model, kullanılan değişkenlerin birbirleriyle olan ilişkilerini analiz etmeyi sağlar ve Granger Nedensellik testini temel alır (Ertek 1996). Bir ekonometrik modelde bazı değişkenler modeldeki diğer değişkenler tarafından açıklanabilirken, bazı değişkenler ise sadece açıklayıcı görevi yapabilmektedirler. Bir denklem sisteminde açıklanan değişkenler içsel (endogenous) değişkenler, açıklayıcı değişkenler ise dışsal veya önceden belirlenen (exogenous) değişenler olarak isimlendirilmektedir (Griffiths vd. 1993). Önceden belirlenen değişkenler de aralarında dışsal ve gecikmiş dışsal değişkenler olarak kategorize edilebilmektedir. Aşağıda Y t ve X t gibi iki zaman serisi ele alınmış olsun. Y t serisinin zaman içindeki hareketi X t serisinin şimdiki ve geçmiş değerlerinden, aynı şekilde X t serisinin zaman içindeki hareketi de Y t serisinin şimdiki ve geçmiş değerlerinden etkileniyorsa model şu şekilde ele alınabilir: Y + e t = β10 β12xt + γ11y t 1 + γ12xt 1 yt X + e t = β20 β21y t + γ 21Y t 1 + γ 22Xt 1 xt Yukarıdaki X t ve Y t değişkenlerinin durağan seriler olduğu varsayılmaktadır. e Yt ve e Xt, sırasıyla σ y, σ x standart sapmasına sahip ve birbirileri ile korelasyon ilişkisi bulunmayan Beyaz Gürültülü hata terimleridir.denklemler birinci mertebeden Vektör Otoregresyon (VAR) oluşturmaktadır. Denklem sisteminde - β 12, X t deki birim değişmenin Y t ye etkisini, γ 21 ise Y t-1 deki birim değişmenin X t ye etkisini göstermektedir. e Yt ve e Xt ye etkisini göstermektedir. e Yt ve e Xt üzerindeki yenilenmeler veya şoklar olarak anlaşılabilmektedir. değişkenleri X t ve Y t 16

17 Yukarıdaki denklemler yapısal olarak bilinmektedir. Bu denklemleri kullanılabilir hale getirmek için denklemleri indirgenmiş kalıp denklemleri modeline dönüştürerek, aşağıda yer aldığı şekilde VAR standart modeli olarak da yazılabilir (Kutlar 2000). Yt = α 10 + α 11Yt 1 + α 12 X t 1 + u1 t X t = α 20 + α 21Yt 1 + α 22 X t 1 + u2t Bir modelin VAR olarak tanımlanabilmesi için gecikme değerleri eşit olmalı ve içsel değişkenlerin gecikme değerlerinin her denklemde yer alması gereklidir. Bununla birlikte VAR modelinden elde edilen katsayıların doğrudan yorumlanmasında zorluklar bulunmaktadır. VAR analizinin hedeflenen amacının, parametrelerin tahmini değil, buna karşın değişkenler arası ilişkinin belirlenmesi olduğu kabul edilmektedir. VAR modeli ile tahmin edilen parametrelerin bazıları istatistiki olarak anlamlı çıkmamaktadır. Bilindiği gibi VAR modelinin en önemli özelliği parametrelerinin yorumundan ziyade, etki-tepki fonksiyonlarından yararlanmak suretiyle yorumlar yapmaktır. Bu çalışmada da etki-tepki fonksiyonlarından yararlanılmıştır Etki-Tepki Analizi Etki-tepki analizleriyle VAR modeli içinde yer alan değişkenlerin hata terimlerinde meydana gelen şoklara karşı ne yönde ve ne ölçüde tepki gösterdikleri belirlenebilmektedir (Kibritçioğlu ve Kibritçioğlu 1999). 17

18 Etki-tepki fonksiyonları, her değişkenin diğer bir değişkene (aslında hata terimine) verilen bir standart sapmalık bir şok karşısındaki hareketini dinamik bir süreç içinde gösterebilmesi bakımından bilgilendirici bir özellik taşımaktadır (Yentürk 2003). Herhangi bir Vektör Otoregresif model aşağıdaki gibi yazılabilir (Greene 2000): Y + v t = N + α 1 Yt 1 + α 2Yt 2 t şimdi daha iyi anlaşılması açısından bir dönem gecikmeli bir süreç ele alınsın; Y + v t = N + α 1 Yt 1 t gecikmeli değişken operatörü kullanılarak yukarıdaki ifade seri halde yazılabilir; LY t = Y t 1 Y = LY = α + v t α 1 t t ( 1 αl ) Y = N + t v t Y t N vt = + 1 αl 1 αl N = 1 α + α α i= 0 i vt i 18

19 Y t N = 1 α test eğer v lerden birini, değiştirerek (yani 0 dan farklı bir değer vererek, sistemi t i şoklayarak) sistemin dengesine ne kadar zaman sonra döneceğinin görülmesi istenmesi durumunda; t zamanında bir innovasyon v t olsun. Bu takdirde, kadar uzak olunduğunu gösterir. O takdirde; Yt Y dengeden ne Yt +1 Y = dv t = vt 1 vt = φ (1)dv t yazılabilir. Bu durumda φ ( i ), i = 1,... n fonksiyonu, etki-tepki fonksiyonunu verir. (Greene 2000). 4. İSTİHDAM, ENFLASYON VE BÜYÜME İstihdam, enflasyon ve büyüme bir ekonominin başarısının ölçülmesinde kullanılan üç temel değişkeni oluşturmaktadır. Gelişmiş veya azgelişmiş ülkelerin hepsinde bu makro değişkenlerden en az birisiyle sorun yaşanmaktadır. Makro değişkenlerde yaşanan gelişmeler tek tek bireyleri değil, toplumun tamamını etkilemektedir. 19

20 Makro ekonomi, her şeyden önce istihdam ve büyüme gibi konjonktürel problemlerle uğraşmaktadır. Tek tek bireylerle değil, özellikle bütün bireyleri, grupları; bireysel girişimcileri değil bütün girişimcileri; yalnız bir malın arzını değil, özellikle bütün malların arzını araştırır (Felderer ve Homburg 1999). Makro ekonomide, ekonomi bir bütün olarak düşünülmekte ve bu bütünün içindeki birimlerin ayrı ayrı dengeleri değil, ekonominin tüm dengesi araştırılmaktadır. Bu nedenle belirli bir dönemde genel istihdam düzeyinin nasıl değişeceği, fiyatlar genel düzeyinin ne olacağı, iktisadi büyümeyi belirleyen etkenlerin neler olduğu, çalışmak isteyen herkesin iş bulup bulamayacağı gibi sorular makro ekonominin temel konularıdır (İşgüden 1988). İktisadi faaliyetlerin amacı, toplumun ihtiyacı olan mal ve hizmetlerin üretiminin sağlanmasıdır. Ekonomide bir yıl içerisinde üretilen mal ve hizmetlerin toplamına Gayri Safi Milli Hasıla (GSMH) denmektedir. Başka bir ifadeyle GSMH, bir ülkede belirli bir süre içerisinde (bu süre genellikle bir yıldır) üretilen nihai mal ve hizmetlerin para ile ifadesidir. Fakat, üretilen bu mal ve hizmetlerde zaman zaman dalgalanmalar meydana gelir. İşte makro ekonomi politikaları ile ulaşılmak istenen, üretilen mal ve hizmetleri arttırmak ve bu seviyelerde sürdürülebilirliği sağlayarak, istikrarlı bir büyümeye ulaşmaktır. Makro ekonomi politikalarının bir başka hedefi fiyatlar genel düzeyinde istikrar sağlamaktır. Özellikle piyasa ekonomilerinde bütün ekonomik dengeleri sağlayan en önemli göstergelerden birisi fiyatlardır. Ekonomik faaliyetlerin en iyi şekilde düzenlenmesi ve etkin kaynak dağılımının sağlanması, arz ve talebe göre oluşan fiyatlar sayesinde olur. Mal ve hizmetlerin fiyatlarında ortaya çıkan ve süreklilik arz eden artışlar enflasyon olarak tanımlanmaktadır. Enflasyon, ülkeler için istenmeyen bir durumdur. Çünkü enflasyon, fiyat istikrarının bozulmasına neden olmaktadır. Makro ekonominin bir başka hedefi de istihdam düzeyini arttırarak işsizliği azaltmak ve çalışmak isteyen herkese iş olanağı sağlamaktır. Fakat bu hedefe ulaşmak o 20

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 TEMMUZ AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Ar-Ge Şubesi.

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 TEMMUZ AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Ar-Ge Şubesi. HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 TEMMUZ AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Ağustos 2017 1 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 TEMMUZ İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME Yılın İlk 7 Ayında

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

2012 Nisan ayında işsizlik oranı kuvvetli bir düşüş ile 2012 Mart ayına göre 0,9 puan azalarak % 9 seviyesinde

2012 Nisan ayında işsizlik oranı kuvvetli bir düşüş ile 2012 Mart ayına göre 0,9 puan azalarak % 9 seviyesinde 1 16-31 Temmuz 2012 SAYI: 41 MÜSİAD Araştırmalar ve Yayın Komisyonu İşsizlikte Belirgin Düşüş 2012 Nisan ayında işsizlik oranı kuvvetli bir düşüş ile 2012 Mart ayına göre 0,9 puan azalarak % 9 seviyesinde

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 19

HABER BÜLTENİ xx Sayı 19 HABER BÜLTENİ xx.11.2015 Sayı 19 Konya Sanayi Odası (KSO) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya İmalat Sanayi Güven Endeksi Anketi, Türkiye nin yerel

Detaylı

BAKANLAR KURULU SUNUMU

BAKANLAR KURULU SUNUMU BAKANLAR KURULU SUNUMU Murat Çetinkaya Başkan 12 Aralık 2016 Ankara Sunum Planı Küresel Gelişmeler İktisadi Faaliyet Dış Denge Parasal ve Finansal Koşullar Enflasyon 2 Genel Değerlendirme Yılın üçüncü

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 24

HABER BÜLTENİ Sayı 24 HABER BÜLTENİ 15.04.2016 Sayı 24 Konya Sanayi Odası (KSO) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya İmalat Sanayi Güven Endeksi Anketi, Türkiye nin yerel

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 29

HABER BÜLTENİ Sayı 29 HABER BÜLTENİ 02.09.2016 Sayı 29 Konya Sanayi Odası (KSO) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya İmalat Sanayi Güven Endeksi Anketi, Türkiye nin yerel

Detaylı

KONU 1: TÜRKİYE EKONOMİSİNDE ( ) İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ ve YATIRIMLAR İLİŞKİSİ (DOĞRUSAL BAĞINTI ÇÖZÜMLEMESİ) Dr. Halit Suiçmez(iktisatçı-uzman)

KONU 1: TÜRKİYE EKONOMİSİNDE ( ) İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ ve YATIRIMLAR İLİŞKİSİ (DOĞRUSAL BAĞINTI ÇÖZÜMLEMESİ) Dr. Halit Suiçmez(iktisatçı-uzman) KONU 1: TÜRKİYE EKONOMİSİNDE (1987-2007) İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ ve YATIRIMLAR İLİŞKİSİ (DOĞRUSAL BAĞINTI ÇÖZÜMLEMESİ) Dr. Halit Suiçmez(iktisatçı-uzman) NE YAPILDI? ÖZET - Bu çalışmada, işgücü verimliliği

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 22

HABER BÜLTENİ xx Sayı 22 HABER BÜLTENİ xx.02.2016 Sayı 22 Konya Sanayi Odası (KSO) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya İmalat Sanayi Güven Endeksi Anketi, Türkiye nin yerel

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 34

HABER BÜLTENİ xx Sayı 34 HABER BÜLTENİ xx.02.2017 Sayı 34 Konya Sanayi Odası (KSO) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya İmalat Sanayi Güven Endeksi Anketi, Türkiye nin yerel

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 24 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜ GÜVEN ENDEKSİ GEÇEN AYA GÖRE DÜŞTÜ:

HABER BÜLTENİ Sayı 24 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜ GÜVEN ENDEKSİ GEÇEN AYA GÖRE DÜŞTÜ: HABER BÜLTENİ 02.10.2015 Sayı 24 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜ GÜVEN ENDEKSİ GEÇEN AYA GÖRE DÜŞTÜ: Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi (KOİN) geçen aya ve geçen yılın aynı dönemine göre düştü. Konya da inşaat sektöründe

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 35

HABER BÜLTENİ xx Sayı 35 HABER BÜLTENİ xx.03.2017 Sayı 35 Konya Sanayi Odası (KSO) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya İmalat Sanayi Güven Endeksi Anketi, Türkiye nin yerel

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 39

HABER BÜLTENİ xx Sayı 39 HABER BÜLTENİ xx.07.2017 Sayı 39 Konya Sanayi Odası (KSO) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya İmalat Sanayi Güven Endeksi Anketi, Türkiye nin yerel

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 22

HABER BÜLTENİ Sayı 22 HABER BÜLTENİ 04.08.2015 Sayı 22 Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi, Türkiye genelinden ve AB-28 den daha düşük: Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi, Temmuz 2015 te hem bir önceki aya hem de bir önceki

Detaylı

DURGUNLUK VE MALİYE POLİTİKASI

DURGUNLUK VE MALİYE POLİTİKASI 1 DURGUNLUK VE MALİYE POLİTİKASI Durgunluk Tanımı Toplam arz ile toplam talep arasındaki dengesizlik talep eksikliği şeklinde ortaya çıkmakta, toplam talebin uyardığı üretim düzeyinin o ekonominin üretim

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015) Hane Halkı İşgücü İstatistikleri 2014 te Türkiye de toplam işsizlik %10,1, tarım dışı işsizlik ise %12 olarak gerçekleşti. Genç nüfusta ise işsizlik

Detaylı

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI Türk mali sektörü 27 yılının ilk altı ayında büyümesini sürdürmüştür. Bu dönemde bankacılık sektörüne yabancı yatırımcı ilgisi de devam etmiştir. Grafik II.1. Mali Sektörün

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 34

HABER BÜLTENİ xx Sayı 34 HABER BÜLTENİ xx.08.2016 Sayı 34 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN FİYAT BEKLENTİSİ ARTTI Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi geçen aya düşerken, geçen yılın aynı dönemine göre yükseldi. Mevcut siparişler ise; Haziran

Detaylı

İŞSİZLİK BÜYÜK ÖLÇÜDE ERKEKLERDE YAŞANAN İŞGÜCÜ ARTIŞI İLE İSTİHDAM KAYIPLARINDAN KAYNAKLANIYOR

İŞSİZLİK BÜYÜK ÖLÇÜDE ERKEKLERDE YAŞANAN İŞGÜCÜ ARTIŞI İLE İSTİHDAM KAYIPLARINDAN KAYNAKLANIYOR Araştırma Notu 09/31 01.03.2009 İŞSİZLİK BÜYÜK ÖLÇÜDE ERKEKLERDE YAŞANAN İŞGÜCÜ ARTIŞI İLE İSTİHDAM KAYIPLARINDAN KAYNAKLANIYOR Seyfettin Gürsel ***, Gökçe Uysal-Kolaşin ve Mehmet Alper Dinçer Yönetici

Detaylı

EURO BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK

EURO BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK EURO BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK MAYIS 2012 ANKARA EURO BÖLGESİNDE İŞSİZLİK 2 Mayıs 2012 tarihinde Eurostat tarafından açıklanan verilere göre Euro bölgesinde işsizlik oranı, Mart sonu itibariyle 1999 yılında

Detaylı

Ekonomide Uzun Dönem. Bilgin Bari İktisat Politikası 1

Ekonomide Uzun Dönem. Bilgin Bari İktisat Politikası 1 Ekonomide Uzun Dönem Bilgin Bari İktisat Politikası 1 Neden bazı ülkeler zengin bazı ülkeler fakir? Bilgin Bari İktisat Politikası 2 Bilgin Bari İktisat Politikası 3 Bilgin Bari İktisat Politikası 4 Bilgin

Detaylı

KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN, FİYAT BEKLENTİSİ DÜŞTÜ

KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN, FİYAT BEKLENTİSİ DÜŞTÜ HABER BÜLTENİ 15.04.2016 Sayı 30 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN, FİYAT BEKLENTİSİ DÜŞTÜ Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi geçen aya ve geçen yıla göre düştü. Mevcut sipariş durumunun denge değeri Şubat 2016

Detaylı

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013 OECD 2013 EĞİTİM GÖSTERGELERİ RAPORU: NE EKERSEN ONU BİÇERSİN (4) Prof. Dr. Hasan Şimşek İstanbul Kültür Üniversitesi (www.hasansimsek.net) 5 Ocak 2014 Geçtiğimiz üç hafta boyunca 2013 OECD Eğitim Göstergeleri

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER (Kasım 2011) Ankara İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR 1. Nüfus 28. Gayri Safi Ulusal Tasarruflar 2. İstihdam 29. Gayri

Detaylı

ORTA VADELİ PROGRAM ( ) 8 Ekim 2014

ORTA VADELİ PROGRAM ( ) 8 Ekim 2014 ORTA VADELİ PROGRAM (2015-201) 8 Ekim 2014 DÜNYA EKONOMİSİ 2 2005 2006 200 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 T 2015 T Küresel Büyüme (%) Küresel büyüme oranı kriz öncesi seviyelerin altında seyretmektedir.

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 26 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜ GÜVEN ENDEKSİ BİR ÖNCEKİ AYA GÖRE YÜKSELDİ

HABER BÜLTENİ xx Sayı 26 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜ GÜVEN ENDEKSİ BİR ÖNCEKİ AYA GÖRE YÜKSELDİ HABER BÜLTENİ xx.12.2015 Sayı 26 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜ GÜVEN ENDEKSİ BİR ÖNCEKİ AYA GÖRE YÜKSELDİ Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi (KOİN), her ay Konya da inşaat sektöründe faaliyet gösteren 200 firmaya

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 11

HABER BÜLTENİ xx Sayı 11 HABER BÜLTENİ xx.09.2014 Sayı 11 Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre yükseldi: Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Ağustos 2014 te bir önceki aya göre 6,1 puan yükselerek 7 puan değerini

Detaylı

BÖLGELERE GÖRE DEĞİŞMEKLE BERABER İŞSİZLİK ORANI YÜZDE 30 U AŞIYOR

BÖLGELERE GÖRE DEĞİŞMEKLE BERABER İŞSİZLİK ORANI YÜZDE 30 U AŞIYOR 19/04/2008 2008/9 BASIN BÜLTENİ BÖLGELERE GÖRE DEĞİŞMEKLE BERABER İŞSİZLİK ORANI YÜZDE 30 U AŞIYOR Dünyada işsizlik oranı istihdam halinde olmayan, son üç ay içinde iş aramış ve 15 gün içinde iş başı yapabilecek

Detaylı

İŞSİZLİKTE TIRMANIŞ SÜRÜYOR!

İŞSİZLİKTE TIRMANIŞ SÜRÜYOR! İşsizlik ve İstihdam Raporu-Ekim 2016 17 Ekim 2016, İstanbul İŞSİZLİKTE TIRMANIŞ SÜRÜYOR! İki yılda 457 bin yeni işsiz! Geniş tanımlı işsiz sayısı 6.3 milyonu aştı Tarım istihdamı 291 bin, imalat sanayi

Detaylı

KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜNÜN FİYAT BEKLENTİSİ DÜŞTÜ

KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜNÜN FİYAT BEKLENTİSİ DÜŞTÜ KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜNÜN FİYAT BEKLENTİSİ DÜŞTÜ HABER BÜLTENİ 15.04.2016 Sayı 30 Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi geçen aya göre yükselirken, geçen yıla göre düştü. Önümüzdeki 3 ayda hizmetlere

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi Mayıs 2017 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 NİSAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 28

HABER BÜLTENİ Sayı 28 HABER BÜLTENİ 10.02.2015 Sayı 28 Konya Ticaret Odası ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi (KOİN) ile Konya da inşaat

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 19

HABER BÜLTENİ xx Sayı 19 HABER BÜLTENİ xx.05.2015 Sayı 19 Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi, bir önceki aya göre değişmedi: Mart ayında düşen Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi, Nisan 2015 te bir önceki aya göre değişmedi. Geçen

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

Cumhuriyet Halk Partisi

Cumhuriyet Halk Partisi 1 Genel Başkan Yardımcısı Umut Oran: Türkiye ile AB arasındaki gelir uçurumu azalmadı arttı Tarih : 14.12.2012 2011 DE HIZLI KALKINMA MASALINA ULUSLARARASI YALANLAMA TÜİK, EUROSTAT ve OECD işbirliğiyle

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2016 AĞUSTOS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Ar-Ge Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2016 AĞUSTOS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Ar-Ge Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2016 AĞUSTOS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Eylül 2016 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2016 AĞUSTOS İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME Yılın İlk 8 Ayında

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 10

HABER BÜLTENİ Sayı 10 HABER BÜLTENİ 04.02.2015 Sayı 10 Konya Sanayi Odası (KSO) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya İmalat Sanayi Güven Endeksi Anketi, Türkiye nin, yerel

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 38

HABER BÜLTENİ Sayı 38 HABER BÜLTENİ 14.12.2016 Sayı 38 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN SATIŞ FİYATI BEKLENTİSİ DÜŞTÜ Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi geçen aya göre yükselirken, geçen yılın aynı dönemine göre düştü. Mevcut siparişler

Detaylı

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre yükselirken, geçen yıla göre düştü. Önümüzdeki 3 ayda hizmetlere

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx sayı27 Konya İnşaat Sektörü 2015 te 2014 e Göre Daha Kötü Performans Sergiledi:

HABER BÜLTENİ xx sayı27 Konya İnşaat Sektörü 2015 te 2014 e Göre Daha Kötü Performans Sergiledi: HABER BÜLTENİ xx.01.2016sayı27 Konya İnşaat Sektörü 2015 te 2014 e Göre Daha Kötü Performans Sergiledi: Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi (KOİN), her ay Konya da inşaat sektöründe faaliyet gösteren 200

Detaylı

İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur.

İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur. 1-John Maynard Keynes in en önemli eseri ve bu eserin içeriği nedir? İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur. 2-Keynes in geliştirdiği görüş nedir? Toplam talebin istihdamı

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi Haziran 2017 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 MAYIS İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı

2009 VS 4200-1. Gayri Safi Yurt içi Hasıla hangi nitelikte bir değişkendir? ) Dışsal değişken B) Stok değişken C) Model değişken D) kım değişken E) içsel değişken iktist TEORisi 5. Kısa dönemde tam rekabet

Detaylı

İŞGÜCÜ PİYASALARINDA MEVSİMLİK ETKİLER AZALIYOR

İŞGÜCÜ PİYASALARINDA MEVSİMLİK ETKİLER AZALIYOR ÖZET İŞGÜCÜ PİYASALARINDA MEVSİMLİK ETKİLER AZALIYOR 17.04.014 Ekim Kasım Aralık Ayları. HAZIRLAYAN Prof. Dr. Halis Yunus ERSÖZ İktisat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa DELİCAN İnsan Kaynakları Araştırma

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 6

HABER BÜLTENİ xx Sayı 6 HABER BÜLTENİ xx.10.2014 Sayı 6 Konya Sanayi Odası (KSO) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya İmalat Sanayi Güven Endeksi Anketi, Türkiye nin, yerel

Detaylı

İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR

İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR 1. Nüfus 28. Gayri Safi Ulusal Tasarruflar 2. İstihdam 29. Gayri Safi Tasarruflar (özel sektör) 3. İşsizlik Oranı 30. Gayri Safi Tasarruflar (genel devlet)

Detaylı

Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi

Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi Büyükdere Cad. No. 106 34394 Esentepe - İstanbul AçıkDeniz Telefon Bankacılığı: 444 0 800 www.denizbank.com Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi 2013 Mali Verileri DenizBank bir Sberbank

Detaylı

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101]

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] 5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] KARAR ADI NO E 2011/101 Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri ĠLGĠLĠ DĠĞER KARARLA R T...... 2005/201 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sisteminin

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 8

HABER BÜLTENİ xx Sayı 8 HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8 Konya inşaat sektörü güven endeksi, geçen aya göre yükseldi: Mart 2014 ten beri düşmeye devam eden Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi, Mayıs 2014 te kısmen yükselerek -5

Detaylı

Ekonomi II. 21.Enflasyon. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 21.Enflasyon. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 21.Enflasyon Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 21.1.Nedenlerine Göre Enflasyon 1.Talep Enflasyonu:

Detaylı

MİLLİ GELİR VE MARJİNAL TÜKETİM EĞİLİMİ

MİLLİ GELİR VE MARJİNAL TÜKETİM EĞİLİMİ MİLLİ GELİR VE MARJİNAL TÜKETİM EĞİLİMİ Bu çalışmayı yapmamızın amacı; marjinal tüketim eğilimi ve milli gelir arasında bir ilişkinin olup olmadığını göstermektir. Gelişmiş olan ülkelerde kişi başına düşen

Detaylı

2010 YILI OCAK-MART DÖNEMİ TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2010 YILI OCAK-MART DÖNEMİ TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ 2010 YILI DÖNEMİ TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ 2010 yılı Ocak-Mart döneminde, Türkiye deri ve deri ürünleri ihracatı % 13,7 artışla 247,8 milyon dolara yükselmiştir. Aynı dönemde

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İstanbul Ekonomi ve Finans Konferansı Dr. İbrahim Turhan Başkan Yardımcısı 20 Mayıs 2011 İstanbul 1 Sunum Planı I. 2008 Krizi ve Değişen Finansal Merkez Algısı II. III.

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 13

HABER BÜLTENİ xx Sayı 13 HABER BÜLTENİ xx.11.2014 Sayı 13 Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi geçen aya ve geçen yıla göre düştü: Ağustos 2014 te yükselişe geçen Konya hizmetler sektörü güven endeksi, ekim ayında bir önceki

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 88

HABER BÜLTENİ Sayı 88 NİSAN AYINDA TEPE, SON 99 AYIN EN DÜŞÜĞÜNDE HABER BÜLTENİ 03.05.2017 Sayı 88 Şubat 2016 dan bu yana aralıksız negatifte bulunan perakende güveni, -20,2 ile Nisan ayında son 99 ayın en düşük seviyesini

Detaylı

Giriş İktisat Politikası. İktisat Politikası. Bilgin Bari. 28.Eylül.2015

Giriş İktisat Politikası. İktisat Politikası. Bilgin Bari. 28.Eylül.2015 28.Eylül.2015 1 Giriş Temel Kavramlar Politika Etkilerinin Analizi 2 nın Yürütülmesi Tanımlar Giriş Temel Kavramlar Politika Etkilerinin Analizi İktisat kıt kaynakların etkin dağılımı üzerine çalışır.

Detaylı

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş BÖLÜM 9 Ekonomik Dalgalanmalara Giriş Çıktı ve istihdamdaki kısa dönemli dalgalanmalara iş çevrimleri diyoruz Bu bölümde ekonomik dalgalanmaları açıklamaya çalışıyoruz ve nasıl kontrol edilebileceklerini

Detaylı

TRC2 BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK ORANI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

TRC2 BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK ORANI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME TRC2 BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK ORANI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Hamit BİRTANE Uzman Mart 2012 TRC2 BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK ORANI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Günümüz ekonomilerinin en büyük sorunlarından biri olan

Detaylı

1 Şekil-1. TEPE (Ocak 2016 Ocak 2017) 1

1 Şekil-1. TEPE (Ocak 2016 Ocak 2017) 1 HABER BÜLTENİ 02.02.2017 Sayı 85 PERAKENDE GÜVENİ 12 AYDIR NEGATİFTE 2016 yılını negatif seyirle tamamlayan perakende güveni, yeni yılın ilk ayında da bu eğilimine devam ederek son 12 ayı negatif seviyede

Detaylı

2. REGRESYON ANALİZİNİN TEMEL KAVRAMLARI Tanım

2. REGRESYON ANALİZİNİN TEMEL KAVRAMLARI Tanım 2. REGRESYON ANALİZİNİN TEMEL KAVRAMLARI 2.1. Tanım Regresyon analizi, bir değişkenin başka bir veya daha fazla değişkene olan bağımlılığını inceler. Amaç, bağımlı değişkenin kitle ortalamasını, açıklayıcı

Detaylı

Rekabetçilik İçin Kaliteli Eğitim Şart

Rekabetçilik İçin Kaliteli Eğitim Şart Rekabetçilik İçin Kaliteli Eğitim Şart Bengisu Özenç Araştırmacı Selin Arslanhan Araştırmacı TEPAV Politika Notu Aralık 2010 Rekabetçilik İçin Kaliteli Eğitim Şart Aralık 2010 tarihinde yayınlanmış olan

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

TÜRKİYE'NİN GSYH PERFORMANSI TARİHSEL GELİŞİM ( )

TÜRKİYE'NİN GSYH PERFORMANSI TARİHSEL GELİŞİM ( ) TÜRKİYE'NİN GSYH PERFORMANSI TARİHSEL GELİŞİM (196-215) 1. Giriş Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla (GSYH) ülkelerin ekonomik büyümelerini dönemsel olarak ölçmek için kullanılan ve ülkelerin ekonomik büyümeleri

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 11

HABER BÜLTENİ xx Sayı 11 HABER BÜLTENİ xx.09.2014 Sayı 11 Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre yükseldi: Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi, Ağustos 2014 te bir önceki aya göre 3,7 puan yükselerek -6,3 puan değerini

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELERİN MAKRO ANALİZİ

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELERİN MAKRO ANALİZİ T.C. KALKINMA BAKANLIĞI İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELERİN MAKRO ANALİZİ EKONOMİK MODELLER VE STRATEJİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ekonomik ve Stratejik Araştırmalar Dairesi Mayıs 2014 Tem.05 Oca.06 Tem.06

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 14

HABER BÜLTENİ xx Sayı 14 HABER BÜLTENİ xx.12.2014 Sayı 14 Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi, bir önceki aya göre yükseldi: Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi, Kasım 2014 te bir önceki aya göre artarken geçen yılın aynı dönemine

Detaylı

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 Konya hizmetler sektörü güven endeksi, 4 ayın ardından pozitif değer aldı: Şubat 2014 ten bu yana negatif değer alan Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Haziran 2014

Detaylı

BİLGİ TOPLUMU İSTATİSTİKLERİ 2010

BİLGİ TOPLUMU İSTATİSTİKLERİ 2010 BİLGİ TOPLUMU İSTATİSTİKLERİ 2010 ÖZET DEĞERLENDİRME Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) Bilgi Toplumu Dairesi tarafından 2010 yılında ikincisi yayımlanan Bilgi Toplumu İstatistikleri yayını Türkiye nin bilgi

Detaylı

8 Aralık 2016, İstanbul

8 Aralık 2016, İstanbul 8 Aralık 2016, İstanbul 1 Asgari ücret sadece asgari ücret değil Yıl Asgari Ücretli Sayısı (Bin) Zorunlu Sigortalı Sayısı (Bin) Asgari Ücretli Oran (%) 2004 2.697 6.181 44 2005 3.042 6.919 44 2006 3.763

Detaylı

1 Şekil-1. TEPE (Şubat 2016 Şubat 2017) 1

1 Şekil-1. TEPE (Şubat 2016 Şubat 2017) 1 HABER BÜLTENİ 03.03.2017 Sayı 86 GELECEĞE DAİR UMUTSUZLUK PERAKENDE GÜVENİNİ DÜŞÜRÜYOR 2016 yılını negatif seyirle tamamlayan perakende güveni, yeni yılın ilk iki ayında da bu eğilimine devam ederek son

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 AĞUSTOS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Ar-Ge Şubesi.

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 AĞUSTOS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Ar-Ge Şubesi. HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 AĞUSTOS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Eylül 2017 1 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 AĞUSTOS İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME Yılın İlk 8 Ayında

Detaylı

TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU

TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Hazırlayan: Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı Türkiye Düzenli Ekonomi Notu ve Raporun İçeriği Hakkında

Detaylı

2010 OCAK AYI HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ

2010 OCAK AYI HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ 2010 OCAK AYI HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemiz halı ihracatı 2009 yılını % 7,2 oranında düşüşle kapanmış ve 1 milyar 86 milyon dolar olarak kaydedilmiştir. 2010 yılının ilk ayında ise halı

Detaylı

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ 2014 EKİM SEKTÖREL inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ Nurel KILIÇ OECD verilerine göre, 2017 yılında Türkiye, Çin ve Hindistan dan sonra en yüksek büyüme oranına sahip üçüncü ülke olacaktır. Sabit fiyatlarla

Detaylı

İMALAT SANAYİ EĞİLİM ANKETLERİ VE GELECEĞİN TAHMİNİ

İMALAT SANAYİ EĞİLİM ANKETLERİ VE GELECEĞİN TAHMİNİ İ&tanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Ord. Prof.'Şükrü Baban'a Armağan İstanbul - 1984 İMALAT SANAYİ EĞİLİM ANKETLERİ VE GELECEĞİN TAHMİNİ Dr. Süleyman Özmucur" (*) 1. GİRİŞ: Bu makalenin amacı Devlet

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 87 ŞUBAT AYINDAKİ SERT DÜŞÜŞÜ BEKLENTİLERDEKİ ARTIŞLA TELAFİ EDEN TEPE, HALA NEGATİFTE

HABER BÜLTENİ Sayı 87 ŞUBAT AYINDAKİ SERT DÜŞÜŞÜ BEKLENTİLERDEKİ ARTIŞLA TELAFİ EDEN TEPE, HALA NEGATİFTE HABER BÜLTENİ 04.04.2017 Sayı 87 ŞUBAT AYINDAKİ SERT DÜŞÜŞÜ BEKLENTİLERDEKİ ARTIŞLA TELAFİ EDEN TEPE, HALA NEGATİFTE Şubat 2016 dan bu yana negatifte bulunan perakende güveni, yılın üçüncü ayında da yine

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

2006 YILI EGE BÖLGESİ NİN 100 BÜYÜK FİRMASI

2006 YILI EGE BÖLGESİ NİN 100 BÜYÜK FİRMASI 2006 YILI EGE BÖLGESİ NİN 100 BÜYÜK FİRMASI Ege Bölgesi Sanayi Odası nın 1982 den beri sürdürmekte olduğu Ege Bölgesi nin 100 Büyük Sanayi Kuruluşu çalışması, bölgemiz sanayiinin içinde bulunduğu duruma,

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR...

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR... İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR... 1 1.1. EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER... 3 1.1.1. Romalıların Ekonomik Düşünceleri... 3 1.1.2. Orta Çağ da Ekonomik Düşünceler...

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi Mart 2017 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 ŞUBAT İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı

Tuzaktan çıkmak için sanayisizleşmeyi durdurmak gerekmektedir

Tuzaktan çıkmak için sanayisizleşmeyi durdurmak gerekmektedir tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Tuzaktan çıkmak için sanayisizleşmeyi durdurmak gerekmektedir Ozan Acar 14 Aralık 2012, Ankara Çerçeve 1) Türkiye nin orta gelir tuzağı ve sanayisizleşme

Detaylı

FİYATLAR GENEL DÜZEYİ VE MİLLİ GELİR DENGESİ

FİYATLAR GENEL DÜZEYİ VE MİLLİ GELİR DENGESİ FİYATLAR GENEL DÜZEYİ VE MİLLİ GELİR DENGESİ Bu bölümde Fiyatlar genel düzeyi (Fgd) ile MG dengesi arasındaki ilişkiler incelenecek. Mg dengesi; Toplam talep ile toplam arzın kesiştiği noktada bulunacaktır.

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3]

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] Ek Karar 5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] KARAR NO Y 2005/3 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri Ülkemizin bilim ve teknoloji performansı, aşağıdaki

Detaylı

tepav Nisan2011 N DEĞERLENDİRMENOTU 2008 Krizinin Kadın ve Erkek İşgücüne Etkileri Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Nisan2011 N DEĞERLENDİRMENOTU 2008 Krizinin Kadın ve Erkek İşgücüne Etkileri Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRMENOTU Nisan2011 N201127 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Ayşegül Dinççağ 1 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Hasan Çağlayan Dündar 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri 2008 Krizinin

Detaylı

Türkiye de işsizler artık daha yaşlı

Türkiye de işsizler artık daha yaşlı Türkiye de işsizler artık daha yaşlı Esen Çağlar, Ozan Acar, Haki Pamuk Mart 2007 2001 krizinden günümüze Türkiye ekonomisinde iki önemli yapı değişikliği birlikte yaşanmıştır. Bir yandan makroekonomik

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı