Malzemelerin Elektriksel. Özellikleri. Elektron hareketlili i letkenlik Enerji bant yap lar. Tan mlar

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Malzemelerin Elektriksel. Özellikleri. Elektron hareketlili i letkenlik Enerji bant yap lar. Tan mlar"

Transkript

1 Bölüm 7: Elektriksel Özellikler CEVAP ARANACAK SORULAR... Elektriksel iletkenlik ve direnç nasl tarif edilebilir? letkenlerin, yariletkenlerin ve yaltkanlarn ortaya çkmasnda hangi fiziksel süreçler bulunmaktadr? Metallerin iletkenlii kusurlardan, sdan ve deformasyon oluumundan nasl etkilenmektedir? Yariletkenlerin iletkenlii kusurlardan ve sdan nasl etkilenmektedir? Malzemelerin Elektriksel Özellikleri Elektron hareketlilii letkenlik Enerji yaplar Ohm Yasas: Potansiyel fark (volt = J/C) C = Coulomb iletkenlik, (özdirencin tersi, ) Elektriksel letkenlik V = I R Direnç (Ohm) Akm (amper = C/s) özdirenç, : -- malzeme boyutundan ve biçiminden bamsz olan bir özelliktir RA Akmn geçtii yüzey alan l Akmn ald yol Elektriksel Özellikler Hangisi daha büyük dirence sahiptir? D D Borudan akan suya benzer Direnç boyut ve biçime baldr R 1 D 8 D R D D R lave tanmlar J = Tanmlar <= Ohm yasasn gösteren bir baka yol akk akm I J akm younluu yüzey alan A elektrik alan potansiyeli = V / J = (V / ) Elektron ak iletkenlik voltaj fark 5 Örnek : iletkenlik problemi Cu tel 100 m - I =.5 A + D m Bu eitlikten çap D > 1.87 mm olarak bulunur V V R A I < 1.5 V.5 A 6.07 x 10 7 (Ohm-m) -1 (Cu için bilinen) 6

2 Kat malzemelerin elektrii iletmelerine göre snflandrmann ilk yolu üçe ayrmaktr: 1) letkenler, ) Yariletkenler, ve 3) Yaltkanlar: Metaller iyi iletkendirler, iletkenlikleri yaklak 10 7 ( -m) -1 (iletken) civarndadr. letkenlik: karlatrma Oda scakl deerleri (Ohm-m) -1 = ( - m) -1 METALLER iletkenler Gümü 6.8 x 10 7 Bakr 6.0 x 10 7 Demir 1.0 x 10 7 SERAMIKLER Cam Beton 10-9 Aluminyum oksit <10-13 Oda scaklndaki metal, seramik, polimer ve yariletken malzemelerin elektriksel iletkenlik aralklar. Az saydaki çok düük iletkenlie sahip malzemelerde, bu deer ile 10-0 ( -m) -1 arasndadr. Bunlara Yaltkanlar denir. Orta derecede iletkenlie sahip malzemelerin iletkenlikleri, 10-6 ile 10 4 ( -m) -1 arasnda deiir ve Yariletkenler olarak adlandrlrlar. YARILETKENLER Silikon 4 x 10-4 Germanyum x 10 0 GaAs 10-6 yariletkenler POLMERLER Polistiren <10-14 Polietilen yaltkanlar Elektriksel iletim Elektriksel alan etkisinde elektriksel yük tayclarnn uzak mesafeli hareketleri sonucu oluur. Metaller: Valans elektronlar (-) kutuptan (+) kutba doru kolayca hereket eder. Kovalan bal malzemeler: Yar iletken veya yaltkanlarda elektronun hareket edebilmesi için kovalan ban krlmas ve elektronun kopmas gereklidir. Elektriksel yük farklekillerde tanabilir. Elektron (+) kutba doru gittiinden eksi yük tayc Elektron delii (-) yönden gelen bir elektronla doldurulduundan (+) yük tayc

3 yonsal bal malzemeler: yonlarn yaynmas (difüzyonu) gereklidir. (sv eriyiklerde görülür) Elektron Hareketi Bir elektrik alan uygulandnda, serbest elektronlar (negatif yüklü olmalar nedeniyle) alann ters yönünde hzlanarak harekete geçerler. Kuantum mekaniine göre, kusursuz bir kristalde atomlarla hzlanan elektronlar arasnda herhangi bir etkileim söz konusu deildir. Bu koullar altnda tüm elektronlarn elektrik alan uyguland sürece hzlanaca ve akmn zamana bal olarak sürekli artaca söylenebilir. Elektron Hareketi Ancak, belirli bir elektrik alan uygulandnda akmn sabit bir deere kadar ulaabildiini biliyoruz. Bu durum, sürtünme benzeri kuvvetlerin varln gösterir. Bu kuvvetler kristal yapdaki: -yabanc atomlar, -bo köeler, -arayer atomlar, -dislokasyonlar, ve -atomlarn sl titreimlerinden kaynaklanmaktadr Elektron Hareketi Her sapma elektron hareketinde deiime ve kinetik enerji kaybna neden olur. Neticede, elektrik alann tersi yönündeki net elektron hareketi sonucunda tanan yük miktar elektrik akm demektir. Elektron Hareketi Sürüklenme hz (v d ): uygulanan elektrik alan etkisiyle yönlenen elektronlarn ortalama hz. Elektriksel alan ile orantldr: Scaklk etkisinde kristal içindeki atomlar titretikçe, hareket halindeki elektronlar titreim yapan bu atomlara çarpar. Özgül letkenlik : =n.q.µ e µ e : Elektron hareket yetenei, m /V.s : Elektrik alan potansiyeli n : Birim hacimdeki aktif halde olan elektron says q : Elektriksel yük(1.6x10-19 C)

4 Scakln elektriksel dirence etkisi Süperiletkenler Elektronlarn hareketi için en ideal ortam sl titreimlerin olmad (minimum enerjili) 0 o K de kusursuz kristallerdir. o T T = T c olduunda sl titreimler etkisiz olur ve direnç aniden azalarak sfra düer, malzeme süper iletken olur. Özdirenç o : 0 o K deki özdirenç T : T scaklndaki özdirenç metal süper iletken T c Scaklk ( o K) 1 Elektriksel direnci etkileyen faktörler Kristal içinde hareket eden elektronlar; dislokasyonlar, boluklar, yabanc katk atomlar ve herhangi baka kafes kusurlaryla çarprlar. Cu-Ni alamlarnda özdirencin bileimle deiimi Özdirenç 5 1 %0 %50 Cu %100 Ni 3 4

5 Elektronlarn Enerji Bant Yaplar Enerji band modeli elektrikse iletkenlii açklamada önemlidir. letken, yariletken, ve birçok yaltkan malzemelerde, sadece elektriksel iletkenlik bulunur (iyonsal iletkenlik bulunmaz), ve bu elektriksel iletkenliin büyüklüü büyük oranda iletkenlik sürecine dahil olan elektron saysna baldr: Ancak, tüm atomlarn her bir elektronu elektrik alan içerisinde yönlenmez. Elektronlarn Enerji Bant Yaplar Bir malzemede elektriksel iletkenlii salayan elektron says: Elektronlarn durumuna (bal/serbest) veya enerji seviyelerine, ve Bu seviyelerin ne kadarnn elektronlar tarafndan doldurulduuna baldr. Bu konu oldukça karmak ve kuantum mekanii prensiplerini içermesi nedeniyle bu ders konusu kapsam dndadr; bu nedenle baz kavramlar ihmal edip kalanlar basitletirilecektir. Elektronlarn Enerji Bant Yaplar Hatrlatma: Her bir atomun elektronlar tarafndan doldurulan ayr enerji seviyeleri mevcuttur. Bu elektronlar kabuk ve altkabuklarda dizilirler. Kabuklar saylarla (1,, 3, gibi), altkabuklar ise harflerle gösterilirler (s, p, d, ve f ). Her s, p, d, ve f altkabuu için, srasyla, 1, 3, 5, ve 7 seviye vardr. Atomlarn büyük çounluunda elektronlar ilk olarak en düük enerji seviyesini doldururlar. Her enerji seviyesinde birbirinin tersi istikametinde dönen en fazla elektron bulunur (Pauli prensibi). Tek atomdaki elektron dalm enerji seviyelerinin düzenini gösterir Bir katnn, çok sayda (N adet) bireysel atomun düzenli bir atomsal dizili oluturmak üzere balanarak biraraya gelmesi sonucu oluan kristal yapl malzeme olduu düünülürse; Her atomun birbirinden görece uzak olmas, birbirinden bamsz olduu ve farkl atomsal enerji düzeylerine sahip olaca elektron diziliminin yaltlm gibi olduunu gösterir. Ancak, atomlar belirli bir yaknla geldiklerinde, elektronlar komu atomun elektronlar ve çekirdeini etkiler. Bu etki atomsal yapda elektronlarn gruplara bölünmü halde birbirine yaklamasna ve elektron enerji band oluturmasna neden olur. Elektronlarn Enerji Bant Yaplar Bölünmenin derecesi atomlar aras mesafeye bal olup en dtaki elektron kabuklarndan balar (atomlar biraraya geldiklerinde ilk olarak uyarlanlar onlardr). Her ta enerji seviyeleri ayrk fakat aralarndaki fark sonsuz küçüklüktedir. Bundan dolay bir içine çok sayda elektron yerleebilir. Elektron enerjisinin atomlar aras mesafe ile deiimini 1 atom içeren bir tane için gösteren ema. Bant Yaps Denge mesafesinde, oluumu çekirdee en yakn olan altkabuklarda olumayabilir. Ayrca, komu lar arasnda aralklar meydana gelebilir. Bant aralklar içerisindeki enerji seviyelerinde elektron bulunmaz. 8 9 Katlardaki elektron yaplarnn geleneksel gösterimi Denge mesafesi Atomlararas mesafe 30

6 Bir katnn elektriksel özellikleri elektron yaplar ile dorudan ilikilidir: En dtaki elektron larndaki dizili ve, Elektronlarla doldurulma ekilleri. 0 Kscaklkta 4 farkl yapda oluumu mümkündür. Birincisi, en dtaki bandn ksmen elektronla olma durumu 0 K scaklkta en son dolan (en üstteki) enerji seviyesine Fermi enerji seviyesi denir. Bu enerji band oluumu, sadece s valans elektronuna sahip olan baz metallerde (bakr gibi) görülür. Her bakrda sadece bir adet 4s elektronu bulunur; yani kapasitesinin yars kadar elektron içerir. kinci tür yapsnda, bir ile bo arasnda boluk bulunur. Ve yine metallerde görülür. Magnezyum bu tür yapsna sahiptir. Her Mg atomu (izole edilmi halde olan) iki adet 3s elektrona sahiptir. Ancak, kat olutuunda, 3s ve 3p lar çakr. Bakr gibi baz metallerin elektron yaplarnda, seviyelerle ayn hatta daha üst düzeylerde boluklar bulunabilir. Magnezyum benzeri elektron yaplarna sahip metallerde görülen, dtaki ve bo larn çakma durumu Dier iki yaps benzerdir; elektronlarla bir (valans band) ile bo bir iletim band arasnda bir enerji boluu bulunmaktadr. Saf malzemeler, bu bolua karlk gelen enerji seviyelerinde elektron içermeyebilirler. Bu iki tür yapsnn arasndaki fark enerji boluunun büyüklüünden kaynaklanmaktadr; Yaltkanlarda, boluu büyük, Yariletkenlerde dardr. Bant yaplar Metaller: Bir elektronun serbest hale gelmesi için, E f seviyesinin üzerinde ve bo bir enerji seviyesine doru yönlendirilmesi gerekir. Metallerde üst düzeyleri dolduran elektronlarn (E f ) çok yaknnda bo enerji düzeyleri bulunur. Böylece bu elektronlar çok az bir enerji ile üstteki bo banda yükseltilebilir. Genellikle, bir elektrik alan tarafndan salanan enerji çok sayda elektronun iletim bandna geçmesi için yeterlidir. (a) Yaltkanlarda elektron yaps; valans band bo olan iletim bandndan nispeten büyük bir aral ile ( >ev) ayrlmtr. (b) Yariletkenlerin elektron yaplar da, yaltkanlarnkiyle ayndr, sadece boluu daha dardr (< ev). (a) Metal (bakr yar enerji band (b) Metal (magnezyum 3s ve 3p lar çakk) (c) Yaltkan ( valans band büyük bir aralkla iletim bandndan ayrlr) (a- yaltkan) (b- yariletken) 34 (d) Yar iletken ( valans band küçük bir aralkla iletim bandndan ayrlr) (Elektron geçiinin öncesi ve sonras) 35 36

7 letkenlik & Elektron Geçii Metaller (letkenler): -- metallerde bo enerji seviyeleri ile seviyeler birbirine çok yakndr. Ksmen Çakan lar -- sl enerji elektronlarn üst seviyelerdeki bo lara doru hareket etmesini salar -- metallerde iki tip yaps mevcuttur -ksmen - ile çakan bo Enerji bo ksmen BOLUK Dolu seviyeler Enerji Dolu seviyeler bo 37 Enerji Bant Yaplar: Yaltkanlar & Yariletkenler yaltkanlar: -- geni aral (> ev) -- aralktan atlayabilen az sayda elektron Enerji bo iletim band Dolu seviyeler BOLUK valans band yariletkenler: -- dar aral (< ev) -- daha fazla sayda atlayan elektron Enerji bo iletim? band BOLUK Dolu seviyeler valans band 38 Enerji Bant Yaplar: Yaltkanlar & Yariletkenler Elektronlar serbest hale gelmek ve iletim bandna ulamak için boluunu amalar gerekir. Bu ise ancak boluk enerjisi kadar enerjinin elektrona verilmesi ile mümkün olabilir, E g. 39 Enerji Bant Yaplar: Yaltkanlar & Yariletkenler Scaklk (sl enerji) ile harekete geçirileren iletim bandna ulaan elektron says bo enerji aral na olduu kadar scakla da baldr. Belirli bir scaklkta, bo enerji aralnn E g büyüklüü valans elektronun iletim bandna atlama olasl ile ters orantldr. Bu nedenle çok az sayda elektron iletkenlik salar. Dier bir deyile, büyük boluu, düük iletkenlik anlamna gelir (scaklk deiimi söz konusu olmamas durumunda). Enerji Bant Yaplar: Yaltkanlar & Yariletkenler Yani, yariletkenler ile yaltkanlar arasndaki farkn nedeni boluunun geniliinden kaynaklanr; Yariletkenlerde dar iken Yaltkan malzemelerde nispeten daha genitir. Scaklk art bir yariletkende de veya bir yaltkanda da elektronlar hareketlendirecek bir sl enerji artna yol açar. Böylece daha fazla elektron iletim bandna geçebilir ve iletkenlik artar. Yaltkanlarda ve Yariletkenlerde Yük Tayclar ki tür elektriksel yük tayc vardr: Serbest Elektron negatif yük iletim band içinde Elektron Delii positif yük valans band içindeki boalan elektron seviyesi Farkl hzlarda hareket ederler

8 Has Yariletkenler YARILETKENLER Has yariletkenler elektron yaps, 0 K de, tam valans bandnn görece dar bir yasak bandn ayrd bo iletim bandndan meydana gelir. Genellikle yasak genilii ev tan küçüktür. En önemli yariletkenler periyodik cetvelin IV. grubunda bulunan silikon (Si) and germanyum (Ge). Bunlarn boluk enerjileri, srasyla, 1.1 ve 0.7 ev tur. Her ikisi de kovalan bal olup elmas kübik veya kompleks kübik kafese sahiptir Has Yariletkenler Bunlara ek olarak birçok has yariletken mevcuttur Periyodik cetvelde IIIA ve VA gruplar, (Ör: galyum arsenit (GaAs) ve indiyum antimonit (InSb)) has yariletken olutururlar; bunlara III V bileikleri ad verilir. IIB ve VIA grup elemanlarnn oluturduu bileikler de yariletken özellik gösterirler (Ör: kadmiyum sulfit (CdS) ve çinko tellur (ZnTe)). Has Yariletkenler Saf yariletkenler: Ör: silikon & germanyum Grup IVA malzemeleri Bileik haldeki yariletkenler III-V bileikleri Ör: GaAs & InSb II-VI bileikleri Ör: CdS & ZnTe Bileenlerin elektronegatiflikleri arasndaki fark büyüdükçe bo genilii de artar Has Yariletkenlik: Elektron ve Elektron Delii Hareketi Has yariletkenlerde, iletim bandna atlayan her elektron, kovalan balarda bir elektron kayb demektir. (Valans taki eksik elektron, plannda görülmektedir.)

9 Has Yariletkenlik: Elektron ve Elektron Delii Hareketi Elektrik alan etkisi altnda, kristal kafes içinde ortaya çkan elektron delii, balarn kopararak harekete geçen dier valans elektronlar tarafndan doldurulduu için hareket ettii düünülebilir. Has Yariletkenlik: Elektron ve Elektron Delii Hareketi Elektron ve Elektron Delii: valans elektron delik elektronu Si atomu çifti oluumu elektron delik çifti hareketi Has letkenlik n e Yük Tayc Says e pe h Bu delik pozitif yük tayc durumundadr. Tad yükün ise elektron ile ayn mertebede fakat ters iaretli olduu kabul edilmektedir (+1.6x10-19 Coulomb). Nitekim, elektrik alan etkisinde, harekete geçen elektronlar ve delikler ters yönde hareket ederler. Ayrca, her ikisi de hareketleri srasnda, kafes içerisinde bulunan kusurlar nedeniyle yollarndan saparlar. 49 Elektrik alan yok Elektriksel letkenlik : - Elektrik alan var n e p e e # delik/m 3 # elektron/m3 elektron hareket yetenei Electrical charge (1.6x10-19 Coulomb) h + - Elektrik alan var delik hareket yetenei 50 + has yariletkenlerde n = p = n i = n i e ( e + h ) Ör: GaAs (Gallium Arsenide) ni e ( m) 19 (1.6x10 C)( m /V s) e h GaAs için n i = 7.0 x 10 1 m Saf Silikon: -- T arttkça artar -- metallerin aksi!!!! Has Yariletkenler: letkenlik vs T n i e e h n i e E gap / kt malzeme Si Ge GaP CdS aral (ev) Selected values from Table 18.3, Callister & Rethwisch 8e. Adapted from Fig , Callister & Rethwisch 8e. 5

4/26/2016. Bölüm 7: Elektriksel Özellikler. Malzemelerin Elektriksel Özellikleri. Elektron hareketliliği İletkenlik Enerji bant yapıları

4/26/2016. Bölüm 7: Elektriksel Özellikler. Malzemelerin Elektriksel Özellikleri. Elektron hareketliliği İletkenlik Enerji bant yapıları Bölüm 7: Elektriksel Özellikler CEVAP ARANACAK SORULAR... Elektriksel iletkenlik ve direnç nasıl tarif edilebilir? İletkenlerin, yarıiletkenlerin ve yalıtkanların ortaya çıkmasında hangi fiziksel süreçler

Detaylı

KATILAR DA BALANMA L ( 3.2) R = A

KATILAR DA BALANMA L ( 3.2) R = A KATILAR DA BALANMA Katlar elektriksel iletkenliklerine göre üçe ayrlr: letken, Yar iletken, Yaltkan Metaller iletken katlardr. Bir metal ve bir yar iletken arasndaki fark, elektriksel iletkenliklerinin

Detaylı

Dolay s yla, elektromanyetik sabit c ile elektriksel geçirgenli i ve manyetik geçirgenlik aras nda bir ili ki vard r. 3

Dolay s yla, elektromanyetik sabit c ile elektriksel geçirgenli i ve manyetik geçirgenlik aras nda bir ili ki vard r. 3 Optik Özellikler Elektromanyetik radyasyon Ik malzeme üzerinde çarptnda nasl bir etkileme olur? Malzemelerin karakteristik renklerini ne belirler? Neden baz malzemeler saydam ve bazlar yarsaydam veya opaktr?

Detaylı

ELEKTRİKSEL ÖZELLİKLER

ELEKTRİKSEL ÖZELLİKLER ELEKTRİKSEL ÖZELLİKLER İletkenlik Elektrik iletkenlik, malzeme içerisinde atomik boyutlarda yük taşıyan elemanlar (charge carriers) tarafından gerçekleştirilir. Bunlar elektron veya elektron boşluklarıdır.

Detaylı

Atom. Atom 9.11.2015. 11 elektronlu Na. 29 elektronlu Cu

Atom. Atom 9.11.2015. 11 elektronlu Na. 29 elektronlu Cu Atom Maddelerin en küçük yapı taşlarına atom denir. Atomlar, elektron, nötron ve protonlardan oluşur. 1.Elektronlar: Çekirdek etrafında yörüngelerde bulunurlar ve ( ) yüklüdürler. Boyutları çok küçüktür.

Detaylı

Malzemelerin Elektriksel ve Manyetik Özellikleri

Malzemelerin Elektriksel ve Manyetik Özellikleri Malzemelerin Elektriksel ve Manyetik Özellikleri Malzemelerin fiziksel davranışları, çeşitli elektrik, manyetik, optik, ısıl ve elastik özelliklerle tanımlanır. Bu özellikler çoğunlukla, atomik yapı (elektronik

Detaylı

Malzemelerin elektriksel özellikleri

Malzemelerin elektriksel özellikleri Malzemelerin elektriksel özellikleri OHM yasası Elektriksel iletkenlik, ohm yasasından yola çıkılarak saptanabilir. V = IR Burada, V (gerilim farkı) : volt(v), I (elektrik akımı) : amper(a) ve R(telin

Detaylı

Enerji Band Diyagramları

Enerji Band Diyagramları Yarıiletkenler Yarıiletkenler Germanyumun kimyasal yapısı Silisyum kimyasal yapısı Yarıiletken Yapım Teknikleri n Tipi Yarıiletkenin Meydana Gelişi p Tipi Yarıiletkenin Meydana Gelişi Yarıiletkenlerde

Detaylı

Hareket halindeki elektrik yüklerinin oluşturduğu bir sistem düşünelim. Belirli bir bölgede net bir yük akışı olduğunda, akımın mevcut olduğu

Hareket halindeki elektrik yüklerinin oluşturduğu bir sistem düşünelim. Belirli bir bölgede net bir yük akışı olduğunda, akımın mevcut olduğu Akım ve Direnç Elektriksel olaylarla ilgili buraya kadar yaptığımız tartışmalar durgun yüklerle veya elektrostatikle sınırlı kalmıştır. Şimdi, elektrik yüklerinin hareket halinde olduğu durumları inceleyeceğiz.

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 4 DR. FATİH AY.

MALZEME BİLGİSİ DERS 4 DR. FATİH AY. MALZEME BİLGİSİ DERS 4 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA TEMEL KAVRAMLAR ATOMLARDA ELEKTRONLAR PERİYODİK TABLO BÖLÜM II ATOM YAPISI VE ATOMLARARASı BAĞLAR BAĞ KUVVETLERİ VE ENERJİLERİ

Detaylı

BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK. Atom yapısı. Bağ tipleri. Chapter 2-1

BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK. Atom yapısı. Bağ tipleri. Chapter 2-1 BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK Atom yapısı Bağ tipleri 1 Atomların Yapıları Atomlar başlıca üç temel atom altı parçacıktan oluşur; Protonlar (+ yüklü) Nötronlar (yüksüz) Elektronlar (-yüklü) Basit bir atom

Detaylı

BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK. Atom yapısı. Bağ tipleri. Chapter 2-1

BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK. Atom yapısı. Bağ tipleri. Chapter 2-1 BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK Atom yapısı Bağ tipleri 1 Atomların Yapıları Atomlar başlıca üç temel atom altı parçacıktan oluşur; Protonlar (+ yüklü) Nötronlar (yüksüz) Elektronlar (-yüklü) Basit bir atom

Detaylı

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 Elektriksel olaylarla ilgili buraya kadar yaptığımız, tartışmalarımız, durgun yüklerle veya elektrostatikle sınırlı kalmıştır. Şimdi, elektrik

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 WEBSİTE www2.aku.edu.tr/~hitit Dersler İÇERİK Metalik Malzemelerin Genel Karakteristiklerİ Denge diyagramları Ergitme ve döküm Dökme demir ve çelikler

Detaylı

MALZEMENİN İÇ YAPISI: Katılarda Atomsal Bağ

MALZEMENİN İÇ YAPISI: Katılarda Atomsal Bağ MALZEMENİN İÇ YAPISI: Katılarda Atomsal Bağ Bölüm İçeriği Bağ Enerjisi ve Kuvveti Atomlar arası mesafe, Kuvvet ve Enerji İlişkisi Atomlar arası Mesafeyi Etkileyen Faktörler. Sıcaklık, Iyonsallik derecesi,

Detaylı

Bölüm 4: Kusurlar. Kusurlar. Kusurlar. Kusurlar

Bölüm 4: Kusurlar. Kusurlar. Kusurlar. Kusurlar Bölüm 4: Kusurlar Malzemelerin bazı özellikleri kusurların varlığıyla önemli derecede etkilenir. Kusurların türleri ve malzeme davranışı üzerindeki etkileri hakkında bilgi sahibi olmak önemlidir. Saf metallerin

Detaylı

Bir iletken katı malzemenin en önemli elektriksel özelliklerinden birisi, elektrik akımını kolaylıkla iletmesidir. Ohm kanunu, akım I- veya yükün

Bir iletken katı malzemenin en önemli elektriksel özelliklerinden birisi, elektrik akımını kolaylıkla iletmesidir. Ohm kanunu, akım I- veya yükün Bir iletken katı malzemenin en önemli elektriksel özelliklerinden birisi, elektrik akımını kolaylıkla iletmesidir. Ohm kanunu, akım I- veya yükün geçiş hızının, uygulanan voltaj V ile aşağıdaki şekilde

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 4: Fotovoltaik Teknolojinin Temelleri Fotovoltaik Hücre Fotovoltaik Etki Yarıiletken Fiziğin Temelleri Atomik Yapı Enerji Bandı Diyagramı Kristal Yapı Elektron-Boşluk Çiftleri

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler MALZEME BİLGİSİ Dr.- Ing. Rahmi ÜNAL Konu: Katı Eriyikler 1 Giriş Endüstriyel metaller çoğunlukla birden fazla tür eleman içerirler, çok azı arı halde kullanılır. Arı metallerin yüksek iletkenlik, korozyona

Detaylı

Modern Fiziğin Teknolojideki Uygulamaları

Modern Fiziğin Teknolojideki Uygulamaları 40 Modern Fiziğin Teknolojideki Uygulamaları 1 Test 1 in Çözümleri 1. USG ve MR cihazları ile ilgili verilen bilgiler doğrudur. BT cihazı c-ışınları ile değil X-ışınları ile çalışır. Bu nedenle I ve II.

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi. Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü

Karadeniz Teknik Üniversitesi. Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Karadeniz Teknik Üniversitesi ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİNDE MALZEME Yrd. Doç. Dr. H. İbrahim OKUMUŞ E-mail : okumus@ktu.edu.tr WEB : 1 Yarı-iletken elemanların yapısı

Detaylı

Atomdan e koparmak için az ya da çok enerji uygulamak gereklidir. Bu enerji ısıtma, sürtme, gerilim uygulama ve benzeri şekilde verilebilir.

Atomdan e koparmak için az ya da çok enerji uygulamak gereklidir. Bu enerji ısıtma, sürtme, gerilim uygulama ve benzeri şekilde verilebilir. TEMEL ELEKTRONİK Elektronik: Maddelerde bulunan atomların son yörüngelerinde dolaşan eksi yüklü elektronların hareketleriyle çeşitli işlemleri yapma bilimine elektronik adı verilir. KISA ATOM BİLGİSİ Maddenin

Detaylı

Fizik II Elektrik ve Manyetizma Akım, Direnç ve Elektromotor Kuvvet

Fizik II Elektrik ve Manyetizma Akım, Direnç ve Elektromotor Kuvvet Ders Hakkında Fizik-II Elektrik ve Manyetizma Dersinin Amacı Bu dersin amacı, fen ve mühendislik öğrencilerine elektrik ve manyetizmanın temel kanunlarını lisans düzeyinde öğretmektir. Dersin İçeriği Hafta

Detaylı

12. Ders Yarıiletkenlerin Elektronik Özellikleri

12. Ders Yarıiletkenlerin Elektronik Özellikleri 12. Ders Yarıiletkenlerin lektronik Özellikleri T > 0 o K c d v 1 Bu bölümü bitirdiğinizde, Yalıtkan, yarıiletken, iletken, Doğrudan (direk) ve dolaylı (indirek) bant aralığı, tkin kütle, devingenlik,

Detaylı

Atom Y Atom ap Y ısı

Atom Y Atom ap Y ısı Giriş Yarıiletken Malzemeler ve Özellikleri Doç.. Dr. Ersan KABALCI 1 Atom Yapısı Maddenin en küçük parçası olan atom, merkezinde bir çekirdek ve etrafında dönen elektronlardan oluşur. Çekirdeği oluşturan

Detaylı

Elektrik Akımı, Direnç ve Ohm Yasası

Elektrik Akımı, Direnç ve Ohm Yasası 1. Akım Şiddeti Elektrik akımı, elektrik yüklerinin hareketi sonucu oluşur. Ancak her hareketli yük akım yaratmaz. Belirli bir bölge ya da yüzeyden net bir elektrik yük akışı olduğu durumda elektrik akımından

Detaylı

KIRILMA MEKANİĞİ Prof.Dr. İrfan AY MALZEME KUSURLARI

KIRILMA MEKANİĞİ Prof.Dr. İrfan AY MALZEME KUSURLARI MALZEME KUSURLARI Deformasyonda Birinci Özelliğe Sahip Hatalar: A. Noktasal Hatalar: Kafes düzeninin çok küçük bölgelerindeki (1-2 atom boyutu) bozukluğa verilen addır. Bunlar ; 1. Boşluklar : Kafeslerde

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR

ATOMLAR ARASI BAĞLAR MALZEME 2. HAFTA 1 ATOMSAL BAĞ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Atomlar, atomlar arası bağ kuvvetleri ile bir araya gelirler. Malzemenin en küçük yapı taşı olan atomları bağ kuvvetleri bir arada tutar. Atomsal bağların

Detaylı

Elektrik Müh. Temelleri

Elektrik Müh. Temelleri Elektrik Müh. Temelleri ELK184 2 @ysevim61 https://www.facebook.com/groups/ktuemt/ 1 Akım, Gerilim, Direnç Anahtar Pil (Enerji kaynağı) V (Akımın yönü) R (Ampül) (e hareket yönü) Şekildeki devrede yük

Detaylı

Bölüm 2: Atomik Yapı & Atomarası Bağlar

Bölüm 2: Atomik Yapı & Atomarası Bağlar Bölüm 2: Atomik Yapı & Atomarası Bağlar Bağlanmayı ne sağlar? Ne tip bağlar vardır? Bağların sebep olduğu özellikler nelerdir? Chapter 2-1 Atomun yapısı (Birinci sınıf kimyası) atom electronlar 9.11 x

Detaylı

Ders sorumlusu - Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu. Çevre Ak mlar - 1

Ders sorumlusu - Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu. Çevre Ak mlar - 1 Çevre Akmlar - 1 Çevre Akmlar - 2 Çevre Akmlar - 3 Çevre Akmlar - 4 Çevre Akmlar - 5 Çevre Akmlar - 6 Çevre Akmlar - 7 Çevre Akmlar - 8 Çevre Akmlar - 9 Çevre Akmlar - 10 Çevre Akmlar - 11 Çevre Akmlar

Detaylı

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Kristalleşme ve kusurlar Kristal Yapılar

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Kristalleşme ve kusurlar Kristal Yapılar Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN Kristalleşme ve kusurlar Kristal Yapılar İçerik Kristalleşme Kristal yapı kusurları Noktasal kusurlar Çizgisel kusurlar Düzlemsel kusurlar Kütlesel kusurlar Katı

Detaylı

MAL 201- MALZEME BLGS

MAL 201- MALZEME BLGS TÜ Makina Fakültesi MAL 201- MALZEME BLGS 2007-2008 Bahar Ders Notlar Prof. Dr. Ahmet Aran ÇNDEKLER 1. Giri 1 2. Atomsal Ba! 6 3. Kristal Yap&lar 10 4. Kristal Yap& Kusurlar& 17 5. Mekanik Özellikler 26

Detaylı

ATOMİK YAPI. Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0

ATOMİK YAPI. Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0 ATOMİK YAPI Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0 Elektron Kütlesi 9,11x10-31 kg Proton Kütlesi Nötron Kütlesi 1,67x10-27 kg Bir kimyasal elementin atom numarası (Z) çekirdeğindeki

Detaylı

Buna göre, bir devrede yük akışı olabilmesi için, üreteç ve pil gibi aygıtlara ihtiyaç vardır.

Buna göre, bir devrede yük akışı olabilmesi için, üreteç ve pil gibi aygıtlara ihtiyaç vardır. ELEKTRİK AKIMI Potansiyelleri farklı olan iki iletken cisim birbirlerine dokundurulduğunda potansiyelleri eşit oluncaya kadar birinden diğerine elektrik yükü akışı olur. Potansiyeller eşitlendiğinde yani

Detaylı

MALZEMELERİN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ

MALZEMELERİN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ MALZEMELERİN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ (Ders Notu) Manyetik Özellikler Doç.Dr. Özkan ÖZDEMİR MANYETİK ÖZELLİK Giriş Bazı malzemelerde mevcut manyetik kutup çiftleri, elektriksel kutuplara benzer şekilde, çevredeki

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB)

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB) ÖĞENME ALANI : FZKSEL OLAYLA ÜNTE 3 : YAŞAMIMIZDAK ELEKTK (MEB) B ELEKTK AKIMI (5 SAAT) (ELEKTK AKIMI NED?) 1 Elektrik Akımının Oluşması 2 Elektrik Yüklerinin Hareketi ve Yönü 3 ler ve Özellikleri 4 Basit

Detaylı

Bölüm 4 Doğru Akım Devreleri. Prof. Dr. Bahadır BOYACIOĞLU

Bölüm 4 Doğru Akım Devreleri. Prof. Dr. Bahadır BOYACIOĞLU Bölüm 4 Doğru Akım Devreleri Prof. Dr. Bahadır BOYACIOĞLU Doğru Akım Devreleri Elektrik Akımı Direnç ve Ohm Yasası Elektromotor Kuvvet (EMK) Kirchoff un Akım Kuralı Kirchoff un İlmek Kuralı Seri ve Paralel

Detaylı

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY Y. Doç. Dr. Nur BEKİROĞLU Y. Doç. Dr. Zehra YUMURTACI İ ç e r i k Genel bilgi ve çalışma ilkesi Güneş pili tipleri Güneş pilinin elektriksel

Detaylı

MAL 201- MALZEME BLGS

MAL 201- MALZEME BLGS TÜ Makina Fakültesi MAL 201- MALZEME BLGS 2007-2008 Bahar Ders Notlar Prof. Dr. Ahmet Aran ÇNDEKLER 1. Giri 1 2. Atomsal Ba! 6 3. Kristal Yap&lar 10 4. Kristal Yap& Kusurlar& 17 5. Mekanik Özellikler 26

Detaylı

P I. R dir. Bu de er stator sarg lar n direnci. : Stator bir faz sarg n a.c. omik direncini ( ) göstermektedir.

P I. R dir. Bu de er stator sarg lar n direnci. : Stator bir faz sarg n a.c. omik direncini ( ) göstermektedir. Asenkron Motorun Bota Çalmas Bota çallan asenkron motorlar ebekeden bir güç çekerler. Bu çekilen güç, stator demir kayplar ile sürtünme ve vantilasyon kayplarn toplam verir. Bota çalan motorun devir say

Detaylı

Atomların bir arada tutulmalarını sağlayan kuvvetlerdir Atomlar daha düşük enerjili duruma erişmek (daha kararlı olmak) için bir araya gelirler

Atomların bir arada tutulmalarını sağlayan kuvvetlerdir Atomlar daha düşük enerjili duruma erişmek (daha kararlı olmak) için bir araya gelirler Kimyasal Bağlar; Atomların bir arada tutulmalarını sağlayan kuvvetlerdir Atomlar daha düşük enerjili duruma erişmek (daha kararlı olmak) için bir araya gelirler İki ana gruba ayrılır Kuvvetli (birincil,

Detaylı

BÖLÜM 2. Kristal Yapılar ve Kusurlar

BÖLÜM 2. Kristal Yapılar ve Kusurlar BÖLÜM 2 Kristal Yapılar ve Kusurlar 1- ATOMİK VE İYONİK DÜZENLER Kısa Mesafeli Düzenler-Uzun Mesafeli Düzenler Kısa Mesafeli Düzenler (SRO): Kısa mesafede atomların tahmin edilebilir düzenlilikleridir.

Detaylı

Simeon Ge oski Simeon Ge oski Ferdinand Nonkulovski Ferdinand Nonkulovski S e k i z i n c i s n f Sekiz y ll k ilkö r Sekiz y ll k ilkö retim etim

Simeon Ge oski Simeon Ge oski Ferdinand Nonkulovski Ferdinand Nonkulovski S e k i z i n c i s n f Sekiz y ll k ilkö r Sekiz y ll k ilkö retim etim Simeon Geoski Ferdinand Nonkulovski Sekizinci snf Sekiz yllk ilköretim Düzenleyen: Prof. d-r Nevenka Andonovska Valentina Popovska, Prof. Gorgi lievski, öretmen Lektör: Emiliya Veliçkova lustratör: Boban

Detaylı

izotop MALZEME BILGISI B2

izotop MALZEME BILGISI B2 1. Giriş 2. Temel Kavramlar 3. Atomlarda Elektronlar 4. Periyodik Tablo 5. Bağ Kuvvetleri ve Enerjileri 6. Atomlararası Birincil Bağlar 7. İkincil bağlar veya Van Der Waals Bağları 8. Moleküller Bu özelliklerinden

Detaylı

2. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr

2. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr 2. HAFTA BLM223 Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN hdemirel@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 2. AKIM, GERİLİM E DİRENÇ 2.1. ATOM 2.2. AKIM 2.3. ELEKTRİK YÜKÜ

Detaylı

KMYASAL BALAR ATOM YARIÇAPI YONLAMA ENERJS ELEKTRON LGS ELEKTRONEGATFLK YONK BA KOVALENT BA YONK VE KOVALENT BA ARASINDAK GEÇ LEWS YAPILARI

KMYASAL BALAR ATOM YARIÇAPI YONLAMA ENERJS ELEKTRON LGS ELEKTRONEGATFLK YONK BA KOVALENT BA YONK VE KOVALENT BA ARASINDAK GEÇ LEWS YAPILARI KMYASAL BALAR ATOM YARIÇAPI YONLAMA ENERJS ELEKTRON LGS ELEKTRONEGATFLK YONK BA KOVALENT BA YONK VE KOVALENT BA ARASINDAK GEÇ LEWS YAPILARI Nötral Atomlarn Yarçaplar 1.Kovalent Yarçap 2.Metalik Yarçap

Detaylı

1. Kristal Diyot 2. Zener Diyot 3. Tünel Diyot 4. Iºýk Yayan Diyot (Led) 5. Foto Diyot 6. Ayarlanabilir Kapasiteli Diyot (Varaktör - Varikap)

1. Kristal Diyot 2. Zener Diyot 3. Tünel Diyot 4. Iºýk Yayan Diyot (Led) 5. Foto Diyot 6. Ayarlanabilir Kapasiteli Diyot (Varaktör - Varikap) Diyot Çeºitleri Otomotiv Elektroniði-Diyot lar, Ders sorumlusu Yrd.Doç.Dr.Hilmi KUªÇU Diðer Diyotlar 1. Kristal Diyot 2. Zener Diyot 3. Tünel Diyot 4. Iºýk Yayan Diyot (Led) 5. Foto Diyot 6. Ayarlanabilir

Detaylı

PARAMETRK OLMAYAN STATSTKSEL TEKNKLER. Prof. Dr. Ali EN ÖLÇEKLER

PARAMETRK OLMAYAN STATSTKSEL TEKNKLER. Prof. Dr. Ali EN ÖLÇEKLER PARAMETRK OLMAYAN STATSTKSEL TEKNKLER Prof. Dr. Ali EN 1 Normal dalm artlarn salamayan ve parametrik istatistik tekniklerinin kullanlmasn elverisiz klan durumlarn bulunmas halinde, eldeki verilere bal

Detaylı

MALZEME BİLİMİ (DERS NOTLARI)

MALZEME BİLİMİ (DERS NOTLARI) MALZEME BİLİMİ (DERS NOTLARI) Bölüm 4. Malzemelerde Atom ve İyon Hareketleri Doç.Dr. Özkan ÖZDEMİR Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR Hedefler Malzemelerde difüzyon uygulamalarını ve prensipleri incelemek. Difüzyonun

Detaylı

Döküm Yöntemleri. Dr.-Ing. Rahmi Ünal

Döküm Yöntemleri. Dr.-Ing. Rahmi Ünal Döküm Yöntemleri Dr.-Ing. Rahmi Ünal 1 HASSAS DÖKÜM Hassas Döküm Son derece kark parçalar temiz ve tam bir ekilde elde edilebilir. Özellikle tala kaldrlarak ilenmesi veya dövülebilmesi mümkün olmayan alamlardan

Detaylı

AKHİSAR CUMHURİYET MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ YARI İLETKENLER

AKHİSAR CUMHURİYET MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ YARI İLETKENLER YARI İLETKENLER Doğada bulunan atamlar elektriği iletip-iletmeme durumuna görene iletken, yalıtkan ve yarı iletken olarak 3 e ayrılırlar. İletken maddelere örnek olarak demir, bakır, altın yalıtkan maddeler

Detaylı

5E MODEL NE GÖRE HAZIRLANMI DERS PLANI. Fen ve Teknoloji. 6. S n f. Fiziksel De i im. 40 dakika

5E MODEL NE GÖRE HAZIRLANMI DERS PLANI. Fen ve Teknoloji. 6. S n f. Fiziksel De i im. 40 dakika 5E MODELNE GÖRE HAZIRLANMI DERS PLANI BÖLÜM 1 Dersin Ad: Snf: Ünitenin Ad/No: Konu: Önerilen Süre: Fen ve Teknoloji 6. Snf Maddenin Tanecikli Yaps/3. Ünite Fiziksel Deiim 40 dakika BÖLÜM 2 Örenci Kazanmlar:

Detaylı

KRİSTAL KUSURLARI BÖLÜM 3. Bağlar + Kristal yapısı + Kusurlar. Özellikler. Kusurlar malzeme özelliğini önemli ölçüde etkiler.

KRİSTAL KUSURLARI BÖLÜM 3. Bağlar + Kristal yapısı + Kusurlar. Özellikler. Kusurlar malzeme özelliğini önemli ölçüde etkiler. KRİSTAL KUSURLARI Bağlar + Kristal yapısı + Kusurlar Özellikler Kusurlar malzeme özelliğini önemli ölçüde etkiler. 2 1 Yarıiletken alttaş üretiminde kullanılan silikon kristalleri neden belli ölçüde fosfor

Detaylı

SCHRÖDİNGER: Elektronun yeri (yörüngesi ve orbitali) birer dalga fonksiyonu olan n, l, m l olarak ifade edilen kuantum sayıları ile belirlenir.

SCHRÖDİNGER: Elektronun yeri (yörüngesi ve orbitali) birer dalga fonksiyonu olan n, l, m l olarak ifade edilen kuantum sayıları ile belirlenir. . ATOMUN KUANTUM MODELİ SCHRÖDİNGER: Elektronun yeri (yörüngesi ve orbitali) birer dalga fonksiyonu olan n, l, m l olarak ifade edilen kuantum sayıları ile belirlenir. Orbital: Elektronların çekirdek etrafında

Detaylı

Magnetic Materials. 7. Ders: Ferromanyetizma. Numan Akdoğan.

Magnetic Materials. 7. Ders: Ferromanyetizma. Numan Akdoğan. Magnetic Materials 7. Ders: Ferromanyetizma Numan Akdoğan akdogan@gyte.edu.tr Gebze Institute of Technology Department of Physics Nanomagnetism and Spintronic Research Center (NASAM) Moleküler Alan Teorisinin

Detaylı

Optik Özellikler. Elektromanyetik radyasyon

Optik Özellikler. Elektromanyetik radyasyon Optik Özellikler Işık malzeme üzerinde çarptığında nasıl bir etkileşme olur? Malzemelerin karakteristik renklerini ne belirler? Neden bazı malzemeler saydam ve bazıları yarısaydam veya opaktır? Lazer ışını

Detaylı

METAL DÖKÜM ALAIMLARI. Dr.-Ing. Rahmi Ünal

METAL DÖKÜM ALAIMLARI. Dr.-Ing. Rahmi Ünal METAL DÖKÜM ALAIMLARI Dr.-Ing. Rahmi Ünal 1 Katlama METALLERDE KATILAMA Döküm yoluyla üretimde metal malzemelerin kullanm özellikleri, katlama aamasnda oluan iç yap ile belirlenir. Dolaysyla malzeme özelliklerinin

Detaylı

MMT407 Plastik Şekillendirme Yöntemleri

MMT407 Plastik Şekillendirme Yöntemleri K O C A E L İ ÜNİVERSİTESİ Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü MMT407 Plastik Şekillendirme Yöntemleri 3 Şekillendirmenin Metalurjik Esasları Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2012-2013 Güz Yarıyılı 3. Şekillendirmenin

Detaylı

Seramik malzemelerin kristal yapıları

Seramik malzemelerin kristal yapıları Seramik malzemelerin kristal yapıları Kararlı ve kararsız anyon-katyon görünümü. Kırmızı daireler anyonları, mavi daireler katyonları temsil eder. Bazı seramik malzemelerin atomlararası bağlarının iyonik

Detaylı

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Sıkı bir çalışmanın yerini hiç bir şey alamaz. Deha yüzde bir ilham ve yüzde doksandokuz terdir. Thomas Alva Edison İçerik TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI Transdüser ve Sensör

Detaylı

DENEY 6 TUNGSTEN FİTİLLİ AMPUL VE YARIİLETKEN DİYOT

DENEY 6 TUNGSTEN FİTİLLİ AMPUL VE YARIİLETKEN DİYOT YALITKAN YARI- İLETKEN METAL DENEY 6 TUNGSTEN FİTİLLİ AMPUL VE YARIİLETKEN DİYOT Amaç: Birinci deneyde Ohmik bir devre elemanı olan direncin uçları arasındaki gerilimle üzerinden geçen akımın doğru orantılı

Detaylı

Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler

Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler Yard.Doç.Dr. Ahmet Özkurt Ahmet.ozkurt@deu.edu.tr http://ahmetozkurt.net Yük Elektriksel yük maddelerin temel özelliklerinden biridir. Elektriksel yükün iki temel

Detaylı

Malzemeler elektrik yükünü iletebilme yeteneklerine göre 3 e ayrılırlar. İletkenler Yarı-iletkenler Yalıtkanlar

Malzemeler elektrik yükünü iletebilme yeteneklerine göre 3 e ayrılırlar. İletkenler Yarı-iletkenler Yalıtkanlar Malzemeler elektrik yükünü iletebilme yeteneklerine göre 3 e ayrılırlar. İletkenler Yarı-iletkenler Yalıtkanlar : iletkenlik katsayısı (S/m) Malzemelerin iletkenlikleri sıcaklık ve frekansla değişir. >>

Detaylı

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? Temel Kavramlar Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 1 Elektriksel Yük Elektrik yükü bu dış yörüngede dolanan elektron sayısının çekirdekteki proton

Detaylı

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİNDE MALZEME

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİNDE MALZEME Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİNDE MALZEME Yrd. Doç. Dr. H. İbrahim OKUMU E-mail : okumus@ktu.edu.tr WEB : http://www.hiokumus.com 1 İçerik Giriş

Detaylı

ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ

ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ Dr. Cemile BARDAK Ders Gün ve Saatleri: Çarşamba (09:55-12.30) Ofis Gün ve Saatleri: Pazartesi / Çarşamba (13:00-14:00) 1 TEMEL KAVRAMLAR Bir atom, proton (+), elektron (-) ve

Detaylı

BMM 205 Malzeme Biliminin Temelleri

BMM 205 Malzeme Biliminin Temelleri BMM 205 Malzeme Biliminin Temelleri Atom Yapısı ve Atomlar Arası Bağlar Dr. Ersin Emre Ören Biyomedikal Mühendisliği Bölümü Malzeme Bilimi ve Nanoteknoloji Mühendisliği Bölümü TOBB Ekonomi ve Teknoloji

Detaylı

İletken, Yalıtkan ve Yarı İletken

İletken, Yalıtkan ve Yarı İletken Diyot, transistör, tümleşik (entegre) devreler ve isimlerini buraya sığdıramadağımız daha birçok elektronik elemanlar, yarı iletken malzemelerden yapılmışlardır. Bu kısımdaki en önemli konulardan biri,

Detaylı

BÖLÜM 2 D YOTLU DO RULTUCULAR

BÖLÜM 2 D YOTLU DO RULTUCULAR BÖLÜ 2 DYOTLU DORULTUCULAR A. DENEYN AACI: Tek faz ve 3 faz diyotlu dorultucularn çalmasn ve davranlarn incelemek. Bu deneyde tek faz ve 3 faz olmak üzere tüm yarm ve tam dalga dorultucular, omik ve indüktif

Detaylı

Matematiksel denklemlerin çözüm yöntemlerini ara t r n z. 9. FORMÜLLER

Matematiksel denklemlerin çözüm yöntemlerini ara t r n z. 9. FORMÜLLER ÖRENME FAALYET-9 AMAÇ ÖRENME FAALYET-9 Gerekli atölye ortam ve materyaller salandnda formülleri kullanarak sayfada düzenlemeler yapabileceksiniz. ARATIRMA Matematiksel denklemlerin çözüm yöntemlerini aratrnz.

Detaylı

2007-2008 GÜZ YARIYILI MALZEME I Malzeme Bilimi ve Mühendisliğine Giriş Malzemelerin İç Yapısı 01.10.2007 1 ÖĞRETİM ÜYELERİ ve KAYNAKLAR Yrd.Doç.Dr. Şeyda POLAT Yrd.Doç.Dr. Ömer YILDIZ Ders Kitabı : Malzeme

Detaylı

PERİYODİK SİSTEM VE ELEKTRON DİZİLİMLERİ#6

PERİYODİK SİSTEM VE ELEKTRON DİZİLİMLERİ#6 PERİYODİK SİSTEM VE ELEKTRON DİZİLİMLERİ#6 Periyodik sistemde yatay sıralara Düşey sütunlara.. adı verilir. 1.periyotta element, 2 ve 3. periyotlarda..element, 4 ve 5.periyotlarda.element 6 ve 7. periyotlarda

Detaylı

BÖLÜM 3. A. Deneyin Amac

BÖLÜM 3. A. Deneyin Amac BÖLÜM 3 TRSTÖRLÜ DORULTUCULAR A. Deneyin Amac Tek faz ve 3 faz tristörlü dorultucularn çalmasn ve davranlarn incelemek. Bu deneyde tek faz ve 3 faz olmak üzere tüm yarm ve tam dalga tristörlü dorultucular,

Detaylı

DÖRT NOKTA TEKNİĞİ İLE ELEKTRİKSEL İLETKENLİK ÖLÇÜMÜ DENEYİ FÖYÜ

DÖRT NOKTA TEKNİĞİ İLE ELEKTRİKSEL İLETKENLİK ÖLÇÜMÜ DENEYİ FÖYÜ T.C ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MALZEME BİLİMİ VE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME ÜRETİM ve KARAKTERİZASYON LABORATUVARI DERSİ LABORATUVAR UYGULAMALARI DÖRT NOKTA TEKNİĞİ İLE ELEKTRİKSEL İLETKENLİK

Detaylı

MALZEMELERİN ELEKTRİK ve ELEKTRONİK ÖZELLİKLERİ

MALZEMELERİN ELEKTRİK ve ELEKTRONİK ÖZELLİKLERİ MALZEMELERİN ELEKTRİK ve ELEKTRONİK ÖZELLİKLERİ Elektrik ışığı ilk kez halka tanıtıldığında insanlar gaz lambasına o kadar alışkındı ki, Edison Company talimat ve güvenceleri içeren levhalar koymak zorunda

Detaylı

HOŞGELDİNİZ MIG-MAG GAZALTI KAYNAKNAĞINDA ARK TÜRLERİ. K ayna K. Sakarya Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi. Teknolojisi.

HOŞGELDİNİZ MIG-MAG GAZALTI KAYNAKNAĞINDA ARK TÜRLERİ. K ayna K. Sakarya Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi. Teknolojisi. MIG-MAG GAZALTI KAYNAKNAĞINDA ARK TÜRLERİ K ayna K K ayna K Teknolojisi Teknolojisi HOŞGELDİNİZ Doç. Dr. Hüseyin UZUN Kaynak Eğitimi Ana Bilim Dalı Başkanı 1 /47 ELEKTRİK ARKI NASIL OLUŞUR MIG-MAG gazaltı

Detaylı

TEMEL ELEKTRİK-ELEKTRONİK DERSİ SORU BANKASI

TEMEL ELEKTRİK-ELEKTRONİK DERSİ SORU BANKASI TEMEL ELEKTRİK-ELEKTRONİK DERSİ SORU BANKASI TEMEL ELEKTRİK ELEKTRONİK 1 1. Atomun çekirdeği nelerden oluşur? A) Elektron B) Proton C) Proton +nötron D) Elektron + nötron 2. Elektron hangi yükle yüklüdür?

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Atomlar Arası Bağlar 1 İyonik Bağ 2 Kovalent

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ. Kristal Yapılar ve Kristal Geometrisi

MALZEME BİLGİSİ. Kristal Yapılar ve Kristal Geometrisi MALZEME BİLGİSİ Dr.- Ing. Rahmi ÜNAL Konu: Kristal Yapılar ve Kristal Geometrisi 1 KRİSTAL YAPILAR Malzemelerin iç yapısı atomların diziliş biçimine bağlıdır. Kristal yapı Kristal yapılarda atomlar düzenli

Detaylı

Elementlerin büyük bir kısmı tabiatta saf hâlde bulunmaz. Çoğunlukla başka elementlerle bileşikler oluşturmuş şekilde bulunurlar.

Elementlerin büyük bir kısmı tabiatta saf hâlde bulunmaz. Çoğunlukla başka elementlerle bileşikler oluşturmuş şekilde bulunurlar. Elementlerin büyük bir kısmı tabiatta saf hâlde bulunmaz. Çoğunlukla başka elementlerle bileşikler oluşturmuş şekilde bulunurlar. Elementlerin bileşik oluşturma istekleri onların kararlı yapıya ulaşma

Detaylı

ELEKTRONLARIN DİZİLİMİ, KİMYASAL ÖZELLİKLERİ VE

ELEKTRONLARIN DİZİLİMİ, KİMYASAL ÖZELLİKLERİ VE ELEKTRONLARIN DİZİLİMİ, KİMYASAL ÖZELLİKLERİ VE ELEMENTLER ELEMENTLER METALLER AMETALLER SOYGAZLAR Hiçbir kimyasal ayırma yöntemi ile kendinden daha basit maddelere ayrıştırılamayan saf maddelere element

Detaylı

7. ÜNİTE AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ

7. ÜNİTE AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ 7. ÜNİTE AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ KONULAR 1. AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ 2. AKIM BİRİMİ, ASKATLARI VE KATLARI 3. GERİLİM BİRİMİ ASKATLARI VE KATLARI 4. DİRENÇ BİRİMİ VE KATLARI 7.1. AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ

Detaylı

Bölüm 1 Elektrik Alanları. Prof. Dr. Bahadır BOYACIOĞLU

Bölüm 1 Elektrik Alanları. Prof. Dr. Bahadır BOYACIOĞLU E Bölüm 1 Elektrik Alanları Prof. Dr. Bahadır BOYACIOĞLU ELEKTRİK ALANLARI Elektrik Yüklerinin Özellikleri Coulomb Kanunu Elektrik Alanı Düzgün Bir EA da Yüklü Parçacıkların Hareketi Elektrik Yüklerinin

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ. Atomlar Arası Bağlar

MALZEME BİLGİSİ. Atomlar Arası Bağlar MALZEME BİLGİSİ Dr.- Ing. Rahmi ÜNAL Konu: Atomlar Arası Bağlar 1 Giriş Atomları bir arada tutarak iç yapıyı oluştururlar Malzemelerin mukavemeti, elektriksel ve ısıl özellikleri büyük ölçüde iç yapıya

Detaylı

Bölüm 3 - Kristal Yapılar

Bölüm 3 - Kristal Yapılar Bölüm 3 - Kristal Yapılar Katı malzemeler, atomların veya iyonların oluşturdukları düzene göre sınıflandırılır. Kristal malzemede uzun-aralıkta atomsal ölçekte tekrarlayan bir düzen mevcuttur. Katılaşma

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU hasanyolcu.wordpress.com En az iki atomun belli bir düzenlemeyle kimyasal bağ oluşturmak suretiyle bir araya gelmesidir. Aynı atomda olabilir farklı atomlarda olabilir. H 2,

Detaylı

ELEKTRİK- ELEKTRONİK BİLGİSİ DERSİ

ELEKTRİK- ELEKTRONİK BİLGİSİ DERSİ ELEKTRİK- ELEKTRONİK BİLGİSİ YRD. DOÇ.DR ERKAN DENİZ ELEKTRİK- ELEKTRONİK BİLGİSİ DERSİ 1.1. ELEKTRİĞİN KISA TARİHÇESİ Hayatımızı sürdürebilmemiz için genellikle bir enerji türünü başka bir enerji türüne

Detaylı

Nötr (yüksüz) bir için, çekirdekte kaç proton varsa çekirdeğin etrafındaki yörüngelerde de o kadar elektron dolaşır.

Nötr (yüksüz) bir için, çekirdekte kaç proton varsa çekirdeğin etrafındaki yörüngelerde de o kadar elektron dolaşır. ATOM ve YAPISI Elementin özelliğini taşıyan en küçük parçasına denir. Atom Numarası Bir elementin unda bulunan proton sayısıdır. Protonlar (+) yüklü olduklarından pozitif yük sayısı ya da çekirdek yükü

Detaylı

Laboratuvardaki tüm cihazların kullanım talimatları ile yukarıda belirtilen tüm kuralları okudum ve anladım,

Laboratuvardaki tüm cihazların kullanım talimatları ile yukarıda belirtilen tüm kuralları okudum ve anladım, Güç Elektroniği Laboratuvarı İşleyişi, Kuralları ve Taahhütnamesi Deneylere yiyecek ve içecekle girmek yasaktır. Deneye gelirken uzun saçlı öğrencilerin saçlarını toplaması, kolye gibi vücuttan sarkan

Detaylı

Buna göre, bir devrede yük akışı olabilmesi için, üreteç ve pil gibi aygıtlara ihtiyaç vardır.

Buna göre, bir devrede yük akışı olabilmesi için, üreteç ve pil gibi aygıtlara ihtiyaç vardır. ELEKTRİK AKIMI ve LAMBALAR ELEKTRİK AKIMI Potansiyelleri farklı olan iki iletken cisim birbirlerine dokundurulduğunda potansiyelleri eşit oluncaya kadar birinden diğerine elektrik yükü akışı olur. Potansiyeller

Detaylı

Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?

Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 30.09.2011 Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 1 Elektriksel Yük Elektrik yükü bu dış yörüngede dolanan elektron sayısının çekirdekteki proton sayısından

Detaylı

01 OCAK 2015 ELEKTRİK AKIMI VE LAMBA PARLAKLIĞI SALİH MERT İLİ DENİZLİ ANADOLU LİSESİ 10/A 436

01 OCAK 2015 ELEKTRİK AKIMI VE LAMBA PARLAKLIĞI SALİH MERT İLİ DENİZLİ ANADOLU LİSESİ 10/A 436 01 OCAK 2015 ELEKTRİK AKIMI VE LAMBA PARLAKLIĞI SALİH MERT İLİ DENİZLİ ANADOLU LİSESİ 10/A 436 ELEKTRİK AKIMI VE LAMBALAR ELEKTRİK AKIMI Potansiyelleri farklı olan iki iletken cisim birbirlerine dokundurulduğunda

Detaylı

Bir katı malzeme ısıtıldığında, sıcaklığının artması, malzemenin bir miktar ısı enerjisini absorbe ettiğini gösterir. Isı kapasitesi, bir malzemenin

Bir katı malzeme ısıtıldığında, sıcaklığının artması, malzemenin bir miktar ısı enerjisini absorbe ettiğini gösterir. Isı kapasitesi, bir malzemenin Bir katı malzeme ısıtıldığında, sıcaklığının artması, malzemenin bir miktar ısı enerjisini absorbe ettiğini gösterir. Isı kapasitesi, bir malzemenin dış ortamdan ısı absorblama kabiliyetinin bir göstergesi

Detaylı

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Sensörler Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Optik Sensörler Üzerine düşen ışığa bağlı olarak üstünden geçen akımı değiştiren elemanlara optik eleman denir. Optik transdüserler ışık miktarındaki değişmeleri elektriksel

Detaylı

Bileenler arasndaki iletiim ise iletiim yollar ad verilen kanallar yardm ile gerçekleir: 1 Veri Yollar 2 Adres Yollar 3 Kontrol Yollar

Bileenler arasndaki iletiim ise iletiim yollar ad verilen kanallar yardm ile gerçekleir: 1 Veri Yollar 2 Adres Yollar 3 Kontrol Yollar Von Neumann Mimarisinin Bileenleri 1 Bellek 2 Merkezi lem Birimi 3 Giri/Çk Birimleri Yazmaçlar letiim Yollar Bileenler arasndaki iletiim ise iletiim yollar ad verilen kanallar yardm ile gerçekleir: 1 Veri

Detaylı

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM 1. Giriş Malzemelerde üretim ve uygulama sırasında görülen katılaşma, çökelme, yeniden kristalleşme, tane büyümesi gibi olaylar ile kaynak, lehim, sementasyon gibi işlemler

Detaylı

ATOM BİLGİSİ Atom Modelleri

ATOM BİLGİSİ Atom Modelleri 1. Atom Modelleri BÖLÜM2 Maddenin atom adı verilen bir takım taneciklerden oluştuğu fikri çok eskiye dayanmaktadır. Ancak, bilimsel bir (deneye dayalı) atom modeli ilk defa Dalton tarafından ileri sürülmüştür.

Detaylı

ÜN TE 2 2. DERECEDEN DENKLEMLER VE

ÜN TE 2 2. DERECEDEN DENKLEMLER VE 31 0 ZMR 5 8 5 63 8 MECYEKÖY 7 3 3 NSAN KAYNAKLARI MERKEZ BEKTA 7 76 70 KOCAEL DENZL 65 09 90 ÜNTE. DERECEDEN DENKLEMLER VE TSZLKLER 0 31 0 ZMR 5 8 5 63 8 MECYEKÖY 7 3 3 NSAN KAYNAKLARI MERKEZ BEKTA 7

Detaylı