PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ. Yrd. Doç. Dr. Hasan GÖCEN MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ. Yrd. Doç. Dr. Hasan GÖCEN MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ"

Transkript

1 PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ Yrd. Doç. Dr. Hasan GÖCEN MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ

2 IS-LM MODELİ IS-LM Modeli modern makroekonominin temel taşlarından birisidir. Model, ekonominin reel yönünü parasal yönü ile birlikte ele alma imkanı verip; ekonominin genel dengesinin mal ve para piyasalarının eş zamanlı olarak nasıl dengeye geleceğini göstermektedir.

3 Mal Piyasası Para Piyasası IS-LM modelinde anahtar değişken faiz oranlarıdır. Modelin amacı, denge hasıla düzeyi ile faiz oranı arasındaki ilişkileri ortaya koymak, faiz oranlarındaki değişmenin denge hasıla düzeyini nasıl değiştirdiğini açıklamaktır. Modelde mal piyasası IS eğrisiyle, para piyasası ise LM eğrisiyle temsil edilmektedir

4 Mal Piyasası Para Piyasası Bu iki piyasayı ayrı ayrı incelerken, ekonominin dışa kapalı olduğu varsayımı ile hareket edeceğiz. Daha sonra Mal ve Para Piyasalarını birlikte aynı grafikte gösterip nasıl dengeye geldiklerini göstereceğiz.

5 Mal Piyasası ve IS Eğrisi IS Modeli, Mal Piyasası Modelidir. Mal Piyasası, mal ve hizmetlerin alınıp satıldığı ve denge toplam çıktının belirlendiği piyasadır. Modeli oluştururken, fiyatların(enflasyon düzeyinin) sabit olduğunu ve ekonominin dışa kapalı olduğunu belirtelim.

6 Mal Piyasası ve IS Eğrisi Basit Keynezyen Modeldeki denge gelir eşitliğini şöyle bulmuştuk: Y0 = 1 1 c(1 t). Ā ve Marjinal Tüketim Eğilimi ( Burada denge gelir (Y0 ) in, Otonom Harcamalar (Ā) 1 1 c(1 t) görüyoruz. ) nden oluştuğunu

7 Yatırımlar ve Faiz Oranı 1 1 c(1 t) Çarpan, otonom harcamalarda meydana gelen bir değişimin denge gelir üzerine etkisini gösteren katsayıdır. Otonom Harcamalar ise Otonom Tüketim, Otonom Yatırım ve Kamu Harcamaları ile Transfer Harcamalarından oluşmaktadır. Yani; Ā = A 0 = C 0 + ctr 0 + I 0 + G 0 Yatırım harcamaları (I 0 ) burada tamamen dışsal bir değişken iken; Gerçekte faiz oranının bir fonksiyonudur.

8 Yatırımlar ve Faiz Oranı Harcama Gelir modelinde; Y» Mal-Hizmet Arzını, AE» Mal-Hizmet Talebini ifade etmekteydi. Y = AE eşitliğinde ise denge durumu oluşmaktaydı. AE = Y = C + I = C + S I = S I = S» yani Denge Gelir Düzeyinin bir koşulu olarak, Planlanan Tasarruflar, Planlanan Yatırımlara eşittir.

9 Yatırımlar ve Faiz Oranı Planlanan yatırım miktarının (I), faiz oranına(i) bağlı olduğunu belirtmiştik. Faiz oranı ile yatırım arasındaki bu ilişkiyi modelimize yansıtmak için, planlanan yatırımları aşağıdaki şekilde yazıyoruz: I = I 0 b.i Faiz oranı aslında yatırım projelerini finanse etmek için yapılan borçlanmanın maliyetidir ve bu yüzden faiz oranlarında olan bir artış planlanan yatırımları düşürür. Bunun sonucu olarak, yatırım fonksiyonu, negatif eğimli bir fonksiyondur. * i» faiz oranını b ise pozitif bir katsayıyı ifade etmektedir.

10 Yatırımlar ve Faiz Oranı I = I 0 b.i fonksiyonuna göre, Faiz oranı düştükçe, Planlanan Yatırım Harcamaları artacaktır. Faiz oranlarındaki 1 birim azalma, Yatırım harcamalarını b kadar arttıracaktır.

11 Reel ve Nominal, Beklenen ve Gerçekleşen Faiz Oranı Yatırım kararlarında reel ve nominal faiz oranı ayrımı oldukça önemlidir. Reel faiz oranı, nominal faiz oranı ile enflasyon oranının farkıdır. Sermayenin maliyetinin hesaplanmasına esas olacak faiz oranı beklenen reel faiz oranıdır. Beklenen enflasyon oranını da ( e ) hesaba katarak beklenen reel faiz oranını yaklaşık olarak şöyle yazabiliriz: e e r i Varsayımımızda fiyat düzeyini sabit, yani enflasyon düzeyini sabit kabul ettiğimizden; şu aşamada nominal ve reel faiz ayrımı yapmayacağız.

12 IS Eğrisinin Elde Edilişi Grafikte de görüldüğü üzere; - faiz oranındaki (i) düşüş, - Yatırım Harcamalarını artırmış, Bu da AE doğrusunu yukarı doğru kaydırmıştır. Yeni AE doğrusu E1 den E2 ye gelmiş ve Yatırım harcamalarının artmasıyla Toplam Hasıla, Y1 den Y2 ye artmıştır. Yani; i ise I I ise (AE=Y=C+I+G ) AE ve Y

13 IS Eğrisinin Elde Edilişi 2. Grafikte Toplam Hasıla (Y) ile Faiz Oranı (i) arasındaki ilişkiyi gözlemliyoruz. Bu grafiğe göre faiz oranları artınca yatırım harcamaları azalmakta dolayısıyla Toplam Hasıla da azalmaktadır. Başlangıç dengesini temsil eden e1 noktası ile yeni dengeyi temsil eden e2 noktalarının birleştirilmesiyle de Mal Piyasasını temsil eden IS eğrisi elde edilmiştir.

14 IS Eğrisi F A İ Z O R A N I Y1 Y2 Y3 Y4 IS IS Eğrisi IS kısaca Yatırım (I) ve Tasarruf eşitliğini gösterir: I = S I = S ise mal piyasasında denge vardır. IS mal piyasasında dengeyi sağlayan faiz-gelir bileşimlerinin geometrik yeridir. Yani her bir faiz oranına karşılık sadece 1 nokta dengeyi sağlamaktadır. TOPLAM HASILA (Y)

15 IS Eğrisi F A İ Z O R A N I A.B IS Y1 Y2 Y3 Y4 IS Eğrisi IS eğrisi üzerindeki her bir nokta mal piyasasındaki dengeyi gösterir demiştik. Yandaki grafikte A ve B noktalarında denge bulunmamaktadır. Faiz oranı (i) sabitken; A noktasında; Toplam Gelir (Y) daha büyük, yani Gelir artmış ancak S (tasarruf) da artmış. Tasarruf Miktarı > Yatırım Miktarı (S > I) ise Arz > Talep yani Arz Fazlası var demektir. TOPLAM HASILA (Y) B noktasında; Y daha küçük yani Yatırım Miktarı > Tasarruf Miktarı (I > S) ise Talep > Arz yani Talep Fazlası var demektir.

16 IS Eğrisi 12 IS Eğrisi Y sabitken; F A İ Z O R A N I B.A IS A noktasında; faiz artarsa Yatırımlar düşer Tasarruf Miktarı > Yatırım Miktarı olur (S > I) Yani Arz Fazlası var demektir. B noktasında; faiz düşerse Yatırımlar artar Yatırım Miktarı > Tasarruf Miktarı olur (I > S) Yani Talep Fazlası var demektir 0 Y1 Y2 Y3 Y4 TOPLAM HASILA (Y)

17 IS Denklemi Y=AE eşitliğinde AE= A 0 bi + c(1-t)y değeri yerine konursa; Y = A 0 bi + c(1-t)y elde edilir. Bu denklem Y ye göre çözülürse; Y-c(1-t)Y = A 0 bi Y [1-c(1-t)] = A 0 bi Y = A 0 bi elde edilir. değeri çarpan katsayısını (k e ) ifade ettiğinden, k e= yerine konursa Y = k e (A 0 bi) elde edilir. Bu gösterim IS Denkleminin hasıla (Y) cinsinden ifadesidir. Bu denklem i ye göre düzenlendiğinde; i= elde edilir. Bu gösterim de IS Denkleminin faiz oranı (i) cinsinden ifadesidir

18 IS Eğrisinin Eğimi 12 IS Eğrisi IS doğrusu,, i= denklemi ile ifade F A İ Z 10 8 edilmektedir. Bu denklemin eğimi dir. O R A N I IS k e = Harcama çarpanı katsayısı b= Yatırımların faize duyarlılığı ise, 0 Y1 Y2 Y3 Y4 TOPLAM HASILA (Y) k ne kadar küçükse IS o kadar dik olur Yani Harcama çarpanının değeri düşerse, yani k e katsayısı azalırsa yine kesrin değeri artar ve IS nispeten daha dik hale gelir.

19 IS Eğrisinin Eğimi b ne kadar küçükse IS o kadar dik olur; Yani yatırımların faize duyarlılığı azalırsa, yani d katsayısı küçülürse kesirin değeri artar ve IS nispeten daha dik hale gelir. Burada harcama çarpanı katsayısını etkileyen faktörleri de bir kez daha hatırlamakta fayda vardır. 1/1-c(1-t) yi dikkate alarak; - Marjinal tüketim eğilimi (c), azalırsa k e küçülür, - Marjinal vergi oranı (t) artarsa k e küçülür, - Eğer ekonomi dışa açıksa, marjinal ithal eğilimi (m) artarsa k e küçülür.

20 IS doğrusunun nispeten daha dik olmasının anlamı yada sonucu şu şekilde ifade edilebilir; Faiz oranındaki değişmeler (artmalar yada azalmalar) yatırımları ve dolayısıyla gelir düzeyini çok fazla etkilemez. IS Eğrisinin Eğimi

21 IS Eğrisinin Konumu IS doğrusunu sağa kaydıran faktörler; Genişletici maliye politikası uygulamaları - kamu harcamalarındaki artış - transfer harcamalarındaki artış - vergi oranlarındaki azalış, (vergi oranlarındaki azalış aynı zamanda IS doğrusunun eğimini de etkiler. IS doğrusu daha yatık hale gelerek sağa doğru kayar.) Otonom vergilerdeki (T) azalma

22 IS Eğrisinin Konumu Eğer ekonomi dışa açıksa ihracattaki artışlar ve ithalattaki azalışlar İş hayatına yada ekonomik geleceğe ilişkin olumlu beklentiler, Yatırım teşviklerinde meydana gelen artışlar Sermayenin marjinal verimliliğindeki (mec) artış beklentileri Fiyatlar genel düzeyindeki azalmalar ve buna bağlı olarak servetteki artışlar (Pigou etkisi) Denk bütçe politikasının izlenmesi Yukarıda sayılan faktörlerin tersine işlemesi ise IS eğrisini sola kaydırır

23 IS Eğrisinin Oluşumu Genel Tekrar

24 Para Piyasası ve LM Eğrisi LM Eğrisi Para Piyasasındaki dengeyi gösterir. Para Piyasasında denge durumu ise; Para Arzı = Para Talebi olması halinde gerçekleşir.

25 Para Piyasasında Para Arzı Para Arzı ve Para Talebi Para Arzı; En yalın haliyle para arzı, ekonomide dolaşımda bulunan para miktarını ifade eder. Para arzı; nominal para arzı ve reel para arzı olmak üzere ikiye ayrılır. Nominal para arzı Merkez Bankası tarafından belirlenir ve M ile ifade edilir. Reel para arzı ise, nominal para arzının fiyatlar genel seviyesine bölümü ile bulunur. M; nominal para arzı, P; fiyatlar genel seviyesi, M s ; reel para arzını göstermek üzere M s = M/P ile ifade edilir.

26 Para Piyasasında Para Arzı Para arzı Merkez Bankası tarafından belirlendiği için dışsal değişken olarak kabul edilir. Reel para arzı faiz oranından bağımsızdır. Dikey eksende faiz oranı, yatay eksende gelir gösterilmek üzere reel para arzı eğrisi faiz eksenine paralel yada yatay eksene dik bir doğru ile ifade edilir. Reel para arzını iki unsur belirler. Bunlar; nominal para arzı ve fiyatlar genel seviyesidir. Nominal para arzı arttığında yada fiyatlar genel seviyesi düştüğünde reel para arzı artar. Tersine nominal para arzı azaldığında yada fiyatlar genel seviyesi yükseldiğinde reel para arzı azalmış olur.

27 Para Piyasasında Para Arzı Faiz Oranı (i) Para Arzı (Ms) Reel Para Miktarı (M/P) Para Arzının Grafiği şekildeki gibidir. IS-LM modelinde fiyatlar genel seviyesi sabit varsayıldığından reel para arzındaki değişmenin nedeni daha çok nominal para arzındaki değişme olarak kabul edilir. Reel para arzı arttığında, reel para arzını temsil eden eğri sağa doğru, azaldığında ise sola doğru kayar.

28 Para Piyasasında Para Arzı Faiz Oranı (i) Para Arzı (Ms) Reel Para Miktarı (M/P) Para arzı Merkez Bankası tarafından belirlendiği için dışsal değişken olarak kabul etmiş ve Reel para arzı faiz oranından bağımsızdır demiştik. Bu nedenle eğri diktir.

29 Para Piyasasında Para Talebi Para Talebi; Keynezyen ekolde para talebi aynı zamanda Likidite Tercihi olarak ta adlandırılır. Para talebi de nominal para talebi ve reel para talebi olmak üzere ikiye ayrılır. Nominal para talebi; bireylerin her an kullanıma hazır bir şekilde mübadele amacı ve ihtiyat güdüsü ile ellerinde tutmak istedikleri nakit ya da likit miktarını ifade eder. Reel para talebi ise; spekülatif amaçlı nominal para talebinin fiyatlar genel seviyesine bölünmüş halidir (M/P). Md ile ifade edilir.

30 Para Piyasasında Para Talebi Bireylerin ellerinde tutmak istedikleri para miktarını yani nominal para talebini belirleyen üç faktör söz konusudur. Bunlar; - Fiyatlar genel seviyesi - Milli gelir - Faiz oranı Fiyatlar genel seviyesi ve milli gelir ile nominal para talebi arasında doğru yönlü ilişki vardır. Yani, fiyatlar arttığında ve gelir seviyesi yükseldiğinde elde tutulmak istenen nakit miktarı artar. Faiz oranı ile nominal para talebi arasında ise ters yönlü ilişki vardır. Yani faizler yükseldiğinde elde tutulmak istenen nakit miktarı azalır. Bunun nedeni ise parayı faizde değerlendirmeyip elde nakit tutulmakla uğranılan faiz geliri kaybının artmasıdır.

31 Para Piyasasında Para Talebi Ekonomide herhangi bir anda reel para arzı-reel para talebi eşitliği söz konusudur. Yani Ms (money supply) = Md (money demand) eşitliği mevcuttur. IS-LM modelinde daima reel değerler (reel para arzı ve reel para talebi) kullanılır.

32 Para Piyasasında Para Talebi Reel para talebi ise para talebinin enflasyondan arındırılmış halidir. Bu nedenle iki unsur tarafından belirlenir. Bunlar; - Milli gelir - Faiz oranıdır. Milli gelir (Y) ile reel para talebi arasında doğru yönlü ilişki varken, faiz oranı (i) ile reel para talebi arasında ters yönlü ilişki vardır.

33 Para Talep Eğrisi Faiz oranı (i) ile reel para talebi arasında ters yönlü ilişki vardır demiştik. Grafikte de görüldüğü üzere, faiz oranı arttıkça para talebi azalmaktadır.

34 Para Piyasasında Para Talebi Para Talebi Fonksiyonu L0= gelir ve faiz oranı dışındaki faktörler tarafından belirlenen otonom para talebi, örn: kredi kartı kullanımı ya da para ikamesi gibi unsurların belirlediği para talebi. (Ancak L0, denklemde ifade edilmekle birlikte uygulamada pek dikkate alınmaz) k= para talebinin gelir esnekliği h= para talebinin faiz esnekliği olmak üzere reel para talebi şu şekilde ifade edilir; Md=L0 + ky - hi 0<k<1 ve h>0

35 Para Piyasasında Para Talebi Para talebinin gelir esnekliği (k); Para talebinin gelire duyarlılığı olarak da adlandırılır. Gelirdeki değişme karşısında para talebinde meydana gelen değişmeyi ifade eder. Örn; k=0,3 ise gelir 100 TL artış olduğunda para talebinin de 30 TL artacağını ifade eder. Para talebinin faiz esnekliği (h); Para talebinin faize duyarlılığı olarak da adlandırılır. Faizdeki değişme karşısında para talebinde meydana gelen değişmeyi ifade eder. Örn; h=500 ise faiz oranı %1 arttığında para talebinde 500 TL azalma olacağını ifade eder. Para talebi ile faiz oranı arasında ters yönlü ilişki olduğundan para talep eğrisi negatif eğimli bir eğridir. Faiz oranı aynı kalmak üzere reel para talebi arttığında eğri sağa kayar, reel para talebi azaldığında ise eğri sola kayar.

36 Varlık Piyasası Para piyasasının da bir parçası olduğu varlık piyasası, para, tahviller, hisse senetleri, gayrimenkuller ve her türlü servet unsurunun alınıp satıldığı piyasadır. Kişi ve firmalar ekonomik varlıklarını şu dört şekilde bulundurabilirler: 1-Para ve Mevduat Ödeme kabiliyeti şüphe taşımayan, yani herkes tarafından ödeme aracı olarak kabul edilen varlıklar, kağıt ve madeni paralar ile vadesiz mevduatlar üzerine yazılan çeklerdir. Dolaşımdaki para (emisyon) ile vadesiz mevduatların toplamına dar anlamda para arzı denir. Dar anlamda para arzına vadeli mevduatlar da ilave edilirse geniş anlamda para arzına ulaşılır. 2-Tahviller Tahvil, borçlusu tarafından alacaklısına, belirli bir tarihte (tahvilin vadesi sonunda) ana para ve yıllık faiz tutarının ödeneceğini gösteren bir evraktır. Tahvilleri devlet, mahalli idareler ve özel şirketler çıkarabilir. Tahvilin vadesi ve geri ödenmeme riski arttıkça getirisi (faiz oranı) yükselir.

37 Varlık Piyasası 3-Hisse Senetleri Hisse senetleri sahibine bir işletmenin karından pay alma hakkı verir. Firmalar elde ettikleri karları ya kar payı olarak hisse senedi sahiplerine dağıtırlar ya da dağıtmayarak yeni yatırımlar yaparlar. İkinci durumda hisse senetlerinin değeri artar ve hissedarlar bu şekilde kazanç elde ederler. 4-Maddi Varlıklar Makineler, arazi, her türlü sabit tesisler, evler, fabrikalar ve dayanıklı tüketim mallarıdır. Bunlar sahibine kira geliri sağlar veya bizzat sahipleri tarafından kullanılır.

38 Sermaye Piyasası Sermaye Piyasasına geçmeden önce şu varsayımla modelimizi oluşturduğumuzu hatırlatalım: Kişiler servetlerini getirisi olan-olmayan iki farklı şekilde tutarlar: Getirisi olmayan Nakit şeklinde (L) veya Getirisi olan Tahvil şeklinde (B) (tüm menkul kağıtları tahvil olarak değerlendireceğiz) Servet = L + B

39 Para Piyasası Sermaye Piyasası Para Talebi = Para Arzı ve Tahvil Talebi = Tahvil Arzı Para Piyasası Sermaye Piyasası yani bu piyasalardan birinde denge varsa diğerinde de vardır

40 Tahvil Tahvil nakitle kıyaslandığında, getirisi olan bir servet tutma şeklidir. Tahvilin fiyatı artarsa faizler azalır. -Peki insanlar neden paralarının tümünü sürekli etirisi olan tahvile yatırmazlar? Çünkü tahvilin fiyatının hep artacağının garantisi yoktur, düşme ihtimali de var.

41 Para Piyasasında Arz-Talep Dengesi Nominal Para arzı, Merkez Bankasının uyguladığı politikalara göre belirlenir. Bu yüzden M, dışsal bir değişkendir ve sabittir. Fiyatlar düzeyi de sabit kabul edildiği için, reel para arzı ( M ) dik bir şekilde gösterilir. P Yandaki grafik para piyasasındaki arz ve talep eğrilerini göstermektedir. E noktasında denge vardır. Para arzı = Para talebi

42 Para Piyasasında Arz-Talep Dengesi Para arzının Merkez Bankası tarafından M1 den M2 ye çıkarılması, fiyat düzeyi (P) ve para talebi (Md) sabitken; reel para arzını arttırarak, faiz oranını i1 den i2 ye düşürmektedir. Yani para arzının artması faiz oranını düşürmektedir.

43 Para Piyasasında Arz-Talep Dengesi Her bir gelir düzeyinde, Faiz oranı yükseldikçe reel para talebi azalır. Gelirdeki artış aynı faiz oranında, para talebini artırır ve para talebi eğrisi sağa kayar. Başka bir deyişle, (para arzı sabitken) reel gelir arttıkça insanların harcamak için kullanacakları nakit para ihtiyacı artacak ve insanlar ellerindeki tahvil i satıp nakit paraya dönüştürmek isteyeceklerdir. Böylece piyasada tahvil miktarı arttığı için tahvilin fiyatı düşecektir. Tahvil fiyatı ile faizler ters orantılı olduğu için faiz oranları da yükselecektir..

44 LM Eğrisinin Türetilmesi LM doğrusu para piyasasını temsil ettiğinden para piyasası dengesinden hareketle elde edilir. LM eğrisi üzerindeki her bir nokta, Para piyasasındaki dengeyi ifade eder. Yani Para Arzı = Para Talebi durumu Para Arzı ve Para Talebi grafiklerini birleştirdiğimizde yandaki grafiği elde etmiş oluruz.

45 LM Eğrisinin Türetilmesi Başlangıçta ekonomi Y1 gelir düzeyinde ve i1 faiz oranında dengededir. Bu denge düzeyindeki para talebi ise Md (Y1) ile ifade edilmiştir. Gelir düzeyinin Y1 den Y2 ye yükselmesi durumunda; - Para talebi artar, Md (Y1) den Md (Y2) ye yükselir, - Para arzı sabitken, para talebinde artış olduğu için faiz oranları i1 den i2 ye yükselir. - Ekonomi artık yeni bir faiz (i2) ve gelir (Y2) düzeyinde dengeye gelmiştir. - Bu denge noktalarını temsil eden D1 ve D2 noktaları birleştirildiğinde LM doğrusu elde edilir.

46 LM Eğrisinin Eğimi Para Talebi = k.y h.i Para Arzı = M P Denge durumunda, Para Arzı = Para Talebi k.y h.i = M P İ = - 1. m + k.y h p h i = k Y h ve bu eşitlikten de; elde edilir. (- 1. m ) merkez bankası tarafından belirlendiği için sabit varsayılır, h p dolayısıyla LM eğrisinin eğimi ( k ) kabul edilir. h

47 LM Eğrisinin Eğimi LM eğrisi pozitif eğimlidir. Faiz oranında bir artış reel para talebini düşürür. Para talebini sabit para arzına eşitlemek için gelir düzeyinin yükselmesi gerekir. Buna uygun olarak para piyasasının dengesi faiz oranında bir artışın gelir düzeyinde bir yükselme ile telafi edilmesi gerektiğini ima eder, ki bu da i-y düzleminde pozitif eğimli bir ilişkiyi ortaya koyar. Eğimin büyüklüğü ise ; bağlıdır. para talebinin gelire duyarlılığına para talebinin faize duyarlılığına Para talebinin gelire duyarlılığı, k büyüdükçe ve faize duyarlılığı, h düştükçe LM eğrisi dikleşecektir.

48 Para Piyasasında Dengesizlik LM eğrisi üzerindeki 0 ve 1 noktalarında para piyasası dengede iken, 2 ve 3 noktalarında denge yoktur. 2 noktasında, para arzı para talebinden büyüktür. ( Ms > Md) Yani gelir değişmediği halde faiz oranı artar ise spekülatif amaçlı para talebi azalır.ya gelir düzeyi artmalı ve para talebi yükselmelidir ki denge 1 de oluşsun. Veya faiz oranı düşmeli ki para talebi artsın ve denge 0 da oluşsun. 3 noktasında, para arzı para talebinden küçüktür. (Ms < Md ) Ya gelir düzeyi düşmeli ve para talebi azalmalı ki denge 0 da olşsun. Veya faiz oranı yükselmeli ve para talebi kısılmalı, ta ki denge 1 de oluşsun. Yani faiz oranı değişmediği halde gelir artar ise, spekülatif amaçlı para talebi artar.

49 LM EĞRİSİNİN KONUMUNUN DEĞİŞMESİNE YOL AÇAN FAKTÖRLER Fiyat düzeyi sabitken, nominal para stokundaki artış, sağdaki grafikteki arz eğrisini sağa kaydırır. Faiz oranı i1 den i2 ye düşer. Soldaki LM grafiğindeki eğriyi de sağa kaydırır. Gelir-Hasıla miktarı artar.

50 LM EĞRİSİNİN KONUMUNUN DEĞİŞMESİNE YOL AÇAN FAKTÖRLER Para arzının artması ile Gelir-Hasıla miktarının artması arasındaki ilişkiyi şöyle açıklayabiliriz: Merkez Bankası piyasaya para arz etmek için; faiz karşılığı tahvil satın alır, tahvile olan talep artar, tahvilin fiyatı artar, (tahvilin fiyatı ile faiz oranı ters orantılı olduğu için) faizler düşer. Faizlerin düşmesi ile yatırım miktarı ( I) artar Toplam Gelir-Hasıla (Y) artar.

51 LM EĞRİSİNİN KONUMUNUN DEĞİŞMESİNE YOL AÇAN FAKTÖRLER Faiz oranının ve fiyatlar genel düzeyinin sabit kabul edildiği bir durumda; Para talebinde bir azalma, ikinci grafikte de görüldüğü üzere eğriyi sola kaydırır ve faiz oranlarını azaltır. Faiz oranının para piyasasında da aynı noktaya gelmesi için de LM eğrisi sağa kayar.

52 MAL VE PARA PİYASALARINDA EŞ ANLI DENGE İki piyasadaki denge durumunu gösteren grafikte, E noktasında; i₀ faiz düzeyinde, Y ₀ gelir düzeyinde, hem Mal Piyasaları hem de Para Piyasaları eş anlı olarak dengededir.

53 DENGE GELİR DÜZEYİ VE FAİZ ORANINDA DEĞİŞMELERE YOL AÇAN FAKTÖRLER Başlangıçta ekonominin E1 noktasında dengede olduğunu ve sonra Hükümet harcamalarının arttığını varsayalım (G ) IS eğrisi sağa kayacaktır, IS-LM dengesi E₂ noktasında sağlanacak ve faiz oranları artacaktır. Gelir- Hasıla miktarı da artacak ve Y₁ noktasından Y₂ noktasına gelecektir. (G) Harcamalarının artması IS eğrisini sağa kaydıracaktır. Yani kamu harcamalarındaki artış denge gelir düzeyini (Y) arttıracaktır. Gelirin artması gelire bağlı talebi (işlem güdüsüyle) arttıracaktır. İnsanlar tahvil satacaktır buda tahvilin fiyatını düşürecek ve faiz oranlarını arttıracaktır. Dolayısıyla ekonomi LM eğrisi üzerinde sağa doğru hareket etmektedir.

54 DENGE GELİR DÜZEYİ VE FAİZ ORANINDA DEĞİŞMELERE YOL AÇAN FAKTÖRLER Başlangıçta ekonominin E1 noktasında dengede olduğunu ve sonra nominal para arzının arttığını varsayalım: LM eğrisi sağa kayacaktır, IS-LM dengesi E₂ noktasında sağlanacak ve faiz oranları düşecektir. Gelir- Hasıla miktarı da artacak ve Y₁ noktasından Y₂ noktasına gelecektir. Nominal para arzının artışı LM eğrisini sağa kaydırır ve faiz oranlarını düşürür çünkü para arzındaki artış tahvile olan talebi arttırır. Tahvil fiyatları yükselirken faiz oranları düşecektir. Düşen faiz oranları yatırımları arttırır dolayısıyla gelir artar.

55 DENGE GELİR DÜZEYİ VE FAİZ ORANINDA DEĞİŞMELERE YOL AÇAN FAKTÖRLER IS ve LM eğrilerinin birlikte sağa kaymaları halinde makroekonomide meydana gelen değişiklikler yandaki grafikler gibidir. IS nin LM den daha fazla sağa kaydığı durumda, faiz oranları artmış, Gelir-Hasıla miktarı da artmıştır. (grafik 1) LM nin IS den daha fazla sağa kaydığı durumda, faiz oranları düşmüş, Gelir-Hasıla miktarı artmıştır. (grafik 2)

56 MAL VE PARA PİYASALARINDAKİ DENGESİZLİKLERİN GİDERİLMESİNE YÖNELİK POLİTİKALAR Mal ve para piyasalarında bir dengesizlik olması halinde, gelir düzeyi ve faiz oranları ayarlanarak tekrar denge sağlanır. Ekonomide gelir-hasıla düzeyi ve faiz oranlarında değişiklik yapmak için uygulanabilecek; Para Politikası ve Maliye Politikası olmak üzere iki temel politika vardır.

57 MAL VE PARA PİYASALARINDAKİ DENGESİZLİKLERİN GİDERİLMESİNE YÖNELİK POLİTİKALAR Para Politikası: Merkez Bankasının yürüttüğü, para arzının artırılması veya azaltılması yönünde uygulanan politikalardır. -Para arzının artırılması, genişletici para politikası, - Para arzının azaltılması, daraltıcı para politikasıdır. Maliye Politikası: hükümetin yürüttüğü, Kamu Harcamalarının, vergi oranlarının ve transfer harcamalarında değişiklik içeren politikalardır. - Kamu Harcamalarının artması veya transfer harcamalarının artması veya vergi oranlarının azaltılması genişletici maliye politikası, - Kamu Harcamalarının azaltılması veya transfer harcamalarının azaltılması veya vergi oranlarının artırılması daraltıcı maliye politikasıdır.

58 MAL VE PARA PİYASALARINDAKİ DENGESİZLİKLERİN GİDERİLMESİNE YÖNELİK POLİTİKALAR Bir politikanın makroekonomik olarak etkin olup olmadığını ölçmek için, politika sonucu oluşan gelir düzeyine bakarak anlayabiliriz. Eğer para veya maliye politikası sonucu gelir düzeyi (Y) değişmişse o politika etkindir, değişmemişse etkin değildir deriz

59 FARKLI EĞİMLERE SAHİP LM EĞRİLERİ DURUMUNDA PARA POLİTİKASININ ETKİLERİ LM eğrisi dikleştikçe para politikasının etkinliği artmaktadır, Alttaki grafikte, uygulanan politika sonucu gelir düzeyi (Y) daha fazla arttığı gözlenmektedir.

60 PARA POLİTİKASININ ZAYIF ETKİLERİ: LİKİDİTE TUZAĞI Üstteki grafikte, likidite tuzağı durumu gözlenmektedir. Normal koşullarda LM eğrisinin sağa kayması ile birlikte faiz oranlarının düşüp, yatırımların ve dolayısı ile de gelir düzeyinin artması beklenirken; Alttaki grafikte de görüldüğü üzere IS eğrisinin dik olduğu, yatırımların da faizlere karşı duyarsız olduğu durumda para politikası gelir düzeyi (Y) ni arttırmamaktadır. Yani MB tarafından piyasaya sürülen likidite, makroekonomik olarak etkili olamamaktadır.

61 LİKİDİTE TUZAĞI Likidite tuzağında, insanlar piyasada geçerli olan faiz oranından arz edilen paranın tümünü elde tutmaya hazırdır. LM eğrisinin yatay olduğu ve para miktarındaki değişmelerin eğriyi kaydıramadığı bir durumu ifade eder. Faiz oranlarının düşebileceği en alt seviyeye düşmüş olması durumunda- ki bu faiz oranı sıfır veya herkesin daha aşağıya düşmeyeceğine inandığı sıfıra yakın bir orandır- para arzının artması insanları tahvil alımına yöneltmeyeceği için, tahvil fiyatlarının düşeceği beklentisi oluşacak ve para elde tutulacaktır. Bu durumda para arzı artışı faiz oranlarını etkilemediğinden toplam talep (özellikle yatırımlar) de etkilenmeyecek ve gelir düzeyi değişmeden kalacaktır.

62 MALİYE POLİTİKALARININ ETKİLERİ: KAMU HARCAMALARINDAKİ ARTIŞ Başlangıçta ekonominin E1 noktasında dengede olduğunu ve sonra Hükümet harcamalarının arttığını varsayalım (G ) IS eğrisi sağa kayacaktır, aynı faiz oranında kalmak koşulu ile Gelir- Hasıla miktarı da artacak ve Y₁ noktasından Y₃ noktasına gelecektir. IS-LM dengesinin sağlanması için de dışlama etkisi* ile E₃ noktasından E₂ noktasında denge sağlanacak ve faiz oranları artacaktır. *dışlama etkisi: hükümet harcamalarının artması sonucu, faiz oranlarının artması ile denge gelir düzeyinde meydana gelen azalmadır.

63 (G) kamu harcamalarının artması IS yi sağa kaydıracaktır. E1 noktasında mallar için aşırı talep vardır. Hasıla ile birlikte faiz oranları yükselir, zira gelirdeki genişleme para talebini arttırır. Yeni denge E2 noktasında oluşur. Gelir düzeyindeki artış (Y2-Y1), basit çoğaltan mekanizmasının yol açacağı etkiye (Y3-Y1) göre daha azdır, zira artan faiz oranları yatırım harcamalarını kısmen dışlamıştır.

64 MALİYE POLİTİKASININ GÜÇLÜ VE ZAYIF ETKİLERİ LM eğrisinin tam yatık olduğu ve IS eğrisinin tam dik olduğu durumlarda maliye politikası tam etkindir Üstte LM nin yatay olduğu likidite tuzağında IS nin sağa kayması faiz oranı değişmeden geliri arttırmıştır. Altta ise, IS nin sağa kayması faiz oranını yükseltmekte, ancak özel harcamalar faize duyarsız olduğundan yine dışlama etkisi ortaya çıkmamaktadır.

65 MALİYE POLİTİKASININ GÜÇLÜ VE ZAYIF ETKİLERİ LM eğrisinin tam dik olduğu durumda ise maliye politikası etkisizdir. Para talebinin faize duyarlılığı sıfır ise,yani para sadece işlem güdüsüyle talep ediliyorsa LM diktir.genişletici maliye politikası,is yi sağa kaydırırken, faiz oranlarını yükseltir. Faiz deki yükseliş yatırımları düşürecektir. Yatırımlardaki azalış tam kamu harcamalarına eşittir.bu durumda tam dışlama vardır.maliye politikasının etkinliği sıfırdır.para politikası ise tam etkindir.

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ Bu ünite tamamlandığında; Alternatif yöntemleri kullanarak IS eğrisini elde edebileceğiz IS eğrisinin eğiminin hangi faktörlere bağlı olduğunu ifade edebileceğiz

Detaylı

A. IS LM ANALİZİ A.1. IS

A. IS LM ANALİZİ A.1. IS A. ANALZ A.. Analizi (Mal Piyasası) (Investment aving) (atırım Tasarruf) Eğrisi, faiz oranları ile gelir düzeyi arasındaki ilişkiyi gösterir. Analizin bu kısmında yatırımları I = I bi olarak ifade edeceğiz.

Detaylı

Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli

Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli 11. Hafta Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli Para piyasasının dengede olduğu (reel para arzının, reel para talebine eşit olduğu) faiz ve reel gelir düzeylerini gösteren eğriye, LM eğrisi

Detaylı

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI 1. John Maynard Keynes e göre, konjonktürün daralma dönemlerinde görülen düşük gelir ve yüksek işsizliğin nedeni aşağıdakilerden

Detaylı

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ Bu bölümde faiz oranlarının belirlenmesi ile faizin denge milli gelir düzeyinin belirlenmesi üzerindeki rolü incelenecektir. IS LM modeli, İngiliz iktisatçılar John

Detaylı

1. Yatırımın Faiz Esnekliği

1. Yatırımın Faiz Esnekliği DERS NOTU 08 YATIRIMIN FAİZ ESNEKLİĞİ, PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİKLERİ, TOPLAM TALEP (AD) EĞRİSİNİN ELDE EDİLİŞİ Bugünki dersin içeriği: 1. YATIRIMIN FAİZ ESNEKLİĞİ... 1 2. PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ

Detaylı

IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI

IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI Soru KPSS 2001 Otonom tüketim harcamalarının artması aşağıdakilerin hangisine neden olur? a) Denge üretim düzeyinin artmasına, LM eğrisinin sağa doğru kaymasına b) Denge üretim

Detaylı

MAL VE PARA PİYASALARINDA EŞ ANLI DENGE. Mal ve para piyasalarında eşanlı denge; IS ile LM in kesiştiği noktada gerçekleşir.

MAL VE PARA PİYASALARINDA EŞ ANLI DENGE. Mal ve para piyasalarında eşanlı denge; IS ile LM in kesiştiği noktada gerçekleşir. MAL VE PARA PİYASALARINDA EŞ ANLI DENGE Mal ve para piyasalarında eşanlı denge; IS ile LM in kesiştiği noktada gerçekleşir. DENGE GELİR DÜZEYİ VE FAİZ ORANINDA DEĞİŞMELERE YOL AÇAN FAKTÖRLER Genişletici

Detaylı

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ DERS NOTU 06 IS/LM EĞRİLERİ VE BAZI ESNEKLİKLER PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİKLERİ TOPLAM TALEP (AD) Bugünki dersin içeriği: 1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ... 1 2. LM EĞRİSİ VE PARA TALEBİNİN

Detaylı

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI BÖLÜM 10 TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI IS-LM Modelinin Oluşturulması Klasik teori 1929 ekonomik krizine çare üretemedi Teoriye göre çıktı, faktör arzına ve teknolojiye bağlıydı Bunlar ise

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS ve LM eğrilerinin kesiştiği nokta milli geliri belirliyor. Birinin kayması kısa dönem dengeyi değiştiriyordu. Maliye politikası Hükümet harcamaları artışı IS eğrisi sağa

Detaylı

TOPLAM TALEP VE TOPLAM ARZ: AD-AS MODELİ

TOPLAM TALEP VE TOPLAM ARZ: AD-AS MODELİ TOLAM TALE VE TOLAM ARZ: AD-AS MODELİ AD-AS IS LM ve IS LM B modellerinde fiyatlar genel düzeyinin sabit olduğu varsayılırken, bu analizde fiyatlar genel düzeyi () ile reel milli gelir (Y) arasındaki ilişkiler

Detaylı

M2 Para Tanımı: M1+Vadeli ticari ve tasarruf mevduatları (resmi mevduatlar hariç)

M2 Para Tanımı: M1+Vadeli ticari ve tasarruf mevduatları (resmi mevduatlar hariç) PARA ARZI Dar tanımlı para arzı dolaşımdaki nakit ile bankacılık sisteminde vadesiz mevduatların toplamından oluşmakta, geniş tanımlı para arzı ise bu toplama bankacılık sistemindeki vadeli mevduatların

Detaylı

EKONOMİK İSTİKRARIN GERÇEKLEŞTİRİLMESİNDE PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİĞİ. Dr. Süleyman BOLAT

EKONOMİK İSTİKRARIN GERÇEKLEŞTİRİLMESİNDE PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİĞİ. Dr. Süleyman BOLAT EKONOMİK İSTİKRARIN GERÇEKLEŞTİRİLMESİNDE PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİĞİ 1 IS LM MODELİ : MAL PARA PİYASALARINDA DENGE IS - LM modeli, J. Hicks tarafından 1939 yılında geliştirilmiş bir yaklaşımdır.

Detaylı

FİYATLAR GENEL DÜZEYİ VE MİLLİ GELİR DENGESİ

FİYATLAR GENEL DÜZEYİ VE MİLLİ GELİR DENGESİ FİYATLAR GENEL DÜZEYİ VE MİLLİ GELİR DENGESİ Bu bölümde Fiyatlar genel düzeyi (Fgd) ile MG dengesi arasındaki ilişkiler incelenecek. Mg dengesi; Toplam talep ile toplam arzın kesiştiği noktada bulunacaktır.

Detaylı

1. Mal Piyasası ve Para Piyasası

1. Mal Piyasası ve Para Piyasası DERS NOTU 06 IS/LM MODELİ Bugünki dersin içeriği: 1. MAL PİYASASI VE PARA PİYASASI... 1 2. MAL PİYASASI İLE PARA PİYASASININ İLİŞKİSİ... 1 3. FAİZ ORANI, YATIRIM VE IS EĞRİSİ... 2 IS EĞRİSİNİN CEBİRSEL

Detaylı

V. Bölüm Dr. Vedat KAYA BÖLÜM V PLANLANAN HARCAMA, FAİZ HADDİ VE HÂSILA DÜZEYİ: IS-LM MODELİ ( ) Temel Varsayım: P=P i

V. Bölüm Dr. Vedat KAYA BÖLÜM V PLANLANAN HARCAMA, FAİZ HADDİ VE HÂSILA DÜZEYİ: IS-LM MODELİ ( ) Temel Varsayım: P=P i 1 BÖLÜM V PLANLANAN HARCAMA, FAİZ HADDİ VE HÂSILA DÜZEYİ: IS-LM MODELİ (179 201) Temel Varsayım: P=P i 5.1 Mal ve Para Piyasaları Arasındaki Etkileşim I=I(i) I=I o -bi AE=C+I(i)+G Y=C+I(i)+G i (C+I(i)+G)

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

Dengede; sızıntılar ve enjeksiyonlar eşit olacaktır:

Dengede; sızıntılar ve enjeksiyonlar eşit olacaktır: Sızıntılar: Harcama akımından çıkanlar olup, kapalı ekonomide tasarruflar (S) ve vergilerden (TA) oluşmaktadır. Enjeksiyonlar: Harcama akımına yapılan ilaveler olup, kapalı bir ekonomide yatırımlar (I),

Detaylı

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ Problem 1 (KMS-2001) Marjinal tüketim eğiliminin düşük olması aşağıdakilerden hangisini gösterir? A) LM eğrisinin göreli olarak yatık olduğunu B) LM eğrisinin göreli olarak dik

Detaylı

8. DERS: IS/LM MODELİ

8. DERS: IS/LM MODELİ 8. DERS: IS/LM MODELİ 1 Mal Piyasası ve Para Piyasası...2 2. Faiz Oranı, Yatırım ve IS Eğrisi...2 A.IS eğrisi nin özellikleri:...3 B.Maliye Politikası IS Eğrisini Nasıl Kaydırır?...5 3. Para Piyasası ve

Detaylı

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ Problem 1 (KMS-2001) Marjinal tüketim eğiliminin düşük olması aşağıdakilerden hangisini gösterir? A) LM eğrisinin göreli olarak yatık olduğunu B) LM eğrisinin göreli olarak dik

Detaylı

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir BÖLÜM 5 Açık Ekonomi Açık Ekonomi Önceki bölümlerde kapalı ekonomi varsayımı yaptık Bu varsayımı terk ediyoruz çünkü ekonomilerin çoğu dışa açıktır. Kapalı ve açık ekonomiler arasındaki fark açık ekonomide

Detaylı

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 23.Uluslararası Finans Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 23.Uluslararası Finans 23.1.Dış Ödemeler

Detaylı

BÖLÜM 6: PARA VE MALİYE POLİTİKASI ( )

BÖLÜM 6: PARA VE MALİYE POLİTİKASI ( ) 1 BÖLÜM 6: PARA VE MALİYE POLİTİKASI (205 231) IS-LM modelinde hükümet genişletici veya daraltıcı para ve maliye politikaları izleyerek hâsıla düzeyini etkileyebilir. Bu bölümde IS-LM modelinde maliye

Detaylı

Para talebi ekonomik bireylerinin yanlarında bulundurmak istedikleri para miktarıdır. Ekonomik bireylerin para talebine tesir eden iki neden vardır;

Para talebi ekonomik bireylerinin yanlarında bulundurmak istedikleri para miktarıdır. Ekonomik bireylerin para talebine tesir eden iki neden vardır; B.E.A. Para Piyasaları (Finans Piyasaları): Ekonomide mal-hizmet piyasalarının yanında para piyasaları bulunmaktadır. Bu piyasanın amacı mal piyasasının (reel veya üretim piyasaları) ihtiyaç duyduğu ihtiyaçları

Detaylı

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 20.Para Teorisi ve Politikası Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 20.1.Para Teorisi Para miktarındaki

Detaylı

Bölüm-5: Para ve Maliye Politikalarının Etkileşimi ve Politika Karması

Bölüm-5: Para ve Maliye Politikalarının Etkileşimi ve Politika Karması Bölüm-5: Para ve Maliye Politikalarının Etkileşimi ve Politika Karması Ders Notları: Dr. Murat ASLAN Bu notlar aşağıdaki kaynak ekseninde hazırlanmıştır: Prof.Dr. Abuzer Pınar, Maliye Politikası Teorisi

Detaylı

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 1. Maliye Politikası ve Dışlama Etkisi...2 A. Uyumlu Maliye ve Para Politikaları...4 2. Para Arzı ve Açık Piyasa İşlemleri...5 3. Klasik Para ve Faiz

Detaylı

TOPLAM TALEP TOPLAM ARZ AD-AS MODELİ

TOPLAM TALEP TOPLAM ARZ AD-AS MODELİ TOPLAM TALEP TOPLAM ARZ AD-AS MODELİ Yrd. Doç. Dr. Hasan GÖCEN MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ [AD-AS] modelinin amacı ekonomide milli gelir ile fiyat düzeyinin nasıl belirlendiğini ve milli gelir ile fiyat düzeyindeki

Detaylı

Ödemeler Bilançosunda Denge: BP Eğrisi

Ödemeler Bilançosunda Denge: BP Eğrisi Ödemeler Bilançosunda Denge: BP Eğrisi Dışa açık bir ekonomide ekonomi politikalarını ve çeşitli şokların etkilerini inceleyebilmek için IS-LM modelinin kapalı ekonomi için geliştirilen versiyonu yeterli

Detaylı

1. Toplam Harcama ve Denge Çıktı

1. Toplam Harcama ve Denge Çıktı DERS NOTU 03 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI - I Bugünki dersin içeriği: 1. TOPLAM HARCAMA VE DENGE ÇIKTI... 1 HANEHALKI TÜKETİM VE TASARRUFU... 2 PLANLANAN YATIRIM (I)... 6 2. DENGE TOPLAM ÇIKTI (GELİR)...

Detaylı

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş BÖLÜM 9 Ekonomik Dalgalanmalara Giriş Çıktı ve istihdamdaki kısa dönemli dalgalanmalara iş çevrimleri diyoruz Bu bölümde ekonomik dalgalanmaları açıklamaya çalışıyoruz ve nasıl kontrol edilebileceklerini

Detaylı

N VE PARA ARZININ ÖZELL

N VE PARA ARZININ ÖZELL PARANIN MAKRO EKONOMİDEKİ ROLÜ 1-PARA TALEBİ, PARA ARZI VE FAİZ HADDİ (KEYNESYEN FAİZ TEORİSİ) Klasik ve neoklasik ekonomistlerce öne sürülen faiz teorisinde, faiz haddi, tasarruf arzı ve yatırım talebinin

Detaylı

BAHAR DÖNEMİ MAKRO İKTİSAT 2 DERSİ KISA SINAV SORU VE CEVAPLARI

BAHAR DÖNEMİ MAKRO İKTİSAT 2 DERSİ KISA SINAV SORU VE CEVAPLARI 2015-2016 BAHAR DÖNEMİ MAKRO İKTİSAT 2 DERSİ KISA SINAV SORU VE CEVAPLARI 1. Toplam Talep (AD) doğrusunun eğimi hangi faktörler tarafından ve nasıl belirlenmektedir? Açıklayınız. (07.03.2016; 09.00) 2.

Detaylı

BÖLÜM FAİZ ORANI-MİLLİ GELİR DENGESİ. Bu bölümde, milli gelir ile faiz oranı arasındaki ilişkiler incelenecektir.

BÖLÜM FAİZ ORANI-MİLLİ GELİR DENGESİ. Bu bölümde, milli gelir ile faiz oranı arasındaki ilişkiler incelenecektir. BÖLÜM FAİZ ORANI-MİLLİ GELİR DENGESİ Bu bölümde, milli gelir ile faiz oranı arasındaki ilişkiler incelenecektir. IS-LM modeli ; J.M.KEYNES tarafından ortaya atılmıştır. Buna göre ekonomide; 1. MAL PİYASASI

Detaylı

ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ. Yrd. Doç. Dr. Hasan GÖCEN MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ

ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ. Yrd. Doç. Dr. Hasan GÖCEN MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ Yrd. Doç. Dr. Hasan GÖCEN MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ IS-LM-BP Modeli IS-LM Modelini incelerken ekonominin dışa kapalı olduğu varsayımı ile hareket etmiş ve dış

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

1.PARA ARZI. a)para ARZI TANIMLARI :

1.PARA ARZI. a)para ARZI TANIMLARI : 7.BÖLÜM : PARA PİYASASI 1.PARA ARZI a)para ARZI TANIMLARI : para arzı, bir ülkede belli bir anda dolaşımda bulunan paranın miktarına denir. piyasadaki kağıt ve metal paralar ile kaydi paraların toplamından

Detaylı

ÜNİTE 4: FAİZ ORANLARININ YAPISI

ÜNİTE 4: FAİZ ORANLARININ YAPISI ÜNİTE 4: FAİZ ORANLARININ YAPISI Faiz oranlarının yapısı; Menkul kıymetlerin sahip olduğu risk, Likidite özelliği, Vergilendirme durumu ve Vade farklarının faiz oranlarını nasıl etkilediğidir. FAİZ ORANLARININ

Detaylı

SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI

SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI Problem 1 (KMS-2001) Bir ekonomiyle ilgili olarak aşağıdaki bilgiler verilmiştir: Y net milli geliri, Ca tüketimi, In net yatırımı, Xn net ihracatı, G hükümet

Detaylı

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden 1. Her arz kendi talebini yaratır. şeklindeki Say Yasasını aşağıdaki iktisatçılardan hangisi kabul etmiştir? A İKTİSAT 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli

Detaylı

-MAKROEKONOMİ KPSS SORULARI- 1) Nominal faiz oranı artarsa, reel para talebi nasıl değişir?( KPSS 2006)

-MAKROEKONOMİ KPSS SORULARI- 1) Nominal faiz oranı artarsa, reel para talebi nasıl değişir?( KPSS 2006) -MAKROEKONOMİ KPSS SORULARI- 1) Nominal faiz oranı artarsa, reel para talebi nasıl değişir?( KPSS 2006) A) Artar, çünkü bireyler gelirlerinin daha büyük bir kısmını ödünç vermek ister. B) Artar, çünkü

Detaylı

8.1 KLASİK (NEOKLASİK) MODEL Temel Varsayımlar: Rasyonellik; Para hayali yoktur; Piyasalar sürekli temizlenir.

8.1 KLASİK (NEOKLASİK) MODEL Temel Varsayımlar: Rasyonellik; Para hayali yoktur; Piyasalar sürekli temizlenir. 1 BÖLÜM 8: HASILA VE FİYAT DÜZEYİ: ALTERNATİF MAKRO MODELLER Bu bölümde AD ve farklı AS eğrileri birlikte ele alınarak farklı makro modellerde P ve Y düzeylerinin nasıl belirlendiği incelenecektir. 8.1

Detaylı

Ekonomi II. 21.Enflasyon. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 21.Enflasyon. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 21.Enflasyon Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 21.1.Nedenlerine Göre Enflasyon 1.Talep Enflasyonu:

Detaylı

2001 KPSS 1. Aşağıdakilerden hangisi A malının talep eğrisinin sola doğru kaymasına neden olur?

2001 KPSS 1. Aşağıdakilerden hangisi A malının talep eğrisinin sola doğru kaymasına neden olur? 2001 KPSS 1. Aşağıdakilerden hangisi A malının talep eğrisinin sola doğru kaymasına neden olur? A) A malını tüketen insanların sayısının artmasına yol açan bir nüfus artışı B) A normal bir mal ise, tüketici

Detaylı

ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ

ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ Bu ünite tamamlandığında; Farklı döviz kuru sistemlerini açıklayabileceğiz Net ihracat eğrisinin eğiminin ve konumunun değişmesine neden olan faktörleri

Detaylı

ÜNİTE 3: FAİZ ORANLARININ ANLAMI, ÖLÇÜMÜ VE BELİRLENMESİ FAİZ ORANLARININ ANLAMI

ÜNİTE 3: FAİZ ORANLARININ ANLAMI, ÖLÇÜMÜ VE BELİRLENMESİ FAİZ ORANLARININ ANLAMI ÜNİTE 3: FAİZ ORANLARININ ANLAMI, ÖLÇÜMÜ VE BELİRLENMESİ FAİZ ORANLARININ ANLAMI Faiz oranı, ödünç alanın belirli bir dönem boyunca aldığı borca karşılık ödediği faiz tutarının veya ödünç verenin verdiği

Detaylı

Tasarruf Paradoksu bir çiçek alın, ekonomiye can verin

Tasarruf Paradoksu bir çiçek alın, ekonomiye can verin Tasarruf Paradoksu Bir ekonomide bireylerin gelir seviyelerinde bir değişme olmadan daha fazla tasarrufta bulunmak istemeleri, yani halkın tutumluluğunun artması, tasarrufları artırmayacak, tasarruflar

Detaylı

Ekonomi. Doç.Dr.Tufan BAL. 3.Bölüm: Fiyat Mekanizması: Talep, Arz ve Fiyat

Ekonomi. Doç.Dr.Tufan BAL. 3.Bölüm: Fiyat Mekanizması: Talep, Arz ve Fiyat Ekonomi 3.Bölüm: Fiyat Mekanizması: Talep, Arz ve Fiyat Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 Fiyat Mekanizması:Talep,

Detaylı

PARA POLİTİKASI AMAÇLARI VE ARAÇLARI TÜRKİYE UYGULAMASI

PARA POLİTİKASI AMAÇLARI VE ARAÇLARI TÜRKİYE UYGULAMASI 1 PARA POLİTİKASI AMAÇLARI VE ARAÇLARI TÜRKİYE UYGULAMASI Para Politikasının Amaçları 2 1. Fiyat İstikrarı: Enflasyonu yıllık yüzde 1-2 seviyelerinde devam ettirmek. TCMB nin şu an izlediği politika enflasyon

Detaylı

2016 YILI I.DÖNEM AKTÜERLİK SINAVLARI EKONOMİ

2016 YILI I.DÖNEM AKTÜERLİK SINAVLARI EKONOMİ SORU 1: Aşağıdakilerden hangisi/hangileri tüm dünyada görülen artan işsizlik oranını açıklamaktadır? I. İşsizlik yardımı miktarının arttırılması II. Sendikalaşma oranında azalma III. İşgücü piyasında etkin

Detaylı

PARA BANKA. Kariyermemur.com

PARA BANKA. Kariyermemur.com 1. Aşağıdakilerden hangisi para piyasası araçlarından biri değildir? A) Hazine Bonosu B) Mevduat Sertifikası C) Repo D) Hisse Senedi E) Banka Kabulü Para piyasası araçları, Hazine bonosu, kısa vadeli (1

Detaylı

ÇALIŞMA SORULARI-6 DIŞA AÇIK MAKROEKONOMİK MODEL: IS-LM-BP

ÇALIŞMA SORULARI-6 DIŞA AÇIK MAKROEKONOMİK MODEL: IS-LM-BP ÇALIŞMA SORULARI-6 DIŞA AÇIK MAKROEKONOMİK MODEL: IS-LM-BP 1. Bir ülkenin ihracatı; a) GSMH eksi tüketim eksi yatırım eksi hükümet harcamalarına eşittir b) GSMH eksi yurtiçi mal ve hizmetlerin tüketimi

Detaylı

PARA TALEBİ VE KURAMLARI

PARA TALEBİ VE KURAMLARI PARA TALEBİ VE KURAMLARI Kişilerin servetlerinin bir kısmını ellerinde para olarak tutmalarına para talebi adı verilir. İktisadi düşünceler anlamında bakıldığında para talebi kuramları paranın fonksiyonlarına

Detaylı

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...

Detaylı

Hasıla, IS ve FE eğrilerinin kesişmeleri ile belirlenir, LM eğrisi IS ve FE nin kesiştiği noktaya intibak eder.

Hasıla, IS ve FE eğrilerinin kesişmeleri ile belirlenir, LM eğrisi IS ve FE nin kesiştiği noktaya intibak eder. BÖLÜM 12: AÇIK EKONOMİ TOPLAM ARZ- TOPLAM TALEP MODELİ 1 12. BÖLÜM Bu bölümde, daha önce kapalı ekonomi için geliştirilen toplam arz-toplam talep modeli dış ekonomik ilişkileri kapsayacak biçimde genişletilerek,

Detaylı

IS-LM-BP Grafikleri. A. Sabit kur rejimi ve tam (sınırsız) sermaye hareketliliği altında politikaların etkinliği:

IS-LM-BP Grafikleri. A. Sabit kur rejimi ve tam (sınırsız) sermaye hareketliliği altında politikaların etkinliği: IS-LM-BP Grafikleri A. Sabit kur rejimi ve tam (sınırsız) sermaye hareketliliği altında politikaların etkinliği: A.1. Sabit kur rejimi, sınırlı sermaye hareketliliği ve BP nin eğimi, LM in eğiminden düşükken

Detaylı

Ayrım I. Genel Çerçeve 1

Ayrım I. Genel Çerçeve 1 İçindekiler Önsöz İçindekiler Ayrım I. Genel Çerçeve 1 Bölüm 1. Makro Ekonomiye Giriş 3 1.1. Ekonominin Tanımlanması ve Bir Bilim Olarak Ekonomi 4 1.2. Ekonomi Teorisi ve Politikası 5 1.3. Makro Ekonomi

Detaylı

Burada C tüketimi, I yatırımı ve G kamu harcamalarını temsil etmektedir. Bu üç harcamanın toplamı iç talebi temsil etmektedir.

Burada C tüketimi, I yatırımı ve G kamu harcamalarını temsil etmektedir. Bu üç harcamanın toplamı iç talebi temsil etmektedir. B.E. A. Açık Bir Ekonomide Mal Piyasası Bir ekonomide mal piyasasına yönelen bir iç talep (yurtiçi vatandaşlardan kaynaklanan) mevcuttur. Aynı zamanda aynı ekonomide mal piyasasında yerli üretilen mallara

Detaylı

IS-LM-BP Grafikleri. B. Sabit kur rejimi ve tam (sınırsız) sermaye hareketliliği altında politikaların etkinliği:

IS-LM-BP Grafikleri. B. Sabit kur rejimi ve tam (sınırsız) sermaye hareketliliği altında politikaların etkinliği: IS-LM-BP Grafikleri B. Sabit kur rejimi ve tam (sınırsız) sermaye hareketliliği altında politikaların etkinliği: B.1. Sabit kur rejimi ve sınırsız sermaye hareketliliği durumunda para politikasının etkinliğini

Detaylı

16.Bölüm:Gelir ve Fiyat Düzeyinin Belirlenmesi: Toplam Talep-Toplam Arz Modeli. Doç.Dr.Tufan BAL

16.Bölüm:Gelir ve Fiyat Düzeyinin Belirlenmesi: Toplam Talep-Toplam Arz Modeli. Doç.Dr.Tufan BAL Ekonomi II 16.Bölüm:Gelir ve Fiyat Düzeyinin Belirlenmesi: Toplam Talep-Toplam Arz Modeli Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır.

Detaylı

A İKTİSAT KPSS-AB-PS/2007

A İKTİSAT KPSS-AB-PS/2007 1. Büyüme Kutupları nın, altyapı yatırımları ve dışsal ekonomiler yoluyla yaratacağı etkiler nedeniyle kalkınmanın önünde bir engel olduğunu belirten iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir? A) F. Perroux

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Chapter 15 Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları Slides prepared by Thomas Bishop Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Önizleme Para Nedir? Para arzının kontrolü Parasal varlık tutma

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

MİLLİ GELİRİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER: TÜKETİM, TASARRUF VE YATIRIM FONKSİYONLARI

MİLLİ GELİRİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER: TÜKETİM, TASARRUF VE YATIRIM FONKSİYONLARI MİLLİ GELİRİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER: TÜKETİM, TASARRUF VE YATIRIM FONKSİYONLARI Harcama yöntemine göre yapılan GSYİH hesaplaması GSYİH = C + I + G şeklinde idi. Biz burada GSYİH ile MG arasındaki farkı bir

Detaylı

AD AS MODELİ. Bilgin Bari İktisat Politikası 1

AD AS MODELİ. Bilgin Bari İktisat Politikası 1 AD AS MODELİ Bilgin Bari İktisat Politikası 1 Toplam talep ve toplam arz analizi ekonomide kısa dönemde ortaya çıkan dalgalanmaları anlamak toplam çıktı ve enflasyonun nasıl belirlendiğini anlamak için

Detaylı

ÜNİTE 6: PARA TALEBİ VE PARA PİYASASINDA DENGE İŞLEM AMAÇLI PARA TALEBİ TEORİLERİ

ÜNİTE 6: PARA TALEBİ VE PARA PİYASASINDA DENGE İŞLEM AMAÇLI PARA TALEBİ TEORİLERİ ÜNİTE 6: PARA TALEBİ VE PARA PİYASASINDA DENGE İŞLEM AMAÇLI PARA TALEBİ TEORİLERİ Paranın bir ekonomide yerine getirdiği birçok işlevi vardır. Para; bir değişim aracıdır, bir hesap birimidir ve bir değer

Detaylı

Orta Vadede (Dönemde) Piyasa Dengesi:

Orta Vadede (Dönemde) Piyasa Dengesi: .E.. Orta Vadede (Dönemde) iyasa Dengesi: S e D n öyle bir dengede denge şartı noktasında gerçekleşmektedir. Üretim kadar piyasa fiyat düzeyi ise seviyesinde gerçekleşmektedir. Olaya S eğrisi açısında

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT 2 1. A malının fiyatındaki bir artış karşısında B malına olan talep azalıyorsa A ve B mallarının özellikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A) A ve B

Detaylı

2009 VS 4200-1. Gayri Safi Yurt içi Hasıla hangi nitelikte bir değişkendir? ) Dışsal değişken B) Stok değişken C) Model değişken D) kım değişken E) içsel değişken iktist TEORisi 5. Kısa dönemde tam rekabet

Detaylı

Ekonominin Genel Dengesi

Ekonominin Genel Dengesi Bölüm 8 Ekonominin Genel Dengesi Bu bölümde ekonomide kısa ve uzun dönemde fiyat genel düzeyi, faiz ve toplam hasıla düzeylerinin nasıl belirlendiğinden bahsedeceğiz. Bu amaçla, IS-LM ve AD- AS modellerini

Detaylı

IS-MP-PC: Kısa Dönem Makroekonomik Model

IS-MP-PC: Kısa Dönem Makroekonomik Model 1 Toplam Talep Toplam Talebin Elde Edilmesi 2 Para Politikası AD Eğrisi 3 4 Eğrisi Toplam Talep Toplam Talebin Elde Edilmesi Keynes (1936), The General Theory of Employment, Interest, and Money Toplam

Detaylı

MİLLİ GELİR DENGESİ

MİLLİ GELİR DENGESİ MİLLİ GELİR DENGESİ 9.03.2017 osenses@ktu.edu.tr 1 MİLLİ GELİR DENGESİ Milli gelir dengesi, toplam arz ile toplam talebin kesiştiği yerde bulunmaktadır. Bir ekonomide toplam tasarruflarla, toplam yatırımların

Detaylı

ÜNİTE 5: DÖVİZ KURLARININ ANLAMI VE BELİRLENMESİ DÖVİZ KURLARININ ANLAMI

ÜNİTE 5: DÖVİZ KURLARININ ANLAMI VE BELİRLENMESİ DÖVİZ KURLARININ ANLAMI ÜNİTE 5: DÖVİZ KURLARININ ANLAMI VE BELİRLENMESİ DÖVİZ KURLARININ ANLAMI Döviz kurları, farklı ülkelerde üretilen mal ve hizmetlerin fiyatları arasında karşılaştırma yapılmasına olanak sağlayarak başta

Detaylı

Ekonomide Uzun Dönem. Bilgin Bari İktisat Politikası 1

Ekonomide Uzun Dönem. Bilgin Bari İktisat Politikası 1 Ekonomide Uzun Dönem Bilgin Bari İktisat Politikası 1 Neden bazı ülkeler zengin bazı ülkeler fakir? Bilgin Bari İktisat Politikası 2 Bilgin Bari İktisat Politikası 3 Bilgin Bari İktisat Politikası 4 Bilgin

Detaylı

BÖLÜM 10: AÇIK BİR EKONOMİDE TOPLAM PLANLANAN HARCAMA ve HASILA DÜZEYİ

BÖLÜM 10: AÇIK BİR EKONOMİDE TOPLAM PLANLANAN HARCAMA ve HASILA DÜZEYİ BÖLÜM 0: AÇIK BİR EKONOMİDE TOPLAM PLANLANAN HARCAMA ve HASILA DÜZEYİ Uluslararası ticaret ve ödeme akımlarına açık olan bir ekonomi, dışa kapalı olan bir ekonomiye göre farklı sorunlarla karşı karşıyadır.

Detaylı

Döviz Kurunun Belirlenmesi

Döviz Kurunun Belirlenmesi Bölüm 13 Döviz Kurunun Belirlenmesi Döviz kuru, ekonomideki bir çok değişkeni etkilemesi bakımından önemli bir değişkendir. Dış ticareti belirlemesinin ötesinde, enflasyon, yatırım ve tüketim kararları

Detaylı

Keynesgil Faiz Teorisi (Keynes in Likidite Tercihi Teorisi)

Keynesgil Faiz Teorisi (Keynes in Likidite Tercihi Teorisi) Bölüm 3 Faiz Teorileri Önceki bölümde faiz oranlarının ekonomide oynadığı önemli rolden bahsetmiş ve faiz oranlarının nasıl hesapladığını göstermiştik. Bu bölümde ise faiz oranlarının nasıl belirlendiğinden

Detaylı

EKONOMİ SORULARI VE CEVAPLARI

EKONOMİ SORULARI VE CEVAPLARI EKONOMİ SORULARI VE CEVAPLARI SORU 1: Aşağıdakilerden hangisi, marjinal maliyet düzeyini etkilemeden, oluşturulan yeni fiyat düzeyi ile monopolün sosyal maliyetini gidermeye yönelik bir politikadır? A)

Detaylı

APC= = = + c bulunur. Bunun anlamı gelir arttıkça bireylerin ortalama tüketim

APC= = = + c bulunur. Bunun anlamı gelir arttıkça bireylerin ortalama tüketim A. Toplam Harama ve Denge Gelir Düzeyi A.. Tüketim Fonksiyonu ve Tüketim ğilimi Keynes e göre, devletin olmadığı bir ekonomide ( = C + I) bir dönemdeki (ari dönemdeki) tüketim, ari gelirin bir fonksiyonudur

Detaylı

Bölüm 4 ve Bölüm 5. Not: Bir önceki derste Fiyat, Piyasa kavramları açıklanmıştı. Derste notlar alınmıştı. Sunum olarak hazırlanmadı.

Bölüm 4 ve Bölüm 5. Not: Bir önceki derste Fiyat, Piyasa kavramları açıklanmıştı. Derste notlar alınmıştı. Sunum olarak hazırlanmadı. Bölüm 4 ve Bölüm 5 Not: Bir önceki derste Fiyat, Piyasa kavramları açıklanmıştı. Derste notlar alınmıştı. Sunum olarak hazırlanmadı. Talep Piyasada satıcıların faaliyetleri arzı, alıcıların faaliyetleri

Detaylı

Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz?

Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz? 7. MALİYETLER 193 Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz? 7.1. Kısa Dönem Firma Maliyetleri 7.1.1. Toplam Sabit Maliyetler 7.1.2. Değişken Maliyetler 7.1.3. Toplam Maliyetler (TC) 7.1.4. Marjinal Maliyet (MC) 7.1.5.

Detaylı

M1 = Nakit + Vadesiz Mevduat + Diğer Çek Yazılabilir Mevduat (16.1)

M1 = Nakit + Vadesiz Mevduat + Diğer Çek Yazılabilir Mevduat (16.1) BÖLÜM 16: PARA ARZI Bu bölümde para arzı üzerinde durulacaktır. Bu bağlamda para arzının tanımı-para arzının hangi unsurlardan oluştuğu, bankaların para yaratması, para çarpanı ve para arzının belirleyicileri

Detaylı

Mikro Final. ĐKTĐSAT BÖLÜMÜ MĐKROĐKTĐSAT 1 FĐNAL-SINAVI SORULARI Saat: 10:45

Mikro Final. ĐKTĐSAT BÖLÜMÜ MĐKROĐKTĐSAT 1 FĐNAL-SINAVI SORULARI Saat: 10:45 MERSĐN ÜNĐVERSĐTESĐ ĐKTĐSADĐ VE ĐDARĐ BĐLĐMLER FAKÜLTESĐ ĐKTĐSAT BÖLÜMÜ MĐKROĐKTĐSAT 1 FĐNAL-SINAVI SORULARI 21.01.2011 Saat: 10:45 Mikro1 2010 Final Çoktan Seçmeli Sorular Sorunun yanıtı olan veya cümleyi

Detaylı

BÖLÜM 11: ÖDEMELER DENGESİ, FAİZ HADDİ VE HASILA DÜZEYİ: IS-LM-BP MODELİ (MUNDELL-FLEMİNG MODELİ)

BÖLÜM 11: ÖDEMELER DENGESİ, FAİZ HADDİ VE HASILA DÜZEYİ: IS-LM-BP MODELİ (MUNDELL-FLEMİNG MODELİ) 1 BÖLÜM 11: ÖDEMELER DENGESİ, FAİZ HADDİ VE HASILA DÜZEYİ: IS-LM-BP MODELİ (MUNDELL-FLEMİNG MODELİ) Bu bölümde IS-LM modeli, uluslararası mal ve sermaye hareketlerini kapsayacak şekilde genişletilecektir.

Detaylı

ÜNİTE 5: DÖVİZ KURLARININ ANLAMI VE BELİRLENMESİ DÖVİZ KURLARININ ANLAMI

ÜNİTE 5: DÖVİZ KURLARININ ANLAMI VE BELİRLENMESİ DÖVİZ KURLARININ ANLAMI ÜNİTE 5: DÖVİZ KURLARININ ANLAMI VE BELİRLENMESİ DÖVİZ KURLARININ ANLAMI Döviz kurları, farklı ülkelerde üretilen mal ve hizmetlerin fiyatları arasında karşılaştırma yapılmasına olanak sağlayarak başta

Detaylı

SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2

SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2 SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2 1. SERMAYE, YATIRIM VE TASARRUF 2 1.1. SERMAYE VE YATIRIM 2 1.2. TASARRUF VE PORTFÖY TERCİHİ 2 1.3. SERMAYE PİYASASI 3 2. SERMAYE TALEBİ 3 2.1. YATIRIMIN NET BUGÜNKÜ

Detaylı

DURGUNLUK VE MALİYE POLİTİKASI

DURGUNLUK VE MALİYE POLİTİKASI 1 DURGUNLUK VE MALİYE POLİTİKASI Durgunluk Tanımı Toplam arz ile toplam talep arasındaki dengesizlik talep eksikliği şeklinde ortaya çıkmakta, toplam talebin uyardığı üretim düzeyinin o ekonominin üretim

Detaylı

FİYAT MEKANİZMASI: TALEP, ARZ VE FİYAT

FİYAT MEKANİZMASI: TALEP, ARZ VE FİYAT FİYAT MEKANİZMASI: TALEP, ARZ VE FİYAT TALEP Bir ekonomide bütün tüketicilerin belli bir zaman içinde satın almayı planladıkları mal veya hizmet miktarına talep edilen miktar denir. Bu tanımda, belirli

Detaylı

Ekonomi II. 19.Para ve Bankacılık. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 19.Para ve Bankacılık. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 19.Para ve Bankacılık Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 19.1.Paranın Tanımı ve Fonksiyonları Para,

Detaylı

meydana gelen değişmedir. d. Ek bir işçi çalıştırıldığında sabit maliyetlerde e. Üretim ek bir birim arttığında toplam

meydana gelen değişmedir. d. Ek bir işçi çalıştırıldığında sabit maliyetlerde e. Üretim ek bir birim arttığında toplam A 1. Aşağıda verilen ifadelerden hangisi eş-ürün eğrisi ile ilgili değildir? a. Girdilerin pozitif marjinal fiziki ürüne sahip olması b. Girdilerin azalan marjinal fiziki ürüne sahip olması c. Girdilerin

Detaylı

BÖLÜM 11: ÖDEMELER DENGESİ, FAİZ HADDİ VE HASILA DÜZEYİ: IS-LM-BP MODELİ (MUNDELL-FLEMİNG MODELİ)

BÖLÜM 11: ÖDEMELER DENGESİ, FAİZ HADDİ VE HASILA DÜZEYİ: IS-LM-BP MODELİ (MUNDELL-FLEMİNG MODELİ) BÖLÜM 11: ÖDEMELER DENGESİ, FAİZ HADDİ VE HASILA DÜZEYİ: IS-LM-BP MODELİ (MUNDELL-FLEMİNG MODELİ) 1 Bu bölümde IS-LM modeli, uluslararası mal ve sermaye hareketlerini kapsayacak şekilde genişletilecektir.

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Teorisinin Politika Yansımaları ve Enflasyonla Mücadele

Rasyonel Beklentiler Teorisinin Politika Yansımaları ve Enflasyonla Mücadele Bölüm 12 Rasyonel Beklentiler Teorisinin Politika Yansımaları ve Enflasyonla Mücadele Geçen haftaki derste rasyonel beklentiler kavramını açıklamış ve bu kavramla birlikte ortaya çıkan Yeni Klasik ve Yeni

Detaylı

İKT 207: Mikro iktisat. Faktör Piyasaları

İKT 207: Mikro iktisat. Faktör Piyasaları İKT 207: Mikro iktisat Faktör Piyasaları Tartışılacak Konular Tam Rekabetçi Faktör Piyasaları Tam Rekabetçi Faktör Piyasalarında Denge Monopson Gücünün Olduğu Faktör Piyasaları Monopol Gücünün Olduğu Faktör

Detaylı

Chapter 9. Ticaret Politikasının Araçları. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.

Chapter 9. Ticaret Politikasının Araçları. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Chapter 9 Ticaret Politikasının Araçları Slides prepared by Thomas Bishop Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Önizleme Gümrük tarifesinin tek bir sektördeki kısmi denge analizi:

Detaylı

P M/P i Ip AE, AD ve Y. Şekil 7.1: Kapalı Bir Ekonomide Toplam Talep Eğrisinin Türetilişi

P M/P i Ip AE, AD ve Y. Şekil 7.1: Kapalı Bir Ekonomide Toplam Talep Eğrisinin Türetilişi 1 BÖLÜM 7: TOPLAM TALEP VE TOPLAM ARZ Bu bölümde IS-LM modelinin fiyatlar genel seviyesi sabit varsayımı terk edilerek ekonomideki toplam talep; daha sonra farklı yaklaşımlar altında toplam arz eğrisi

Detaylı