TÜRK GERİATRİ DERNEĞİ 1. Kuruluşunun 10. Yıl Etkinlikleri Kapsamında 1 Ekim Uluslararası Yaşlılar Günü

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRK GERİATRİ DERNEĞİ 1. Kuruluşunun 10. Yıl Etkinlikleri Kapsamında 1 Ekim Uluslararası Yaşlılar Günü"

Transkript

1 TÜRK GERİATRİ DERNEĞİ 1 Kuruluşunun 10. Yıl Etkinlikleri Kapsamında 1 Ekim Uluslararası Yaşlılar Günü İstediğimiz/beklediğimiz Gelecek Yaşlıların Anlattıklarında Saklıdır! GENİŞLETİLMİŞ BASIN BİLDİRİSİ Türk Geriatri Derneği (TGD) yaşlıların sağlık sorunlarının tanımlanmasına, bu sorunlardan korunmaya ve çözüm önerilerinin geliştirilmesine yönelik olarak çok yönlü araştırma ve uygulamalar yapan bilimsel bir dernek olup, yaşlıyı MULTİDİSİPLİNER yani, tıp alanındaki ilgili tüm uzmanlık dallarını ve disiplinleri bir araya getirecek bir anlayışla değerlendirmektedir. Dernek aynı zamanda ülkemizi International Association of Gerontology and Geriatrics (Uluslararası Gerontoloji ve Geriatri Birliği), European Aging Platform (Avrupa Yaşlanma Platformu) ve European Union Geriatric Medicine Society (Avrupa Biriği Geriatrik Tıp Derneği) de temsil eden Türk Geriatri Derneği tarafından düzenlenen kongre ve kurslar International Institute on Ageing (Uluslararası Yaşlanma Enstitüsü) tarafından desteklenmektedir. 1

2 1. YAŞLANMA ve GÜNCEL DURUM DÜNYADA Yaşlılık kimi kaynaklara göre 60, kimi kaynaklara göre ise 65 yaş ve üzeri dönem olarak tanımlanmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü tanımına göre 65 yaş ve üzeri olarak kabul edilen yaşlı nüfus 2010 yılında 524 milyondur. Bu sayının 2050 yılında 1,5 milyara yükseleceği tahmin edilmektedir. Dolayısı ile; yirminci yüzyıl ile birlikte gelişen en önemli kavram toplumların yaşlanması dır. Tıp, bilim ve teknoloji üçgenindeki gelişmeler ve doğum oranlarındaki azalma bu süreçte temel taşı oluşturmuştur. Öte yandan sağlık alanındaki gelişmeler sonucunda tüm yaşlardaki yaşam beklentisinin artması, her yıl yaşlı nüfus grubuna dahil olan insan sayısının fazlalaşması ile sonuçlanmaktadır. Dünya genelinde 1998 yılında ilk defa yaşlı bireylerin toplam nüfus içindeki payı çocukların payını geçmiştir. Bugün dünya nüfusunun %10 nunu 65 ve daha yukarı yaşlardaki bireyler oluşturmaktadır. Yapılan projeksiyonlarda 2020 yılında dünya nüfusunun 7.5 milyara, altmış yaş ve üstü nüfus grubunun 1 milyara ulaşacağı tahmin edilmektedir. Dünya genelinde her geçen ay yaklaşık 800 bin kişi yaşlılığa adım atmaktadır. İleriki yıllarda yaşlı nüfus çoğunlukla gelişmekte olan ülkelerde yaşayacaktır. Yaşlı nüfusun artması ile birlikte bulaşıcı olmayan hastalıkların sıklığın da artma eğilimi vardır. Günümüzde kalp hastalıkları, kanser ve diabetes mellitus sıklığındaki geçmişe göre farklılık yaşlanmanın yanı sıra, beslenme ve yaşam tarzı özelliklerinin bireylerin hastalık profillerine olan etkilerine dair mesajlar vermektedir. Özellikle endüstrileşmiş ülkelerde nüfusun yaş dağılımındaki değişikliklere paralel olarak sağlık hizmetlerinin paylaşımı ve sosyal güvenlik hakları gibi pek çok sorunun hızla ortaya çıkması toplumları sosyal ve politik açıdan adeta bir açmazla karşı karşıya bırakmıştır. Gerekli sosyal destek sistemleri oluşturulmadan ortaya çıkan yaşlı nüfustaki patlama halen yılda % 2.5 oranında bir artışla devam etmektedir ve bu toplam popülasyondaki artış oranından çok daha fazladır. Günümüzde kalp hastalıkları, kanser ve diabetes mellitus sıklığındaki geçmişe göre farklılık yaşlanmanın yanı sıra, beslenme ve yaşam tarzı özelliklerinin bireylerin hastalık profillerine olan etkilerine dair mesajlar vermektedir. TÜRKİYE DE 1935 yılında Türkiye nüfusunun %3,9 unu (628,041) 65 yaş üstü bireyler oluşturmaktaydı. Günümüzde ise nüfüsun %7,5 i (5,682,003) geriatrik yaş grubunda yer almaktadır. Türkiye de 1970 yılında yapılan nüfus sayımında 65 yaş ve üzerindeki kişiler toplam nüfusun % 4,5 unu oluştururken ( kişi) 1990 nüfus sayımında bu oran % 5.95 e ( / ) yükselmiştir.1990 yılında her 1000 kişiden 43 ü 65 yaş üzerinde iken 1997 yılında bu sayı 60 a yükselmiş, 2010 yılında ise 110 a ulaşmıştır. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre; Türkiye Cumhuriyeti nin 100. yılında yaklaşık 82 milyon nüfuslu, yaşlı oranının artık yüzde 10'lara ulaştığı, doğurganlık hızının yavaşladığı bir ülke olacağı ön görülmektedir. Doğuşta beklenen yaşam süresi, yeni doğmuş bir bireyin yaşamı boyunca belirli bir dönemdeki yaşa 2

3 özel ölümlülük hızlarına maruz kalması durumunda yaşaması beklenen ortalama yıl sayısıdır. TUİK tarafından Türkiye nin, doğuşta beklenen yaşam süresi 78,5 yıl olarak tahmin edilmektedir. Ülkemizde 2012 yılı itibarıyla yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki payının %7,5 e ulaştığı görülmektedir. 2. YAŞLI SAĞLIĞININ KORUNMASI ve GELİŞTİRİLMESİ İÇİN ÖNCELİKLİ ALANLAR Yaşlı sağlığı için Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesi tarafından beş öncelikli alan belirlenmiştir: a. Düşmelerin önlenmesi a. Altmış beş yaş ve üzeri bireylerin %30 u ve 80 yaş üzeri bireylerin %65 i her yıl düşmektedirler. b. Kadınlar erkeklere göre osteoporoz ve kas gücü açısından daha fazla risk altındadır. b. Bedensel etkinliğin artırılması a. Hastalıkların önlenmesi, yaralanmaların azalması, ruhsal, sosyal, bilişsel, cinsel sağlığın korunması için önerilir. c. Yaşlı bireyler için grip aşısının yapılması a. Mevsimsel grip hastalığı dönemlerinde yaşlılar olumsuz etkilenmektedirler. d. Evde bakım hizmetlerinin geliştirilmesi için kamusal mekanizmaların güçlendirilmesi a. Kamusal mekanizma olmaksızın bu hizmetlerin eksik olduğu bilinmelidir. e. Sağlık ve sosyal hizmet sunulan kurumlarda geriatri ve gerontoloji açısından kapasite geliştirilmesi a. Birinci basamak hizmeti sunan sağlık çalışanlarının konuya ilişkin donanımlarında eksiklikler bulunmaktadır. Eksikliğin giderilmesi akılcı bir çözüm olarak sunulmaktadır. Bu önceliklerin üç destekleyici mekanizmaya gereksinimi bulunmaktadır: 1. Sosyal izolasyon ve toplumsal dışlanmanın önlenmesi 2. Yaşlılara yönelik kötü muamelenin önlenmesi 3. Demans ve uzun süren palyatif bakım hastalarını da kapsayan hizmetlerin niteliğinin artırılması 3. YAŞLILIK DÖNEMİNDE KORUYUCU HEKİMLİK YAKLAŞIMLARI Yaşlılık döneminde de tıpkı diğer yaş gruplarında olduğu gibi koruyucu hekimlik yaklaşımlarının sürdürülmesi gerekmektedir. Aşağıda ayrıntıları yer alan uygulamalar hekimlerin gözetim ve yönlendirmesinde yapılmalıdır. a. Birincil korunma yaklaşımları; hastalıklar olmadan yapılması gereken uygulamaları kapsar. Örneğin; 1. Herhangi bir tütün ürünü kullanmamak 2. Bedensel etkinlik yapmak 3. Yeterli ve dengeli beslenmek 4. Sosyal açıdan aktif olmak 3

4 5. Aşılama hizmetlerinden yararlanmak 5.1. Mevsimsel grip aşısı ve zatürre aşıları ülkemizde yaşlılık döneminde rutin olarak uygulanmaktadır. Tetanoz aşısı için erişkinlere önerilen uygulama yaşlılar için de geçerlidir. Buna ek olarak, özel seçenekler de gerektiğinde uygulanabilir (menengokok, hepatit B, vb). b. İkincil korunma yaklaşımları; hastalıkların erken tanısı ve tedavisine yönelik uygulamalar bütünüdür. Herhangi bir şikâyet olmadığında da bireylerin hekime başvurmaları değerlidir. Bu başvurularda, yaşlılık döneminde daha sık görülen kalp ve damar hastalıkları, şeker hastalığı, kanser (meme, barsak gibi), kemik erimesi, kan yağlarında düzensizlikler gibi süregen şekilde görülen hastalık ve risklerin araştırılmasına öncelik verilir. Belli riskleri olan kişilere yönelik de özel taramalararaştırmalar yapılır. Sigara içen yaşlıların da bırakma konusunda danışmanlık almaları önerilmektedir. c. Üçüncül korunma yaklaşımları; rehabilitasyon hizmetlerini kapsar. 4. YAŞLILIK DÖNEMİNDE SIK GÖRÜLEN SORUNLARI ve ÖNLEMLEYE İLİŞKİN ÖNERİLER 4.1. KALP ve DAMAR HASTALIKLARI Yapılan araştırmalar damar hastalığı olan kişilerin genel topluma oranla beklenen yaşam sürelerinin 10 yıl daha kısa olduğunu göstermiştir. Ortalama yaşam süresinin uzamasına bağlı olarak yaşlılarda arterioskleroz (damar sertliği) gelişme ve semptomatik (belirtiler veren) kalp ve damar hastalığı görülme sıklığında da artış olmaktadır. ABD de halen 8-10 milyon kişinin damar hastalığı olduğu tahmin edilmektedir.görülme sıklığı yaşla artmaktadır ve non-invaziv test sonuçlarına göre 70 yaş üzerindekilerin % 20 sinde çevrel arter (atardamar) hastalığı vardır. Kimler risk altında? Yaşlılarda sıklıkla kalp damar hastalığı ve beyin damar hastalığı birlikte bulunmaktadır. Yaşın ileri oluşu, şeker hastalığı ve sigara içmeye devam edilmesi de hastalığın seyrini olumsuz yönde etkilemekte ve risk faktörlerinin üst üste eklenmesi ile kalp damar hastalığı olanların mortalite oranı da artmaktadır. Kalp hastalıkları, özellikle en sık görülen koroner kalp hastalığı, geniş ölçüde yaşa ve cinsiyete bağlıdır. İlerleyen her on yaş hastalığa yakalanma riskini takriben 2 kat artırır. Erkeklerde kadınlardan yaklaşık 7 yaş erken başlar ve daha sık gelişir. Kalp hastalıkları artıyor mu? Kalp hastalarının sayısını önümüzdeki 10 yılda belirleyecek başlıca üç etken nüfus artışı, nüfusun ortalama yaşının ilerlemesi ve bireylerde kalp damar hastalığına yatkınlığın artmasıdır. Yıllık artış tahminlerini yüzde olarak nüfus artışını 1,4, yaşlanma sonucu artışı 2,8, kalp damar hastalığına eğilim sonucu artışı da 2,8 olarak varsaymanın hiç abartılı olmadığı söylenebilir. Bu dinamiklere göre, kalp-damar hastalarının sayısının yılda % 7,2 artacağı 4

5 öngörülebilir. Önümüzdeki 10 yıl sonunda, kalp damar hastası sayısının günümüzdeki tahmini 2,8 milyondan tam ikiye katlanarak 5,6 milyona yükselmesi beklenmektedir. Hipertansiyon Hipertansiyon, kalp-damar hastalıkları risk faktörleri arasında en önde gelen ve en yaygın olanıdır.2000 yılı itibariyle ülkemiz nüfusu 67.8 milyondur ve erişkin nüfusda (18 yaş üzeri) 15 milyon hipertansif hasta vardır yılında nüfusumuzun yaklaşık 78 milyon olması tahmin edilmektedir. Mevcut veriler ışığında yaklaşık 27 milyon insanımızın hipertansif olacağı söylenebilir. Hipertansiyon Dünya da 1 milyardan fazla insanı etkilemekte ve inme riski açısından birinci derece risk faktörünü oluşturmaktadır. Hipertansiyon, iskemik ve hemorajik beyin damar hastalıkları için en önemli risk faktörüdür. Türkiye de durum Bizim nüfus yapımız hala genç olup gelişme yolundaki toplumları andırırken, ölüm kalıbımız yaşlı gelişmiş toplumlardakine benzer biçimde kalp-damar hastalıklarının tahribatını yansıtmaktadır. Bu gidişin önü alınmazsa, 10 yıl sonra daha yaşlı bir yapıya sahip olduğumuzda kalp-damar hastalığı ve buna bağlı ölüm salgını ulusumuzu büsbütün sarsacaktır. O zaman nüfusun % inin, yani bugünkünün iki katına yakın olan 8,5 milyon kişinin 64 yaşını aşması beklendiğinden, koroner ve serebrovasküler hastalıktan ölümün iki kat artması muhtemel görünmektedir yılında yalnızca koroner nedenle hayatını kaybedeceklerin sayısının 330 bine, serebrovasküler kökenli ölümlerin de 80 bine yükseleceği varsayılabilir KADIN SAĞLIĞI AÇISINDAN YAŞLILIK Yaşlanan dünyada oransal olarak kadın nüfusu, erkeğe kıyasla giderek artmakta, tüm yaşlarda eşitken, 60 yaş ve üzerinde toplumun %54 ünü, 80 yaş ve üzerinde ise %63 ünü oluşturmaktadır. Bir diğer deyişle, kadınlar erkeklerden ortalama 7 yıl daha uzun yaşamaktadırlar. Bu sürecin işlevsel olarak sağlıklı yaşanması, hastalıklar ortaya çıkmadan, koruyucu hekimlik hizmetlerinin gençlik yıllarından başlanarak sağlanmasını gerektirmektedir. Yaşlı kadınların sağlık algıları Kadınların kendi sağlık sorunları ile ilgili algıları, her zaman gerçek sorunlarla örtüşmemektedir. Örneğin, yarısından çoğu, ileri yaşlarındaki en önemli olumsuz sağlık beklentilerinin kanserle bağlantılı olduğunu düşünmelerine karşın sadece % 7 gibi küçük bir kısmı, kalp ve damar hastalıklarının önemini vurgulamışlardır. Oysa kadınların ölüm nedenlerine bakıldığında kalp ve damar hastalıkları açık ara ile önde gitmektedir. Bu nedenledir ki yaşlarından başlayarak myokard enfarktüsü, yaşlarından başlayarak da inme, en önemli sağlık sorunlarının başında gelmektedir. Toplumda yanlış şekilde yerleşen, kalp hastalıkları erkek hastalığıdır görüşü, kadınların bu açıdan hekimler 5

6 arasında bile ihmal edilmelerine sebep olmuş, tüm koruyucu önlemler ve tedaviler, erkekler üzerinde yoğunlaştırılmıştır. Bunun sonucu olarak da on yıllar içerisinde erkekler arasında kalp ve damar hastalıklarına bağlı ölümler hızla azalırken kadınlarda oranlar sabit olarak devam etmektedir. Türkiye de yapılan çalışmalar da dünya ile uyumlu olarak her 10 yıl yaşlanmada kadınların erkeklerden daha yüksek bir riske sahip olduklarını, zemin hazırlayan diyabetin (şeker hastalığı), hipertansiyonun, metabolik sendromun, kan kolesterol ve trigliserid düzeylerinin yaşlanan kadında daha sık görüldüklerini sergilemektedirler. Tüm bu sorunların ortak paydası olan şişmanlık ve bel kalça oran artışı, özellikle ileri yaşlarda kadınlarda erkeklere oranla daha sık görülmekte, yine sigara kullanma alışkanlığı, erkeklerde azalırken kadınlar arasında artmaktadır. Öneriler Koruyucu hekimlik ön planda olduğuna göre yaşam tarzı düzenlemesi kritik önem taşır. Sigara içmemek, sağlıklı beslenmek, düzenli spor yapmak, vücut ağırlığını kontrol etmek, aşırı alkol tüketmemek, önlemler arasında sayılabilir. Tarama testlerinin düzenlik aralıklarla yapılması gerekir. Açlık kan şekeri, tam idrar analizi, kan yağlarının ölçümü, kemik dansitesi ölçümü, tiroid taraması yanında mamografi, her yıl gaitada gizli kan, 5 yılda bir sigmoidoskopi veya 10 yılda bir kolonoskopi, önerilen tarama yöntemleri arasındadır YAŞLILIKTA KULAK BURUN BOĞAZ SORUNLARI İşitme kaybı 65 yaş üstü bireylerin %33 ünden daha fazlasında işitme kaybı olduğu tahmin edilmektedir. İşitme kaybı insidansı her dekatla birlikte ikiye katlanmaktadır. 60 yaşında %16, 70 yaşında %32, 80 yaşında %64 işitme kayıplı birey olacaktır. Erkek bireylerde insidans daha yüksektir. Yaşlılıktaki en sık işitme kaybı presbiakuzidir. Presbiakuzi yaşın ilerlemesi ile bilateral yükseks frekanslarda sensörinöral iştme kaybı olmasıdır. 50 yaş sonrasında ortalama her dekatta 9 db kayıp olması beklenmektedir ancak bireysel farklılıklar olduğu da unutulmamalıdır. İşitme kaybı dışında konuşmayı anlama veya başka bir deyişle konuşma diskriminasyonu da artan yaşla birlikte etkilenmektedir. Yaşlı bireyler genellikle konuşmayı anlamada zorlanırlar. Bu durum özellikle gürültülü ortamlarda ve sesin geliş yönüne göre belirginlik kazanır. Bu durumdan korunmak için çok gürültülü ortamlardan uzak durulmalı, uzun süreli yüksek sese maruziyetten kaçınılmalıdır. Özellikle böbrek rezervi az olan hastalarda ototoksik ilaç kullanılmamalıdır. Erken teşhis çok önemlidir. Erken dönemde başlanacak işitme tedavisi bu durumun ilerlemesini durdurabilir veya yavaşlatabilir. Tedavide başta işitme cihazları ve korunma yer almaktadır. Yaşlı popülasyonda hayat kalitesini arttıran başlıca faktörlerden birisinin normal işitme olduğu akılda tutulmalıdır. Baş dönmesi Yaşla birlikte insidansı artan bir diğer KBB hastalığı ise baş dönmesidir. 65 yaş üstü popülasyonda bireylerin %25 inde son bir yıl içerisinde en az bir kez baş dönemesi atağı olmaktadır. Gerekli tedavi ile %50 nin üzerinde başarı sağlanmaktadır. Hastalarda risk faktörleri sorgulanmalı ve örneğin ani hareketler, ilaç kullanımı, daha önceki cerrahi 6

7 girişimler ve ek hastalıklar ayrıntılı bir biçimde incelenmelidir. Hastaların büyük bir çoğunluğunda şikayetler ortostatik karakterdedir ve yavaş hareket ile ani hareketlerden kaçınılması ile önlenebilir. Bunun dışında benign paroksismal posizyonel vertigo (BPPV) tedavisi Epley manevrası ile yapılabilir. Tanıda görme, denge ve propriyoseptif sistemleri ayrı ayrı ve birarada değerlendirmeyi sağlayan dinamik postürografi objektif sonuç vermesi nedeniyle önemlidir. Görme sorunlarından astigmatizmin de dengesizlik yapabilceği akılda tutlmalıdır. Son olarak tedavide vestibüler rehabilitasyon bu yaş grubunda özellikle yararlı olmaktadır. Baş boyun kanserleri Geriatrik yaş grubundaki bir diğer sorun ise baş boyun kanserleridir. Her ne kadar prostat, meme, akciğer, kolorektal kanserler ve lenfomaya oranla insidansı düşük olsa da baş boyun kanserleri yaşlı popülasyonu etkilemekte ve yaşam kalitesini etkilemektedir. Yaklaşık olarak geriatrik popülasyonda her yıl 200,000 yeni kanser vakası bildirilmekte ve bu bireylerin 50,000 den fazlası hayatını kaybetmektedir. Baş boyun kanserlerinin başılacaları; gırtlak, oral kavite (Dil,Dudak,Yanak,Çene) ve cilt kanserleridir. Tüm yaş grupları için genel baş boyun kanseri insidansı %3 tür. Geriatrik popülasyonda ise bu değer yaklaşık % 1 dir. Tedavi başarısındaki tek ve en önemli etken erken teşhis ve toksik maruziyetin önlenmesidir YAŞLILARDA SİNDİRİM SİSTEMİ SORUNLARI Yaşlanma ve onunla alakalı bazı fizyolojik gerilemeler indirim sistemini önemli ölçüde etkiler. Bunlar ve hastalıkların yaşlılıkta farklı seyretmesi tanı ve tedavide önemlidir. YEMEK BORUSU Gastroözofageal reflü hastalığı (GÖRH) GÖRH mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçışı ve bunun yol açtığı rahatsızlık olarak tanımlanır. Normal popülasyonda semptomlar oldukça tipiktir, oysa yaşlılarda belirtiler oldukça atipiktir ve tanı güçlüğü oluşturur.genellikle semptomlar siliktir, hatta ağır hastalık varlığında bile bazı hastalarda hiç belirti yoktur. Bu nedenle tanı genellikle endoskopik olarak konur. Özellikle ağrı ve yutma güçlüğü olanlarda mutlaka endoskopik inceleme yapılmalıdır. Kanser Özofagus kanseri Dünya'da Japonya ve Uzak Doğu'da ve Batı toplumlarında zencilerde sıktır. Ülkemizde ise Doğu Bölgelerinde sıktır. Yemek borusu kanseri yaşlılarda daha sık görülür. Sigara ve alkol kullanımı ve kötü beslenme ile risk artar. 7

8 MİDE Peptik ülser hastalığı Bu yaş grubunda midenin peptik ülserleri genellikle azalmış mide koruyucu faktörleri zemininde ağrı kesici ilaç kullanımı etkisiyle olur. Yaşlılarda H. pylori infeksiyonu, diğer yaş gruplarındaki gibi, mide mukozasında inflamasyondan ülserasyona kadar çeşitli hasara yol açabilir. Helicobacter pylori enfeksiyonu ülser hastalığı yanı sıra mide kanseri ve lenfomasıyla da ilişkilidir. İNCE BAĞIRSAK İnce bağırsakta yaşlılıkta bazı fizyolojik değişiklikler olursa da genellikle önemsizdir. İnce barsak sekresyon, emilim, immunolojik ve motilite fonksiyonlarını yaşamın sonuna kadar büyük ölçüde korur. Yaşlılarda anca özgün ince barsak hastalıkları görülebilir. KALIN BAĞIRSAK Kalın barsak yaşlılıktan özel olarak etkilenmez, yani yaşlılıkla gelişen kalın barsak organik veya fizyolojik değişmeleri yoktur. Ancak, bazı kalın barsak hastalıkları yaşlılıkta daha sık tır. Kabızlık Kabızlık dışkılamanın seyrelmesi ve zorlaşmasına verilen isimdir. Organik (tıkayıcı) nedenler veya bağırsağın işlevsel bozukluklarına bağlı olarak ortaya çıkar. Gençlerde görülme oranı %2 iken, 65 yaşın üstündeki insanlarda bu oran erkekler için %25 ve kadınlar için %34 olur. Bu nedenle kabızlık yaşlı insanlar için önemli sağlık sorunlarından biridir. Kalın bağırsak kanseri Kalın bağırsak kanseri yaşlıların hastalığıdır. Hastaların %90 ı 50 yaşın üzerinde ve %20-40 ı 80 yaş üzeridir. Kadın ve erkekleri eşit oranda tutar YAŞLILARDA OSTEOPOROZ Kemik kaybı Kemik kaybı 30 yaşlarında başlar, 80 yaşında kişide var olan doruk kemik kitlesinin %30 u kaybedilmiştir. Yaşla birlikte omurga kırık insidansı giderek artmaktadır. Omurga kırığı; yaşam kalitesinin bozulmasına, mide barsak ve solunum sistem sorunlarında artışa, anksiyete, depresyon ve ölüme neden olabilmektedir. Çok daha önemli olan, bu hastalarda takip eden yıl içinde 5 kat fazla başka kırık riski olduğudur. 8

9 Yakınmalar Sırt ağrısı bu grup hastada, en sık yakınma olarak karşımıza çıkmaktadır. Ülkemizde yapılan bir çalışmadaosteoporoza bağlı sırt ağrısı %39.6 oranında bulunmuştur. Çoğu hasta sırt ağrısını yaşlanmanın bir parçası olarak algılamakta ve doktoru ile paylaşmamaktadır. Kırık ilişkili sorunlar hastanın yaşantısını belirgin derecede etkilemektedir. Örneğin, sırt omurlarındaki kırıklarda, akciğer fonksiyonları belirgin derecede azalmaktadır. Çoklu omurga kırıkları; boyda kısalma, sırt kamburunda artış ve iç organlara baskı ile sonuçlanmaktadır. Kırıklara bağlı ölümler Kırık sonrası ilk 1 yılda %12-20 ölüm oranı bildirilmektedir. Sağlığın bozulması ve tedavi maliyetinin artışı özellikle kalça kırığı ile ilişkilidir. 80 yaşında kalça kırığı, yaşam beklentisini 1.8 yıl azaltıp, hemşire hizmetlerini arttırmakta (8 ay), ciddi boyutta hastane ve bakım masrafları ortaya çıkmaktadır. Ülkemizde 50 yaş üstü kişinin tarandığıbir araştırmada, kalça kırık insidansının halen Avrupa dan düşük olduğu ancak son 20 yıla göre arttığı belirlenmiştir. Yeni verilerimize göre kalça kırığı insidansı erkeklerde %3.5, kadınlarda ise %14.6 dır. Korunma Osteoporozun korunmasında risk faktörlerinin saptanması ve azaltılması, diyet ve ilaç tedavisinin yanında osteoporozun çok önemli bir sonucu olan kırıkların önlenmesi önemli bir yer tutar. Bunun için ise iki önlem alınır: Birincisi kırık için risk faktörlerinin saptanması, İkincisi kırığın önemli sebeplerinden biri olan düşmelerden korunmadır YAŞLILARDA İLAÇ KULLANIMI Tıpta kullanılan ilaçlar genellikle ilaç ürünleri şeklinde hazırlanmış olarak, ilgili yasa hükümlerine göre kurulmuş eczanelerde eczacının denetimi ve gözetimi altında kullanıma sunulurlar. İlacın eczaneden sağlanması özel ilaç kategorileri dışında, mutlaka reçete karşılığında olur. Reçete yazma genellikle şekille ilgili belirli kalıplara ve standart kurallara uyularak yapılır. Ancak reçeteye yazılacak ilaçların hastanın gereksinimine ve içinde bulunduğu koşullara uygun olarak seçilmesinde daima akılcı ilaç kullanımı ile ilgili kavram ve kurallar dikkate alınmalıdır. Yaşlılarda akılcı ilaç kullanımı özellikle önem kazanmaktadır. Yaşlı hastalarda uyuncun azalması (unutkanlık vb), diğer yaş gruplarına göre daha fazla sayıda ilaç kullanılması, bundan doğan ilaç etkileşmeleri, eliminasyon organları ile ilgili hastalık insidensinin artması gibi faktörler de tedavinin etkinliğini, alınan yanıtın niteliğini ve boyutlarını değiştirebilir. Yaşla birlikte hastalık görülme sıklığı ve buna bağlı olarak birden fazla hastalığın birlikte görülme olasılığı arttıkça çok sayıda ilacı aynı anda kullanma zorunluluğu da ortaya çıkmaktadır. Yani çoklu ilaç kullanımı yaşlanma ile birlikte artmaktadır. 9

10 Yaşlılarda çoklu ilaç kullanımı Yaşlılık döneminde iki önemli sorun çoklu ve uygunsuz ilaç kullanımı olmakla birlikte özgün olarak yaşlılarda yapılmış klinik araştırmaların yetersizliği de önemli bir sorundur. Yaşlılar üzerinde yapılan tıbbi bilimsel araştırmaların etik açıdan farklı boyutları ve uygulama aşamasında da bazı zorlukları vardır. Söz konusu zorlukların aşılabilmesi için; iyi tasarlanmış, bilimsel değeri yüksek olan, ileri yaş grubuna özgü araştırmaların bilimsel ve etik ilkeleri özümsemiş bir araştırma ekibi tarafından gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Türkiye de durum Türkiye de 12 ilde 1433 yaşlının incelendiği bir araştırmada (yaşlıların % 67.3 ü kadın, %32.7 si erkek, % 43,8 i yaş grubunda; % 32,2 si yaş grubunda; % 24 ü ise 75 ve üzeri yaş grubunda), % 84,7 sinin sürekli kullandığı ilacı/ilaçları olduğu ve çalışmaya katılanların %38,2 sinin 4 veya daha fazla ilaç kullandığı saptanmıştır. Kullanılan ilaç sayısının, uygunsuz reçeteleme ve uygunsuz ilaç kullanımı ile ilişkisinin araştırıldığı bir araştırmada 65 yaş ve üzerindeki beş veya daha fazla ilaç kullanan 196 kişi (ortalama yaş 74.6) incelenmiş ve 82 (% 42) yaşlının ilaçlarını uygun olmayan şekilde aldığı, 112 (% 57) yaşlının ise etkililiği ve endikasyonu olmayan ilaçlar kullandıkları belirlenmiştir. Evde bakım verilen yaşlılarda medikal tedavi uygulamalarının incelendiği bir araştırmanın sonuçlarına göre ise; yaşlıların % 39 unda çoklu ilaç kullanımı saptanmış, ortalama olarak kullanılan ilaç sayısı 8, potansiyel uygunsuz ilaç kullanım oranı % 31 olarak bulunmuş, % 10 yaşlıda tehlikeli ilaç etkileşimlerinin (erkeklerde daha belirgin) varlığı saptanmıştır. Uluslararası bulgular Son 20 yılda MEDLINE (1986-Haziran2007) ve International Pharmaceutical Abstracts (1986- Haziran 2007) da yer alan randomize kontrollü araştırmalar incelenmiş olup, araştırmanın sonuçlarına göre; 1. 1-Polifarmasi (çoklu ilaç kullanımı) artmaya ve morbidite/mortalite riski oluşturmaya devam etmektedir Polifarmasi olumsuz sağlık sonuçları ile ilintilidir Gereksiz ilaç kullanımını azaltmaya yönelik yeterli çalışma yoktur Kullanılan ilaçların gerekliliği her vizite değerlendirilmelidir Sağlık çalışanları eğitilmelidir. Neler yapılmalı? Yaşlılarda ilaçların akılcı kullanımları için yapılması gereken 12 girişim şöyle özetlenebilir: 1. İlaç politikalarını düzenlemek için yetkilendirilmiş multi-disipliner ulusal bir yapılanma oluşturulmalı. 2. Tanı ve tedavide klinik rehberlerden yararlanılmalı. 3. İlk seçenek tedavileri esas alan temel ilaç listesi oluşturmalı. 4. Bölgelerde ve hastanelerde ilaç ve tedavi komiteleri kurulmalı. 10

11 5. Probleme dayalı akılcı ilaç kullanımı eğitiminin mezuniyet-öncesi dönemde verilmesi sağlanmalı. 6. Hizmet-içi sürekli tıp eğitimleri düzenlenmeli. 7. Kurumsal çerçevede gözetim, denetim ve geri bildirim sistemleri geliştirilmeli. 8. İlaçlar hakkında bağımsız bilgi kaynakları kullanılmalı. 9. İlaçlar ve ilaçla tedavi hakkında halk eğitimi yapılmalı. 10. Etik olmayan mali teşviklerden kaçınılmalı. 11. Uygun ve zorunlu düzenlemeler hayata geçirilmeli. 12. İlaç tedarikini ve personel istihdamını güvence altına almaya yönelik yeterli devlet harcamaları sağlanmalı YAŞLILARDA DÜŞME SORUNU Düşme nedenleri Yaşlılardaki pek çok fizyolojik kayıp ve sağlık sorunu düşmeye neden olabilmektedir. İleri yaş (özellikle 80 yaş üstü), kadın olmak, yalnız yaşamak, sağlık problemleri, depresyon, uyku sorunları, idrar kaçırma, baş dönmesi, hatırlama problemi, 3 veya daha fazla hastalığın olması, kötü fiziksel durumda olmak ve hareket, yürüme sorunu düşme için belirleyici risk faktörleri olarak tanımlanmıştır. Düşme risk faktörleri arasında sayılan hastalıkların başında Parkinson hastalığı gelmektedir. Artritler, felçler ve kardiovasküler hastalıklar sırasıyla risk faktörleri arasında sayılabilir. Tansiyon düşmesine, kan şekerinin düşmesine bağlı bilinç kayıpları önemli düşme nedenleridir. Özellikle insülin veya ağızdan alınan şeker ilaçlarını kullananlarda kan şekerinin düşme ataklarında düşmelere sık rastlanır. Düşme korkusu Düşme, inme sonrası da sık rastlanan komplikasyonlardan biri olup, %88 hasta düşme korkusu yaşamaktadır. Tekrarlayan düşmeler sonucu hastada düşme sonrası anksiyete sendromu gelişmekte ve hareketsizlik, kas gücü kaybı, yürüme problemi ve sosyal yaşamın kısıtlanması, dışarıya çıkamama sonucu kısır bir döngü içine girilmektedir. Ne yapılmalı? Toplumun ve sağlık personelinin bu konudaki duyarlılığını arttırmak için tüm dünyada eğitim ve tanıtıma yönelik programlar uygulanmaktadır. Hastaların risk değerlendirmeleri yapılmakta ve buna uygun önlemler alınmaya çalışılmaktadır. Ancak bu önlemlere rağmen bir takım kısıtlayıcı faktörler de bulunmaktadır. Bir grup sağlık personeli düşmelerin önlenebilir olmadığını düşünmektedir. Diğer bir grup ise, bunu nasıl yapacağı konusunda bilgi sahibi değildir. Toplum bilincinin geliştirilmesi, sağlık sigorta sistemi, kurum ve örgütlemelerin bu konudaki çabaları da yetersiz kalabilmektedir. Halk eğitim toplantıları ve medya desteği ile toplumsal duyarlılığın artırılması ve sağlık personelinin sürekli eğitimi kapsamında düşmelerden korunmaya mutlaka yer verilmesi gerekmektedir. 11

12 i i Basın bildirisini hazırlayanlar ve tarihli basın toplantısında bulunanlar: Prof. Dr. Yeşim GÖKÇE KUTSAL (Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Öğretim Üyesi, Hacettepe Üniversitesi Geriatrik Bilimler Araştırma Merkezi-GEBAM Müdürü, Türk Geriatri Derneği Başkanı) Prof. Dr. Dilek ASLAN (Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi, Türk Geriatri Derneği Genel Sekreteri) Prof. Dr. Kutay BİBEROĞLU (Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Öğretim Üyesi, Üreme Endokrinolojisi Bilim Dalı, Türk Geriatri Derneği Kurucusu ve Bilim Kurulu Üyesi) Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU (Ankara Özel Güven Hastanesi Gastroenteroloji Bölümü, Türk Geriatri Derneği Kurucusu ve Bilim Kurulu Üyesi) Prof. Dr. Ali KUTSAL (Dr. Sami Ulus Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Klinik Şefi, Türk Geriatri Derneği Kurucusu ve Bilim Kurulu Üyesi) Y. Doç. Dr. Tolga AYDOS (Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi, Türk Geriatri Derneği Yönetim Kurulu Üyesi) Uzm. Dr. Munir Demir BAJİN (Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi, Türk Geriatri Derneği Yönetim Kurulu Üyesi) 12

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Yazar Ad 61 Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Ülkemizde kalp damar hastalıkları erişkinlerde en önemli ölüm ve hastalık nedeni olup kanser veya trafik kazalarına bağlı ölümlerden daha sık görülmektedir. Halkımızda

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik YB 205 Beslenme İkeleri Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr YAŞLANMA Amerika da yaşlı bireyler eskiye göre

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182 İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2013 YILI HASTA OKULU PLANI HASTANE ADI TARİH SAAT KONU EĞİTİM YERİ HASTA OKULU PROGRAMI İÇİN HASTA VE YAKINLARININ İLETİŞİM KURABİLECEKLERİ TELEFON NUMARASI HASEKİ 28/01/2013

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Üniversitesi Halk Sağlığı Enstitüsü 10 Ekim 2014 nbilir@hacettepe.edu.tr Sunum Planı Sağlık Hizmetlerinin Gelişmesi

Detaylı

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065 Gençlerde Bel Ağrısına Dikkat! Bel ağrısı tüm dünyada oldukça yaygın bir problem olup zaman içinde daha sık görülmektedir. Erişkin toplumun en az %10'unda çeşitli nedenlerle gelişen kronik bel ağrıları

Detaylı

Yaşamsal fonksiyonların sürekli azalması, tüm organizmanın verimliliğinde görülen azalma,çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinin azalması

Yaşamsal fonksiyonların sürekli azalması, tüm organizmanın verimliliğinde görülen azalma,çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinin azalması Yaşlı sağlığı DSÖ yaşlılığı Yaşamsal fonksiyonların sürekli azalması, tüm organizmanın verimliliğinde görülen azalma,çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinin azalması olarak tanımlamıştır 65 yaş

Detaylı

KANSER TANIMA VE KORUNMA

KANSER TANIMA VE KORUNMA KANSER TANIMA VE KORUNMA Uzm. Dr Dilek Leyla MAMÇU Sunum İçeriği Genel Bilgiler Dünyada ve Ülkemizdeki son durum Kanser nasıl oluşuyor Risk faktörleri neler Tedavi seçenekleri Önleme mümkün mü Sorular/

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir?

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

UÜ-SK AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI HİZMET KAPSAMI

UÜ-SK AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI HİZMET KAPSAMI Rev. No : 03 Rev.Tarihi : 28 Şubat 2012 1 / 5 1 HİZMET KAPSAMI: Aile Hekimliği Anabilim Dalı yaş, cinsiyet, yakınma, hastalık ayrımı yapmaksızın, yaşamın bütün evrelerinde ve süreklilik içinde, sağlığın

Detaylı

Türkiye nin Tansiyonunu Ölçüyoruz

Türkiye nin Tansiyonunu Ölçüyoruz T.C. Sağlık Bakanlığının Onayı ve Desteği ile Türkiye nin Tansiyonunu Ölçüyoruz İstatistik Analiz Raporu (İstanbul) Eylül 2010 Omega Araştırma tarafından hazırlanmıştır. İÇİNDEKİLER Türkiye nin Tansiyonunu

Detaylı

Doç. Dr. Orhan YILMAZ

Doç. Dr. Orhan YILMAZ Yazar Ad 145 Doç. Dr. Orhan YILMAZ İnsanda yaş ilerledikçe tüm organlarda görülebilen yaşlanma işitme organında da görülür ve bu arada işitme duyusu da gün geçtikçe zayıflar. Yaşlılığa bağlı olarak gelişen

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

Nüfus yapısının temel belirleyicisi olan doğurganlık ve mortalite hızlarının düşmesi dünyada ve Türkiye de nüfusun yaşlanmasına yol açmaktadır.

Nüfus yapısının temel belirleyicisi olan doğurganlık ve mortalite hızlarının düşmesi dünyada ve Türkiye de nüfusun yaşlanmasına yol açmaktadır. Yaşlı sağlığı Nüfus yapısının temel belirleyicisi olan doğurganlık ve mortalite hızlarının düşmesi dünyada ve Türkiye de nüfusun yaşlanmasına yol açmaktadır. 1950 lerde dünyada Doğuşta beklenen yaşam süresi

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

YAŞLI HASTALAR, SAĞLIK HİZMETLERİ ve ZORLUKLAR. Uzm. Dr. Mehmet Emin KUYUMCU Hacettepe Üniversitesi İç Hastalıkları ABD, Geriatri BD

YAŞLI HASTALAR, SAĞLIK HİZMETLERİ ve ZORLUKLAR. Uzm. Dr. Mehmet Emin KUYUMCU Hacettepe Üniversitesi İç Hastalıkları ABD, Geriatri BD YAŞLI HASTALAR, SAĞLIK HİZMETLERİ ve ZORLUKLAR Uzm. Dr. Mehmet Emin KUYUMCU Hacettepe Üniversitesi İç Hastalıkları ABD, Geriatri BD Türkiye yaşlanıyor 2010 yılı Türkiye toplam nüfusu 73.722.988 65 yaş

Detaylı

AKILCI İLAÇ KULLANIMI. Dr. M. Bülent Sönmez 9. Ulusal Alkol ve Madde Bağımlılığı Kongresi 10-12 Aralık 2015, Edirne

AKILCI İLAÇ KULLANIMI. Dr. M. Bülent Sönmez 9. Ulusal Alkol ve Madde Bağımlılığı Kongresi 10-12 Aralık 2015, Edirne AKILCI İLAÇ KULLANIMI Dr. M. Bülent Sönmez 9. Ulusal Alkol ve Madde Bağımlılığı Kongresi 10-12 Aralık 2015, Edirne AKILCI İLAÇ KULLANIMI Akılcı İlaç Kullanımı tanımı ilk defa 1985 yılında Dünya Sağlık

Detaylı

Akılcı İlaç Kullanımı

Akılcı İlaç Kullanımı Akılcı İlaç Kullanımı Botulinum Toksin Komplikasyonları ve Kontrendikasyonları IV. DOD Dermatoloji Gündemi 3-6 Eylül 2015-Eskişehir Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ Celal Bayar Üniversitesi Deri ve Zührevi Hastalıklar

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Hastalıkların tedavisinde kat edilen yol, bulaşıcı hastalıklarla başarılı mücadele, yaşam koşullarında düzelme gibi

Detaylı

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak PARKİNSON HASTALIĞI Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND

Detaylı

Demans ve Alzheimer Nedir?

Demans ve Alzheimer Nedir? DEMANS Halk arasında 'bunama' dedigimiz durumdur. Kişinin yaşından beklenen beyin performansını gösterememesidir. Özellikle etkilenen bölgeler; hafıza, dikkat, dil ve problem çözme alanlarıdır. Durumun

Detaylı

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

YAŞLANAN TOPLUM Prof. Dr. Nazmi Bilir

YAŞLANAN TOPLUM Prof. Dr. Nazmi Bilir YAŞLANAN TOPLUM ---------------------------------------- Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı-ANKARA ----------------------------------------- Geçtiğimiz

Detaylı

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU (AİLE HEKİMİ, AİLE SAĞLIĞI ELEMANI, TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ HEKİMİ, TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ SAĞLIK PERSONELİ) Prof.

Detaylı

Yazar Ad 41 Prof. Dr. Haluk ÖZEN Cinsel hayat çocuk yaştan itibaren hayatımızın önemli bir kesimini oluşturur. Yaşlılık döneminde cinsellik ayrı bir özellik taşır. Yaşlı erkek kimdir, hangi yaş yaşlanma

Detaylı

Nüfus artıyor Nüfus yaşlanıyor Kronik hastalıkların maliyeti artıyor Pahalı teknolojiler ve ilaçlar piyasaya sürülüyor Nüfusun sağlık hizmetinde

Nüfus artıyor Nüfus yaşlanıyor Kronik hastalıkların maliyeti artıyor Pahalı teknolojiler ve ilaçlar piyasaya sürülüyor Nüfusun sağlık hizmetinde UZM. ECZ. HARUN KIZILAY GENEL SEKRETER TÜRK ECZACILARI BİRLİĞİ 3. Uluslararası İlaç Kullanımını Geliştirme Konferansı,i 14-18 18 Kasım 2011, Antalya Nüfus artıyor Nüfus yaşlanıyor Kronik hastalıkların

Detaylı

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr 1 HEDEFLER.Sağlığı, koruma ve geliştirme kavramlarını bilme İşyerlerinde

Detaylı

Akılcılık Zihnin dogustan itibaren bazı temel ilkeler ya da fikirlerle donatılmıs oldugu anlayısı

Akılcılık Zihnin dogustan itibaren bazı temel ilkeler ya da fikirlerle donatılmıs oldugu anlayısı Felsefi olarak akılcılık akımı Platon la baslamıstır Akılcılık Zihnin dogustan itibaren bazı temel ilkeler ya da fikirlerle donatılmıs oldugu anlayısı İlaç kullanımında akılcılık Deney ve gözleme dayalı

Detaylı

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser Nedir? Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk

Detaylı

Alevlenmelerin en yaygın nedeni, trakeobronşiyal enfeksiyonlar ve hava kirliliğidir. Şiddetli alevlenmelerin üçte birinde neden saptanamamaktadır

Alevlenmelerin en yaygın nedeni, trakeobronşiyal enfeksiyonlar ve hava kirliliğidir. Şiddetli alevlenmelerin üçte birinde neden saptanamamaktadır Toraks Derneği, Göğüs Hastalıkları Uzmanları ve solunum hastalıkları alanında çalışan diğer uzmanlık dallarındaki hekimler tarafından 1992 de kurulan bir ulusal uzmanlık derneğidir. Toraks Derneği nin

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon Obezite Nedir? Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması

Detaylı

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ Prostat her erkekte doğumdan itibaren bulunan, idrar torbasının hemen altında yer alan bir organdır. Yaklaşık 20 gr ağırlığındadır ve idrar torbasındaki idrarı

Detaylı

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENAPOZDA VE YAŞLILIKTA BESLENME 1 MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENOPOZDA GÖRÜLEN SORUNLAR MENOPOZ DÖNEMİNDE BESLENME İLKELERİ YAŞLILIKTA BESLENME YAŞLILIKTA BESLENME İLKELERİ 2 3 YAŞAM BEBEKLİK ÇOCUKLUK

Detaylı

Sigaranın Vücudumuza Zararları

Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın vücudumuza olan zararları ve sigarayı bıraktıktan sonra vücudumuzdaki değişimler burada anlatılmaktadır. Sırt ve Bel Ağrısı: Sigara içmek bel ile ilgili hastalıkların

Detaylı

ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI. Doç. Dr. Suphi VEHİD

ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI. Doç. Dr. Suphi VEHİD ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI Alzheimer hastalığı (AH) ilk kez, yaklaşık 100 yıl önce tanımlanmıştır. İlerleyici zihinsel işlev bozukluğu ve davranış değişikliği yakınmaları ile hastaneye yatırılıp beş yıl

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK TANILAMASI (HEM 601 TEORİK 2, 2

Detaylı

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI RAPOR BÜLTENİ İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI Tarih :11.09.2015 Kanser Vakaları ve Kanserden Ölüm Oranları Sayı :10 Hazırlayan H. Erkin SÜLEKLİ Katkıda Bulunanlar Saadet TURHAL Nurdan

Detaylı

YAŞLI SAĞLIĞI DALAMAN DEVLET HASTANESİ EĞİTİM BİRİMİ

YAŞLI SAĞLIĞI DALAMAN DEVLET HASTANESİ EĞİTİM BİRİMİ YAŞLI SAĞLIĞI DALAMAN DEVLET HASTANESİ EĞİTİM BİRİMİ yaşlılıkta hastalıkların önlenmesi (birincil korunma) ilkeleri 1. İleri Yaşta Bağışıklama 2. Kanserden Korunma 3. Yeterli ve Dengeli Beslenme 4. Yaşlılıkta

Detaylı

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizde bulunan sağlık kuruluşları, herhangi bir sağlık probleminde müdahalede bulunan ve tedavi amacı güden kuruluşlardır. Yaşadığınız çevrede bulunan

Detaylı

KANSER İSTATİSTİKLERİ

KANSER İSTATİSTİKLERİ 1 KANSER İSTATİSTİKLERİ Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından biridir. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk sağlığı sorunudur. Tanı olanaklarının gelişmesi ve

Detaylı

Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir.

Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir. Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir. Genel anlamda ise kanser, hücrelerde DNA'nın hasarı sonucu hücrelerin

Detaylı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. Hipertansiyon Nedir? Çoğunlukla yüksek kan basıncı olarak

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi

Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi Doç.Dr.Mustafa N.İLHAN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı mnilhan@gazi.edu.tr Sağlık Tanımı (DSÖ) Yalnızca sakatlık ve hastalık

Detaylı

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri 1 Öğrenim Hedefleri Toplumsal cinsiyet ayrımcılığının, yaşam dönemlerine göre kadın sağlığına olan etkilerini açıklar, Toplumsal cinsiyet ayrımcılığı ile kadına

Detaylı

Hepatit C ile Yaşamak

Hepatit C ile Yaşamak Hepatit C ile Yaşamak NEDİR? Hepatit C kan yoluyla bulaşan Hepatit C virüsünün(hcv) neden olduğu bir karaciğer hastalığıdır. 1 NEDİR? Hepatit C virüsünün birçok türü (genotipi ) bulunmaktadır. Ülkemizde

Detaylı

SELİN ALICI T.C İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİCİLİĞİ YÜKSEK LİSANS

SELİN ALICI T.C İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİCİLİĞİ YÜKSEK LİSANS SELİN ALICI T.C İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİCİLİĞİ YÜKSEK LİSANS ÖNCE ZARAR VERME HATA İNSANA ÖZGÜDÜR!! Hasta düşmeleri, tüm Dünya da sağlık bakım kurumlarında önemli bir hasta güvenliği

Detaylı

DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI. Mümkün olduğunca normal bir yaşam. Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg

DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI. Mümkün olduğunca normal bir yaşam. Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI DEDBT01944 Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg Mümkün olduğunca normal bir yaşam www.lilly-pharma.de www.lilly-diabetes.de

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur.

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur. Dr.Armağan HAZAR ZATÜRRE (PNÖMONİ) Zatürre yada tıbbi tanımla pnömoni nedir? Halk arasında zatürre olarak bilinmekte olan hastalık akciğer dokusunun iltihaplanmasıdır. Tedavi edilmediği takdirde ölümcül

Detaylı

Hepatit B ile Yaşamak

Hepatit B ile Yaşamak Hepatit B ile Yaşamak NEDİR? Hepatit B, karaciğerin iltihaplanmasına sebep olan, kan yolu ve cinsel ilişkiyle bulaşan bir virüs hastalığıdır. Zaman içerisinde karaciğer hasarlarına ve karaciğer kanseri

Detaylı

Prof. Dr. Yeşim GÖKÇE - KUTSAL

Prof. Dr. Yeşim GÖKÇE - KUTSAL Yazar Ad 47 Prof. Dr. Yeşim GÖKÇE - KUTSAL Yaşlı hastanın değerlendirilmesi aşamasında bazı temel özellikler klinisyen hekimlerce mutlaka önüne alınmalıdır. İleri yaştaki bir hasta hem akut,hem de kronik

Detaylı

Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon olarak kabul edilir.

Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon olarak kabul edilir. HİPERTANSİYON Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Yüksek tansiyon (hipertansiyon) nedir? Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon

Detaylı

HORLAMA VE TIKAYICI UYKU APNESĠ HASTALIĞI. Prof. Dr. Ali Vefa YÜCETÜRK Celal Bayar Ün. Tıp Fak. KBB AD Öğretim Üyesi

HORLAMA VE TIKAYICI UYKU APNESĠ HASTALIĞI. Prof. Dr. Ali Vefa YÜCETÜRK Celal Bayar Ün. Tıp Fak. KBB AD Öğretim Üyesi HORLAMA VE TIKAYICI UYKU APNESĠ HASTALIĞI Prof. Dr. Ali Vefa YÜCETÜRK Celal Bayar Ün. Tıp Fak. KBB AD Öğretim Üyesi TANIM Horlama ve buna eşlik eden solunum düzensizlikleri ile karakterize klinik tablolardır.

Detaylı

Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi

Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi TÜRKİYEDE BÖBREK NAKLİ 1975 yılında canlı 1978 yılında kadavra E.Ü.T.F Hastanesi Organ Nakli Uygulama ve Araştırma Merkezi 1988

Detaylı

HİPERTANSİYON TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ

HİPERTANSİYON TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ HİPERTANSİYON TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ Kan basıncı nedir ve nasıl meydana gelir? Vücudun yapıtaşları hücrelerdir. Hücrelerin beslenmesi ve enerji üretebilmesi için gereken maddeler ve oksijen

Detaylı

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit NEFRİT Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Genel Bilgiler Böbreğin temel fonksiyonlarından birisi idrar üretmektir. Her 2 böbrekte idrar üretimine yol açan yaklaşık 2 milyon küçük ünite (nefron) vardır. Bir nefron

Detaylı

29 EYLÜL DÜNYA KALP GÜNÜ FAALİYET RAPORU TEKİRDAĞ HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ

29 EYLÜL DÜNYA KALP GÜNÜ FAALİYET RAPORU TEKİRDAĞ HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ 29 EYLÜL DÜNYA KALP GÜNÜ FAALİYET RAPORU TEKİRDAĞ HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ 29 Eylül Dünya Kalp Günü olması sebebiyle, eşzamanlı olarak merkez ve tüm ilçelerde etkinlikler düzenlenmiştir. Yerel Medyada 29

Detaylı

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı: Danışman: Konuşmacı:

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı: Danışman: Konuşmacı: Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Danışman: Konuşmacı: Şizofreni Hastalarında Bedensel Sağlık Sorunları ve Çözüm Yolları Dr. Berna Binnur Akdede DEÜTF Psikiyatri AD 06.10.2010 Mortalite genel populasyondan

Detaylı

(İnt. Dr. Doğukan Danışman)

(İnt. Dr. Doğukan Danışman) (İnt. Dr. Doğukan Danışman) *Amaç: Sigara ve pankreas kanseri arasında doz-yanıt ilişkisini değerlendirmek ve geçici değişkenlerin etkilerini incelemektir. *Yöntem: * 6507 pankreas olgusu ve 12 890 kontrol

Detaylı

Prof. Dr. Semih KESKİL

Prof. Dr. Semih KESKİL Yazar Ad 55 Prof. Dr. Semih KESKİL Larson un 1960 larda veciz olarak belirttiği gibi, yaşlıların acil hastalıkları diye bir durum yoktur. Bizimde burada söz konusu edeceğimiz yaşlılar arasındaki acil

Detaylı

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ A.D. Madde deyince ne anlıyoruz? Alkol Amfetamin gibi uyarıcılar Kafein Esrar ve sentetik kannabinoidler

Detaylı

Aşağı Öveçler Mah. Kabil Cad. No: 50/9 Çankaya/ANKARA Tel: (0.312) 481 21 00 - (0.312) 481 21 02 Faks: (0.312) 481 21 07 Web:

Aşağı Öveçler Mah. Kabil Cad. No: 50/9 Çankaya/ANKARA Tel: (0.312) 481 21 00 - (0.312) 481 21 02 Faks: (0.312) 481 21 07 Web: Değerli Firma Temsilcileri, Dünyamız her geçen gün yaşlanmakta, yaşlanan dünya ile birlikte beklenen yaşam süresi uzamakta ve yaşlı insanların toplum içindeki oranı giderek artmaktadır. Ülkemizde yaşlanma

Detaylı

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üroloji Kliniği OP. DR. ÜNSAL ÖZKUVANCI Genel bilgiler Şeker hastalığı bir çok organı etkilediği gibi cinsel fonksiyonları da olumsuz

Detaylı

Prof. Dr. Pınar AYDIN O DWEYER

Prof. Dr. Pınar AYDIN O DWEYER Yazar Ad 139 Prof. Dr. Pınar AYDIN O DWEYER Yaşın ilerlemesine bağlı olarak göz sağlığında değişiklikler veya bozulmalar olabilir. Bu değişikliklerin tümü hastalık anlamına gelmemektedir. Ancak diğer

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı. VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı. VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI VEREM EĞİTİM VE PROPAGANDA HAFTASI Geleneksel olarak her yıl Ocak ayının ilk Pazar gününden

Detaylı

Diyabetik Ayak Yarası ve İnfeksiyonunun Tanısı, Tedavisi ve Önlenmesi: Ulusal Uzlaşı Raporu

Diyabetik Ayak Yarası ve İnfeksiyonunun Tanısı, Tedavisi ve Önlenmesi: Ulusal Uzlaşı Raporu Diyabetik Ayak Yarası ve İnfeksiyonunun Tanısı, Tedavisi ve Önlenmesi: Ulusal Uzlaşı Raporu Diyb. Hemş. Dr. Selda ÇELİK İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesi, İç Hastalıkları Anabilim

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ Omurilik yaralanmaları, omurganın içinde bulunan sinir dokusunun, travma ya da

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİLER ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ PROJESİ

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİLER ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ PROJESİ HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİLER ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ PROJESİ Projenin Adı: İskenderun ve Çevresinde Yaşayan İşitme Engelli Bireylere, Ailelerine ve Öğretmenlere Yönelik Değerlendirme ve Eğitim

Detaylı

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar Verem Haftası etkinlikleri çerçevesinde Akkuş İlçe Sağlık Grup Başkanımız Dr. Mustafa AKDOĞAN 18/01/2010 tarihinde ilçemizde çalışan din adamları ve halka yönelik verem hastalığı ile ilgili çeşitli bilgiler

Detaylı

YAŞLILIKTA İLAÇ KULLANIM İLKELERİ. Uzm. Hem. Kader KILIÇ Acıbadem Fulya Hastanesi, Sorumlu Hemşire Hazırlanma Tarihi: 22 Kasım 2014

YAŞLILIKTA İLAÇ KULLANIM İLKELERİ. Uzm. Hem. Kader KILIÇ Acıbadem Fulya Hastanesi, Sorumlu Hemşire Hazırlanma Tarihi: 22 Kasım 2014 YAŞLILIKTA İLAÇ KULLANIM İLKELERİ Uzm. Hem. Kader KILIÇ Acıbadem Fulya Hastanesi, Sorumlu Hemşire Hazırlanma Tarihi: 22 Kasım 2014 Yaşlılık da sevgi gibidir saklanamaz Thomas Dekker Sunu Planı Yaşlı Nüfus

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER Sağlık

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI -2 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI -2 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI -2 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN İşe Giriş Muayeneleri Aralıklı kontrol muayeneleri (periyodik muayeneler) Sağlık Eğitimi 1 İşe Giriş

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ Amaç Bu dersin sonunda öğrenciler, sağlık hizmeti verecekleri toplumu tanımanın önemi konusunda bilgi sahibi olacaklardır. ÖĞRENİM HEDEFLERİ Bu

Detaylı

AKILCI İLAÇ KULLANIM PROSEDÜRÜ

AKILCI İLAÇ KULLANIM PROSEDÜRÜ 1. AMAÇ : Hastanedeki akılcı ilaç kullanımına yönelik uygulamaların belirlenmesi. 2. KAPSAM : Hastalara verilecek ilaç tedavilerinin uygunluğunu, bunun kontrolü için kurulan Akılcı ilaç kullanımı sorumlu

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK TANILAMASI (HEM 601 TEORİK 2, 2

Detaylı

AKILCI İLAÇ KULLANIMININ YAYGINLAŞTIRILMASI

AKILCI İLAÇ KULLANIMININ YAYGINLAŞTIRILMASI AKILCI İLAÇ KULLANIMININ YAYGINLAŞTIRILMASI Uzm. Dr. Burçak Deniz DEDEOĞLU Akılcı İlaç Kullanımı Şube Müdürü AKILCI İLAÇ KULLANIMI Kişilerin klinik bulgularına ve bireysel özelliklerine göre uygun ilacı,

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

Üniversite Hastanelerinde Meslek Hastalığı Tanısı Çalıştayı. Kurum ve Kuruluşlar Arası İşbirliği Çalışma Grubu Raporu

Üniversite Hastanelerinde Meslek Hastalığı Tanısı Çalıştayı. Kurum ve Kuruluşlar Arası İşbirliği Çalışma Grubu Raporu Kurum ve Kuruluşlar Arası İşbirliği Çalışma Grubu Raporu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı-ÇSGB İSGGM, Sosyal Güvenlik Kurumu-SGK, Üniversite Hastaneleri Temsilcileri, Meslek Hastalıkları Hastanesi-MHH,

Detaylı

Prof. Dr. Nazmi BİLİR

Prof. Dr. Nazmi BİLİR Yazar Ad 23 Prof. Dr. Nazmi BİLİR Geçtiğimiz 40-50 yıl içinde dünyada, özellikle gelişmiş ülkelerde yaşanan bir olgu, yaşlı nüfusun artışı olmuştur. Benzeri olgu daha az düzeyde olmakla birlikte gelişmekte

Detaylı

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi büyüme ve gelişme geriliği diş çürükleri zayıflık ve şişmanlık okul çağı çocuk ve gençlerde demir yetersizliği anemisi 0-5 Yaş Grubu Çocuklarda iyot yetersizliği hastalıkları vitamin yetersizlikleri raşitizm

Detaylı

Romatizma BR.HLİ.066

Romatizma BR.HLİ.066 Nedir? başta eklemler olmak üzere, birçok organ ve dokunun doğrudan ya da dolaylı olarak zarar görmesine yol açabilen hastalıklar grubudur. Kanda iltihap düzeyinde yükselmeye neden olup olmamasına göre

Detaylı

İstanbul Beyin Merkezleri

İstanbul Beyin Merkezleri İstanbul Beyin Merkezleri KAFA TRAVMALARI-YAŞLILIK-ALZHEİMER N ew Y ork Institute for M edical Research, Inc., (aff. w ith N ew Y ork U niversity) O rtho& Sport M erkezi Beyin Rehabilitasyonu ve Beyin

Detaylı

DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık

DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık yaşlılığın doğal bir sonucu değildir.. Demansın en sık nedeni ALZHEİMER HASTALIĞI DIR. Yaşla gelen unutkanlık ALZHEİMER HASTALIĞI nın habercisi olabilir!!! ALZHEİMER

Detaylı

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN 2005 DEN 2030 A DÜNYADA KANSER 7 milyon ölüm 17 milyon 11 milyon yeni vaka 27 milyon 25 milyon kanserli kişi

Detaylı

YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI. Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ

YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI. Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ Dünyada 13.5 milyon koroner kalp hastası var. Yılda 1.5 milyon insan kalp krizi geçiriyor.

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI VEREM (TÜBERKÜLOZ) NEDİR? Verem hastalığı; verem mikrobunun solunum yolu ile alınmasıyla oluşan bulaşıcı bir

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindekipayı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 Akılcı İlaç Kullanımı;

Detaylı

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAZIRLAYAN:FZT.MELTEM ERASLAN DANIŞMAN:PROF.DR.İSMET MELEK Obezite (şişmanlık),vücutta aşırı ölçüde

Detaylı