1990 lı yılların ikinci yarısından sonra Türkiye de yükselen milliyetçilik dalgalarının, TV reklamlarına etkisi: Cola Turka ve Mavi Jeans örnekleri

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "1990 lı yılların ikinci yarısından sonra Türkiye de yükselen milliyetçilik dalgalarının, TV reklamlarına etkisi: Cola Turka ve Mavi Jeans örnekleri"

Transkript

1 1990 lı yılların ikinci yarısından sonra Türkiye de yükselen milliyetçilik dalgalarının, TV reklamlarına etkisi: Cola Turka ve Mavi Jeans örnekleri GĠRĠġ 18. yüzyıl sonlarına doğru kavramsal ve fikirsel geliģimi baģlayan milliyetçilik akımı, 19. ve 20. yüzyıl boyunca geçirdiği anlamsal bölünmelerle marjinalden popülere uzanan geniģ bir fonksiyonel skala üzerine yerleģmiģtir. Birçok akım gibi diğer düģünsel akımlarla bağlantı içerisinde olmasıyla kendi benliğini indirgeyen milliyetçilik, medyanın da rolüyle popüler kültürün baģlıca öğelerinden biri olmuģ, kısaca sıradanlaģmıģtır. ĠĢte bu çalıģmada, özellikle 20 yüzyılın ikinci yarısından baģlayan küreselleģmenin de etkisiyle artık sadece ayrıģtırıcı değil de birleģtirici fonksiyonları da olmaya baģlayan milliyetçilik akımının, tarihsel lineer devinimini açıklamaya çalıģacağız. Ġlk bölümde, Fransız Devrimi yle baģlayan tarihsel anlatım günümüze kadar uzanarak açıklanmaktaıdr. Daha sonra ise milliyetçilikteki ana sorunsallardan biz-onlar olgusunu gördükten sonra Türkiye de milliyetçiliğin algılanma Ģekli incelenecektir. KüreselleĢme süresince ve sonucu kendini antitezi üzerinden açıklayan Türk milliyetçiliğinin özellikle reklam kampanyaları için kullanıma açık bir dayanak haline dönüģmesi ve tüketim kültürü ile iliģkisi çalıģılacak ve ikinci bölüme geçilecektir. Ġkinci bölümde, 1990 lı yılların ikinci yarısından sonra Türkiye de yükselen milliyetçilik dalgalarının, TV reklamlarına etkisi, Cola Turka ve Mavi Jeans örnekleri kullanılarak sonutlaģtırılmaya çalıģılmaktadır. Ali Taran yönetimindeki Mavi Jeans ve Serdar Erener yönetimindeki Cola Turka reklamları incelenirken milliyetçilik akımının iki değiģik kullanımı gösterilmektedir. ÇalıĢmanın en sonunda ise TV reklamlarının genel reklam pastasındaki fonksiyonu da göz önünde bulundurularak bu iki markanın sağladığı faydalar rakamsal düzlemde de ifade edilmeye çalıģılacaktır.

2 KüreselleĢme Milliyetçilik ĠliĢkisi Milliyetçilik, Fransız Ġhtilali nden günümüze farklı toplumlarda farklı formatlarda ve toplumsal katmanlarda kök salmıģtır. 2.Dünya SavaĢı nın ardından faģist akımlar, tüm dünyada yasadıģı ilan edilmiģ, siyasi arenada marjinalleģmiģtir. Ancak bu siyasi yasağa rağmen faģizm, bireyler nezdindeki varlığını çeģitli Ģekillerde sürdürmeye devam etmiģtir. Tarihi süreç içerisinde faģist hareketler üç düzlem altında ayrıģtırılabilir: Rejim / devlet biçimi düzlemi, örgütlü faģist hareket düzlemi, sıradan / gündelik faģizm (veya kök-faģizm) yüzyılın ilk yarısında Batı ya egemen olan nasyonal sosyalist hareketler ve bunların siyasi örgütlenme yansımaları ilk iki baģlık altında değerlendirilebilir. Ancak yukarıda bahsi geçtiği üzere siyasi platformdan dıģlanan ve açıkça ifade edilmesinin bile demokratik ilkeler gereği yasaklandığı günümüzün geliģmiģ ülkelerinde bile faģizm, zihinlerdeki varlığını en salt biçimiyle sürdürmeye devam etmiģtir. Bu yeni görünümüyle sıradan faģizm, milliyetçilik kavramı altında sıradanlık düzeyine yerleģmiģtir. Bir baģka deyiģle sıradan faģizm, milliyetçiliğin açıkça Ģiddet motifi içeren ve kendini partizanca belli eden tiplerinden ziyade merkezde mevzilenmiģ ve gündelik yaģamın ağına karıģmıģtır. Yani sıradan milliyetçilik, sürekli bir milliyetçilik durumudur ve milletlerin millet olarak sürekli yeniden üretilmelerine yarayan düşünce alışkanlıkları, gündelik pratikleri ve inançları kapsar. Ancak ünlü kötünün sıradanlığı (banality of evil) saptamasını yapan Hannah Arendt ın da belirttiği gibi sıradanlığı, bu milliyetçiliğin zararsız olduğu anlamına gelmez. 2 Bu noktada öncelikle zararsız olmayan bu milliyetçilik ile küreselleģme arasında görünürde çeliģkili bağıntıyı açıklığa kavuģturmakta fayda var. Ġlk bakıģta küreselleģme, küresel ekonomik ve sosyal değerler bütünüyle tüm yerel değerleri silikleģtirmeye, tektipleģtirmeye tâbi tutmuģ görünmekle birlikte, diğer taraftan daha güçlü bir Ģekilde yerel değerleri tetiklemekte, milliyetçi hissiyatları piyasa koģulları içerisinde yaģatmaya devam etmektedir. Ünlü psikanalist Vamık Volkan, milletler arası etnik çatıģmaların psikolojik temellerini incelediği Körü Körüne Ġnanç adlı çalıģmasında aynı yanılgıya dikkat çekmektedir: 1 Tanıl Bora, Zifiri Karanlık Seçimleri: MHP ve Diğerleri, Birikim, sayı 121, Mayıs 1999, s.15 2 AyĢe Kadıoğlu, Su Canavarının Karaya ÇıkıĢı: Devlet ve MHP, Birikim dergisi, s.26, Haziran 1999, sayı 122, Birikim Yayınları, Ġstanbul

3 Sanayi toplumu, yerel değerlerin yerine evrensel değerleri koyma gereksinimini duymuş ve yeni iletişim biçimleri kültürel asimilasyona ve sonuçta da etnik kimliklerin ortadan kalkacağı inanışına neden olmuştur. Bununla birlikte, görüldüğü kadarıyla bunun tam karşıtı bir durum gerçekleşmiştir. Çünkü çağdaşlaşmanın neden olduğu kişiliksizleştirme karşısında etnik kimlikler güç kazanmıştır. 3 Nitekim milliyetçilik de halihazırda liberal ve sosyalist söylemler ile eklemlendiği ölçüde sıradanlaşmaktadır. 4 KüreselleĢmenin tüm ekonomik ve sosyal değerleriyle hız kazandığı 90 ların dünyası, son derece eklektik ve esnek olan post-faşizmin devridir. 5 Esneklik, faģizmin 20.yüzyıl ortalarında Avrupa baģta olmak üzere tüm dünyada kendini gösteren devlet düzeni veya örgütlü faģist hareketlerden ziyade, çeģitli düģünce kalıplarıyla nesilden nesile aktarılan, bu yönüyle sabit ve değiģmez düģünce kalıplarına riayet etmekle birlikte bu düģüncenin örgütlü bir eylemler bütününe dönüģerek ve zamanın koģullarına ayak uydurarak bekasını koruyan flu bir faģizme iģaret etmektedir. Sıradan FaĢizmde Medyanın Rolü Günümüzün küresel dünyasında faģizm, kitleleri seferber etmeye çalışmaz, ama bir seferberlik hissiyatını hep ayakta tutar. 6 Bu seferberlik hissiyatını oluģturmak için, kitleleri oluģturan her bir bireyin bilinçaltında nesiller boyu aktarılan bir biz onlar ayrımını düzenli aralıklarla ama gizliden gizliye besleme görevini ise kitle iletiģim araçları üstlenmektedir. Toplumun tüm segmentlerine eriģim imkanına sahip bu aygıt, sıradan / gündelik faģizmin yeniden üretilmesi iģlevini görmektedir. Tanıl Bora, medyanın bu yeniden üretme iģlevini Ģu Ģekilde açıklamaktadır: Medya, kütleleşmeyi / anonimleşmeyi formatlayan, bakiye ve mutasavver kimlikler ve bağlarla toplumsal anonimlik arasında imajiner bağıntı sağlayan bir rol üstlenmektedir. Toplumsal çözülme koşullarında vaadleri ve gündem tayin gücüyle yüklendiği bu aşırı işlevle medya, küçük adam hınçlarını ve fantazmalarını beslemekte mutlak rolü oynar. Medya, içeriğinden öte bizzat formatıyla da (velveleye verici anonslar; özellikle görsel medyanın sözü şemalaşmaya, vulgerleşmeye ve sür ate zorlayan işleyişi; fikri / savı çarpıcı kılma, stilize etme zorlaması; yine görsel medyada zihinleri ve hayat ritmini, dışına çıkılması tasavvur edilemeyecek bir normalliğe / rutine rapteden yayın akışı düzeni...) sıradan faşizme enerji veren bir manipülasyon kaynağıdır. 7 Kapitalist ekonominin kitleler üzerindeki en önemli araçlarından reklamlar da, medyanın toplumun milliyetçi hissiyatlarına yönelik bu manipülatif iģlevini destekleyen öğelere ağırlık vermiģtir. Nihayetinde reklamlar, kendi mamül / hizmetini satın alması için tutum değiģikliğine yol açmak istediği müģteri üzerinde psikolojik manevralar bütünüdür; bu bütünün de kaģınması en kolay hissiyatı, her daim milliyetçilik olagelmiģtir. 3 Vamık D.Volkan, Körü Körüne Ġnanç Kriz ve Terör Dönemlerinde GeniĢ Gruplar ve Liderleri, s.40, Okuyan Us Yayınları, çev.d.özgür Karaçam, I.Baskı, Ġstanbul, Eylül Kadıoğlu, a.g.e., s Bora, a.g.e., s Ahmet Çiğdem, Yirmi Yılın Hikayesi: Devlet Kapitalizmi Ġle Türk Usülü FaĢizm, s.43, Birikim, sayı , Aralık Tanıl Bora, FaĢizmin Halleri, s.33, sayı 133, Mayıs 2000, Birikim

4 KüreselleĢen Türkiye de Milliyetçi Söylemler 1980 lerde yeni sağ ekonomi politikalar ile dünya piyasalarına eklemlenme sürecine baģlayan Türkiye, 90 lı yıllarda artık küreselleģmeyi tüm boyutlarıyla hissetmiģ, dolayısıyla yerel hissiyatların tetiklenmesi sürecinden de kendine düģen payı almıģtır. Türkiye de süregelen milliyetçilikler ve siyasi platformdaki tarafları en kaba hatlarıyla 5 ana akıma ayrılabilir: Türkçü radikal milliyetçilik (MHP), Ġslamcılıktaki milliyetçilik (BBP), resmi Atatürk milliyetçiliği (TSK), Kemalist ulusçuluk (CHP, DSP) ve liberal milliyetçilik (ANAP). Bunlar içerisinde popüler kültür / tüketim kültürü ile en iyi bütünleģen, liberal milliyetçilik olmuģ; bu bütünleģme süreci ise, 90 lı yılların ikinci yarısına denk düģmüģtür. Bu yıllarda milliyetçiliği tetikleyici rolü, ekonomi düzleminde küreselleģme oynarken, siyasi düzlemdeki rolü yurtiçi ve dıģı olarak ikiye ayırabiliriz. Yurtiçinde sürekli seferberlik hissiyatı nı, 90 lı yılların baģından itibaren ĢehirleĢerek yükselen Kürt milliyetçiliğine karģı reaksiyon canlı tutmuģtur. Bu dönemde PKK da somutlaģan silahlı Kürt muhalefeti, Ġstanbul, Ankara, Adana gibi büyükģehirlerde de eylemlere giriģmiģ; önceki 10 yıl süresince Doğu da süregelen terör, Batı da yaģayan kitleler nezdinde ilk kez görünür boyuta taģınmıģtır. Yükselen Kürt muhalefeti, beraberinde toplumun geri kalanında Türklük sembolleri çevresinde toplaģmayı getirmiģtir. Nitekim bu ortamda gazeteler, çekiliģsiz kurasız ayyıldızlı kolyeler dağıtmıģ, Türk pop starları jandarma bandosu ile ortaklaģa marģlar seslendirmiģ, arabaların plakalarına Türk bayrağı çıkartması yapıģtırmak moda olmuģtur. Uluslararası arenada ise erken Cumhuriyet yıllarından itibaren çeģitli zamanlarda yükselen ama her daim varlığını sürdüren Batı karģıtlığı, bu dönemde kendini ilk önce AB, sonrasında ise Amerikan karģıtlığı Ģeklinde göstermiģtir Lüksemburg Zirvesi nde Türkiye nin adaylık sürecinden dıģlanıp Kıbrıs Rum Kesimi nin üyelik sürecinin kesinleģmesi, Avrupa karģıtı söyleme hız kazandırmıģ; Türkiye AB iliģkileri, tam üyelik adaylığının teyit edildiği 1999 Helsinki Zirvesi ne kadar geçen 2 yıl süresince askıya alınmıģtır. AB ile iliģkilerin normalleģtiği Helsinki Zirvesi nin hemen ardından toplumdaki Batı karģıtı hissiyat, bu sefer Büyük Ortadoğu Projesi kapsamında Irak a saldırmayı ve bu savaģta Kuzey Irak taki Kürt gruplarla iģbirliğine gitmeyi planladığını açıkça ortaya koymaya baģlayan ABD ye yönelmiģtir. Yurtiçinde yükselen Kürt muhalefeti yanı sıra bir de Kuzey Irak ta kurulması muhtemel bir Kürt devleti karģısında kendini kapana kısılmıģ hisseden Türk toplumunun, ülke içerisindeki tüm ötekiler paranoyası bir anda su yüzüne çıkmıģtır. Bu noktada bir parantez açmak gerekirse, bu çalıģmada ileride ele alınacak olan iki reklam örneği, tam da yukarıda bahsi geçen Batı karģıtı aģağılanma duygusunun yükseliģe geçtiği iki ayrı döneme denk düģmektedir. Mavi Jeans in Çok Oluyoruz konseptli reklamları, Avrupa; Amerikalıların TürkleĢtirildiği Cola Turka reklamları ise ABD karģısında eziklik yaģanan dönemde yayınlanmaya baģlamıģtır. 8 8 Cola Turka nın ilk reklamı, Kuzey Irak ta Amerikan askerlerinin Türk askerlerine yönelik operasyon düzenlediği ve operasyon sırasında askerlerin baģına çuval geçirilmesi nedeniyle büyük tepki toplayan Süleymaniye baskınının gerçekleģtiği gün yayınlanmıģtır.

5 Yurtiçinde ve dıģında geliģen bu olaylar karģısında kendini kapana kısılmıģ hisseden ve Türklük etrafında toplaģan Türk toplumunun siyasi tercihleri de milliyetçiliğe kaymıģtır. Nitekim 18 Nisan 1999 seçimleri sonucunda oluģan hükümet, Kemalist ulusçu Demokratik Sol Parti, Türkçü radikal milliyetçi Milliyetçi Hareket Partisi ve liberal milliyetçi Anavatan Partisi nden oluģmaktaydı. Muasır Medeniyet Seviyesine UlaĢmıĢ Bir Türkiye nin Göstergesi: Tüketim Kültürü Türk toplumunda milliyetçiliğin yükseliģe geçtiği bu yıllarda popüler söylemle liberal milliyetçi söylemin hedefi, Türkiye nin dünyanın 1.ligine çıkması olmuģtur. Bu söylemde milli kimlik, dünyanın ileri / zengin ülkelerinin, yani Batı nın düzeyine eriģme Ģevki ve yeteneği temelinde tanımlanmaktadır. Bu söylemin ardındaki hedef, yerli piyasanın global piyasaya eklemlenme ve dünya piyasalarıyla aynılaģma düzeyinin gösterilmesidir. Bu düzey de kendini en iyi tüketim alanında gösterir. Bu devirde muasır medeniyet seviyesi nin de, evrensel kültür ün de göstergesi tüketim kültürüdür. Tüketim kültürü vasıtasıyla Türk toplumu, siyasi alanda ezilmiģlik hissettiği Batı dünyasına karģı, aynı Ģeyleri tüketerek onlarla aynı hayatı yaģadığı yanılsamasından hareketle bir karģılık vermek istemektedir. Bu Türklük, artık modernleşmiş, Batılılaşmış olan Türklüktür. Popüler milliyetçiliğin ortaya çıkışının nedeni arasında Amerikalılaşmak olduğu söylenebilir. Temelde bir kimlik bunalımının yattığı ancak bunun ötesinde bir Batılı gibi olmak, onlarda olan ne varsa bizde de var mantığı ile hareket etmek. 9 Nitekim bu modern Türk imajı, Türkiye de gündemi belirleme gücüne en fazla sahip olan gazetecilerden Hürriyet Genel Yayın Yönetmeni Ertuğrul Özkök ün yazılarında Ģu profille ifade edilmektedir: Komplekssiz, bıyıksız, güzel, gürbüz, blucinli, hem Amerikan müziği hem Türk popu dinlemeyi seven, Atatürkçü, saçlarını GI gibi kestirip başlarına beyzbol şapkası takan, ancak en in barların kapılarına da Türk bayrağı dikmeyi ihmal etmeyen Bu kimlik bunalımının altında, Türk markalarının dünyanın ünlü markaları arasına girmesi, ülke tanıtımına önem verilmesi, Türkiye nin reklamı söylemleri vardır. Sonundaysa bizzat ülke markalaģtırılır. 11 Türkiye nin Markaları : Mavi Jeans ve Ülker Mavi Jeans ve Cola Turka reklamları, modern Türklerin ideallerinde yerini alan Türkiye nin markalaģması iģlevini üstlenmiģtir. Ġki ürünün üretici firmaları (Mavi ve Ülker), kapitalist ekonominin kuralları çerçevesinde çalıģmıģ, liberal ekonomi politikaları 9 Hürriyet Konyar, Magazin Medyasındaki Popüler Milliyetçi Söylemlerin ĠĢlevleri, s.79-84, Birikim, sayı 144, Nisan 2001, s AyĢe Kadıoğlu, Su Canavarının Karaya ÇıkıĢı: Devlet ve MHP, Birikim dergisi, s.23-28, Haziran 1999, sayı 122, Birikim Yayınları, Ġstanbul, s Konyar, a.g.e., s.81.

6 çerçevesinde Türkiye nin uyguladığı ihracata dayalı ekonominin tekstil ve gıda sektörlerinde baģ aktörleri konumuna yerleģmiģlerdir. Mavi, milliyetçi öğelere vurgu yaptığı reklamlarının ilk yayınlandığı 1996 yılından sonra ihracat oranını 11 milyon dolardan 28 milyon dolara çıkarmıģ ve 350 değiģik ürünü kapsayan Batı piyasalarında etkin bir tekstil firması haline gelmiģtir. 12 Avustralya, ABD, Danimarka, Ġngiltere, Kanada, Avustralya baģta olmak üzere 50 ülkede 175 Mavi mağazasında, 4600 satıģ noktasında satılan Mavi Jeans, tüm dünyada yılda 7.5 milyon jean satıģ rakamına ulaģmıģtır. 13 Burada incelenmesi gereken, Mavi Jeans in Türkiye pazarından yurtdıģına açıldıktan sonra milliyetçilik öğesine vurgu yapmasıdır. Temel iletiģim öğeleri bağlamında yalın biçimde değerlendirildiğinde, her reklamın bütünüyle bir bildiri olduğunu ve bu bildirinin de bir çıkıģ kaynağı, iletim kanalı ve bir alıcı kitlesi bulunduğunu söylemek kolaylaģacaktır 14. Öyleyse Mavi Jeans in yurtdıģına açılma hikayesinde Türklük öğesine vurgu yapması ki bu vurguyu reklamlarda kullanılan mavi beyaz ay-yıldız ve Türklüğe dair simgelerle 15 pekiģtirmiģtir- markanın yurtiçinde daha geniģ kitlelere ulaģmasını ve olgunluk seviyesini korumaya yönelik olduğu sonucunu çıkarmamızı sağlar. Diğer taraftan reklam kampanyası boyunca markanın, diğer global markalarla karģılaģtırma yaparak, kalitesine vurgu yapması da içpazarda Türk malının tercih edilmesine yönelik bir hamle olduğu düģünülebilir. Matematiksel bir söylemle: Aynı kalitede, aynı fiyata ya da daha ucuza Türk malı alabilirsiniz. mesajı iletilmeye çalıģılmıģtır. Ancak altını çizmek gerekir ki; bütün bu hamleler yurtiçindeki pazara yöneliktir. Türkiye de muhafazakar bir aile Ģirketi olarak tanınan Ülker ise, bu yönüyle 28 ġubat Süreci nde yeģil sermaye olarak adlandırılarak marjinalleģtirilmeye çalıģılmakla birlikte, aslında Türkiye nin gıda sektöründe Ortadoğu, Orta Asya ve Doğu Avrupa baģta olmak üzere dünya pazarlarında yer edinmeyi baģarmıģ bir Türk firmasıdır. Küresel ekonomiye onun kurallarıyla eklemlenen bu iki Türk Ģirketi, Türkiye deki reklamlarında milliyetçi öğelere vurgu yaparken, yurtdıģı pazarlarında olumsuz imajı nedeniyle Türk markası kimliklerini vurgulamaktan kaçınmaktadırlar. Örneğin Mavi Jeans Genel Müdürü Nurettin Kantarelli, kendisiyle yapılan bir söyleģide, kökeni Amerikan olan bir ürüne Türkçe bir isim koymanın bile baģlı baģına bir meydan okuma olduğunu belirtmekle birlikte, yurtdıģı pazarlarındaki algı yönelimlerini Ģu sözlerle ifade ediyor: Biz Amerika'da olsun, yurtdışında diğer pazarlarda olsun, Türk olduğumuzu bağıra bağıra söylemiyoruz. Bunu yapmanın getireceği bir fayda yok bugün için. Çünkü günümüzde geçerli olan şey global olmak. Markaların kökenleri önemli değil. Dünya vatandaşı olmak önemli Size üç tane rakam vereyim. 98'de bizim grubumuzun toplam ihracatı 33 milyon dolar. Bunun 11 milyon doları Mavi Jeans markalı ürünler. 99'da bu rakam 44 milyon doları buldu. Bunun 18 milyon doları Mavi Jeans markalı ürünlerdir yılındaki ihracat rakamı 65 milyon dolar, Mavi markalı ürünler ise 28 milyon dolar. DıĢarda Bağıra Bağıra Türküz Demiyoruz, Mavi Jeans Genel Müdürü Nurettin Kantarelli ile söyleģi Hürriyet, , 13 Bu Kadar Zorlama Aklı Bozar, Ali Atıf Bir, Hürriyet, gelecek 15 ay + yıldız daki dolgusuyla hem Türk bayrağının özgün renk yapısına gönderme yapmaktadır. Çok Ġleri Giderek Mavi AfiĢi Okumak, Mete Çamdereli, Gazi Üniversitesi ĠletiĢim Dergisi, 2000/5 Bahar,Sayfa Hürriyet, ,

7 Reklam kampanyasındaki milliyetçi söylemlerin aģırıya kaçması ihtimaline karģı baģtan tedbirli olduğunu açıkça ifade eden 17 Mavi Jeans in aksine Cola Turka örneğinde Ertuğrul Özkök, Ülker i küresel rekabet sınırları içerisinde kalma konusunda uyardıktan sonra milli hassasiyetlerin Amerikan ürünleri karģıtlığına dönüģmesi riskine dikkat çekmektedir: Ben dünya piyasalarında küresel devlerle kapışan Türk şirketlerine hep hayranlık duydum. Mavi Jeans'i yaratan insanları hep takdirle izlerim. (...) Son günlerde Cola Turka adlı ürünün piyasaya sürülmesi dolayısıyla yapılan tartışmaları ve yaratılmak istenen psikolojik iklimi fevkalade tehlikeli buluyorum. Yaratıcıları bunu pozitif milliyetçilik ambalajı içinde sunmak istiyorlar. Hayır, bu pozitif milliyetçilik falan değil, düpedüz kaba milliyetçilik tir. Bir Türk markası yaratmak başka bir şey, bu markayı Biz Türküz, siz de onu değil bunu alın konsepti üzerine kurmak farklı bir şey. Ülker, dünyadaki ve bölgedeki anti-amerikan duygulara dayalı bir ürün pazarlama yöntemine geçiliyor. Bana göre bu küreselleşen dünyada kısa dönemli ve riskli bir konsepttir. Çünkü Ülker artık küresel bir şirkettir ve ekonominin küresel kurallarını, kendini milliyetçiliğin dar sınırlarına hapsetmek mecburiyetinde olan mahalli şirketlere göre çok daha kıskançlıkla korumalıdır. Milli duyguları ve etnik hassasiyetleri ekonomi hayatına bulaştırmamak, Ülker gibi şirketlerin ve genel olarak da Türkiye'nin yararınadır. Unutmayalım, Türkiye küreselleşmenin nimetlerinden iyi yararlanan bir ekonomi dehasına sahiptir. O yüzden bu ekonomiyi milli sınırlara kapatacak değil, tam aksine açacak stratejilere ihtiyaç var. 18 Türk Tipi Reklam ve Pozitif Milliyetçilik Bu çalıģmada toplumun milliyetçi hissiyatını etkileme çabası açısından ele alınan iki örnekten Mavi Jeans in Çok Oluyoruz kampanyası, Türk tipi reklam kavramını literatüre sokan ve bunun Türkiye deki en baģarılı uygulayıcılarından biri olan Ali Taran ın imzasını taģımaktadır. ATCW (Ali Taran Creative Workshop) isimli reklam ajansının sahibi olan ünlü reklamcı, Tokai (Çakar çakmaz çakan çakmak), Caprisun (Önce hüplet sonra gümlet), Derby (Ali Desidero), Ġxir (Banu Alkan), fındık (Aganigi naganigi) gibi reklamların yaratıcısı. Türkiye nin kendine özgü bir yapısı olduğunu ve reklamların da bu noktaların üzerine gitmesi gerektiğini vurgulayan Taran a göre reklamcı, Türkiye de yaģayan insanların bazı durumlardaki tutumlarının ne olduğunu bilmemiz gerektiğini bilme yükümlülüğündedir Irkçılıktan uzak durabilmek için bu konuda yapılan bütün yaklaşımları elimizle bir kenara ittik. Hürriyet, , 18 Bu, Pozitif Değil Kaba Milliyetçiliktir, Ertuğrul Özkök, Hürriyet, , 19 Ve Ali Taran da Sonunda KonuĢtu, Marketing Türkiye,

8 BaĢarı için kimlerle konuģtuğunu bilmenin önemini vurgulayan Taran, bunun için Mavi Jeans reklam filmini örnek göstermiģtir: Pis milletiz. Bizim kadar insanına ve olaylara küfreden bir millet yoktur. Biz birbirimizi çok tanır ve bunun böyle olduğunu çok iyi biliriz. Avrupa'ya gidip gelince bunu çok daha fazla söyleriz. Ama birisi bize pis olduğumuz söylediğinde kızıp bozuluruz. Biz bunu bildiğimiz için Mavi Jeans te kendimizi en fazla aşağılandığımız hissettiğimiz ülke ve şehir olan Amerika ve New York'u kullandık. Böylece kompleksimizi bizimde sizden iyi olduğumuz noktalar var mesajı ile incinmiş duyguları yücelttik. O yüzden de reklam ses getirip başarılı oldu. 20 Taran, Mavi Jeans reklamıyla Reklamcılar Derneği tarafından düzenlenen 10. Kristal Elma YarıĢması nda tekstil dalında en iyi reklam ödülünü almasına rağmen reklam dünyasında bazı kesimler tarafından avamlıkla suçlanmaktadır. Örneğin ünlü reklamcı Haluk Sicimoğlu na göre, Türkiye de markaların önündeki en önemli sorunlardan biri, yeni konseptler üretmeye yanaģmamaları ise; diğeri de, avamlıktan kurtulmaya çalıģan Türk halkını avamlıkla besleyip bundan gurur duymaları. Reklamcı iki yola gidebilir: Ya popüler kültüre çok fazla bulaşmadan kendini net ifade etme yoluna asil bir şekilde gidebilir; ya da lumpenleşebilir. Kristal Elma'da, lumpenleşen ve lumpenliği ön plana çıkaran işlere ödül verildikçe iş iyice çığırından çıkıyor. Burada bir de Halk ne istiyorsa onu vermek lazım durumu oluşuyor. 21 Ülker in gazlı içecek pazarına girdiği markası Cola Turka nın reklam kampanyası ise, Mavi Jeans in kimileri tarafından Türk tipi reklam, kimileri tarafından ise avamlık olarak değerlendirilen milliyetçi hissiyata oynayan reklamlarına yeni bir kavram ekledi: Pozitif milliyetçilik. Cola Turka nın basın lansmanında Y&R/Reklamevi Genel Müdürü Serdar Erener tarafından dile getirilen ve sonrasında basında büyük tartıģmalara yol açmıģtı. Hazır Kart (Özgür Kız), Garanti Bankası (Su satan çocuk, 12 Dev Adam) Arçelik (Robot Çelik) reklamlarıyla tanınan Erener, bu kavramı Ģöyle tanımlıyor: Güler yüzlü, üreten, Türk ün Türk e propagandasını yapmayan, hatta tam bunun karģısında olan, iyiyi yapıp bunu dünyaya sunmaya çalıģan milliyetçilik. Erener, ayrıca pozitif milliyetçiliğin arkasında anti-kültür emparyalizmi, anti-emperyalizm gibi demode kavramların olmadığını da ısrarla vurguluyor. Buralıyız, buranın hal ve gidişini seviyoruz. Kötü taraflarımızı da düzeltmeye çalışıyoruz. O Tanzimat münevveri mantığı ile bakmıyoruz. Kişisel olarak onurumu kırıyor bu bakış açısı. 22 Tespih sallayan ve yenge ve çoluk çocuğun hatırını soran, ardından da Bendensin diyen Coni, dolma yapan kadın, misafirler uğurlanırken bir kova su dökülmesi, Dağ BaĢını Duman AlmıĢ gibi Türk öğelerinin kullanıldığı reklam filmi, Süleymaniye baskınının olduğu 20 Kiminle KonuĢtuğunu Bileceksin!, Marketing Türkiye, Avamlığı Beslemekten Gurur Duyuyoruz, Murat Ermert, Marketing Türkiye, Alafranga Çocuklar Değiliz, AkĢam, ,

9 gün yayınlanmaya baģlamıģ ve Türkiye deki Amerikan karģıtı dalgayı arkasına alarak kola pazarından büyük bir pay kapmayı amaçlamıģtır. Mayıs 2002 de Çamlıca tesislerini satın alarak Gazlı Ġçecekler kategorisine giren, hemen ardından da Sunny ve Link markalarını lanse eden Ülker, Gazlı Ġçecekler kategorisinin %65 ini oluģturan kola segmentine ise Temmuz 2003 te Cola Turka ile girmiģtir. Ülker Ürün Grup Müdürü ġebnem Nasi, Cola Turka ya yerleģtirmek istedikleri algıyı Ģu sözlerle ifade ediyor: Cola Turka yı çıkarırken odak noktalarımız, tüketici ve özgünlük oldu. Bu, bizim kolamız. 23 Cola Turka nın reklam kampanyaları neticesinde Gazlı Ġçecekler pazarına yerleģmesine rağmen reklamın temel söylemin oluģturan pozitif milliyetçilik, medyada büyük eleģtirilere hedef olmuģtur. Çetin Altan, reklamı Türk ün Türk e propagandası Ģeklinde yorumlarken Zaman gazetesinden Fikret Türkel, Amerikan aleyhtarlığına kuru bir slogan yerine, en büyük Amerikan ürününe rakip olma iddiası çok sıcak geliyor herkese cümleleriyle reklamın söylemini sempatik bulduğunu belirtiyordu. 24 Bu dönemde medyada pozitif milliyetçiliğe karģı en ağır yazılardan birini kaleme alan Zeki CoĢkun ise, Milliyetçi Kola, Nası Bi ġey Ola? baģlıklı yazısında Ģunları söylüyordu: Amerikalılar Kuzey Irak'ta Türk karargahını basıp 11 askerimizi esir alırken gösterime girdi 'New York'ta Bir Morning' reklamı. Ve yüreğimizin yağları eridi: Alın işte, kendi evinizde, yurdunuzda kendi silahınızla-kolanızla vuruyoruz sizi, Türkleştiriyoruz, ey gafil Amerikalılar! Planlasan bu kadar olmaz. Bir tarafta 'çiğnenen onur' muhabbeti ve beraberinde epeydir unutulan, silinen 'Çirkin Amerikalı' lafının yeniden dolaşıma girmesi, ve tam o sırada New York'ta Bir Morning reklamı. İçenin bir kimliği yok fıkrada da reklamda da. İçilen yerin, ülkenin de kıymeti harbiyesi yok. Dedik ya, sihirli iksir var. Anında her şeyi, herkesi değiştiriyor, 'bizden'leştiriyor. İletişim uzmanlarına göre pozitif miliyetçilikmiş bu. Bence tam tersi. Negatiften, eksiden başlıyorsunuz her şeye, bütün milliyetçiliklerde olduğu gibi. İşin komiği, ne Amerika'nın haberi var bundan, ne de Amerikalı'nın. Kendi kendine gelin güvey olma durumu. Çünkü söz konusu ürün ve reklam sadece iç pazara yönelik. 25 Reklam, Chevy Chase gibi Amerikalı ünlü bir oyuncunun Amerikan karģıtı bir reklam filminde baģrolde olması nedeniyle yabancı reklam dünyasında da büyük ilgi uyandırmıģtı Ülker'in Bombası, AkĢam, Benim Colam Senin Colanı Döver, Enis Tayman, Tempo, Milliyetçi Kola, Nası Bi ġey Ola?, Zeki CoĢkun, Radikal, Advertising Age dergisi Chevy Chase'in rol aldığı Cola Turka kampanyası ile ilgili haberinde, kampanyanın Türkiye'de anti-amerikan duyguların yükseldiği bir zamanda yayına girdiğine dikkat çekiyor. Kampanya ve Cola Turka ile ilgili detaylı bilgilerin aktarıldığı haberde, Hollywood aktörlerinin yabancı reklamlarda oynamalarına sık rastlandığı ancak Chase'in siyasal açıdan tansiyonlu bir dönemde, üstelik Amerikan rakiplerine karşı pazara çıkan bir yerel kolanın reklamında oynamasının pek rastlanmayan bir örnek oluşturduğu belirtiliyor. Cola Turka Kampanyası AdAge'de, Media Cat, Temmuz 2003,

10 Nitekim Marketing Türkiye nin dünyaca ünlü reklam eleģtirmeni Bob Garfield la mülakatına da Cola Turka damgasını vurmuģtu. Cola Turka tarzı milliyetçi ürün reklamlarının herhangi bir sakıncası olup olmadığına dair soruya Garfield Ģu cevabı veriyor: Bırakın var mı yı, bu tür çıkışların sakıncalı olmayan tek bir tarafı bile yok! Bunun adı, ürün satmak adına halkların önyargılarını sömürmek ve özellikle de nefret yaratmaktan başka bir şey değildir. Ben bu tür kampanyaların uzun vadede işe yarayacağına inanmıyorum. Hatta ters tepeceğini düşünüyorum. (...) Reklam bir dekor değildir. Bizzat kültürün oluşturucusudur. Bu yüzden de özel bir sorumluluğu vardır. Dahası, reklam, sadece hedef kitlenin değil, onun dışındaki kitlelerin evlerinin de davetsiz misafiridir. Hele hele, hem davetsiz misafir, hem sorumsuz olamazsınız. 27 I. BĠRĠNCĠ BÖLÜM MĠLLĠYETÇĠLĠK AKIMININ TARĠHSEL ANALĠZĠ VE TÜRKĠYE DE MĠLLĠYETÇĠLĠĞĠ GELĠġĠMĠ Bu bölümde faģizm ve milliyetçilik arasındaki süreç iliģkisi incelendikten sonra milliyetçiliğin tarihsel geliģimi -küresellik nosyonuyla iliģkilendirilerek- kısaca açıklanmaya çalıģılacaktır. Devamında ise, Türkiye de milliyetçiliğin katettiği yol, felsefi açıdan ziyade siyasi platformda incelenerek, politik kültürün geçirdiği değiģim anlatılacaktır. Medyanın milliyetçiliğin geliģmesindeki oynadığı rol ile birlikte, son bölümde, kavramsal altyapı kurulup tüketim kültürüne değinilmektedir. 27 Çok ġapka, Az Ġnandırıcılık Demektir, Marketing Türkiye,

11 I.1KüreselleĢme Milliyetçilik ĠliĢkisi I.1.1KüreselleĢme Çağında FaĢizmin Bekası Milliyetçilik, Fransız Devrimi nden günümüze farklı toplumlarda farklı formatlarda ve toplumsal katmanlarda kök salmıģtır. 2.Dünya SavaĢı nın ardından faģist akımlar, tüm dünyada yasadıģı ilan edilmiģ, siyasi arenada marjinalleģmiģtir. Ancak bu siyasi yasağa rağmen faģizm, bireyler nezdindeki varlığını çeģitli Ģekillerde sürdürmeye devam etmiģtir. Tarihi süreç içerisinde faģist hareketler üç düzlem altında ayrıģtırılabilir: Rejim / devlet biçimi düzlemi, örgütlü faģist hareket düzlemi, sıradan / gündelik faģizm (veya kök-faģizm) yüzyılın ilk yarısında Batı ya egemen olan nasyonal sosyalist hareketler ve bunların siyasi örgütlenme yansımaları ilk iki baģlık altında değerlendirilebilir. Ancak yukarıda bahsi geçtiği üzere siyasi platformdan dıģlanan ve açıkça ifade edilmesinin bile demokratik ilkeler gereği yasaklandığı günümüzün geliģmiģ ülkelerinde bile faģizm, zihinlerdeki varlığını en salt biçimiyle sürdürmeye devam etmiģtir. Bu yeni görünümüyle faģizm, milliyetçilik kavramı altında sıradanlık düzeyine yerleģmiģtir. Bir baģka deyiģle sıradan faģizm, milliyetçiliğin açıkça Ģiddet motifi içeren ve kendini partizanca belli eden tiplerinden ziyade merkezde mevzilenmiģ ve gündelik yaģamın ağına karıģmıģtır. Yani sıradan milliyetçilik, sürekli bir milliyetçilik durumudur ve milletlerin millet olarak sürekli yeniden üretilmelerine yarayan düşünce alışkanlıkları, gündelik pratikleri ve inançları kapsar. Ancak ünlü kötünün 28 Tanıl Bora, Zifiri Karanlık Seçimleri: MHP ve Diğerleri, Birikim, sayı 121, Mayıs 1999, s.15

12 sıradanlığı (banality of evil) saptamasını yapan Hannah Arendt ın da belirttiği gibi sıradanlığı, bu milliyetçiliğin zararsız olduğu anlamına gelmez. 29 Bu noktada öncelikle zararsız olmayan bu milliyetçilik ile küreselleģme arasında görünürde çeliģkili bağıntıyı açıklığa kavuģturmakta fayda var. Ġlk bakıģta küreselleģme, küresel ekonomik ve sosyal değerler bütünüyle tüm yerel değerleri silikleģtirmeye, tektipleģtirmeye tâbi tutmuģ görünmekle birlikte, diğer taraftan daha güçlü bir Ģekilde yerel değerleri tetiklemekte, milliyetçi hissiyatları piyasa koģulları içerisinde yaģatmaya devam etmektedir. Ünlü psikanalist Vamık Volkan, uluslararası etnik çatıģmaların psikolojik temellerini incelediği Körü Körüne Ġnanç adlı çalıģmasında aynı yanılgıya dikkat çekmektedir: Sanayi toplumu, yerel değerlerin yerine evrensel değerleri koyma gereksinimini duymuş ve yeni iletişim biçimleri kültürel asimilasyona ve sonuçta da etnik kimliklerin ortadan kalkacağı inanışına neden olmuştur. Bununla birlikte, görüldüğü kadarıyla bunun tam karşıtı bir durum gerçekleşmiştir. Çünkü çağdaşlaşmanın neden olduğu kişiliksizleştirme karşısında etnik kimlikler güç kazanmıştır. 30 Nitekim milliyetçilik de halihazırda liberal ve sosyalist söylemler ile eklemlendiği ölçüde sıradanlaşmaktadır. 31 KüreselleĢmenin tüm ekonomik ve sosyal değerleriyle hız kazandığı 90 ların dünyası, son derece eklektik ve esnek olan post-faşizmin devridir. 32 Esneklik, faģizmin 20.yüzyıl ortalarında Avrupa baģta olmak üzere tüm dünyada kendini gösteren devlet düzeni veya örgütlü faģist hareketlerden ziyade, çeģitli düģünce kalıplarıyla nesilden nesile aktarılan, bu yönüyle sabit ve değiģmez düģünce kalıplarına riayet etmekle birlikte bu düģüncenin örgütlü bir eylemler bütününe dönüģerek ve zamanın koģullarına ayak uydurarak bekasını koruyan flu bir faģizme iģaret etmektedir. I.1.2 Sıradan FaĢizmde Medyanın Rolü 29 AyĢe Kadıoğlu, Su Canavarının Karaya ÇıkıĢı: Devlet ve MHP, Birikim Dergisi, s.26, Haziran 1999, sayı 122, Birikim Yayınları, Ġstanbul 30 Vamık D.Volkan, Körü Körüne Ġnanç Kriz ve Terör Dönemlerinde GeniĢ Gruplar ve Liderleri, s.40, Okuyan Us Yayınları, çev.d.özgür Karaçam, I.Baskı, Ġstanbul, Eylül Kadıoğlu, a.g.e., s Bora, a.g.e., s.15.

13 Günümüzün küresel dünyasında faģizm, kitleleri seferber etmeye çalışmaz, ama bir seferberlik hissiyatını hep ayakta tutar. 33 Bu seferberlik hissiyatını oluģturmak için, kitleleri oluģturan her bir bireyin bilinçaltında nesiller boyu aktarılan bir biz onlar ayrımını düzenli aralıklarla ama gizliden gizliye besleme görevini ise kitle iletiģim araçları üstlenmektedir. Toplumun tüm segmentlerine eriģim imkanına sahip bu aygıt, sıradan / gündelik faģizmin yeniden üretilmesi iģlevini görmektedir. Tanıl Bora, medyanın bu yeniden üretme iģlevini Ģu Ģekilde açıklamaktadır: Medya, kütleleşmeyi / anonimleşmeyi formatlayan, bakiye ve mutasavver kimlikler ve bağlarla toplumsal anonimlik arasında imajiner bağıntı sağlayan bir rol üstlenmektedir. Toplumsal çözülme koşullarında vaadleri ve gündem tayin gücüyle yüklendiği bu aşırı işlevle medya, küçük adam hınçlarını ve fantazmalarını beslemekte mutlak rolü oynar. Medya, içeriğinden öte bizzat formatıyla da (velveleye verici anonslar; özellikle görsel medyanın sözü şemalaşmaya, vulgerleşmeye ve sür ate zorlayan işleyişi; fikri / savı çarpıcı kılma, stilize etme zorlaması; yine görsel medyada zihinleri ve hayat ritmini, dışına çıkılması tasavvur edilemeyecek bir normalliğe / rutine rapteden yayın akışı düzeni...) sıradan faşizme enerji veren bir manipülasyon kaynağıdır. 34 Kapitalist ekonominin kitleler üzerindeki en önemli araçlarından reklamlar da, medyanın toplumun milliyetçi hissiyatlarına yönelik bu manipülatif iģlevini destekleyen öğelere ağırlık vermiģtir. Nihayetinde reklamlar, kendi mamül / hizmetini satın alması için tutum değiģikliğine yol açmak istediği müģteri üzerinde psikolojik manevralar bütünüdür; bu bütünün de kaģınması en kolay hissiyatı, her daim milliyetçilik olagelmiģtir. I.2.KüreselleĢen Türkiye de Milliyetçi Söylemler I lı Yıllarda Türkiye de Milliyetçiliği Tetikleyen Faktörler 1980 lerde yeni sağ ekonomi politikalar ile dünya piyasalarına eklemlenme sürecine baģlayan Türkiye, 1990 lı yıllarda artık küreselleģmeyi tüm boyutlarıyla hissetmiģ, dolayısıyla yerel hissiyatların tetiklenmesi sürecinden de kendine düģen payı almıģtır. Türkiye de süregelen milliyetçilikler ve siyasi platformdaki tarafları en kaba hatlarıyla 5 ana akıma ayrılabilir: Türkçü radikal milliyetçilik (MHP), Ġslamcılıktaki milliyetçilik (BBP), 33 Ahmet Çiğdem, Yirmi Yılın Hikayesi: Devlet Kapitalizmi Ġle Türk Usülü FaĢizm, s.43, Birikim, sayı , Aralık Tanıl Bora, FaĢizmin Halleri, s.33, sayı 133, Mayıs 2000, Birikim

14 resmi Atatürk milliyetçiliği (TSK), Kemalist ulusçuluk (CHP, DSP) ve liberal milliyetçilik (ANAP). Bunlar içerisinde popüler kültür / tüketim kültürü ile en iyi bütünleģen, liberal milliyetçilik olmuģ; bu bütünleģme süreci ise, 90 lı yılların ikinci yarısına denk düģmüģtür. Bu yıllarda milliyetçiliği tetikleyici rolü, ekonomi düzleminde küreselleģme oynarken, siyasi düzlemdeki rolü yurtiçi ve dıģı olarak ikiye ayırabiliriz. Yurtiçinde sürekli seferberlik hissiyatı nı, 1990 lı yılların baģından itibaren ĢehirleĢerek yükselen Kürt milliyetçiliğine karģı reaksiyon canlı tutmuģtur. Bu dönemde PKK da somutlaģan silahlı Kürt muhalefeti, Ġstanbul, Ankara, Adana gibi büyükģehirlerde de eylemlere giriģmiģ; önceki 10 yıl süresince Doğu da süregelen terör, Batı da yaģayan kitleler nezdinde ilk kez görünür boyuta taģınmıģtır. Yükselen Kürt muhalefeti, beraberinde toplumun geri kalanında Türklük sembolleri çevresinde toplaģmayı getirmiģtir. Nitekim bu ortamda gazeteler, çekiliģsiz kurasız ayyıldızlı kolyeler dağıtmıģ, Türk pop starları jandarma bandosu ile ortaklaģa marģlar seslendirmiģ, arabaların plakalarına Türk bayrağı çıkartması yapıģtırmak moda olmuģtur. Uluslararası arenada ise erken Cumhuriyet yıllarından itibaren çeģitli zamanlarda yükselen ama her daim varlığını sürdüren Batı karģıtlığı, bu dönemde kendini ilk önce AB, sonrasında ise Amerikan karģıtlığı Ģeklinde göstermiģtir Lüksemburg Zirvesi nde Türkiye nin adaylık sürecinden dıģlanıp Kıbrıs Rum Kesimi nin üyelik sürecinin kesinleģmesi, Avrupa karģıtı söyleme hız kazandırmıģ; Türkiye AB iliģkileri, tam üyelik adaylığının teyit edildiği 1999 Helsinki Zirvesi ne kadar geçen 2 yıl süresince askıya alınmıģtır. AB ile iliģkilerin normalleģtiği Helsinki Zirvesi nin hemen ardından toplumdaki Batı karģıtı hissiyat, bu sefer Büyük Ortadoğu Projesi kapsamında Irak a saldırmayı ve bu savaģta Kuzey Irak taki Kürt gruplarla iģbirliğine gitmeyi planladığını açıkça ortaya koymaya baģlayan ABD ye yönelmiģtir. Yurtiçinde yükselen Kürt muhalefeti yanı sıra bir de Kuzey Irak ta kurulması muhtemel bir Kürt devleti karģısında kendini kapana kısılmıģ hisseden Türk toplumunun, ülke içerisindeki tüm ötekiler paranoyası bir anda su yüzüne çıkmıģtır. Bu noktada bir parantez açmak gerekirse, bu çalıģmada ileride ele alınacak olan iki reklam örneği, tam da yukarıda bahsi geçen Batı karģıtı aģağılanma duygusunun yükseliģe geçtiği iki ayrı döneme denk düģmektedir. Mavi Jeans in Çok Oluyoruz konseptli

15 reklamları, Avrupa; Amerikalıların TürkleĢtirildiği Cola Turka reklamları ise ABD karģısında eziklik yaģanan dönemde yayınlanmaya baģlamıģtır. 35 Yurtiçinde ve dıģında geliģen bu olaylar karģısında kendini kapana kısılmıģ hisseden ve Türklük etrafında toplaģan Türk toplumunun siyasi tercihleri de milliyetçiliğe kaymıģtır. Nitekim 18 Nisan 1999 seçimleri sonucunda oluģan hükümet, Kemalist ulusçu Demokratik Sol Parti, Türkçü radikal milliyetçi Milliyetçi Hareket Partisi ve liberal milliyetçi Anavatan Partisi nden oluģmaktaydı. I.2.2 GeliĢmiĢ Medeniyet Seviyesine UlaĢmıĢ Bir Türkiye nin Göstergesi: Tüketim Kültürü Türk toplumunda milliyetçiliğin yükseliģe geçtiği bu yıllarda popüler söylemle liberal milliyetçi söylemin hedefi, Türkiye nin dünyanın 1.ligine çıkması olmuģtur. Bu söylemde milli kimlik, dünyanın ileri / zengin ülkelerinin, yani Batı nın düzeyine eriģme Ģevki ve yeteneği temelinde tanımlanmaktadır. Bu söylemin ardındaki hedef, yerli piyasanın global piyasaya eklemlenme ve dünya piyasalarıyla aynılaģma düzeyinin gösterilmesidir. Bu düzey de kendini en iyi tüketim alanında gösterir. Bu devirde muasır medeniyet seviyesi nin de, evrensel kültür ün de göstergesi tüketim kültürüdür. Tüketim kültürü vasıtasıyla Türk toplumu, siyasi alanda ezilmiģlik hissettiği Batı dünyasına karģı, aynı Ģeyleri tüketerek onlarla aynı hayatı yaģadığı yanılsamasından hareketle bir karģılık vermek istemektedir. Bu Türklük, artık modernleşmiş, Batılılaşmış olan Türklüktür. Popüler milliyetçiliğin ortaya çıkışının nedeni arasında Amerikalılaşmak olduğu söylenebilir. Temelde bir kimlik bunalımının yattığı ancak bunun ötesinde bir Batılı gibi olmak, onlarda olan ne varsa bizde de var mantığı ile hareket etmek. 36 Nitekim bu modern Türk imajı, Türkiye de gündemi belirleme gücüne en fazla sahip olan gazetecilerden Hürriyet Genel Yayın Yönetmeni Ertuğrul Özkök ün yazılarında Ģu profille ifade edilmektedir: Komplekssiz, bıyıksız, güzel, gürbüz, blucinli, hem Amerikan müziği hem Türk popu dinlemeyi seven, Atatürkçü, saçlarını GI gibi kestirip 35 Cola Turka nın ilk reklamı, Kuzey Irak ta Amerikan askerlerinin Türk askerlerine yönelik operasyon düzenlediği ve operasyon sırasında askerlerin baģına çuval geçirilmesi nedeniyle büyük tepki toplayan Süleymaniye baskınının gerçekleģtiği gün yayınlanmıģtır. 36 Hürriyet Konyar, Magazin Medyasındaki Popüler Milliyetçi Söylemlerin ĠĢlevleri, s.79-84, Birikim, sayı 144, Nisan 2001, s.81.

16 başlarına beyzbol şapkası takan, ancak en in barların kapılarına da Türk bayrağı dikmeyi ihmal etmeyen Bu kimlik bunalımının altında, Türk markalarının dünyanın ünlü markaları arasına girmesi, ülke tanıtımına önem verilmesi, Türkiye nin reklamı söylemleri vardır. Sonundaysa bizzat ülke markalaģtırılır. 38 II. ĠKĠNCĠ BÖLÜM TÜRKĠYE NĠN MARKALARI: MAVĠ JEANS VE ÜLKER Ġlk bölümde kurulan fikirsel altyapının ardından, bu bölümde Türk reklam sektöründeki milliyetçilik akımı Mavi Jeans ve Ülker örnekleri üzerinden çalıģılacaktır. Alt baģlıkların ilkinde Mavi Jeans in Çok Oluyoruz reklamıyla baģlayan milliyetçilik eğilimi açıklandıktan sonra, devamında Ülker in Cola Turka için izlediği reklam stratejisi, satıģ rakamları ve piyasa analizleriyle incelenecektir. Son bölümde ise bu markaların TV reklamları ve analizler görülebilir. 37 AyĢe Kadıoğlu, Su Canavarının Karaya ÇıkıĢı: Devlet ve MHP, Birikim dergisi, s.23-28, Haziran 1999, sayı 122, Birikim Yayınları, Ġstanbul, s Konyar, a.g.e., s.81.

17 II.1 Mavi Jeans ve Ülker in Reklam Stratejilerine Genel BakıĢ Bütün bu anlatılanlar çerçevesinde, milliyetçiliğin dünyada ve Türkiye de izlediği geliģimi gördükten sonra, milliyetçilik akımından etkilenen ve aynı zamanda bu alımdan yararlanan Türk reklam sektöründen iki örneği incelemekte yarar olacaktır. Mavi Jeans ve Cola Turka reklamları, modern Türklerin ideallerinde yerini alan Türkiye nin markalaģması iģlevini üstlenmiģtir. Bu iki ürünün üretici firmaları, kapitalist ekonominin kuralları çerçevesinde çalıģmıģ, liberal ekonomi politikaları çerçevesinde Türkiye nin uyguladığı ihracata dayalı ekonominin tekstil ve gıda sektörlerinde baģ aktörleri konumuna yerleģmiģtir. II.1.1 Mavi Jeans Mavi Jeans, milliyetçi öğelere vurgu yaptığı reklamlarının ilk yayınlandığı 1996 yılından sonra ihracat oranını 11 milyon dolardan 28 milyon dolara çıkarmıģ ve 350 değiģik

18 ürünü kapsayan Batı piyasalarında etkin bir tekstil firması haline gelmiģtir. 39 Avustralya, ABD, Danimarka, Ġngiltere, Kanada, Avustralya baģta olmak üzere 50 ülkede 175 Mavi mağazasında, 4600 satıģ noktasında satılan Mavi Jeans, tüm dünyada yılda 7.5 milyon jean satıģ rakamına ulaģmıģtır. 40 Burada altı çizilmesi gereken, Mavi Jeans in Türkiye pazarından yurtdıģına açıldıktan sonra milliyetçilik öğesine vurgu yapmasıdır. Temel iletiģim öğeleri bağlamında yalın biçimde değerlendirildiğinde, her reklamın bütünüyle bir bildiri olduğunu ve bu bildirinin de bir çıkıģ kaynağı, iletim kanalı ve bir alıcı kitlesi bulunduğunu söylemek kolaylaģacaktır 41. Öyleyse Mavi Jeans in yurtdıģına açılma hikayesinde Türklük öğesine vurgu yapması ki bu vurguyu reklamlarda kullanılan mavi beyaz ay-yıldız ve Türklüğe dair simgelerle 42 pekiģtirmiģtir- markanın yurtiçinde daha geniģ kitlelere ulaģmasını ve olgunluk seviyesini korumaya yönelik olduğu sonucunu çıkarmamızı sağlar. Diğer taraftan reklam kampanyası boyunca markanın, diğer global markalarla karģılaģtırma yaparak, kalitesine vurgu yapması da içpazarda Türk malının tercih edilmesine yönelik bir hamle olduğu düģünülebilir. Matematiksel bir söylemle: Aynı kalitede, aynı fiyata ya da daha ucuza Türk malı alabilirsiniz. mesajı iletilmeye çalıģılmıģ ve alıcı kitlesi eskiye oranla daha geniģ alanlara açılmıģtır. Ancak belirtmek gerekir ki; bütün bu hamleler yurtiçindeki pazara, yani Türkiyeli alıcılara yöneliktir. Mavi Jeans yaptığı bu hamle sonucunda pazar payını gözle görülür ölçüde yükseltmiģ ve kendi içinde tutarlı reklam stratejisiyle marka imajını da belirli bir seviyede tutmayı baģarmıģtır. Devam eden analiz Türkiye deki jean pazarında Mavi Jeans ve diğer markaların Pazar paylarındaki mevsimsel ve yıllık hareketlenmeyi göstermektedir. Türkiye de Jean pazarı büyüklüğü son araģtırma sonuçlarına göre 838 milyon dolar a ulaģarak, toplam hazır giyim pazarı içerisinde % 8,26 lık pay almaktadır. Hazır giyim Pazar büyüklüğü toplam 10,2 milyar dolardır. Jean Ürün Kategorisi Dönem Bazında Marka Payları 39 Size üç tane rakam vereyim. 98'de bizim grubumuzun toplam ihracatı 33 milyon dolar. Bunun 11 milyon doları Mavi Jeans markalı ürünler. 99'da bu rakam 44 milyon doları buldu. Bunun 18 milyon doları Mavi Jeans markalı ürünlerdir yılındaki ihracat rakamı 65 milyon dolar, Mavi markalı ürünler ise 28 milyon dolar. DıĢarda Bağıra Bağıra Türküz Demiyoruz, Mavi Jeans Genel Müdürü Nurettin Kantarelli ile söyleģi Hürriyet, , 40 Bu Kadar Zorlama Aklı Bozar, Ali Atıf Bir, Hürriyet, Çok Ġleri Giderek Mavi AfiĢi Okumak, Mete Çamdereli, Gazi Üniversitesi ĠletiĢim Dergisi, 2000/5 Bahar 42 ay + yıldız daki dolgusuyla hem Türk bayrağının özgün renk yapısına gönderme yapmaktadır. Çok Ġleri Giderek Mavi AfiĢi Okumak, Mete Çamdereli, Gazi Üniversitesi ĠletiĢim Dergisi, 2000/5 Bahar,Sayfa 103.

19 kıģ sezonu sıra Açık Pazar ve diğer alımları dıģarıda tutularak değerlendirildiğinde 2005 yaz döneminin yükselen markası Levi s tır. Levi s lık payı ile 2004 yaza göre iki katından daha fazla bir perfomans göstermiģtir. Ġlk kez bu dönem ikinci sırada yeralan Mavi Jeans ise 2004 yaza göre payını arttırsa da kıģa göre pay kaybetmiģtir. Diğer markalar içerisinde ise Colins son 4 dönemdir (2 yıldır) düzenli pay kazanan markadır. Ancak ilk sıradaki marka ile arasında 5 kat fark sözkonusudur. Dönem bazında açık Pazar ve diğer kanallar dışında kalan markalı ürün satılabilecek kanallarda marka payları: yaz sıra kıģ sıra yaz sıra 2005 MARKA KıĢ(%) (%) 2004 Yaz KıĢ (%) Levis 5,95 4,79 8,64 10, Mavi Jeans 8,74 7,45 9,12 7, Rodi 7,45 5,00 5,72 6, Leke 6,74 7,42 6,91 6, LC Waikiki 1,82 1,88 3,05 2, Collezione 3,17 2,69 3,20 2, Colins 1,15 1,59 1,92 2, Little Big 2,93 0,87 1,66 2, Diesel 0,83 0,70 1,66 1, Loft 0,51 1,27 1,21 1,03 Diğer 60,71 66,34 56,91 56,65 Toplam Jean (%) 100,0 100,0 100,0 100,0 Toplam Jean (milyon USD) 393,0 306,0 428,8 300,3 Kaynak: Hazır Giyim Tüketim Endeksi 2005 yaz dönemi Jean Analizi 17 Kasım 2005 Retailing Institute&HTP (%) 2005 Yaz Ek bilgi: HTP, Türkiye de tek hane tüketim paneli yapan araştırma şirketidir dan beri çalışmalarını sürdürmektedir. Hazır Giyim Tüketim Endeksi için hane verileri 2000 yılından itibaren toparlanmaya başlamıştır. Dolayısıyla makalemizin konusu içerisinde bahsi geçen yıllarda bu çalıģma yapılmadığı için, o zamanki reklamların Mavi Jeans in pazar payını ne Ģekilde etkilediğini net Ģekilde karģılaģtırmalı olarak görememekteyiz. Ancak Mavi Jeans Ģirket yetkililerinin verdiği bilgilere göre, Mavi Jeans in 1996 yılından bu yana pazar lideri olduğu belirtilmektedir. Tüm hazır giyim markaları arasındaki sıralama Pazar payları % (Toplam hazır giyim pazarı 6,1 milyar dolar/yıllık) Marka sıralaması 2002 yaz kıģ 2003 yaz Adidas 1,6 1,1 1,7 Collezione 0,7 1,4 1,2 Mavi jeans 1 0,9 1,2

20 LCW 0,9 1,4 1,1 Polaris 0,8 0,2 1 Nike 0,6 0,5 1 Sarar 1,2 0,7 0,9 Levi's 0,4 0,5 0,8 Rodi 0,7 0,9 0,8 Gezer 0,7 0,2 0,6 II.1.2 Ülker Türkiye de muhafazakar bir aile Ģirketi olarak tanınan Ülker ise, bu yönüyle 28 ġubat Süreci nde yeģil sermaye olarak adlandırılarak marjinalleģtirilmeye çalıģılmakla birlikte, aslında Türkiye nin gıda sektöründe Ortadoğu, Orta Asya ve Doğu Avrupa baģta olmak üzere dünya pazarlarında yer edinmeyi baģarmıģ bir Türk firmasıdır. Bir önceki bölümde incelenen Mavi Jeans örneğiyle birlikte Ülker için Ģu karģılaģtırma yapılabilir. Küresel ekonomiye kendi kurallarıyla eklemlenen bu iki Türk Ģirketi, Türkiye deki reklamlarında milliyetçi öğelere vurgu yaparken, yurtdıģı pazarlarında olumsuz imajı nedeniyle Türk markası kimliklerini vurgulamaktan kaçınmaktadırlar. Örneğin Mavi Jeans Genel Müdürü Nurettin Kantarelli, kendisiyle yapılan bir söyleģide, kökeni Amerikan olan bir ürüne Türkçe bir isim koymanın bile baģlı baģına bir meydan okuma olduğunu belirtmekle birlikte, yurtdıģı pazarlarındaki algı yönelimlerini Ģu sözlerle ifade ediyor: Biz Amerika'da olsun, yurtdışında diğer pazarlarda olsun, Türk olduğumuzu bağıra bağıra söylemiyoruz. Bunu yapmanın getireceği bir fayda yok bugün için. Çünkü günümüzde geçerli olan şey global olmak. Markaların kökenleri önemli değil. Dünya vatandaşı olmak önemli. 43 Reklam kampanyasındaki milliyetçi söylemlerin aģırıya kaçması ihtimaline karģı baģtan tedbirli olduğunu açıkça ifade eden 44 Mavi Jeans in aksine Cola Turka örneğinde Ertuğrul Özkök, Ülker i küresel rekabet sınırları içerisinde kalma konusunda uyardıktan sonra milli hassasiyetlerin Amerikan ürünleri karģıtlığına dönüģmesi riskine dikkat çekmektedir: Ben dünya piyasalarında küresel devlerle kapışan Türk şirketlerine hep hayranlık duydum. Mavi Jeans'i yaratan insanları hep takdirle izlerim. (...) Son günlerde Cola Turka adlı ürünün piyasaya sürülmesi dolayısıyla yapılan tartışmaları ve yaratılmak istenen psikolojik iklimi fevkalade tehlikeli buluyorum. Yaratıcıları bunu pozitif milliyetçilik ambalajı içinde sunmak istiyorlar. Hayır, bu pozitif milliyetçilik falan değil, düpedüz kaba 43 Hürriyet, , 44 Irkçılıktan uzak durabilmek için bu konuda yapılan bütün yaklaşımları elimizle bir kenara ittik. Hürriyet, ,

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

MediaCat Felis 2013 Ödülleri ne Başvurular Başlıyor!

MediaCat Felis 2013 Ödülleri ne Başvurular Başlıyor! BASIN BÜLTENİ MediaCat Felis 2013 Ödülleri ne Başvurular Başlıyor! MediaCat dergisi tarafından bu yıl 8. düzenlenen Felis Ödülleri medya planlama stratejilerini ödüllendirmesinin yanı sıra bu yıl genişleyen

Detaylı

ġġrket TANITIMI VĠZYON 10 yıl içinde 10 önemli ülkede markalaģarak gerçek bir dünya markası olmak.

ġġrket TANITIMI VĠZYON 10 yıl içinde 10 önemli ülkede markalaģarak gerçek bir dünya markası olmak. ġġrket TANITIMI VĠZYON 10 yıl içinde 10 önemli ülkede markalaģarak gerçek bir dünya markası olmak. MĠSYON Jean e meydan okumaktalar.günlük giyimin en Ģık ve rahat tasarımlarını 365 gün en uygun fiyatlarla

Detaylı

ÖZGEÇMĠġ. Derece Alan Üniversite Yıl. Enstitüsü

ÖZGEÇMĠġ. Derece Alan Üniversite Yıl. Enstitüsü 1. Adı Soyadı : ÖZGÜL DAĞLI ÖZGEÇMĠġ 2. Doğum Tarihi : 31.05.1977 3. Unvanı : Yrd. Doç. Dr 4. Öğrenim Durumu : Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Lisans ĠletiĢim Sanatları Anadolu Üniversitesi ĠletiĢim

Detaylı

MediaCat Felis 2013 Ödülleri ne Başvurular Başlıyor!

MediaCat Felis 2013 Ödülleri ne Başvurular Başlıyor! BASIN BÜLTENİ MediaCat Felis 2013 Ödülleri ne Başvurular Başlıyor! MediaCat dergisi tarafından bu yıl sekizincisi düzenlenen Felis Ödülleri ne başvurular 8 Temmuz Pazartesi günü başlıyor. Başvuruda bulunmak

Detaylı

1 OCAK- 30 HAZĠRAN 2009 DÖNEMĠNE AĠT KONSOLĠDE OLMAYAN FAALĠYET RAPORU

1 OCAK- 30 HAZĠRAN 2009 DÖNEMĠNE AĠT KONSOLĠDE OLMAYAN FAALĠYET RAPORU TURKISH BANK A.ġ. 1 OCAK- 30 HAZĠRAN 2009 DÖNEMĠNE AĠT KONSOLĠDE OLMAYAN FAALĠYET RAPORU A-BANKAMIZDAKĠ GELĠġMELER 1-ÖZET FĠNANSAL BĠLGĠLER Bankamızın 2008 yıl sonunda 823.201 bin TL. olan aktif büyüklüğü

Detaylı

İkinci Bölümde; Global hazır giyim ticareti senaryoları ve Türkiye için hedefler oluģturulmaktadır.

İkinci Bölümde; Global hazır giyim ticareti senaryoları ve Türkiye için hedefler oluģturulmaktadır. SUNUŞ Türk hazır giyim sektörü her dönem sürdürdüğü yatırım eğilimi ve özellikle dıģ talebe bağlı üretim artıģı ile ekonomik büyümenin itici gücü olmakta, yatırım, kapasite ve üretim artıģı ile emek yoğun

Detaylı

BASINDA KONDA seçimler

BASINDA KONDA seçimler BASINDA KONDA Haziran 2011 Bu dosya 15 yıla aģkın bir süredir gerçekleģen öncesinde, KONDA AraĢtırma ġirketi tarafından açıklanan anket sonuçları, bu sonuçlar üzerine yazılan yorumlar ve sonucunda bu çalıģmaların

Detaylı

YEREL MEDYA SEKTÖRÜ VE GLOBALLEġEN MEDYAYA GÖRE KONUMU

YEREL MEDYA SEKTÖRÜ VE GLOBALLEġEN MEDYAYA GÖRE KONUMU YEREL MEDYA SEKTÖRÜ VE GLOBALLEġEN MEDYAYA GÖRE KONUMU Gizem ARABACI Hande UZUNOĞLU Türkiye de medya ulusal ve yerel medya tabanlı olmak üzere temel iki Ģekilde iģlemektedir. Bu iģleyiģ bazen daha kapsamlı

Detaylı

3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler...

3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler... 3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler... Seçime Doğru Giderken Kamuoyu: 3 Kasım 2002 seçimlerine bir haftadan az süre kalmışken, seçimin sonucu açısından bir çok spekülasyon bulunmaktadır.

Detaylı

BU PAZAR SEÇĠM OLSA! Faruk Acar ANDY-AR BĢk.

BU PAZAR SEÇĠM OLSA! Faruk Acar ANDY-AR BĢk. TÜRKĠYE SĠYASĠ GÜNDEM ARAġTIRMASI-NĠSAN 2013 AraĢtırma; Kantitatif AraĢtırma tekniklerinden ( Yüzyüze görüģme ) yöntemi uygulanarak 04-10 Nisan 2013 tarihleri arasında 21 il'de toplam 3.473 denek ile görüģme

Detaylı

ERKEKLER ve Demografik Büyüklükler Hedef Kitle Tanımlamaları Yaşam Trendleri

ERKEKLER ve Demografik Büyüklükler Hedef Kitle Tanımlamaları Yaşam Trendleri ERKEKLER ve Demografik Büyüklükler Hedef Kitle Tanımlamaları Yaşam Trendleri 21 Ekim 2005 A company of ( Kadınlar dan hatırlatma) Pazarlama yönetimini geliştirmek için ilerleyebileceğimiz alanlar Hedef

Detaylı

Özgörkey Otomotiv Yetkili Satıcı ve Yetkili Servisi

Özgörkey Otomotiv Yetkili Satıcı ve Yetkili Servisi Özgörkey Otomotiv Yetkili Satıcı ve Yetkili Servisi Grup ÇekoL : Ebru Tokgöz Gizem Şimşek Özge Bozdemir Emel Sema Tarihçe Temelleri 1951 yılında, Gruba ismini veren Erdoğan Özgörkey tarafından atılan

Detaylı

AR&GE BÜLTEN 2010 ġubat EKONOMĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ

AR&GE BÜLTEN 2010 ġubat EKONOMĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ Erdem ALPTEKĠN Türk finans sistemi incelendiğinde en büyük payı bankaların, daha sonra ise sırasıyla menkul kıymet yatırım fonları, sigorta

Detaylı

MEDYATĠK OLAYLARIN ACĠL SERVĠSLERDE BIRAKTIĞI ĠZLER. Dr. Onur Ġncealtın Göztepe Eğitim AraĢtırma Hastanesi Acil Tıp Klinik Ġdari Sorumlusu

MEDYATĠK OLAYLARIN ACĠL SERVĠSLERDE BIRAKTIĞI ĠZLER. Dr. Onur Ġncealtın Göztepe Eğitim AraĢtırma Hastanesi Acil Tıp Klinik Ġdari Sorumlusu MEDYATĠK OLAYLARIN ACĠL SERVĠSLERDE BIRAKTIĞI ĠZLER Dr. Onur Ġncealtın Göztepe Eğitim AraĢtırma Hastanesi Acil Tıp Klinik Ġdari Sorumlusu Acil Servis Basın ĠliĢkisi Ülkemizdeki yaklaģık her 6 hastadan

Detaylı

Free, Open Access, Medical Education Serbest,Açık Erişimli Tıp Eğitimi Kısaca FOAM adı verilen ve Free, Open Acess, Medical Education manasına gelen

Free, Open Access, Medical Education Serbest,Açık Erişimli Tıp Eğitimi Kısaca FOAM adı verilen ve Free, Open Acess, Medical Education manasına gelen Free, Open Access, Medical Education Serbest,Açık Erişimli Tıp Eğitimi Kısaca FOAM adı verilen ve Free, Open Acess, Medical Education manasına gelen ve ICEM 2012 Konferansı esnasında Dublin de baģlayan

Detaylı

11.04.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.04.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.04.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ ġubat ayı cari iģlemler açığı piyasa beklentisi olan -3,1 Milyar doların hafif üzerinde ve beklentilere yakın -3,19 milyar dolar olarak geldi. Ocak-ġubat cari iģlemler

Detaylı

DeğiĢen DavranıĢlar. 10-03-2009 Murad ġahin

DeğiĢen DavranıĢlar. 10-03-2009 Murad ġahin DeğiĢen DavranıĢlar 10-03-2009 Murad ġahin Ana Tema : DeğiĢen DavranıĢlar Soru 1 : Hangi Davranışlar Değişti? Ana Tema : DeğiĢen DavranıĢlar Soru 1 : Hangi Davranışlar Değişti? Soru 2 : Hangi Davranışlar

Detaylı

ÜCRET SĠSTEMLERĠ VE VERĠMLĠLĠK DERSĠ. EKOTEN TEKSTĠL A.ġ.

ÜCRET SĠSTEMLERĠ VE VERĠMLĠLĠK DERSĠ. EKOTEN TEKSTĠL A.ġ. ÜCRET SĠSTEMLERĠ VE VERĠMLĠLĠK DERSĠ EKOTEN TEKSTĠL A.ġ. HAZIRLAYANLAR 2008463084 Gizem Özen 2008463055 Tuğba Gülseven 2009463097 Huriye Özdemir 2007463066 Raziye Sinem Sağsöz SUN GRUBU ŞİRKETLERİ SUN

Detaylı

KURUMSAL REKLAMIN ANLATTIKLARI. Prof. Dr. Müge ELDEN Araş. Gör. Sinem YEYGEL

KURUMSAL REKLAMIN ANLATTIKLARI. Prof. Dr. Müge ELDEN Araş. Gör. Sinem YEYGEL I KURUMSAL REKLAMIN ANLATTIKLARI Prof. Dr. Müge ELDEN Araş. Gör. Sinem YEYGEL II Yay n No : 1668 flletme Ekonomi : 186 1. Bask - A ustos 2006 - STANBUL ISBN 975-295 - 561-4 Copyright Bu kitab n bu bas

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

PİYASAYA BAKIŞ 24 Temmuz 2013

PİYASAYA BAKIŞ 24 Temmuz 2013 PİYASAYA BAKIŞ 24 Temmuz 2013 RİSKİN İŞTAHI KAÇARSA Bernanke nin Mayıs ayı içerisinde yaptığı açıklama ile başlayan riskten kaçınma eğilimi 19 20 Haziran FED toplantısı ile doruğa ulaştı. FED in 85 milyar

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

Doğruların buluştuğu adres...

Doğruların buluştuğu adres... M E D I A Doğruların buluştuğu adres... İletişim Sanattır Firmaların kıyasıya rekabet ettikleri Etnik Pazar sürekli yeniliklere açıktır. Reklam stratejileri yapılırken hedef kitlenin doğru bir şekilde

Detaylı

KARARSIZ AK PARTĠ SEÇMENĠ PARTĠSĠNE DÖNÜYOR

KARARSIZ AK PARTĠ SEÇMENĠ PARTĠSĠNE DÖNÜYOR Türkiye 7 Haziran 2015'te yapılacak milletvekili genel seçimlerine hazırlanırken araştırma şirketleri de seçmenlerin nabzını tutmaya devam ediyor. Genel seçim öncesi Politic's Araştırma Şirketi'nce yapılan

Detaylı

Küme Yönetimi URGE Proje Yönetimi. Kümelenme Bilgi Merkezi Deneyimleri

Küme Yönetimi URGE Proje Yönetimi. Kümelenme Bilgi Merkezi Deneyimleri Küme Yönetimi URGE Proje Yönetimi Kümelenme Bilgi Merkezi Deneyimleri Temel Ġlkeler Mevcut durumun değiģmesi kolay değildir, ZAMAN ve ÇABA gerektirir. DeğiĢimden ziyade DÖNÜġÜM, EVRĠM sürecidir. BaĢarı

Detaylı

TÜRKĠYE SĠYASĠ EĞĠLĠMLER VE BEKLENTĠLER ARAġTIRMASI. Ekim 2009

TÜRKĠYE SĠYASĠ EĞĠLĠMLER VE BEKLENTĠLER ARAġTIRMASI. Ekim 2009 TÜRKĠYE SĠYASĠ EĞĠLĠMLER VE BEKLENTĠLER ARAġTIRMASI Ekim 2009 BU SONUÇLAR, SONAR YAYINCILIK LTD. ġtġ RAPOR ABONELERĠ ĠÇĠN GERÇEKLEġTĠRĠLEN ARAġTIRMADAN ALINMIġTIR. 2 Sonar AraĢtırma A.ġ. nin, Ekim ayında

Detaylı

Pepee den Önce Pepee den Sonra P.Ö- P.S

Pepee den Önce Pepee den Sonra P.Ö- P.S Pepee den Önce Pepee den Sonra P.Ö- P.S KİM BU PEPEE? YIL 2007, Bir düşümüz var: Türk çizgi filmi yapmak Bu da düşümüzün rakamsal temeli: Türkiye de milyonlarca çocuk var. Binlerce yıllık anlatı kültürü

Detaylı

KUPA TEKNĠK BĠLĠMLER MESLEK YÜKSEKOKULUNUN

KUPA TEKNĠK BĠLĠMLER MESLEK YÜKSEKOKULUNUN KUPA TEKNĠK BĠLĠMLER MESLEK YÜKSEKOKULUNUN 6.Spor ġenlikleri kapsamında gerçekleģtirilen Futbol Turnuvası Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulunun zaferi ile sona erdi. Yapılan maçlar sonucunda Ünye ĠĠBF

Detaylı

Murat Çokgezen. Prof. Dr. Marmara Üniversitesi

Murat Çokgezen. Prof. Dr. Marmara Üniversitesi Murat Çokgezen Prof. Dr. Marmara Üniversitesi 183 SORULAR 1. Ne zaman, nasıl, hangi olayların, okumaların, faktörlerin veya kişilerin tesiriyle ve nasıl bir süreçle liberal oldunuz? 2. Liberalleşmeniz

Detaylı

Kreatif yaklașımımız, profesyonel bakıș açımız, dinamik fikirlerimiz ile emek ve zamanımızı da harmanlayarak sizlere hizmet vermeyi hedefliyoruz.

Kreatif yaklașımımız, profesyonel bakıș açımız, dinamik fikirlerimiz ile emek ve zamanımızı da harmanlayarak sizlere hizmet vermeyi hedefliyoruz. Tanıtım Kataloğu Kreatif yaklașımımız, profesyonel bakıș açımız, dinamik fikirlerimiz ile emek ve zamanımızı da harmanlayarak sizlere hizmet vermeyi hedefliyoruz. www.janrmedya.com 05 07 09 11 13 15 17

Detaylı

DEMOKRATİKLEŞME VE TOPLUMSAL DAYANIŞMA AÇILIMI

DEMOKRATİKLEŞME VE TOPLUMSAL DAYANIŞMA AÇILIMI 2009 DEMOKRATİKLEŞME VE TOPLUMSAL DAYANIŞMA AÇILIMI BİLGE ADAMLAR STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ Demokratikleşme ve Toplumsal Dayanışma Açılımı BirikmiĢ sorunların demokratik çözümü için Hükümetçe baģlatılan

Detaylı

GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ

GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ Girişimcinin Gündemi GİRİŞİMCİLER VE KOBİ LER AÇISINDAN MARKA VE ÖNEMİ Günal ÖNCE Günümüzde markalara, Amerikan Pazarlama Birliği nin tanımladığının yanı sıra sadece sahip oldukları

Detaylı

KANAL VE SEKTÖR RAPORU Ocak Aralık 2010

KANAL VE SEKTÖR RAPORU Ocak Aralık 2010 KANAL VE SEKTÖR RAPORU Ocak Aralık 21 KANAL KULLANIMLARI ÖZETĠ Bu çalışmada, Ocak - Aralık 21 döneminde Nielsen tarafından dakika bazında raporlanan 8 ana kanalın, tüm kişiler hedef kitlesinde, aylık TV

Detaylı

Türkiye nin geleceğini 25 milyonluk kitle belirleyecek

Türkiye nin geleceğini 25 milyonluk kitle belirleyecek Tarih: 19.01.2013 Sayı: 2014/01 İSMMMO dan Türkiye nin Yaratıcı Geleceği / Y Kuşağı Raporu Türkiye nin geleceğini 25 milyonluk kitle belirleyecek İSMMMO nun Türkiye nin Yaratıcı Geleceği / Y Kuşağı adlı

Detaylı

ÖZEL ANTALYA ANADOLU HASTANELERİ GRUBU GENEL MÜDÜR YARDIMCISI DR.AHMET CÖMERT

ÖZEL ANTALYA ANADOLU HASTANELERİ GRUBU GENEL MÜDÜR YARDIMCISI DR.AHMET CÖMERT ÖZEL ANTALYA ANADOLU HASTANELERİ GRUBU GENEL MÜDÜR YARDIMCISI DR.AHMET CÖMERT 1 ĠLETĠġĠM İki ya da daha fazla kiģinin düģünce ve fikir alıģveriģidir KonuĢma, hareket yada mimikler ile gerçekleģir. Bizim

Detaylı

TEKNOLOJİ VE TASARIM DERSİ

TEKNOLOJİ VE TASARIM DERSİ TEKNOLOJİ VE TASARIM DERSİ FELSEFESİ,TEMEL İLKELERİ,VİZYONU MEHMET NURİ KAYNAR TÜRKIYE NIN GELECEK VIZYONU TÜRKĠYE NĠN GELECEK VĠZYONU GELECEĞIN MIMARLARı ÖĞRETMENLER Öğretmen, bugünle gelecek arasında

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

TÜRKĠYE SOSYAL, EKONOMĠK VE POLĠTĠK ANALĠZ II

TÜRKĠYE SOSYAL, EKONOMĠK VE POLĠTĠK ANALĠZ II TÜRKĠYE SOSYAL, EKONOMĠK VE POLĠTĠK ANALĠZ II EKĠM - KASIM 2011 Araştırmacılar Derneği üyesi olan GENAR, araştırmalarına olan güvenini her türlü denetime ve bilimsel sorgulamaya açık olduğunu gösteren

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U)

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) KISA ÖZET

Detaylı

Küresel Kriz Sonrası Dünya Ekonomisinin Geleceği

Küresel Kriz Sonrası Dünya Ekonomisinin Geleceği 2009 TEMMUZ - EKONOMĠ Dr. Orkun ÖZBEK Küresel Kriz Sonrası Dünya Ekonomisinin Geleceği ABD de konut kredisi piyasalarında baģlayan ve kısa sürede tüm dünyayı saran küresel krizin baģlamasından bu yana

Detaylı

ACR Group. NEDEN? neden?

ACR Group. NEDEN? neden? ACR Group NEDEN? neden? CİNSİYET YÜZDE % Kadın Erkek 46,8 53,2 YAŞ - - - - - - 18-25 26-35 20,1 27,6 36-45 46-60 29,4 15,2 60+ 7,7 I. AMAÇ Bu çalışmanın amacı, aylık periyotlar halinde düzenlediğimiz,

Detaylı

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim CHP

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim CHP 1999 ve 2002 Seçimlerinde CHP 1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim CHP 1999 seçimlerine Türkiye yükselen milliyetçilikle girdi. Ecevit in azınlık iktidarında seçimlere kısa bir süre kala Türkiye

Detaylı

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014 Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye ile Kürdistan arasındaki ekonomik ilişkiler son yılların en önemli rakamlarına ulaşmış bulunuyor. Bugünlerde petrol anlaşmaları ön plana

Detaylı

Demodur Kırmızı yazılar sizin sipariş verirken yollamış olduğunuz yazılardır.

Demodur Kırmızı yazılar sizin sipariş verirken yollamış olduğunuz yazılardır. Demodur Kırmızı yazılar sizin sipariş verirken yollamış olduğunuz yazılardır. / /20 YAZI ARKASINDA SİZİN FOTOĞRAFINIZ KULLANILMAKTADIR En Kıymetlim, Sonsuz AĢkım Gözlerinde sevdayı bulduğum, ellerinde

Detaylı

Haziran 25. Medya ve Güven. Gündem. Tüm hakları gizlidir.

Haziran 25. Medya ve Güven. Gündem. Tüm hakları gizlidir. Haziran 25 Medya ve Güven 2013 Tüm hakları gizlidir. Gündem 1. Yöntem Bu araştırma Xsights Araştırma ve Danışmanlık, bu konu hakkında online araştırma yöntemiyle, toplamda 741 kişi ile bir araştırma gerçekleştirmiştir.

Detaylı

Sayın DEİK Başkanım, Kıymetli Konuklar, Değerli Basın Mensupları, Hepinizi Türkiye İhracatçılar Meclisi ve şahsım adına saygıyla selamlıyorum.

Sayın DEİK Başkanım, Kıymetli Konuklar, Değerli Basın Mensupları, Hepinizi Türkiye İhracatçılar Meclisi ve şahsım adına saygıyla selamlıyorum. Sayın DEİK Başkanım, Kıymetli Konuklar, Değerli Basın Mensupları, Hepinizi Türkiye İhracatçılar Meclisi ve şahsım adına saygıyla selamlıyorum. Bu akşam, Ambargo Sonrası İran: Ekonomik ve Ticari Etki Analizi

Detaylı

PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U)

PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U) 1 KISA

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

HÜRRİYET GAZETESİ OKUR PROFİLİ 01.09.2011 31.08.2012

HÜRRİYET GAZETESİ OKUR PROFİLİ 01.09.2011 31.08.2012 HÜRRİYET GAZETESİ OKUR PROFİLİ 01.09.2011 31.08.2012 1.8 MİLYON KİŞİ her gün Hürriyet okur... AB sosyo-ekonomik statü grubunda 650 bin kişi ile en yüksek erişim (SES 2012) Yüksek eğitimli okurlarda en

Detaylı

Yaprak Özer İndeks İçerik İletişim Danışmanlık CEO. Öncelikleriniz iletişim stratejinizi de değiştirir

Yaprak Özer İndeks İçerik İletişim Danışmanlık CEO. Öncelikleriniz iletişim stratejinizi de değiştirir Yaprak Özer İndeks İçerik İletişim Danışmanlık CEO Öncelikleriniz iletişim stratejinizi de değiştirir Küresel finans sektörü, barındırdığı risklerden dolayı geçtiğimiz yıl birçok şirket için belirsizliklerle

Detaylı

KADINLAR ve Demografik Büyüklükler Hedef Kitle Tanımlamaları Yaşam Trendleri

KADINLAR ve Demografik Büyüklükler Hedef Kitle Tanımlamaları Yaşam Trendleri KADINLAR ve Demografik Büyüklükler Hedef Kitle Tanımlamaları Yaşam Trendleri 14 Haziran 2005, Salı A company of Pazarlama yönetimini geliştirmek için ilerleyebileceğimiz alanlar Hedef kitleyi geleneksel

Detaylı

1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ

1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ 11 1.1. İşletme Fonksiyonu Olarak Pazarlama Fonksiyonu 13 1.1.1. Pazarlama Fonksiyonları 14 1.2. Pazarlamanın Tanımı 15 1.3. Pazarlamanın

Detaylı

Son 5 Yılda Türkiye Medyasında İnsan Hakları ve Nefret Söylemi. Şubat 2015

Son 5 Yılda Türkiye Medyasında İnsan Hakları ve Nefret Söylemi. Şubat 2015 Son 5 Yılda Türkiye Medyasında İnsan Hakları ve Nefret Söylemi Şubat 2015 Son 5 Yılda Türkiye Medyasında İnsan Hakları ve Nefret Söylemi Medya ve İletişim Merkezi İstanbul Enstitüsü İstanbul Enstitüsü

Detaylı

YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU

YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU OCAK 2012 İçindekiler Bölüm 1 : Sağlık Turizminde Türkiye deki Gelişmeler... 2 Bölüm 2 : Kurumsal Kimlik Çalışmaları ve Yazışmalar... 3 Bölüm 3: Basılı Materyaller... 4 Bölüm4

Detaylı

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB ÜRETİMDE İNOVASYON BİLAL AKAY Üretim ve Planlama Direktörü 1 İleri teknolojik gelişme ve otomasyon, yeni niteliklere ve yüksek düzeyde eğitim almış insan gücüne eğilimi artıyor. Mevcut iş gücü içinde bu

Detaylı

SINIF ÖĞRETMENLĠĞĠ SOSYAL BĠLGĠLER ÖĞRETĠM PROGRAMI ÖMER MURAT PAMUK REHBER ÖĞRETMEN REHBER ÖĞRETMEN

SINIF ÖĞRETMENLĠĞĠ SOSYAL BĠLGĠLER ÖĞRETĠM PROGRAMI ÖMER MURAT PAMUK REHBER ÖĞRETMEN REHBER ÖĞRETMEN SINIF ÖĞRETMENLĠĞĠ SOSYAL BĠLGĠLER ÖĞRETĠM PROGRAMI 1 BECERĠLER 2 Beceri Nedir? ġimdiye kadar bilgi edinme, yaģam ve okulun temel amacı olarak görülmüģtür. Günümüzde ise bilgiye bakıģ değiģmiģtir. Bilgi;

Detaylı

İnteraktif Pazarlama Stratejimiz. www.grafiketinteractive.com

İnteraktif Pazarlama Stratejimiz. www.grafiketinteractive.com İnteraktif Pazarlama Stratejimiz amaç Neden İnteraktif Pazarlama? Günümüz Dünyasında internet, hızlı bilgi paylaşımı ve iletişimin yanısıra, pazarlama ve satış alanında çok ciddi avantajlar geliştirmiştir.

Detaylı

Örnekleme Süreci ve Örnekleme Yöntemleri

Örnekleme Süreci ve Örnekleme Yöntemleri Örnekleme Süreci ve Örnekleme Yöntemleri Prof. Dr. Cemal YÜKSELEN Ġstanbul Arel Üniversitesi 4. Pazarlama AraĢtırmaları Eğitim Semineri 26-29 Ekim 2010 Örnekleme Süreci Anakütleyi Tanımlamak Örnek Çerçevesini

Detaylı

DÖNEMSEL BASIN BĠLGĠLENDĠRME TOPLANTISI 6 EYLÜL 2006 RITZ CARLTON-ĠSTANBUL

DÖNEMSEL BASIN BĠLGĠLENDĠRME TOPLANTISI 6 EYLÜL 2006 RITZ CARLTON-ĠSTANBUL DÖNEMSEL BASIN BĠLGĠLENDĠRME TOPLANTISI 6 EYLÜL 2006 RITZ CARLTON-ĠSTANBUL 1 Gündem Genel Değerlendirme Dünya da ve Türkiye de Ekonomik GeliĢmeler ve Yansımaları Dünya da ve Türkiye de Otomotiv Sektöründe

Detaylı

TEMAKTĠK YAKLAġIMDA FĠZĠKSEL ÇEVRE. Yrd. Doç. Dr. ġermin METĠN Hasan Kalyoncu Üniversitesi

TEMAKTĠK YAKLAġIMDA FĠZĠKSEL ÇEVRE. Yrd. Doç. Dr. ġermin METĠN Hasan Kalyoncu Üniversitesi TEMAKTĠK YAKLAġIMDA FĠZĠKSEL ÇEVRE Yrd. Doç. Dr. ġermin METĠN Hasan Kalyoncu Üniversitesi ÇOCUK ÇEVRE ĠLIġKISI Ġnsanı saran her Ģey olarak tanımlanan çevre insanı etkilerken, insanda çevreyi etkilemektedir.

Detaylı

gffsad www.ite-promo.com

gffsad www.ite-promo.com FUAR DEĞERLENDİRME RAPORU gffsad PROMOTURK 2010 Fuarı Künye Bilgileri: Fuar Tarihi : 22 25 Eylül 2010 Fuar Açılımı Yer Düzenlenme Sıklığı : Yılda bir kez Organizatör Destekleyen : 25. Uluslararası Promosyon

Detaylı

2012/4 SAYILI DÖVĠZ KAZANDIRICI HĠZMET TĠCARETĠNĠN DESTEKLENMESĠ HAKKINDA TEBLĠĞ

2012/4 SAYILI DÖVĠZ KAZANDIRICI HĠZMET TĠCARETĠNĠN DESTEKLENMESĠ HAKKINDA TEBLĠĞ 2012/4 SAYILI DÖVĠZ KAZANDIRICI HĠZMET TĠCARETĠNĠN DESTEKLENMESĠ HAKKINDA TEBLĠĞ 2012/4 SAYILI TEBLĠĞ TEMEL ÖZELLĠKLER Hizmet Sektörlerinin Desteklenmesine Yönelik En Kapsamlı Tebliğ Hedef Sektörlerin

Detaylı

Aslında, benim perakende sektöründeki kariyerim bir anlamda 12 yaşında sahibi olduğumuz süpemarkette yaz tatillerinde çalışmamla başladı.

Aslında, benim perakende sektöründeki kariyerim bir anlamda 12 yaşında sahibi olduğumuz süpemarkette yaz tatillerinde çalışmamla başladı. Değerli Basın Mensupları, Kıymetli Konuklar, İstanbul, 14 Temmuz 2008 Öncelikle Real Hipermarketleri Türkiye Genel Müdürü olarak gerçekleştirdiğimiz ilk basın toplantımıza katılımınız için çok teşekkür

Detaylı

10.404. Güncel BES Verileri. Toplam Fon Büyüklüğü (milyar TL) 43,75. Faizsiz Fon Büyüklüğü (milyar TL) 1,85 152,31

10.404. Güncel BES Verileri. Toplam Fon Büyüklüğü (milyar TL) 43,75. Faizsiz Fon Büyüklüğü (milyar TL) 1,85 152,31 EYLÜL 15 Güncel Ekonomik Yorum Ağustos ayı içinde Türkiye kendi özeli başta olmak üzere dış etkenlerin de piyasalara etkisi ile sert inişli günleri yaşayarak geçirmiştir. Koalisyon çabalarının sonuçsuz

Detaylı

Doç. Dr. MUSTAFA KĠBAROĞLU

Doç. Dr. MUSTAFA KĠBAROĞLU İran ın Nükleer Programı ve Türkiye nin Güvenliğine Etkileri Doç. Dr. MUSTAFA KĠBAROĞLU www.mustafakibaroglu.com Bilkent Üniversitesi Uluslararası ĠliĢkiler Bölümü 15 Ekim 2009 Atılım Üniversitesi Ankara

Detaylı

TÜRKİYE NİN GÜZELLİKLERİ BAŞKENT VAŞİNGTON DA KEŞFEDİLECEK!

TÜRKİYE NİN GÜZELLİKLERİ BAŞKENT VAŞİNGTON DA KEŞFEDİLECEK! TÜRKİYE NİN GÜZELLİKLERİ BAŞKENT VAŞİNGTON DA KEŞFEDİLECEK! Sayın İlgili, ABD nin en eski ve köklü Türk-Amerikan derneklerinden biri olan Vaşington Türk Amerikan Derneği adına sizi, Eylül 2014 ayı boyunca

Detaylı

0216 693 08 08 info@ph1istanbul.com

0216 693 08 08 info@ph1istanbul.com 0216 693 08 08 info@ph1istanbul.com Adını aldığı Ph1 gezegenin sahip olduğu 4 güneşi Kalite, Uzmanlık, Güven ve Yenilikçi olarak yörüngesine koyarak, markanızı 4 koldan saracak ve sizi gezegen savaşlarına

Detaylı

15 Ekim 2014 Genel Merkez

15 Ekim 2014 Genel Merkez ÇİN Yatırım Fırsatları Paneli 15 Ekim 2014 Genel Merkez İş Dünyamızın Saygıdeğer Mensupları, Değerli MÜSİAD üyeleri, Değerli Basın Mensupları, Toplantımıza katılımından dolayı teşekkür ediyor, Sizleri

Detaylı

ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ REKLAM TASARIMI VE İLETİŞİMİ BÖLÜMÜ

ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ REKLAM TASARIMI VE İLETİŞİMİ BÖLÜMÜ ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ REKLAM TASARIMI VE İLETİŞİMİ BÖLÜMÜ DERS İÇERİKLERİ İLET101 İletişime Giriş İletişim bilimlerinin gelişimi, iletişimin temel kavramları, insan ve toplum yaşamında

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İletişim T.C. Galatasaray Üniversitesi 2004. Sanat ve Tasarım Fakültesi, İletişim Sanatları Bölümü

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İletişim T.C. Galatasaray Üniversitesi 2004. Sanat ve Tasarım Fakültesi, İletişim Sanatları Bölümü ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: İrem Kahyaoğlu 2. Doğum Tarihi: 23/05/1986 3. Ünvanı: Öğr. Gör. 4. Öğrenim Durumu: e-posta: iremkahyaoglu@plato.edu.tr Tel: 533 669 37 95 Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İletişim

Detaylı

SICAK GÜNDEM: CARREFOURSA/GĠMA VE MĠGROS/TANSAġ DEVRALMALARI TARKAN ERDOĞAN REKABET UZMANI

SICAK GÜNDEM: CARREFOURSA/GĠMA VE MĠGROS/TANSAġ DEVRALMALARI TARKAN ERDOĞAN REKABET UZMANI SICAK GÜNDEM: CARREFOURSA/GĠMA VE MĠGROS/TANSAġ DEVRALMALARI TARKAN ERDOĞAN REKABET UZMANI 1 BirleĢme/Devralma Aktiviteleri(1998-2005) Yıllar Sayı 1998 2 1999 2 2000 3 2001 0 2002 2 2003 1 2004 0 2005

Detaylı

bu Ģekilde Türkiye ye gelmiģ olan sıcak para, ĠMKB de yüzde 400 lerin, devlet iç borçlanma senetlerinde ise yüzde 200 ün üzerinde bir kazanç

bu Ģekilde Türkiye ye gelmiģ olan sıcak para, ĠMKB de yüzde 400 lerin, devlet iç borçlanma senetlerinde ise yüzde 200 ün üzerinde bir kazanç 2007 MALÎ YILI GENEL VE KATMA BÜTÇE KANUN TASARILARI İLE 2005 MALÎ YILI GENEL VE KATMA BÜTÇE KESİNHESAP KANUNU TASARILARININ PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU GÖRÜŞME TUTANAKLARI BAġKAN: Sait AÇBA BAġKANVEKĠLĠ:

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2012, No: 33

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2012, No: 33 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2012, No: 33 i Bu sayıda; Kısa vadeli Dış Borç Stoku, Merkez Bankası Net Döviz Pozisyonu rakamları Uluslararası Yatırım Pozisyonu, Ve İmalat Sanayi

Detaylı

TÜRKĠYE SĠYASĠ EĞĠLĠMLER VE BEKLENTĠLER ARAġTIRMASI. Ocak - 2010

TÜRKĠYE SĠYASĠ EĞĠLĠMLER VE BEKLENTĠLER ARAġTIRMASI. Ocak - 2010 TÜRKĠYE SĠYASĠ EĞĠLĠMLER VE BEKLENTĠLER ARAġTIRMASI Ocak - 2010 BU SONUÇLAR, SONAR YAYINCILIK LTD. ġtġ RAPOR ABONELERĠ ĠÇĠN GERÇEKLEġTĠRĠLEN ARAġTIRMADAN ALINMIġTIR. 2 AMAÇ Bu çalıģmanın ana amacı, Türk

Detaylı

10.390. Güncel BES Verileri. Toplam Fon Büyüklüğü (milyar TL) 44,67. Faizsiz Fon Büyüklüğü (milyar TL) 1,91 163,78

10.390. Güncel BES Verileri. Toplam Fon Büyüklüğü (milyar TL) 44,67. Faizsiz Fon Büyüklüğü (milyar TL) 1,91 163,78 EKİM 15 Güncel Ekonomik Yorum Eylül ayı Türkiye açısından finansal piyasaların her ne kadar başarılamasa da dengede kalma ve yönünü belirleme çabalarını izleyerek geçirdik. Türkiye özelinde devam eden

Detaylı

MODA YÖNETİMİ KURS PROGRAMI

MODA YÖNETİMİ KURS PROGRAMI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı MODA YÖNETİMİ KURS PROGRAMI ANKARA 2012 1/6 KURUMUN ADI : KURUMUN ADRESİ : KURUCUNUN ADI : PROGRAMIN ADI PROGRAMIN DAYANAĞI PROGRAMIN DÜZEYİ

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

1. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (08 Aralık 2014 23 Ocak 2015 )

1. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (08 Aralık 2014 23 Ocak 2015 ) 1. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (08 Aralık 2014 23 Ocak 2015 ) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında; disiplinler üstü temalarımız ile ilgili uygulama bilgileri size tüm yıl boyunca

Detaylı

Amerikan Stratejik Yazımından...

Amerikan Stratejik Yazımından... Amerikan Stratejik Yazımından... DR. IAN LESSER Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri ve Jeopolitik Aldatma veya bağımsız bir Kürt Devletinden yana olmadığını ve NATO müttefiklerinin bağımsızlığını

Detaylı

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim 1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim Türkiye de 2007 genel milletvekili seçimlerine ilişkin değerlendirme yaparken seçim sistemine değinmeden bir çözümleme yapmak pek olanaklı değil. Türkiye nin

Detaylı

İKONCAN TV PROGRAMI İKONCAN PROGRAMI. Potansiyel Hedef Kitle. 14 yaş ve üstü A,B,C,D,E özellikle kadın-erkek genel TV. izleyicisi

İKONCAN TV PROGRAMI İKONCAN PROGRAMI. Potansiyel Hedef Kitle. 14 yaş ve üstü A,B,C,D,E özellikle kadın-erkek genel TV. izleyicisi İKONCAN TV PROGRAMI HEDEF KİTLE Potansiyel Hedef Kitle 14 yaş ve üstü A,B,C,D,E özellikle kadın-erkek genel TV. izleyicisi Programın Hedef Kitlesi 14-65 yaş A,B,C,D,E özellikle kadın genel TV. izleyicisi

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER: TEORİK ÇERÇEVE...

HALKLA İLİŞKİLER: TEORİK ÇERÇEVE... İÇİNDEKİLER 1. Bölüm: HALKLA İLİŞKİLER: TEORİK ÇERÇEVE... 1 1.1. HALKLA İLİŞKİLERİN TANIMI... 1 1.1.1. Halkla İlişkilerin Farklı Tanımları... 2 1.1.2. Farklı Tanımlarda Halkla İlişkilerin Ortak Özellikleri

Detaylı

Araştırma Notu 12/124

Araştırma Notu 12/124 Araştırma Notu 12/124 05.01.2012 YENİLENEBİLİR ENERJİ HABERLERİNDE REGÜLASYON ve FİNANSMAN ÖNE ÇIKIYOR Barış Gençer Baykan Yönetici Özeti Yenilenebilir enerjiler, gerek fosil yakıtların tükeneceği öngörüsü

Detaylı

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 ( TASLAK STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - İtalya İlişkileri: Fırsatlar ve Güçlükler ( 2014 ) Türkiye; 75 milyonluk nüfusu, gelişerek büyüyen

Detaylı

Toparlanmanın üçte biri tamam ama bir problemimiz var. Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Toparlanmanın üçte biri tamam ama bir problemimiz var. Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Toparlanmanın üçte biri tamam ama bir problemimiz var Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Politika Notu Ocak 2011 Araştırmanın başlangıç noktası desendir. Edward Leamer İnsan, desen arayan

Detaylı

10.404. Güncel BES Verileri. Toplam Fon Büyüklüğü (milyar TL) 43,06. Faizsiz Fon Büyüklüğü (milyar TL) 1,76 139,65

10.404. Güncel BES Verileri. Toplam Fon Büyüklüğü (milyar TL) 43,06. Faizsiz Fon Büyüklüğü (milyar TL) 1,76 139,65 AĞUSTOS 15 Güncel Ekonomik Yorum Türkiye geçen ay sürecinde finansal piyasalar açısından kendi özelinde iç siyasal dengenin kurulamaması kaynaklı olarak yatırımcıların risk algısının artmasıyla volatil

Detaylı

G Ü Ç L E N İ N! Technical Assistance for Supporting Social Inclusion through Sports Education

G Ü Ç L E N İ N! Technical Assistance for Supporting Social Inclusion through Sports Education Technical Assistance for Supporting Social Inclusion through Sports Education Bu proje Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından ortak finanse edilmektedir. Spor Eğitimi Yoluyla Sosyal Katılımın

Detaylı

Bu resmi ne yönden yada nasıl gördüğünüz,nasıl yorumladığınız çok önemli! Çünkü medya artık hayatımızın her alanında ve her an yanı başımızda!

Bu resmi ne yönden yada nasıl gördüğünüz,nasıl yorumladığınız çok önemli! Çünkü medya artık hayatımızın her alanında ve her an yanı başımızda! SUNUMUMUZA HOŞGELDİNİZ Bu resmi ne yönden yada nasıl gördüğünüz,nasıl yorumladığınız çok önemli! Çünkü medya artık hayatımızın her alanında ve her an yanı başımızda! Haber ve bilgi verme amacı başta olmak

Detaylı

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli www.ekrempakdemirli.com 21.05.2014 1923 sonlarında Cumhuriyet Kurulduğunda Savaşlardan yorgun Eğitim-öğrenim seviyesi oldukça düşük bir toplum Savaşlar sonrası ülke harap ve

Detaylı

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ Yazar : Erdem Denk Yayınevi : Siyasal Kitabevi Baskı : 1. Baskı Kategori : Uluslararası İlişkiler Kapak Tasarımı : Gamze Uçak Kapak

Detaylı

4/20/2015. Müşteri Değeri Tabanlı Fiyatlandırma. Maliyet tabanlı fiyatlandırma üretim, dağıtım ve satış maliyetlerinin üstüne prim eklenmesidir.

4/20/2015. Müşteri Değeri Tabanlı Fiyatlandırma. Maliyet tabanlı fiyatlandırma üretim, dağıtım ve satış maliyetlerinin üstüne prim eklenmesidir. Kullanılan Kaynaklar: -Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi -Altunışık, R., Özdemir, Ş. & Torlak, Ö. (2014). Pazarlama İlkeleri ve Yönetimi. Beta Basım:İstanbul. -Kotler, Philip & Armstrong,

Detaylı

Şef Makbul Ev Yemekleri'nin sahibi Pelin Tüzün Quality of magazine'e konuk oldu

Şef Makbul Ev Yemekleri'nin sahibi Pelin Tüzün Quality of magazine'e konuk oldu Şef Makbul Ev Yemekleri'nin sahibi Pelin Tüzün Quality of magazine'e konuk oldu Hayallere inanmam, insan çok çalışırsa başarır Pelin Tüzün, Bebek te üç ay önce hizmete giren Şef makbul Ev Yemekleri nin

Detaylı

SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİ VE STRATEJİK İLETİŞİM PLANLAMASI

SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİ VE STRATEJİK İLETİŞİM PLANLAMASI SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİ VE STRATEJİK İLETİŞİM PLANLAMASI Stratejik İletişim Planlaması -1 İletişim temelinde, plan ve strateji vardır. Strateji bilgi üretimine dayanır. Strateji, içinde bulunduğumuz noktadan

Detaylı

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ... 1. 1. Bölüm: SİYASAL İLETİŞİM OLGU VE SÜRECİ... 3 1.1 Siyasal İletişimin Tanımı... 3 1.2 Siyasal İletişim Olgusu ve Süreci...

İÇİNDEKİLER GİRİŞ... 1. 1. Bölüm: SİYASAL İLETİŞİM OLGU VE SÜRECİ... 3 1.1 Siyasal İletişimin Tanımı... 3 1.2 Siyasal İletişim Olgusu ve Süreci... İÇİNDEKİLER GİRİŞ... 1 1. Bölüm: SİYASAL İLETİŞİM OLGU VE SÜRECİ... 3 1.1 Siyasal İletişimin Tanımı... 3 1.2 Siyasal İletişim Olgusu ve Süreci... 5 2. Bölüm: SİYASAL İLETİŞİMİN DİĞER DİSİPLİNLER VE ALANLARLA

Detaylı

8. Araştırmacılar Zirvesi, 9-10 Kasım 2004

8. Araştırmacılar Zirvesi, 9-10 Kasım 2004 , Biz araştırmacılar müşterilerimizin pazarlama, satış çabalarına destek olmak için varız... Tüketiciye odaklanma : Davranışlarının ardındaki nedenleri anlamak Onlara doğru mesajları iletmek Onları etkilemek

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı