Tüketimin Kölesiyiz, Efendimiz Kalkınma, Yaşasın AVM Demokrasisi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Tüketimin Kölesiyiz, Efendimiz Kalkınma, Yaşasın AVM Demokrasisi"

Transkript

1 İçindekiler 1 Tüketimin Kölesiyiz, Efendimiz Kalkınma, Yaşasın AVM Demokrasisi Göksu Deniz 3 Ekoloji Mücadelesi Politik Bir Programla Sürdürülmelidir Cömert Uygar Erdem 5 Seçimin ArdındanPeki ya Şimdi? Stefo Benlisoy 8 Gözlerim Bakar da Görmez 12 Toplumsal Mücadelenin Tüm İtaatsizlerine Çağrımızdır 14 Nükleer Dünya Batıyor Seyreden Bile Yok: Bir Tartışmanın Ekonomi Politiği Fevzi Özlüer 16 Kanalistanbul ve İki Şehir: Muhafazakar Ütopya mı, Ütopik Kliyentalizm mi? Gökhan Bilgihan 18 Çevre, Orman ve Şehircilik Bakanlığı, Devletin Yeni Sureti Ilgın Özkaya Özlüer 20 Gözyaşartıcı Gaz Ve Neoliberal Devirde İç Savaş Manzaraları Foti Benlisoy 22 Hopa da Kaf Dağının Ardı Cemil Aksu 23 Hopa da Maç Doksan Dakika, Top Yuvarlak Hüseyin Koyuncu 24 Hopa nın İsyanı ve Sokağın Değişen Rengi Hande Atay 26 Brezilya da Çevreci Eylemcilere Yönelik Cinayetler Sürüyor Fabiana Frayssinet 27 HES ler Emekçi Sınıfları Birleştirdi Brezilya Amazonu nda İsyan Raúl Zibechi 31 Suriye de İsyan İsyanın Kökleri ve Geleceği Hasan Halid Şatila 36 Barselona Direniyor, Model İflas Ederken Ulus Atayurt 38 Başka Bir Dünya, Başka Başka Yöntemlerle Mümkün: Temsili Demokrasi ve Kapitalizme Karşı Özyönetim Lara Aysal I Cemre Kutluay I Ethemcan Turhan 40 Katalonya Meydanı nda Bir Tarlanın Ne İşi Var? Bunun Gerçek Bir Demokrasi Talebiyle Ne İlgisi Var? Arnau 41 İstihdam ve Çevre İkileminden Çıkmak Gökhan Orhan 43 İnsanlar Aç Kalmaya Görsün, Köylüler, İşçiler ve Ekoloji Mücadelesinin Öznesi Özer Akdemir 46 Doğanın ve Emeğin Sömürüsüne Karşı Sınıf Mücadelesi El Kitabı* Michael Schwalbe 48 Sınıf, Emek ve İklim Değişikliği Anonim 49 Rio+20: Piyasa Çevreciliğine Direnmek ve Hak Temelli Sosyo-Ekolojik Adaleti Güçlendirmek Jean Pierre Leroy I Fátima Mello I Julianna MalerbaMaureen Santos I Melisanda Trentin I Letícia Tura I Jorge Eduardo Durão 52 Alternatif Sanayileşmeye Karşı 6 Argüman Mikko Virtanen 53 Tarlalardan Gıda Sanayisine Bir Dönüşüm Hikâyesi: Köylülük, Tarım ve Sanayi Ekin Kurtiç 56 Serbest Vezin Otoriter Şehirleşme ve Kentte Örgütlenmek Hade Türkmen 58 Erik Olin Wright ın Gerçek Ütopyaların Tahayyülü Üzerine Gerçekçiyiz, İmkansızı İstiyoruz! Hade Türkmen Tüketimin Kölesiyiz, Efendimiz Kalkınma, Yaşasın AVM Demokrasisi Göksu Deniz İstikrar sürsün mutluluk göstergesinin işaret ettiği refah toplumu ideali, seçim pazarında aldığı meşruiyetle yoluna koyuldu. Cumhuriyet in kuruluşunun 100. yılını temsil eden 2023 ün gösterdiği kapitalist anlam dünyası, bir tür milenyalizmle (binyılcılıkla) süslendi yıllık bir saadet ve mutluluk dönemine girileceği simülasyonu, büyük kurtarıcı bir tür mehdi gibi sunulan Tayyip Erdoğan ın her kürsüye çıkışında, büyü ve ayin gibi sunuldu. Ahir zamanda geleceği beklenen an tüm hızıyla kendini tebliğ etmişti. Bir taraftan inancın, huzur ve sükunun hakim olduğu, inançsızlık ve kötülüğün yok olduğu, diğer taraftan ise bolluk ve bereketin bollaştığı bir dönem başlayacaktı. Ustalık Dönemi göndereni bu açığı kapatıyordu. Tüm seçim döneminde bize sunulan AKP manzarası buydu yılında Türkiye nin kurulu gücünü 100 bin MW a çıkarmayı hedefliyoruz diyen Başbakan Recep Tayyip Erdoğan; te 500 milyar dolar ihracat hedefinin hayal olmadığını bilmeliyiz 2 distopyasını ekiyordu. Bilim ve ilerleme lafzıyla süslenmiş bu yeni binyılcılık, bolluk toplumunun ulaşabilirliğini ispatlamak için, hayaldi gerçek oldu sloganını sık sık kullandı. Uzay ve uydu merkezi, askeri uydular, haberleşme uyduları, bilim merkezi, fuar ve gösteri merkezleri, hayvanat bahçesi, inanç ve tarih müzesine içkin, tüketim ve gösteri toplumunun ilk beş projesine ilişkin simülasyonlar, ince sazın tınıları arasında arzı endam eyledi. İleri askeri sanayi müjdelenirken, salonu dolduran kitle AKP tarafından neomuhafazakar bir üslupla yeniden üretilmiş uzay çağını, Turist Ömer uzayda filminin galasından çıkıp, Dünyayı Kurtaran Adam galasına koşar gibi izledi. Patlamış mısır var mıydı? Bilmiyoruz. Fonda Başbakan, adalet sarayı, şehir hastaneleri, hızlı tren, otoyollar dedikçe ince sazın üstüne alkış kopuyor, bolluk toplumunun oratoryosu zikre ekoloji kolektifi adına sahibi ve sorumlu yazı işleri müdürü: Emre Baturay Altınok dergi editörü: Ethemcan Turan, Fevzi Özlüer kapak illüstrasyonları: Derya Ülker I grafik tasarım ve uygulama: Harman Saner, Samet Zeydan inkılap sokak 26/4 kızılay/ankara I / I telefon: (0312) faks: (0312) yayım tarihi: Temmuz 2011 I basım yeri: Korza Yayıncılık, Büyük Sanayi 1. Cadde no: 95/1 İskitler-Ankara telefon: (0312)

2 2 ekososyalist dergi 11I 10 3 Ekoloji Mücadelesi Politik Bir Programla Sürdürülmelidir Cömert Uygar Erdem diliyordu. Bu görüntüler ve söylem, tüm televizyon ve radyolarda zikredildi. Binlerce kez, propaganda araçlarıyla yaygınlaştırıldı. Yeni binyılcılık çağı başlamıştı. Hemen şimdi zengin olmanın, bolluk toplumuna doğru yol almanın dolaysızca gerçekleşmesi için ilk yapılması gereken, kurtarıcının idealler kümesinde yer beğenmekti. Bu yeri beğenirken gerekli olansa, limiti düşünülmeden alınmış kredi kartı, TOKİ tarafından yapılan evlerin simülasyonu, üzerine çamur sıçratarak geçen arabanın içinde olabileceği hayaliydi. Tüketim ve gösteri değerleriyle büyülenmiş, idealler kümesinin itikat kapısından geçen, kitleler, tarikat kapısından girmeye hazırdı. Alışveriş merkezi anlayışıyla dizayn edilmiş siyaset arenasının bu tarikat kapısında bekleyenler, alış veriş merkezinin aynalı camlarında kendilerini görürler. Vitrinde olmanın verdiği huzur, aidiyet, önemsenme hissiyatı ile donanırlar. Her biri sadece seçmen olarak ya da yurttaş olarak değil aynı zamanda büyüme hedefi için kurulmuş olduklarından, kalkınmanın tarikat kapısından geçmeye hazırdır. Vitrinden seçilecek mallar karşısında diğeriyle kendini eşit ve aynı mesafede gördükleri ölçüde, kendini gösteren aynalı camın adil olduğuna iman ederler. Kalkınma vitrini karşısında, tüm zengin ve fakir eşittir. Pazarda herkes, simülasyonla üretilmiş milenyalizmin mallarına bir an için ulaşabileceklerini, nimetin dağıtılacağını ve özünün fakir olduğunu hisseder. Camın bir an için kırılacağından duyulan kaygı, kendi öz belleğiyle karşılaşma, simülasyonun yarattığı eşitliğin birden eşitsizliğe dönüşme ihtimali, idealler kümesinden kovulma korkusunun yarattığı güvensizlik, kurtarıcıya biat etmenin bir aracı haline gelir. Bu nedenle, alışveriş merkezi içinde, tüketim ve kalkınma değerleriyle yaşamak, ileri demokrasinin zorunluluk alanıdır. Bu demokrasi, eninde sonunda otoriteye, kurtarıcıya biat edildiği sürece varlığını sürdürecektir. Güvensizliği yaratan güç, aynı zamanda ona güvenmek için temel sebebi de yaratır: idealler kümesinden kovulmak. Bu anlamda yeni milenyalizmin idealler kümesinde kalarak, kendini yönetme yetisini egemene devreden kişi için, kendini yönetme pratiğine sahip olmamak bir erdeme dönüşür. Distopyanın sınırında, geçmişi değiştirme kudretini yitirmiş, geleceği tahayyül etme yetisini de tam da bu nedenle yönetene teslim etmiş yeni birey-tüketici, pazarda kendine sunulan malları seyretme ayrıcalığıyla donatılmış olmanın hazzını yaşar. Temel olarak bu seyirdeki belirleyen ise hızdır. Meta fetişizminin hızı. Ardı ardına gözünün önünden akıp giden seyirlik bir dünyanın hızı. Malların akışkan doğası içinde zenginliğin temsilini kredi kartlarıyla yaşayan kitleler, istikrarın sürmesini gönüllü bir kullukla seçer. Kendi bedenlerinin öz ürünlerine, emeğinin karşılığına piyasadan ulaşabilme ihtimalinin yaratacağı hafıza kaybı, kendi kendini yönetebilir olmanın vereceği özgürlükten daha çok tercih edilir. Bolluk toplumunun yarattığı hafıza kaybı şudur: büyümeye dayalı bolluk toplumu idealinin, aynı zamanda bir kıtlığı da zorunlu kıldığı gerçeği. Kıtlığın varlığını hatırlatan ise her daim kişinin özgürleşme ihtimalidir. Bu ihtimal devre dışı kaldığında ise yabancılaşma pek ala tercih sebebi olacaktır. Bolluk toplumu vaadinin bekçileri için büyüme ve rakamları esastır. Büyüme rakamları içine ise bu bolluğun bir zorunluluğu olan kıtlık girmez. Suyun yok olması büyüme rakamlarına yansımaz. Dört mevsimin kayması, tohumun fideye dönmemesi, başağın sararıp solması..nükleer santral atıklarının dolduracağı Toroslar ın havasının bozulması büyüme rakamlarına yansımaz. Ağır kimyasallarla toprağın sulanması bir Teoman şarkısı olabilirse değerlidir. Allianoi nin, Hasankeyf in yok olması, kredi kullandırılırsa büyüme rakamlarına yansır. Maçahel, derelerine baraj kurulamıyorsa, büyüme rakamlarına giremez. Biyosfer rezervleri borsaya girerse kıymetlidir. Bu hafıza kaybının tam da kendisidir. Ulaşabilir olduğu varsayılana giden yol, aynı zamanda mutlak bir yoksullaşma ile süslenir. Bugün karşı karşıya kaldığımız umumi manzara budur. Yoksulluğa gideceğini bilerek, kıtlık toplumunu tercih etmek. Kalkınmaya dayalı efendilik müessesinin hükmünü sürdüğü seçimde geniş kitleler, hafıza kaybını tercih etmiştir. Her an bir seçimle karşı karşıya olduğumuz gerçeğini bilerek, kapitalist bolluk toplumunun kendi pisliğinde büyüdüğünü fısıldamak gerekir. Savurganlığa ve yok etme biçimine dönüşen bu tüketim toplumu idealler kümesi içinde, büyüyen sermayenin odunluğunda hızar makinesi alma telaşından çıktığımızda, kıtlıktan kurtulmaya ve özgürlüğün itikadına adım atacağız. Yağmurlara teslim olan bir baharın hüznüne kapılmayan kitleler sokaklara döküldü. Pasif siyaset dalı olarak lanse edilen ekoloji mücadelesinin, yıllarca süregelen emek mücadelesinin aslında ne kadar önemli bir parçası olduğunun yıllardır emek mücadelesi veren gruplarca da anlaşılması açısından ümit verici donelerle karşılaşılan Nisan-Mayıs eylemleri ayrıca, ekoloji mücadelesi veren kitlelerin hep birlikte emeklerine, doğalarına, yaşamlarına sahip çıkmak için artık sokaklarda buluşur hale gelmeleri açısından da tarihsel bir önem taşımaktadır. Bu önem, ekoloji mücadelesinin farklı bileşenlerinin sadece doğa için söz üretmiyor, hem doğa hem de emek için eylem de üreterek ifade biçimlerini çoğaltmalarından ve kendini aşıyor oluşundan kaynaklanmaktadır. Doğanın korunması ile emeğin özgürleşmesi arasındaki ilişki görünür hale geldikçe; emek hareketi, ekoloji hareketine; ekoloji hareketi de emek hareketine dönüşüyor. Programatik olanaklar artıyor. Ekoloji örgütleri, emek mücadelesi alanında da varlık göstermeye başlıyor. Ekoloji mücadelesi, sol açısından da bir meditasyon aracı olarak görülmekten çıkıyor, yereldeki mücadelelerle birleşen bir öfkenin sokaklardaki izdüşümünü oluşturmaya başlıyor. Doğanın ve Yaşamın Yağmalanmasına Karşı 9 Nisan da Ankara Mitingi Derelerin Kardeşliği Platformun çağrısı ile gerçekleştirilen ve demokratik kitle örgütleri ve siyasal partilerce desteklenen 9 Nisan eyleminde, HES e, termik santrale, nükleer santrale, siyanürlü maden aramacılığına karşı olanlar, Türkiye nin çeşitli yerlerden Ankara ya gelerek ortak bir mücadelenin içerisinde hep birlikte olduklarını haykırdılar. Yaklaşık beş bin kişinin katıldığı miting sırasında, HES-termik ve nükleer karşıtlarının yanı sıra, GDO ya Hayır Platformu, çiftçiler, tüketici örgütleri de alanda yerini aldı. Nükleer Santrallara ve Yaşamı Yok Eden Enerji Üretimlerine Hayır Diyenler 24 Nisan da Kadıköy deydiler Oluşturduğu tehlikenin ve yarattığı felaketlerin çok iyi bilinmesine karşın yapımında ısrar edilen nükleer santrallar, Fukuşima daki patlamalar sonrasında bir kez daha dünyanın ve Türkiye nin gündemine taşındı. Fukuşima sonrasında oluşan kamuoyu baskısının izleğinde, Kadıköy iskele meydanında nükleer santraller protesto edildi. Nükleer karşıtı platform bileşenleri içindeki sendikaların, diğer nükleer karşıtı mitinglere göre, eyleme göreli bir ilgisi vardı. Sendikalar dışında sol, sosyalist partiler de ekoloji mücadelesinin bileşeni olarak alandaki yerlerini aldılar. Doğanın Ve Emeğin Sömürüsüne Bir Kez Daha Hayır! Doğanın ve emeğin sömürüsüne karşı yürütülen mücadelenin bileşenleri 1 Mayıs ta da alanlardaydı. Doğaya, emeğe, cinslere özgürlük, iklim adaleti, gıda egemenliği ve canlıların çeşitliliği şiarlarıyla sürdürülen ekoloji mücadelesi, parçası olduğu emeğin mücadelesinin içinde yer alarak, 1 Mayıs alanlarında boş bıraktığı yerini doldurmuş oldu. 15 Mayıs TMMOB Mitingi AKP iktidarının yarattığı erozyonlara daha fazla sessiz kalamayan kitleler TMMOB nin çağrısı ile Sıhhiye meydanında buluştular. AKP iktidarında daha yoğun saldırılara maruz kalmış olan nükleer karşıtları, termik santral karşıtları, HES karşıtları, ekolojistler de pankartlarıyla 15 Mayıs mitingine destek verdiler. Ekoloji Kolektifi, Karadeniz İsyandadır Platformu, Derelerin Kardeşliği Platformu gibi yapılar da eylemde yerlerini aldılar. Ekoloji Mücadelesi Sokaklara Döküldü, İktidarın Telaşı Can Aldı Geçmiş yıllara oranla, seçim atmosferinin yarattığı eylem yoğunluğu, ekolojik tahribatın sokaktan daha sık dillendirildiği bir baharı kapadı. Seçim arifesinde AKP nin milliyetçi argümanlarının Hopa da şiddet olarak tezahür etmesi ise uzatılmış bir bahar yaşattı. Gelmeyen baharı. 31 Mayıs ta Hopa da HES karşıtlarının protestosu polisin şiddeti ile bastırılırken, kullanılan gaz bombaları Metin Lokumcu nun ölümüne neden oldu. Sonrasında Hopa ve Ankara da gözaltılar ve operasyonlar oldu; tutuklamalar gerçekleştirildi. Yine seçim arifesinde Mersin de nükleer karşıtları gözaltına alındı. HES ve nükleer karşıtları terör suçlusu kapsamında gözaltına alındı. Terörle Mücadele Şubesi nde gözaltında tutuldu, özel yetkili savcılarca sorgulandı, özel yetkili ağır ceza mahkemelerince tutuklandı. Aydın Çine de, rüzgâr santrallerinin tarlalarında üretime zarar verdiği için mücadele eden köylülerin bu santrallerin kurulmasına yönelik direnişleri, kolluk güçlerinin engellenmesi olarak görüldü, iki köylü tutuklandı. İktidar, eşkıya yaftasını kullanarak doğasına sahip çıkanları hedef göstermekle kalmayıp, doğaya sahip çıkmak amacıyla meşru müdafaa sınırları içerisinde tepkilerini dile getiren, HES, termik, nükleer santrallere karşı mücadele edenlerin, siyanürlü maden işletmelerine izin vermeyenlerin eylemlerini terör suçu kapsamına almaya çalışıyor. Hükümetin İstikrar politikalarının sürekliliği, en temel demokratik özgürlüklerin kullanılması-

3 4 ekososyalist dergi 11I 10 5 Seçimin Ardından Peki ya Şimdi? Stefo Benlisoy fotoğraf: Hande Atay nı olanaksız kılıyor. Yaşanılan ölümler, gözaltılar, operasyonlar, tutuklamalar, doğa ve emek katliamının sürdürülebilir kılınmasının en etkin aracı olarak işletilmek isteniyor. Dünden Daha Fazla Politik Birliğe İhtiyacımız Var Yaşanılan bu süreç, ekoloji mücadelesi içindeki toplumsal hareketlerin hızla siyasallaşmasına yol açıyor. Yerelde artan baskı, bu hareketlerin tüm ülke çapında bir politik birlik içinde eylem ve mücadele örgütlemesini zorunlu kılıyor. Siyasal yelpazenin solunda yer alan yapıların önemli bir çoğunluğu, ekoloji mücadelesi alanında daha sahici, pragmatik ilişki biçimlerinden arınarak saf tutuyor. Ancak bu yeni harmanlanma biçimleri yakıcı bir biçimde ekoloji mücadelesinin bileşenlerinin önüne programatik birlikleri dayatıyor. Platform tarzı esnek yapılarda sendika, meslek odası gibi örgütlerle birlikte saf tutmanın dışında, aynı zamanda, mücadelenin sosyal, ekonomik, hukuki veçhelerini görünür kılacak bir anti kapitalist, eşitlikçi, özgürlükçü, ekolojik birlikteliğe ihtiyaç var. Bu ihtiyaca yanıt verecek biçimde bir yandan taban örgütlerinin birliğini sağlayacak tartışma zeminlerini, meclisleri canlı tutarken diğer yandan da ülkenin ana akım tartışmaları içinde doğanın ve emeğin birlikte sömürüsüne karşı mücadeleyi canlı tutacak bir politik çekim merkezinin yaratılması ihtiyacı da ortada duruyor. Ekoloji mücadelesinin siyasal özneleri, emek, kadın mücadelesi ve ezilen halklarla birlikte ortak hareketi bir sınıf mücadelesi ekseninde deneyimlemek ve toplumsal hareketlerin siyasallaştığını görerek, ekoloji mücadelesindeki toplumsal hareketlerin programatik birliği için çaba sarf etme sorumluluğu altındadır. Bu birlik en temelinde anti-kapitalist bir hatta inşa edilmek zorundadır. Doğa yıkımının yaşandığı illerdeki seçim sonuçları bile bu ihtiyacı temize çekmek gerektiğini bir kez daha bize hatırlatmıştır. Seçimlerin toplumsal gerçekliğin çarpık da olsa bir ifadesi olduğundan hareketle 12 Haziran seçimlerinin Türkiye toplumunun yirmi yıllık mazisi olan ana eğilimlerini teyit ettiği söylenebilir. Sonuçlar toplumun hiç olmazsa seçimsel düzeyde daha da sağcılaştığını, milliyetçi ve muhafazakâr bir siyasi atmosferin hâkimiyetini bir kez daha tescil etmiş oldu. Üstelik sonuçlar 12 Eylül darbecilerinin ve Özal ın yüzde on barajı marifetiyle Türkiye ye iki buçuk partilik bir siyasal rejim biçme gayretlerinin hiç olmazsa şimdilik üç buçuk partiyle gerçekleştiğini de göstermiş oldu. 12 Haziran sonuçları baraj altında kalan küçük partilerin yaşam hakkının olmadığının kesin bir göstergesiydi adeta. Daha 12 Eylül plebisiti öncesinde, milliyetçi-muhafazakâr sağın klasik kimi argümanlarını hoyratça seferber ederek kendisini Türk-Sünni milletin otantik temsilcisi ilan etmiş AKP nin her iki seçmenden birisinin oyunu alması, şahsında temsil ettiği hegemonik bloğun adeta yerinden edilemez olduğu kanaatini oluşturdu. AKP ve Erdoğan ın seçim kampanyası boyunca kullandığı otoriter, milliyetçi dilin seçimlere özgü bir retorikten ibaret olduğunu, seçimler sonrası yapılacak bir balkon konuşmasıyla küskünlüklerin pekâlâ giderilebileceğini savunanların yanıldığı pek çabuk ortaya çıktı. Daha balkondan yeni inilmişken, seçim sonrası bir balayı dahi yaşanmadan, YSK tarafından altısı Blok tan olmak üzere tutuklu vekillerin salıverilmemesi krizinde iktidar partisinin takındığı tutum, başta Kürt meselesi olmak üzere AKP nin önümüzdeki dönemde temel demokrasi meselelerinde ayak sürüyeceğinin en önemli işareti olsa gerek. Aksine içine girdiğimiz dönem, AKP iktidarının toplumsal yaşamın tüm veçhelerine daha doğrudan müdahalelerde bulunacağı, politikalarının yarattığı toplumsal çatlaklarda boy vermeye çalışan toplumsal muhalefetin değişik kesimlerini daha da fazla dışlamaya, sindirmeye çalışacağı bir dönem olacak. Türkiye nin son on yılını tedrici bir demokratikleşme, normalleşme, olağanlaşma süreci olarak okuyan çevrelerin AKP ye yönelik hayırhah ve apolojetik tutumları eğer iktidarla organik bir ilişkileri yoksa hızla olanaksız hale gelecek. Öyle ya Erdoğan a göre sıfır kilometre sivil ve demokratik anayasa muhalefetin yemin etmeyip çalışmalarına katılmadığı bir mecliste hazırlanabilir, meclis ister gelsin, ister gelmesin muhalefet olmadan da bal gibi çalışabilir. İleri demokrasi nin gelip dayandığı sınırlar bunlar. Yukarıda betimlenen durumun en önemli göstergesi, seçim kampanyası sırasında Erdoğan ın tedavüle soktuğu milliyetçi söylemdi kuşkusuz. Bu noktada MHP nin, seçim sürecinde kaset skandalları başta gelmek üzere barajın altında kalması için maruz kaldığı onca tazyike, söyleminin neredeyse tümüyle AKP tarafından devralınmasına rağmen oy oranını koruyabilmesini dikkate almak gerekiyor. Söylemindeki milliyetçi dozu giderek arttıran bir AKP karşısında MHP açısından tek çıkar yol kendisini Türk milli kimliğinin son savunma hattı olarak kurgulayarak daha katı ve kimlik vurgusu iyice pekişmiş bir hatta yönelmek olacak. Seçim meydanlarının hâkim söyleminin milliyetçilik yarışı olduğu tespitini yaparsak, milliyetçiliğin egemen siyasetin ana damarı, Türkiye siyasal hayatının vasatı olmaya devam ettiğini vurgulamak gerek. CHP seçimlerde devreye soktuğu yeni lider ve söyleme rağmen beklenen ölçüde oy artışı sağlayamamış olsa da Baykal ın partiyi demirlediği yüzde yirmi oranından yukarıya taşıması, Kılıçdaroğlu ve ekibinin CHP nin devletçi reflekslerini asgariye indirerek sosyal liberal bir sosyal demokrat partiye evrilmesi sürecini sürdürmesini sağlayacak gibi görünüyor. Bunu söylemek bu dönüşümün sancısız ve gel gitsiz olacağını düşünmek anlamına gelmiyor. Neticede CHP nin yeni yönetimi seçim sürecinde vitrininde Haberal, Balbay ya da Aygün gibi isimlere yer vererek devletçi refleksleri gözetmeye devam ettiğini vurgulamaya gayret etti. Dahası, önümüzdeki dönemde Türkiye de sosyal demokrasinin sosyolojik sınırlarının, yani seçmen tabanının sınırlı olduğu tespitinden hareketle merkez sağa açılma gayretini iyice pekiştireceğini söylemek de kehanet sayılmasa gerek. Bununla birlikte elbette temel sorun on yıllar süren Baykal döneminde partinin yukarıdan aşağıya geçirdiği köklü dönüşüm sonrasında tabanın büyük ölçüde devletçi/ulusalcı bir hattı benimsemiş olması. Tüm bu faktörlere rağmen Kılıçdaroğlu nun, Sav ve Baykal ekiplerinin olağanüstü kurultay çağrılarına rağmen önümüzdeki dönemde partiye daha büyük ölçüde damgasını vurmasını beklemek doğru olacaktır. Seçimlerde ezilenler ve doğanın haklarının savunulması namına en anlamlı seçeneği oluşturan Barış, Demokrasi ve Özgürlük Bloğu nun parlamentoya 36 milletvekili sokma hakkını kazanarak bütün beklentilerin ötesinde bir başarı sergileyebilmiş olması, gelecek açısından hiç olmazsa bir direniş hattı oluşturabilmek açısından büyük bir anlam taşıyor. Özellikle böl-

4 6 ekososyalist dergi 11I 10 7 gede seçim sürecinin AKP ve Erdoğan a doğrudan bir karşıtlık üzerinden geçtiği ve ülkede AKP oylarında bir gerileme yaşanan yegâne alanın buraları olduğunu vurgulamak elzem. Belki de tam da bu nedenle Hatip Dicle başta olmak üzere altı Blok vekilinin meclis dışında bırakılması hususunda AKP hiç olmazsa bu satırlar yazıldığı ana dek son derece olumsuz bir tutum takınmakta. Seçimlerde Kürt ulusal hareketi bölgedeki Kürt siyasetinin değişik unsurlarıyla gerçekleştirdiği birlik aracılığıyla ulusal kimlik inşası sürecinde yeni merhaleler kat etti. Öte yandan hareketin sergilediği kitlesellik, sivil direniş eylemlerinde gösterdiği yaratıcılık azımsanamazsa da bu dinamiğin bölgeyle sınırlı olduğunu, Batı da toplumsal muhalefetin değişik unsurlarının, sosyalist hareketin etkisizleşmeye, cılızlaşmaya devam ettiği gerçeğini de gözlerden saklamamalı. Blokun aldığı sonuçların yarattığı tüm iyimserliğe rağmen sosyalist hareket ve toplumsal muhalefetin yer yer kazandığı kimi kısmi başarılar bir yana, sermayenin doğaya ve emeğe saldırıları karşısında bazı artçı direnişlerin ötesinde sürekli, bütünlüklü ve en önemlisi bir inşa perspektifine sahip bir siyasal/toplumsal faaliyetinden söz edebilmek mümkün değil. Ustalık Döneminde Emek ve Doğa Seçime katılan müesses nizam partilerinin hepsi doğanın tahakküm altına alınıp sermayenin ihtiyaçları için sömürülmesine cevaz veren programlara sahip olsalar da AKP seçimde ekokıyıcılık anlamında aslan payını kaptı. Çılgın projeler başlığıyla art arda açıklanan ve hepsi birbirinden daha kıyıcı olan bu sözde projelerle AKP bir sonraki iktidar döneminin de doğa açısından ne büyük bir tehlike arz ettiğini gözler önüne serdi. AKP Türkiye merkez sağının tescilli kalkınmacılık, büyük ve güçlü Türkiye aşkını kendi tanımlamasıyla ustalık döneminde adeta bir gigantomani yle birleştirmeye yeminli. Fatih le yarışan kanal projesi, İstanbul un iki yakasına iki yeni şehir, dev otoyol ve köprüler kuşkusuz bir yanıyla hizmete aç seçmeni tavlamaya dönük vaatlerdi. Yine de AKP doğanın sermayeye nihai anlamda diz çöktürülmesi ve sermayenin sınırsız birikim ihtiyacına tabi tutulmasında sonuna kadar gitme niyeti genlerine işlemiş bir ideolojik/siyasal anlayışın bugün en önemli temsilcisi. Bu anlayışın 2023 Türkiye hedefiyse bir beton cumhuriyetinden farksız. AKP sermayenin krizini aşmada kamusal kaynakların aktarıldığı böylesi devasa inşaat projeleri ve doğanın sermayenin ihtiyaçlarına daha fazla tabi kılınması ayrıcalıklı bir yer tutmakta. Bu anlamda 12 Haziran seçimlerinde emek ve ekoloji mücadelesi açısından en tehlikeli programlardan birinin temsilcisi idi. Seçimden AKP nin böylesi yığınsal bir onayla çıkması önümüzdeki dönem mücadelelerinin seyri açısından ciddi güçlükler barındırıyor. Seçim sürecinde Japonya da Fukushima da meydana gelen facianın ardından dünyanın pek çok ülkesi kamuoyu baskısıyla nükleer projelerinden gönülsüz de olsa vazgeçtiğini ya da aşamalı olarak bunlara son vereceğini açıklarken Erdoğan ın hiçbir biçimde planlanan nükleer projelerinden geri adım atmaması, buna rağmen nükleer santral yapılması öngörülen yerleşim yerlerinde AKP nin oylarında herhangi anlamlı bir azalma meydana gelmemesi, bu projelere ilişkin bölge halkının zımni onayı olarak değerlendirilecektir hiç kuşkusuz. Ya da Karadeniz de HES yapılması öngörülen ya da halihazırda inşa edilen bölgelerde değil AKP nin oy yitirmesi, bölge genelinde ciddi oy kazancı sağlaması, HES karşıtı muhalefeti önümüzdeki dönemde ciddi biçimde zorlamaya aday. Seçim sonuçları doğanın AKP iktidarı tarafından yağmalanmasına karşı mevcut direnişlerin seçimsel bazda oldukça lokal ve sınırlı etkilere sahip bulunduğunu bir kez daha gösterdi. İktidara tepkiler HES, termik, nükleer santral ya da siyanür madenciliği gibi yıkım projelerinin etkilerinin doğrudan yaşandığı noktalarla sınırlı kaldı ve yıkıcı etkilerin şimdiden hissedildiği ya da hissedileceği daha geniş bölgelere sirayet etmedi. Hiç kuşkusuz toplumsal mücadelelerle bu mücadelelerin siyasi biçimlere tahvili arasında otomatik bir geçiş bulunmamakta. Toplumsal olanla siyasal olan arasında böylesi doğrudan bir ilişki kurmak oldukça güç ve sadece ekolojist mücadelenin değil, Türkiye de toplumsal muhalefetin değişik alanlarının en temel sorunlarından birini oluşturuyor. Ama kestirmeden söyleyecek olursak doğanın savunulması ve ekoloji mücadeleleri bugün giderek toplumsal muhalefetin asli alanlarından biri haline gelmiş bulunmakta. Mücadelelerin yaygınlığı, aldığı biçimlerin çeşitliliği, kitleselliği ve direniş kapasitesi ile AKP iktidarının yarattığı hegemonyanın potansiyel çatlaklarından birisini oluşturmakta. Hiç kuşkusuz içine girdiğimiz yeni dönemde AKP iktidarı bir taraftan seçimlerde almış olduğu onayı doğayı sermaye birikim sürecinin daha asli bir bileşeni haline getirmek için kullanacak, öte yandan bu alanda giderek daha büyük bir dirençle karşılaşacaktır. Bu noktada seçim başarısına rağmen AKP nin toplumsal muhalefetin değişik biçimlerine yönelik daha sert bir tavra yönelmesi anlamsız bulunabilir. Oysa AKP iktidarının toplumsal muhalefete yönelik daha şedit bir yaklaşım göstereceği tüm normalleşme, vesayet rejiminin geriletilmesi ve ileri demokrasi nidalarına rağmen daha 12 Eylül plebisitinden önce belli olmuştu. Geçen bütün süre içerisinde toplumsal muhalefetin değişik kesimlerinin kriminalize edilmesinde ve meşru siyaset zemininin dışına çıkarılmaya çalışılmasında yeni merhaleler kat edildi. Erdoğan ve kurmaylarının 12 Eylül öncesinde giderek daha sık biçimde milliyetçi-muhafazakâr-mukaddesatçı lügatin terminolojisine başvurması ve Sünni Türk kimliği ve değerlerinin otantik temsilcisi olma vurgusunun yapılması seçimlere damgasını vurdu. Suyun ticarileşmesine karşı direnen Hopa halkına vahşice saldırılması sonrasında Metin Lokumcu nun hayatını kaybetmesi ve sonrasında Hopa da adeta 12 Eylül döneminin nokta operasyonlarını aratmayacak şekilde polisiye operasyonlarla ilçenin terörize edilmesi toplumsal muhalefetin kriminalize edilmesinde yeni bir aşamayı temsil ettiği rahatlıkla savunulabilir. Erdoğan ın Lokumcu nun vefatı ardından kullandığı dil, sadece Hopa da değil Ankara da da vahşi gözaltı kampanyalarının açılması yeni dönemde muhalefeti daha sert bir muameleye tabi tutulacağının göstergesi. Büyük Anadolu Yürüyüşü nün Ankara girişinde durdurulması gibi sayısız örnekse ekoloji ve doğanın hakları mücadelesine iktidarın giderek daha tahammülsüz olacağının kanıtı. Geleneksel vesayet kurumlarını neredeyse tamamen kendisine tabi kılmış olan AKP nin, toplumsal muhalefeti sindirme ve etkisiz kılmada bu araçlardan artık çok daha rahat faydalanmakta olduğunu da gözden ırak tutmamak gerekiyor. Seçim sonuçlarının önümüzdeki dönemin mücadelelerini nasıl etkileyebileceğini tartışırken ekolojist hareketin temel bir zaafını da bilhassa göz önünde bulundurmak gerekiyor. Türkiye de ekolojist hareketin önemli bir arazı, kapitalizmden kopuşu öngören ekososyalist bir toplumsal dönüşüm hedefiyle aktüel siyasal/toplumsal pratik arasında bir geçiş mantığına sahip olmaması, ya da bu iki alan arasında köprüler oluşturmakta zayıf kalması, eskilerin deyimiyle azami program ile asgari program arasına aşılmaz duvarlar inşa etmesidir. Dolayısıyla ya siyaset vurgusuyla reel politik bir tutum takınılmakta ve egemenler arası mücadele ve çelişkiler mutlaklaştırılıp bunlara yaslanılmakta ya da siyasi içeriğinden (yani sermayenin tahakkümünden kopuş perspektifinden) arındırılmış bir toplumsal mücadele ve aktivizm anlayışıyla dernekçilik olarak tanımlanabilecek bir anlayış hâkim olmaktadır. Siyasal bir dolayımın gerekliliği tam da bu hususta aciliyet kazanıyor. Toplumsal mücadelelerle kapitalizmden kopuşu hedefleyen kurtuluşçu iddia arasında bağlantılar kurabilmek ancak siyasal dolayım ile mümkündür. Toplumsal hareketlerle ekokomünizmin kurtuluşçu iddiası arasında köprüler kuracak organikleşmiş bir dolayıma ihtiyacın anlamı budur. Ekolojist hareketin antikapitalist perspektifinin zayıf oluşu, bir kopuş mantığını öne çıkarmaması ve bu anlamda gündelik siyasal/toplumsal müdahale ile radikal bir toplumsal dönüşüm hedefi arasında bağ kuramaması çoğu zaman onun esasında apolitik bir pragmatizme, STK cılığa teslim olmasına, söyleminin eko reformist ve yeşil kapitalist demagoji tarafından belirlenmesine yol açıyor. Elbette bunu söylemek doğa ve emeğin haklarını savunma adına toplumsal muhalefet alanında yürütülen anlamlı çaba ve faaliyetlerin olmadığı anlamına gelmemeli. Esas sorun bu tür faaliyetlerin çoğu zaman bir siyasal/toplumsal dönüşüm ufkunun parçası haline gelmelerini sağlayacak bütünlüklü bir kurucu perspektiften azade yürütülmeleri. Yine hareketlerin çoğunlukla yerel niteliklerinin öne çıkması, yer yer kültür ve kimlik temelli bir söylemin harekete egemen olması bütünlüklü bir ekoloji mücadelesinin oluşturulması önünde önemli bir engel olmaya devam etmekte. HES ve Termik santral karşıtı mücadelelerin ortak bir politik hat ekseninde biraraya gelme kapasitelerinin artması noktasında kimi önemli adımlar atılmış olsa da bu husustaki noksanlık hareketin süreklileşmesini ve Türkiye de sermayenin doğaya açmış olduğu acımasız savaşın önüne geçebilecek ve bunu küresel mücadele ve direnişlerle irtibatını kurabilecek bütünlüklü bir siyasal hat inşa edebilmenin önünde en önemli engellerden birini oluşturmaya devam ediyor. Bir Kopuş Perspektifinin Güncelliği Türkiye nin tam göbeğinde bulunduğu Akdeniz çukuru bir yanıyla piyasacı-otoriter Arap rejimlerine karşı demokratik ve toplumsal halk ayaklanmalarıyla sarsılırken diğer yandan Avrupa da sermayenin krizi karşısında sermayenin karşı reform saldırısına karşı başta Yunanistan ve İspanya da olmak üzere solun ve toplumsal muhalefetin mevcut kurumsal çerçevesini aşan yeni bir direniş ve radikalizasyon dalgası boy veriyor. Türkiye tüm bu gelişmelerin tam ortasında, ilelebet bu dinamiklerin yarattığı yeni durumdan azade kalamaz. Bugün için adeta yara almaz, sarsılmaz görünen AKP nin muhafazakâr, otoriter, neoliberal hegemonyası bu devasa mücadelelerin ve yeniden dizilişlerden mutlaka etkilenecek, bizzat temsil ettiği dizginsiz sermaye birikim rejiminin yarattığı çatlaklardan yeni direniş odakları belirecektir. 21. yüzyılın ikinci on yılının hemen başında yeryüzü şiddetli mücadelelerle sarsılmakta. Sermayenin doğa ve emeğe yönelik nihai saldırısının şiddet ve kapsamı arttıkça direnişler uç vermeye, gelişmeye başlıyor. Türkiye bir dönem bölgesinde istisna olarak, özellikle Avrupalı komşularına nazaran bir normalleşme, olağanlaşma arayışında, geçiş sürecinde bulunan bir ülke olduğu dillendirilmekteydi. İçerisinde bulunduğumuz dönemde bu kez tersinden istisnai bir konum edinmiş durumda. AKP nin şahsında sermayenin hegemonyasının alabildiğine rıza bulduğu, doğa ve emeğin sömürüsünün dizginsiz bir şekilde derinleştirildiği ve ufukta bu sömürünün hiç olmazsa belli kısıtlar içerisine sokulmasını sağlayacak bir gücün bile görünmediği, otoriter, piyasacı, kısıtlı demokrasisiyle Türkiye küresel egemen sınıflar için yönetilebilirliği ile göz dolduran bir ülke. Yine de yukarıda vurgulandığı gibi bu durumun ila nihai süreceğini varsaymak mümkün değil. Ekolojik krizin iklim krizi suretinde hızla derinleştiği, kapitalizmin insanlığı ve medeniyetini bir çürümeye sürüklediği çağımızda yeni dönemi normalleşme, olağanlaşma beklentileriyle karşılamak beyhude. Faşizmin Almanya daki yükselişi karşısında Troçki, devrimci bir siyasetin en önemli hammaddesinin zaman olduğunu vurgulamıştı. Bugün içerisine hızla sürüklendiğimiz medeniyet krizinde bu tespit ziyadesiyle geçerli. İçinde bulunduğumuz kriz koşullarında her türlü evrimci/ilerlemeci siyasal anlayışa karşı sermayenin ekolojik açıdan sürdürülemez üretim ve tüketim dünyasından ve onun doğayı ve insanlığı sürüklediği uçurumdan radikal-devrimci bir kopuş perspektifi geliştirilmesi elzem. Mevcut düzenin sınırlarını veri kabul eden, ehlileşmiş, kurumsallaşmış, bürokratikleşmiş, beklenti ufku daralmış bir ekoloji/çevre mücadelesi ile yaşamı tehdit eder hale gelen ekolojik krize karşı koymak mümkün değil. Dolayısıyla ekososyalist olarak tanımlanabilecek bir siyasal projeksiyonun inşası ve bunun doğa ve emeğe yönelik sermayenin saldırısının değişik veçhelerine ilişkin toplumsal direnişlerle bütünleştirilmesi ve somutlaştırılması, ete kemiğe büründürülmesi meselesi önümüzde en zor koşullar altında dahi yeniden bir ihtimal, bir ihtiyaç ve bir zorunluluk olarak beliriyor.

5 8 ekososyalist dergi 11I 10 9 Gözlerim Bakar da Görmez Bu Korku ve Panik Halka mı Ait? Cömert Uygar Erdem TÜBİTAK tarafından akredite olan laboratuarlarda gerçekleştirilen Kocaeli nin Dilovası ve Kandıra İlçelerinde Yaşayan Gebelerden Doğan Bebeklerde Ağır Metal Maruziyeti ile Büyüme ve Gelişme Durumu adlı araştırmada annelerin ilk sütünde ve bebeklerin ilk kakasında ağır metal ölçümleri yapıldı. 56 gebe ve 49 bebekten oluşan 105 kişiden alınan örnekler üzerinde gerçekleştirilen incelemelerde, annelerin ilk sütünde ve bebeklerin ilk kakalarında bazı ağır metaller ve eser elementler saptandı. Dilovası ve Kandıra ilçelerindeki biyolojik materyallerle ilgili ölçümlerde havadaki toz miktarının (PM 10 ) uzun vadeli değerinin(uvd), Avrupa Çevre Ajansı (EEA) ve ABD Çevre Koruma Ajansı (US EPA) standartlarına göre Dilovası nda 3.5 kat, Kandıra da 1,7 kat fazla olduğu sonucu elde edildi. Prof Dr. Onur Hamzaoğlu nun yürütücülüğünü yaptığı bu araştırmanın Dilovası Organize Sanayi Bölgesi nedeniyle Kocaeli nde yaşanılan çevre ve sağlık sorunlarının Kocaeli nde kurulması planlanan yeni organize sanayi bölgeleri ile daha da artış göstereceğine ilişkin tartışmaları gündeme taşıması sonrasında Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı ve Dilovası Belediye Başkanı tarafından, Prof. Dr. Onur Hamzaoğlu hakkında, Kan ve dışkıları bırakın, doğum yapıp çocuk emziren annelerin sütünde bile çinko, demir, alüminyum, kurşun, kadmiyum tespit ettik, tehlike büyük dediği, basın yoluyla bu bilgileri açıkladığı ve bu illüstrasyon: Derya Ülker vesileyle haberin geniş halk kitlelerine ulaşmasını sağladığı, araştırma sonuçlarını halk arasında panik yaratmak amacıyla kullandığı iddiasıyla Kocaeli Cumhuriyet Savcılığı na suç duyurusunda bulunuldu. Savcılıkça hazırlanan dosya, Hamzoğlu nun yargılanmasına izin verilmesi talebiyle Kocaeli Üniversitesi Rektörlüğü ne gönderildi. Üniversite nin söz konusu fiilin işlenip işlenmediğine ilişkin yürütülen soruşturma sonrasında izin vermesi durumunda, Hamzaoğlu Türk Ceza Kanunu nun 213. maddesi uyarınca iki ila dört yıl arasında hapis istemiyle yargılanacak. Ayrıca, Sağlık Bakanlığı Kanserle Savaş Dairesi Başkanlığı tarafından aynı gerekçelere dayanarak YÖK e yazılan yazının, YÖK tarafından Kocaeli Rektörlüğü nün bilgisine sunulması ve gereğinin yapılmasının talep edilmesi üzerine Kocaeli Üniversitesi Rektörlüğü tarafından disiplin soruşturması açıldı. Bir bilim insanının toplumunu bilgilendirme görevini yerine getirme davranışı, Türk Ceza Kanunu nun 213. Maddesi nde tanımlanan Halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit suçu olarak algılanarak ceza soruşturmasına konu edilmeye çalışılıyor. Anılan suç, TCK md 213 te Halk arasında endişe, korku ve panik yaratmak amacıyla hayat, sağlık, vücut veya cinsel dokunulmazlık ya da malvarlığı bakımından alenen tehditte bulunmak olarak tanımlanmış olup suçu işleyenin iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağı düzenleniyor. Onur Hamzaoğlu nun yanında durmak, Dilovası nda yaşanan katliamı seyretmemek için bir başlangıç olacak. Bugün bildiğini söyleme, onun eylemini üretme dürüstlüğü, en Onur lu direniş biçimlerinden biri olarak duruyor. İzmir Sinekoloji Festivali Hazırlıkları Başlıyor, Birlikte Yürüyelim Güneş Uyanıker Ankara da 2007 yılında başlatılan sinekoloji atölyesi bu sene İzmir de de faaliyetlerine başlamak üzere harekete geçti. Sinemayı ekososyalist politikayla birleştirmek isteyenlerden oluşan bir ekip kuruldu ve yapılan toplantıların ardından çıkarılan iş programı sonucunda çalışmalara başlandı. Sinekoloji kapsamında öncelikle sinema eğitimi düzenlenecek. 10 haftalık eğitimin ardından ortaya bir kısa film çıkarılacak. Sinema sanatının ve akımlarının tartışılacağı teorik tartışmalar ışığında; kamera, ışık gibi set elemanlarının tanınacağı ve kısa film yapımına ilişkin pratik bilgilerin öğrenileceği bir çalışma yapılacak. Çalışma kapsamında öğrenilen bilgilerin senaryosu ekip tarafından oluşturulacak. Bu senaryo bir kısa filme dönüştürülerek uygulamaya aktarılacak. Sinema eğitiminin bir kısmını ekoloji kolektifi üyeleri verecek; film çözümlemeleri, kamera kullanımı gibi teknik unsurlar için önemli bazı sinemacılar da atölyedeki derslere gelerek katkı sağlayacak. Sinema atölyesi kapsamında yapılacak çalışmalar sadece kentteki mekânlarda gösterim imkânı bulmayacak, ilçelere, köylere ve kahvelere de gidilecek. Filmlerin halkla buluşturulması sağlanacak. Böylelikle kırsalda da ekoloji ve topluma dair tartışmaların yapılması sağlanmış olacak. Eylül ayından itibaren de doğa, gıda, su ve toplumsal mücadeleleri vb. konuları işleyen film gösterimlerimiz başlayacaktır. Atölyeyle ilgili bilgilere ulaşmak isteyen, çalışmalara katılmak isteyenler adresinden bize ulaşabilirler. Doğadan ve emekten yana olan herkesi film gösterimlerimize ve sinema atölyemize bekleriz. Kuzey Marmara Otoyolu İhalesine İptal Dava Açıldı Kuzey Marmara Otoyolu nun (3. Boğaz Köprüsü Dahil) projesinin çevresel etki değerlendirme süreci başlatılmadan ihale edilemeyeceği halde Yap-İşlet-Devret Modeli kapsamında kapalı teklif alma usulü ile ihaleye çıkılmasına dair idare işlem ile ilgili Ulaştırma Bakanlığı na karşı Ankara 13. İdare Mahkemesi nde dava açıldı. TMMOB Çevre Mühendisleri Odası ile Ekoloji Kolektifi nin birlikte açtıkları davada, usul ve hukuka, kamu yararına aykırı olan ihalenin iptali ve yürütmesinin durdurulması talep edildi. Kuzey Marmara Otoyolu nun ÇED Muafiyetine Dava Açıldı Kuzey Marmara Otoyolu nun (İstanbul Boğazı 3. Karayolu geçişi projesi dahil) ÇED muafiyeti olup olmadığına dair Çevre Mühendisleri Odası tarafından yapılan yazılı başvuruya Bakanlık tarafından verilen tarih ve nolu yazı ile söz konusu proje için tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına dair Yönetmelik uyarınca ÇED Yönetmeliği hükümlerinin uygulanmasına gerek bulunmadığının bildirilmesi üzerine tarihinde Danıştay da Çevre ve Orman Bakanlığı na dava açıldı. Tmmob Çevre Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi, Tmmob Peyzaj Mimarları Odası İstanbul Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi, Tmmob Şehir Plancıları Odası ile Ekoloji Kolektifi tarafından açılan davada söz konusu yazıya dayanak idari işlem ile bu işlemin dayanağı olarak gösterilen Tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin geçici 3. maddesinde değişiklik yapan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik in 1. maddesinin yürütmesinin durdurulması ve iptali istendi. ÇED Muafiyeti Sağlayan ÇED Yönetmeliği nin Geçici 3. Maddesinin Değiştirilmesi Hakkındaki Yönetmeliğe İptal Davası ÇED muafiyeti sağlayan Geçici 3. Madde nin Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca iptal edilmesi sonrasında yeniden düzenlenen ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile ilgili olarak Danıştay da, Çevre ve Orman Bakanlığı na dava açıldı. KESK Tarım Orkam Sen ile Ekoloji Kolektifi nin birlikte açtıkları davada Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik in 1. Maddesi ile Geçici 3. Maddesinin iptali istemi ve yürütmesinin durdurulması talep edildi. Siyanürden Zehirlenen Köylüler Hastaneye Kaldırıldı Kütahya da bulunan siyanür havuzlarının yıkılmasıyla gündeme gelen Eti Gümüş tesislerindeki siyanürlü suyun, tesislerinin yakınındaki Dulkadir Köy ünün içme suyuna karışması nedeniyle, Dulkadir Köy ünde siyanür zehirlenmesi şüphesi ile 7 köylü hastaneye kaldırıldı, çok sayıda hayvan telef oldu. Kütahya Gümüşköy İzleme Platformu Kuruldu Bölge de yaşanılan felaketi ve hukuksuzlukları izlemek amacıyla Kütahya Gümüşköy İzleme Platform u oluşturuldu. DİSK Türkiye Devrimci Maden Arama ve İşletme İşçileri Sendikası, KESK Enerji Sanayi ve Maden Kamu Emekçileri Sendikası, KESK Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası, KESK Tarım, Orman, Çevre ve Hayvancılık Hizmet Kolu Kamu Emekçileri Sendikası, KESK Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası, TMMOB Çevre Mühendisleri Odası, TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, TMMOB Kimya Mühendisleri Odası, TMMOB Metalurji Mühendisleri Odası, TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası, Türk Tabipler Birliği ile Ekoloji Kolektifi platformun bileşimlerini oluşturmaktadır. Bölgeye ilişkin izlemelerine devam eden Platform, yapmış olduğu basın açıklamasıyla, Kütahya Gümüşköy de bulunan Eti Gümüş A.Ş. ne ait gümüş madeni işletmesi derhal kapatılmalıdır, Atık havuzları ile ilgili olarak devlet tarafından ıslah çalışmalarına başlanmalı ve tüm ıslah çalışması maliyetleri firma tarafından karşılanmalıdır,

6 10 ekososyalist dergi 11I Tesiste çalışanların tüm yasal hakları firma tarafından ödenmeli ve çalışanlar devlet tarafından başka bir işe yerleştirilmelidirler, Dulkadir başta olmak üzere çevre köylerde yaşayan insanların ve canlı yaşamı etkilenimi ve sağlık etkileri araştırılmalıdır, taleplerinde bulundu. Siyanürcü Şirket ten TMMOB Çevre Mühendisleri Odası na 30 Bin TL lik Tazminat Davası Eti Gümüş A.Ş., TMMOB Çevre Mühendisleri Odası hakkında, Kütahya da bulunan maden işletmesindeki atık depolama barajında yaşanan yıkılmalar ile ilgili açıklamalarının halkı kin, nefret ve paniğe sevk ettiği gerekçelerine dayanarak, halen devam etmekte olan, kesin ve emin ifadeler kullanılan haksız basın açıklamalarının ve kötülemelerinin dava sonuna kadar tedbiren durdurulması ve bu açıklamalar dolayısıyla şirket ve çalışanlarının, yöneticilerinin, hissedarlarının elem ve ızdırap çektikleri, bölgede yaşayan insanların hücumuna muhatap oldukları, toplumda kaybettikleri saygınlığın yeniden elde edilmesi için 30 bin TL nin şirkete ödenmesi istemleriyle tazminat davası açtı. Mera Yönetmeliği ne Değişiklik Getiren Yönetmeliğin İptali İstendi Ekoloji Kolektifi, KESK Tarım Orkam Sen ile TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası nca, tarihli Resmi Gazete nin sayılı nüshasında yayımlanarak yürürlüğe giren Mera Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Yönetmeliğin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle Danıştay da dava açıldı. Açılan davada, Mera yönetmeliğinin Tahsis amacının değiştirilmesine ilişkin 8. Maddesi nde değişiklikler getiren ibarelerin iptali, ilgili maddelerin iptal edilmesi halinde yönetmeliğin uygulanamayacağından tamamının iptali istenildi. İmar planı olmaksızın vaziyet planına göre tahsis amacının değiştirilmesine imkan veren, Doğal afet bölgelerinde yerleşim yeri için ihtiyaç duyulan yerlerin tahsis amacı değişikliği talebinde, söz konusu yerin afet bölgesi ilan edildiğine ve Doğal Afet Sigortaları kapsamında olduğuna dair belge, vaziyet planı ve Komisyonca istenecek diğer bilgi ve belgeler ibaresi ile Gerekli bulunan mera, yaylak ve kışlakların zorunlu hallerde, ilgili müdürlük veya Genel Müdürlükten yatırım projesi, gerekçeli rapor, lisans, talep edilen alanın 1/5000 ölçekli harita üzerine işlenmiş vaziyet planı, ÇED raporu gerektiren yatırımlar için ÇED raporu, ( ) ile tahsis amacı değişikliği yapılabilir ibaresi ve ihtiyaç duyulan yerlerin, zorunlu hallerde, ilgili müdürlük veya Genel Müdürlükten gerekçeli rapor, jeotermal kaynak kullanım izni veya ruhsat, talep edilen alanın 1/5000 ölçekli harita üzerine işlenmiş vaziyet planı, ÇED raporu, ( ) ile tahsis amacı değişikliği yapılabilir. İbaresinin yanısıra Yapılacak toplulaştırma için ihtiyaç duyulan yerlerde Bakanlar Kurulu kararı, 1/5000 ölçekli harita veya bu haritanın olmadığı durumlarda 1/25000 ölçekli harita, toplulaştırma yapılacak alanların eski ve yeni durumlarını gösterir paftalar ( ) ile toplulaştırma Bakanlıktan talep edilir ibaresinin iptali istendi. Ayrıca, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu nun 17. maddesinin 4. fıkrasındaki vasfına ve mevcut kullanım şekline bakılmaksızın ibaresinin, 4342 sayılı Mera Kanunu nun 14. maddesinin h bendinin 5. paragrafında (a), (f) ve (g) bentleri hariç, ibaresinin iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi ne gönderilmesi talep edildi. Nükleer Santral Kurulmasına İzin Veren Mersin-Karaman 1/ lik Plan Değişikliği Dava Edildi Akkuyu da nükleer santral kurulması amacıyla Çevre ve Orman Bakanlığınca tarihinde onaylanan Mersin- Karaman Planlama Bölgesi 1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planında ve Plan Hükümlerinde yapılan değişikliklere ilişkin Mersin-Karaman Planlama Bölgesi 1/ ölçekli Çevre Düzeni Plan Değişikliği nin iptali ve yürütmesinin durdurulması talebiyle Çağdaş Hukukçular Derneği, Ekoloji Kolektifi, KESK Tarım Orkam Sen ve TMMOB tarafından Danıştay da dava açıldı. Planların hazırlanması sırasında tüm sosyal grupların görüş ve önerilerin alınmaması, Çevre Düzeni Planlarına Dair Yönetmelik gereği ilgili kamu kuruluşlarının görüşlerinin alınmaması, 9. Kalkınma Planı nda Nükleer atıkların bertarafı ile ilgili bir program ve plan hazırlandıktan sonra nükleer santral yapımına başlanması gerektiği düzenlenmiş olmasına karşın bu plan ve programların hazırlanması gereken çevre düzeni planlama sürecinde atıklarla ilgili bir çalışma yapılmadan, nükleer santral yapımına yönelik plan değişikliği yapılması, nükleer santral yer seçimi ile ilgili yetkili kurum olan TAEK in plan değişikliği sırasında, yer seçimi ile ilgili bilimsel görüşünün alınmamış olması, İl stratejik planlarına, il özel idaresi tarafından hazırlanan stratejik plana, Mersin Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlanan stratejik plana, 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu na ve bütçe uygulamalarına, Çevre Hukuku İlkeleri nden olan katılım ve ihtiyatilik ilkelerine, sürdürülebilir çevre hakkına aykırılıklar taşıması iptal nedenleri olarak ileri sürüldü. Madencilik Arama Faaliyetlerinin Çevresel Etkileri Gözetilmeden Kayırılmasına Yargıdan Durdurma... Danıştay 6. Dairesi, Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği nin Ek II sinde yer alan seçme-eleme kriterleri uygulanacak projeler listesinin 47 nci maddesinden sonra gelmek üzere eklenen ve belirli bir limitin altındaki maden arama faaliyetlerinin ÇED sürecinden muafiyetini düzenleyen 48. maddesi ile bu yönetmelik kapsamı dışında olup arama ruhsatı olan sahalarda yapılacak arama faaliyetlerinde doğaya yeniden kazandırma çalışmasının yapılmasının zorunlu olmadığına dair düzenlemenin getirildiği Madencilik Faaliyetleri İle Bozulan Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği nin 2 ve 6. maddelerinin yürütmesinin durdurulmasına karar verdi. Sabancı ve Limak ın Yaptığı Arkun Barajı İşgal Edildi! Sinem Demir 1 Haziran 2011 de, Erzurum un İspir ilçesi sınırlarındaki Çoruh nehrinde yapımı devam eden Arkun barajı, yöredeki köylüler tarafından işgal edildi. İş durdurulup, iş makineleri çalıştırılmadı. Barajın yapımı esnasında yaşananlar, yöre insanlarında uzun süredir rahatsızlık yaratıyordu. Yolların bozulması, istimlak edilen arazilerin bedellerinin düşüklüğü gibi sebepler; bu barajın yapımını kesinlikle istemeyen, seslerini nasıl çıkaracaklarını bilmeyen köylülerin gelecek kaygıları ile birleşince; İspir, patlama noktasına geldi. İlçenin Belediye Başkanı nın, çimento-beton-iş makineleri satan bir şirketin sahibi olduğu iddiaları kulaktan kulağa yayıldı. Belediye Başkanı nın görevini, adeta bu Hes ve barajlarda kendi tekelini oluşturmak ve kazancını artırmak olarak kullandığı öne sürüldü. Başkan ın olduğu iddia edilen iş makineleri, Çoruh boyunca defalarca barajlara tur yaparken görüntülendi. Limak ve ÖDF, baraj yapım sürecinde İspirliler i en çok öfkelendiren iki şirket. Bölgede yaşayan, Çoruh nehri ile Çamlıkaya arasında çay bahçesi olan Murat Çimen, konuyla ilgili olarak şunları söyledi: Sabancı yı da, Limak ı da, ÖDF yi de Çoruh un cellatları olarak görüyoruz. Kendi kazançları için memleketimde yarattıkları geri dönüşü mümkün olmayan bir katliam yapıyorlar. Ben niye toprağımdan, atalarımdan yadigâr memleketimden, istimlâk için verdikleri 100 milyarla çekilecekmişim! Biz satılık değiliz. Bizi enerji masalıyla kandıramazlar. Çılgın projelerindeki apartmanları, villaları, sokakları için enerji bulmaya başka kapıya gitsinler. Diğer yandan, Soyak ın yapımı halen devam eden Güllübağ Hes ve yakında başlanması planlanan Çalık ın Aksu barajı projelerinin yanı sıra, Çoruh üzerinde 11 adet daha Hes-baraj yapılması planlanıyor. Binlerce köylü, toprağını, evini kaybetme endişesi yaşıyor. Yedigöl Aksu deresi üzerinde yapımı bitmek üzere olan Borusan ın Hidroelektirk Santrali ve Sırakonaklar köyünde yapılan Hes, o bölgedeki hayatı felce uğratmış durumda. Erzurum ili içinde planlanan toplam Hes sayısı ise 50 yi geçiyor. Hopa da Hes Pes Ettirdi Artvin Hopa daki Balıklı Dağı ndan doğan Şellale Deresi üzerine yapılması planlanan Güneşli HES projesinden vazgeçildi. Hopa Derelerini Koruma Platformu, zaferi Metin Lokumcu ya ithaf etti. Hopa da firma yetkilisi 5 yıl uğraştık. Derdimizi yöredeki vatandaşa anlatma imkânı bulamadık. Halkın katılım toplantısı yapılamadı. Konuşma fırsatı dahi sunmadılar. Kendimizi ifade etme şansı dahi bulamadık. Dedi. Hopa Dereleri Korumu Platformu Sözcüsü Kamil Ustabaş ise zaferi, 31 Mayıs ta Başbakan Erdoğan ın Hopa mitinginde çıkan olaylarda hayatını kaybeden emekli öğretmen Metin Lokumcu ya adadıklarını açıkladı. Ustabaş, Şirket, durup dururken çekilmedi, demokratik kamuoyunun tepkilerinden dolayı bu kararı aldılar. Metin Lokumcu bu mücadelenin simge isimlerindendi. Bu zaferi ona atfediyoruz dedi. Ulukışla Altın Madeni: Su Havzalarında Madencilik Kuşatması Sürüyor Elif Bulut Kütahya da geçtiğimiz günlerde siyanürlü atık barajlarının taşmasının yarattığı tedirginlik tüm Türkiye nin gündeminde iken Başbakan ın davetli olarak katıldığı bir etkinlikle Necati Kurmel ve Aydın Doğan ın ortak olduğu Gümüştaş Altın Madeni devlet, sermaye bütünleşmesinin mümtaz örneği olarak Radikal Gazetesi nin manşetine taşındı. Gümüşhane Kelkit te ki açılış töreni hükümetin resmigeçidi gibiydi. Radikal Gazetesi nin haberine göre 1 Başbakan, Aydın Doğan ve ortağı sayın Kurmel burada böyle bir adım atmış olmaları, aynı şekilde Niğde de yine bunun bir diğer ayağının olması gerçekten ülkemiz sanayisi için de, ülkemizde madencilik alanında da çok çok önemli bir adım teşkil ediyor. Gümüştaş Madencilik Tesisi Maden Birimi ile birlikte, şu anda bana verilen bilgilere göre, 22 milyon dolarlık bir yatırımı ifade ediyor. Yılda 120 bin ton madenin işlenerek burada yapılacak istihdamla bütünleşmesi, diğer özel sektör kuruluşlarımıza da örnek teşkil ediyor. Diyordu. Garip olan şu ki Niğde Ulukışla da ki altın madeni için tarihinde, Gümüştaş Şirketi arama izni almıştı. Her nasılsa izin aldıkları günün ertesi gününde Gümüştaş Şirketi Gümüşhane de bu faaliyetleri muştulayacak bir açılış töreni organize edebiliyordu. Bir gün sonra böylesine gösterişli bir açılış için bir gün önce alınan ÇED, tüm hükümet erkanını yan yana dizebiliyordu. Nasıl oluyordu da bir gün içinde her şey bu kadar hızlıca halledilebiliyordu? Ulukışla Altın Madeni Araması İçin Verilen ÇED Olumlu Kararına Dava Maden Arama için Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından tesis edilen ÇED olumlu işlemine karşı ise Ekoloji Kolektifi, Çevre Mühendisleri Odası, Ziraat Mühendisleri Odası ve bölge halkı dava açtı. Aksaray İdare Mahkemesinde görülecek davada davacılar, yaşama hakkının ihlal edildiğini belirttiler. Aynı zamanda, su havzasında bulunan altın madeninin çıkartılması sırasında doğacak risklerin nasıl engelleneceği ile ilgili tedbirlerin sıralanmadığının altı çizildi. Yargılanan Köylüler Beraat Etti Yeni bir Bergama, Balya, Kütahya kapıda beklerken, aylar önce Ulukışla Hasangazi köyünde kurulması planlanan altın işletmesine karşı mücadele eden köylülere karşı açılan bir dava daha sonuçlandı. Altın işletmesi kurulması planlanan alanda kolluk güçlerini çalıştırmamak, kamu görevlilerinin ölçüm yapmalarına izin vermemek suçlarından yargılanan köylüler, kamera kayıtları doğrultusunda olay yerindeki kişilerin tespit edilemediği gerekçesiyle, beraat ettiler. Köylülere karşı açılan diğer bir ceza davası ise devam ediyor. 1 Radikal Gazetesi, , &Date= &ArticleID= , Erişim tarihi:

7 12 ekososyalist dergi 11I Toplumsal Mücadelenin Tüm İtaatsizlerine Çağrımızdır Theodor Adorno dan Bilim itaatsiz olana ihtiyaç duyar çağrısıyla altıncısı düzenlenen Karaburun Bilim Kongresi nin bu seneki teması Dünyanın Dört Bucağı: Kapitalizm ve Mücadele den bu yana kapitalizmin ekolojik krizine karşı emek ve doğa sömürüsü ekseninde mücadele yürüten Ekoloji Kolektifi olarak biz de bu çağrıya kulak verdik. Bu sebeple 8-11 Eylül 2011 tarihleri arasında Mordoğan İzmir de Ekolojik Krize Karşı İklim Adaleti Mücadelesi başlıklı atölye çalışmamızla mücadeleyi güncelin içerisinden yükselterek teorize edebilmek amacıyla Kongre ye gidiyoruz. Çünkü biliyoruz ki; doğanın bir parçası olarak insan emeğiyle var sa, doğayı da emek dolayımıyla kavrıyorsa, ekolojik kriz tipik insan-doğa çelişkisi olarak değerlendirilemeyecek bir meseledir. Ekolojik kriz, tarihi olarak belirlenmiş üretim şekli ile çevresi arasındaki ilişkinin krizi olarak üretim şeklinin kendi krizinin bir görünümü; dışavurumudur. Bu anlamda ekolojik kriz kapitalizmin krizine içkindir; bu kriz aynı zamanda kapitalist üretim modelini taklit eden sözde sosyalist ülkelerin de krizi olmaya mahkûmdur. Bize göre, ekolojinin bunalımı ile toplumsal çöküşlere yol açan bunalımlar, ayrılmaz biçimde iç içe geçmiştir ve aynı yapısal gücün farklı dışavurumları olarak görülmelidir. Birincisi, genel olarak, yerkürenin ekolojik istikrarsızlıklara tahammül kapasitesini aşan ve sınır tanımayan sanayileşmeden ileri geliyor. İkincisi ise, emperyalizmin küreselleşme diye bilinen biçiminden ve onun, yoluna çıkan bütün toplumlar üzerindeki çözücü etkilerinden. Daha da ötesi, bu iki temel güç aslında aynı itkinin farklı veçheleri. Bütünü hareket ettiren merkezi devindirici diye tanımlanması gereken bu itki dünya kapitalist sisteminin genişlemesinden başka bir şey değil. 1 Tam da bu yüzden GDO ların, HES lerin, nükleer ve termik santrallerin, iklim değişikliğinin, altın madenlerinin, taş ocaklarının ve doğayı doğal kaynak haline getiren bütün güncel pratiklerin arkasında yatan tek şey kapitalist üretim tarzı olarak vücut buluyor. Varlık koşullarımızı zorlayan bütün bu sorunların çözümü içinse masaya yatırmamız gereken tek şey var: kapitalizm. İşte bu bağlantıyı kurabilmek ve burun buruna yaşadığımız ekolojik sorunlarla resmin bütününde yüzleşebilmek için, öncelikle liberal demokratik argümanlardan arınmakla işe başlamak gerektiğini düşünüyoruz. Ne yalnızca çevre hakkı, su hakkı gibi hukuksal dallara tutunuyoruz ne de kadın-erkek üzerinden cinsel yönelimleri dışlayan patriyarkal sistemi veri kabul ediyoruz. Aksine neden-sonuç ilişkisi içerisinde sorunu bütüncül bir bakış açısıyla ele alarak ötesini kurguluyoruz; halkların eşitliği için radikal bir dönüşümü gerektiren iklim adaleti talebini yükseltiyoruz. 1 KOVEL Joel/LÖWY Michael, Ekososyalist Manifesto, Çev. Harun ÖZKAN, Gri ve Yeşil, s. 37. Gelişmiş ve gelişmemiş, kır ve kent, zengin ve fakir arasındaki bütün uçurumları derinleştiren eşitsizlikleri kendimize sorun ederek de soruyoruz: Suyun, gıdanın, havanın ve toprağın özel mülkiyet zincirlerini kırarak, doğanın özgür, halkların eşit birliğiyle yeniden temellük edilmesi için nereden başlamalı, nerede durmalı ve ne yapmalı? Tüm bu sorulara birlikte yanıt verebilmek ve dünyanın dört bucağını saran emek ve doğa sömürüsüne dayalı ekolojik krize karşı; atıksız ve artıksız; eşit ve özgür bir dünya için çizilecek mücadele hattına katkıda bulunabilmek amacıyla, sistemin verili sınırlarına itaat etmeyen herkesi 8-11 Eylül tarihlerinde 6. Karaburun Bilim Kongresi nde birlikte tartışmaya çağırıyoruz. 6. Karaburun Bilim Kongresi 8-11 Eylül 2011 Mordoğan-Karaburun/İzmir Ekolojik Krize Karşı İklim Adaleti Mücadelesi Ekolojik krize karşı iklim adaleti mücadelesi kapsamında pek çok toplumsal örgüt temsilcilisi ile birlikte, ekolojik krize karşı mücadelenin eylem ve kuramı üzerine tartışma yürütülecek Eylül tarihlerinde gerçekleştirilecek atölyenin yürütücülüğünü Ekoloji Kolektifi yürütüyor. Tüm ekoloji mücadelesi bileşenlerinin davetli olduğu etkinlik, iklim değişikliğine karşı kır ve kentte yürütülen programatik tartışmaları da kapsayacak. Aşağıda detayları verilen çalışma grubumuza katılmak ya da konuyla ilgili bizlere ulaşabilmek için sitesini ziyaret edebilir ya da adresine mail atabilirsiniz. Çalışmanın Amacı İklim değişikliği içinde bulunduğumuz yüzyılın en önemli sorunu olarak önümüzde duruyor. Türkiye nin de taraf olduğu Kyoto Protokolü bugüne kadar iklim değişikliği konusunda konulan hedefleri gerçekleştiremedi. Bu konuda en büyük sorun, eşitsizliğe dayalı finansal sistem içinde, ülkelerin iklim değişikliği konusunda kendi finansal araçlarını yaratmasına yönelik uluslararası hukuktur. İklim değişikliği konusunda sahici ve ciddi adımlar atmak için dünya üzerinde biyolojik çeşitlilik, genetik varlıklar açısından zengin ülkelerin toplumsal zenginliğin küçük bir bölümünü kullanıyor olduğu gerçeğini görebilmek gerekir. Bu nedenle de bu ülkelerin, genetik varlıklar, biyolojik çeşitliliği iklim değişikliğinin etkilerinden kurtarmasının önünde ekonomik ve sosyal engeller bulunuyor. Bu sorun karşısında, yoksul ülkelerin borçlarını görmezden gelerek ya da gelişmiş kapitalist ülkelerden teknoloji transferi yoluyla, karbon emisyonu satışı yöntemleriyle iklimin adaletini sağlamak mümkün görünmüyor. BM 15. taraflar konferansının yapıldığı Kopenhag Zirvesi de bir kez daha gösterdi ki, ne zengin ülkeler mevcut tüketim alışkanlıklarını değiştirmek istiyor ne de yoksul ülkeler zengin ülkelerin vardığı kalkınma hedeflerinden geride kalmak istiyor. O halde bu Gordion düğümünün çözümü yine biyolojik çeşitliliğin fazla olduğu ülkeler lehine pozitif ayrımcılık politikalarını harekete geçirmekle mümkündür. Önümüzdeki yüzyılda gıdaya, suya ve temiz havaya ulaşmak istiyorsak bir yandan batılı zengin ülkeler tüketim alışkanlıklarını değiştirmeli, diğer yandan da ekonomik açıdan darda olan ülkelerin borçlarının silinmesi için güçlü adımlar atılmalıdır. Bu hedefi gerçekleştirmeye yönelik hukuki bir dayanak noktamız vardır. Doğa ve kültür varlıklarının insanlığın ortak mirası olduğu ön kabulümüzdür. Bu ortak mirası, ortak bir değer olarak korumak ise tüm ülkelerin sorumluluğudur. Bu sorumluluğu bugüne kadar yoksul ülkelerin sırtına yükleyen ekonomik sistem, iklim değişikliği sorununu çözemeyecektir. Kopenhag ve Cancun iklim değişikliği zirveleri sırasında pek çok yoksul ülke ve toplumsal mücadele masa başı pazarlıklarla bu sorunun çözümünün gerçekleşmeyeceğini idrak etmiştir. Bolivya nın çağrısı ile 22 Nisan 2010 tarihinde halkların iklim adaleti zirvesinde Koçabamba da bir araya gelen onbinler ise taban demokrasisine dayalı, özgürlükçü bir dünya için yola koyulmuşlardır. Doğanın ve emeğin aşırı sömürüsüyle artan iklim krizine karşı tabandan bir hukuk yaratmanın araçları üzerine kafa yormuşlardır. Bunun için hakça bir paylaşım ve eşitsiz finansal sistemin alternatifinin yaratılması için mücadele kararlılığı sergilenmiştir. Bu çabanın somut adımı olarak, suyun tüm canlıların hakkı olduğu kararı, BM gündemine getirilmiş ve bu hak kabul edilmiştir. Sırada, gıdanın, suyun ve havanın canlılığın temel hakkı olduğuna yönelik eğilimi koruyacak hukuki güvence sisteminin inşası süreci vardır. Meksika Tepecu da bir araya gelen baraj karşıtları, dünyanın her yanında artan barajlara karşı dünya evininin korunması için kalkınma hedeflerinden, üretim ve tüketim alışkanlıklarından kopuşun bir zorunluluk olduğunun altını çizmiştir. Avrupa ve Asya nın iklim krizindeki Gordion düğümü de Anadolu topraklarından geçmektedir. Anadolu coğrafyasının tarımsal sistemlerinin güçlendirilmesi, biyolojik çeşitliliğinin korunması Avrupa nın da ekolojik geleceğinin garantisidir. Ancak Türkiye de tasfiye edilen tarımla birlikte, küçük çiftçilik ve buna bağlı olarak da biyolojik çeşitlilik ve türler kaybolmaktadır. Doğal tarım alanlarının yok olması, Anadolu coğrafyasının ormansızlaşması su krizini de tetiklemektedir. Baraj, termik ve nükleere dayalı enerji politikaları ile bölge tam bir enerji nakil hattına dönüşmektedir. Avrupa, Türkiye ye bir enerji nakil üssü olarak yaklaştığı sürece iklim krizi çözülmez. Bu bölgenin genetik çeşitliliği, su, toprak zenginliği korunmadığında yaşanacak yoksulluk hem bir doğa felaketini hem de yeni bir göç dalgasını tetikleyecektir. Ekolojik krizin yol açtığı bu göç olgusu etkisini göstermeye başlamıştır. Ekolojik soykırım (Ecosid) diyebileceğimiz bu gelişmelerin bedelini en ağır biçimde ödemek zorunda kalacağız. İstikrar politikaları bu ihtimali görmekte ancak bu konuda somut adım atmamaktadır. Gerçek anlamda, Türkiye doğasının kırda ve kentte yağmalanması, insanlığın ortak mirasının yağmalanması anlamına gelir. Bugüne kadar demokrasi fikrinin altında yatan eşitlik ve dayanışma ideallerinin ilgasına yol açan bu gelişmeler karşısında demokrasiyi ve halkların bir arada barış içinde yaşamasını savunmaya devam edecek isek, iklim adaleti için eşitsizlik sisteminin üzerine gitmek aciliyet taşımaktadır. Gıda egemenliğini, temiz nitelikli su, yaşanır bir hava ancak iklim için adalet politikasını yükseltmekle mümkün olacak. Bizler bir yandan emeğin haklarını koruyup geliştirirken diğer yanda da doğanın var olma zeminini korumak zorundayız. Bunun için de doğanın da sömürüsüne yol açan uluslararası hukuk sisteminde bir dönüşümü işaret etmeliyiz. Bu dönüşümün önemli ilkelerinden biri de ekonomik işbirliği ötesinde, yoksul ülkeler lehine pozitif ayrımcılıkla mümkün olacaktır. Kadınların, çocukların, yoksul milyonlarca insanın önümüzdeki yüzyıldaki kaderi bu noktada gerçekleştireceğimiz seçimlere bağlıdır. Tam da bu seçimleri netleştirebilmek amacıyla bu çalışmanın yapılması öncelik taşımaktadır. Çünkü bizler inanıyoruz ki, Koçabamba da ki Doğa Ana Hakları ve İklim Değişikliği Dünya Halkları Konferansı nda belirtildiği gibi Küresel ısınmaya karşı mücadele, yalnızca mevcut üretim ve tüketim sisteminin acil bir dönüşümüyle değil, kolonyal ve Avrupa-merkezci hegemonik bilgi modellerine ve paradigmalarına karşı güçlü bir mücadeleyle de ilgilidir. Bir sonuç olarak gezegenin sınırlarına ulaşmış derin bir yapısal krizle karşı karşıyayız. Köleliğe, insan varlığının ve doğanın tahribine dayalı patriyarkal bir gelişme modelinin ölümcül bir kriziyle karşı karşıya bulunuyoruz. İçinde yaşadığımız iklim krizi, yalnızca atmosfer sıcaklıklarının yükselişi sorunu değil, gezegen üzerindeki hayatı ve insanın doğayla uyumlu ilişkisini mümkün kılan küresel koşulların yıkımı sorunudur. Çalışmanın Yöntemi Bu amaçla; İklim adaleti, Biyogüvenlik ve Gıda Egemenliği, Su Egemenliği, Kır ve Kent Birlikteliği, Emeğin, Doğanın ve Cinslerin Özgürlüğü, Ekolojik Krize Karşı Birleşik Mücadele, Temel başlıkları altında küçük gruplar halinde çalışmalar yürütülecek, ardından bu tartışma başlıkları Forum şeklinde tartışmaya açılacaktır. Çalışmanın Hedefi Tartışmalar doğrultusunda hazırlanan bir metinle Ekolojik Krize Karşı İklim Adaleti Manifestosu oluşturulması hedeflenmektedir.

8 14 ekososyalist dergi 11I Nükleer Dünya Batıyor Seyreden Bile Yok: Bir Tartışmanın Ekonomi Politiği Fevzi Özlüer 12 Haziran Seçimlerinden hemen önce pek çok çevre örgütü, seçime girecek siyasi partilerin ekoloji politikalarını etkilemek amacıyla açıklamalar yaptı. Siyasi partilerin ekolojiye duyarlılıklarını arttırmayı, onlar üzerinde toplumsal bir baskı kurmayı hedefleyen bu çabalar içinde Greenpeace in nükleer santrallerle ilgili yaptığı anket dikkat çekiciydi. Ankete katılanların yüzde 64 gibi bir oranı Türkiye de nükleer santral istemiyordu. Bu rakam öylesine abartıldı ki, bunun genel bir eğilim olduğu yanılsaması üzerinden siyaset üretilmeye başlandı. Hatta seçim arifesinde nükleer santrallere hayır diyemeyen Kemal Kılıçdaroğlu, nükleer santraller konusunda referanduma gideceğiz, halkımız ne derse o olacak dedi. Kendisinin bu konuda ne dediğini, partisinin ne dediğini ise öğrenmek mümkün olmadı. Sadece yeşil kapitalizme övgü niteliğindeki İklim Değişikliği Raporu nda, temiz enerjiye (her ne demekse) vurgu yaptıklarıyla kaldılar. Bu tartışmaların iki boyutu vardı. Bunlardan birincisi nükleer karşıtı mücadelenin politik sözünün ne olacağı, bu sözün örgütlenmesinin nasıl inşa edileceğidir. Yıllardır, nükleer karşıtı platform içinde faaliyet gösteren ve nükleer karşıtı mücadeleye farklı bakan örgütler vardı. Ama ilk kez, nükleer karşıtı mücadelede örgüt ve politik söz bu kadar önemli hale gelmişti. Özellikle Mersin Nükleer Karşıtı Platformun, antidemokratik ve sağcı bir tarzda yürütülmesinden duyulan rahatsızlık, pek çok örgütü de buradaki çalışmadan kopartmıştı. Bloktan bağımsız Mersin milletvekili adayı olan Ertuğrul Kürkçü nün Silifke deki nükleer karşıtı mitingde konuşturulmaması, Mersin NKP sekretaryasını pek de ilgilendirmiyordu. Temel hakların referandum konusu yapılması, muhalifler için bir özgüven sorunu olarak açığa çıkıyordu. Ne de olsa önümüzde bir İtalya örneği vardı ve İtalya da halkın yüzde 95 i mayıs sonunda nükleer santrallerin kurulmasına hayır demişti. Nükleer santrallerle ilgili anket yapılması, seçime endeksli bir baskı aracı olarak dolaylı biçimde yaşam hakkının referandum konusu haline getirilmesine ilişkin tepkiler, internet üzerinde de sürdü. Yapılan tüm bu tartışmaları da sorgulama ve derli toplu bir yanıt üretme ihtiyacı doğdu. İşte sorular, sorunlar ve yanıtlarımız. Doğaya Zarar Vermeyen Enerji Üretimi Olur mu? Böyle Bir Durumda Her Türlü Enerji Üretimine Karşı Çıkmamız mı Gerekiyor? Bu soru ve önerme her nedense nükleer karşıtı cephede sıkça dillendirilir oldu. Eğer doğaya zarar vermeyen enerji üretim biçimi yoksa neden yıllarca rüzgar güneş bize yeter sloganını attırdıklarını sormak gerekir. Ancak, İstanbul daki son NKP eyleminin adı, nükleer santrallere ve doğaya zarar veren enerji sistemlerine karşı Kadıköy Meydanı na idi de bir nebze olsun bu alternatif enerji şiarından kurtulduk. Demem o ki nükleer santral olmasın da yenilenebilir enerji olsun konusunda hepimiz hiçbir zaman mutabık olmadık. Çünkü bu eleştiriyi getiren arkadaşlar temel olarak meseleyi, sadece enerji üzerinden tartışmıyor. Kapitalizmin tüketim kalıpları içinde ister güneş ile ister rüzgâr ile üretin, kapitalist üretimin ve tüketimin enerji oburluğunu gideremezsiniz. Bize sürekli enerji ihtiyacından bahseder dururlar. Bu nedenle de bu enerji oburluğunu körükleyen kapitalizmin üretim ve tüketim tarzının eleştirisi ile birlikte alternatifleri tartışmak mümkün olabilir. Yoksa hem alışveriş merkezleri olsun hem üçüncü köprü olsun hem her gün milyarlarca dolarlık silah üretilsin hem de enerjimizi güneşten rüzgardan ya da derelerden üretelim..var mı böyle bir gerçeklik.!!. Nükleer karşıtları, savaş karşıtı, anti kapitalist ve anti militarist olmadan bu soruya sahici bir yanıt veremezler. Bizi asıl birleştirecek olan da bu savaş karşıtı, anti kapitalist, anti militarist duruştur. Alternatif enerji kaynakları konusunda ortak bir tavır takınmadığımızı da her toplantıda dilendirdik. Ki bu alternatifçi, rüzgarcı, güneşçi masal 1993 yılından beri farklı veçheleriyle hep nükleer karşıtı aleme dalar çıkar. Benim yaşım bu yıla kadar gidiyor en azından. Bunun dışında somut olarak, peki enerjimizi nasıl karşılayacağız sorusu geliyor önümüze. İlk elden yapılması gerekenler arasında, enerji de devrim gerekiyor deniyor, peki bunun için neden şunu söylemiyoruz: Savaş için ayrılan bütçeyi durdurun. Silah üretmeyin. AVM kurmayın, üçüncü köprü yapmayın, çiftçilerin doğal tarım üretimini destekleyin, kıtalararası ticaret yerine bölge ölçekli ekonomiyi destekleyin, merkezi enerji sistemini demokratikleştirin, mahallelerden başlayarak enerjide kendi kendine yeterliliği ölçek olarak sahiplenin. Bunları söylemediğinizde, referandumla nükleer santral propangandası Türkiye de nükleer karşıtı harekete zarar verir. Yıllar önce, 1997 yılında Ankara da bir NKP toplantısında, farklı uçları nükleer karşıtı hareketin içinde tutmak için çabalayanlar, aynı nazik ve toparlayıcı bir tarzı sürdürmelidir. Bu hareketin içinde ismi olmayan onlarca militan var. Ama bu nükleer karşıtı hareketin bir medya şovuna dönüştürülmesi, sahici bir siyaset biçimi almaması hepimizi endişelendiriyor. Nükleer karşıtlığı öyle basitçe bir enerji seçim meselesi olmaktan çıkmıştır. Eğer konjonktürden bahsediyorsak, bu somut durumu doğru görmemiz gerekiyor. Bu durum içinde Türkiye de nükleer karşıtları kapitalist bloklaşmanın şu ya da bu cephesini tutarak değil, ekolojik ve savaşsız bir dünya isteyerek bu kez nükleer santralleri durdurabilir. Alternatif enerji kaynaklarımız var efendim, onlarla üretin hikayesini bu kez kimse dinlemez. Öncelikle de o derdimizi anlasınlar diye beklediğimiz egemen bloğun efendileri sermaye ve devlet cephesi bu masala inanmaz. Ya bu süreçte antikapitalist bir duruş, savaş karşıtı bir duruş sergilenecek ya da bu anaforun içinde rüzgar mı daha temiz, güneş mi yoksa su ile mi üretim yapalım hikayesine kuyruğu kaptıracağız. Temiz Enerji masalı ortaklaştığımız politik bir hat olmadığı için, lütfen bu konuda ortaklaşıyoruz diye söze başlamayalım. Nükleer Karşıtları, Nükleer Santraller ve Yenilenebilir Enerji Sorununa Nasıl Yaklaşmalıdır? Öncelikli olarak nükleer karşıtları olarak, anlaştığımız nokta nükleer santrallere karşı olduğumuzdur. Anlaşmadığımız nokta ise, nükleere karşı hepimizin temiz veya yenilenebilir enerjileri önerdiğine dair mutabakatımız olduğu iddiasıdır. Böyle bir mutabakat olamaz. Çünkü nükleer santrallere karşı olan anti militarist, anti kapitalist, ekolojist-sosyalist, savaş karşıtı, anarko sendikalist, anarşist bir cenah, bu tartışmayı kapitalist üretim ve tüketim tarzı ekseninde yapılması gerektiğini vurguluyor. Basitçe bir enerjinin hangi kaynaktan üretileceği meselesine indirgemiyor. Çünkü egemenlerin, daha çok enerjiye ihtiyacımız var iddiasına bu ihtiyaç bizim değil; sizin kirli sanayilerinizin, üretim oburluğunuzun, savaş ve silah sanayinizin ihtiyacı, diye yanıt veriyor. Bu sözümüze yanıt olarak ise, peki bilgisayar kullanmayın; peki buzdolabı kullanmayın gibi bireysel tüketimlerimizden feragat etmemiz gerektiğine yönelik bir düzeyden yanıt veriyorlar. Ama gündelik yaşam alışkanlıklarımızı ne kadar aşağıya çekersek çekelim, bugün ilk elden yapılması gerekenin makro tüketim ve üretim alışkanlıklarında bir dönüşümü zorunlu kıldığının altını çizmeye çalışıyoruz. Bu alışkanlıklara hiç bir enerji dayanmaz. Silah üreten bir uygarlığın, savaşa milyarlarca dolar yatıran hükümetlerin enerji açığını rüzgar ve güneş ile kapatamazsınız, diyoruz. Bu nedenle de nükleere, alternatif önermek için alternatif bir üretim ve tüketim sistemi önermek zorundasın, diyoruz. HES, güneş, rüzgar önererek bu soruna çözüm bulamazsınız, taca atarsınız topu diyoruz. Ama hayır, biz alternatiflerde anlaşıyormuşuz gibi sürekli yenilenebilir enerji kaynaklarına vurgu yapıyorlar. Bu konuda mutabık değiliz. Buna rağmen nükleer karşıtı harekete, tek biçim bir siyaset dayatılmasını eleştiriyoruz. Yani şu buna bunu dedi, bu buna şunu dedi olarak görülmemeli, bugün eğer nükleer karşıtları olarak, anti kapitalist ve savaş karşıtı bir dil üzerinde mutabakat sağlayamazsak, bu konuda siyasetimizi güçlendiremezsek emin olalım bu santrali kurmaları için tüm nesnel koşullar hazır. Nükleer Enerji İstemiyorum Demek, Enerji İstemiyorum Anlamına Gelir mi? Ama O Zaman da, Arabaya Binmiyor musun, Elektrik Kullanmıyor musun Gibi Sorulara Ne Yanıt Vermek Gerekir? Günlük hayatımızda enerjiyi en etkin ve en az kullanacağımız modelleri hayata geçirmeye çalışıyoruz. Bu konuda bir tereddüt yok. Hatta ben ülke içinde seyahat ettiğimde uçağa dahi binmiyorum. Karbon emisyonları nedeniyle. Ama çözümün bu olmadığını da bildiğim için, bunu politikanın gündemi haline de getirmiyorum. Bu gündelik olanla, siyasal olan arasında öyle bir uçurum örülüyor ki efendim bu kapitalizm vurgusu çok hayalperest söylemlermiş..falan filan..ama çok iyi biliyorum ki bu arkadaşlar vızır vızır uçakla seyahat etmekten de geri durmuyorlar. Bu nasıl oluyor, ben de bunu anlamıyorum. Gündelik hayatlarında bunlara dikkat etmeyeceksin, ama bunu siyasal bir tavır olarak önümüze süreceksin. Ama hayır, sadece günlük tüketim alışkanlıklarımızı değiştirerek bu sorunun altından kalkamayız; ama gündelik hayatlarımızı da en az enerji harcamaya yönelik kurgulayalım, bunu hayata geçirelim diyenlere de burun kıvrılacak. Tohumdan tarlaya, oradan sofraya kadar alışveriş merkezleri yerine yerel pazarları tercih eden bizler asla bunun politik olarak birincil anlamda kıymetli ve asli anlamda örgütlenmesi gereken bir mesele olarak önümüze almadık, ama Ekoloji Kolektifi her bireyine bu konuda etkin bir iç hukuk vermeye çalışıyor. Ama şimdi diyebilir miyiz, file ile alışveriş yapılmadığı, tasarruflu lambalar kullanılmadığı için nükleer santral yapılıyor diye. Hayır diyemeyiz..bunlarla olmaz, olamaz..ama hatta kredi kartı kullanmadan, başka alış veriş sistemleri için düşünmekten de kendimizi alıkoymuyoruz, geleceğin dünyasını bugünden kurgulamalı ve hayata geçirecek jimnastikler yapmalıyız, ama bunu yaparken de geleceğin toplumunu işaret etmek zorundayız. Enerjinin mülkiyet konusu olmadığı, demokratik ve bölge ölçekli olduğu, dayanışmacı esaslarla üretildiği, kolektifleştirildiği, doğaya zarar vermeyen üretim biçimlerine tabi olduğu sistemleri önümüze koymalıyız..bu nedenle, bu türden sorulara bir yanıtım var, enerjiyi tüketmek değil; yeniden doğaya kazandıracak biçimde yaşamak için çabalamalıyız..biz enerjiyi, doğaya yeniden, doğanın kendini üretebileceği biçimde geri verebilmeliyiz..bu sordukları sorunun bir yanıtı şu değil mi, o halde kapitalizm içinde yaşamayalım..var mı böyle bir dünya? Önemli olan kapitalizmi aşacak pratikler için çaba sarf ediyor muyuz? Sorulan bu sorunun mantıki bir diğer sonucu şudur, madem kapitalizmden rahatsızsınız, para kullanmayın..tam da bu soru kapitalizmden rahatsız olmama karşı sorulmuş bir soru olmadığı gibi, enerjinin üretilme tarzından duyduğum rahatsızlığın sorusu da bu soru değildir. Çünkü bir soru değildir ortada duran, soru şudur, madem rahatsızsınız bu konuda ne yapıyorsunuz? Soru budur. Ama sizin rahatsızlığınıza bir yanıt veriliyor. Yanıt olarak da şu çözüm sunuluyor, deniliyor ki, kardeşim rahatsız olan enerji kullanmasın. Bu aslında tam da ya sev ya terket demekle eş değerdir. Suyun satılmasını istemiyorum, önermesine su içme demek gibidir. Evet enerji üretim sisteminden rahatsızım ve bunun sebebinin kapitalizm olduğunu biliyorum. Bu nedenle hem gündelik hayatımı düzenlemeye çalışıyorum ama esas olarak da kapitalist ilişkileri nasıl aşacağımıza yönelik toplumsal bir örgütlenme yapıyorum. Tam da bu tartışmayı bağlarken Mustafa Cevdet Aslan a kulak kabartmak gerekiyor: Çözüm gerçekten vardır ama bu sadece nükleer karşıtlarının elinde değildir. Şu anki demokrasi yi iyi kavrarsak olanakların da burada gizli olduğunu görürüz. Bu demokrasi gücün yetiyorsa demokrasisi dir.

9 16 ekososyalist dergi 11I Kanalistanbul ve İki Şehir: Muhafazakar Ütopya mı, Ütopik Kliyentalizm mi? Gökhan Bilgihan Seçim öncesi süreçte seçimlerin bir genel seçim mi yoksa büyük şehirlere mahsus bir yerel seçim mi olduğunun ayırtına varmak çok güçtü. Halkın yaşam alanlarına yönelik talepler öne sürmesi ve bu alanları kendi kararlarıyla üretmesi bir yana, yerel yöneticilerin bile bihaber olduğu, bütünüyle tepeden inme biçimde işleyen karar alma mekanizmaları ve kararlılıkla gündeme getirilen kentsel projeler yaşadığımız süreci daha da anlaşılmaz kıldı. Açıklanan çılgın projelerin bir kısmı zaten yapılmakta olan rutin işlerin süslü aktarımı iken, bir kısmı da basından ipuçlarını yakalayabildiğimiz mega tasarımlar idi. Bu mega tasarımların en uçuğu kuşkusuz Kanalİstanbul adı verilen akıllara ziyan projeydi. Bu proje bir anda tüm gündemi meşgul etti. Büyük bir reklam kampanyasına döndürülen projenin açıklanması süreci, siyasetin PR ve Marketing ile nasıl iç içe geçtiğinin de bir göstergesi oldu. Reklam kampanyalarında olduğu gibi 27 Nisan ı bekleyin dendi. Ardından Lütfi Kırdar Kongre Salonunun hıncahınç doldurulduğu bir çarşamba günü de açıklandı. Salon dolu, sahne başbakanın konuşacağı tek bir kürsü dışında boştu. Sahnede bir tek başbakanın bulunması, sahnenin ve ekranın durumu ile salonun seyirci sıralarının tasarımı birlikte düşünüldüğünde hafızaların derinliklerinden ister istemez totaliter rejimlerin tek adamlarının görüntüleri ortaya çıkıyor. Arkadaki büyük perdede görüntüler dönerken, başbakan oldukça uzun bir girizgah yaparak tüm televizyon ve radyoların canlı yayınında uzun uzun partisinin reklamını yapma imkanı buldu. Herkesin hararetle tartışmaya başladığı projede bize sunulan neydi peki? Son dakikada yetiştirilmeye çalışılan öğrenci projelerinin teslimde gözüksün diye geçiştirilen parçaları gibi göstermelik, kötü hazırlanmış bir animasyon: Mavi su, yüzen gemi, birkaç gökdelen Güzergahın henüz belirlenmediği söylenirken başbakan çıkışta Bu da Çatalca ya bizden hediye olsun deyiverdi. Açıklamanın ertesi günü Silivri ve Çatalca da arazi fiyatları fırlarken, bir yandan da güzergahın detayına dair emareler aranıyordu. Bir kısmı yüzeyde hala seçilebilen Antonius surlarını gösteren bir harita birden meşhur oldu ve arsa spekülasyonu için içleri kıpır kıpır olanlar son sürat atağa geçti. Kanal yanında, İstanbul a her biri birer milyonluk iki de Nev- İstanbul müjdesi verdi başbakan. Pazarlama stratejisi için yeni bir bekleyin! tarihi devreye girmişti; ama kamuoyu çoktandır bu projeleri konuşmaya başlamıştı bile. İstanbul Büyükşehir Belediyesi nin konut şirketi olan KİPTAŞ ın danışmanları arasında ismi geçen Michigan Üniversitesi akademisyenlerine yaptırılan tasarımlar gazeteleri boy boy süslemiş, acaba çılgın proje bu mudur diye de sorulmuş idi. Kanal ve iki şehir projeleri, yanlarında sunulan diğer çeşni projelerle birleştirilince ortaya yepyeni bir İstanbul kurgusu çıkmaktaydı. Neo-Osmanlı mimarisi ile bezenmiş modern bir kent, yeni zenginlerin de yalı sahibi olabileceği yeni bir boğaz ve bunlarla bağlantılı köprüler, havaalanları Kurguyu bütüncül olarak ele aldığımızda mevzu bahis olanın iki yeni şehir değil, mevcut İstanbul un bütünüyle dönüşümü olduğu anlaşılmakta. Hal böyle olunca da, AKP nin neo-liberal ve muhafazakar olarak nitelendirilen ideolojisinin mekana yansıtılması için erken cumhuriyet dönemine benzer bir imar hareketine girişileceği yorumları ortaya çıkmaya başladı. AKP nin ideolojisinden bahsederken, AKP önde gelenlerinin ağzından eksik olmayan ideolojik yaklaşmıyoruz; insan odaklı düşünüyoruz mottosunu da hesaba katmak ve pratikte neye denk geldiğine bakmak gerekli. İlk söylenebilecek söz, bunun klasik bir popülist siyaset yaklaşımı olduğudur. Popülizmin başka diyarlarda, özellikle Güney Amerika da, emperyalizme karşı halka dayalı sol iktidarların aklına gelen örnekleri de mevcut; ancak bu kelime buralarda çok olumlu şeyler çağrıştırmıyor. Elitlerin ve devletin partisi olarak konumlandırdığı CHP karşısında AKP kendini toplumun çoğunluğunun temsilcisi olarak lanse ediyor. icraatlarını da halkın talebi olarak sunuyor. Bu icraatların ne kadar halkın talebi olduğu tartışılır; keza bizim gözümüzden bakıldığında, bu projelerin geniş halk kitleleri için elle tutulur bir yanı yok. Hatta bir adım ötesine giderek söyleyebiliriz ki, bunlar geri dönülemez hasarlara yol açacak kapitalizmin yıkıcı projeleridir. Fakat süregiden politik retoriğin dayandığı halkın talepleri söyleminin ve bu retoriğin süreç içerisinde oluşturduğu rıza mekanizmaları üzerine düşünülmesi gerekiyor. Aslında bu durum, Kanal Projesi nin açıklanmasıyla birlikte bir miktar açıklığa kavuşuyor. Halkın katılımı bir yana bürokratik karar alma süreçlerinin bile terk edildiği bir sürecin ardından, proje bir toplumsal rasyonaliteye dayanıyormuş gibi sunuluyor. Yöntemsel açıdan herkesten saklanan proje, esas itibariyle (seçim döneminde pankartlara da yansıyan bir şekilde) II. Mehmet in karadan gemi yürütmesini anıştırır bir şekilde, bir güç gösterisi amacı güdüyor. Parlamenter muhalefetin, bu projelerde insan yok demeçlerini de etkisiz kılmak amacıyla, boğaz trafiği, tanker sızıntıları, gemi kazaları, vs. gibi nedenler sıralanarak Boğaz ın halkın kullanımı için daha güvenli ve ferah olacağı mesajı veriliyor. Yaratacağı çevresel hasarları görmezden gelmek adına da, boğazın tanker trafiğinden arındırılacağı söylemi kullanılarak çevreye en duyarlı projelerden biri olduğu iddia ediliyor. Milyonlarca yıllık coğrafi oluşuma yapılacak müdahale ve İstanbul kentinin metropoliten sınırlarının tamamen betonla örtülecek olması tartışılmıyor bile Boğaz kıyısında bulunan alanların gün geçtikçe halkın kullanımına kapatıldığı görülmese, bu mesaja inanmak daha makul karşılanabilirdi. Fakat açıkça görülmekte ki bu alanların halkın kullanımına açılacak olması bir retorikten ibaret; aksi söz konusu olsaydı, örneğin kamunun rahatça kullanabileceği Beşiktaş sahili bugün lüks otellere teslim olmazdı. Yine de belirtmek gerekir ki bu, halkın itibar ettiği bir retorik. Ancak bu retoriğin gerçekte işaret ettiği şey, halkın kullanımından kastedilenin sermayenin kullanımı olduğudur. Bugün Boğaz nasıl sermayenin kullanımına terk ediliyorsa yeni yapılacak boğaz da zenginler için özel bir seyir terası haline getirilecek. Projeye itibar etmesek de Bu projenin yapılabilirliği nedir sorusunu yükselterek projelerin arkasındaki ilişki biçimlerini sorguladığımızda, son dönemin yükselen yıldızları karşımıza çıkıyor. Ali Ağaoğlu bu proje için geç bile kalındığını söylüyor ve yeni gerekçelerle projenin meşruluğunu artırma çabalarına destek veriyor. Doğal bir varlık olarak Boğaziçi nin korunmasından tutun da, göçle gelen sorunların çözümü için elzem bir proje olmasına kadar çeşitli sebepler sıralıyor. Elbette bu projenin bahsedilen sorunlara çözüm sağlamayacağı çok açık. İnanlar Holding Başkanı Serdar İnan ise, Siz kafanızda bir İstanbul oluşturup ona göre planlar, projeler yapamazsınız. Mevcut İstanbul u dinleyerek, bilerek, severek ve de bir megakent olduğunu göz önünde bulundurarak, bu megakente uygun projeler yapmalısınız. diyerek Projeye karşı olduğu izlenimi veriyor; ama 30 milyon dolar vereceğini açıklayarak da Projeyi destekliyor. Varolan durumu tersine çevirerek, mantıklı olanı kendi yanında gösterme çabasının ürünü olan bu açıklama, kentsel arsa spekülasyonu ve manipülasyonun hangi ölçekte işlemeye başladığının da bir kanıtı aynı zamanda. Ya da başka İstanbullarda yaşıyor olduğumuzun. Projenin açıklandığı gün Türk Patent Enstitüsü nde yaşananlar ise ortalıkta dönen çılgınlığın bir başka göstergesi olarak kayıtlara geçti. Başbakanın Kanalİstanbul adını basın açıklamasında ağzına almasından hemen birkaç dakika sonra Sakarya Patent isimli bir şirket marka tescili için başvuruda bulundu. Bundan yaklaşık yarım saat sonra bir başka girişimci başvuruda bulundu. Akşamüstü saatlerinde ise Sapphire projesiyle emlak piyasasında sükse yapan Kiler Holding yaklaşık 45 sınıfta projenin ismini (bira ve bira ürünleri dahil) marka olarak tescil ettirmek için başvurusunu yaptı. Bu başvurulardan bir hafta sonra ise bir başka şirket kanalist ismini tescil ettirmek için başvuruda bulundu. Yeni-Osmanlı diye tanımlanan bir dönemde Âbrâh-ı Dersâdet ismi için başvuru yapılmamış olması garip karşılanabilir. Bu 4 şirketten adı sanı duyulan ve son dönem parlayan sermaye gruplarından Kiler Holding in hamlesi de projeye talip olmak yönünde gelişti. Sapphire gibi büyük ölçekli inşaat projelerinin yanı sıra, çeşitli HES projelerine de yüzlerce milyon dolarlık yatırım yapan holdingin, böylesi bir medyatik projeye talip olmaması beklenemezdi. Ancak talipliler işin sadece kanal kısmıyla ilgili değil. Örneğin havayolu şirketi Pegasus un sahibi Ali Sabancı, kanal inşaatından çıkacak hafriyatla oluşacak adaya yapılması öngörülen havaalanına talip olduklarını açıklarken, 60 milyon kapasiteli olacağı söylenen havaalanının bölgeye canlılık getireceğini belirtmekten de geri durmadı. Bu proje, büyük sermaye gruplarının yanı sıra küçük emlak spekülatörlerini de heyecanlandırmış olmalı ki, şimdiden bu rant sağlamaya başlamış arsa sahipleri bir bilinmezlik içerisinde bu spekülatif pazara adapte olmaya çalışıyor. Spekülasyona konu olan bu arsaların kanalla birlikte denize mi dahil olacağı, yoksa kanalın kıyısında denize sıfır hale mi geleceği ise belirsiz. Bu belirsizliği yaratan sorulardan birisi de kanalın gerçekten yapılıp yapılmayacağı vizyonunun kaymağını oluşturan İstanbul a kanal, iki şehir, havaalanı, kongre merkezi, köprüler, otoyollar; Van a yeni kent, eğlence kenti, savaş müzeleri; Ankara ya ortaya karışık Gökçek projeleri; İzmir e tüp geçit; Diyarbakır a villalar gibi, bütünüyle sermaye aktarımına dayalı projeler, büyük sermaye gruplarının karlarını arttırmaya devam edebilmeleri için uygun ortamın sağlanacağının sinyalleri sadece. İstanbul daki eski gecekondu mahallelerinden Fikirtepe ile birlikte uygulanmaya başlanacak yeni imar artırımı yoluyla kentsel dönüşüm modeli, orta ölçekli şirketlerin kentsel dönüşümden pay alamaması nedeniyle çıkan seslerini bastırırken yeni gelişme alanlarında büyük şirketlerin rahatça at koşturacağını kestirmek zor değil. Dolayısıyla emeğin ve doğanın sömürüsünün artacağı bir dönemle karşı karşıya kalacağımız açık. Muhafazakar ütopyanın betimlendiği bir tablo. Dün Başıbüyük te, Dikmen de, bugün Hopa da, her gün Cizre ve Şemdinli de yaşanan tablonun hemen yanında duruyor bu tablo. Emeğin ve doğanın özgürleştiği bir dünya için, mücadelede yan yana gelişleri netleştirecek olan tablo budur.

10 18 ekososyalist dergi 11I İki Bakanlık: Çevre, Şehircilik, Orman, Su ve Devletin Yeni Sureti Ilgın Özkaya Özlüer Devlet idaresine dair kutsanarak kabullenilen ve tekrar edildikçe inandırılmaya çalışılan bir ezber haline aldı yasama- yürütme- yargı erklerinin ayrılığı. Diğer ülkelerde ise, artık bu konu üzerine ezberin kırıldığını, gerçekliğin üzerine analiz yapılan bir aşamaya geçildiğini ve bu erklerden özellikle yasama ve yürütmenin (ayrılık bir yana) içiçeliği/beraberliği kabul edilerek bu güçlerin nasıl denetleneceği, haklar ve özgürlükler karşısında nasıl sınırlandırılabileceği konusu tartışılıyor. Kapitalist temsili demokrasinin neoliberal aşamasında, devlet iktidarı karşısında kurucu ve özgürlükçü birlikteliklerin nasıl geliştirileceği gündeme geliyor. Bu birlikteliklerin bir ikili iktidar mekanizması olup olmayacağı üzerinde duruluyor. Ancak, Türkiye de istikrar söyleminin egemenliği ve üç erk arasındaki ayrılık ezberi o denli içselleştirildi ki, erkler birliği söylemi karşısında hak ve özgürlüklerin korunması için erklerin denetimi ve sınırlandırılması ko- nusunda dahi gardımız düşük, argümanlarımız güçsüz kalıyor. Bu nedenle de yasama yetkisinin devredilemezliği ilkesine uygun biçimde kanun çıkarma yetkisinin yasamaya ait olduğunun anayasal olarak kabul edildiği, Kanun Hükmünde Kararname çıkarmanın ise ancak ivedi durumlarda ve de sınırlı konularda tanınmış bir yetki olduğuna dair Anayasa Mahkemesi kararlarına karşın, yasama sürecinin uzun ve kamuoyu muhalefetine açık tartışmalarını atlamak isteyen AKP nin, 6 ay sureyle yasama yetkisinin Bakanlar Kuruluna devrini öngördüğü yetki yasası 6 Nisan 2011 de kabul edilebiliyor. Bu yetki yasasında ise, bakanlık teşkilatından personel yapılanmalarına ve hatta kamu kurumu niteliğinde oldukları anayasal olarak tanınan meslek odalarının yapı ve personellerine kadar pek çok değişikliğin yapılmasına ilişkin olarak Bakanlar Kurulu görevlendiriliyor. Bu görevlendirmeyi kullanmak üzere 6 ay beklemeye gerek görmeyen Bakanlar Kurulu nun 6 Haziran tarihli KHK sı ile Çevre, Orman ve Şehircilik Bakanlığı nın kuruluyor. Ancak seçim sonrasının dengeleri 4 Temmuz tarihli Resmi Gazete de yayımlanan KHK ler ile yeniden kutuluyor. Çevre, Orman ve Şehircilik Bakanlığı ikiye bölünüyor. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile Orman ve Su İşleri Bakanlığı kuruluyor. Bu yazının temel meselesi de neoliberal devletin, ekoloji alanındaki yeni yapılanmasını anlamak. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı nın kurulması, genel olarak bu iki alan üzerinde beraber ve bütüncül bir politikanın hayata geçmesini sağlayacak bir değişiklik. Tıpkı Orman Bakanlığı nın Çevre Bakanlığı ile birleştirilmesi sürecinde olduğu gibi her iki Bakanlığın faaliyet alanlarını tek elden planlamak ve piyasalaştırmak hedefini uygulamaya aktaracak örgütlenme de olduğu gibi, bu Bakanlığa eklemlendirilen Şehircilik Bakanlığı ile ne tür bir sömürü ve yıkım sürecine geçeceğimizi önümüzdeki aylarda görebiliriz. Kır ve kentin birlikte planlaması ve bu alanların yalnızca fiziki değil, ekonomik, sosyal ve ekonomik olarak da ele alınarak kır nüfusu ile kent nüfusunun yaşamlarına dair bütünsel politikalara ihtiyaç olduğu ekolojist-sosyalistler, toplumcu plancılar, kent bilimcileri tarafından söylenirken, devlet bu söylemi neoliberal perspektiften hayata geçirecek bir adım atmış oldu. Yıllardır kır- kent ilişkisi üzerine söylenen, yazılan, savunulan birlik ilişkisi, piyasalaştırma hedefi ile devletin elinde teşkilatlandırılarak, merkez yönetimin uygulamasında tekelde yönetilebilir hale getiriliyor. Avrupa Birliği hazırlık ve müzakere sürecinde Türkiye nin kırsal nüfusun azaltılarak kır ve kent arasındaki gelişmişlik farkının daraltılması taahhüdü ve devletin tarımsal üretime sağladığı desteği azaltması da bu bağlamda ele alınmalı. Buna göre Çevre ve Şehircilik Bakanlığı nın kurulması, kırın kent lehine yaşadığı daralma ve yoksullaşmayı tek elden, planlı ve piyasa araçlarına tam uyumlu bir sürece teslim edilecek bir gelişme. Keza Orman ve Su İşleri Bakanlığı nın kurulması da benzer şekilde orman ve su varlıklarının metalaştırılmasına yönelik ideolojik ve idari bir dönüşümü işaret ediyor. Toplu Konut İdaresi eski başkanının isminin yeni kurulacak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı nın Bakanı olarak sunulması da, bu gelişmeyi daha çıplak bir biçimde karşımıza çıkarıyor. Kısaca karşımıza çıkan tabloya bakıp, kır ve kentin birlikte mücadele etmesi, bu birliğin salt bir empatiden değil, bu suni yarılmaya karşı birlikte direnme araçlarını kurmanın gerekliliğinin ne kadar gerçek, ne kadar gerekli ve önemli olduğunu söyleyebiliriz. Devletin kırı ve kenti birlikte planlayarak piyasalaştıracak hukuki ve yönetimsel araçları örgütlediği bu süreçte ekososyalislerin kır kent hareketlerinin birliği çağrısına kulak verilmeli. 1 Muhalefetin parçalılığına karşın, varlığı ve potansiyellerine dahi önlemlerini geciktirmeyen Hükümet in de kolaylıkla sahiplendiği bir yapısal değişiklik ise kamu kurumu niteliğindeki meslek odalarının ve özellikle Şehir Plancıları Odası, Çevre Mühendisleri Odası, Elektrik Mühendisleri Odası, Makine Mühendisleri Odası gibi meslek odalarının bu yeni neoliberal devlet teşkilatlanmasındaki yerleri ve işlevlerine dair olacak. Çevre ve 1 Fevzi Özlüer, Bütün Mümkünlerin Kıyısındayız: Ekososyalist Bir Kır Kent Hareketine Doğru, Planlama TMMOB Şehir Plancıları Odası Yayını, S.42, 2008/1-2, s Şehircilik Bakanlığı kurulması hakkında KHK ile yapılan düzenlemeler bu konuda bir dizi yapısal değişiklik getiriyor. Bu olası değişikliğin sinyalleri bir süredir verilirken, özellikle yukarıda saydığımız meslek odalarının en fazla etkilenecek odalardan olmasının nedeni de özellikle bu odaların çalışma konularına ilişkin konuları sektörel olarak ele alarak ekonomik alandaki değerleri ölçüsünde düzenlemesi. Bunun bir yansımasının da bu meslek odalarının bir mesleki örgütü olarak değil, sektörün düzenlemesi bağlamında piyasaya uyumlu birer kurum haline getirilmesi olarak görülüyor yılında Fevzi Özlüer in de isabetle belirttiği gibi, yönetişim ekseninde meslek kuruluşları, para mal para döngüsünü hizmet üreterek çevirirken; kendi nesnesi haline gelecek olan üyelerini de paraya tahvil edebilen; günümüz ekonomi politiğinin rasyonalize olmuş ifadesi metakorporatizmin 2 kapımızda olduğunu görmemiz gerekiyor. Bu yapısal değişimi, devletin küçültülmesi ve piyasa karşısında etkinliğinin azaltılması söylemi yerine, devletin piyasa aktörleri karşısında yeninden yapılanması ve piyasaya tam entegrasyonunun sağlanmasında teşkilat yapısını uyumlaştırması olarak okumak daha yerinde olacaktır. Kendi faaliyet alanına ilişkin düzenleme, yönetim ve planlama yapma yetkileri azaltılmış ya da tamamen alınmış meslek odalarının, sektörleştirilerek yönetilmeye çalışılan enerji, çevre, tarım gibi alanlardaki rollerinin devam edeceği ancak değişeceği açık. Konunun esas can alıcı noktası ise, bu değişimin ne yönde olacağında düğümleniyor. Hak ve özgürlükler karşısında devlet iktidarının denetlenmesi ve sınırlandırılmasında önemli katılım araçlarından biri olan yargısal denetim, meslek odalarının devlet tüzel kişiliği içinde tanımlanması ile oldukça sınırlanacaktır. Odalar, karar alım süreçlerinde bulunacak ancak yönetişimin birer unsuru olarak figüranlaşırken, alınan kararlara karşı yargısal süreçlerle müdahil olma yetilerini kaybedeceklerdir. Bu durumun olası iki sonucu ise, kurumsal düzenlemelerden, personel rejimlerine kadar tüm hukuki düzenleme yapma yetkilerini kaybeden meslek odaları, mali güçlerini devlet dolayımı ile sağlayarak tüm özerklik ve bağımsızlıklarından arındırılacaklarıdır. Diğer yandan ise, yasama ve yürütme karşısında denetleyici ve dengeleyici bir role sahip yargı erkinin faaliyet alanının diğer erklere bağımlı hale gelmesine neden olacak bir daraltılmayla, yasama ve yürütmenin düzenlemelerine karşı etkisizleşeceğidir. Devletin yeni suretinin anlamlandırılması açısından bu düzenlemelerin muhteviyatını da merkeze alan bir mücadele örgütlenmesinin gerekliliği çok açık. Emeği ve doğayı metalaştırarak yabancılaştıran bir sisteme karşı, kır ve kentin birlikteliğini savunan, devlet iktidarının tek elde ve güçlenerek daraltılmasına karşı özyönetime dayalı bir sistemi isteyen, yalnızlaştırma ve korkunun egemenliğine karşı örgütlü ve kolektif üretimi savunanların sesinin, kırda kentte ve meslek odalarında yükseltilmesinin gerekliliği her geçen gün daha da yakıcı bir ihtiyaç olarak büyüyor. 2 Fevzi Özlüer, Metakorporatizme Doğru Meslek Kuruluşları,

11 20 ekososyalist dergi 11I Gözyaşartıcı Gaz ve Neoliberal Devirde İç Savaş Manzaraları Foti Benlisoy Önce Metin Lokumcu Hopa daki olaylar sırasında polisin attığı gaz bombaları neticesinde hayatını kaybetti. Dün de seçim gecesi Şırnak ta Emek, Demokrasi ve Özgürlük Bloku nun aldığı sonuçlar kutlanırken yaşanan polis saldırısında gaz bombasından fenalaşarak hastaneye kaldırılan Hatice İdin öldü. Aynı gün, Yunan polisi, bir ayı aşkın zamandır Atina daki Sintagma Meydanı nı mesken tutmuş olan ve neoliberal yapısal uyum programına karşı direnen on binlerce göstericiye karşı adeta bir kimyasal savaş yürütüyor, belki tonlarca gazı meydana boca ediyordu. Hatip Dicle yi meclis dışında bırakan kararın ardından yaşanan protestolarda nasıl bir kolektif kemoterapiye tabi tutulduğumuzsa malum. Artık gündelik hayatımızın bir parçası, çoğu eylemin olmazsa olmazı haline gelen gözyaşartıcı gaz, astım, nefes darlığı, yüksek tansiyon ya da kalp hastaları açısından ciddi bir tehdit oluşturuyor. Özellikle kapalı alanlarda kullanıldığında ciddi yaşam tehlikesi söz konusu olabiliyor. Dahası yoğun kullanım neticesinde uzun erimde kanser riski gündeme gelebiliyor. Yine hamile kadınlar açısından yüksek dozda gözyaşartıcı gaza maruz kalmak ciddi bir tehdit. Aslında bu meşum gazın tarihi bir hayli eski. Gözyaşartıcı gaz, I. Dünya Savaşı nda ilk kullanılan kimyasal silahlardan. İlk olarak Fransız ordusu, Ağustos 1914 te, yani savaşın hemen başında, gözyaşartıcı gazla doldurulmuş 26 mm lik elbombaları kullanır. Bilindiği gibi modern dünyanın bu ilk topyekûn savaşında gözyaşartıcı veya hardal gazı gibi karşı tarafın hareket kabiliyetini ortadan kaldıran ya da phosgene veya chlorine gibi doğrudan öldürücü kimyasal silahlar yoğun olarak kullanılır. Gerçi savaş boyunca top, el bombası ya da tüfek gibi konvansiyonel silahlar gazlara oranlara çok daha ciddi insani kayıplara yol açar. Ancak savaş boyunca gaz kullanımının cephenin her iki tarafında da popüler olmasının nedeni, gazın tıpkı bugün olduğu gibi, maruz kalanları paniğe sürüklemesi ve paralize etmesiydi. Modern savaşın yarattığı insani felaketin ve büyük dehşetin hafızalarda kalmış belki de en güçlü imgesi, siperlere çakılı kalmış gaz maskeli askerlerdir. Cin şişeden çıkmıştır artık: I. Dünya Savaşı nın açtığı kapıdan Nazilerin toplama kamplarında kullandığı Zyklon B, ABD nin Vietnam da kullandığı Agent Orange ve onların yarattığı felaketler çıkacaktır. Bize en yakın örnek olan Halepçe katliamı herhalde hatırlardadır... Gözyaşartıcı gaza geri dönelim. CS (chlorobenzalmalononitrile) gazı olarak da bilinen ve bugün dünyada iç güvenlik alanında yoğun olarak kullanılan gözyaşartıcı gaz tipi, Ben Corson ve Roger Stoughton adlı iki Amerikalı tarafından 1928 yılında üretilir. Gazın adı bu iki (tırnak işaretleri burada gerekli) bilim insanının soyadlarından gelir. İlk olarak Britanya ordusu tarafından 1958 yılında, Kıbrıs ta kullanılan CS gazı (o zamanki adıyla T792), zaman içerisinde Kuzey İrlanda dan, Filistin e, Güney Afrika dan Sri Lanka ya, ABD den Fransa ya ayaklanma kontrolü nde uzmanlaşmış polisin en kullanışlı ve popüler silahına dönüşür. Gözyaşartıcı gazın önlenemez yükselişinin tarihinin kirli ayrıntılarla dolu olduğunu da not etmek gerek. Bir örnek belki yeter: Ruanda daki soykırımda Hutu ların Tutsi lere karşı yoğun olarak kullandığı CS gazı, bir İngiliz şirketi olan HPP tarafından temin ediliyordu. Bilindiği gibi, 1925 tarihli Cenevre Konvansiyonu kimyasal silahların savaş sırasında kullanımını kesin olarak yasaklar. Bu yasağın ihlali bir savaş suçu sayılır. Bu arada gözyaşartıcı gaz tiplerinin (CS, CN, CR, OC) bu yasak kapsamında sayılıp sayılmaması gereği uzunca bir müddet tartışma konusu olmuş, belirsiz kalmıştır. Bilhassa Vietnam savaşı sırasında konu ciddi bir sorun haline gelir. Bu dönemde Amerikan ordusu Vietkong ların oluşturduğu yeraltı tünellerine ve saklanma yerlerine karşı yoğun olarak CN ve CS tipi gözyaşartıcı gaz kullanmaktaydı. Bu konudaki tartışmalar, 16 Aralık 1969 da BM Genel Kurulu nun 2603 sayılı kararıyla nihayete erer. ABD ve o dönemde kendi sömürgelerinde benzer bir savaş yürüten Portekiz gibi ülkelerin red oyuna karşın gözyaşartıcı gazların da yasak kapsamında tutulduğu karara bağlanır. Daha sonra, 1997 tarihli Kimyasal Silahlar Anlaşması da gözyaşartıcı gazın savaş sırasında kullanımını yasaklar. Sözün özü, uluslararası sözleşmeler çerçevesinde, gözyaşartıcı gazın nizami ordularca savaş sırasında kullanımı yasaklanmıştır. Ancak paradoksal bir biçimde, gözyaşartıcı gaz son yirmi yıl içerisinde giderek artan bir biçimde, barış zamanında, iç güvenlik aygıtının yoğun olarak başvurduğu bir silah halini almıştır. Günümüzde hemen her ülkede gaz kullanımı toplumsal eylemlerin kontrolü ve bastırılmasında polis tarafından yoğun olarak kullanılıyor. Yani düzenli ordular tarafından dış düşmanlara karşı yürütülen savaşlarda kullanılamayan gözyaşartıcı gaz, düzen güçlerince iç düşmanlara karşı seferber edilebiliyor. Bu anlamda savaş ve barış arasındaki mevcut konvansiyonel ayrımın içinin ne denli boş olduğunun belki de en canlı örneği gözyaşartıcı gaz. Savaşta kullanımı savaş suçu sayılan bir silahın, sivil hayatta polis tarafından kullanılmasının serbest olması, ancak kapitalist modernite koşullarında geçerli olan genelleşmiş irrasyonaliteyle açıklanabilir. Gözyaşartıcı gazın popülaritesinin, yaşadığımız dönemin açığa çıkardığı iç savaş koşullarıyla bağı ise elbette aşikâr. Sermayenin işçi sınıfının sosyal, siyasal ve ekonomik gücünü kırmaya dönük bir saldırısı olarak neoliberalizmin demorasiyi tahrip ettiği artık herhalde hemen hepimizin malumu olmalı. Neoliberalizm devrinde, yani mesela Yunanistan da IMF ve AB destekli yapısal uyum programının parlamentoyu işlevsizleştirerek ve anayasayı dahi çiğneyerek uygulanabildiği bir devirde, kapitalizm ile demokrasi arasındaki mantıksal çelişki, pratik ve fiili bir çelişki, bir çatışma halini alıyor. Toplumsal hareketlerin kriminalize edildiği, muhalefetin terörizm damgası yiyerek her türlü toplumsal sorunun bir güvenlik meselesine indirgendiği günümüzde neoliberal güvenlik devleti bütün azametiyle ortaya çıkıyor. Teknik olanakları, ekipmanı, silahları ve görünümü itibariyle kelimenin gerçek anlamında ordulaşan polis, bu neoliberal güvenlik devletinin de gözbebeği. Neoliberalizmle uygulanan yukarıdan sınıf savaşı, toplumun geniş kesimlerini sistematik bir dışlanma haliyle karşı karşıya bırakıyor ve bu anlamda da rıza üretiminin zorlaştığı koşullarda dışlanan ve ezilenlere karşı iç savaş aygıtı devreye sokuluyor. Mike Davis in hatırlattığı gibi, günümüzde gerçek medeniyetler çatışması, orta sınıfların güvenliği sağlanmış, temiz kentsel alanları ile suçla özdeşleştirilen, kentsel yoksulların ve elbette göçmenlerin şeytani gecekondu bölgeleri arasındaki hezeyan dolu diyalektik temelinde tanımlanıyor. Zaten Pentagon un Kentleşmiş Bölgede Askeri Operasyon olarak adlandırılan (MOUT Military Operations on Urbanized Terrain) doktrini, kent yoksullarına, dışlanmışlara ve göçmenlere karşı düşük yoğunluklu bir savaş anlayışına göre şekillendirilmiştir. Buna göre şehirlerin gecekondu bölgeleri ve elbette meydanları, 21. yüzyılın yeni savaş alanlarıdır. Evet, bir savaşla karşı karşıyayız. Şimdilik büyük ölçüde yukarıdan yürütülen bir savaş. Mesele polisin şu ya da bu eylemde orantılı mı orantısız mı güç kullandığıyla ilgili teknik-hukuki bir tartışma değil yani. Bu anlamda gözyaşartıcı gaz da bu savaşta devreye sokulan ölümcül silahlardan biri. Kapitalizm savaşta da barışta da öldürür sloganı bu anlamda bugün belki çoğu zamandan daha geçerli.

12 22 ekososyalist dergi 11I Hopa da Kaf Dağının Ardı Cemil Aksu tirdi. Gözaltındaki bazı gençler sindirilerek avukatsız ya da uydurma CMK avukatı eşliğinde ifade vermeye zorlandı. İçerideki hiç kimse, keyfi maksimum gözaltı süresinin sonuna kadar; yani 4 günü doldurmadan savcılığa çıkarılmadı. üreticilerini büyük bir çaresizliğe mahkûm etmiş durumda. İktidarın Karadeniz için diğer planı, bölgenin turizm ve enerji cenneti yapılması. DSİ nin Karadeniz için hala ikibini aşan HES projesi var. 31 Mayıs günü ve sonrasında Hopa da yaşanan olaylar, ilk başlarda kendisinden kendisine rağmen demokratlık beklenen AKP nin devlet erklerinde güç kazanmasıyla, otoriter totalitarizme evrildiğinin doğal bir göstergesi oldu. Ortada açık bir İktidar uygulaması olmasına rağmen önce olayı görmekte fayda var. Zira hem yazılı ve görsel medyada, hem de facebook gibi ağlarda o kadar çok malumat yer aldı ki, doğrusu neydi, karıştı. Henüz olay bitmemiş olsa da başa dönerek ne oldu diye bakmakta fayda var. O Gün Neler Oldu? Daha önce iktidarın, birçok bakanın, milletvekilinin protesto gösterilerine maruz kaldığı Hopa da, başbakanın mitingi vesilesiyle de bir basın açıklaması tertip edildi. Başbakanın miting alanının karşısındaki Cumhuriyet Meydanı nda toplanan kalabalık, önce dev bir CHP pankartının ve bağımsız milletvekili adayı Birsen Kaya nın seçim pankartının olduğu meydandaki inşaata pankart asmak istedi. Karadenizin asi çocukları çayına suyuna sahip çıkıyor, Tek yol sokak tek yol devrim-halkevleri, Sularımızı sattırmayacağız gibi pankartların asılmasına ise polis gazla müdahale etti. Topluluğun tepkisi üzerine polis geri adım attı ve pankartlar asıldı. Başbakanın protestocuları görmesini engellemek amacıyla miting alanının etrafı bezlerle kapatılmıştı. Ama buna rağmen polisin pankartları engellemeye çalışması ve çevik kuvvetin alandaki konumlanışı aslında planlanmış bir kolluk saldırısının kanıtıydı. Polis, milletvekili adaylarından esnaflara, oradan geçen vatandaşlara ve bebeklere kadar, kendisine karşı çıkan herkese gazla ve copla saldırdı. Bu andan itibaren de olay göstericilerle polis arasında bir arbede olmaktan çıktı. Olaylar, Hopalılarla neredeyse tamamı dışarıdan getirilen polis kuvvetleri arasında bir muharebe ye dönüştü. Tansiyonu daha da arttıran ise, gazdan etkilenerek kalp krizi geçiren emekli öğretmen Metin Lokumcu nun ölüm haberinin duyulması oldu. Protesto gösterilerinin bir türlü bitmemesinden dolayı seçim mitingine 3 saat geç başlayan başbakan konuşmasını da kısa tutarak Hopa dan hızla ayrılmak zorunda kaldı. Bu esnada otobüsün arka kapısındaki koruma görevlisinin araçtan düşmesi başka bir gerginlik yarattı. Polis telsizlerinden korumanın silahlı saldırı sonucu yaralandığı anonsu yapılması, korumaların etrafa ateş açması, hatta hastane önünden geçerken Başbakan ın aracına karşı sözlü protestoda bulunan Metin Lokumcu nun abisi Mete Lokumcu nun ayağının dibine ateş açılması, yaralı polisin hastaneden çıkarılması anında korumaların silahlarını çekerek yine geleceğiz, Hopalılara gününü göstereceğiz gibi tehditlerde bulunmaları yaşanan gerilimin ve panik havasının göstergeleriydi. Devletin Şiddeti, İktidarın Hukuku Mitingin bitmesiyle başbakanın Hopa dan ayrılması gerginliği bitirmeye yetmedi. Hopa sonrasında protestolarla karşılandığı Trabzon mitinginde başbakanın Ben Hopalıları adam bilirdim ama eşkiyalar Hopa ya da inmiş demesi ve olayların arkasında terör uzantısı olduğunu ima etmesi polis ablukasının Hopa da devam edeceğinin de işareti oldu. Nitekim daha akşam saatlerinden itibaren polisin bir liste hazırladığı ve çok sayıda kişinin gözaltına alınacağı söylentisi, Ali Aksu nun kafesinde bulunan, aralarında zihinsel özürlü olduğu polisçe bilinen birinin de olduğu 10 kişinin dövülerek gözaltına alınmasıyla gerçeklik kazandı. Gözaltıların başlamasıyla protesto gösterilerine katılan onlarca kişi kaçak durumuna düştü. 1 Haziran sabahı evinden gözaltına alınan İbrahim Aksu nun kaburga kemiği kırıldı. Aynı gün, Metin Lokumcu nun cenaze töreninden dönerken gözaltına alınan bağımsız milletvekili adayı Birsen Kaya ve arkadaşları darp edildi. İki kişinin gözlükleri kırıldı. Üçüncü günün sonunda gözaltı sayısı 31 i buldu. 64 kişilik olduğu öğrenilen listede ÖDP, ESP ve Halkevleri üye ve yöneticileri haricinde siyasi sabıkası olanlar da vardı. Listeyi görenler, Metin Lokumcu nun adının da orada yazılı olduğu ve karşısında öldü notunun düşüldüğünü ifade ettiler. Ayrıca o gün Hopa da dahi olmayanların da isimleri listedeydi. Yani muhtemelen liste çok daha önceden hazırlanmıştı. Aynı günün akşamında Ankara da ve İstanbul da protesto gösterileri oldu. Ankara, İstanbul ve İzmir barolarından avukatlar Hopa ya gelerek hukuki sürece dahil oldular. Soruşturmanın Erzurum Özel Yetkili Savcı tarafından yürütüldüğünün öğrenilmesi başka bir gerilim noktası oldu. Çünkü 12 Eylül darbesi günlerinde de gözaltına alınan ve tutuklanan Hopalılar Erzurum hapishanelerinde ve mahkemelerinde binbir işkenceye maruz kalmışlardı. Başbakanın terör uzantısı iması üzerine durumdan tez vazife çıkaran Özel Yetkili Savcılık, polis terörüne uğrayan Hopalılara terörist muamelesi yapmak için elinden geleni yaptı. Hopa sokaklarında 12 Eylül deki gibi kimlik kontrolü yapılmak istendi. Ama esnafın ve halkın tepkisi üzerine geri adım attılar. Gözaltındakiler önce ailelerine ve avukatlarına haber verilmeden sabahın erken saatlerinde Erzurum a sevk edildi. Erzurum da ise avukatlarla görüşmeleri engellendi. Savcılık, her şüpheli için bir avukat zorunluluğu getirerek hukuka Erzurum yorumu ge- Avukatların yoğun çabası sonucu gözaltındakilerden 12 tanesi terör suçundan değil polise mukavemet ve devlet malına zarar vermekten tutuklandı. Erdoğan ın Hopa Sevdası Son yıllarda özellikle, çay sektöründe yaşananlar ve derelerin HES şirketlerine satılmasından dolayı ortaya çıkan sorunlara karşı muhalefetin dayanak noktalarından birini temsil ediyor Hopa. Neoliberalizmin Karadeniz için iki anlamı var: ÇAYKUR un ve doğanın özelleştirilmesi. 90 lı yıllardan itibaren sürekli olarak ÇAYKUR un kapasitesi daraltılarak, kota-kontejan uygulamalarıyla üreticileri şirketlerin keyfiyetine terk edilmesi, çay Hopa da Maç Doksan Dakika, Top Yuvarlak Hüseyin Koyuncu Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ın 31 Mayıs 2011 günü Hopa yı ziyareti sırasında yaşanılan olaylarda polisin kullandığı biber gazından etkilenen emekli öğretmen Metin Lokumcu yaşamını yitirdi. Olaylar sonrasında, başta Hopa da ve Ankara da olmak üzere diğer illerde gerçekleştirilen protestolar sonrasında operasyonlar ve gözaltılar yaşandı, tutuklamalar gerçekleştirildi. Kazım Koyuncu nun kardeşi Hüseyin Koyuncu ya Hopa da yaşanılan olayları sorduk.. Başbakan Gürcistan Sarp sınır kapısının açılışından dönerken, Hopa ya uğramaya karar verdi. 12 Haziran seçimlerinin son dönemecinde Hopa da infiale dönüşen bu ziyaret sonrasında HES mücadelesi yeni bir dönemece girdi. 31 Mayıs 2011 günü Hopa da yaşanan ve Türkiye gündemine yerleşen olaylar nasıl gelişti? Hopa nın eskiden beri, yani 12 Eylül 1980 deki darbeden öncesini de kapsamak üzere siyasi olarak Sol siyasetlerin güçlü olduğu, farklı fraksiyonları içinde barındıran bir yapısı vardır. Sosyal hayat gelişkindir, okuma yazma oranı yüksektir, sanata kültüre her zaman değer verilir. Bu nedenle de yaşadığı sorunlara duyarlıdır. AKP döneminde yürütülen politikalardan, Karadeniz Bölgesi ndeki diğer yerler gibi Hopa da nasibini aldığında, çay üretimine dayalı olarak geçinen bizler de tepkimizi ortaya koyduk. Bir de HES projeleri ile doğa talanı başlayınca bölgede yaşamak oldukça zorlaştı. Bunun kültürel sonuçları da oldu. Sermayenin Karadeniz e yönelik bu işgal hareketine karşı gelişen muhalefetin en sağlam noktalarından biri Hopa dır. Hopa 12 Eylül e rağmen Doğu Karadeniz de muhalefet için de taşıyıcı, besleyici ve doğurgan bir kenttir. Hopa da birkaç kuşak solcuyu bir arada bulabiliriz. 68 li yılların TİP lileri, 80 öncesinin devrimci ağabeyleri/ablaları ve 90 lı yılların toy devrimcileri Hopalıların iktidarın sermaye yanlısı politikalarına duygusal olarak soğuk olmasının nedenini de bu yüzden, içinde sol renkleri üreten, etnik-kültürel kimliğinin tarihsel sürecinde de aramak gerekir. Hopalıların muhalif asabiyeti, bu etnik kimliklerin, egemen kimlik tarafından baskı altına alınması sürecinin bir bakiyesi olarak da değerlendirilmelidir. Yozlaşma, kendi çıkarını kollama en büyük felaketimiz olmaya başladı. Başbakan ın Hopa ya geleceği gün de Hopalının ruh halini bu sorunlar etkiledi. Amacımız, derelerde ve çay üretiminde yaşanılan sıkıntılar karşısında tepkimizi Başbakan a duyurmaktı. Bu sıkıntılarla ilgili pankart asmaya çalışılırken polis tarafından şiddet kullanıldı, olaylar üç-dört saat kadar sürdü. O gün Hopa da, Hopalıyım diyen herkes polise tepkisini gösterdi. Yaşanılan bu olaylar Hopa yı nasıl etkiledi? Yaşanılan olaylar tabi ki insanları psikolojik olarak olumsuz yönde etkiledi. En basitinden kimse doğru düzgün iş yapamaz hale geldi. İnsanlar sürekli, acaba yine olaylar olur mu gibi tedirginlikler yaşıyor. İnsan paranoya oldu açıkçası. Şimdi herkes sakin ama, muhabbetlerimiz sürekli bu konuya yoğunlaşıyor. Çünkü unutulacak gibi değil; Hopalı ilk kez böyle bir olay yaşadı. Olaylar sonrasında Hopa da operasyonlar ve gözaltılar gerçekleştirildi. Tutuklamalar var. Bundan sonraki süreçte Hopa yı ve Hopalıları neler bekliyor. Hopa da bu yönde bir tahmin ve tartışma yürütülüyor mu? Hopalı direnmeye devam ediyor. Maç doksan dakika, top yuvarlak. Biz iyi oynayacağız ve kazanacağız. Tüm tartışmamız budur.

13 24 ekososyalist dergi 11I Hopa nın İsyanı ve Sokağın Değişen Rengi Hande Atay 31 Mayıs 2011 de Başbakan ın seçim mitingi için Hopa ya gitmesiyle patlak veren olaylar, o sırada öğretmen Metin Lokumcu nun ölümüyle sonuçlanan kolluk şiddeti ve sonrasında yöre halkı üzerinde yaratılan olağanüstü hal rejimi gözleri solun kalesi olarak görülen Hopa ya yeniden çevirdi. Başbakanın mitingini sekteye uğratan muhalif sesler, devlet şiddetinin yeniden ölüm, işkence ve baskı üzerinden kendisini kurduğu 2-3 haftalık süre içerisinde aslında toplumsal muhalefetin maruz kaldığı muamele anlamında diğerleriyle oldukça eşitti. Ama bu eşitlik eşitsizliğin olumlamasından doğmuyor; bir hak ya da özgürlük eşitliği ise hiç değil. Çünkü aynı muameleye layık görülenler, yanında sermayedarları olmayan, devletin yargı ya da yürütme ya da yasama ayaklarından herhangi birinde söz söyleme hakkı dahi bulunmayan, sözünü söyleyebileceği kitle iletişim araçlarına ya da hâlihazırda kendisine biat edecek bir kitleye, sözünü yayabileceği araçlara sahip olmayan herkes. Hiç kimse olan herkesin eşitsiz dünyasında mümkün olabilecek tek eşitlikse şu: üstün ve egemen otoritenin her türlü şiddeti. Bu üstün otorite için hiç kimse olan biz herkesin payına düşenin de meclisteki gösterişli kürsüler, şirketlerdeki pahalı koltuklar, medyadaki parıltılı köşe yazıları değil de yalnızca kaldırım taşlarından ibaret sokaklar olması boşuna değil. Ve aynı mantıkla sokakta da, üstü örtülü merkezi devlet algısının öteki si olan sosyalistlerin ve Kürt halkının varolma mücadelesine bile fırsat verilmemesi, tamamlan(a)mayan iktidar boşluğunu doldurmada yönetimde istikrar şiarının tek üstün otorite-tek siyasi parti-seçmenlerden ibaret tek bir kitleyi oluşturması için gerekiyor. Çünkü tek hükümet, tek yasa, tek ulus, tek sınıf çıkarından ibaret olan bu siyasal merkezileşme üretimin merkezileşmesiyle de paralel olarak hem ekonomik hem de siyasal bir tektipleştirmeyle önüne kattığı her şeyi patates baskısı seri üretimine çevirmek niyetiyle adımlarını atıyor. Sokağın emek mücadelesi sürdüren bütün özneleri kadar iktidarın yaraladığı yerden bir kimlik oluşturup bu kimliğin mevcudiyetini bir mücadeleye döken bütün özneler, iktidarın potansiyel hedefi olmaya mecbur. Bu sebeple solun birkaç kuşağını içinde barındıran ve örülü sisteme karşı önemli barikatlardan birini oluşturan tarihin Fatsa sının şimdiki kardeşi Hopa sının da muhalif eyleyicilerinin benzer muamelelere maruz kalması şaşırtıcı değildi. Çünkü iktidarın tek liğine başkaldıran öteki lerin farklı seslerinin kısılmasının ya da dillerinin kesilmesinin yolu yalnızca anlık kaba kolluk şiddetinde değil, istisnaların kurala dönüştürüldüğü bir olağanüstü halde, hem yaratıcısı hem garantörü olan hukukla kalıcı kılınmak zorundaydı. Ki hukukun bu işlevi her zaman için kuzuyu kurda emanet etmekle de eşdeğer seyrettiğinden olağanüstü hali hukuken ilan etmeye dahi gerek yoktu. Hopa da ve ardından Ankara da sokaklara dökülenlerin kuşbakışı terör örgütü şemalamasıyla kuşluk vakti gözaltına alınması meşru şiddet gösterisinin bir devamıydı bu anlamda. Öyle ki bu meşruluk, devletin öldürme eylemine cinayet bile demiyordu. Çıplak hayat siyasetin merkezinde, iktidarın eli kanlı riyakâr şiddetiyle, işkencenin kapalı alanlardan sokağa indirildiği bir süreçte yeniden çarpışıyordu. Şiddetin devamlılığı için her zamanki gibi yeni adıyla Özel Yetkili Ağır Ceza Mahkemeleri olan DGM lerin görev alanına giren bir olağanüstü halin yaratılması, bu muamelelerin zeminini hazırlamak için elzemdi. Elzem olduğu kadar doğaldı da, çünkü masumları 4 güne kadar gözaltında tutmak, dosyayı gizlilik kararıyla koltuk altına almak, gözaltındakilerin avukatlarıyla görüşmelerini kısıtlayarak onları biraz daha devletin kudretiyle tanıştırmak, ekmek bıçağı, korku filmleri, çizgi filmler ve Marx ın Kapital ine kadar olağan/gündelik olan her şeyi olağanüstü bir yargılamanın suç delili haline getirmek ancak bu şekilde mümkün olabilirdi. Bu yüzden Hopa da da, Hopa ya selam gönderen Ankara da da, farklı ve yeni olmayan şey, tektipleştirmeye yönelik devlet şiddeti ve hikmet-i hükümetin hukuka yüklediği işlevdi. Hukukun bu olağanüstü hale müdahalesi ise ancak kendisini askıya almasıyla gerçekleşiyordu. Yani her zamanki gibi, Egemen, olağanüstü hâle karar verendir tezi iktidarın kendi bekası için nesneleştirdiği toplumsal muhalefet özneleri üzerinden yeniden pratiğe dökülüyordu. Ama bu sefer tek bir farkla. İktidarın fevri şiddetine ve bu şiddetin kalıcı diktatörlüğünü kuran olağanüstü hale kurban seçilen odak açıkça değişmişti. Hopa, Hopalılık üzerine çokça şey söylenmiş olsa da, hemşerilik zemininde mikro-milliyetçiliği yeniden üretme tuzağına düşmeden bu noktanın altını çizmek gerekiyor. Çünkü Metin Lokumcu nun ölümüne yol açan Derelerimizi sattırmayacağız! sloganıyla yükselen direniş, artık hiç olmadığı kadar siyasetin merkezinde. Hem iktidarın hem de solun gözleri de bu sebeple ötelenen, önemsenmeyen, içi boş ya da kolay muhalefet olarak addedilen ya da yerel hareketlerin merkezi siyasetlere açtığı alandan öteye gitmeyen o yerde, yani ekoloji mücadelesinde. Sınıf ın Penceresinden Ekoloji Mücadelesi Bugüne kadar sol; nükleer, termik, hidroelektrik santral karşıtı iklim değişikliği mücadelelerine ufak köylü-çiftçi hareketi muamelesiyle ya burun kıvırdı ya da en fazla sınıf niteliğinden soyutlanmış bir kimlik mücadelesi olarak kendi merkezi siyasetleri içerisinde bir dal olarak ekoloji mücadelesine yer verdi. Ancak son zamanlarda, doğanın ve yaşamın yağmalanmasına karşı 9 Nisan da Derelerin Kardeşliği Platformu nun çağrısıyla Ankara da, nükleer enerjiye karşı 24 Nisan da Nükleer Karşıtı Platform un çağrısıyla İstanbul da, 1 Mayıs ta emek cephesiyle alanlarda, havaya, suya ve toprağa sahip çıkmak için 15 Mayıs ta TMMOB çağrısıyla Ankara da sokaklara dökülen ekoloji hareketleri ve sokağın asli unsuru olan sınıf hareketleri kaynaşma imkânı buldu. Öyle ki tarihin önemli emek bileşenlerinin hemen hepsi, derelerin satılmasına, nükleer enerjiye, GDO lara, kentsel dönüşümlere karşı söz söyler oldu. Ekoloji hareketlerinin çağrıcısı olduğu eylemlerde de emek cephesinin geniş katılımı bu kaynaşmanın habercisiydi. Sokaktaki ekoloji mücadelesinin giderek politikleşmesi ve öznelerinin de siyasal alanın aktif eyleyicilerine dönüşmesine en güzel örnekse, Anadolu yu Vermeyeceğiz yürüyüşçülerinin polisle burun buruna geldikleri noktada direnişçilere dönüşmesi oldu. Hopa da, bu kaynaşmanın mevcudiyetini gören ve hisseden iktidarın, kaynaşmayı peşinen ayırma çabası olarak mücadelenin evrildiği son nokta olarak okunmalıdır. Bu sertleşen mücadelede, artık derelerini, toprağını, suyunu sattırmayanlar da iktidar için birer tehdit. Gerçekten de bu sesler, emekçi sınıflar hareketinin sesi olduğu kadar, sınıf hareketi de ekoloji mücadelesinin sesi oluyor. Tam da bu sebeple, Hopa da, Ankara da ve diğer illerde HES lere karşı mücadele yürütenler devletin copunu ve hukukunu en çok tadanlar oluyor. Kimlik mücadelesi olarak sınıf mücadelesinden dışlanan ekoloji mücadelesi, şimdilerde doğa ve emek sömürüsünün eş zamanında, sisteme karşı yükseltilirken, mücadelenin dokusunu yeniden ele almaksa bir sorumluluk olarak hala varlığını koruyor. Mücadelenin Evrilen Ekseni Sokaktaki bu değişim, iktidarın ve solun gündemine girerken, mücadeleleri çıkmaza sürükleyen tekrarlara hapsolmamak için fotoğraf: Cömert Uygar Erdem yol haritasını çizmek önem taşıyor. Çünkü Karadeniz de plan aşamasında olan binlerce HES e karşı yürütülen mücadele, yalnızca derelerin satılmasına karşı yerel bir direniş olarak değil, suyun metalaşmasından yola çıkmakla, esasında doğanın sonsuz bir girdi olarak, sermaye ve onunla kol kola yürüyen siyasi iktidarca doğal kaynak lardan ibaret kılınmasına ve yoksulların yok sayılmasına karşı da yükseltiliyor. Mücadelenin giderek sert ve sivil itaatsiz bir eksene kayması bu sebeple kaçınılmaz olarak seyrediyor. Bu durum, tüm dünyayı saran ekolojik krizle birlikte, yalnızca nesneleştirilmiş doğanın sınırlarını değil yoksulluğun sınıfsal arka planını da gözler önüne seriyor. Bu anlamda Brezilya nın en yoksul bölgesi olan Madeira nehrinde kurulacak olan devasa HES in baraj inşaatında çalışan binlerce işçinin şirket ve polisle çatışmasından, otobüslerin, ATM lerin ateşe verilmesine ve Jirau daki kitlesel grevlere kadar ulaşan isyan dalgası, toplumsal mücadelenin değişen rengine işaret ediyor. Ancak Brezilya da ne solun ne de çevreciler in göremediği, isyan dalgasının, kalkınmacı model ile diktatörlüklerin bir sentezi olarak emeğin ve doğanın sömürüsü üzerinden zenginleşenlere yöneltildiğiydi. Tüm bu deneyimler bir kez daha gösteriyor ki, emekçi sınıfların şu ya da bu biçimde politik programına girmeye başlayan ekoloji mücadelesinin devrimciliğini kavramaksızın, ekolojik krizin merkezi mevcudiyetini görmeden toplumun kendi kendini yöneteceği bir siyasallaşmanın önünü açmak mümkün olmayacaktır. Üretim ve yönetim arasındaki yarılmanın da aşılması mümkün olmayacaktır. Siyasal iktidarın küresel sermayeyle işbirliğine karşı, ekoloji mücadelesinin cinslerin, doğanın ve emeğin birlikteliğini esas alan mücadele hattı, emeğiyle varolan kitlelerin en temel özgürlük alanı olacaktır. Kapitalizmin zorunluluklarından, özgürlük alanına sıçrayış da; merkezileşen şiddet ve olağanüstü hal rejiminden çıkış da ancak ekolojik krizi aşmayı merkezine ve ufkuna koymuş bir sınıf mücadelesinin inşasıyla mümkündür.

14 26 ekososyalist dergi 11I Brezilya da Çevreci Eylemcilere Yönelik Cinayetler Sürüyor Fabiana Frayssinet HES ler Emekçi Sınıfları Birleştirdi Brezilya Amazonu nda İsyan Raúl Zibechi Brezilya da kırsal alanlardaki şiddetin, özellikle tarım ticareti, madencilik ve tomrukçuluk faaliyetlerinin gelişim süreciyle arttığı belirtiliyor. Şiddetin en yoğun olduğu Pará eyaletinde 1996 Nisanı ndan beri toprak sahipleriyle köylüler arasındaki çatışmalarda 212 kişi öldürüldü. Brezilya da bir haftadan kısa bir süre içinde Amazon ormanlık alanında faaliyet gösteren dört çevreci aktivist öldürüldü. Cinayetler dizisi 24 Mayıs Salı günü başladı. Yıllardır yasadışı ormansızlaştırmaya karşı mücadele eden karı-koca eylemci bir çift olan José Claudio Ribeiro da Silva ve María do Espírito Santo, Kuzey Amazon bölgesi Pará eyaletindeki Praialta-Piranheira Tabiat Koruma Alanı nda öldürüldü. Üç gün sonra 27 Mayıs Cuma günü bir diğer çevreci aktivist Adelino Ramos Kuzey Amazon bölgesi Rondonia eyaletinde, 28 Mayıs Cumartesi günü ise, polise göre Pará daki çiftin öldürülmesi eylemine tanık olan Erenildo Siveria öldürüldü. Dilma Rousseff yönetimi Salı günü, ölüm tehditi alan 125 aktivist için düzenlenen koruma tedbirlerinin incelenmesine destek olmaları ve bakanlıklar arası özel bir kriz kabinesi oluşumuyla ilgili tartışmalara katılmaları için kırsal alan liderleriyle yerel yetkililere çağrıda bulunsa da, Topraksız Tarım İşçileri Hareketi (MST-Brezilya daki en büyük kır temelli sosyal hareket) liderlerinden biri olan Joao Pedro Stedile, hükümetin ilan ettiği tedbirlerin sadece topluma bir şeyler yaptığını gösterme amacı güttüğünü ve bakanlıklar arası bir kriz kabinesi oluşumunun hiçbir şeyi çözmeyeceğini söyledi. Joao Pedro Stedile ye göre, sorunu gerçekten çözmek için toprak ağalarının (latifundistas) ekonomik gücünü kırmak ve esasen ormanları koruma mücadelesine katılanlara gözdağı vermek amacıyla büyük arazi ve çiftlik sahipleri ile tomrukçuların kiraladığı silahlı haydutlar tarafından katledilen ve failleri hâlâ bulunamamış yüzlerce kır eylemcisi cinayetinden sorumlu olanların yargılanarak cezalandırılmalarını mümkün hale getirmek gerekiyor. Brezilya da kırsal alanlardaki şiddetin, özellikle tarım ticareti, madencilik ve tomrukçuluk faaliyetlerinin gelişim süreciyle arttığı belirtiliyor. Şiddetin en yoğun olduğu Pará eyaletinde 1996 Nisanı ndan beri toprak sahipleriyle köylüler arasındaki çatışmalarda 212 kişi öldürüldü. Eyaletde bugün de 809 kişinin ölüm tehditi almakta olduğu belirtiliyor. Öldürülen Riberio da Silva ve Espirito Santo nun ailesi, tomrukçuluk yapan şirketlerin tehditde bulunduklarını bildirdi ve 2010 yıllarında Brezilya da 700 bin hektarlık bir alan ormansızlaştırıldı; bu, ormansızlaşma kayıtlarının tutulmaya başlandığı 1988 den bu yana en düşük yıkım oranını temsil ediyor. Ancak ön hazırlık sonuçları 19 Mayıs ta yayınlanan bir hükümet raporuna göre, 2010 Ağustos ve 2011 Nisan arası dönemde ormansızlaşma, önceki yılın aynı dönemine kıyasla özellikle soya fasulyesi yetiştiren batı eyaleti Mato-Grosso daki yıkım eşliğinde, yüzde 27 lik bir artış gösterdi. MST lideri Stedile, Amazon ormanlarında işlenen cinayetlerden, çoğunlukla bölgesel kanun koyucular ve eyalet valileriyle işbirliği yapan toprak ağalarının sorumlu olduğunu belirtti. (Inter Press Service de (IPS) yayınlanan Fabiana Frayssinet in 1 Haziran 2011 tarihli haber yazısından kısaltılarak çevrilmiştir.) Çeviren: Kutlu Tunca 2011 in Mart ayında, Brezilya da son yılların en büyük toplumsal protestosu patlak verdi den fazla işçi, ülke çapında hidroelektrik santral, rafineri ve termoelektrik üretim tesisleri maskesiyle ortaya çıkan gelişme/kalkınma çalışmalarını felç etti. Keyfi uygulamalar, şiddet ve otoriterliğin tetiklediği protestoların fitili Jirau da, Amazon Ormanları nda ateşlendi. Her şey aslında tıpkı Tunus ta ve tüm büyük toplumsal olaylarda olduğu gibi, çok küçük bir olayla başladı. Bu olay, Brezilya nın en yoksul bölgelerinden gelen ve Madeira Nehri üzerindeki on milyar dolar maliyetinde devasa hidroelektrik santral projesinin baraj inşaatında çalışan binlerce işçinin kaldığı kampta, 15 Mart öğleden sonra, bir işçi ve otobüs şoförünün karıştığı kavgaydı. İşçinin dayak yediği kavgadan hemen sonra, yüzlerce işçi onları barakalardan iş sahasına götüren otobüsleri ateşe vermeye başladı. Bazı kaynaklar 45 otobüs ve başka 15 aracın yakıldığını söylerken, bazıları birkaç dakika içinde bu sayıyı 80 araca kadar çıkardı. Camargo Correa1 inşaat şirketinin bürosu da işçilerin kaldığı yatakhanelerin yarısı, 3 banka ATM si ile birlikte yakıldı işçi şiddet eylemlerinden kaçmak için ormana gitti. Polis çaresiz kalmıştı ve yalnızca içinde nehir yatağını değiştirmek için kullanılan patlayıcıların bulunduğu yeri koruyabildi. Sükûnet ancak Dilma Rousseff başkanlığındaki hükümetin gönderdiği 600 askeri kolluğun olayları kontrol altına almasıyla sağlandı. Ancak Jirau sahasında bulunan ve sayıları civarında olan işçiler, işe dönmektense geldikleri memleketlerine geri döndüler. Santo Antonio inşaat sahası yakınlarında, işçinin katıldığı bir iş durdurma eylemi başladı. Bu işçiler, Rondônia eyaletinin başkenti Porto Velho yakınlarındaki Madeira Nehri üzerinde yine bir üretim tesisi kurmak için çalışıyorlardı. Yalnızca bir hafta içinde grev dalgası geniş sahalara yayıldı: işçi Pernambuco daki Abreu e Lima rafinerisindeki işlerini bıraktı, yine aynı şehirdeki Saupe petrokimya tesisinde işçi ve Ceará eyaletindeki Pecém de 5000 işçi iş bırakma eylemi gerçekleştirdi. Bu grevlerin ortak özelliği, devasa Büyüme Hızlandırma Programı (Programa de Aceleração do Crescimiento PAC) bünyesinde yer almaları ve hükümetle sözleşme imzalamış, ülkenin en büyük uluslararası ortaklı inşaat şirketlerine karşı gerçekleştirilmeleri. 1 Güney Amerika nın altyapı sistemini kuran ve den fazla çalışanı olan Brezilya nın en büyük inşaat şirketlerinden biri. Madeira Nehri Barajları Madeira Nehri, Amazon u besleyen en büyük kollardandır. Brezilya ve Bolivya sınırında yer alan Vila Bela şehri yakınlarındaki Beni ve Mamoré Nehirlerinin kesiştiği yerde başlayan nehir, kilometrelik uzunluğuyla dünyanın en uzun yirmi ve en hacimli on nehrinden biri. Bolivya ve güney Peru da bulunan Ant dağları kaynaklarından beslenen nehir muazzam bir hidroelektrik potansiyele sahip. Brezilya nın büyüme planları, çok fazla elektrik enerjisi gerektiriyor ve ulusal planlamacılar, Amazon havzasındaki nehirlerin kullanılmadığını ileri sürüyorlar. Madeira Nehri planı, nehir üstünde dört hidroelektrik baraj kurulmasını öngörüyor. Bunlardan Bolivya sınırı ve Porto Velho da yer alan Jirau ve Santo Antonio da bulunan iki tanesinin inşaatına başlanmış durumda. Jirau barajı eyalet merkezinden 150 km uzakta ve mw enerji üretecek. Santo Antonio nun kapasitesi ise olacak. Rondônia ya komşu Acre ve Maranhão (Atlantik kıyısından kuzeye doğru) eyaletlerinin izole sistemlerini ulusal elektrik dağıtım şebekelerine bağlama amacı güden Büyüme Hızlandırma Programı nın iki öncelikli projesi bu projeler2. Bazı analizcilere göre geniş ölçekte planlanan, Amazon un hidroelektrik potansiyelinden, endüstriyel yoğunluğun yüksek olduğu Brezilya nın Merkez-Güney bölgelerinin faydalanmasını sağlamak ve madencilik, metal inceltme, çimento üretimi gibi enerji tüketiminin fazla olduğu sektörlere elektrik desteği vermek. Bu, Brezilya yı Pasifik e bağlayan lokomotif olan tarım sanayine de destek teşkil edecektir3. Ulusal ekonominin tarihi çekirdeğinden, Sao Paulo ve güney eyaletlerden başlayan genişleme, devasa hidroelektrik projelerinin geliştirildiği, otoyol sistemiyle desteklenen, hayvancılık ve madenciliğin yapıldığı kuzey eyaletlerine yayıldı. Başkan Lula, Büyüme Hızlandırma Programı nın uygulanmasına 2007 nin başlarında Brezilya nın Gayrısafi Milli Hâsılası nın %23 üne karşılık gelen dört yıl için, 503 milyar dolarlık çok büyük yatırımlarla girişti. Petrol sektörünü bir kenara bırakırsak, 78 milyar dolar maliyetindeki en büyük yatırım, elektrik enerjisi üretim ve iletimi da BHP 2, üç kat fazla kaynakla, dört yıl içinde bir trilyon doları bulan kaynaklarla geliştirildi. Elektrik enerjisi üretimi, en 2 Efraín León Hernández, op cit p Idem p. 138.

15 28 ekososyalist dergi 11I büyük yatırım sektörlerinden biri. Brezilya elektrik üretim kapasitesi, hidro, termal ve nükleer kaynaklarla petrol kaynakları da ele alındığında, 2009 da toplam mw a çıkarıldı. Hidroelektrik kaynaklardan yılda mw lık güç üretildi, ancak nehirlerin enerji üretme kapasitesi mw: Dünyanın en yüksek enerji üretim kapasitesi. Başka bir deyişle Brezilya elektrik üretim kapasitesinin yalnızca %30 unu kullanıyor Ulusal Enerji Planı mw hidroelektrik enerjiye ulaşmayı, yani büyük çoğunluğu Amazon ve Tocantins nehir havzalarında yer alan üretilen bir önceki yıla göre %65 lik bir artışı öngörüyor2. Brezilya 2022 planında sunulan orman nehirlerinden çifte güç üretimiyle kısa sürede muazzam projelerin inşası mümkün olabilir. Mayıs 2008 de kabul edilen Jirau projesinin, Brezilya nın Sürdürülebilir Enerjisi adlı, 50,1% hisseli Suez Energy, %9.9 la Camargo Correa %20 yle Eletrosul ve %20 yle Companhia Hidroelétrica de São Francisco (CHESF) şirketlerinin ortak olduğu bir konsorsiyum tarafından inşa edilmesine karar verildi. İlk maliyet olarak tespit edilen 5.5 milyar dolar, Brezilya Kalkınma Bankası (BNDES) tarafından finanse edildi. Başından beri proje eleştirilerin ve suçlamaların hedefi oldu. Proje gönüllü olarak toplumdan ayrı yaşamayı seçen yerli grupları risk altına sokmaktadır. Ulusal Çevre Enstitüsü (IBAMA) siyasi baskı altında ve kendi teknik bilirkişilerinin muhalefetine rağmen 2007 Temmuzunda bu projeyi onayladı. Konsorsiyum böylesi bir değişikliğin çevresel etki değerlendirmesini yapmaksızın maliyetleri düşürmek için baraj sahasını nehrin 9 km daha aşağısına taşıdı. Şubat 2009 da IBAMA, izin almaksızın yeni bir alan kullanmaya başladığı için proje çalışmasının durdurulmasına karar verdi ve ağır bir cezaya mahkûm etti3. Haziran 2009 da çevre gruplarının protesto ve gösterileri arasında, nihai çevre izinleri çıktı. Bolivya da sınıra çok yakın olduğu için, baraj göllerinin sıtma ve humma gibi hastalık riskini arttırdığı gerekçesiyle projeyi eleştirmişti4. Brezilya medya kaynaklarına göre, proje alanında sıtma, bir önceki yıla kıyasla 2009 un yedi ayı içinde %63 lük bir artış göstermiştir. Ormanda İsyan İnşaat halinde olan bu iki proje kapsamında yaklaşık %70 i diğer eyaletlerden olmak üzere işçi istihdam ediliyor. Yalnızca Jirau da büyük çoğunluğunu düşük maaşlı (aylık ortalama 1000 real, yani 600 dolar) işçilerin oluşturduğu kişi çalışıyor. Kuzeydoğu, kuzey ve hatta güney Brezilya dan, genelde kendilerine yevmiye ve gerçekte olduğundan daha iyi çalışma şartları vaat eden (gatos, kediler denilen) işe alan simsarlar tarafından kandırılarak ormanda yer alan yalıtılmış iş sahasına geliyorlar. Bütün işçiler, gatos lara sundukları hizmet için ödeme yapmak zorundalar. 1 Agência Nacional de Energia Elétrica (ANEEL), Atlas de energia elétrica do Brasil, Brasília, 2008, p Idem. 3 Folha de São Paulo, 19 February O Globo, 13 March Sahaya geldiklerinde zaten borçlu konumda bulunan işçiler, şirket mağazalarından satın almak zorunda olduklarından yemek ve ilaç gibi ihtiyaçlarını normalde olduğundan çok daha pahalı karşılıyor. Çoğu ahşap barakalarda barınan işçiler, yere serili minderlerde uyuyor. Banyolar az, uzak; elektrik yok ve çok kalabalıklar. Rondônia daki göçmenlerin rahibi Maria Ozânia da Silva, yevmiyelerinden memnun olmayan işçilerin maaşlarından hiçbir açıklama yapılmaksızın kesinti yapılıyor diyor5. İşçilerin ilk yakındıkları sorun Jirau dan sorumlu şirket olan Camargo Correa nın fazla mesai ücreti ödememesi. Fakat işçilerin başkaldırısı yevmiyelerle ilgili değil, fakat haysiyetle ilgili, diyor muhabir Leonardo Sakamoto. Protestocuların on temel talebi var: amirlerin ve güvenlik görevlilerinin -ki bunlar hücre cezaları verebiliyorlar- saldırgan tavırlarının sonlandırılması. Sarhoş biçimde barakalara gelen amir ve güvenlik görevlilerinin saygılı davranması; ofis çalışanlarının ve işçilerinin manevi tacizlerinin sonlandırılması; iş sahası uzak olduğu zaman ulaşım zamanının da ücretlendirilmesi; yemekhanelerde hizmetin seri verilmesi; yerel ücretler üzerinden günlük tayının ödenmesi6. Sakamoto ya göre, günümüzde çalışan işçilerin profilleri, 1990 larda çalışanlardan daha farklı. Bugün işçiler, cep telefonu ve internet kullanıyor, dünyada olup bitenin farkındalar, iyi giyinmekten gurur duyuyorlar, saygı bekliyorlar ve genelde haysiyet kelimesini kullanıyorlar. Bina ve yatakhanelerin kötü koşulları canlarını sıkıyor, ailelerinden uzak kalmaktan hoşlanmıyorlar ve kötü muamele onları çileden çıkarıyor. Büyük projelerde deneyimli mühendis Silvio Areco da bu değişikliğin altını çiziyor: Önceden iş sahasında emirleri veren kişi neredeyse teğmendi, otoritesi vardı. Şimdi bu sökmüyor. İşçinin daha fazla özgürlüğü var.7 Şirketler acele ediyor zira iş, takvimin gerisine düşme eğilimde, dolayısıyla işçiler üzerinde baskı kuruluyor. Eylül 2009 da Çalışma Bakanlığı kölelik benzeri koşullarda çalışan 38 işçiyi serbest bıraktı, Haziran 2009 da Jirau da da 330 adet çalışma koşulu ihlali tespit etti. Temel problem güvencesizlik8. Da Silva ya göre, göç edenler simsarların ve inşaat şirketlerinin kolay hedefi haline geliyorlar, zira onlar hiçbir şekilde koruma altında değiller. Ancak sorunlar, yalnızca iş yeriyle sınırlı değil. Aluisio Vidal, Jirau yakınlarındaki Jaci-Paraná kasabasının rahibi ve Rondônia eyaletinin Sosyalizm ve Özgürlük Partisi (Partido Socialismo e Liberdade PSOL) başkanı ve suç oranlarında ve fuhuştaki artıştan şikâyetçi ve 2010 arasında, Porto Velho nüfusu (yarım milyon sakin var) %12 oranında artarken, aynı dönemde cinayetlerde %44, Çocuk Koruma Mahkemesi ne göre de çocukların cinsel istismarında ise %76 oranında artış gözlemlendi9. 5 Maria Ozânia da Silva, ile röportaj IHU Online, 14 March A luta por respeito e dignidade, Leonardo Sakamoto en blogdosakamoto.uol.com.br 7 Folha de São Paulo, 20 Mat Leonardo Sakamoto, idem. 9 A rebelião de Jirau, IHU Online, op cit. Bölgedeki aktivist örgütlenmeler, Amazon Nehirleri İttifakı (Aliança dos Rios da Amazônia) adı altında bir araya geldi, Muhtemel tüm problemler Jirau da toplanmıştı: Ölçüsüz bir tempoda, proje bölgeye fahişeliğin, genç balıkçılar ve nehir yatağında yaşayanlar arasında uyuşturucunun, emlak vurgunculuğunun, gıda fiyatlarında artışın, beklenmedik felaketlerin ve şiddetin tüm tiplerinin kalkınması nı getirdi.1. Projenin başından beri işçilerin durumunu takip eden Barajdan Olumsuz Etkilenenler Hareketi nin koordinatörü (Movimento dos Atingidos por Barragens-MAB) Elias Dobrovolski, Jirau bölgesinin çok ciddi problemlerle yüz yüze olunduğunu ifade ediyor sakini olan kasabaların şimdiki nüfusu Bu kadar fazla insan için yeterli altyapı yok- projelerle gelen insanları desteklemek için yeterli okul, sağlık ocağı, polis desteği 2 Bunlara ek olarak, BHP nin büyük projeleri işe bağlı ölümlerde ortalamanın çok üstünde oranları yakaladı. Brezilya inşaat endüstrisi işçide 23.8 olan ölüm oranı, BHP de İttifakın bileşenleri Movimento Xingu Vivo para Sempre, Aliança Tapajós Vivo, Movimento Rio Madeira Vivo, and Movimento Teles Pires Vivo. 2 O conflito em Jirau é apenas o início do filme, IHU Online, 24 Mart Birleşik Devletlerde bu oran de 10, İspanya da 10.6, Kanada da 8.7. Brezilya daki durum normalde olması gerektiğinden fazla, çünkü şirketler işçileri korumak için yeterli teknolojiye sahip 3. Barajdan Olumsuz Etkilenenler Hareketi aynı zamanda 12 saatten fazla süren iş günlerinin ve iş sahalarındaki salgın hastalıkların varlığına dikkat çekiyor. Her şeyi daha kötüye götüren, şirketlerin, sabotaj şüphesiyle sendikalar aleyhine suç isnat edebilmek için, eski albayları kiralaması oldu4. İsyan güç sembollerini hedef alıyordu. Saldırıların şahitleri, yok etmeye gelen adamların ilk olarak gözetmen ve mühendislerin kışlasını hedef aldığını söylediler.5. Sendikalar, İş Hayatı ve Hükümet Brezilya daki toplum inşasında istihdam edilenler 2006 da 1.8 milyonu, 2010 da ise 2.8 milyonu aştı. İnşaat sektöründeki işsizlik ise yalnızca %2.3. Sendikalar 2014 teki Dünya Kupası ve 2016 Olimpiyat Oyunları da dahil olmak üzere, BHP kapsamındaki altyapı çalışmalarının tam gaz devam ettiğini ve yaklaşık bir milyon işçinin istihdam edileceğini tahmin ediyor. Bu şirket- 3 Mortes em obras do PAC estão acima dos padrões, O Globo, 26 Mart Nota do MAB, 18 Mart 2011 at 5 O Estado de São Paulo, 19 Mart 2011.

16 30 ekososyalist dergi 11I ler için de sendikalar için de altından kalkılamayacak ezici bir rakam. Jirau daki isyan herkeste şaşkınlık yarattı: hükümet, iş adamları ve sendikalar. İnşaat konsorsiyumunun başkanı Victor Paranhos: İşin kötüsü, altında yatan sebebi bilmiyoruz. Liderleri bile yok.1 diyor. Sendika başkanlarının durumu da çok farklı değil. Bu durumu, Força Sindical sendikasının başkanı Pereira da Silva, Jirau daki bu isyanlarda, ateşkes için müzakere edebileceğimiz bir lider olmadığını fark ettik.2, şeklinde belirtiyor. Central Única dos Trabalhadores (CUT) te, dışarda kalmamak için, işçilere karşı hükümeti savundu: İşe dönmek zorundalar. Ben Brezilyalıyım ve bu tesisin işlediğini görmek istiyorum.3. Toplumsal protestoları kurumsal mecralara kaydırmaya çalışan ve hareketi kitlesel polis desteğiyle zaptedebileceğine inanan (hükümet askeri kolluğun 600 mensubunu olay yerine gönderdi), örgütlü emek ve iş dünyasının ortaklaşan kültürü, isyanın aslında yevmiyelerle ilgili olduğunu kavramaktan çok uzak. Barajdan Olumsuz Etkilenenler Hareketi, yerli halklar, kilise iştirakinde yürütülen toplumsal hareketlerin her biri durumu farklı bir açıdan ele alıyor. İsyan otoriterliğin sonucuydu ve doğanın ve emeğin sömürüsü sonucunda zenginleşenleri hedef alıyordu diye belirtiyor, Barajdan Olumsuz Etkilenenler Hareketi nin sözcüsü4. Instituto Humanitas Unisinos un fikrine göre, ne sol ne de çevreciler Jirau hareketinin arka planındaki sebeplere karşı duyarlılık gösterdi. Çeşitli hareketlerin internet sayfalarında bu çatışma nadiren yer buldu. Gazeteci Janio de Freitas, Jirau daki isyanın ve Arap devrimlerinin şiddet birbirlerine benzer, ama bu iki olaydan da yapılan alıntılar, hep olumsuz oldu. diyerek durumu özetliyor5. 5 Nisan da Santo Antonio işçileri, CUT ve Odebrecht şirketi arasında anlaşma için oylama yaptıktan sonra, 10 günlük grevin ardından işe döndüler. Bu mutabakat ileride tekrar görüşülmek üzere yevmiyelerde %5 artış, yemek ödemelerinde 110 real den 132 real e artış, üç ayda bir beş günlüğüne aile ziyareti için izin ve bu yolculuk masraflarının karşılanmasını kapsıyor6. Jirau da ise Camargo Correa ile yürütülen müzakereleri bekleyen işçiler, 20 gün sonunda hala işi duraklatıyor. Jirau da İsyan hakkındaki rapora göre, BHP, Getúlio Vargas, Juscelino Kubitschek dönemindeki görkemli Brezilya projesini yeniden üreten kalkınmacı model ile askeri diktatörlüklerin bir sentezi. Bu devasa projelere dayanan, enerjinin sömürüsü ve onun mal ihracatına dayalı bir ulus tarafından tüketimini teş- 1 O Estado de São Paulo, 18 Mart Dilma quer saída para greves em obras do PAC, Jornal Valor, 24 Mart A rebeliao de Jirau, op cit. 4 MAB, 17 Mart Depois da hora certa, Folha de São Paulo, 20 Mart CUT, 4 Nisan 2011 at vik eden bir proje7. Brezilya nın geometrik olarak büyümesini öngören bu plan, Amazon un tüm kaynaklarının metaya dönüştürülmesiyle son bulacak. Emek ve iş dünyasıyla bu plan paylaşıldığından bu yana, sağ ve sol cenahta, hükümet ve muhalefette yalnızca birkaç örgütlü muhalif var. MAB hareketi, 20 yıl içinde ellerinden çıkacak olanlar için direniş sergiliyor. Bu hareket, su ve enerji meta değildir sloganından yola çıkıyor. Jirau isyanı, Brezilya nın en yoksul emek gücünü oluşturan işçilerin, derin kapitalizme ve modernleşmeye dayanan hırs küpü projelere bir cevabı niteliğinde. MAB hareketinden Gilberto Cervinski, sorunu özetliyor: Madeira Nehri üzerine elektrik üretim tesisi kurmak, Amazon bölgesini onlarca hidroelektrik projeye açmak anlamına gelmektedir. Hem de esas sorunu sorgulamadan: Ne için enerji? Kimin için enerji?8 Raúl Zibechi Uruguay, Montevideo daki Brecha bünyesinde çalışan uluslararası bir analist, Multiversidad Franciscana de América Latina da toplumsal hareketler üzerine ders veriyor ve araştırmalarını yürütüyor ve aynı zamanda çeşitli toplumsal grubun danışmanlığını yapıyor. Americas Program da aylık köşe yazıları yazıyor. (www.cipamericas.org) Kaynakça: Coordenação das Organizações Indígenas da Amazônia Brasileira (COIAB), 24 March Efraín León Hernández, Energía amazónica. La frontera energética amazónica en el tablero geopolítico latinoamericano, Posgrado de Estudios Latinoamericanos, UNAM, México City, Instituto Humanitas Unisinos, A rebelião de Jirau, in Conjuntura da Semana, 28 March Maria Ozânia da Silva (Pastoral do Migrante de Rondônia), interview in IHU Online, 14 March Manifesto de apoio aos operários e atingidos do Madeira, MST, CPT, CUT y MAB, 31 March Movimento dos Atingidos por Barragens (Movement of Those Affected by Dams-MAB), Trabalhadores de Jirau dizem ser tratados como bandidos, Folha de São Paulo, 21 March Çeviren: Deniz Gedik 7 IHU Online, 28 Mart Idem. Suriye de İsyan İsyanın Kökleri ve Geleceği Hasan Halid Şatila* Suriye de 15 Mart ta başlayan isyan hareketi kendiliğinden oluşan bir harekettir. Halk yığınlarının gündelik hayatta maddi ve ruhsal olarak katlandığı tüm sıkıntıları yansıtan bir tepkidir. Bu koşullar, işçi sınıfını temsil eden, mevcut durumu maddeci ve siyasal programa dönüştürülmüş bir kavrayış tarzını geniş halk yığınlarına kazandıran siyasal bir parti olmaksızın daha üst bir düzeye çıkamayacak kendiliğinden bir bilinç yarattı. Tüm Suriye Solu nu, bilinçli ya da bilinçsiz bir şekilde iktidar aygıtının bütünleyici bir parçası olmakla itham ediyorum. Sürmekte olan isyan sürecinde Suriye Solu nun takındığı tutum, rejimle diyalog halinde krize son vermeye çalışmak şeklinde bir politikada somutlaşıyor. Üstelik Suriye rejiminin tutumu da aynı doğrultuda. Sekiz yıldır varlığını alacakaranlıkta sürdüren Suriye sol hareketleri, bu süreç dahilinde giderek felçleşmiş ve halk kitlelerinden uzaklaşmış durumda. Şimdi, hareketle dayanışma broşürleri yayınlıyor olsalar da, hâlâ aşamalı ve barışçı reformlar elde etmek adına rejimle siyasal diyalog kurma görüşünü savunuyorlar. Suriye devrimine yönelik bir halk hareketi olarak adlandırdığım mevcut hareket, her protesto gösterisinde ana slogan olan bir ifadeyi [ Halk rejimi yıkmak istiyor! ] duvara yazdıkları için iki gencin tutuklandığı güney kenti Daraa da başladığından bu yana Beşir Esad ı yıkmaya çalışıyor. Bu hareket Tunus ve Mısır daki isyanlar gibi kendiliğindendir, ancak yine de bazı farklılıklar var: Tunus ta örgütlü politik seçkinler ve sendikalar başından beri isyana katılmıştı, ayrıca gerek Tunus ta gerek Mısır da uluslararası bağlantıları olan çeşitli insan hakları ve sivil toplum örgütleri isyanların içinde yer aldılar. Suriye de ise sendikalar devlet aygıtının bir parçasıdır (sol un ve diğer örgütlerin sendikalarda faaliyet göstermesi yasaktır) ve çok şiddetli baskılar vardır. Net üzerinden yurtdışı örgütlerle ilişki kuran herhangi bir Suriyeli, düşmanla iletişim kurmak suçlamasıyla özel bir mahkemede yargılanarak yıllarca hapiste yatma riskine girer. Mısırlı aydınları ve işçileri etkileyen Bıktık artık! türü politik akımlar Suriye de yok. Devrimci eğilimleri olan aydınlar, en az 15 seneden başlayan cezalarla hapse atılmakta. Suriye deki isyan ülke ve toplum geneline yayılmıyor. Merkezi devrimlerden çok komşu ülkelerde ortaya çıkan ayaklanmaların bir benzeri suretinde. Şu ana kadar isyanın başlıca aktörleri, moderniteye ulaşmak isteyen eğitimli ve işsiz gençlerdi. * Hasan Halid Şatila uzun yıllardır Paris te sürgünde yaşayan, 1944 Şam doğumlu Suriyeli bir sol muhalif. Paris Üniversitesi nde siyaset felsefesi alanında doktora yapan Hasan Halid, 1975 de kurulan Suriye Komünist Eylem Partisi nin bir üyesidir.. Endüstriyel işçiler isyana bireysel olarak katılıyorlar; fakat sokak eylemlerine katılanların büyük bir çoğunluğu lümpen proleterya dediğim, işsiz, düzenli bir işi olmayan, yokluklar ve imkânsızlıklar içinde yaşama savaşı veren toplumsal kesimlerden geliyor. Bunlar kısa süreliğine, orda burada ve çoğunlukla hizmetçilik, hamallık, kapıcılık gibi kentsoylu sınıfa hizmet alanında çalışan insanlar. Sosyal güvenceden ve sosyal yardımlardan yoksunlar. Hareketin diğer bir bileşeni ise alt orta sınıflar ve özellikle de üniversite mezunu işsiz gençler. Bugün Suriye deki üniversite mezunlarının yüzde 20 si işsizdir. Bu gençler evlenemiyor, çünkü işsizlik ve ciddi boyuttaki konut yetersizliği nedeniyle aileleriyle birlikte yaşamak zorundalar. Sokak eylemlerinde erkekler ve kadınlar birlikteler, kadınların harekete katılımı kabul görüyor. Facebook da onların nasıl yaratıcı olduklarını, edebiyat, medya ve örgütlenme alanında nasıl yeni devrimci yöntemler geliştirdiklerini görebilirsiniz. Protestocuların ortalama yaş düzeyi 30, oysa siyasal partiler ve sivil toplum örgütlerindeki ortalama yaş düzeyi muhtemelen 50 yaş dolayındadır. Bu gençler sosyal talepler ortaya koymuyor; gündelik hayatta karşı karşıya oldukları tüm sorunları siyasal demokrasi ve özgürlüğün çözebileceğini düşünüyorlar. Esad ı devirmenin yanı sıra esas amaçları anayasayı değiştirmek. Özellikle Arap Sosyalist Baas Partisi ni, tanımlanmamış bir milliyetçi ve ilerici cephe yle birlikte devletin başı olarak tayin eden Anayasa nın 8. Madde sinden kurtulmak istiyorlar. Bu cephe, artık çok etkili olmasalar da, Baas Partisi yle birleşmiş iki tarihi komünist partisi ile Nasırcı (Pan-Arap) ve milliyetçi partileri ifade ediyor. Suriye deki hareket henüz rejimin varlığına yönelik ciddi bir tehdit üretebilmiş değil. Daha önce belirttiğim gibi, bu hareket Esad ı bertaraf etse de, iktidar yapısını değiştirmeyecek olan bir askerî darbe ya da dinsel ve etnik temelli bir iç savaş gibi tehlikeler var. İsyan, Suriye halk kitlelerini harekete geçirmek için sadece siyasal demokrasi değil, halkı çok daha genel ölçüde kazanabilecek sosyal talepler de ortaya koymak zorunda. Birleşmiş Milletler rakamlarına göre halkın yüzde 25 i ile muhalif ekonomist Arif Dalila ya göre halkın yüzde 50 si arasında bir kesim yoksulluk çizgisinin altında yaşıyor. Suriye ekonomisi, örneğin Tunus ekonomisinden çok daha güçlü olduğu halde orta sınıflar bir azınlığa dönüşmüş durumda. Beşir Esad ve babası Hafız Esad dönemlerinde piyasanın serbestleştirilmesi ve kamu işletmelerinin özelleştirilmesi sonucu sermayenin yeni burjuva kesimlerin elinde birikmesi, orta sınıfları yıkıma uğrattı. Orta sınıfların bir bölümü sermaye birikimini sürdürebilse de,

17 32 ekososyalist dergi 11I oldukça iyi yaşamaya alışık diğer orta sınıf kesimleri, şimdi nüfusun büyük çoğunluğunu oluşturan ücretli sınıfların yaşam tarzına benzer bir hayat sürmeyi öğreniyorlar. Bir kamu çalışanı ya da ordu memurunun, muhtemelen işsiz birkaç üyesi olan ailesinin ihtiyaçlarını karşılamak için günde iki ya da üç işte birden örneğin geceleri taksi şoförlüğü ve gündüzleri eğitmenlik çalışması gerekiyor. Et ve meyve fiyatları yukarı fırladı. Şu anda Suriye deki fiyatlar Fransa daki fiyatlarla aynı düzeyde. Geçimini emeğiyle sürdüren alt toplumsal kesim yıllardır et yiyemiyor. Ülke mutfağının temeli olan fava fasulyesi bile ücretli çalışanlar için çok pahalı hale geldi. İnsanlar, nohut ve özellikle ekmekle yetinmek zorunda. Turp, zeytin, soğan ya da pirinç ve (Kısır için) bulgur gibi diğer birkaç sebze, ücretli çalışan sınıfların ve lümpen kesimlerin ana öğününü oluşturuyor. Tunus ve Mısır dan farklı olarak, Suriye de hayatını turizmden kazanan çok az sayıda insan var. Güvenlik ajanları etraftaki yabancı turistleri hemen takibe alıyor, bu ise ülkenin turizm potansiyeli taşıyan zengin tarihî mirasına rağmen turizmi itici hale getiren bir şey. Suriye tarım alanında kendine yeterli bir ülke olabilir, ama değil. Mısır da olduğu gibi en iyi buğday ve pamuk ihraç edilirken, kalitesiz pamuk ve kötü buğday dışarıdan ithal ediliyor. Köylüler de isyanı destek veriyor, çünkü kır burjuvazisi ve büyük toprak sahipleri tam olarak politik değilse bile ekonomik olarak rejimle ittifak halinde. Tarım reformu feodal toprağı küçük köylülere yeniden dağıttı, ancak köylüler kredi, traktör, satın alma örgütü gibi ihtiyaç duydukları destekleri bulamıyor. Sürekli kıtlık tehlikesi altındalar ve kredi için eski feodallere bağımlılıkları sürüyor. Genellikle ya ücretli işçi, ortakçı ya da kiracı olarak bu feodaller için çalışıyorlar. Köylülerin isyanı desteklediğinin kanıtı, küçük kentlerde ve büyük kentlerin varoşlarında yaşayan halkın büyük kent merkezlerinden çok daha önce sokağa inmesidir. Ülkenin iki büyük kenti olan ve yoğun bir endüstriyel işçi nüfusuna sahip Şam ve Halep kentlerinde gösteriler birkaç üniversite fakültesiyle sınırlı kaldı, örneğin tıp ve bilim öğrencileri başkentte bir oturma eylemi yaptılar. Bu iki kentteki ticaret ve sanayi odaları son derece olumsuz bir rol oynadı. En büyük protesto gösterileri Daraa gibi kentlerle, Nava ve Zalkhab gibi köylerde gerçekleşti. Daraa protesoların odak noktası olarak kaldı. Bu kent yoksulluğun kalesi olduğu için hareketin de kalesiydi. Daraa nüfusu çoğunlukla küçük köylüler ya da duvar işçilerinden oluşuyor. Suriye nin Lübnan a müdahalesi esnasında birçok duvar işçisi, Lübnan burjuvazisi ve petrol zengini Körfez ülkeleri için inşaatlarda çalışmaya gitti. Suriye nin Lübnan dan çekilmek zorunda kalmasını takiben Suriyeli işçiler, özellikle de Daraalı duvarcılar evlerine dönmek zorunda kaldı. Fakat onlar için Suriye de iş yok, çünkü ülkede çok az inşaat var rejim, fiyatları düşük tutmak için gayrimenkul piyasasını kısıtlıyor. Dolayısıyla bu işsiz duvarcılar Daraa nın isyanda merkezi bir rol oynamasının önemli bir nedeniydi. Daraa birçok köyün isyana katıldığı Hauran bölgesinin başkentidir. Burası önemli bir buğday üretim bölgesi, fakat toprak volkanik olduğu için köylüler sürekli bir yoksullaşma eğilimi içinde. Diğer Suriyeli ler, iyi ama bedava çalmaya hazır aptal işçiler olduklarını söyleyerek bu insanlarla dalga geçer. Yoksulluk nedeniyle bölge halkının eğitim düzeyi çok düşük. Bu insanlar çok erken yaşlarda çalışmaya başlamak zorunda. Genel olarak hükümette temsil de edilmiyorlar. Bu bölgedeki köylülerin çoğu aslen kuzeydeki kürt bölgesindendir lerde Fırat Nehri üzerine büyük bir baraj inşa edildiğinde, hükümet onları bölgeden çıkardı ve en verimli arazileri Arap köylülere verdi. Rejim o bölgede bir Kürt milliyetçi hareketinin ortaya çıkma ihtimalini azaltmak için baraj etrafında bir Arap kuşağı oluşturmaya çalıştı. Bu nedenle Hauran bölgesindeki küçük köylülerin çoğu iki kat fazla zarar gördü; sözde Arap milliyetçiler tarafından hem soyulup baskı altına alındılar, hem de birer köylü ve duvar işçisi olarak yeniden sömürüye tabi tutuldular. O nedenle bu kent ilk isyancı kentler arasındaydı. Bölgedeki yoksulluğun insanları cesaretli ve zorlu hayat koşullarına alışkın kılması gibi genel bir faktör de var. Suriye muazzam ölçüde bölgesel eşitsizlikler barındıran bir ülkedir. Zenginler Fransa daki gibi harcama yapar ve yaşarlar. Şimdi protestolar Lübnan sınırına yakın Homs kentiyle bir kuzey sahil kenti olan Baniyas da yoğunlaştı. Her iki kent de ordu tarafından kuşatıldı. Bu iki kent önemli, çünkü çoğunluğu Sünni olan bölgeler ile ağırlıklı olarak Alevi olan sahil bölgesiyle bağlantılılar. (Suriye nin yüzde 80 i Sünni Müslüman dır; kalan nüfus ise Alevi Müslümanlar ve Hristiyanlar dan oluşur). İktidarın yapısı bütünüyle değilse de genel olarak Alevi gruplara ve Alevi etnisitesine dayalıdır. Aleviler iktidara, orduya ve güvenlik aygıtlarına hakimdir. Beşir Esad, durumu Sünniler, Aleviler ve Hristiyanlar arası bir iç savaşa dönüştürmeye çalışıyor, sol ise bu tehlike nedeniyle rejimi desteklemek gerektiğini söylüyor. Her iki taraf da böylesi bir durumda ortaya çıkabilecek bir dış müdahale tehlikesini vurgulamakta. Oysa sokaktaki hareket çok açık ve bilinçli bir şekilde, kuzeydeki Kürt bölgeleri dahil Suriye nin birliği için çağrıda bulunuyor. Beşir Esad ın sloganı şu: Tanrı, Suriye ve Beşir; işte, ihtiyaç duyduğumuz her şey! İsyan ise, Tanrı, Suriye ve Özgürlük; işte, ihtiyaç duyduğumuz her şey! ve Birleşik Suriye! sloganlarıyla karşıt bir yönde ilerliyor. Suriye rejimi kendini meşrulaştırmak için, Beşir Esad ı Tanrı mertebesine yükselterek dini kullanıyor. Mısır da olduğu gibi Suriye de de bazı çevreler Tanrı referansını Beşir Esad ın en yüksek otorite olmadığını vurgulamak amacıyla kullanmakta. Araplar arasında Allah referansının dinsel anlamlı olması şart değildir, ama olabilir de. İsyancı gençler bunun çok iyi farkında. Kendilerini fundamentalistlerden ayırt etmek için özgürlük sözcüğünü kullanıyorlar. İsyanın ilk günlerinde büyük bir camide yapılan bir gösteride, fundamentalistler Alllahu ekber sloganını atarken, gençler Özgürlük, özgürlük, özgürlük! sloganını attı. Gençler hem rejimi hem de Arap dünyasındaki emperyalist tahakküme ilişkin dördüncü bir sloganı da ekledi: Suriye halkı aşağılanmayı kabul etmeyecek! Suriye de ve Arap dünyasındaki isyanın tarihi arka planı, Saddam ın ordusunu Kuveyt ten kovan birinci Körfez savaşı [baba Esad bu savaşta baba George Bush la beraberdi], Irak ın işgali ve Gazze deki İsrail katliamları gibi emperyalist saldırganlıklar eşliğinde bu halkların yaşadığı aşağılanmalardır. Tüm bunlar, diğer Arap rejimlerinde olduğu gibi, milliyetçi söylemine rağmen Suriye iktidar sisteminin de gerçek bir ulusal kurtuluş stratejisine sahip olmadığını gösteriyor. Şüphesiz ki Suriye deki toplumsal patlamada Tunus ve Mısır ın etkisi vardı, ama 2009 seçimleri sonrasında İran da ortaya çıkan hareket de çok önemliydi. İran daki ayaklanmanın Arap hareketlerinin habercisi olduğunu düşünüyorum. Modern Suriye Toplumunun Doğumu ve Gelişimi Maddeci bir analiz yaptığınızda, Suriye de iki tür burjuvazi olduğunu görebilirsiniz: Bürokratik burjuvazi (apparatchiks) ve geleneksel ticaret burjuvazisi. Bürokratik burjuvazi Hafız Esad ın 1970 de iktidara el koymasıyla ortaya çıktı. Devlet ile yabancı yatırımcılar arasındaki her sözleşme için ya da geleneksel burjuvaziye verdiği her bir proje ruhsatı karşığında yüzde 10 komisyon alan büyük ordu ve istihbarat servisleri liderlerini adlandırmak için insanlar Bay yüzde on ifadesini kullanıyordu. Mali sermayenin apparatchiks in elinde toplanmasına yol açacak biçimde, zamanla iktidar aygıtı içinde yer alan herkes bay yüzde on haline geldi. Esad ın oğlu Beşir 2000 de iktidara geldiğinde, apparatchiks dediğimiz kesim biriktirdiği sermayeyle dünya ve Suriye pazarına yatırım yapmaya başladı. Beşir Esad rejiminin ekonomik reformları piyasayı serbestleştirerek, özel sektörün büyümesini desteklemeye başladı. Bu durum fiilen orta sınıflardan doğan bürokratik burjuvaziyi daha da zenginleştirdi. Fakat orta sınıfta bir yarık da üretti. İktidara geldiğinde Baas [Uyanış] Partisi geleneksel burjuvaziyi tasfiye etmedi. Egemen üretim tarzı kapitalist ve emperyalizme bağımlı kaldı. Bürokratik burjuvazi ise yarattığı şeyi yanlış biçimde Marksist anlamda ne kapitalist ne de sosyalist olan bir toplumsal üretim tarzı olarak tanımladı. Baasçılar 1963 darbesiyle iktidara geldiklerinde, büyük ve orta boy endüstriyi millileştirerek tüm işletmelerin yönetimini kendi apparatchiks ine verdi. Baas Partisi nin darbe döneminde sadece 500 üyesi vardı. Fakat zamanla kapılarını her türlü fırsatçıya açtılar de [Suriye Nasır ın Mısır la birleşme önerisine karşı çıktğında] Nasır ın Mısırı yla Suriye Baas partisi arasındaki ilişkilerin kopması sonucu birçok Suriyeli Nasırcı akımlara katıldı. Baasçılar ordu desteğiyle iktidarı ele aldıklarında yavaş yavaş tüm diğer partileri ezerek bir tek parti sistemi kurdular. Anayasa sı olmayan zora dayalı bir yönetim ortaya çıktı. Esad ın bir başka askerî darbeyle iktidara geçtiği 1963 ve 1970 arası dönemde özel sektör hızla bürokratik burjuvaziyle birleşti. Apparatchiks, ekonomiyi piyasa kapitalistlerinin yönetmesine ihtiyaç duydu. Bu, gayrimenkul ve ithalat/ihracat ticareti için çok uygun bir dönemdi. Esad ın 1970 darbesi [rakip iktidar merkezlerinin varlığı nedeniyle ortaya çıkan politik istikrarsızlıkla geçen yılların ardından] ilk konsolide Suriye devletini kurdu Suriye nin Fransa dan bağımsızlığını kazanmasından önce ülke şimdiki şeklinde değildi. Piyasa burjuvazisi komprador-bürokratik burjuvazinin bir müttefiki haline geldi ( Komprador terimini kullanıyorum, çünkü bunlar çokuluslu şirketlerin temsilciliğini yapan insanlardı). Böylelikle her iki burjuvazi de Hafız Esad yönetimi altında zenginleşti, gelişti. Hafız Esad, uluslararası arenada güçlü bir askerî varlığı olan anayasal bir devlet inşa etmek istiyordu. Rüyası Bilab-al-cham ı [bazen İngilizcede yanlış biçimde Levant (Doğu Akdeniz ülkeleri) denen Suriye, Lübnan, Filistin ve Ürdün ü ] liderliği altında birleştirmekti de, yaptığı darbenin hemen öncesinde Baas Partisi nin Marksist olduğunu iddia etmeye kalkıştı, iki yüzlü biçimde Filistinli lere destek sözü bile vermişti. Oysa gerçekte İsrail 1967 de Suriye nin Golan Tepeleri ni işgal ettiğinde bir general ve Savunma Bakanı olan Esad, Filistinli lere yapılan bütün yardımları kesti. Kuzey Ürdün de Filistinli lerin katledilmesine izin bile verdi Suriye ordusu [1970 de Ürdün Kralı Hüseyin in ülkedeki Filistin hareketini kanla bastırmaya giriştiği] Kara Eylül dönemi boyunca kenarda kalarak, sadece olup biteni izlemekle yetinmişti. Bir ay sonra darbe yapan Esad, bütün solcuları tutukladı ve kendini Baas Partisi nin yaklaşık Marksist lideri olarak tanımladı. Anayasa cumhuriyet in yüce otoritesi olan devlet başkanlığını Hafız Esad a verdi. Esad olağanüstü hâl ilan edebilir, sokağa çıkma yasağı uygulaması koyabilir, özel mahkemeler düzenleyebilir ya da bir Yüce Devlet Güvenlik Mahkemesi kurabilirdi. Bu dönem boyunca istediği anda halk meclisini dağıtma yetkisi olan Esad, ülkeyi kararnamlerle yönetebilirdi. Bireysel ve sosyal özgürlükleri güvenceye alan tüm anayasa maddeleri örneğin sivil örgütlenme ya da gösteri yapma özgürlüğü General Esad ın özel güçleri tarafından çiğnendi. Bu istisna hâli, sol özellikle belli dönemlerde eleştiri ve tartışma özgürlüğüne sahip olsa da, 1970 den başlayarak kesintisiz devam etti. Piyasa burjuvazisi bürokratik burjuvaziyle ittifakı sayesinde sermaye birikimi açısından büyük bir bolluk dönemine nail oldu de Suriye ordusu Lübnan a girdi. Suriye ordusunun Lübnan ve Filistin ulusal hareketlerine son verebilmesi için ABD ve İsrail bu müdahaleye razı olacaktı. Yapılan bu müdahale Suriye emek ve sermaye pazarının genişlemesine de yol açtı. Ayrıca Suriye nin Lübnan a müdahalesiyle mutlu olan Körfez petroldolar ülkeleri Esad a bir hayli mali destek sağladı. Esad, refah devletini sağlamlaştırmak, yüz binlerce kişiyi yararsız işlerde istihdam etmek ve yine yüz binlerce çalışanı olan bir güvenlik aygıtını güçlendirmek için bu yardımları fazlasıyla kullandı.

18 34 ekososyalist dergi 11I Genelleşmiş bir yolsuzluk sistemi dışında hiçbir şey yapılamazdı. Söz gelişi belediyeden bir doğum belgesi almak için 15 dolar, eğer tutuklanırsanız kurtulmak için 150 dolar ya da bir şey yapmadıysanız en az 10 dolar rüşvet ödemek zorundasınız. Her tüccarın koruyucu bir generali vardır, onunla rekabet etmek için bir ithal lisansı almaya kalkışmanız mümkün değildir, yoksa yolsuzluk nedeniyle hapsi boylarsınız. Adli sistemin de bütünüyle yozlaşması sonucu, halk yargıya olan güvenini tamamen kaybetti. Yasama organı, halkın deyişiyle rejimi alkışlama meclisi ne, yürütme erki ise bir yolsuzluk idare sistemine dönüştü. Eski Baasçı Arap sosyalist ideolojisi yerini çıplak bir şiddet ideolojisine bıraktı. Rejim ülkeyi kanunlarla değil, çıplak bir şiddet siyasetiyle yönetti. Suriye ekonomisinin küreselleşmesi, Berlin Duvarı nın yıkılmasıyla [Suriyenin ittifakı olduğu] sözde sosyalist kampın çökmesini takiben, 2000 lerin başlarında başladı. Suriye ekonomik ve politik olarak dünyanın geçirmekte olduğu değişimden uzak kalmadı. Beşir Esad, Tunus ve Fas gibi bir serbest ticaret alanı arayışı içinde Avrupa Birliği yle yakınlaştı. ABD yle de bir yakınlaşma politikası izledi ve başlangıçta biraz başarı bile sağladı. Fakat Esad babasından, Suriye nin gücü uluslararası olarak müttefiklerine bağlıdır fikrini miras almıştı. Şah ın devrilmesinden sonra ittifak İran la, Hizbullah la, daha sonra da Hamas laydı. Gerek baba Esad gerek oğlu Makyavelist kişiliklerdi, çünkü onlara göre her ittifak geçiciydi ve hiçbir ittifak stratejik değildi. Dolayısıyla hep bölgesel ve uluslararası koşullara bağlı kaldılar. İsrail le gizli ve Türkiye aracılığıyla da yarıaçık görüşmeler yapmaya başlayan Beşir Esad, rejiminin iktidarda kalması için ABD öncülüğündeki uluslararası güçlerin vereceği bir güvence karşılığında İran ı, Hizbullah ı ve Hamas ı satmaya her an hazırdı. Kendisiyle yapılan yeni bir söyleşide Rami Maklouf [11 Mayıs 2011 tarihli New York Times, onu Suriye nin en nüfuzlu iş adamı, Esad ın kuzeni ve yakın dostu olarak tanımlıyor] İsrail in güvenliğinin Suriye nin başka deyişle halkın nefreti karşısında [insanların Suriye nin Maklofistan ı dediği] Beşir Esad ın ve Maklouf un güvenliğine bağlı olduğu uyarısında bulundu. İsrail Golan ı 1967 de ve 1973 savaşı sonrasında yeniden işgal ettiğinden bu yana, Suriye İsrail ile tek bir silahlı çatışmaya girmedi, İsrail e karşı tek bir mermi bile ateşlemedi. Aynı şekilde İsrail Suriye nin nükleer tesisini bombaladığında da, Suriye İsrail e herhangi bir karşı saldırıda bulunmadı. İsrail, Beşir Esad ve onun grubuna bir ölçüde güven duyuyor. Fransa Devlet Başkanı Nicolas Sarkozy de Beşir Esad ı desteklemeye çalıştı. ENA ya [ENA: Fransa da en üst düzey devlet liderlerinin eğitim gördüğü en seçkin okul] Suriye devlet yönetimini modernleştirmeyi önerdi. Beşir Esad iki sene önce bankacılık sektörünü özelleştirerek, yabancı bankaların ve ayrıca aracı bankalar yoluyla yabancı şirketlerin Suriye de yatırım yapmalarına izin verdi. İktidar sistemi içinde, sermaye birikimine uygun en iyi koşulları sağlayan ve kapitalizmin gelişmesine elverişli bir hukuk düzeni getirecek siyasal bir reforma ihtiyaç olduğu yönünde kuvvetli bir görüş var. Apparatchiks içinde bile hukukun egemenliği ve yeni bir anayasa aracılığıyla ekonomik ve sosyal koşulları liberalleştirmeye dönük bir arayış sürmekte Anayasası nın artık kullanışsız olduğu kabul ediliyor. ABD ve Avrupa Birliğ,i neo-liberal küreselleşmeyle uyumlu ekonomik reformlar ile hukuksal ve demokratik haklar açısından aşamalı açılımlar yapması yönünde Beşir Esad ı teşvik etmeye çalışıyor. Bu, son on yıldır siyasal partiler tarafından da talep edilmekte. Hemen belirtelim ki, ABD ve müttefikleri 2005 de Lübnan Başbakanı Rafik Hariri nin öldürülmesini soruşturan uluslararası mahkemede Suriye ye karşı suçlamalar getirmiş olsa da, şu anda asıl suçlanan Hizbullah tır. ABD, Esad etrafındaki bazı kişilere müeyyideler dayatsa da, Esad ın kendisi hedef alınmadı. Bu, Suriye sosyo-ekonomik oluşumunun emperyalist küreselleşmeye nasıl bağlı olduğunu açıklıyor. İkisi birbirinden ayrı tutulamaz. İsyan Nereye Gidiyor? Suriye deki durum genelleşmiş bir sivil itaatsizlik olmaktan uzak, çünkü en başta açlığa, yoksulluğa ve işsizliğe karşı mücadele olmak üzere esaslı sosyal ve ekonomik talepler ortaya koyan sloganlar yok. Bu tip sloganlar, sadece içinde sol un önemli bir rol oynadığı geniş bir birleşik demokratik cephenin yapacağı demokrasi çağrılarıyla birlikte ön plana geçebilirdi. Oysa Suriye de ne böyle bir cephe var, ne de sol. 6 Mayıs Cuma Direnişi harekette şimdiye kadar varılan en yüksek noktaydı, ülke genelinde protesto eylemi yapan10 bin gösterici vardı. Dağınık, merkezsiz ve kendiliğinden gelişen bu protestolar güvenlik güçleri tarafından vahşice bastırıldı. İsyan başladığından bu yana geçen iki aylık sürede 800 kişi öldü ve yaklaşık 8000 kişi tutuklandı ya da gözaltında kayboldu. Sol dahil politik sınıf bu hareketi ayaklanma olarak tanımlıyor ve devrim sözcüğünü kullanmıyorlar. Bunlar reformist siyasal partiler ve savundukları görüş rejimin talebiyle aynı: Aşamalı bir reform pazarlığı. Şu ana kadar rejimle muhalefet arasında bir uzlaşma yok, çünkü rejim isyan duruncaya kadar müzakere olamayacağını ifade ederken, muhalefet politik tutukluların serbest bırakılması ve hemen müzakerelere başlanması çağrısında bulunuyor. Sokaktalar, çünkü iktidara dayanmayan, tam aksine iktidara karşı gelişen bir değişim talep ediyorlar. Olası birkaç senaryo var. Birincisi, devrimci kitle hareketi merkezileşerek, hareketi daha da kitleselleştirebilen yeni bir sol ortaya çıkartabilir. İkincisi, siyasal İslam harekete egemen olarak, onu dinsel bir iç savaşa yönlendirebilir. İsyan ın başlamasından beş hafta sonra bazı küçük gruplar, Aleviler mezara, Hristiyanlar Lübnan a! sloganını atmaya başladılar. Sol un rejimle bağlarını koparamaması fundamentalistlere elverişli koşullar yaratıyor. Hareket başarıyla bastırılarak Beşir Esad rejimi güçlenebilir, ya da askerî bir darbe İran ve Hizbullah la ittifak içinde mevcut siyasal liderliğin yerine ipotesiz bir liderliği koyar. Halk ayaklanması bir devrime dönüşse bile, ABD destekli bir darbe ya da müdahale tehlikesiyle karşı karşıya olacak. İslami Fundementalizm Baasçılar 1963 de iktidara gelmeden önce siyasal İslam Suriye de çok marjinaldi. Parlamentoda yalnızca bir avuç temsilcisi vardı da tanınmış bir Müslaman Kardeşler lideriyle bir Baasçı arasında yapılan kısmi seçimlerde Baasçılar ezici bir zafer kazandı. Suriyeli ler Müslüman Kardeşler i ve ruhban sınıfı maskara ettiler. Müslüman Kardeşler hep demokrasiye ve ulusal kurtuluş devrimine karşı bir rol oynadı. Örneğin 1980 de aydınlar, işçiler ve diğer sosyal katmanların rejimden bağımsız olarak örgütlenme girişmeleriyle Suriye de ilk defa bir sivil toplum ortaya çıkmaya başladığında, bir İslam rejimi kurmak amacıyla başkaldırdılar. Rejim bu başkaldırıyı herkesi baskı altına alma bahanesi olarak kullandı. Müslüman Kardeşler in kalesi olan Hama da 5 bin silahlı kişi ayaklandı. Rejim Hama kentini kuşatarak imha etti ve iki gün içinde 25 bin kişi öldürüldü. Bir sinek bile kurtulamadı. Bugünkü Daraa nın durumu gibiydi. Sünni Mülümanlar, Hristiyanlar, Komünistler ve hatta Baasçılar fark gözetmeksizin öldürüldüler. Ordu hareket eden her şeyin üstüne ateş açtı. Şimdi Müslüman Kardeşler iki ana akıma bölünüyor. Bu akımlardan biri adını değiştirdi, rejimle bazı bağları var ve müzkare arayışı içinde. Diğeri özgün adını ve amaçlarını koruyor. Hama katliamının ardından Esad, Müslüman Kardeşler e üye olmayı ölüm cezası kapsamına almıştı. Müslüman Kardeşler bugün varlığını esasen ülke dışında sürdürüyor ve halk arasındaki politik etkisi az. Sol, sağ ve Sünniler dahil genelde Suriyeli ler Müslüman Kardeşler e güven duymuyorlar. Fakat böyle olsa bile, sol un (sosyalist, ulusalcı ve demokrat) topyekûn ve yinelenen başarısızlıkları, reel sosyalizm in (Suriye nin bir ölçüde işbirliği içinde olduğu Sovyet bloku) yıkılması ve Irak a, Afganistan a ve Filistinli lere yönelik salırılar dikkate alındığında, Suriye bugün bir ideoloji arıyor. Hâlihazırda en yakın ideoloji, gerek ilerici libraller gerek fanatikler dahil terimin en geniş anlamında İslam dır. Bu bağlamda küçük bir grup bir kez daha Suudi desteğiyle İslam ı siyasal bir çözüm olarak ortaya koyabilir. Halk, sekülarizm ve modernite adına, sadece halkın büyük çoğunluğunun vahşice sömürüsünü temsil eden bir rejim tarafından baskı altında tutuluyor. Kadınlar için baş örtüsü takmak, ibadet, dini tatillere riayet etmek ve hacca gitmek gibi islami ritüeller insanların kendilerini seküler ve modern bir rejimden ayırt etmesinin yollarına dönüşüyor. Fakat sokaktaki durum böylesi bir dinsel hareketin olamdığını gösteriyor. En mütedeyyin insanlar bile dinsel bir rejim değil, demokrasi ve özgürlük istiyor. Müslüman Kardeşler in talebi de sivil bir devlet. Fakat ilk dönemlerinde uygulandığına inandıklar İslam a dönüş çağrısı yapan Selefiler gibi küçük gruplar da var. Politik toplum açıkça devrime katılarak rejimin yıkılmasını talep ettiği taktirde bunlar hiçbir tehlike arz etmiyor. Fakat aksi taktirde dinsel mezhepçiliğin teşvik edilmesi ve Alevi Müslümanlar ile Hristiyanlar a karşı bir isyan tehlikesi var. Karmaşık Bir Jeopolitik Düğüm Suriye bazı ülkelerden çok daha karmaşık bir jeopolitik düğümü temsil ediyor. İran ı yalnızlaştırmak Suudi Arabistan ın başını çektiği petrodolar rejimlerinin esas amacıdır. Son otuz sene boyunca Suudiler, Vahabi İslamı na benzer bir fundementalizmin yayılmasını sağlamak için milyarlarca dolar harcadı. Suudi Arabistan bu amaçlar doğrultusunda Irak ve Lübnan da Şiilere karşı Sünnileri destekleyerek, Suriye yi bir rejim değişikliğine götürmek istiyor. Ve belirtilmesi gereken son bir karmaşa da şu: Efendi Erdoğan [Fransa dan önce bölgeyi yöneten Osmanlılar ın kullandığı bir adlandırmayla Türkiye başbakanını niteleyen bir terim] İsrail için diplomatik bir baş belası olabilen ve onu İsrail le arasına bir mesafe koyuyormuş gibi gösteren bir rol oynaması için Amerika ve İsrail tarafından destekleniyor. Suriye ile Türkiye (ve ABD) arasındaki bir yakınlaşma, Suriye nin İsrail e karşı bir üs alanı olan İran a bağımlı olma ihtiyacını azaltabilir. Herkesi kapsayan bu karmaşık jeopolitik düğümde, ABD, Suudi Arabistan, Türkiye ve İsrail in, İran ı yalnızlaştırarak, Hizbullah ı kökünü kazımak ve Türkiye yi bölgede lider güç yapacak biçimde Suriye de bir rejim değişikliği gerçekleşmesinden çıkarları var. Fakat rüzgar rüzgar iki farklı yönde esebilir. Birincisi, olayların gelişimi emperyalist jeopolitik çıkarlar lehine olabilir. İkincisi, eğer devrimci süreç ilerler, politik toplum Suriye isyanına katılır, Mısır ve Tunus ta yaşanan süreçler devam ederek ordu tarafından kesintiye uğratılmazsa, emperyalist planlar suya düşebilir. En önemli sorun şudur: Ne olursa olsun bir iç savaş, dış müdahale, bir darbe, Beşir Esad ın reformları hayata geçirmesi 15 Mart devrimci süreci devam ederek yeni bir sol ile yeni bir liderliği doğuracak mı? Mevcut hareket her ne şekilde başarılı olursa olsun, ordu ve burjuvazi tarafından gasp edilebilir. 13 Mayıs Cuma gününden başlayarak bu süreç, Mısır, Tunus, Suriye sokaklarında ilerliyor ve bugünün gösterileri Filistin e olan desteği de öne çıkartıyor. Bu nedenle önemli olan bir devrimi başlatmak değil, Bolşevikler in çabucak öğrendiği gibi onu sürdürmektir. 16 Mayıs 2011 Çeviren: Kutlu Tunca Bu makale, A World to Win News Service in (AWTWNS) Hasan Halid ile yaptığı görüşmenin Anti-imperialist Camp tarafından düzenlenmiş İngilizce orjinal metninin çevirisidir

19 36 ekososyalist dergi 11I Bugün dünyada zor durumda olan ülkelerde şu üç sektörden en azından ikisinin ekonomide aşırı bir önceliğe sahip olduğunu görüyoruz: İnşaat, finans ve turizm. Bazen finansal sektör ve konut balonu el ele gidiyor (İrlanda da, 2008 senesinde nüfusun yüzde 14 ü finans sektöründe çalışıyordu, son sekiz senede inşaattaki istihdam yüzde 59 yükselmişti), bazen üç sektör birbirini besliyor (İspanya da 2007 yılında su yüzüne çıkan ve halen resmi rakamlara göre 3.1 milyon yeni evin boş durmasıyla devam eden konut krizi sırasında mortgage piyasasında bankalara olan borç 650 milyar avronun üzerindeydi, ülkeye senede 50 milyonun üstünde yabancı turist geliyordu) bazen de Yunanistan daki gibi turizm ve finans başrollerde oluyor (Ülkenin sadece Alman Bankaları nın elindeki tahvilleri 185 milyar dolara tekabül ediyor ve bu paranın bir çoğu bankacılık sektöründe birkaç büyük kapitalist tarafından massedildiği sırada nüfusun yüzde 19 u sözleşmeli ya da part-time işçi olarak turizmde çalışıyor). Örnekler ABD den Dubai ye kadar çoğaltılabilir. Ama özellikle İspanya ve Yunanistan örneğine baktığımızda turizm sektörünün yıldızları olarak lanse edilen bu iki ülkede turizm sektörünün kriz dönemlerinde hiçbir fayda getirmediği ortaya çıkıyor. Barselona Direniyor, Model İflas Ederken Ulus Atayurt fotoğraf: Lara Aysal Seçim sathı mailinde iktidar partisinin üç vaadine bu açıdan bakmak insanı hakikaten müstehzi bir tebessüm etmeye zorluyor. Krizin üç atlısı Türkiye nin gelişme modeli olarak lanse ediliyor: ülkenin sair yerlerinde replika şehirler (inşaat), başta İstanbul olmak üzere en az iki finans merkezi teşekkül etmek (finans), Mersin i Dubai, İzmir i sağlık turizmi merkezi ve nihayetinde Trabzon u Barselona yapmak (turizm). Kuşkusuz üç sektörün medar-ı iftiharlarından kopyalama yöntemiyle örnek devşirmeye çalışan iktidarın söyleminde, örneklerden ders çıkarmak gibi bir iddia yok. Yoksa Barselona yı bu kadar rahatlıkla zikretmezlerdi. Modelin Düşünsel Arka Planı 15 Mayıs ta tüm İspanya da başlayan Hemen Şimdi Demokrasi hareketinin Katalan uzantısı, Barselona kentinin turizm cennetinin tam ortasında, Katalonya Meydanı nda, hemen her gün toplanıp komiteler kurduktan sonra 13 Haziran da, kentin yegane merkez parkı olan Ciuatadella daki parlamentoyu ele geçirmeye çalıştı. Milletvekilleri helikopterlerle taşınırken, yarım gün süren gösterilerde polis şiddet kullanarak göstericileri geri püskürttü. Protestoların ilk dalgasının örgütlendiği dört hafta içinde aslan payı Barselona olmak üzere, Katalonya ya 1 milyon 400 bin turist geldi. Turistlerin çoğu merkez ilçe Ciutat Vella da, gösterilerin kalbinde kaldılar ve muhtemelen gösteri alanlarında kamp yapanların niye orada gecelediklerini bile bilmeden yüz binlerce fotoğraflarını çektiler lerin sonunda, kültür endüstrileri lafının iyice zikredilmeye başlandığı dönemde, Barselona da liberal aydınlar tarafından dile getirilmeye başlanan model, antropologlar tarafından disneylandlaşma olarak adlandırılan kaba kültür ve emlak rantına bağlı kentleşme modeline karşı, inceltilmiş turizme dayalı bir kültür rantını öneriyordu. 21 sene boyunca AB mürşitliğindeki sanayisizleştirmeye paralel olarak hayata geçirilen Barselona Modeli 2010 yılına gelindiğinde şöyle bir tablo ortaya çıkardı: Bir ucundan diğerine, 2 saatte yürüyebildiğiniz, hepi topu 1.7 milyon kişinin yaşadığı kenti son bir yılda 14 milyon 206 bin turist ziyaret etmişti; kentte 100 binin üzerinde boş bina ve ofis bulunuyordu, gençler arasında işsizlik yüzde 45 sınırına dayanmıştı. Model alenen iflas etmişti. Barselona modeli, hararetli bir şekilde hayata geçirildiği 20 sene boyunca 20. yüzyılın iki karamsar düşünürünün kapitalist gelişmeye dair iddialarını doğrular nitelikteydi: Gösteri Toplumu kitabında kapitalizmin asıl taşıyıcı unsurunun kültürün metalaşma süreciyle özel mülkiyetin sosyal yaşamın her alanına sirayet edeceğini söyleyen Guy Debord ve Kentsel Devrim kitabında artık değerin yaratılmasının sanayi üretiminden kentsel ranta kayacağını tahmin eden Henri Lefebvre. İki düşünür Barselona nın gelişim sürecine baksalar, kapitalistlerin tam da öngördüklerini denediklerini idrak ederlerdi. Kuşkusuz Barselona nın kültür endüstrilerinden nemalanmak için sahip olduğu değerler, örneğin Glasgow ya da Lille gibi aynı yolla rant sağlamayı amaçlayan şehirlerle kıyaslandığında çok daha yetkin bir manzara çiziyor. Sanayi devrimini 19. yüzyılda gerçekleştirmiş, sınıfsal ayrışması ve modernist yaklaşımları erken kemale ermiş kentte, Josep Maria Jujol, Antoni Gaudi, Josep Lluis Sert, Joan Miro, Salvador Dali gibi santçıların eserleri, katedralleri, kent planları, binaları kentin kültürel çeşitliliğini müstesna bir yere taşıyor. Ancak böyle kapsamlı bir hizmet sektörü ve turizm vahasının yaratılması için kültürel bir arka planın yeterli olacağını varsaymak kentsel rant stratejilerinin belirleyici rolünü es geçen bir naiflik olur. O yüzden asıl değişime neden olan büyük organizasyonlara bakmakta fayda var. Büyük Atılım İçin Büyük Oyunlar Modelin hayata geçirilmesi için araçsallaştırılan ilk etkinlik büyük bir spekülasyon hamlesine de vesile olan 1992 Olimpiyatları oldu. Öncelikle tarihi merkezde yer alan Raval Mahallesi ndeki dönüşüm kentlileri tarihi alandan derdest etmeye başladı. Ya doğrudan el koyarak ya kira kontrollerini kaldırarak ya da yeni projeler inşa ederek ahali bu mahalleden sürdürüldü. Tarihi merkezin deniz kenarındaki kuzey sınırında yer alan kadim sanayi mahallesi Poble Nou nun hemen yanında, müşterek alanlardan yoksun, devasa bir Olimpiyat kenti reklamlarda söylendiği gibi Barselona nın gece hayatını renklendiren barlar ve kulüplerle beraber inşa edildi. Böylece kıyı şeridi, geleceğin sahil turistleri ve buraya yerleşecek üst sınıflar için hazırlandı. Kültürel sosu arttırmak için Raval mahallesinin ortasında yıkılan binaların yerine MACBA ve CCCB adlı büyük kültür merkezleri açıldı. Mies Van der Rohe nin 1930 da yıkılan binası, Taksim e Topçu Kışlası nı yeniden yapma planını hatırlatır şekilde tekrar inşa edildi. Richar Meier, Arata İrozaski gibi meşhur mimarlara tonlarca para dökülerek bina tasarlatıldı. Sonuçta Olimpiyat etkisi meyvelerini verdi ve turizm mabedi haline gelecek olan şehir merkezini 58 bin Barselonalı terk etmek zorunda kaldı lı yılların ikinci yarısında Barselona Modeli ivmesini kaybettiğinde, ortaya yeni bir dev proje atmanın zamanı gelmişti. Böylece UNESCO yedeklenerek hedef açıklandı: Dünya barışına ve kültürlerin sürdürülebilirlik kapsamında yakınlaşmasına katkı sağlamak için 2004 yılında Kültürler Forumu düzenlenecekti. Bu amaçla Olimpiyat köyünün biraz kuzeyindeki Besos bölgesinin sahili forum alanı ilan edildi. Sahil kesiminde bir mini gökdelenler grubu inşa edilirken gayrı kentsel alan iyice yayıldı. Ama esas etki gerideki küçük sanayi mahallesi Poble Nou da yaşandı. Bölgenin ismi ye çevrilirken işletmeler tamamıyla taşındı, boşalan mahalle altyapısı fiber kablolarla desteklenerek yeni teknolojiler merkezi ve modelin silikon vadisi olmak üzere hazırlandı. Amaç, sosyal hakların giderek azaldığı ülkede (İspanya nın 17 Otonom Bölgesi arasında Katalonya eğitimde 13, sağlıkta 14. sırada) gençlerin yüksek faizli kredilerle teknoloji KOBİ leri kurması, Barselona nın teknoloji ve tasarım turizmine doğru evriltilmesiydi. Ancak bugün mahalle (ya da bölge) halen sinek avlıyor. Sınıfsal Uyanış 2004 Forum u sadece Barselona nın kentsel merkezini tamamıyla kentlilerden azade bir alana çevirmedi; aynı zamanda, Barselona Modeli nin bizzat kentliler tarafından sorgulanmasına vesile oldu. Forum alanının esas failleri Agbar, Telefonica, Nestle, IEMed ve daha nice şirketin silah ticareti, emlak spekülasyonu, sendikasızlaştırma, çevre suçları ve şiddet ile ilgili ilişkilerini ortaya döken, genel olarak modelin kentlilere vebalini anlatan harita 50 bin kişi tarafından okundu. Forum alanı defalarca basıldı. Devasa hayvanat bahçesi projesi durduruldu. Barceloneta Mahallesi ndeki spekülasyon önlendi. Sonuçta Barselonalıların büyük kısmı artık marka-kentin gerçekten ne anlama geldiğini fark etti. Özelinde turizmin, genelinde yılda yüzde 14 büyüyen kültür endüstrilerinin kapitalist sınıf tarafından belli avantajları var. Öncelikle birkaç düzine çalışanla işlettiğiniz bir otelde yılda on binlerce turiste hizmet vererek artık değeri sınıfsal olarak ele geçirebiliyorsunuz. Kaypak turizm sektöründeki bir krizde dükkanı rahatlıkla kapatıyorsunuz. İkincisi, sözleşmeli veya yarı zamanlı işçilerin birbirlerinden kopuk hayatlar yaşadığı, sendikalı olmadıkları durumda örgütlenmelerine engel olabiliyorsunuz. Ancak insanlar da sınıfsal açıdan her daim pasif kalmıyor. Üstelik bunu da sadece Barselona da olduğu üzere taktiksel turizm vesilesiyle kentin saklı kalmış tarihini, İç Savaşı, feminist hareketleri, mahalle mücadelelerini anlatan katılımcı geziler düzenleyerek, büyük kültür kurumlarını reddedip kendi mahalle merkezlerine, işgal evlerine yönelerek de yapmıyorlar yılında tepe noktasına çıkan yeni nesil çalışanların, kırılgan hayatların meydana getirdiği prekarya ayaklanması belki şimdilik sönümlendi. Ama Barselona modeli ile büyüyen, şimdilerde 30 larında olan kuşak daha kapsamlı bir kapitalizm eleştirisini şekillendirerek yaz boyunca gösterilere ve parlamento baskınlarına devam edecek. Manuel Delgado ya da Horacio Capel gibi antropologlar modelin yalancılığını ifşa eder, genç nesil araştırmacılar Odio Barselona (Barselona dan Nefret Ediyorum) gibi kitaplar yazarken, şehrin duvarlarını turizm asıl terörizmdir yazıları sarmaya devam ediyor. En büyük eğlenceleri olan sokakta içmek ve parti yapmanın, yani Botellón un bile yasaklandığı ölü kenti canlandırmak için kentliler işgale devam ediyor.

20 38 ekososyalist dergi 11I Başka Bir Dünya, Başka Başka Yöntemlerle Mümkün: Temsili Demokrasi ve Kapitalizme Karşı Özyönetim Lara Aysal I Cemre Kutluay I Ethemcan Turhan İspanya da büyük bir toplumsal hareket gözlerimizin önünde doğdu ve gün geçtikçe olgunlaşarak büyüyor. 22 Mayıs İspanya yerel ve bölgesel seçimlerinden önce binlerce insan sokaklara döküldü. Binlerce insan, hiç bir partinin kendilerini temsil edemeyeceğinin farkında olduklarını ve seçim sonuçlarının içinde oldukları zor döneme bir çözüm getirmeyeceğini dile getirmek için yürüdüler. Seçim öncesi propaganda yasağı olan bir günde, her yaştan ve yönelimden kitle, sesini yükselterek Gerçek Demokrasi. Hemen Şimdi! dedi. Günün sonunda bazıları evine döndü. Bazıları ise halkın sesinin bir arada ne kadar yüksek çıkabildiğini görerek, taleplerini gerçekleştirmek için sokaklarda kalmayı tercih ettiler. Gerçek demokrasi vücuda gelene kadar şehirlerin en işlek meydanlarını işgal edileceklerini açıkladılar. Madrid de Puerto del Sol, Barselona da Plaza Catalunya ve İspanya nın daha bir çok kentinde küçüklü büyüklü meydanların işgaliyle insanlar biraraya gelmeye başladılar. İspanya da 15 Mayıs (15M) olarak isimlendirilen hareketin doğuşu insanların bir araya gelmesinden öte, birarada kalmaya karar vermesiyle oldu. Böylece, Arap Baharı nın rüzgarları, Cebelitarık ı geçerek İspanya da esmeye başladı. Aleix Salo nun Espanistan 1 adlı yaratıcı animasyonunda da anlattığı gibi buradaki krizin kökeni 1998 de iktidardaki sağcı PP (Partido Popular) lideri Aznar ın Toprak Kanunu nu değiştirerek daha önce yerleşime kapalı arazileri hızla iskana açması, bunun çeşitli dürtülerle ülkede bir emlak patlaması yaratması ve bunu müteakiben oluşan emlak borcu krizine dayanıyor. İşsizliğin %21.3 leri çoktan geçtiği (ve Endülüs gibi bölgelerde çoktan %30 a dayandığı) ülkede bu taban hareketi binlerce farklı zihinden oluşan bir organizma gibi büyümeye ve öğrenmeye başladı. Kitle, başlangıçta sadece rengarenk uyku tulumları ile meydanlarda uyudu ve görünür oldu. Avrupa nın en turistik meydanlarında binlerce genç beraber yaşamaya başladı. Kahvaltı ediyor, meydanı temizliyor, çadır kuruyor ve gündelik hayatın siyasetini yapıyorlardı. Sadece bir arada duran kalabalıktan ibaret hareket, örgütlenmeye ve yakaladıkları görünürlük sayesinde iletişim kurmaya başladı. Önce farklı konularda komisyonlar kurdular. Komisyonların başlıkları, hem meydanların yaşayışını örgütleyecek, hem de yaşamın yeniden örgütlenmesi konusundaki talepleri ortaya koyacak şekildeydi. Ne de olsa is- 1 adresinde ingilizce altyazılı olarak erişilebilir. fotoğraf: Lara Aysal tedikleri hayatı, hemen şimdi! yaşamaya kararlı bir hareketti. Sağlık, eğitim, iletişim, çevre, sanat, göçmenlik, mutfak ve bir kaç başlıkta daha olmak üzere komisyonlar kuruldu ve her akşam bu komisyonların düşünceleri ve önerileri bütün meydanı doldurup taşıran bir mecliste paylaşıldı, oylandı ve karara bağlandı. En ufak bir itiraz olduğunda karar alınmıyor, uzlaşıya varmak hedefiyle tekrar tartışılmak üzere meseleler komisyonlara geri gidiyordu; ancak itiraz edenin de komisyona muhakkak katılması koşuluyla. Gün aşırı olarak meydanlarda işgallerin devam edip etmeyeceği oylanıyordu ve bu yazının yazıldığı tarihe kadar işgal konusunda oy birliği bozulmadı. Artık sadece 15M ismiyle değil, İspanyol Devrimi diye adlandırılmaya başlanmıştı hareket. Öncelikle bu meclislere fotoğraf çekmeye ve insanların ne demeye çalıştığını anlamaya çalışan bir insanın, gece vakti olduğunda binlerce kişinin rengarenk uyku tulumlarına girip aynı anda nefes alıp vermelerinin karşında büyülenmesi, bir sonraki gece orada uyuması, sabah 8 de güneş ve umut dolu müziklerle uyandırılması, meydanın çeşmelerine asılmış sabunlarla elini yüzünü yıkaması, bağışlarla var edilen, herkese açık kahvaltı sırasına girmesi, muzunu ve kahvesini mideye indirip, plastik tabağını çanağını bulaşık yıkama köşesinde temizlemesi ve daha sonra bütün meydanı deterjanla ovarak temizleyip gelecek insanlara meydanı açması, bir başka deyişle, kamusal alanı gerçekten kamusallaştırması, ufukta olan bir şeylerin beklenmedik bir ortağı olması, aslında burada kurulmaya çalışan iletişimi anlatmaya yetmez. Diyor, Plaza Catalunya daki bir kampçı, meydandaki iplere kendi ülkesindeki özgürlük mücadeleleri ile ilgili yazılar asarken... İspanya daki birçok kişiden olumsuz tepki alan hareket, özellikle Katalan medyasının Plaza Catalunya daki güzelim beyaz çiçeklerimiz ezildi feryatlarına meydan meclisinde alınan bir kararla meydan çevresinde kentsel tarım uygulaması yaparak cevap vermesi, taleplerini ve istedikleri yaşamı eylemin kendisine nasıl katmayı öğrendiklerinin bir göstergesi olarak herkes tarafından olumlu karşılandı. Ayrıca kamuoyu, hareketin kalıcılığını bir kez daha anlamış oldu. Ancak hareketin bütün iyi niyetli görüntüsüne rağmen, tutucu ve gelenekçi zihinler, hareketi çok dağınık ve taleplerinin anlaşılmaz olmasıyla yargıladı. Haklı oldukları noktalar vardı ancak hareket öğrenmeye devam etti. Hareket, seçim sonuçları, seçime katılma oranı, devletin gelecek dönem yapacağı kesintiler ve ekonomik krizin bütün etkilerini bir araya toplayarak, politik ve sosyal bir söylem geliştirdi. Kapitalizmin çözümsüz krizlerinin faturalarının eğitim, sağlık ve barınma gibi temel ihtiyaçlara kadar varan kesintilerle kapatılmaya çalışılması karşısında halkın hareketsiz kalışını, şu andaki demokrasinin işlevsizliği ve iki yüzlülüğünün bir göstergesi olarak ortaya koymaktalar. Temsili demokrasi anlayışının artık devam edemeyeceğini vurguluyorlar ve dahası devletin, özel sektörün ve medyanın kriz durumunda halk düşmanı tavrına karşılık dostu düşmanı tanımlıyorlar. Herkesin katılımının sağlanacağı bir demokrasinin mümkün ve gerekli olduğunu söyleyerek meramlarını şöyle tamamlıyorlar: Temsili Demokrasi ve Kapitalizm, Çalışmayan İki Sistem, İkisinden de Kurtulacağız. Yunanistan daki krizle eşzamanlı olarak devam eden toplumsal mücadelelerden farklı olarak, İspanya ve bölgelerinde devam eden hareket, şiddetsiz eylem ve pasif direniş temel prensipleriyle yapılandı. 27 Mayıs sabahı, meydana her gün gelen belediye görevlileri ile çevik kuvvetin içeri girmeye çalışarak, meydanı boşaltmaya çalışması sonucunda, yüzlerce insan pasif direniş göstererek meydanı terketmedi. Yüzlerce kişi kollarını ve ellerini açarak omuz omuza polisi içeriye almama çabasına polis şiddetle karşılık verdi. Hareketin buna cevabı kalabalıklaşmak oldu. Sabah saat 10:00 sularında 2000 kişinin polise karşı gösterdiği pasif direniş, polisin şiddet göstermesi sonucu akşamüstü kişinin meydana akın ederek, İşte, sizin demokrasiniz bu! demesiyle ve polisin meydandan bu direniş sonucu çekilmesiyle sonuçlandı. Meydana dışardan bakan insanların, bu hareketin lideri kim, hangi partiden destek alıyorlar veya devrim nerede sorularının cevapları, aslında duvarlarda, sloganlarda ve meclislerde sürekli veriliyordu. Lider yoktu, partilere güvenilmiyordu ve devrim, değişime duyulan yaşamsal ihtiyaçtaydı. Belki de bütün soru işaretleri bir yana, herkesin kabul ettigi şekliyle hareketin en önemli çıktısı mahalle meclislerinin kurulması oldu. Her gün toplanan ve binlerce kişinin katıldığı meclisler meydana sığmamaya başladığında, oylama sonucunda meclislerin mahallelere taşınmasına karar verildi. Bunun karar alma süreçlerinde yerelleşmenin ve özyönetim için önemi vurgulandı. Artık Barselona daki her mahalle kendi meclisinde haftalık toplantılar yapıyor. Her yaştan insan, her konuda söz alıp konuşuyor, eleştiriyor ve kendini yönetme refleksini geliştiriyor. Bu meclislerde mahalledeki çiçeklerin bakımından sağlık hizmetlerinin mahalle içinde nasıl özgürleştirilebileceğine kadar çeşitli konuları tartışıyorlar. Sistemin dayattığı temsili demokrasinin alternatifi olarak bu mahalle meclisleri gittikçe kalabalıklaşıyor ve yerel yaşantının karar alma mekanizması olmaya doğru ilerliyor. 15M olarak başlayan bu hareket en son 19 Haziran günü Barselona sokaklarının kişiyle dolması, kamu harcamaları kesintileri için oylama yapılacak yerel meclisin abluka altına alınması esnasında olduğu gibi İktidarı halka verin! şiarıyla devam etmekte. İspanyol Devrimi kavramının çok iddialı olduğunun farkında olmakla beraber, istediğimiz eşit, özgür, adil ve ekolojik yaşam biçiminin, şeklinin, şemalinin ne olduğuna dair kafa yormamızı sağlaması açısından bu örneğin dikkate değer olduğunu düşünüyoruz. Önümüzdeki sene genel seçimlere hazırlanan Akdenizli bu ülkede, kapitalizmin sosyo-ekolojik krizine ancak tabandan örgütlenme ve özyönetimle karşılık verilebileceğinin örneklerini görmeye daha devam edeceğiz gibi görünüyor.

HASAN BALIKÇI ONUR ÖDÜLÜ PROF. ONUR HAMZAOĞLU NA

HASAN BALIKÇI ONUR ÖDÜLÜ PROF. ONUR HAMZAOĞLU NA HASAN BALIKÇI ONUR ÖDÜLÜ PROF. ONUR HAMZAOĞLU NA Elektrik Mühendisleri Odası nın (EMO) kaçak elektrik kullanımına karşı verdiği mücadelede hain bir saldırıyla katledilen üyesi Hasan Balıkçı anısına iki

Detaylı

MART 2014 FAALİYET RAPORU. Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili

MART 2014 FAALİYET RAPORU. Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili MART 2014 FAALİYET RAPORU Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili CHP MERSİN İL-İLÇE ÖRGÜTLERİ, BELEDİYELER VE KÖYLERE YÖNELİK YAPILAN ÇALIŞMALAR 1. CHP Mersin Büyükşehir ve ilçe belediye başkan adaylarının

Detaylı

TMMOB DANIÞMA KURULU 2. TOPLANTISI YAPILDI

TMMOB DANIÞMA KURULU 2. TOPLANTISI YAPILDI TMMOB DANIÞMA KURULU 2. TOPLANTISI YAPILDI TMMOB Danýþma Kurulu 38. Dönem 2. Toplantýsý 16 Nisan 2005'te Ankara'da TMMOB çalýþmalarý üzerine bilgilendirme ve TMMOB çalýþmalarýnýn deðerlendirilmesi gündemi

Detaylı

TMMOB Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği 41. DÖNEMDE RESİMLERLE TMMOB

TMMOB Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği 41. DÖNEMDE RESİMLERLE TMMOB TMMOB Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği 41. DÖNEMDE RESİMLERLE TMMOB 2010-2012 ISBN 978-605-01-0372-4 Baskı Mattek Basın Yayın Tanıtım Tic. San. Ltd. Şti Adakale Sokak 32/27 Kızılay/ANKARA Tel: (312)

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

Cumhuriyet Halk Partisi

Cumhuriyet Halk Partisi 1 Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu: Gezi Parkından dünyaya yansıyan ses daha fazla özgürlük, daha fazla demokrasi sesidir. Tarih : 15.06.2013 Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu Türkiye de görev yapan yabancı

Detaylı

Mevzuat Değişikliklerinin Meslek Alanımıza ve Odamıza Yansıması

Mevzuat Değişikliklerinin Meslek Alanımıza ve Odamıza Yansıması İçindekiler 44. Dönem Genel Kurul Gündemi... 11 43. Dönem Organları... 12 43. Dönem Şube Yönetim Kurulları... 16 44. Dönem Şube Yönetim Kurulları... 18 İnşaat Mühendisleri Odası Temsilcilikleri... 20 18

Detaylı

NÜKLEER KARŞITI PLATFORM (NKP) ETKİNLİKLERİ

NÜKLEER KARŞITI PLATFORM (NKP) ETKİNLİKLERİ NÜKLEER KARŞITI PLATFORM (NKP) ETKİNLİKLERİ 29 Mart 2012-Mersin in Gülnar İlçesi ne nükleer santral yapmak isteyen Akkuyu NGS Elektrik Üretim A.Ş. nin Akkuyu da yapılan Halkı Katılımı toplantısına Nükleer

Detaylı

Hükümet in TSK İçinde Oluşturduğu Paralel Yapılar; Cumhurbaşkanı ve AYİM nin Konumu..

Hükümet in TSK İçinde Oluşturduğu Paralel Yapılar; Cumhurbaşkanı ve AYİM nin Konumu.. 28 Nisan 2014 Basın Toplantısı Metni ; (Konuşmaya esas metin) Hükümet in TSK İçinde Oluşturduğu Paralel Yapılar; Cumhurbaşkanı ve AYİM nin Konumu.. -- Silahlı Kuvvetlerimizde 3-4 yıldan bu yana Hava Kuvvetleri

Detaylı

HAZİRAN 2012 FAALİYET RAPORU. Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili

HAZİRAN 2012 FAALİYET RAPORU. Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili HAZİRAN 2012 FAALİYET RAPORU Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili CHP MERSİN İL-İLÇE ÖRGÜTLERİ, BELEDİYELER VE KÖYLERE YÖNELİK YAPILAN ÇALIŞMALAR 1. Mersin CHP İl Kongresine katılarak bir konuşma

Detaylı

SİVİL TOPLUM VE SU. Serap KANTARLI Türkiye Tabiatını Koruma Derneği. skantarli@ttkder.org.tr

SİVİL TOPLUM VE SU. Serap KANTARLI Türkiye Tabiatını Koruma Derneği. skantarli@ttkder.org.tr SİVİL TOPLUM VE SU Serap KANTARLI Türkiye Tabiatını Koruma Derneği skantarli@ttkder.org.tr SİVİL TOPLUM Prof.Dr.Fuat KEYMAN a göre 21.yüzyıla damgasını vuracak en önemli kavramlardan biri "Dostluk, arkadaşlık

Detaylı

ARAŞTIRMA GRUBU. Prof. Dr. Özer SENCAR Prof. Dr. İhsan DAĞI Prof. Dr. Doğu ERGİL Dr. Sıtkı YILDIZ Dr. Vahap COŞKUN MAYIS - 2011

ARAŞTIRMA GRUBU. Prof. Dr. Özer SENCAR Prof. Dr. İhsan DAĞI Prof. Dr. Doğu ERGİL Dr. Sıtkı YILDIZ Dr. Vahap COŞKUN MAYIS - 2011 ARAŞTIRMA GRUBU Prof. Dr. Özer SENCAR Prof. Dr. İhsan DAĞI Prof. Dr. Doğu ERGİL Dr. Sıtkı YILDIZ Dr. Vahap COŞKUN MAYIS - 2011 Bu rapor Mayıs-2011 araştırmasının II. kısmıdır. Araştırmanın bu kısmında;

Detaylı

ESP/SOSYALİST KADIN MECLİSLERİ

ESP/SOSYALİST KADIN MECLİSLERİ BASINA VE KAMUOYUNA Erkek egemen kapitalist sistemde kadınların en önemli sorunu 2011 yılında da kadına yönelik şiddet olarak yerini korudu. Toplumsal cinsiyetçi rolleri yeniden üreten kapitalist erkek

Detaylı

İPTAL İSTEMİNDE BULUNAN DAVACI: TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi

İPTAL İSTEMİNDE BULUNAN DAVACI: TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi 10.19.1. Ek: Dava Dilekçesi İstanbul Nöbetçi İdare Mahkemesi Sayın Başkanlığına 24.10.2008 Yürütmenin durdurulması istemlidir. İPTAL İSTEMİNDE BULUNAN DAVACI: TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi

Detaylı

İzmir Barosu Kent ve Çevre Davalarının Son Durumunu Gösterir Listedir. Dosya No Dava Konusu Davacı Davalı

İzmir Barosu Kent ve Çevre Davalarının Son Durumunu Gösterir Listedir. Dosya No Dava Konusu Davacı Davalı Mahkeme Adı Dosya No Dava Konusu Davacı Davalı İzmir 2. İdare 2010/1322 12.08.2010 tarihli dava Aliağa İlçesi, Horozgediği Köyü,Hayatlıdere Mevkii yakınlarında İzmir Demirçelik A.Ş. nin mülkiyetinde olan

Detaylı

YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUSTAFA GÜÇLÜ NÜN KONUŞMASI

YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUSTAFA GÜÇLÜ NÜN KONUŞMASI KEMAL KILIÇDAROĞLU NUN KONUK KONUŞMACI OLDUĞU TOPLANTI YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUSTAFA GÜÇLÜ NÜN KONUŞMASI 1 ARALIK 2014 İZMİR Cumhuriyet Halk Partisi nin çok değerli Genel Başkanı ve çalışma arkadaşları,

Detaylı

TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi 37. Dönem Çalışma Raporu. BASIN ÇALIġMALARI

TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi 37. Dönem Çalışma Raporu. BASIN ÇALIġMALARI BASIN ÇALIġMALARI BASIN AÇIKLAMALARIMIZ 5 Mayıs 2010 Özelleştirme Karşıtı Platform İstanbul Bileşenleri nin Taksim BEDAŞ önünde gerçekleştiği basın açıklaması yoğun bir katılımla yapıldı. Şubemiz üye ve

Detaylı

Resmî Gazete Sayı : 29361

Resmî Gazete Sayı : 29361 20 Mayıs 2015 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 29361 TEBLİĞ Orman ve Su İşleri Bakanlığından: HAVZA YÖNETİM HEYETLERİNİN TEŞEKKÜLÜ, GÖREVLERİ, ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

1 Şubat 2015 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 29254

1 Şubat 2015 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 29254 1 Şubat 2015 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 29254 BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİ VE İL ÖZEL İDARELERİ TARAFINDAN AFET VE ACİL DURUMLAR İLE SİVİL SAVUNMAYA İLİŞKİN YATIRIMLARA AYRILAN BÜTÇEDEN YAPILACAK HARCAMALARA

Detaylı

21.DÖNEM ÇALIŞMA RAPORU

21.DÖNEM ÇALIŞMA RAPORU 21.DÖNEM ÇALIŞMA RAPORU 225 ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI ANKARA ŞUBESİ 13 Ocak 2012 KESK Genel Merkezi başta olmak üzere bir çok ilde KESK e bağlı sendikalar, demokratik kurumlar, belediyeler ve siyasi

Detaylı

TÜRKİYE ENERJİ, SU VE GAZ İŞÇİLERİ SENDİKASI

TÜRKİYE ENERJİ, SU VE GAZ İŞÇİLERİ SENDİKASI TÜRKİYE ENERJİ, SU VE GAZ İŞÇİLERİ SENDİKASI TES-İŞ ten 6. okul: Kayseri Veteriner Fakültesi Genel Başkan Kumlu nun acı günü Seydişehir ETİ Alüminyum a Danıştay dan iptal TES-İŞ ten 6 ncı okul: Kayseri

Detaylı

TC. YÜKSEK ÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI Bilkent/ANKARA. 26 Temmuz 2006

TC. YÜKSEK ÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI Bilkent/ANKARA. 26 Temmuz 2006 TTB Merkez Konseyi YÖK Başkanı sayın Erdoğan Teziç ile 26 temmuz çarşamba günü görüştü. Görüşmede TTB Mezuniyet Öncesi Tıp Eğitimi 2006 Raporu sunuldu. Yeni tıp fakülteleri açılması, öğrenci sayıları,

Detaylı

DANIŞTAY SAYIN BAŞKANLIĞI NA SUNULMAK ÜZERE İSTANBUL ( ). İDARE MAHKEMESİ SAYIN BAŞKANLIĞI NA

DANIŞTAY SAYIN BAŞKANLIĞI NA SUNULMAK ÜZERE İSTANBUL ( ). İDARE MAHKEMESİ SAYIN BAŞKANLIĞI NA Öncelikle yürütmenin durdurulması istemlidir. DANIŞTAY SAYIN BAŞKANLIĞI NA SUNULMAK ÜZERE İSTANBUL ( ). İDARE MAHKEMESİ SAYIN BAŞKANLIĞI NA DAVACI : TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI Darphane Emirhan Caddesi

Detaylı

Trans Terapi ve Dayanışma Grubu Toplantılarının Yedincisi Gerçekleşti. SPoD CHP Beyoğlu Belediyesi Başkan Aday Adayı Gülseren Onanç ile görüştü

Trans Terapi ve Dayanışma Grubu Toplantılarının Yedincisi Gerçekleşti. SPoD CHP Beyoğlu Belediyesi Başkan Aday Adayı Gülseren Onanç ile görüştü Trans Terapi ve Dayanışma Grubu Toplantılarının Yedincisi Gerçekleşti SPoD un ve Uzman Psikiyatrist Dr. Seven Kaptan ın gönüllü işbirliğiyle düzenlenen Trans Terapi Toplantısı nın yedincisi 4 Eylül Çarşamba

Detaylı

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Sayılı Belediye Kanunu na Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Sayılı Belediye Kanunu na Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 5393 Sayılı Belediye Kanunu na Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur. Gereğini arz ederiz Umut Oran İstanbul Milletvekili (2)

Detaylı

ACR Group. NEDEN? neden?

ACR Group. NEDEN? neden? ACR Group NEDEN? neden? CİNSİYET YÜZDE % Kadın Erkek 46,8 53,2 YAŞ - - - - - - 18-25 26-35 20,1 27,6 36-45 46-60 29,4 15,2 60+ 7,7 I. AMAÇ Bu çalışmanın amacı, aylık periyotlar halinde düzenlediğimiz,

Detaylı

Danıştay Başkanlığı na İletilmek Üzere. İstanbul İdari Mahkemesi Başkanlığı na;

Danıştay Başkanlığı na İletilmek Üzere. İstanbul İdari Mahkemesi Başkanlığı na; Danıştay Başkanlığı na İletilmek Üzere İstanbul İdari Mahkemesi Başkanlığı na; Yürütmenin Durdurulması Taleplidir. Davacı: TMMOB Şehir Plancıları Odası Adres: Emirhan Caddesi Bayındır Çıkmazı Sokak No:1/1

Detaylı

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu v TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ÖNSÖZ Yirmi birinci yüzyılı bilgi teknolojisi çağı olarak adlandırmak ne kadar yerindeyse insan hakları çağı olarak adlandırmak da o kadar doğru olacaktır. İnsan

Detaylı

T.C. D A N I Ş T A Y Yedinci Daire

T.C. D A N I Ş T A Y Yedinci Daire T.C. D A N I Ş T A Y Yedinci Daire Esas No : 2012/4237 Karar No : 2012/7610 Anahtar Kelimeler: Serbest Dolaşıma Giriş Beyannamesi, Yatırım Teşvik Belgesi, Muafiyet Özeti: Yatırım teşvik mevzuatı koşullarına

Detaylı

Enerji Verimliliği Forum ve Fuarına Enervis Çıkartma Yaptı

Enerji Verimliliği Forum ve Fuarına Enervis Çıkartma Yaptı ENERJİ GÜNDEMİ SAYI 12 OCAK 2015 02 Yeşil Sanayi Zirvesi ne Enervis in Enerji Verimliliği Projesi Damga Vurdu 03 Enerji Verimliliği Forum ve Fuarına Enervis Çıkartma Yaptı 04 Almanya da Güneş Elektriği

Detaylı

Temyiz Eden (Davalı) : Antalya İl Özel İdaresi

Temyiz Eden (Davalı) : Antalya İl Özel İdaresi İdari Dava Daireleri Kararları Bu durumda, İdare Mahkemesince, uyuşmazlığa konu kentsel dönüşüm alanına yönelik olarak proje hazırlanıp hazırlanmadığı, plan değişikliği yapılıp yapılmadığı araştırıldıktan

Detaylı

TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK

TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK TürkİYE KADIN DERNEKLERİ FEDERASYONU Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu 1976 Yılında kurulmuş ülke genelinde 50.500 üyesi

Detaylı

Türkiye küçük Millet Meclisleri Nisan 2011 Raporu Libya ya Uluslararası Müdahale ve Türkiye

Türkiye küçük Millet Meclisleri Nisan 2011 Raporu Libya ya Uluslararası Müdahale ve Türkiye Türkiye küçük Millet Meclisleri Nisan 2011 Raporu Libya ya Uluslararası Müdahale ve Türkiye Nükleer Enerji Santralleri ve Türkiye nin Enerji Politikası Ortak Paydalar Ortadoğu ve Kuzey Afrika da ki rejimlerin

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

6645 SAYILI SON TORBA KANUN İLE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ALANINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER

6645 SAYILI SON TORBA KANUN İLE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ALANINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER 6645 SAYILI SON TORBA KANUN İLE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ALANINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER Bekir AKTÜRK* 52 1. GİRİŞ Türkiye Büyük Millet Meclisinin 7 Haziran 2015 Pazar günü yapılacak olan 25 inci dönem milletvekili

Detaylı

TÜRKİYE SOSYAL, EKONOMİK VE POLİTİK ANALİZ SEPA 5

TÜRKİYE SOSYAL, EKONOMİK VE POLİTİK ANALİZ SEPA 5 TÜRKİYE SOSYAL, EKONOMİK VE POLİTİK ANALİZ SEPA 5 HAZİRAN 2012 Araştırmacılar Derneği üyesi olan GENAR, araştırmalarına olan güvenini her türlü denetime ve bilimsel sorgulamaya açık olduğunu gösteren Onur

Detaylı

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu Ekonomi Koordinasyon Kurulu Toplantısı, İstanbul 12 Eylül 2008 Çalışma Grubu Amacı Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele M Çalışma Grubu nun amacı; Türkiye

Detaylı

T.C. ÇANAKKALE BELEDİYESİ. BASIN, YAYIN ve HALKLA İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM

T.C. ÇANAKKALE BELEDİYESİ. BASIN, YAYIN ve HALKLA İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM T.C. ÇANAKKALE BELEDİYESİ BASIN, YAYIN ve HALKLA İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 - (1) Bu yönergenin amacı, Basın

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü MADEN ARAMA PROJELERİNE YÖNELİK UYGULAMA TALİMATI

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü MADEN ARAMA PROJELERİNE YÖNELİK UYGULAMA TALİMATI Sayfa1 MADEN ARAMA PROJELERİNE YÖNELİK UYGULAMA TALİMATI 03.10.2013 tarihli ve 28784 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği nin 5. Maddesi gereği, 26. Maddesi kapsamında yer

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI MECLİS TOPLANTISI 30.09.2015

İZMİR TİCARET ODASI MECLİS TOPLANTISI 30.09.2015 İZMİR TİCARET ODASI MECLİS TOPLANTISI 30.09.2015 Ekrem DEMİRTAŞ İzmir Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Her gün gelen şehit haberlerine YETER İki yıldır bitmeyen seçim maratonuna YETER Siyasetçilerin

Detaylı

ŞUBAT 2014 FAALİYET RAPORU. Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili

ŞUBAT 2014 FAALİYET RAPORU. Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili ŞUBAT 2014 FAALİYET RAPORU Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili 1 CHP MERSİN İL-İLÇE ÖRGÜTLERİ, BELEDİYELER VE KÖYLERE YÖNELİK YAPILAN ÇALIŞMALAR 1. Mersin/Mezitli CHP İlçe Örgütü ve Belediye Başkan

Detaylı

Karar No : 2316 Karar Tarihi : 14/11/2015

Karar No : 2316 Karar Tarihi : 14/11/2015 Karar No : 2316 Karar Tarihi : 14/11/2015 Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun 05/11/2015 günlü, 17774 sayılı yazısında; A HABER logosuyla yayın yapan "TURKUVAZ MEDYA YAYIN HİZMETLERİ A.Ş." adlı kuruluşa

Detaylı

HALKIN DOKTORLARINDAN KORKUYORLAR

HALKIN DOKTORLARINDAN KORKUYORLAR BALIKESİR - 30.09.2014 HALKIN DOKTORLARINDAN KORKUYORLAR Balıkesir Tabip Odası Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Hüseyin Gündoğdu, Ankara ve Hatay Tabip odaları üyelerinin Gezi Parkı olayları sürecinde hukuka aykırı

Detaylı

Saðlýk çalýþanlarý GöREV'de

Saðlýk çalýþanlarý GöREV'de Saðlýk çalýþanlarý GöREV'de Onaylayan Administrator Wednesday, 20 April 2011 Orijinali için týklayýn Saðlýk emekçilerinin 2 gün süren grevleri baþladý. Ülke genelindeki hastanelerin nereyse tamamýnda hastanede

Detaylı

İşten Atılan Asil Çelik İşçilerinin okuduğu basın açıklaması: 15/03/2012

İşten Atılan Asil Çelik İşçilerinin okuduğu basın açıklaması: 15/03/2012 15 Mart 2012 Perşembe günü işlerinden atılan Asilçelik işçileri Bursa nın Orhangazi ilçesi cumhuriyet meydanında basın açıklamasıyla İşimizi İstiyoruz talebini dile getirdikleri ve işlerine geri dönene

Detaylı

Hasankeyf ve Dicle Vadisi Sempozyumu Sonuç Bildirgesi

Hasankeyf ve Dicle Vadisi Sempozyumu Sonuç Bildirgesi Hasankeyf ve Dicle Vadisi Sempozyumu Sonuç Bildirgesi 07-08 Mayıs 2016, Batman ve Hasankeyf En az 12 bin yıllık sürekliliği olan, doğa, kültür ve insanın bütünleştiği, dünyada eşi benzeri olmayan bir kültürel

Detaylı

HAZİRAN 2014 FAALİYET RAPORU. Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili

HAZİRAN 2014 FAALİYET RAPORU. Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili HAZİRAN 2014 FAALİYET RAPORU Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili CHP MERSİN İL-İLÇE ÖRGÜTLERİ, BELEDİYELER VE KÖYLERE YÖNELİK YAPILAN ÇALIŞMALAR 1. Mersin/Mezitli CHP İlçe Danışma Kurulu Toplantısına

Detaylı

Meclis'te sık sık. Babası yoksa

Meclis'te sık sık. Babası yoksa 4 NİSAN 2013 www.reisgida.com.tr Babası yoksa CHP Tunceli Milletvekili Kamer Genç'in, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan a yönelik sözleri TBMM Genel Kurulu'nda gerginliğe neden oldu. Genç, eleştirileriyle

Detaylı

Cumhuriyet Halk Partisi

Cumhuriyet Halk Partisi 1 Cumhuriyet Halk Partisi AB Konseyi Başkanı Herman Van Rompuy Türkiye de temaslarına CHP Lideri Kılıçdaroğlu ile görüşerek başladı. Görüşmeye katılan Loğoğlu açıklamalarda bulundu ve soruları yanıtladı.

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KURULLARI HAKKINDA YÖNETMELİK (7 Nisan 2004/25426 R.G.) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KURULLARI HAKKINDA YÖNETMELİK (7 Nisan 2004/25426 R.G.) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak Amaç İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KURULLARI HAKKINDA YÖNETMELİK (7 Nisan 2004/25426 R.G.) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak Madde 1 Bu Yönetmelik, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalarda bulunmak

Detaylı

İZMİR BÖLGESİ ENERJİ FORUMU 31 Ekim 01 KASIM 2014

İZMİR BÖLGESİ ENERJİ FORUMU 31 Ekim 01 KASIM 2014 İZMİR BÖLGESİ ENERJİ FORUMU 31 Ekim 01 KASIM 2014 ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRME SÜRECİNDE YAŞANAN HUKUKİ PROBLEMLER Av. Cem ALTIPARMAK İzmir Barosu Kent ve Çevre Komisyonu Çevre ve Ekoloji Hareketi Avukatları

Detaylı

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin

Detaylı

3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler...

3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler... 3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler... Seçime Doğru Giderken Kamuoyu: 3 Kasım 2002 seçimlerine bir haftadan az süre kalmışken, seçimin sonucu açısından bir çok spekülasyon bulunmaktadır.

Detaylı

7 nci Birleşim 10.12. 2002 Salı

7 nci Birleşim 10.12. 2002 Salı DONEM : 22 CİLT : 1 YASAMA YILI: 1 7 nci Birleşim 10.12. 2002 Salı I. - GEÇEN TUTANAK ÖZETİ II. - GELEN KÂĞITLAR İÇİNDEKİLER III. - BAŞKANLIĞIN GENEL KURULA SUNUŞLARI A) OTURUM BAŞKANLARININ KONUŞMALARI

Detaylı

2004 Çevresel Durum Değerlendirme Raporu Davası;

2004 Çevresel Durum Değerlendirme Raporu Davası; 2004 Çevresel Durum Değerlendirme Raporu Davası; Çevre ve Orman Bakanlığı nın Newmont-Normandy Madencilik A.Ş.nin faaliyetine izin veren; 27.08.2004 tarih ve 6524-46062 sayılı, Nihai Çevresel Durum Değerlendirme

Detaylı

Öneri konusu, amacın / hedefin gerçekleşmesi için belirlenmiş hedef veya faaliyetler arasında mı?

Öneri konusu, amacın / hedefin gerçekleşmesi için belirlenmiş hedef veya faaliyetler arasında mı? KOMİSYON KARAR RAPORU Sayfa No : 1 Karar Rapor Tarihi : 01/10/2012 Kararla İlgili Teklif No : Sözlü öneri Mevcut Durumun Tanımlanması : İl Genel Meclisinin Eylül/2012 toplantısının 03.09.2012 tarihli birinci

Detaylı

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19 09/04/2010 BASIN BİLDİRİSİ Anayasa değişikliğinin Cumhuriyetin ve demokrasinin geleceği yönüyle neler getireceği neler götüreceği dikkatlice ve hassas bir şekilde toplumsal uzlaşmayla değerlendirilmelidir.

Detaylı

9.2.2. Adalet Teşkilatını Güçlendirme Vakfı Konut Projesi (Ataşehir)

9.2.2. Adalet Teşkilatını Güçlendirme Vakfı Konut Projesi (Ataşehir) 9.2.2. Adalet Teşkilatını Güçlendirme Vakfı Konut Projesi (Ataşehir) 14.02.2008 / 28.10.11210 Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi Mesleki Denetimde Çevresel Etki Değerlendirmesi Çekince Raporu Projenin

Detaylı

Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti. Politika ve Strateji Geliştirme. Ozon Tabakasının Korunması. İklim Değişikliği Uyum

Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti. Politika ve Strateji Geliştirme. Ozon Tabakasının Korunması. İklim Değişikliği Uyum Politika ve Strateji Geliştirme Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti Ozon Tabakasının Korunması İklim Değişikliği Uyum 1 Birleşmiş Milletler İklim değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve ilgili uluslararası

Detaylı

Federal İdare İş Mahkemesi

Federal İdare İş Mahkemesi Federal İdare İş Mahkemesi Karar Tarihi : 15.10.2013 Sayısı : 1 ABR 31/12 Çev: Alpay HEKİMLER * İşçiler, kendileri için işveren tarafından hizmet içi kullanım için tahsis edilmiş olan e-mail adreslerini

Detaylı

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANLATIM SORULARI 1- Bir siyasal düzende anayasanın işlevleri neler olabilir? Kısaca yazınız. (10 p) -------------------------------------------

Detaylı

BÖLÜM-12 HUKUKİ ÇALIŞMALAR 43.DÖNEM ÇALIŞMA RAPORU 2012-2014

BÖLÜM-12 HUKUKİ ÇALIŞMALAR 43.DÖNEM ÇALIŞMA RAPORU 2012-2014 BÖLÜM-12 HUKUKİ ÇALIŞMALAR 43.DÖNEM ÇALIŞMA RAPORU 2012-2014 AÇILAN DAVALAR 1- İller Bankası Genel Müdürlüğü Görevde Yükselme Sınav Duyurusu Davası Dava Konusu : İller Bankası Genel Müdürlüğü Yönetim Kurulunun

Detaylı

MİLLÎ EĞİTİM BAKANI SAYIN ÖMER DİNÇER İÇİN DEMOKRATİK VATANDAŞLIK VE İNSAN HAKLARI EĞİTİMİ PROJESİNİN AÇILIŞ KONFERANSI KONUŞMA METNİ TASLAĞI

MİLLÎ EĞİTİM BAKANI SAYIN ÖMER DİNÇER İÇİN DEMOKRATİK VATANDAŞLIK VE İNSAN HAKLARI EĞİTİMİ PROJESİNİN AÇILIŞ KONFERANSI KONUŞMA METNİ TASLAĞI MİLLÎ EĞİTİM BAKANI SAYIN ÖMER DİNÇER İÇİN DEMOKRATİK VATANDAŞLIK VE İNSAN HAKLARI EĞİTİMİ PROJESİNİN AÇILIŞ KONFERANSI KONUŞMA METNİ TASLAĞI Sayın Katılımcılar, değerli basın mensupları Avrupa Konseyi

Detaylı

9.2.12. Beşiktaş Residence Tower 11.11.2008 / 28.10.14185. Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi

9.2.12. Beşiktaş Residence Tower 11.11.2008 / 28.10.14185. Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi 9.2.12. Beşiktaş Residence Tower 11.11.2008 / 28.10.14185 Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi Mesleki Denetimde Çevresel Etki Değerlendirmesi Çekince Raporu Projenin adı: Residence Tower Müellifi:

Detaylı

Doğal Afetler ve Kent Planlama

Doğal Afetler ve Kent Planlama Doğal Afetler ve Kent Planlama Yer Bilimleri ilişkisi TMMOB Şehir Plancıları Odası GİRİŞ Tsunami Türkiye tektonik oluşumu, jeolojik yapısı, topografyası, meteorolojik özellikleri nedeniyle afet tehlike

Detaylı

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece SİLİVRİ 2014 DÜNYA VE AVRUPA KENTİ Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte rekabetçi bir sanayi ekonomisi haline gelmiştir. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin

Detaylı

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim 1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim Türkiye de 2007 genel milletvekili seçimlerine ilişkin değerlendirme yaparken seçim sistemine değinmeden bir çözümleme yapmak pek olanaklı değil. Türkiye nin

Detaylı

EŞİT HAKLAR İÇİN İZLEME DERNEĞİ

EŞİT HAKLAR İÇİN İZLEME DERNEĞİ EŞİT HAKLAR İÇİN İZLEME DERNEĞİ Özel Sayı: Bağımsız Seçim Gözlemi Temmuz 2011 1 2 46 sivil toplum örgütünden oluşan Bağımsız Seçim İzleme Platformu Türkiye de ilk kez, uluslararası standartlar çerçevesinde,

Detaylı

D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2011/10572

D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2011/10572 D A N I Ş T A Y Esas No : 2011/10572 Davacı ve Yürütmenin Durdurulmasını İsteyen: Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Vekili ;Av. Nurten Çağlar Yakış Selanik Cad. No:19/1 - Kızılay/ANKARA Davalı

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ NARLIDERE SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ NARLIDERE SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ NARLIDERE SONUÇ RAPORU Tarih: 11 Kasım 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 80 Katılımcı listesindeki Sayı: 74 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan

Detaylı

Türkiye Siyasi Gündem Araştırması

Türkiye Siyasi Gündem Araştırması I. AMAÇ Bu çalışmanın amacı, aylık periyotlar halinde düzenlediğimiz, Türkiye nin Siyasi Gündemine paralel konuların ele alınarak halkın görüşlerini tespit etmek ve bu görüşlerin NEDENİ ni saptamak adına

Detaylı

Esas Sayısı : 2015/60 Karar Sayısı : 2016/2

Esas Sayısı : 2015/60 Karar Sayısı : 2016/2 1) 27.3.2015 tarihli ve 6637 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun un 7. maddesiyle 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 3. maddesinin birinci fıkrasının (n)

Detaylı

Karar No : 2100 Karar Tarihi : 26/10/2015

Karar No : 2100 Karar Tarihi : 26/10/2015 Karar No : 2100 Karar Tarihi : 26/10/2015 Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun 22/10/2015 günlü, 16760 sayılı yazısında; A HABER logosuyla yayın yapan "TURKUVAZ MEDYA YAYIN HİZMETLERİ A.Ş." adlı kuruluşa

Detaylı

İstanbul ( ). İdari Mahkemesi Sayın Başkanlığı na;

İstanbul ( ). İdari Mahkemesi Sayın Başkanlığı na; Yürütmenin Durdurulması istemlidir. İstanbul ( ). İdari Mahkemesi Sayın Başkanlığı na; DAVACI : VEKİLİ: TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI Darphane Emirhan Cad. Bayındır Sok. Uygar Ap. No: 1/1 Dikilitaş / Beşiktaş

Detaylı

Türkiye'de "Decentralization" Süreci

Türkiye'de Decentralization Süreci Türkiye'de "Decentralization" Süreci 30 Nisan 2013 Bahçeşehir Üniversitesi İlker Girit Ahmet Ketancı Türkiye'de "Decentralization" Süreci Decentralization Prensipleri Türkiye deki Tarihi Süreç Türkiye

Detaylı

2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları

2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları 2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları Virpi Einola-Pekkinen 11.1.2011 1 Strateji Nedir? bir kağıt bir belge bir çalışma planı bir yol bir süreç bir ortak yorumlama ufku? 2 Stratejik Düşünme Nedir?

Detaylı

EYLÜL AYI FAALİYET RAPORU. Prof.Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili

EYLÜL AYI FAALİYET RAPORU. Prof.Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili EYLÜL AYI FAALİYET RAPORU Prof.Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili CHP İL-İLÇE ÖRGÜTLERİ, BELEDİYELER VE KÖYLERE YÖNELİK YAPILAN ÇALIŞMALAR 1. Gülnar İlçesi Bozağaç Köy ünde yapılan Kültür ve Dayanışma

Detaylı

Cumhuriyet Halk Partisi

Cumhuriyet Halk Partisi 1 Kılıçdaroğlu: İş adamı konuşuyor tehdit, gazeteci konuşuyor tehdit, belediye başkanı konuşuyor tehdit, ne olacak tehditlerin sonu? Tarih : 04.06.2011 -BATMAN MİTİNGİ- Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu,

Detaylı

Şube Günlüğü. TMMOB - EMO Diyarbakır Şubesi Haber Bülteni

Şube Günlüğü. TMMOB - EMO Diyarbakır Şubesi Haber Bülteni 1 2 3 4 5 01 Eylül 2010 tarihinde, Türkiye Barış Meclisi Diyarbakır girişiminin 1 Eylül Dünya Barış Günü vesilesiyle kurduğu barış çadırına Diyarbakır İKK tarafından gerçekleştirilen ziyarete Şube Yönetim

Detaylı

SURİYE TÜRKMEN PLATFORMU I. TOPLANTISI ONUR VE ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ SONUÇ BİLDİRİSİ

SURİYE TÜRKMEN PLATFORMU I. TOPLANTISI ONUR VE ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ SONUÇ BİLDİRİSİ SURİYE TÜRKMEN PLATFORMU I. TOPLANTISI ONUR VE ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ SONUÇ BİLDİRİSİ Bismillairrahmanirrahim 1. Suriye de 20 ayı aşkın bir süredir devam eden kriz ortamı, ülkedeki diğer topluluklar gibi

Detaylı

SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİ VE STRATEJİK İLETİŞİM PLANLAMASI

SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİ VE STRATEJİK İLETİŞİM PLANLAMASI SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİ VE STRATEJİK İLETİŞİM PLANLAMASI Stratejik İletişim Planlaması -1 İletişim temelinde, plan ve strateji vardır. Strateji bilgi üretimine dayanır. Strateji, içinde bulunduğumuz noktadan

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI HALUK DİNÇER İN KADIN-ERKEK EŞİTLİĞİ HAKKINDA HER ŞEY KISA FİLM YARIŞMASI ÖDÜL TÖRENİ KONUŞMASI

TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI HALUK DİNÇER İN KADIN-ERKEK EŞİTLİĞİ HAKKINDA HER ŞEY KISA FİLM YARIŞMASI ÖDÜL TÖRENİ KONUŞMASI TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI HALUK DİNÇER İN KADIN-ERKEK EŞİTLİĞİ HAKKINDA HER ŞEY KISA FİLM YARIŞMASI ÖDÜL TÖRENİ KONUŞMASI 7 Ocak 2015 İstanbul, Sabancı Center Sayın Konuklar, Değerli Basın Mensupları,

Detaylı

TEŞVİK YASASI R. G. 98 14.08.2000. 47/2000 Sayılı Yasa. 1. Bu Yasa, Teşvik Yasası olarak isimlendirilir. BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar.

TEŞVİK YASASI R. G. 98 14.08.2000. 47/2000 Sayılı Yasa. 1. Bu Yasa, Teşvik Yasası olarak isimlendirilir. BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar. R. G. 98 14.08.2000 TEŞVİK YASASI 47/2000 Sayılı Yasa Kısa İsim 1. Bu Yasa, Teşvik Yasası olarak isimlendirilir. BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar Tefsir 14/2000 Amaç Kapsam 2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe:

Detaylı

Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313

Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313 Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313 Amaç MADDE 1 KENT KONSEYİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar (1) Bu Yönetmeliğin amacı; kent yaşamında, kent vizyonunun

Detaylı

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ Yazar : Erdem Denk Yayınevi : Siyasal Kitabevi Baskı : 1. Baskı Kategori : Uluslararası İlişkiler Kapak Tasarımı : Gamze Uçak Kapak

Detaylı

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014 Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye ile Kürdistan arasındaki ekonomik ilişkiler son yılların en önemli rakamlarına ulaşmış bulunuyor. Bugünlerde petrol anlaşmaları ön plana

Detaylı

Afyonkarahisar Chamber E- BÜLTEN of Commerce and Industry

Afyonkarahisar Chamber E- BÜLTEN of Commerce and Industry Afyonkarahisar Chamber E- BÜLTEN of Commerce and Industry EYLÜL 2015 Afyonkarahisar AFYONKARAHİSAR Chamber of Commerce TİCARET VE and Industry SANAYİ ODASI YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU (28.08.2015-18.09.2015)

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

Doğruluk Payı Aylık Rapor Kasım 2014

Doğruluk Payı Aylık Rapor Kasım 2014 Doğruluk Payı Aylık Rapor Kasım 2014 Ortak Gelecek için Diyalog Derneği tarafından 20 Haziran 2014 tarihinde yayın hayatına başlatılan Doğruluk Payı, herhangi bir partiyle ilişkisi olmayan tamamiyle bağımsız

Detaylı

EKİM 2014 FAALİYET RAPORU. Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili

EKİM 2014 FAALİYET RAPORU. Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili EKİM 2014 FAALİYET RAPORU Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili CHP MERSİN İL-İLÇE ÖRGÜTLERİ, BELEDİYELER VE KÖYLERE YÖNELİK YAPILAN ÇALIŞMALAR 1. Mersin/Aydıncık İlçesi nde meydana gelen dolu yağışı

Detaylı

basında odamız Eylül 2007 Eylül 2007 Eylül 2007 Eylül 2007 Eylül 2007 Eylül 2007 Eylül 2007 Eylül 2007 Eylül 2007

basında odamız Eylül 2007 Eylül 2007 Eylül 2007 Eylül 2007 Eylül 2007 Eylül 2007 Eylül 2007 Eylül 2007 Eylül 2007 b a s ı n d a o d a m ı z Kaynak Teknolojileri VI. Ulusal Kongresi hazırlıkları, Makina Magazin Dergisinde Kaynak sektöründe yükseliş trendi sürüyor başlıklı haberin içinde yer aldı. Oda Enerji Çalışma

Detaylı

Değerli İhracatçılar, Değerli Basın Mensupları,

Değerli İhracatçılar, Değerli Basın Mensupları, Sayın Başbakanım, Değerli Bakanlarım, Değerli İhracatçılar, Değerli Basın Mensupları, 26 ihracatçı sektörümüzdeki, 61 bin ihracatçımızın temsilcisi Türkiye İhracatçılar Meclisi nin Sektörler Toplantısı

Detaylı

Araştırmanın Künyesi;

Araştırmanın Künyesi; Araştırmanın Künyesi; Araştırma; 05 06 Nisan 2008 günleri Türkiye nin 7 coğrafi bölgesinde, 26 il ve 68 ilçede bunlara bağlı 81 mahalle ve köyde, 18 yaş ve üstü seçmen nüfusunu temsil eden 724 ü kadın

Detaylı

Şişecam, Yenişehir de dünya genelinde tek lokasyonda kurulu en büyük Cam Kompleksi nin yeni yatırımlarını açtı.

Şişecam, Yenişehir de dünya genelinde tek lokasyonda kurulu en büyük Cam Kompleksi nin yeni yatırımlarını açtı. Basın Bülteni Şişecam, Yenişehir de dünya genelinde tek lokasyonda kurulu en büyük Cam Kompleksi nin yeni yatırımlarını açtı. Şişecam, Yenişehir Cam Kompleksi nde yer alan Anadolu Cam Fabrikası 4. Cam

Detaylı

Milliyetçi Hareket Partisi Balıkesir Milletvekili ve aynı zamanda Tıp Doktoru olan Sayın Recep Çetin 06.08.2015, Saat:14:00'te Balıkesir Tabip

Milliyetçi Hareket Partisi Balıkesir Milletvekili ve aynı zamanda Tıp Doktoru olan Sayın Recep Çetin 06.08.2015, Saat:14:00'te Balıkesir Tabip FAALİYET RAPORUMUZ Milliyetçi Hareket Partisi Balıkesir Milletvekili ve aynı zamanda Tıp Doktoru olan Sayın Recep Çetin 06.08.2015, Saat:14:00'te Balıkesir Tabip Odamızı ve Balıkesir Dişhekimleri Odasını

Detaylı

Doç. Dr. Ahmet M. GÜNEŞ Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ÇEVRE HUKUKU

Doç. Dr. Ahmet M. GÜNEŞ Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ÇEVRE HUKUKU Doç. Dr. Ahmet M. GÜNEŞ Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ÇEVRE HUKUKU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR...XXI Birinci Bölüm Çevre Hukukunun Temelleri I. Genel Olarak...1

Detaylı

Durdurulmasını İsteyenler : 1- Ankara Gümrük Müşavirleri Derneği

Durdurulmasını İsteyenler : 1- Ankara Gümrük Müşavirleri Derneği Davacı ve Yürütmenin Durdurulmasını İsteyenler : 1- Ankara Gümrük Müşavirleri Derneği 2- Mersin Gümrük Müşavirleri Derneği 3- Bursa Gümrük Müşavirleri Derneği 4- İstanbul Gümrük Müşavirleri Derneği 5-

Detaylı