BALIKESİR ÇANAKKALE PLANLAMA BÖLGESİ 1/ ÇEVRE DÜZENİ PLANI ARAŞTIRMA RAPORU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BALIKESİR ÇANAKKALE PLANLAMA BÖLGESİ 1/100 000 ÇEVRE DÜZENİ PLANI ARAŞTIRMA RAPORU"

Transkript

1 T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI MEKANSAL PLANLAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BALIKESİR ÇANAKKALE PLANLAMA BÖLGESİ 1/ ÇEVRE DÜZENİ PLANI ARAŞTIRMA RAPORU CİLT V 2012 & DOĞUKAN İMAR & BHA PLANLAMA İŞ ORTAKLIĞI

2 İÇİNDEKİLER TABLO DİZİNİ... 4 GRAFİK DİZİNİ... 6 HARİTA DİZİNİ TEKNİK VE SOSYAL ALTYAPI PLANLAMA BÖLGESİ BALIKESİR TEKNİK ALTYAPI Ulaşım İçme suyu ve Arıtma Tesisleri Kanalizasyon Ve Arıtma Katı Atık İletim Hatları SOSYAL ALTYAPI ÇANAKKALE TEKNİK ALTYAPI Ulaşım İçme suyu ve Arıtma Tesisleri Kanalizasyon ve Arıtma Katı Atık İletim Hatları SOSYAL ALTYAPI MÜLKİYET DURUMU PLANLAMA BÖLGESİ BALIKESİR ÇANAKKALE YASAL ÇERÇEVE KANUNLAR KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELER YÖNETMELİKLER ÇEVRE İLE İLGİLİ SÖZLEŞMELER PLANLAMA ALANINA YÖNELİK PLANLAR, PROJELER VE YATIRIM KARARLARI PLANLAMA BÖLGESİ BALIKESİR YÜRÜRLÜKTEKİ ÜST ÖLÇEKLİ PLANLAR PROJELER VE YATIRIMLAR ÇANAKKALE YÜRÜRLÜKTEKİ ÜST ÖLÇEKLİ PLANLAR

3 PROJELER VE YATIRIMLAR ÇEVRE SORUNLARI PLANLAMA BÖLGESİ BALIKESİR HAVA KİRLİLİĞİ SU KİRLİLİĞİ GÜRÜLTÜ KİRLİLİĞİ ATIKLAR ORMAN ALANLARININ TAHRİBATI KENTLEŞMENİN NEDEN OLDUĞU ÇEVRE SORUNLARI ÇANAKKALE HAVA KİRLİLİĞİ SU KİRLİLİĞİ GÜRÜLTÜ KİRLİLİĞİ GÖRÜNTÜ KİRLİLİĞİ ATIKLAR KENTLEŞMENİN NEDEN OLDUĞU ÇEVRE SORUNLARI ORMAN ALANLARININ TAHRİBATI SENTEZ SOSYO - EKONONOMİK YAPI SENTEZİ DEMOGRAFİK YAPIYA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME SOSYAL VE TEKNİK ALTYAPIYA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME EKONOMİK YAPIYA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME PLANLAMA BÖLGESİNE YÖNELİK PLANLAR, PROJELER VE YATIRIMLARA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME FİZİKSEL VE DOĞAL YAPI SENTEZİ COĞRAFİ KONUM, ULAŞIM, BÖLGESEL EKONOMİK YAPI VE İDARİ YAPIYA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME MEVCUT ARAZİ KULLANIMI, YERLEŞİM KARAKTERİSTİKLERİ VE FİZİKSEL GELİŞME EĞİLİMLERİ DEĞERLENDİRMESİ TARİHİ, KÜLTÜREL VE ARKEOLOJİK YAPIYA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME İKLİMSEL VERİLERİN DEĞERLENDİRMESİ JEOLOJİK YAPIYA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME JEOMORFOLOJİK YAPIYA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME HİDROLOJİK VE HİDROJEOLOJİK YAPIYA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME TOPRAK NİTELİĞİNE İLİŞKİN DEĞERLENDİRME

4 EKOLOJİK YAPIYA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME BİYOLOJİK YAPIYA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME ORMAN ALANLARINA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME ÇEVRE SORUNLARINA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME GENEL PEYZAJ ÖGELERİNE İLİŞKİN DEĞERLENDİRME DOĞAL VERİLER SENTEZİ GENEL DEĞERLENDİRME TABLO DİZİNİ Tablo 9.1: Planlama Bölgesi Yıllara Göre İçme ve Kullanma Suyu Verilerinin Değerlendirilmesi Tablo 9.2: Planlama Bölgesi Yıllara Göre İçme ve Kullanma Suyu Verilerinin Değerlendirilmesi 2 10 Tablo 9.3: Planlama Bölgesi Yıllara Göre Kanalizasyon, Atıksu ve Arıtma Tesislerin Değerlendirilmesi Tablo 9.4: Planlama Bölgesi Yıllara Göre Katı Atık Verilerinin Değerlendirilmesi Tablo 9.5: Planlama Bölgesi Dönemine Göre Okul, Şube, Öğretmen ve Derslik Başına Öğrenci Sayısı Tablo 9.6: Planlama Bölgesi Dönemine Göre Eğitim Seviyesine Göre Okullaşma Oranı. 12 Tablo 9.7: Planlama Bölgesi Dönemine Göre Okul, Öğrenci, Öğretmen ve Derslik Sayısı 12 Tablo 9.8: Türkiye Geneli ve TR22 Düzey 2 Bölgesi Bazında Yüz Bin Kişiye Düşen Hastane Yatak Sayıları, ( ) Tablo 9.9: Sağlık Personeli Sayıları ve Bir Sağlık Personeline Düşen Kişi Sayısı (2006) Tablo 9.10: Yıllara Göre Balıkesir İli Karayolu Ulaşım Ağı Uzunlukları Tablo 9.11: Balıkesir İli Karayolları Yılları Arası Faaliyet Çalışmaları Tablo 9.12: Balıkesir İli Motorlu Araç Sahipliği Yıllara Göre Kıyaslanması Tablo 9.13: Bandırma Limanına 2006 Yılında Gelen Gemilerin Grt Mikyaslarına Göre Adetleri Tablo 9.14: Balıkesir İli Yer altı Su Havzaları ve Kullanma Amaçları Tablo 9.15: Balıkesir İli İçme ve Kullanma Suyunun Yıllara Göre Değerlendirmesi Tablo 9.16: Balıkesir İli İçme ve Kullanma Suyunun Yıllara Göre Değerlendirmesi Tablo 9.17: Balıkesir İl Geneli İçme Suyu Arıtma Tesisleri Tablo 9.18: Bandırma İçme Suyu Arıtma Tesisi Tablo 9.19: Göbel İçme Suyu Arıtma Tesisi Tablo 9.20: Susurluk Havzası Su İhtiyacı Projeksiyonu Tablo 9.21: Susurluk Havzası Mevcut Su Kaynakları Projeksiyonu Tablo 9.22: Balıkesir İli Atıksu İstatistikleri ve Yatırım Harcamalarının Yıllara Göre Değerlendirilmesi Tablo 9.23: Balıkesir Atıksu Arıtma 2040 Yılı Projeksiyonu Tablo 9.24: Susurluk Havzası Arıtma Suyu Projeksiyonu Tablo 9.25: Susurluk Havzası Kentsel Atıksu Arıtma Kapasitesi Projeksiyonu Tablo 9.26: Balıkesir İli Yıllara Göre Katı Atık Verilerinin Değerlendirilmesi Tablo 9.27: Balıkesir İli Katı Atık Projeksiyonu Tablo 9.28: Balıkesir İli Telefon ve Kablo Şebekelerinin Yeraltı ve havai İstatistikleri Tablo 9.29 : Balıkesir ili Mevcut Sulama Kanalları Tablo 9.30: Balıkesir İli Okul Öncesi Eğitim Kurumlarının İlçelere Göre Dağılımı - Öğrenci ve Öğretmen Bilgileri

5 Tablo 9.31: Balıkesir İli İlköğretim Kurumlarının İlçelere Göre Dağılımı - Öğrenci ve Öğretmen Bilgileri Tablo 9.32: Balıkesir İli Ortaöğretim Kurumlarının İlçelere Göre Dağılımı - Öğrenci ve Öğretmen Bilgileri Tablo 9.33: Balıkesir İli Halk Eğitim Merkezlerinin İlçelere Göre Dağılımı Kursiyer ve Öğretmen Bilgileri Tablo 9.34: Balıkesir İli Mesleki Eğitim Kurumlarının İlçelere Göre Dağılımı Kursiyer ve Öğretmen Bilgileri Tablo 9.35: Balıkesir İlinde Bulunan Sağlık Kurumlarının Sayıları Tablo 9.36: Balıkesir İli Hastane Yatak kapasiteleri Tablo 9.37: Yıllara Göre Çanakkale İli Karayolu Ulaşım Ağı Uzunlukları Tablo 9.38: Çanakkale İli Karayolları Yılları Arası Faaliyet Çalışmaları Tablo 9.39: Çanakkale İli Motorlu Araç Sahipliği Yıllara Göre Kıyaslanması Tablo 9.40: Çanakkale Boğazı Aylara Göre Gemi Geçiş İstatistikleri Tablo 9.41: Çanakkale İli İçme ve Kullanma Suyunun Yıllara Göre Değerlendirmesi Tablo 9.42: Balıkesir İli İçme ve Kullanma Suyunun Yıllara Göre Değerlendirmesi Tablo 9.43: Çanakkale İli 2040 Yıl İçe Suyu Projeksiyonu Tablo 9.44: Merkez İlçe İçme Suyu Arıtma Tesisi Tablo 9.45: Gelibolu ve Gökçeada İlçeleri İçme Suyu Arıtma Tesisleri Tablo 9.46: Çanakkale İli Atık Su İstatistikleri ve Yatırım Harcamalarının Yıllara Göre Değerlendirilmesi Tablo 9.47: Çanakkale İli 2040 Yılı Atıksu Projeksiyonu Tablo 9.48: Çanakkale İl Genelinde Faaliyet Gösteren Arıtma Tesisleri Tablo 9.49: Çanakkale İl Geneli Evsel Deşarj İznine Sahip Yerler Tablo 9.50: Çanakkale İl Geneli Endüstriyel Deşarj İznine Sahip Yerler Tablo 9.51: Çanakkale İli Yıllara Göre Katı Atık Verilerinin Değerlendirilmesi Tablo 9.52: Çanakkale ili 2040 Yılı Katı Atık Projeksiyonu Tablo 9.53: Çanakkale İli Mevcut Sulama Kanalları Tablo 9.54: Çanakkale İli Okul Öncesi Resmi Ve Özel Ayrımında Yerleşim Yeri, Okul, Öğrenci, Öğretmen Ve Derslik Sayısı(Anaokulu + Anasınıfı) Tablo 9.55: Çanakkale İli İlköğretimde Resmi Ve Özel Ayrımında Yerleşim Yeri, Okul, Öğrenci, Öğretmen Ve Derslik Sayısı Tablo 9.56: Çanakkale İli Ortaöğretimde Resmi Ve Özel Ayrımında Yerleşim Yeri, Okul, Öğrenci, Öğretmen Ve Derslik Sayısı Tablo 9.57: Çanakkale İli İlçelere Göre İlköğretim Okulu, Lise ve Dengi Okul Sayıları Tablo 9.58: Çanakkale İli İlçelere Göre Eğitim Kurumları Sayıları, Derslik Sayıları, Öğrenci Sayıları ve Derslik Başına Düşen Öğrenci Sayısı Tablo 9.59: Çanakkale İlinde Bulunan Sağlık Kurumlarının Sayıları ve Sağlık Göstergeleri Tablo 9.60: Çanakkale İlinde Bulunan Resmi ve Özel Yataklı Tedavi Kurumları Yatak Sayıları Tablo 10.1: Balıkesir İli Hazine Arazilerinin İlçelere Dağılımı ve Oransal Yüzdesi Tablo 10.2: Balıkesir İli Kent Karakter Tablosu Tablo 10.3: Çanakkale İli Hazine Arazilerinin İlçelere Dağılımı ve Oransal Yüzdesi Tablo 10.4: Çanakkale İli Kent Karakter Tablosu Tablo 12.1: Balıkesir İli İnşaat Halindeki Sulama Kanalları Tablo 12.2: Balıkesir DPT 2010 Yılı Yatırım Programı Tablo 12.3: Çanakkale İli Sulama Projeleri Tablo 12.4: Çanakkale İli Toplulaştırma Sahaları

6 Tablo 12.5: Çanakkale DPT Yatırım Programı Tablo 13.1: Balıkesir İli Yeraltı Su Havzalarının Su Kaliteleri Tablo 13.2: Balıkesir İli Tarım ve Orman Alanlarından Sulara Taşınan Azot ve Fosfor Miktarları Tablo 13.3: Balıkesir İlinde Toplam Hayvan Sayıları ve Kaynaklanan Tabii Gübrelerin N ve P Miktarları (kg/yıl) Tablo 13.4: Yol Trafik Gürültüsü Seviyelerinin Ölçümünden Elde Edilen Lmin, Lmax ve Leq Değerleri ile Meteorolojik Koşullar Tablo 13.5: Çanakkale İlinde Halkın Yararlandığı Sahil Kesimlerindeki Deniz Suyu Mikrobiyolojik Analiz Sonuçları (Eylül 2007) Tablo 13.6: Çanakkale İli Sahil Şeridinde Muhtelif Noktalardan Alınan Deniz Suyu Örneklerinin Fiziksel ve Kimyasal Analizleri (Eylül Kasım 2007 Ortalamaları) Tablo 13.7: Çanakkale İli, Merkez İlçedeki Önemli Trafik Arterlerinde Yapılan Gürültü Ölçüm Değerleri (db) Tablo 13.8: Motorlu Araç Cinsleri ve Miktarları Tablo 13.9: Çanakkale İli Merkez İlçede Yapılan Gürültü ölçümleri Tablo 13.10: Çanakkale İli Genelinde Yer Alan Yerleşim Birimlerine Ait Katı Atık Miktarları Tablo 13.11: 18 Mart Çan Termik Santralinin Bacagazı Emisyonları Tablo 13.12: Akçansa A.Ş. nin Bacagazı Emisyonları Tablo 13.13: İÇDAŞ Çelik-Enerji Tersane ve Ulaşım San. A.Ş den Kaynaklanan Emisyonlar Tablo 13.14: Çelikhane ve Haddehaneden Kaynaklanan Emisyonlar Tablo 13.15: Su Alıcı Ortamında Kirlilik Riski Oluşturan Atık Su Karakterleri Tablo 15.1: Grid Analizi Sınıflandırma Kriterleri Tablo 15.2: Balıkesir İli Genel Sosyo Ekonomik Göstergeler Tablo 15.3: Çanakkale İli Genel Sosyo Ekonomik Göstergeler GRAFİK DİZİNİ Grafik 9.1: Balıkesir İli Yol Ağı Satıh Kaplama Cinsleri Grafik 9.2: Balıkesir İli Yol Ağı Satıh Kaplama Cinsleri Grafik 13.1: dönemi (a). SO2, (b). TPM Günlük Ortalama Ve Trendleri Grafik 13.2: Çanakkale İli Merkez İlçe Kış Dönemi SO 2 Ortalamaları Grafik 13.3: Çanakkale İli Merkez İlçe Yılları kış Dönemi PM Ortalaması Grafik 13.4: Çanakkale İli Merkez İlçe Yılları SO2- PM Değerleri Grafik 13.5: Çanakkale İli Evsel Atık Kompozisyonu Grafik 13.6: Çanakkale İli Geri Kazanılabilir Atık Kompozisyonu ŞEKİL DİZİNİ Şekil 9.1: Balıkesir Körfez Havaalanı ve Balıkesir Merkez Havaalanı Şekil 9.2: Balıkesir Merkez Su Arıtma Tesisi Şekil 9.3: Gönen Çöp Depolama Sahası Şekil 9.4: Balıkesir Üniversitesi Çağış Yerleşkesi Çanakkale ili havayolu ulaşımının gelişmesi ve stratejik önemi neden ile günden güne artan bir öneme sahiptir. İlde bir adet havalını bulunmaktadır Çanakkale Havaalanı 1953 yılında tamamlanarak hizmete giren ve 1995 yılında da ilave tesislerin yapımı tamlanarak tekrar faaliyete geçmiş olup, Askeri-Sivil kategoridedir Şekil 9.5: Çanakkale Merkez ve Gökçeada Havaalanları Şekil 9.6: Merkez İçme Suyu Arıtma Tesisi

7 Şekil 9.7: Ayvacık ve Gelibolu İçme Suyu Tesisleri Şekil 9.8: Kepez Belediyesi Arıtma Tesisi Şekil 9.9: Çanakkale Kemel Köy Düzenli Depolama Alanı Şekil 9.10: Gelibolu Yarımadası Düzenli Katı Atık Sahası Şekil 9.11: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Terzioğlu Yerleşkesi Şekil 12.1: Nabucco Petro Boru Hattı Güzergâhı Şekil 13.1: Balya Kurşun Madeni Şekil 13.2: Bandırma Kükürt Atığı Birikintisi Şekil 13.3: Çan Termik Santrali Şekil 13.4: Çan Linyit İşletmesi HARİTA DİZİNİ Harita 9.1: Planlama Bölgesi Teknik Altyapısı... 9 Harita 9.2: Planlama Bölgesi Mevcut Eğitim Altyapısı Harita 9.3: Planlama Bölgesi Sağlık Altyapısı Harita 9.4: Balıkesir İli Deniz Ulaşımı Harita 9.5: Çanakkale Yolcu Taşımacılığı Yapılan Limanlar Harita 10.1: Planlama Bölgesi Mülkiyet Haritası Harita 12.1: Güney Marmara Bölgesi Termal Turizm Master Planı Harita 12.2: Planlama Bölgesine Yönelik Projelerin Mekânsal Dağılımları Harita 12.3: Planlama Bölgesi Mevcut Üst Ölçekli Planların Mekânsal Dağılımı Harita 12.4: Erdek Kapıdağ Yarımadası Çevre Düzeni Planı Harita 12.5: Edremit Körfezi Çevre Düzeni Planı Harita 12.6: Ayvalık Adaları Uzun Devreli Gelişim Planı Harita 12.7: Gebze- İzmir Otoyol Projesi Harita 12.8: Bursa-İzmir- Bandırma Hızlı Tren Projesi Harita 12.9: Güney Çanakkale Kıyı Kesimi Çevre Düzeni Planı Harita 12.10: Karabiga-Gümüşçay Çevre Düzeni Planı Harita 12.11: Kuzey Çanakkale Çevre Düzeni Planı Harita 12.12: Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı ve Saroz Körfezi Çevre Düzeni Planı Harita 12.13: Gökçeada Çevre Düzeni Planı Harita 12.14: Bozcaada Çevre Düzeni Planı Harita 12.15: Gelibolu Yarımadası Uzun Devreli Gelişim Planı Harita 12.16: Troya Tarihi Milli Parkı Uzun Devreli Gelişme Planı Harita 14.1: Planlama Bölgesi Eğitim Altyapısı Harita 14.2: Planlama Bölgesi Sağlık Altyapısı Harita 14.3: Planlama Bölgesi Ulaşım Altyapısı Harita 14.4: Planlama Bölgesi Teknik Altyapı Harita 14.5: Planlama Bölgesi İlçelere Göre Sektörel Dağılımlar Harita14.6: Planlama Bölgesi Mevcut Arazi Kullanımı Harita 14.7: Planlama Bölgesi Jeolojik Sağlamlık Haritası Harita 14.8: Planlama Bölgesi Jeomorfolojik Yapısı Harita 14.9: Planlama Bölgesi Hidrojeolojik Yapı Harita 14.10: Planlama Bölgesi Toprak Grupları Harita 14.11: Planlama Bölgesi Toprak Kabiliyeti Harita 14.12: Planlama Bölgesi Toprak Arazi Kullanımı Harita 14.13: Planlama Bölgesi Ekolojik Yapı

8 Harita 14.14: Planlama Bölgesi Biyolojik Yapı Harita 14.15: Planlama Bölgesi Özel Statülü Alanlar Harita 14.16: Planlama Bölgesi Orman Alanları Harita 15.1: Planlama Bölgesi Grid Analizi (Yerleşebilirlik Analizi)

9 9. TEKNİK VE SOSYAL ALTYAPI 9.1. PLANLAMA BÖLGESİ Teknik Altyapı Teknik altyapının en önemli unsurlarından olan ulaşılabilirlik kavramı; planlama bölgesinde yapılan kara, hava, demir ve deniz yolu yatırımları ile bölgede gün geçtikçe önem kazanmaktadır. Bölgedeki ekonomik faaliyetlerin gelişmesi ve bölgede günden güne artan yatırım kararları ulaşım altyapısının önemini artırmaktadır. Harita 9.1: Planlama Bölgesi Teknik Altyapısı Kaynak: Planlama Ekibi Ofis Çalışması Bölge hinterlandı ve önemli merkezlere olan yakınlığı nedeni ile hava ulaşımında fazla gelişim göstermemiştir. Fakat özellikle artan turizm talebi ve ekonomik faaliyetler bölge hava ulaşımının önemini arttıracaktır. Bölge deniz taşımacılığı olarak faal bir bölge olup gerek yolcu gerekse de yük taşımacılığında önemli bir konumdadır. Stratejik öneme sahip Çanakkale Boğazı nın varlığı ve mevcut limanlardaki ekonomik faaliyetler bölgeye yön veren en önemli etkenlerden biridir. Teknik açıdan planlama bölgesinin en çok eksikliği hissedilen nokta katı ve sıvı atıklarının bertarafında ve ya depolanmasında yaşanmaktadır. Planlama bölgesinin atık kontrolü ve bertarafına ilişkin veriler aşağıdaki tablolarda verilmektedir. 9

10 PLANLAMA BÖLGESİ PLANLAMA BÖLGESİ Tablo 9.1: Planlama Bölgesi Yıllara Göre İçme ve Kullanma Suyu Verilerinin Değerlendirilmesi YILLAR İçme ve kullanma suyu Şebekesi ile hizmet verilen belediye nüfusunun toplam belediye nüfusuna oranı (%) Belediyelerde kişi başına temin edilen günlük su miktarı (litre / kişi-gün) Belediyeler tarafından temin edilen içme ve kullanma suyu miktarı (1000 m³ / yıl ) İçme ve kullanma suyu arıtma tesisi ile hizmet verilen belediye nüfusunun toplam belediye nüfusuna oranı (%) Kaynak: TÜİK, Bölgesel Göstergeler 2010, TR22 Balıkesir, Çanakkale Planlama bölgesinde 2008 yılı verilerine göre belediye nüfusunun % 99 u içeme ve kullanma suyu hizmeti alınmaktadır. Fakat içme ve kullanma suyu hizmeti alan nüfusun tüm nüfusa oranı % 44 tür.belediyeler tarafından temin edilen su miktarı günlük kişi başı 226 litredir. Yıllara göre su temin oranları artış göstermekte fakat 2008 yılında düşüş yaşanmaktadır. Tablo 9.2: Planlama Bölgesi Yıllara Göre İçme ve Kullanma Suyu Verilerinin Değerlendirilmesi 2 YILLAR Belediyeler tarafından arıtılan içme ve kullanma suyu miktarı ( 1000 m³ / yıl) Belediyelerde içme ve kullanma suyu şebekesi için çekilen yüzey suyu miktarı ( 1000 m³ / yıl) Belediyelerde içme ve kullanma suyu şebekesi için yer altı suyu miktarı ( 1000 m³ / yıl) Su teminin için belediyelerin toplam yatırım harcamaları (TL) Kaynak: TÜİK, Bölgesel Göstergeler 2010, TR22 Balıkesir, Çanakkale Planlama bölgesinde içme ve kullanma suyu arıtma miktarları yıllara göre incelendiğinde 2007 yılına kadar arıtılan su miktarında artış yaşanmıştır. Bu artışın en önemli sebeplerinden biride su teminin için yapılan altyapı yatım harcamalarının artış göstermiş olmasıdır. Yıllara göre artış gösteren yatırım harcamalarında en büyük artış yaşana yıl TL lik yatırım ile 2007 olmuştur. 10

11 PLANLAMA BÖLGESİ PLANLAMA BÖLGESİ Tablo 9.3: Planlama Bölgesi Yıllara Göre Kanalizasyon, Atıksu ve Arıtma Tesislerin Değerlendirilmesi YILLAR Kanalizasyon şebekesi ile hizmet verilen belediye deşarj nüfusunun atıksu toplam belediye nüfusuna oranı (%) Belediyelerde kanalizasyon şebekesinden edilen miktarı (1000 Metreküp / yıl) Belediyeler tarafından arıtılan atıksu miktarı (1000 Metreküp / yıl) Atıksu arıtma tesisi ile hizmet verilen belediye nüfusunun belediye nüfusu içindeki payı (%) Belediyelerdeki toplam atıksu arıtma tesisi sayı Atıksuların toplanması ve arıtma için belediyelerin toplam yatırım harcamaları (TL) Kaynak: TÜİK, Bölgesel Göstergeler 2010, TR22 Balıkesir, Çanakkale Planlama bölgesinde kanalizasyon hizmeti belediye nüfusunun % 93 ünü kapsamaktadır ve yıllık m³ atık suyun ³ ü arıtılmaktadır. Planlama bölgesinde 2008 verilerine göre 9 arıtma tesisi bulunmakta ve aynı yıl için belediyelerin artıma ve atık su toplamak için toplam yatırım harcaması TL dir. Tablo 9.4: Planlama Bölgesi Yıllara Göre Katı Atık Verilerinin Değerlendirilmesi YILLAR Kişi başı Atık hizmeti Atık hizmeti ortalama belediye atık miktarı (kg /kişi-gün) verilen belediye nüfusunun toplam nüfusa verilen belediye nüfusunun belediye oranı (%) nüfusa oranı (%) Belediye tarafından ya da belediye adına toplanan atık miktarı (bin ton) Çöp depolama sahalarında bertaraf edilen belediye atık miktarı (bin ton) Diğer bertaraf (çöp depolama sahası ve yakma tesisi hariç ) (bin ton) Kaynak: TÜİK, Bölgesel Göstergeler 2010, TR22 Balıkesir, Çanakkale Planlama bölgesinde 2008 yılı verilerine göre; belediye nüfusunda kişi başına günlük atık miktarı 1.44 kg dır. İl genelinde atık hizmeti alan nüfus ilin % 68 ini oluşturmaktadır ve 2008 yılı verilerine göre ton atık toplanmıştır. Yukarıdaki tabloda senelik toplanan atık miktarlarındaki düşüş göze çarpmaktadır. Sosyal Altyapı Planlama bölgesinin eğitim altyapısına ilişkin; okul sayıları, öğretmen ve öğrenci sayıları, okullaşma oranları ve derslik sayılarına ilişkin veriler aşağıdaki tabloda ve haritalarda verilmiştir. 11

12 Tablo 9.5: Planlama Bölgesi Dönemine Göre Okul, Şube, Öğretmen ve Derslik Başına Öğrenci Sayısı Kaynak: Mili Eğitim İstatistikleri Tablo 9.6: Planlama Bölgesi Dönemine Göre Eğitim Seviyesine Göre Okullaşma Oranı Kaynak: Mili Eğitim İstatistikleri Tablo 9.7: Planlama Bölgesi Dönemine Göre Okul, Öğrenci, Öğretmen ve Derslik Sayısı Kaynak: Mili Eğitim İstatistikleri Bölgede ilköğretim okullaşma oranı oldukça yüksektir ve bu okur-yazar oranına da yansımaktadır. Fakat orta öğretim kurumlarının okullaşma düşüktür. Öğrenci sayısının her sene arttığı bölgede teknik altyapı sorunları giderilmedir. 12

13 Harita 9.2: Planlama Bölgesi Mevcut Eğitim Altyapısı Planlama Bölgesi bazında kişiye düşen hastane yatak sayılarının verildiği tablo aşağıdadır ve tablodan da görüleceği üzere; 2007 yılında, TR22 Düzey 2 Bölgesi nde kişiye düşen hastane yatak sayısı 266 adettir. Bölge, bu değer ile 26 bölge arasında 14. sırada yer almaktadır. İller bazında ise Balıkesir, kişiye 277 yatak kapasitesi ile 81 il içinde 28. sırada; Çanakkale, kişiye 241 yatak kapasitesi ile 43. sırada yer almaktadır. Tablo 9.8: Türkiye Geneli ve TR22 Düzey 2 Bölgesi Bazında Yüz Bin Kişiye Düşen Hastane Yatak Sayıları, ( ) Kaynak: GMKA Bölge Planı Raporu 13

14 Türkiye ve bölge hastanelerindeki yatak sayılarının kamu ve özel hastanelere göre dağılımına bakıldığında bölgede hastane başına düşen yatak sayısının Türkiye ortalamasının altında kaldığı görülmektedir. Türkiye de kamu hastanesi başına 183, özel hastane başına 49, toplamda ise 145 yatak düşerken, bölgede kamu hastanesi başına 134, özel hastane başına 26, toplamda ise hastane başına 121 yatak düşmektedir. Tablo 9.9: Sağlık Personeli Sayıları ve Bir Sağlık Personeline Düşen Kişi Sayısı (2006) Kaynak: GMKA Bölge Planı Raporu Bölgede bulunan sağlık personelinin yüzde 10,4 ü uzman hekim, yüzde 11,4 ü pratisyen hekim, yüzde 5,4 ü diş hekimi, yüzde 20,2 si sağlık memuru, yüzde 28,32 ü hemşire ve yüzde 24,2 si ise ebelerden oluşmaktadır. Personel başına düşen kişi sayısına bakıldığında, Bölgenin Türkiye ortalamalarının altında kaldığı görülmektedir. Örneğin Türkiye ortalamalarında 1253 kişiye bir uzman hekim düşerken, Bölgede 2120 kişiye bir uzman hekim düşmektedir. Benzer şekilde bir pratisyen hekimin bakmakla yükümlü olduğu kişi sayısı Türkiye de 1279 iken, Bölgede 1937 kişidir. Aşağıdaki haritada bölge genelinde mevcut sağlık ocağı ve hastanelerin mekânsal dağılımları verilmektedir. Harita 9.3: Planlama Bölgesi Sağlık Altyapısı 14

15 9.2. BALIKESİR Teknik Altyapı Ulaşım Karayolu Balıkesir il genelinde toplam yol uzunluğu 2009 verilerine göre 6248 km dir km si il ve devlet yoludur km si ise köy yolu ağından oluşmaktadır. Kentte otoyol ağı bulunmamaktadır fakat şu an yapımı devam eden Gebze İzmir otoyolu projesi Balıkesir ilinden geçmektedir. Tablo 9.10: Yıllara Göre Balıkesir İli Karayolu Ulaşım Ağı Uzunlukları YILLAR İl ve Otoyol Köy Yolu Devlet Yolu Kaynak: TÜİK Bölgesel Göstergeler 2010 Grafik 9.1: Balıkesir İli Yol Ağı Satıh Kaplama Cinsleri SATHİ KAPLAMA BSK TOPRAK DİĞER Balıkesir ili yol ağının satıh cinslerine göre incelendiğinde; devlet ve il yolu ağının km si sathi kaplama, 185 km si BSK (bitümlü satıh kaplama) ve 5 km si toprak kaplamadır. İl genelinde bölünmüş yol ağı 2002 yılında 77 km iken yılları arsında yapılan bölünmüş yol km si 332 km dir. Toplamda 409 km bölünmüş yol ağı bulunmaktadır. Tablo 9.11: Balıkesir İli Karayolları Yılları Arası Faaliyet Çalışmaları ÇALIŞMALAR Bölünmüş Yol Yol İyileştirme (TY) Kaza Kara Nokta BSK Yapımı Asfalt Çalışmaları Köprü Yapımı YILLARI ARASI GERÇEKLEŞME 332 km 157 km 26 adet 283 km 2331 km 38 adet 15

16 Balıkesir ili karayollarının yeterliliği açısından gerekli değere sahiptir fakat karayolu kalitesi ve güvenliği açısından teknik altyapı eksiklikleri bulunmaktadır. Artan araç trafiği ve turizm sezonunda yaşanan hareketlilik göz önünde bulundurulduğunda Balıkesir ilinin karayolu bağlantıları rehabilite edilmelidir. Özellikle dağlık alanda kalan köy yoları ve tali yolarında bir plan dâhilinde revizyonu gerekmektedir. Tablo 9.12: Balıkesir İli Motorlu Araç Sahipliği Yıllara Göre Kıyaslanması YIL OTOMOBİL MİNÜBÜS OTOBÜS KAMYONET KAMYON MOTORSİKLET YOL VE İŞ MAK. ÖZEL AMAÇLI TAŞITLAR TRAKTÖR Kaynak: TÜİK Bölgesel Göstergeler 2010 Balıkesir ili araç sahipliği göstergelerinin yıllarla göre kıyaslaması tablosu yukarıdaki tabloda verilmiştir. Yıllara göre araç sahipliğinde her yıl artış yaşanmıştır. Araç sahipliğinde en fazla oran otomobil sahipliğinde görülmektedir yılı verilerine göre otomobil sahipli adete ulaşmıştır. Bölgedeki tarımda makineleşme oranını yıllara göre büyük artış göstermiştir.2010 yılı verilerine göre Balıkesir ilinde toplam adet traktör bulunmaktadır. Demiryolu Balıkesir il merkezi Türkiye demiryolları ulaşım ağında yer almaktadır. İl kuzey güney aksında, Bandırma limanı ile bütünleşmiş şekilde çalışan Bandırma İstasyonu ile başlayıp Balıkesir- Soma-Manisa-İzmir e kadar ulaşan demiryolu hattına sahiptir. Ayrıca Balıkesir istasyonundan başlayıp doğu istikametinde devam eden; Alanyurt istasyonundan ayrılarak Eskişehir-Ankara istikametine ve de Afyon-Konya istikametine devam eden hatta da sahiptir. Ana hat trenleri ile 2006 yılı içerisinde yolcu taşınmıştır. Ayrıca bölgeden geçecek olan İzmir Bursa İstanbul hızlı tren projesi içinde çalışmalar devam etmektedir. Mevcut demir yolu ağı taşıma ağırlıklı çalışmakta olup kapasite ve sefer sayıları açısından ilin potansiyelinin altında kalmaktadır. Yolcu taşımacılığının özendirilmesi ve mevcut demiryolu ağının çağa uygun hale getirilmesi gerekmektedir Deniz Yolu Deniz yolu ulaşım olanakları konusunda da Bandırma, önemli bir potansiyele sahiptir. Gelişmiş ve donanımlı limanı ile Marmara Bölgesi nin denize açılan bir kapısı özelliğini taşımaktadır.1998 yılında başlatılan İstanbul-Bandırma arasındaki hızlı feribot ve deniz otobüsü seferleri, Bandırma-İstanbul arasındaki ulaşımda büyük kolaylık sağlamıştır. Yaz aylarında karşılıklı altı seferi bulan yoğun taşıma programı ile iki saat gibi kısa bir sürede, İstanbul a ulaşmak mümkündür. 16

17 Harita 9.4: Balıkesir İli Deniz Ulaşımı Bandırma-İstanbul arasındaki uzaklık 64 mildir. Ayrıca Bandırma dan düzenli olarak her gün Tekirdağ ve İstanbul'a roro gemisi seferleri yapılmaktadır. Üç ayrı firma tarafından Bandırma-Ambarlı arasında, 1 firma tarafından da Bandırma-Tekirdağ arasında düzenli roro gemisi seferleri gerçekleştirilmektedir. Ayrıca Marmara Adası, Paşalimanı Adası ve Türkeli Adasına da günlük yolcu amaçlı seferler düzenlenmektedir. Özellikle yaz aylarında Marmara Adaları ve Edremit körfezindeki ilçe ve beldelerde yat turizmi oldukça yaygın olarak kullanılan bir ulaşım türüdür. Mevcut deniz yolu altyapısı; gerek yolcu taşımacılığında gerekse de yük taşımacılığında potansiyelinin çok altındadır. Yolcu taşımacılığında adalar dışında sadece İstanbul ve Tekirdağ illerine servis bulunmaktadır. Gerekli altyapı yatırımları ile birlikte yolcu kapasitesi arttırılmalı ve denizde ulaşılabilen iller arttırılmalıdır. Yük taşımacılığında ise; limanların altyapısı geliştirilerek çağa uygun lojistik uygulamalara geçilmelidir.bölgede bulunan limanların 2006 yılı verilerine göre, kapasite, taşınılan mal ve verilen hizmetlere ilişkin veriler aşağıda verilmiştir. Limalar a) Marmara Adası İskele ve Limanları: Dolamit Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti nin Ada İskelesi: İskelenin gemi kabul kapasitesi maximum 20 gemi/ay dır. Yanaşan gemilerin Dökme Yük Gemisi olduğu ve gemi kapasitesinin maximum 3000 ton dur. Özgümüş Mermer Mozaik San. ve Deniz Nakliyeciliği Tic. Ltd. Şti. Ada İskelesi: İskelenin gemi kabul kapasitesi 20 gemi/ay dır. Yanaşan gemilerin Dökme Yük Gemisi olduğu ve gemi kapasitesinin maximum 4000 ton olduğu bildirilmiştir yılı içinde yukarıdaki iskelelerden ton mermer ve mozaik yüklenmiştir. a) Saraylar Beldesi İskele ve Rıhtımı: İskelenin dört rıhtımdan ibaret olduğu, 1 ve 4 no lu rıhtımdan dahili kabotaj seferi yapan gemilerin Trabzon, İstanbul, Ünye ve Bandırma Limanına blok mermer taşımaktadır. 2 ve 3 no lu rıhtımdan ISPS kot kapsamında 500 grostonluk ve üzeri yabancı bayraklı gemilerin Suriye, Yunanistan ve Arnavutluk Limanları na ihracat kayıtlı blok mermer taşınmaktadır. Saraylar İskelesi nden 2006 yılı içinde ton mermer ve mozaik yüklenmiş, 2000 adet yolcu ve adet araç taşındığı, aynı yıl içinde bu iskeleye ton boşaltma yapılan yük ile 2000 adet yolcu ve adet araç taşınmıştır. 17

18 b) Marmara Belediyesi Betonarme Vapur İskelesi ve Marmara Feribot İskelesi: Marmara İskelesi nden 2006 yılı içinde adet yolcu ve adet aracın yükleme ve boşaltım yapmıştır. İDO tarifeli seferleri programında bulunan deniz otobüsünün haziran-temmuzağustos aylarında haftada üç gün Marmara Adası na sefer yaptığı, başka bir deniz otobüsünün de aynı aylarda hafta içi her gün adaya sefer yaptığı, hafta sonu ise üç-dört sefer yapmaktadır. c) Avşa Ada İskelesi: Avşa Ada İskelesi nden 2006 yılı içinde adet yolcu ve adet aracın yükleme ve boşaltım yapmıştır. d) Erdek Belediyesi Feribot İskelesi: İDO ya ait hergün Erdek ten hareket eden arabalı feribot Paşalimanı Adası, Ekinlik Adası, Türkeli (Avşa) Adası na uğradıktan sonra Marmara Adası na ulaşmaktadır ve yine Erdek e dönüş seferi yapmaktadır. e) Bandırma Limanları Çevresel Kimya San. ve Tic. A.Ş. İskelesi: (Eski Petrol Ofisi Tesisleri, Edincik/Bandırma): İskele yakınında şamandırası bulunmaktadır. Tesis faaliyete yeni geçmiştir. Bitkisel yağı hammadde olarak kullanarak biodizel ve ham gliserin üretimi yapılmaktadır. Bandırma Gübre Fabrikaları A.Ş. Limanı: (Erdek Karayolu, 10.km): Limana gelen dökme kuru yük, dökme sıvı yük tahliye yüklerinin gübre, amonyum sülfat, sıvı amonyak, fosfat kayası, kükürt olarak gruplandırıldığı, Limana gelen dökme kuru yük, dökme sıvı yük tahmil yüklerinin gübre, sülfürik asit ve fosforik asit olarak gruplandırılmaktadır yılına ait tahmil-tahliye listesinde yabancı bayraklı yük gemilerinin tonajının 1390 ile arasında değiştiği ve max olduğu anlaşılmıştır. 1 Bandırma limanının 2006 yılı yolcu ve yük taşımacılığına ilişkin veriler aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 9.13: Bandırma Limanına 2006 Yılında Gelen Gemilerin Grt Mikyaslarına Göre Adetleri Türk Gemileri Yabancı Gemiler Genel Yekünler NRT YÜK YOLCU YÜK YOLCU YÜK YOLCU MİKYASLARI 'den yukarı TOPLAM Kaynak: Balıkesir İl Çevre Durum Raporu Balıkesir İl Çevre Durum Raporu

19 Havayolu Balıkesir ili hava ulaşımı açısından, konumunun da vermiş olduğu stratejik önem nedeni ile önemli bir alt yapıya sahiptir. İlde iki adet sivil hava alanı bulunmaktadır. Bunlar Balıkesir Merkez Havaalanı ve Edremit Körfezi Havaalanıdır. Balıkesir Merkez Havaalanı 1998 yılında ilk defa hizmete girmiş olup, 3 sene açık kaldıktan sonra 2001 yılında sivil uçuşlara kapatılmış ve 2007 yılında tekrardan faaliyete girmiştir. Balıkesir merkeze 5 km mesafededir.312x18 metre boyutlarında piste sahip olan meydanın 330 m² büyüklüğünde terminal binası mevcuttur. Havaalanı DHMİ tarafından işletilmektedir. Şekil 9.1: Balıkesir Körfez Havaalanı ve Balıkesir Merkez Havaalanı Balıkesir Körfez Havaalanı Balıkesir Merkez Havaalanı Edremit Körfez Havaalanı, 1997 yılında Balıkesir'in Edremit ilçesinde hizmete açılan bir havaalanıdır. Sivil kategoride bulunan havaalanı DHMİ tarafından işletilmektedir. Edremit ilçe merkezine 4 km. mesafededir. 3000x45 metre boyutlarında piste sahip olan meydanın, yolcuya açık alanları 1600 metrekaredir. Kullanılmakta olan terminal de geçici nitelikte olup, 2011 yılının Temmuz ayında terminal binası için ihale yapılmıştır. Yapılacak olan yeni terminal binasının 30 bin metrekare olacağı belirtilmektedir. Daha önceleri pistin ve terminal binasının küçük olmasından dolayı (Eski pist: 2080x30, Terminal: 320 metrekare) yeterli hizmeti veremeyen havaalanı 19Haziran 2010 tarihinde yenilenerek hizmete açılmıştır. Konumu Ayvalık, Altınoluk, Akçay, Küçükkuyu, Ören, Dikili gibi tatil merkezlerine yakındır İçme suyu ve Arıtma Tesisleri İl Geneli Balıkesir ilinin yıllık genel sıcaklık ortalaması 13,8 ºC dir. Ortalama en sıcak ay Ağustos 26,4ºC, en soğuk ay Ocak 2,5ºC dir. Yıllık maksimum sıcaklık değeri 40.4 ºC ile Ağustos, minimum sıcaklık değeri -10,1 ile Aralık ayında görülmüştür. İlde özellikle yaz aylarında kuzeyli rüzgârların ve yüksek sıcaklığın etkisiyle buharlaşma meydan gelmektedir. Ölçüm yapılan gün sayısı 220, günlük ortalama buharlaşma miktarı 6,02 mm.dir. Balıkesir de kar yağışı ocak, şubat, mart ve aralık aylarında görülmektedir. Toplam kar yağışlı günler sayısı 11 gündür. Sisli gün sayısı 62, Kırağılı gün sayısı 35 gündür. Genel iklim özellikleri itibari ile yağış alan ve su kaynaklarında sorun bulunmayan bölgedir. Balıkesir ili sınırları içinde DSİ 25. Bölge Müdürlüğü tarafından tespit edilmiş 18 yeraltı su havzası bulunmaktadır. Genel itibari ile içme ve kullanma suyu il genelinde yeterlidir. Balıkesir iline bağlı 19 ilçede hizmet alanı içerisinde 892 köy, 253 mahalle olmak üzere toplam 1145 ünite bulunmaktadır. Bu 19

20 BALIKESİR yerleşim birimlerinden 875 köy, 201 mahalle ile toplam 1076 ünite sulu şebekeli, 5 köy 37 mahalle ile toplam 42 ünite sulu çeşmelidir. Önceki yıllarda yapılmış, mevsim ve meteorolojik şartlarına bağlı olarak gelişen kaynaklarda ve sondaj kuyularında meydana gelen debi azalmaları ve yer altı suyu seviyesi düşmesi nedeniyle suyu yetersiz hale gelen ünite sayısı 27 adet olup, bu ünitelerin 19 u şebekeli ve 8 i çeşmelidir. Balıkesir ilinde içme ve kullanma suyu amaçlı; İkizcetepeler-Balıkesir içmesuyu projesi, Gönen- Bandırma içme suyu, Söve-Göbel içme suyu, Yaylabayır içme suyu, Çataldağ Göleti-Susurluk içmesuyu ve Altınova içme suyu projeleri mevcuttur. Tablo 9.14: Balıkesir İli Yer altı Su Havzaları ve Kullanma Amaçları Balıkesir içme,sulama,kullanma Pamukçu içme Kepsut içme Dursunbey İçme-sulama Savaştepe kullanma İvrindi İçme-sulama Gökçeyazı İçme-sulama- kullanma Edremit-Burhaniye-Havran İçme-sulama Gömeç (Armutova) İçme-sulama- kullanma Altınova İçme-sulama- kullanma Ayvalık İçme-sulama- kullanma Gönen-Sarıköy İçme-sulama Tahirova Sulama Manyas-Bandırma-Susurluk İçme-sulama- kullanma Erdek İçme- kullanma Bigadiç, Sındırgı, Gölcük İçme- kullanma Marmara Adası içme Balya - Ilıca - Kaynak: Balıkesir İl Çevre Durum Raporu 2009 İçme suyu şebeke hattı 854 km.'dir. İçme suyu arıtma tesis kapasitesi: m3/gün'dür. Şu anda Arıtılan su miktarı ortalama m3/gün civarında su dağıtımı yapılmaktadır. Balıkesir ilinin içme ve kullanma suyunun yıllara göre istatistikî verileri aşağıdaki tabloda verilmiştir. İçme ve kullanma suyunun şebeke ile hizmet veren belediye nüfusunun, toplam nüfusa yüzdesi incelendiğinde 2003 yılında toplam nüfusun % 93 ü içme ve kullanma suyu hizmetinden yararlanırken, bu oran 2008 yılında %100 e ulaşmış ve kent bütününde içme ve kullanma suyu hizmeti genişlemiş ve tamamına yayılmıştır. Tablo 9.15: Balıkesir İli İçme ve Kullanma Suyunun Yıllara Göre Değerlendirmesi YILLAR İçme ve kullanma suyu Şebekesi ile hizmet verilen belediye nüfusunun toplam belediye nüfusuna oranı (%) Belediyelerde kişi başına temin edilen günlük su miktarı (litre / kişi-gün) 20 Belediyeler tarafından temin edilen içme ve kullanma miktarı (1000 m³ / yıl ) suyu İçme ve kullanma suyu arıtma tesisi ile hizmet verilen belediye nüfusunun toplam nüfusuna oranı (%) Kaynak: TÜİK 2010 belediye

21 BALIKESİR Belediyelerce kişi başına temin edilen günlük su miktarı, yıllara göre artış gösterirken; 2008 verilerine göre kişi başına günlük temin edilen su miktarı 230 litredir. Yıllık belediyeler tarafından, toplamda içme ve kullanma suyu temini yıllara göre değişiklik gösterirken; 2004 verilerine göre m³ olan temin miktarı 2008 yılında m³ e düşmüştür. Tablo 9.16: Balıkesir İli İçme ve Kullanma Suyunun Yıllara Göre Değerlendirmesi 2 YILLAR Belediyeler tarafından arıtılan içme ve kullanma suyu miktarı ( 1000 m³ / yıl) Belediyelerde içme ve kullanma suyu şebekesi için çekilen yüzey suyu miktarı ( 1000 m³ / yıl) Belediyelerde içme ve kullanma suyu şebekesi için yer altı suyu miktarı ( 1000 m³ / yıl) Su teminin için belediyelerin toplam yatırım harcamamları (TL) Kaynak: TÜİK 2010 Balıkesir il genelinde kullanım şekillerine göre su çekimi ve yapılan yatırımlara ilişkin veriler yukarıdaki grafikte verilmiştir. Yıllara göre bu veriler incelendiğinde; yer altı ve yüzey sularının çekim oranının yıllara göre genel bir artış gösterdiği gözlemlenmektedir. Ayrıca yapılan yatırım miktarlarında 2007 yılı ile ilk sırada yer almaktadır. Balıkesir İlçeler Balıkesir ilinde DSİ verilerine göre; Merkez, Bandırma ve Göbel Belediyelerinde içme suyu arıtma tesisi bulunmaktadır. Ayrıca Avşa Belediyesi nde yeni yapılan ve adanın içme suyu ihtiyacını karşılayan deniz suyu arıtma tesisi bulunmaktadır. Aşağıdaki tabloda Balıkesir ilinde bulunan içme suyu arıtma tesislerine ilişkin genel bilgiler verilmiştir. Tablo 9.17: Balıkesir İl Geneli İçme Suyu Arıtma Tesisleri İŞLETMEYE AÇILAN İÇME SUYU TESİSLERİ İşin adı : BALIKESİR İÇME SUYU TESİSİ Açılış yılı : 2003 Sağladığı içme suyu miktarı : 53 hm 3 PROJENİN ÜNİTELERİ İkizcetepeler barajı Su arıtma tesisi İsale hattı : 164,5 hm 3 / yıl : m 3 /gün : 25 km Depolar : m 3 Kaynak : 21

22 Balıkesir ili merkezde, bir adet içme suyu arıtma tesisi bulunmaktadır. Tesisin günlük m³ ham su işleme kapasitesi vardır. İkizcetepeler Barajından pompalar yardımı ile arıtma tesisine gelen su, fiziksel ve kimyasal işlemlerden sonra kent şebekesine verilmektedir. Balıkesir Merkez İçme Suyu Arıtma Tesisi Bandırma ilçesinde de içme suyu arıtma tesisi bulunmaktadır. Tesis 2003 yılında tamamlanmış olup, sağladığı içme suyu miktarı 31.5 hm³ tür. Gönen regülatöründen yıllık 210 hm³ lük su alınarak işlenmektedir. Tablo 9.18: Bandırma İçme Suyu Arıtma Tesisi İşin adı İli : BANDIRMA İÇME SUYU TESİSİ : Balıkesir Açılış yılı : 2003 Sağladığı içme suyu miktarı : 31,5 hm 3 PROJENİN ÜNİTELERİ Gönen regülatörü Su arıtma tesisi İsale hattı : 210 hm 3 / yıl : m 3 / gün : 54,5 km Depolar : m 3 Terfi Yüksekliği : 51,95 m Kaynak : 22

23 Göbel Belediyesi nde içme suyu arıtma tesisi bulunmaktadır. Söve göletinden alınan su işlenerek şebekeye verilmektedir.2001 yılında inşa edilen tesis, 0,32 hm³ su arıtmaktadır. Tablo 9.19: Göbel İçme Suyu Arıtma Tesisi İşin adı İli : GÖBEL İÇME SUYU TESİSİ : Balıkesir Açılış yılı : 2001 Sağladığı içme suyu miktarı : 0,32 hm 3 PROJENİN ÜNİTELERİ Söve göleti : 2,32 hm 3 Su arıtma tesisi : 340 m 3 İsale hattı : 6 km Depolar : 300 m 3 Kaynak : Avşa Adası nın içme suyu gereksinimi karşılamak üzere kurulan arıtma tesisi, deniz suyundan içme suyu elde etme teknolojisi şehir şebekesi içme suyu temini amacıyla Türkiye de ilk kez uygulanmıştır. Arıtma tesisi Avşa Adası nın 2040 lı yıllardaki içme suyu gereksinimi temel alınarak yapılmıştır. Tesisin ham deniz suyu ihtiyacı, kıyıdan yaklaşık 500 mt. açıkta ve 15 mt. derinlikte inşa edilen su alma yapısından karşılanarak deniz dibine yerleştirilen borular ile iletilip ön çöktürme ve filtrasyon ünitelerinden geçirilerek ham su deposuna alınmaktadır. Depoda toplanan ham deniz suyu pompalar vasıtasıyla basınçlandırılıp kum filtresi ve kartuş filtrelerden geçirilip kimyasallar ilave edilerek şartlandırılmakta ve ters osmoz ünitesine iletilmektedir. Bu ünitede yüksek basınç pompası ile basıncı 50 bar civarına yükseltilerek ters osmoz membranlarına basılmaktadır. Deniz suyu bu basınç altında membranlar vasıtasıyla ayrıştırılarak % 50 si iyonlarından arındırılmış halde ürün suyu olarak, % 50 si ise deniz suyuna göre daha yüksek yoğunlukta yoğunlaştırılmış suyu olarak elde edilmektedir. Elde edilen ürün suyu istenen çıkış suyu kalitesine uygun nitelikte içme suyu elde etmek için remineralizasyon işleminden geçirilmekte ve dezenfeksiyon amaçlı olarak klorlanarak transfer deposuna alınmaktadır. Bu depodan pompalar yardımı ile Belde nin 2500 m3 kapasiteli mevcut içme suyu deposunda terfi edilmekte, buradan da mevcut içme suyu şebekesine dağıtılarak belde halkının 23

24 kullanımına içme suyu sunulmaktadır. Ters ozmoz membranlarındaki ayrıştırma işlemi sonucu oluşan yüksek yoğunluklu yoğunlaştırılmış suları ise herhangi bir kirletici özelliği bulunmayıp deniz dibine yerleştirilen borular ile iletilerek kıyıdan yaklaşık 300 mt. açıkta ve 10 mt. derinlikte denize deşarj edilmektedir. Tesiste en son teknoloji kullanılmakta olup basınç geri kazanım yöntemiyle %50 ye varan enerji tasarrufu sağlanmaktadır. Susurluk Havzası Su İhtiyacı 2040 Projeksiyonu Balıkesir ili kırsal ve kentsel nüfusun 30 yıllık su ihtiyacı tahmininde, Susurluk havzası genelinde yapılan koruma eylem planında kullanılan projeksiyon sistemi kullanılmıştır. Yapılan projeksiyonda kentsel nüfusun su ihtiyacı her dönemde artış gösterirken, kırsal nüfusun su ihtiyacı azalmaktadır. Havza genelinde ise her periyotta su ihtiyacı artmaktadır. Tablo 9.20: Susurluk Havzası Su İhtiyacı Projeksiyonu Kaynak: Susurluk Havzası Koruma Eylem Planı Artan nüfus ve buna bağlı olarak artan su ihtiyacı, havzanın kaynaklarının da azalmasına neden olacaktır. Toplam su potansiyeli yıllık m³ olan havzanın, 2040 yılına kadar; sulama suyu ihtiyacını arttıracağı, içme ve kullanma suyu ihtiyacını düşüreceği kestirilmektedir. Tablo 9.21: Susurluk Havzası Mevcut Su Kaynakları Projeksiyonu Kanalizasyon Ve Arıtma İl Geneli Kaynak: Susurluk Havzası Koruma Eylem Planı Balıkesir İlinin yıllara göre; kanalizasyon şebekesi ile hizmet verilen belediye nüfusunun toplam belediye nüfusuna oranı, belediyelerde kanalizasyon şebekesinden deşarj edilen atık su miktarları, belediyeler tarafından arıtılan atıksu miktarı, belediyelerde toplam atık su tesisleri sayıları ve ayrılan bütçeler aşağıdaki tabloda arasında değerlendirilmiştir. Aşağıdaki tablo incelendiğinde; kanalizasyon hizmeti verilen belediye nüfusuna oranı 2008 yılında %94 orana ulaşmıştır. Yıllara göre arıtılarak deşarj edilen su miktarı ve belediyelerdeki arıtma 24

25 BALIKESİR sayıları incelendiğinde artış olduğu gözlemlenmektedir. Atık su ve arıtma yatırımların da 2003 ve 2008 yıllarında ciddi artışlar yaşanmıştır. Bunda Avrupa Birliği çevre mevzuatına uyum yasalarının da büyük etkisi olmuştur. Tablo 9.22: Balıkesir İli Atıksu İstatistikleri ve Yatırım Harcamalarının Yıllara Göre Değerlendirilmesi YILLAR Kanalizasyon şebekesi ile hizmet verilen belediye deşarj nüfusunun atıksu toplam belediye nüfusuna oranı (%) Belediyelerde kanalizasyon şebekesinden edilen miktarı (1000 Metreküp / yıl) Belediyeler tarafından arıtılan atıksu miktarı (1000 Metreküp / yıl) Atıksu arıtma tesisi ile hizmet verilen belediye nüfusunun belediye nüfusu içindeki payı (%) Belediyelerdeki toplam atıksu arıtma tesisi sayı Atıksuların toplanması ve arıtma için belediyelerin toplam yatırım harcamaları (YTL) Kaynak: TÜİK, Bölgesel Göstergeler 2010, TR22 Balıkesir, Çanakkale Balıkesir ili atık su projeksiyonu; mevcut nüfus, Kanalizasyon şebekesi ile hizmet verilen belediye nüfusunun toplam belediye nüfusuna oranı yüzdesi ve arıtma tesisi ile hizmet verilen belediye nüfusunun belediye nüfusuna oranları kullanılarak hesaplanmıştır. Balıkesir ilinde yapılan projeksiyonda; beşer yıllık periyotlarda belediyeler tarafından arıtılan su miktarı nüfus ile doğru orantılı artarken, atık su hizmetinden yararlananların tüm belediye nüfusuna oranı düşük oranda artış gösterecekektir. Bundaki etmen; kent nüfusu artarken su ihtiyacının artması ve nüfus artış hızı ile tesisleşmenin aynı paralelliği taşımamasıdır. Tablo 9.23: Balıkesir Atıksu Arıtma 2040 Yılı Projeksiyonu Yıllar Ortalama Nüfus Belediyeler tarafından arıtılan atıksu miktarı (1000 m³ / yıl) Atıksu arıtma tesisi ile hizmet verilen belediye nüfusunun belediye nüfusu içindeki payı (%) ,152, % ,219, % ,282, % ,349, % ,420, % ,494, % ,571, %65 Kaynak: Planlama Ekibi Ofis Çalışması Balıkesir il genelinde, toplamda 121 adet arıtma tesisi bulunmakta olup; bu tesislerin bir kısmında fiziksel, kimyasal ve biyolojik yöntemler kullanılarak arıtma yapılmaktadır. Genellikle arıtılan sular yakın çevrede bulunan derelere deşarj edilmektedir. Bu tesislerden bazılarının arıtma suları, tarımsal amaçlı sulamada kullanılmaktadır. 25

26 Balıkesir ili İl Özel İdaresi envanter kayıtlarına göre tarihi itibariyle 636 köyünde kanalizasyon olup, 257 köyde kanalizasyon bulunmamaktadır. Aşağıdaki tabloda bölgede bulunan evsel ve sanayi amaçlı atıkların isimleri, bulundukları mevkiler, günlük işleme miktarları, deşarj noktaları ve kanalizasyon bilgileri verilmiştir. 26

27 27

28 28

29 29

30 Kaynak: Balıkesir İl Çevre Durum Raporu Balıkesir İlçeler Balıkesir merkez atık su arıtma tesisi, iller bankası genel müdürlüğü, Balıkesir atık su projesi kapsamında inşa edilmiş olup Balıkesir Belediyesi sınırları içerisinde kamulaştırılması tamamlanmış olan Halalca köyü ile Ovaköy arasında bulunan 32,45 ha alanda mevcuttur. Tesis Balıkesir in evsel atık sularının arıtılarak alıcı ortamların (Atnos çayı) kirletilmesinin önlenmesi amacını taşımaktadır. Şekil 9.2: Balıkesir Merkez Su Arıtma Tesisi 30

31 Susurluk Havzası Atıksu Miktarı 2040 Projeksiyonu Susurluk havzasında ileri derecede arıtılmış su oranı, toplam arıtılan suya göre çok düşük seviyededir yılında m³ olan oranın 2040 yılına kadar m³ e çıkması kestirimi yapılmaktadır. Tablo 9.24: Susurluk Havzası Arıtma Suyu Projeksiyonu Kaynak: Susurluk Havzası Koruma Planı Susurluk Havzasında bulunan kentsel yerleşmelerde 2010 yılı verilerine göre atıksu arıtma yıllık m³ dür yılında kentsel yerleşmelerin toplam yıllık arıtma kapasitesinin m³ olması kestirimi yapılmıştır. Tablo 9.25: Susurluk Havzası Kentsel Atıksu Arıtma Kapasitesi Projeksiyonu Kaynak: Susurluk Havzası Koruma Planı Katı Atık İl Geneli: 31

32 BALIKESİR Balıkesir ilinin yıllara göre; kişi başına ortalama atık miktarı, atık hizmeti verilen nüfus yüzdesi, belediyeler tarafından toplanan atık miktarı ve bertaraf tesislerine ilişkin veriler aşağıdaki grafikte verilmiştir yılı verilerine göre Balıkesir ilinde; belediye olan yerlerde günlük kişi başına düşen atık miktarı 1.46 kg dır. Atık hizmeti verilen belediye nüfusunun toplam nüfusa oranı %70 oranındadır. Aynı oranın belediye nüfusuna oranı ise %100 e ulaşmıştır. Belediyeler tarafından toplanan atık miktarı 2008 yılında tona ulaşmıştır. Bu toplanan çöplerin tamamı çöp depolama sahalarında bertaraf edilmiştir. Tablo 9.26: Balıkesir İli Yıllara Göre Katı Atık Verilerinin Değerlendirilmesi YILLAR Kişi başı ortalama belediye atık miktarı (kg /kişi-gün) Atık hizmeti Atık verilen belediye nüfusunun toplam nüfusa oranı (%) hizmeti verilen belediye nüfusunun belediye nüfusuna oranı (%) Belediye tarafından ya da belediye adına toplanan atık miktarı (bin ton) Çöp depolama sahalarında bertaraf edilen belediye atık miktarı (bin ton) Diğer bertaraf (çöp depolama sahası ve yakma tesisi hariç ) (bin ton) Merkez İlçe Kaynak: TÜİK, Bölgesel Göstergeler 2010, TR22 Balıkesir, Çanakkale Balıkesir Merkez İlçenin 2006 yılı katı atık verileri incelendiğinde; toplamda ton atık toplanmıştır. Ortalama aylık toplanan miktar ton olmuştur. Bölgede en yüksek tonaj kış aylarında, en düşük tonaj ise yaz aylarında gözlemlenmektedir. Balıkesir merkez ilçede toplanan evsel nitelikli katı atıklar, mezhaba atıkları tıbbi atıklar, evsel atık niteliğindeki endüstriyel atıklar, içme suyu arıtma ve atık su arıtma tesisinin arıtma çamurları Balıkesir Belediyesi Katı Atık Düzenli Depolama Sahasında bertaraf edilmektedir. İstatistiklere göre 2006 yılında; cadde ve sokaklardan toplanan evsel nitelikli katı atık ,12 ton, evsel atık niteliğindeki endüstriyel katı atık 6.635,05 ton, sağlık kuruluşlarından toplanan tıbbi atık 216,71 ton ve mezbaha atıkları 2.227,00 ton toplanmıştır. Tehlikeli Atıklar İlde son yıllarda sanayi alanında hızlı bir gelişme görülmektedir. Balıkesir İlinde kimya sektöründe faaliyet gösteren işletme sayısının az olması, sanayinin ağırlıklı olarak tarım ve gıda ağırlıklı olmasından dolayı tehlikeli ve zararlı atıklarla ilgili çok ciddi problemlerle karşılaşılmamaktadır. Balıkesir İlinde yer alan işletmelerin genelinde tesis makine ve ekipmanlarından kaynaklanan atık madeni yağlar ile atıklarla kontamine olmuş materyaller-ambalajlar ve tesis yemekhanesinden çıkan bitkisel atık yağlar bulunmaktadır. İlde kimya-taşıt imalatı sektöründe çalışan işletmelerden Gönen ilçesinde faaliyet gösteren tamamı Tabakhaneler mevkiinde kurulu Deri sektöründen de proses ağırlıklı tehlikeli atık oluşmaktadır. İşletmeler tesislerinde oluşan atıkları atık türüne göre bidon ve konteynırlarda biriktirmekte, büyük ölçekli işletmelerde de ayrı bir geçici depolama alanı bulunmaktadır. Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği gereğince atık üreticileri tarafından tehlikeli atıkların tesis sahası dışına bertaraf tesislerine taşınması sırasında Ulusal Atık taşıma Formu kullanılmaktadır. Tıbbi Atıklar 32

33 Hastane ve benzeri sağlık kuruluşlarında oluşan, halk ve çevre sağlığı açısından özel olarak işlem görmesi gereken patolojik, toksik, genotoksik, enfekte, korozif, yanıcı ve kesici - delici vs. özellikteki hastane atıklarının, diğer evsel nitelikteki atıklardan ayrı olarak toplanması, taşınması ve bertaraf esaslarını belirleyen "Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği", tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Çevre sağlığı açısından potansiyel tehlike oluşturan tıbbi atıklar evsel atıklardan ayrı toplanması, ayrı araçlarla taşınması ve mutlaka bertaraf edilmesi gereken atıklardır. Balıkesir İli sınırlarında; 24 adet hastane, 126 adet sağlık ocağı, 12 adet poliklinik, 1 adet ana çocuk sağlığı merkezi, 1 adet verem savaş merkezi, 1 adet Kızılay kan merkezi, 2 adet halk sağlığı laboratuarı olmak üzere toplam 167 adet tıbbi atık üreten tesis bulunmaktadır. Ayrıca henüz kayıtlarımıza geçmemiş olan tıbbi atık üreten tesislerin belirlenmesi ve tüm tıbbi atık üreten tesislerin sayısı ile Yönetmeliğe göre mevcut durum tespitine yönelik çalışmalar devam etmektedir. Tıbbi atıklar ilde MÇK kararına istinaden toplanmakta, genellikle katı atık depolama sahasında özel ayrılan bölüme kireçle birlikte gömülmektedir. İlde Tıbbi Atık Bertaraf ücreti Mahalli Çevre Kurulunca, Sağlık Kuruluşlarının ve Belediye Başkanlığının görüşü alınarak 2006 yılı için kg başına 22 kr olarak belirlenmiştir. İlde sağlık kuruluşlarından kaynaklanan tıbbi atıkların halk sağlığına ve çevreye zarar vermeden ayrı olarak toplanması, geçici depolanması, geri kazanılması, taşınması ve nihai bertaraflarının sağlanmasına yönelik olarak sağlık kuruluşlarında ve belediyelerde denetleme yapılmakta, uymayanlar bu konuda uyarılmaktadır. Tıbbi Atıkların nihai depolama alanları için denetimlerde bulunmak ve sadece tıbbi atıklar için yapılmış özel bir bertaraf alanında düzenli depolanmasının sağlanması için çalışmalar devam etmektedir. Atık Yağlar Bu tür atıklar genelde sanayi bölgelerinde görülmektedir. % 10 oranında geri kazanımı sağlanabilen yanık yağlar, kanalizasyona bırakılarak suyu, yakılarak havayı, bos araziye bırakılarak ise toprağı kirletmektedir. Atık yağ üreticisi konumunda olan sanayi kurulusu ve kamu kurum ve kuruluşlarına Atık Yağ Beyan Formu dağıtılmıştır. Atık yağların düzenli toplanarak bertaraf edilmesi ile ilgili çalışmalar sürdürülmektedir. İl dâhilinde bulunan Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği kapsamında atık madeni yağ üretimine neden olan faaliyetleri bulunan işletmelerin 2006 yılı için tanzim ettikleri Atık yağ Beyan Formuna göre beyan ettikleri atık yağ miktarı Kg olarak belirlenmiştir. Atık yağ oluşturan kurum ve kuruluşların ise 2006 yılı için toplam atık yağ miktarı ise; kg dır. Bitkisel ve Hayvansal Atık Yağlar Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği kapsamında çalışmalar yürütülmektedir. il dahilinde hayvanlık yem imali yapmak üzere Bakanlık tarafından lisanslandırılmış 3 adet bitkisel atık yağ geri kazanım tesisi bulunmaktadır. Bu işletmelere valilikçe bitkisel atık taşıma amaçlı araçları için firma ve araç lisansı verilmiştir. İl dâhilinde yer alan ve Belediye sınırları dışında faaliyet gösteren konaklama tesisleri ile satış yerlerinde İl Müdürlüğümüzce denetimler yapılmakta, bu işletmelere yükümlülükleri bildirilmektedir. İl dâhilinde bu işletmelerden kaynaklanan bitkisel atık yağ miktarı konusunda sağlıklı bir veri bulunmamaktadır. Pil ve Aküler 33

34 İli belediye Başkanlığı tarafından Şehrin muhtelif yerlerine ve okullara konulan pil kutuları ile piller ve aküler toplanmakta ve Katı Atık Depolama sahasının ayrı bir bölümünde (geçici depolama) beton kuyularda saklanmaktadır. Kullanım Ömrü Bitmiş Araçlar Pil Toplama Kutuları İlde kullanımı bitmiş (makine, taşıt vb.) hurda araçlar ihale ile satılmakta veya Hurdasan a verilmektedir. Belediyenin çeşitli birimlerinde hizmet vermiş bulunan 26 adet muhtelif motor bisiklet ve araçların uzun zamandan beri gayri faal vaziyette bulunduğu, eski model olmaları nedeniyle ekonomik ömürlerini doldurmuş olmaları, yedek parçalarının piyasada zor bulunması ve pahalı olması sebeplerinden dolayı Kg Hafif vasıflı demir çelik, Kg. Ağır vasıflı demir çelik, 250 Kg. Lastik Hurdası satılmıştır. Ambalaj Atıkları Ambalaj atıklarının kaynakta ayrı toplanması esasına dayalı Ambalaj ve Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği çerçevesinde İlimiz dâhilinde Ambalaj Atıkları toplayan ve ayırma işlemine tabii tutan bakanlık tarafından lisanslandırılmış 1 adet Ambalaj Atığı Toplama-Ayırma Lisanlı, 2 adet geçici çalışma izni bulunan işletme bulunmaktadır. İl dâhilinde ambalaj atıklarının kaynağında toplanması ayrılması konusunda mevcut durumda 3 Belediye Başkanlığı (Balıkesir, Kepsut ve Zeytinli) bakanlık tarafından lisans almış firmalar ile çalışmaktadır. Atık Yönetimi İlde bulunan Katı Atık Deponi Alanlarının yönetimi hakkında Çevre Kanunu, Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ile bu yönetmelik doğrultusunda hazırlanan Belediyeler Birliği oluşturulması ve vahşi depolama yapılan alanların kapatılarak yeni sahalar hakkında yer seçiminde bulunulması hususunun belirtildiği 2003/8 sayılı Genelge ve Birlik Modeli esasına göre yapılacak uygulamaları ve hazırlanması gereken iştermin planı hususlarının belirtildiği 2006/14 sayılı Genelge kapsamında çalışmalar yapılmaktadır. Mevcut durumda ilimizde 53 Belediye Başkanlığından sadece 3 tanesinin (Balıkesir, Altınoluk, Gönen) düzenli depolama alanı bulunmaktadır. Gönen ilçesinde eskiden çöpler, içinden geçen Gönen Çayı kenarına dökülmüştür. Gönen Belediye Başkanlığınca ve Çevre Orman İl Müdürlüğünce uygun görülen Yörükkeçidere Köy hudutları içerisinde kalan metrekarelik ormanlık alanda düzenli katı atık çöp toplama sahası için 2004 yılının Temmuz ayında çalışmalar başlamış ve ÇED ( Çevre Etki Değerlendirme), Çevre ve Orman Bakanlığından ön izin belge ve taahhütleri, Çevre ve Orman Bakanlığından bedelli kesin izin olur raporu alınan saha 34

35 Yörükkeçidere Köyü'ne 1.250, Gürcübabayaka Köyü'ne 1.750, Gönen ilçe merkezine en yakın mahalleye de metre uzaklıkta kurulmuştur. Sırası ile ÇED ( Çevre Etki Değerlendirme), Çevre ve Orman Bakanlığından ön izin belge ve taahhütleri, Çevre ve Orman Bakanlığından bedelli kesin izin olur raporu alınan saha Yörükkeçidere Köyü'ne 1.250, Gürcübabayaka Köyü'ne 1.750, Gönen ilçe merkezine en yakın mahalleye de metre uzaklıkta kuruldu. Çöp Depolama Sahası, Yörükkeçidere Köy hudutlarında Karatepe Devlet Orman alanı içindedir. Katı atık depolama sahasına 30 metrekare giriş kontrol idari binası ve depolama sahasında kirlenebilecek araç tekerleklerinin yolları kirletmemesi, çevreye zarar vermemesi için 70 metrekarelik tekerlek yıkama binası da kurulacak. Sahaya kontrolsüz girişlerin ve yabani hayvanların depo sahasına girmelerini önlemek amacıyla sahanın çevresi 2 metre yüksekliğinde bir çitle ve ayrıca yangın koruma bandıyla çevrildi. Proje kapsamında yapılan planlamalara göre depolanacak atık miktarı metreküp olarak düşünüldü. Depolama sahası yapılan çalışmalar ile taban kısmı geçirimsiz hale getirildi. Geçirimsiz tabaka üzerine delikli borular kullanılarak oluşacak sızıntı suya toplanabilecek. Bu su spreyleme ve deşarj yöntemi ile bertaraf edilecektir. Sahada birikecek gazların toplanması için yeterli sayıda gaz toplama bacaları yapıldı. Depolama sahasında yağmur, kar v.b. nedeniyle oluşacak yüzey sularının sahaya girmesini önlemek için saha kenarlarına drenaj hendekleri açıldı. Gönen Belediyesince yapılan Katı Atık Düzenli Depolama Sahasında evsel katı atıklar, tıbbi atıklar ve kullanılmış piller ayrı odacıklarda depolanıyor. Sahada depolanan atıklar maksimum derecede sıkıştırılarak günlük örtüler ile örtülüyor. Ayrıca saha üzerine tarım toprağı serilerek ağaçlandırma çalışmaları yapılacaktır. Şekil 9.3: Gönen Çöp Depolama Sahası Katı Atıkların Miktar ve Kompozisyonu - Bertaraf Yöntemleri ve Projeksiyonu İl genelinde sağlıklı bir şekilde atıkların miktar ve kompozisyonuna ilişkin veri toplanamadığı için sadece Balıkesir Belediye Başkanlığından edinilen bilgiler mevcuttur. Balıkesir Belediye Başkanlığının Sürdürülebilir Çevre Yönetimi Birliği Katı Atık Projesi çalışmaları kapsamında tespit edilen katı atık kompozisyonu: 35

36 % Organik-Odun % 9.01 Kağıt % 3.01 Cam % 1.79 Metal % Plastik % 3.58 Tekstil-Deri-Lastik % 2.95 Diğer (hacimli) % Diğer (kül-cüruf) Balıkesir Belediye Başkanlığına ait Karagedik mevkiinde bulunan eski depolama sahasında vahşi olarak çöp depolamasının insan ve çevre sağlığına verdiği olumsuzluklar göz önüne alınarak tarihinden bu yana Balıkesir Savaştepe yolu üzerinde Gaziosmanpaşa mahallesi ile Gökköy arasında Güzle mevkiinde bulunan Belediyemize ait Düzenli Katı Depolama Sahasında Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Düzenli Katı Depolama Sahası İşletme Kılavuzu hükümlerine göre depolama ve bertaraf işlemi yapılmaktadır. Yine 1999 yılında Gönen, 2001 yılında ise Altınoluk Belediye Başkanlıklarına ait Düzenli Katı Atık Depolama Sahaları hizmete alınmıştır. İl genelinde 3 belediye hariç tümünde Geri Dönüşümlü Atıklar diğer katı atıklarla birlikte toplanmakta olup sadece Balıkesir, Kepsut ve Zeytinli Belediye Başkanlıkları Geri Dönüşümlü Atıkları kaynağında ayrı toplama ve geri kazanım çalışmaları yapmaktadırlar. Bunun için Bakanlığımızdan lisanslı firmalarla çalışmaktadırlar. Sadece Balıkesir, Altınoluk ve Gönen Belediye Başkanlıklarına ait düzenli depolama tesisi bulunmakta diğer belediyelerde vahşi depolama yapılmaktadır. İl genelinde çöp ayırma, yakma ve kompostlaştırma vb. tesisler bulunmamaktadır. Susurluk ve Kuzey Ege Havzaları Katı Atık Projeksiyonu Balıkesir il sınırlarını içeren havzalarda bulunan ve Balıkesir ili ilçelerine hizmet eden 3 adet düzenli katı atık depolama sahası bulunmaktadır. Projeksiyon hesabı diğer atık türleri gibi havza havza değerlendirilmemiş olup, il genelinde değerlendirilmiştir. Tablo 9.27: Balıkesir İli Katı Atık Projeksiyonu Yıllar Kişi başı ortalama belediye atık miktarı (kg /kişi-gün) İletim Hatları Elektrik İletim Hatları Belediye tarafından ya da belediye adına toplanan atık miktarı /bin ton) Kaynak: Planlama Ekibi Ofis Çalışması Balıkesir ilinde, Balıkesir II adlı 1 adet 380 kv, Balıkesir I, Balıkesir Seka, Dursunbey, Göbel, Bandırma II, Bandırma III, Erdek, Gönen, Edremit II, Ayvalık, Bigadiç ve Altınoluk olmak üzere 12 adet 154 kv Trafo Merkezi ve km 380 kv ve km 154 kv Enerji İletim Hattından oluşmaktadır. Toplam nominal kuru gücü 760 MVA dır. 36

37 Bu merkezlerin puant yükü ise 288 MVA dır.balıkesir ili elektrik iletim ve dağıtım firması UEDAŞ ın 2011 yılı verilerine göre; Balıkesir de imarlı alanlarda alçak gerilim kullanan toplam kullanıcı sayısı ve imarlı alan dışında ise bu rakam kullanıcıdır. İmarlı alanlar içerisinde toplamda trafo bulunmaktadır. İmarlı alanlar dışında ise bu rakam trafodur. Petrol Boru Hatları 2007 yılında işletmeye alınan Türkiye-Yunanistan Doğal Gaz Boru Hattı, Güney Avrupa Gaz Ringi nin ilk halkasını oluşturmaktadır. Proje kapsamında, plato seviyede Yunanistan a 3,6 bcm/yıl ve İtalya ya 8 bcm/yıl olmak üzere toplam 11,6 bcm/yıl hacmindeki gazın Hazar kaynaklarından sağlanarak Türkiye üzerinden taşınması planlanmaktadır. Projenin kara kesimi Gümülcine (Komotini) den Yunan Adriyatik kıyısına kadar 592 km, deniz geçişi kesimi ise 212 km. uzunluğunda olup, azami derinlik m olarak öngörülmektedir. Balıkesir den geçen boru hattı, Karacabey - Bandırma doğrultusundan bölgeye girerek Gönen-Biga doğrultusundan il topraklarını terk etmektedir. İlin kuzey kesiminden geçen boru hattı, mevcutta bulunan Bandırma Limanı, sanayi tesisleri ve kuzey yerleşimleri için stratejik önem arz etmektedir. Doğalgaz İletim Hatları Balıkesir ili ulusal ve ulusalar arası doğal gaz iletim hatlarına ev sahipliği yapmaktadır. İl sınırından Botaş ve Nabucco ya ait ana iletim hatları geçmektedir. Balıkesir ilinden büyük öneme haiz iki doğalgaz iletim hattı geçmesine rağmen Merkez, Bandırma ve Gönen ilçeleri doğalgazdan yararlanabilmektedir. İl genelindeki doğalgaz konut ve sanayide kullanım oranı gittikçe artmaktadır. Konut bazında m3h, sanayi bazında m3/h'dir. Doğal gaz hatlarının uzunluğu ise çelik metraj mt, Poli Etilen metrajı ise mt.'dir. Haberleşme Hatları ve İldeki Baz İstasyonları Balıkesir İlinde Telefon ve Koblo Şebekelerinin yer altı ve havai istatistikleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 9.28: Balıkesir İli Telefon ve Kablo Şebekelerinin Yeraltı ve havai İstatistikleri Yerleşmelere Göre İletim Hatları YER ALTI % HAVA % Merkez İlçe Ve İlçelerde Tesisli Bulunan Telefon Kablo Şebekesinin Yeraltı Ve Havai Tesis Oranı Belde Belediyelerde Tesisli Bulunan Telefon Kablo Şebekesinin Yeraltı Ve Havai Tesis Oranı Mahal Yerleşim Yerlerinde Tesisli Bulunan Telefon Kablo Şebekesinin Yeraltı Ve Havai Tesis Oranı Kırsal Yerleşim Yerlerinde Tesisli Bulunan Telefon Kablo 1 99 Şebekesinin Yeraltı Ve Havai Tesis Oranı Şehirlerarası Tesisli Bulunan Şebekesinin Yeraltı Ve Havai Tesis Oranı Fiber Optik Kablo yılı içinde Telekomünikasyon Kurumu İzmir Bölge Müdürlüğü verilerine göre; ilçelerede baz istasyonu sayıları: Edremit-6, Ayvalık-9, Merkez-17, Erdek-11, Gönen-8, Marmara Adası-4, Bandırma-7, Susurluk-2, Burhaniye-2 dir. Sulama Kanalları Balıkesir ilinde mevcutta dokuz adet sulama projesi bulunmaktadır. Yaklaşık ha alan sulama kanalları ile sulanabilmektedir. Tablo 9.29 : Balıkesir ili Mevcut Sulama Kanalları Tesisin Adı İşletmeye Girdiği Cazibe Sulama ( ha ) 37 Pompajlı Sulama ( ha ) Toplam Sulama Alanı ( ha )

38 Yıl Brüt Net Brüt Net Brüt Net Balıkesir Ov.Sul Bigadiç Ov.Sul Sındırgı Ov.Sul Savaştepe Sul Pamukçu- Aslıhantepecik Kepsut Sulaması Gönen Sulaması Altınova Sulaması Balıkesir Ov. Sağ sah. Sul Kaynak: SOSYAL ALTYAPI Eğitim Tesisleri Balıkesir ili okul öncesi eğitim kurumlarının ilçelere göre dağılımı ve öğrenci, öğretmen bilgileri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Bu bilgilere göre Balıkesir ilinde toplamda 425 kurum okul öncesi eğitim vermektedir. En fazla okul öncesi eğitim kurumuna sahip ilçe 102 kurum ile Merkez ilçedir. İl genelinde okul öncesi eğitim gören toplam öğrenci sayısı kişidir. Öğretmen sayılarında ise ilk sırada 227 öğretmen ile Merkez ilçedir. Öğretmen sayılarında dikkat çeken bir noktada bayan öğretmen sayısının % 95 oranda olmasıdır. 38

39 Tablo 9.30: Balıkesir İli Okul Öncesi Eğitim Kurumlarının İlçelere Göre Dağılımı - Öğrenci ve Öğretmen Bilgileri İlçe Kurum Sayısı Anasınıfı Derslik Sayısı Şube Sayısı Erkek Kız Toplam 3 Yaş E 3 Yaş K 4 Yaş E 4 Yaş K 5 Yaş E 5 Yaş K Üzeri E Üzeri K Öğretmen Sayısı Erkek Kız Toplam Merkez Ayvalık Balya Bandırma Bigadiç Burhaniye Dursunbey Edremit Erdek Gömeç Gönen Havran İvrindi Kepsut Manyas Marmara Savaştepe Sındırgı Susurluk TOPLAM Kaynak: Balıkesir İl Milli Eğitim Müdürlüğü 2011 Balıkesir ilinin eğitim altyapısının en önemli kurumu olan ilköğretim kurumlarının ilçelere göre dağılımı ve öğrenci, öğretmen sayılarına ilişkin veriler aşağıdaki tabloda verilmiştir. Bu bilgilere göre Balıkesir ilinde toplam 482 kurum ve derslik bulunmaktadır. İl genelinde 2011 verilerine göre; öğrenci eğitim görmektedir. İl genelinde eğitim veren toplam öğretmen bulunmaktadır. İl genelinde en fazla öğrenci ve dersliğe sahip ilçe Merkez ilçedir. 39

40 Tablo 9.31: Balıkesir İli İlköğretim Kurumlarının İlçelere Göre Dağılımı - Öğrenci ve Öğretmen Bilgileri Öğrenci Sayısı Toplam Öğretmen Sayısı İlçe Kurum Sayısı Derslik Sayısı Şube Erkek Kız Toplam Erkek Kız Toplam Merkez 101 1,302 1,534 17,979 16,975 34,954 1,047 1,259 2,306 Ayvalık ,436 3,198 6, Balya , Bandırma ,265 6,761 14, Bigadiç ,592 2,616 5, Burhaniye ,877 2,676 5, Dursunbey ,477 2,328 4, Edremit ,884 6,448 13, Erdek ,447 1,367 2, Gömeç , Gönen ,978 3,663 7, Havran ,629 1,626 3, İvrindi ,032 1,934 3, Kepsut ,175 1,141 2, Manyas , , Marmara Savaştepe ,126 1,008 2, Sındırgı ,632 1,627 3, Susurluk ,084 1,925 4, Toplam 482 5,443 5,680 61,431 57, ,403 3,632 3,965 7,597 Kaynak: Balıkesir İl Milli Eğitim Müdürlüğü 2011 Balıkesir ilinde eğitim veren ortaöğretim kurumlarının ilçelere göre dağılımı ve öğrenci ve öğretmen sayılarına ilişkin veriler aşağıdaki tabloda verilmiştir. Bu bilgilere göre il genelinde eğitim veren ortaöğretim kurumu sayısı 136 dır. Toplam dersliğin bulunduğu ilde 2011 yılı verilerine göre öğrenci bulunmaktadır. İl genelinde en fazla öğrenci ve dersliğe sahip ilçe Merkez ilçedir. 40

41 Tablo 9.32: Balıkesir İli Ortaöğretim Kurumlarının İlçelere Göre Dağılımı - Öğrenci ve Öğretmen Bilgileri İlçe Kurum Sayısı Derslik Sayısı Genel Toplam Öğretmen Sayısı Şube Erkek Kız Toplam Erkek Kız Toplam Merkez ,211 10,155 21, ,679 Ayvalık ,783 1,522 3, Balya Bandırma ,442 3,784 8, Bigadiç , Burhaniye ,794 1,732 3, Dursunbey , , Edremit ,807 3,305 7, Erdek Gömeç Gönen ,226 2,085 4, Havran İvrindi , Kepsut Manyas Marmara Savaştepe , Sındırgı , Susurluk ,148 1,014 2, Toplam 136 2,185 2,598 32,364 28,717 61,081 2,499 1,826 4,325 Kaynak: Balıkesir İl Milli Eğitim Müdürlüğü 2011 Halk Eğitim; örgün eğitimin içinde veya dışında kalmış, her yaş gurubundaki fertlerin, günün gelişen teknolojik, toplumsal, sosyal ve kültürel şartlara uyumlarını, değişik meslek sahibi olmalarını sağlayan, okuma-yazma ve eksik eğitimlerini tamamlayan planlı, programlı eğitim faaliyetleridir. Eğitirken üretim yapan, üretim yaparken iş gücünü ekonomik katkı olarak aile bütçesine aktaran, meslek sahibi kişiler yetiştirmek ve bunları toplumun değişik üretim ve hizmet sektörlerinde değerlendirmek halk eğitimin en başta gelen amaçları arasındadır. Balıkesir ilinde bulunan halk eğitim merkezlerinin ilçelere göre dağılımı, derslik sayıları, kursiyer sayıları ve öğretmen sayılarına ilişkin veriler aşağıdaki tabloda verilmiştir. Bu bilgilere göre; Balıkesir in 41

42 tüm ilçelerinde halk eğitim merkezi bulunmaktadır. En fazla dersliğe sahip olan ilçe Edremit ilçesi iken, toplamda en fazla öğrenciye sahip olan ilçe öğrenci ile Merkez ilçe dir. Tablo 9.33: Balıkesir İli Halk Eğitim Merkezlerinin İlçelere Göre Dağılımı Kursiyer ve Öğretmen Bilgileri İLÇESİ MERKEZ AYVALIK BALYA BANDIRMA BİGADİÇ BURHANİYE DURSUNBEY EDREMİT ERDEK GÖMEÇ GÖNEN HAVRAN İVRİNDİ KEPSUT MANYAS MARMARA SAVAŞTEPE SINDIRGI SUSURLUK TOPLAM Kurum Sayısı Derslik Sayısı Kurs Sayısı Kursiyer Sayısı Öğretmen Sayısı Erkek Kız Toplam Erkek Kız Toplam Kaynak: Balıkesir İl Milli Eğitim Müdürlüğü 2011 Ülke ekonomisinin gelişmesi ve eğitimli elemanların yetişmesi için faaliyet gösteren mesleki eğitim kurumlarının ilçelere göre dağılımı, kursiyer ve öğretmen sayıları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Balıkesir ilinde 11 ilçede bulunan mesleki eğitim merkezleri; çıraklık, kalfalık, ustalık ve iş yeri açma sertifikaları veren bir kurumdur. İl genelinde toplamda 107 derslik ve öğrenci bulunmaktadır. Tablo 9.34: Balıkesir İli Mesleki Eğitim Kurumlarının İlçelere Göre Dağılımı Kursiyer ve Öğretmen Bilgileri İLÇESİ Kurum Sayısı Derslik Sayısı MERKEZ 1 18 Eğitim Alanı Aday Çırak Kursiyer Sayısı Erkek Kız Çırak Kalfa Kalfa/Ustalık Belgesi Usta Öğretici İşyeri Açma Öğretmen Sayısı Toplam Erkek Kız Toplam

43 AYVALIK 1 2 BANDIRMA 1 6 BİGADİÇ 1 16 BURHANİYE 1 12 DURSUNBEY 1 8 EDREMİT 1 8 GÖNEN 1 8 Aday Çırak 2 2 Çırak Kalfa Kalfa/Ustalık Belgesi Usta Öğretici İşyeri Açma Aday Çırak Çırak Kalfa Kalfa/Ustalık Belgesi Usta Öğretici İşyeri Açma Aday Çırak Çırak Kalfa Kalfa/Ustalık Belgesi Usta Öğretici İşyeri Açma 7 7 Aday Çırak Çırak Kalfa Kalfa/Ustalık Belgesi Usta Öğretici İşyeri Açma Aday Çırak Çırak Kalfa Kalfa/Ustalık Belgesi Usta Öğretici İşyeri Açma Aday Çırak Çırak Kalfa Kalfa/Ustalık Belgesi Usta Öğretici İşyeri Açma 3 3 Aday Çırak Çırak Kalfa Kalfa/Ustalık Belgesi Usta Öğretici İşyeri Açma

44 HAVRAN 1 2 SINDIRGI 1 22 SUSURLUK 1 5 Aday Çırak Çırak Kalfa Kalfa/Ustalık Belgesi Usta Öğretici İşyeri Açma 1 1 Aday Çırak Çırak Kalfa Kalfa/Ustalık Belgesi Usta Öğretici İşyeri Açma Aday Çırak Çırak Kalfa Kalfa/Ustalık Belgesi Usta Öğretici İşyeri Açma TOPLAM Balıkesir Üniversitesi Kaynak: Balıkesir İl Milli Eğitim Müdürlüğü 2011 Balıkesir Üniversitesi'nin temeli 1910 yılında kurulan Karesi Muallim Mektebi'ne kadar uzanır. Bu okul Milli Eğitim Bakanı Mustafa Necati Bey'in özel ilgileri ile 1932 yılında bugün Necatibey Eğitim Fakültesi olarak faaliyet gösteren binaya taşınmıştır yılına kadar Balıkesir'deki yüksek öğretim kurumlarının sayısı dörde ulaşmıştır: Necati Eğitim Enstitüsü, Devlet Mühendislik Mimarlık Akademisi, Balıkesir İşletmecilik ve Turizm Yüksekokulu, Balıkesir Meslek Yüksekokulu. Bu kurumlar 1982 yılında 41 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile isim ve statü değiştirmişler ve Uludağ Üniversitesi'ne bağlanmışlardır. Şekil 9.4: Balıkesir Üniversitesi Çağış Yerleşkesi Necatibey Öğretmen Okulu yılları arasında Necatibey Eğitim Enstitüsü adıyla öğretmen yetiştirmeye devam etmiş; 1981 yılında üç yıllık statüsünden çıkarılarak, 4 yıllık "Yüksek Öğretmen Okulu" statüsüne alınmış; 1982 yılında da Uludağ Üniversitesi'ne bağlanarak bu kuruma Necatibey Eğitim Fakültesi ismi verilmiştir. Aynı şekilde Balıkesir İşletmecilik ve Turizm 44

45 Yüksekokulu'nun ismi Balıkesir Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu olarak değiştirilmiş, iki yıllık Balıkesir Meslek Yüksekokulu'nun ismi ise aynı kalmıştır. Uludağ Üniversite nin çatısı altında on yıl kalmış olan bu kurumlar, sağlıklı ve istikrarlı bir gelişme ile Balıkesir Üniversitesi için güçlü bir alt yapı oluşturmuşlardır. Balıkesir Üniversitesi, 11 Temmuz 1992 tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 3837 sayılı kanın gereğince kurulmuş olup; 1 Ocak 1993 tarihinden itibaren tüzel kişilik kazanarak bugün 9 Fakülte, 5 Enstitü, 6 Yüksekokul, 16 Meslek Yüksekokulu, 12 Araştırma Merkezi, 1 Araştırma Laboratuarı, 4 Bölüm, 858 öğretim elemanı ve öğrenci ile faaliyetlerini sürdürmektedir. Üniversite Çağış Yerleşkesi, Balıkesir - Bigadiç karayolunun 17. km'sinde Çağış ve Paşaköy sınırları içinde dönümlük bir alan üzerine kurulmuştur. Rektörlük Tıp Fakültesi, Mühendislik - Mimarlık Fakültesi, Fen - Edebiyat Fakültesi, Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu, Balıkesir Meslek Yüksekokulu, Spor Salonu, Kongre ve Kültür Merkezi, Merkezi Yemekhane, Merkezi Araştırma Laboratuarı, Yarı Olimpik Yüzme Havuzu ile Açık Spor Tesisleri Çağış Yerleşkesinde bulunmaktadır.2013 yılı sonunda da Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi ve Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulunun tamamlanması planlanmaktadır. Sağlık Tesisleri Balıkesir ilinin sağlık altyapısına ilişkin veriler aşağıdaki tabloda verilmiştir. İlde toplamda 20 devlet hastanesi, 132 sağlık ocağı ve 141 sağlık evi bulunmaktadır. Ayrıca ilde 4 adet özel hastane bulunmaktadır. Balıkesir ilinde 2011 verilerine göre; toplam uzman hekim ve pratisyen sayısı 968 kişidir. Sağlık personeli sayısı ise kişidir. Ayrıca il genelinde 2 adet ağız ve diş sağlığı merkezi bulunmaktadır. Tablo 9.35: Balıkesir İlinde Bulunan Sağlık Kurumlarının Sayıları SAĞLIK KURUM VE KURULUŞLARI SAYISI A- KURULUŞLAR SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 1 SAĞLIK OCAĞI 132 SAĞLIK EVİ SAYISI: TİP PROJE 124 ÖZEL PROJE 16 GAYRİ FAAL HALK SAĞLIĞI LABORATUVARI 2 VEREM SAVAŞ DİSPANSERİ 6 SITMA SAVAŞ DİSPANSERİ 1 AÇS/AP MERKEZLERİ 7 SAĞLIK MERKEZLERİ - B - KURUMLAR DEVLET HASTANELERİ 20 * İLÇE HASTANESİ 2 * DOĞUM VE ÇOCUK BAKIMEVİ 1 * GÖĞÜS HASTALIKLARI HASTANESİ 1 *AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI MERKEZİ 2 C - ÖZEL KURULUŞLAR ÖZEL HASTANELER 4 ECZANELER 422 TAHLİL VE TEŞHİS LABORATUVARLARI 48 ECZA DEPOSU 11 D - BAŞKA BAKANLIĞA BAĞLI KURUMLAR 45

46 ASKERİ HASTANE 2 Kaynak: Balıkesir ilinde bulunan hastanelerin yatak kapasiteleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. En fazla yatak sayısına sahip ilçe Merkez ilçedir. İl genelinde toplamda yatak kapasitesi bulunmaktadır. Tablo 9.36: Balıkesir İli Hastane Yatak kapasiteleri HASTANENİN BULUNDUĞU YER YATAK SAYISI BALIKESİR DEVLET HASTANESİ 510 BALIKESİR DOĞUM VE ÇOCUK BAKIMEVİ HAST. BALIKESİR GÖĞÜS HASTALIKLARI HASTANESİ BALIKESİR ATATÜRK DEVLET HASTANESİ AYVALIK DEVLET HASTANESİ 102 BANDIRMA KARAHAN DEV.HAS. DR.M.GÜVEN 374 BURHANİYE DEVLET HASTANESİ 158 BİGADİÇ DEVLET HASTANESİ 44 DURSUNBEY DEVLET HASTANESİ 62 EDREMİT DEVLET HASTANESİ 131 EDREMİT KAZDAĞI DEVLET HASTANESİ ERDEK DEVLET HASTANESİ 25 GÖNEN DEVLET HASTANESİ 97 HAVRAN DEVLET HASTANESİ 28 İVRİNDİ DEVLET HASTANESİ 36 KEPSUT İLÇE HASTANESİ 25 MANYAS DEVLET HASTANESİ 56 SINDIRGI DEVLET HASTANESİ 75 SUSURLUK DEVLET HASTANESİ 66 SAVAŞTEPE DEVLET HASTANESİ 35 BALYA İLÇE HASTANESİ 25 ÖZEL BALIKESİR HASTANESİ 33 ÖZEL SEVGİ HASTANESİ 56 BANDIRMA ÖZEL HASTANESİ 28 EDREMİT ÖZEL HASTANESİ 22 TOPLAM Kaynak: 71 Balıkesir İli İdari, Sosyal Kültürel Tesisler Balıkesir ilinde toplamda 22 adet küçüklü büyüklü kütüphane bulunmaktadır. Bu kütüphanelerden 7 tanesi Merkez ilçede yer almaktadır. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından işletilen kütüphanelerde yaklaşık kitap bulunmaktadır. 46

47 Balıkesir ilinde 5 adet müze ve 3 adet kültür evi bulunmaktadır. Tarihi ve arkeolojik ören yerleri de il genelinde mevcuttur. Balıkesir ili turizm potansiyeli nedeni ile kültür merkezi, sinema salonu, tiyatro vb kültürel faaliyet alanları bakımından zengin altyapıya sahiptir ÇANAKKALE TEKNİK ALTYAPI Ulaşım Karayolu Çanakkale il genelinde toplam yol uzunluğu 2009 verilerine göre km dir km si il ve devlet yoludur km si ise köy yolu ağından oluşmaktadır. Tablo 9.37: Yıllara Göre Çanakkale İli Karayolu Ulaşım Ağı Uzunlukları YILLAR İl ve Otoyol Köy Yolu Devlet Yolu Kaynak: TÜİK Bölgesel Göstergeler 2010 Çanakkale ili karayolu yeterliliği açısından değerlendirildiğinde; ilin transit ulaşımında sıkıntı bulunmaktadır. Sadece yol altyapısından kaynaklı problem bulunmaktadır. Fakat ilçe ve beldelere ulaşımda yol kalitesi ve güvenliği açısından büyük eksiklikler bulunmaktadır. Dağ köylerine ulaşımda özellikle kış aylarında büyük sıkıntılar yaşanmaktadır. Asya Avrupa arası karayolu bağlantısının olmayışı kentin ulaşılabilirlik açısından önemli problemlerindendir. Grafik 9.2: Balıkesir İli Yol Ağı Satıh Kaplama Cinsleri Çanakkale ili yol ağının satıh cinslerine göre incelendiğinde; devlet ve il yolu ağının 866 km si sathi kaplama, 170 km si BSK (bitümlü satıh kaplama) ve 18 km si toprak kaplamadır. İl genelinde bölünmüş yol ağı 2002 yılında 17 km iken yılları arasında yapılan bölünmüş yol km si 204 km dir. Toplamda 221 km bölünmüş yol ağı bulunmaktadır. 47

48 Tablo 9.38: Çanakkale İli Karayolları Yılları Arası Faaliyet Çalışmaları ÇALIŞMALAR Bölünmüş Yol Yol İyileştirme (TY) Kaza Kara Nokta BSK Yapımı Asfalt Çalışmaları Köprü Yapımı YILLARI ARASI GERÇEKLEŞME 204 km 69 km 7 adet 52 km km 17 adet Tablo 9.39: Çanakkale İli Motorlu Araç Sahipliği Yıllara Göre Kıyaslanması YIL OTOMOBİL MİNÜBÜS OTOBÜS KAMYONET KAMYON MOTORSİKLET YOL VE İŞ MAK. ÖZEL AMAÇLI TAŞITLAR TRAKTÖR Kaynak: TÜİK Bölgesel Göstergeler 2010 Çanakkale ili araç sahipliği göstergelerinin yıllarla göre kıyaslaması tablosu yukarıdaki tabloda verilmiştir. Yıllara göre araç sahipliğinde her yıl artış yaşanmıştır. En fazla araç sahipliği otomobil sahipliğinde görülmektedir verilerine göre Çanakkale ilinde otomobil bulunmaktadır yılı verilerine göre motosiklet sahipliği adete ulaşmıştır. Tarımsal makineleşmenin en önemli etmenlerinden olan traktör sayısı 2010 yılı verilerine göre adete ulaşmıştır. Deniz Yolu Çanakkale sahip oldu jeopolitik ve strateji konum nedeni ile deniz ulaşımının yoğun olduğu ve kullanım oranının yüksek olduğu bir ildir. Sahip olunan Çanakkale Boğazı ulusal ve uluslar arası gemi taşımacılığında büyük öneme aittir. Çanakkale Boğazı gemi taşımacılığına ait bilgiler, aşağıdaki tabloda detaylı olarak verilmiştir. Tablo 9.40: Çanakkale Boğazı Aylara Göre Gemi Geçiş İstatistikleri M.DEN BÜYÜK M.ARASI M. ARASI M.ARASI M.ARASI 100 M.DEN KÜÇÜK AYLAR TOPLAM KILAVUZ TOPLAM KILAVUZ TOPLAM KILAVUZ TOPLAM KILAVUZ TOPLAM KILAVUZ TOPLAM KILAVUZ GEMİ ALAN GEMİ ALAN GEMİ ALAN GEMİ ALAN GEMİ ALAN GEMİ ALAN OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL

49 EKİM KASIM ARALIK TOPLAM Kaynak: Yukarıdaki tabloya göre Çanakkale Boğazından yaklaşık senelik gemi geçiş yapmakta ve büyük bir trafik oluşturmaktadır yılı verilerine göre toplam gt (gross ton) yük taşınmıştır. Boğazdan geçen istatistiklerine göre; genellikle 200 m den küçük ve 500 gt dan fazla yük taşıyan gemiler geçmektedir. Boğazın en yoğun olduğu aylar ise; genellikle yaz aylarıdır. Çanakkale de boğaz trafiğini denetleyen, düzenleyen ve kılavuz yardımı sunan Çanakkale Deniz Kontrol Merkezi bulunmaktadır. Harita 9.5: Çanakkale Yolcu Taşımacılığı Yapılan Limanlar Çanakkale de deniz ulaşımı yük taşımacılığının yanında yolcu taşımacılı amaçlı olarak da kullanılmaktadır. Yukarıdaki haritadan da anlaşılacağı gibi; Çanakkale Merkez-Kilitbahir, Merkez-Eceabat, Lapseki-Gelibolu, Çardak-Gelibolu arasında günlük yolcu taşımacılığı yoğun şekilde yapılmaktadır. Ayrıca Gökçeada ve Bozcaada içinde günün belirli saatlerinde yolcu gemileri kalkmaktadır. Çanakkale İlinin üç tarafı denizlerle çevrili olması ve özellikle bitkisel üretim açısından önemli bir potansiyele sahip olmasına rağmen ihracat yapılabilecek önemli bir limanını bulunmamaktadır. Günümüzde deniz ulaşımında kullanılan ve Merkez İlçede yer alan 7 metrelik deniz derinliğine ve 90 metrelik uzunluğa sahip küçük ölçekli bir liman bulunmaktadır. Bu liman yaklaşık 3000 gros tonluk gemilere hizmet vermekte olup, buraya yanaşan gemiler genelde günü birlik veya birkaç günlük yükleme boşaltma yapabilmektedirler. Bununla beraber Merkez İlçe, Kepez Beldesinde alt yapı çalışmaları tamamlanan Kepez Limanı 215 metre uzunluğunda ve 20 metre genişliğinde olup, ÇED çalışmaları biten ve bakanlıkça ÇED Olumlu kararı verilen Kepez Limanı üst yapı tesisleri, diğer fiziki üniteleri de 500 bin ton yükleme kapasitesiyle Ülkemizin önemli ihracat merkezlerinden biri durumundadır. 49

50 İl sınırları içinde kamuya ait bu büyük yatırımın yanında Ezine İlçesi, Mahmudiye Beldesi sahilinde Akçansa Çimento Fabrikasına ait yükleme-boşaltma iskelesi bulunmaktadır. Bu iskele; yıllık ton karışık yük (çimento ürünleri ve işletmede kullanılan her türlü hammadde) yükleme-boşaltma ve ton dökme çimento yükleme-boşaltma kapasitesine sahiptir. Biga İlçesi, Değirmencik Köyü altında faaliyet gösteren İçdaş A.Ş. nin DWT nun üzerinde gemilere hizmet verebilecek iki adet iskelesi bulunmaktadır. Havayolu Çanakkale ili havayolu ulaşımının gelişmesi ve stratejik önemi neden ile günden güne artan bir öneme sahiptir. İlde bir adet havalını bulunmaktadır Çanakkale Havaalanı 1953 yılında tamamlanarak hizmete giren ve 1995 yılında da ilave tesislerin yapımı tamlanarak tekrar faaliyete geçmiş olup, Askeri- Sivil kategoridedir. Şekil 9.5: Çanakkale Merkez ve Gökçeada Havaalanları Çanakkale Merkez Havaalanı Gökçeada Havaalanı İntifa hakkı DHMİ-Dnz.K.K.lığındadır. Pistin uzunluğu 1800 metre genişliği 30 metredir. Apron ebatı 80 x60 metredir. Meydan gece uçuşlarına elverişlidir. Hava meydanı iç hat seferlerine açık olup, özel durum gerektiren hallerde dış uçuşlarda olmuştur. Şehre Uzaklığı 10 km.dir. Yolcu azlığı nedeniyle meydanda 2000 yılı şubat ayında tarifeli uçuşlar kalkmış olup, özel ve askeri uçuşlar olmuştur. Çanakkale de 7 yıldır atıl bir vaziyette kalan havaalanından İstanbul ve Ankara ya tarifeli uçak seferleri tarihinde tekrar başlamıştır.2006 yılsonu uçak trafiği 1338 olarak gerçekleşmiştir. Yolcuya açık alanlar 144 m2 olup 40 araçlık otopark kapasitesine sahiptir tarihi itibariyle THY seferleri devam etmektedir. Gökçeada ilçesinde de sivil amaçlı havaalanı bulunmaktadır yılında faaliyete giren havaalanı, yaz aylarında genellikle turizm amaçlı kullanılmaktadır. İlçe merkezine 6 km uzaklıkta olan havaalanı, m² terminal binasına sahiptir. İldeki hava alanı varlığı diğer ulaşım olanakları ile beraber düşünüldüğünde yeterli kapasitededir. Fakat mevcut tesislerin rehabilitasyonu gerekmektedir İçme suyu ve Arıtma Tesisleri İl Geneli Çanakkale ilinde toplam su yüzeyi Ha. olup, doğal göl yüzeyleri Ha., baraj rezervuar yüzeyleri ha, DSİ ce yapılan gölet su yüzeyleri ha, Köy Hizmetleri İl Müdürlüğünce yapılan gölet su yüzeyleri ha ve akarsu su yüzeyleri 955 ha alan Kaplamaktadır. İlin yerüstü suyu potansiyeli, 50

51 ÇANAKKALE ÇANAKKALE İl çıkışı toplam ortalama akış göz önüne alındığında hm3/yıl ve İl deki emniyetli yer altı suyu rezervi 88 hm3/yıl dır. Yine İldeki ortalama akış verimi 7,51 lt/s/km2 ve ortalama akış-yağış oranı 0,37 dir. Belediyeli yerleşim birimlerin tümünde şebekeli içme suyu bulunmaktadır. İçme suyu şebekesinin yetersiz olduğu Eceabat, Gelibolu, Geyikli ve Bozcaada içme suyu projeleri yatırım programlarında bulunmaktadır. Köy içme suyu durumunda; 480 köy ve 63 ünitenin içme suyu yeterli, 85 köy ve l7 ünitenin içme suyu yetersiz, 3 köy ve 6 ünitede ise su bulunmamaktadır. İlçe merkezleri ile belediyelerin içme suyu şebekeleri mevcuttur. Çanakkale ilinde içme ve kullanma suyu temini yapılan kaynaklar Tayfur Göleti, Bayramiç, Bayramdere, Atikhisar ve Zeytinli Barajlarıdır. Çanakkale iline ait yıllara göre içme suyu kullanma oranları ve işlenen suya ilişkin veriler aşağıdaki tabloda verilmiştir. İçme suyu hizmeti verilen belediyelerin hizmet alanları 2008 verilerine göre belediye nüfusunun tamamını kapsamıştır. Belediyelerin kişi başına temin edilen günlük su miktarı 2008 verilerine göre; 203 litre/gün dür. İçme suyu hizmeti alan belediye nüfusunun il genel nüfusuna oranı ise; %33 dür. Tablo 9.41: Çanakkale İli İçme ve Kullanma Suyunun Yıllara Göre Değerlendirmesi 1 YILLAR İçme ve kullanma suyu Şebekesi ile hizmet verilen belediye nüfusunun toplam belediye nüfusuna oranı (%) Belediyelerde kişi başına temin edilen günlük su miktarı (litre / kişi-gün) Belediyeler tarafından temin edilen içme ve kullanma suyu miktarı (1000 m³ / yıl ) İçme ve kullanma suyu arıtma tesisi ile hizmet verilen belediye nüfusunun toplam belediye oranı (%) nüfusuna Kaynak: TÜİK, Bölgesel Göstergeler 2010, TR22 Balıkesir, Çanakkale Belediyeler tarafından arıtılan içme ve kullanma suyunun oranı yılları arasında artış göstermiş ve m³ e ulaşmıştır. Fakat 2008 verilerine göre bu oran m³ e düşmüştür.2008 yılı verilerine göre içme suyu teminin için yüzey sularından m³, yer altı sularından m³ yıllık su çekilmiştir. Su temini için belediye yatırım harcamalarında 2004 yılından itibaren büyük artış olmuştur.2008 yılında su temini için toplamda TL lik yatırım yapılmıştır. Tablo 9.42: Balıkesir İli İçme ve Kullanma Suyunun Yıllara Göre Değerlendirmesi 2 YILLAR Belediyeler tarafından arıtılan içme ve kullanma suyu miktarı ( 1000 m³ / yıl) Belediyelerde içme ve kullanma suyu şebekesi için çekilen yüzey suyu miktarı ( 1000 m³ / yıl) Belediyelerde içme ve kullanma suyu şebekesi için yer altı suyu miktarı ( 1000 m³ / yıl) Su teminin için belediyelerin toplam yatırım harcamaları TL

52 Kaynak: TÜİK, Bölgesel Göstergeler 2010, TR22 Balıkesir, Çanakkale Çanakkale ilinin su ihtiyacı projeksiyonu il bazında yapılmıştır. Havza basında TÜBİTAK MAM tarafından yapılan projeksiyonlar tüm havzayı kapsadığı için bu çalışmada kullanılmamıştır. Nüfus projeksiyonları doğrultusunda ortalama su tüketimleri dikkate alınarak hesaplama yapılmıştır. Yapılan projeksiyonda artan nüfus ile birlikte su ihtiyacının artacağı, fakat su kullanımı ve kayıp kaçak oranlarının azalması ile bu oranın normal seyir dışında olmayacağı öngörülmüştür. İçme suyu arıtma oranı da yapılacak olan tesisleşmeler ile birlikte 2040 yılında belediye nüfusunun % 49 a çıkması öngörülmektedir. Tablo 9.43: Çanakkale İli 2040 Yıl İçe Suyu Projeksiyonu Yıllar Ortalama Nüfus Belediyeler tarafından arıtılan içme kullanma suyu miktarı (1000 m³ / yıl) İçme ve kullanma suyu arıtma tesisi ile hizmet verilen belediye nüfusunun toplam belediye nüfusuna oranı (%) , , , , , , , Kaynak: Planlama Ekibi Ofis Çalışması Çanakkale İlçeler Çanakkale Merkez İlçe içme suyu arıtma tesisi, Atikhisar Barajından Q 600 lük cazibeli ishale hattı ile 13 Km. den gelen baraj suyunu arıtıp, WHO standartlarında şehre vermektedir. Arıtma tesisi tarafından Pulsatör Çökertme Sistemi esasına göre dizayn edilmiş olup, su içinde çalışan herhangi bir mekanik donanım bulunmamaktadır. Şekil 9.6: Merkez İçme Suyu Arıtma Tesisi 52

53 Pulsatörde vakumlamanın yardımıyla oluşan floklar, dibe çökerek çamur tabakasını oluşturmakta, pompaların yardımıyla çamur, çamur tutma havuzlarına, gerektiğinde çamur havuzlarında bulunan su tekrar by-pass ile tesis girişine aktarılmaktadır. Bu arada pulsatörde oluşan duru su, sistematik olarak dizilmiş delikli borular yardımıyla hızlı kum filtrelerine iletilmektedir. Kalınlığı 130 cm. olan hızlı kum filtrelerinde temizlenen suya son klorlama işlemi yapılmakta, şayet suyun çıkış ph sı sınır değerlerin altında ise kirece doyurulmuş su ile ph ayarlaması yapılarak, arıtılan su içme suyu standartlarına getirilmektedir. Merkez İçme Suyu Arıtma Tesisi Arıtma sisteminin otomatik çamur giderme sistemi olup, debi değişmelerinden doğabilecek etkilerin minimuma indirilmesi dolayısıyla işletim kolaylığı sağlamaktadır. Barajdan gelen ham suyun arıtım sistemine maksimum giriş debisi 2023 m3/h, arıtılmış içme suyunun maksimum çıkış debisi ise 1908 m3/h tir. Ham su isalesinin boru çapı ve uzunluğu; 5085 m Q m Q 600 dür. Merkez İlçenin su şebeke sistemi 3 ana bölgeye ayrılmaktadır. Merkez İçme Suyu Arıtma Tesisi Şehrin ortasından geçen Sarıçayın denize dökülüş yönüne göre sağ taraf A şebeke bölgesi olup, yaklaşık 690 ha. lık bu bölge Karacaöreen Mevkiindeki iki gömme depo ve bir ayaklı depo ile beslenmektedir. B şebeke bölgesi Sarıçayın sol tarafında kalan Barbaros Mahallesi ve yeni gelişme alanları olup, 320 ha. lık alan Sarıcaeli Köyü civarındaki 4000 m3 lük gömme depodan beslenmektedir. Kentin günümüzdeki gelişme alanları ve mücavir sahası ( Güzelyalı ve Dardanos ) C şebeke bölgesi olarak belirlenmiş ve 390 ha. lık bu alana da Sarıcaeli bölgesindeki gömme depodan su sağlanmaktadır. Gelecek yıllarda bu alana 4000 m3 lük ilave bir depo daha yapılması düşünülmektedir. Aşağıdaki tabloda arıtma tesisi ile ilgili bilgiler verilmiştir. Tablo 9.44: Merkez İlçe İçme Suyu Arıtma Tesisi İşin adı İli : ÇANAKKALE İÇME SUYU TESİSİ : Çanakkale Açılış yılı :

54 Sağladığı içme suyu miktarı : 23,7 hm 3 PROJENİN ÜNİTELERİ Atikhisar barajı : 52,52 hm 3 / yıl Su arıtma tesisi : 800 m 3 (ön depo + arıtma) İsale hattı :136 km Depolar : m 3 : 1 adet terfi yüksekliği h = 50 m Pompa istasyonu 4 adet terfi yüksekliği h = 70 m Kaynak: Atikhisar baraj gövdesinde itibarı ile m kotundan alınan ham su, arıtma tesisine m. kotunda verilmektedir. Arıtma tesisinde arıtılan su şehir şebekesine dağıtılan su, ayrıca artan nüfus ihtiyacını karşılamak için üç ayrı depoda depolanmaktadır. Bu depolardan ikisi Merkez İlçe, Karacaören Mevkiinde bulunmakta olup, biri 4000 tonluk diğeri de 2500 tonluktur. Ayrıca aynı bölgede 300 tonluk ayaklık bir depo da bulunmaktadır. Üçüncü depo Sarıcaeli Köyü Radar Mevkiinde ve 4000 tondur. Bununla beraber Merkez İlçede Ağı Dağından gelen bir kaynak suyu da, Merkez İlçedeki Kocatepe Cami Derneği hizmetleri ile şehrin muhtelif yerlerindeki çeşmeler vasıtasıyla dağıtılmaktadır. Ağı Dağı Kuşça Kestanelik Memba Suyu olarak adlandırılan bu suyun Merkez Bodurlar Köyü civarında 5 adet dinlendirme havuzu, Karacaören civarında da bir deposu bulunmaktadır. Atikhisar Barajının yanı sıra Gökçeada İlçesinde yer alan Gökçeada Barajı ve Gelibolu Yarımadasında yer alan Tayfur Barajı, Yenice ve Ayvacık Barajları il de içme suyu amaçlı olarak kullanılan diğer yerüstü su rezervuarlarıdır. Bayramiç Baraj suyunun da içme amaçlı olarak kullanılması konusunda çalışmalar yürütülmektedir. Şekil 9.7: Ayvacık ve Gelibolu İçme Suyu Tesisleri Ayvacık İçme Suyu Arıtma Tesisi Gelibolu İçme Suyu Arıtma Tesisi 54

55 ÇANAKKALE Gelibolu ve Gökçeada ilçelerinde bulunan içme suyu arıtma tesislerine ilişkin; genel ve teknik bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 9.45: Gelibolu ve Gökçeada İlçeleri İçme Suyu Arıtma Tesisleri İşin adı İli : GELİBOLU İÇME SUYU TESİSİ : Çanakkale Açılış yılı : 1985 Sağladığı içme suyu miktarı : 4,1 hm 3 PROJENİN ÜNİTELERİ Tayfur barajı : 4,4 hm 3 / yıl Su arıtma tesisi : 200 m m 3 İsale hattı :15 km Depolar : 200 m m 3 İşin adı İli : GÖKÇEADA İÇME SUYU TESİSİ : Çanakkale Açılış yılı : 1985 Sağladığı içme suyu miktarı : 1,9 hm3 PROJENİN ÜNİTELERİ Gökçeada barajı Su arıtma tesisi İsale hattı Depolar : 16,8 hm3 / yıl : 500 m3 : 2,8 km : 500 m3 Kaynak: Kanalizasyon ve Arıtma İl Geneli Çanakkale ilinin yıllara göre; kanalizasyon hizmeti verilen belediye nüfuslarının toplam nüfusa oranı, belediyelerce deşarj edilen atık su miktarı, belediyelerce yıllık arıtılan atık su miktarları, atık su arıtma ve toplama için yapılan yatırımlara ilişkin veriler aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 9.46: Çanakkale İli Atık Su İstatistikleri ve Yatırım Harcamalarının Yıllara Göre Değerlendirilmesi YILLAR Kanalizasyon şebekesi ile hizmet verilen belediye deşarj nüfusunun atıksu toplam belediye nüfusuna oranı (%) Belediyelerde kanalizasyon şebekesinden edilen miktarı (1000 Metreküp / yıl) Belediyeler tarafından arıtılan atıksu miktarı (1000 Metreküp / yıl) Atıksu arıtma tesisi ile hizmet verilen belediye nüfusunun belediye nüfusu içindeki payı (%) Belediyelerdeki toplam atıksu arıtma tesisi sayı Atıksuların toplanması ve arıtma için belediyelerin toplam yatırım harcamaları TL

56 Kaynak: TÜİK, Bölgesel Göstergeler 2010, TR22 Balıkesir, Çanakkale Çanakkale ilinin kanalizasyon hizmeti verilen belediye nüfusunun toplam belediye nüfusuna oranı 2008 verilerine göre % 89 dur.belediyelerce yıllık kanalizasyon şebekesinden arıtılan suyun miktarı yılara göre bakıldığında her yıl artış yaşanmıştır.2008 yılı verilerine göre belediyeler tarafından arıtılan atık su miktarı yıllık m³ tür ve il genelinde 3 adet arıtma tesisi vardır. Fakat arıtma alan belediye nüfusu oranı % 7 dir ve bu oran çok düşüktür. Atık suların toplanması ve arıtılması için ayrılan ödenekler 2005 yılından itibaren büyük artış yaşamıştır ve 2008 yılı verilerine göre TL dir. Çanakkale iline ait atık su projeksiyonu aşağıdaki tablodadır. Havza bazında diğer yerleşmeler le beraber değerlendirildiğinden, Çanakkale ili projeksiyonu il bazında yapılmıştır. Çanakkale ilinde atık su arıtma oranı belediye olan yerleşmelerde tesisleşme ile birlikte artacaktır. Bölgede bulunan belediye birliklerinin ortak yürüttüğü çalışmalar sonucu yıllık arıtılan su miktarı 2040 yılında bin m³ ten m³ e çıkacaktır. Tablo 9.47: Çanakkale İli 2040 Yılı Atıksu Projeksiyonu Yıllar Ortalama Nüfus Belediyeler tarafından arıtılan atıksu miktarı ( 1000 m³ / yıl) , , , , , , , Kaynak: Planlama Ekibi Ofis Çalışması Çanakkale İlçeleri Çanakkale Merkez İlçesi kanalizasyon şebekesi mevcut olup, pis su kanalları ve yağmur kanalları ayrıdır. Şehir kanalizasyon suları; Yurt Pompa İstasyonu, Hamidiye Pompa İstasyonu, Köprübaşı Terfi İstasyonu, Stadyum Terfi İstasyonu, Saat Kulesi Pompa İstasyonu ile toplanarak Çimenlik Kalesi ana toplama havuzuna iletilmekte, buradan da derin deniz deşarjı ile Çanakkale Boğazına deşarj edilmektedir. Günümüzde kentin evsel atık su arıtma sistemi olmayıp, Merkez İlçe Kırkuyusu Sarıçay Mevkiinde evsel arıtma tesisi kurulması konusundaki çalışmalar yürütülmekte, bu amaçla bölgedeki çevre düzeni plan değişikliği incelenmektedir. Çanakkale İli, Merkez İlçe Kanalizasyon şebekesi; Ø 200 lük metre, Ø 300 lük metre, Ø 400 lük metre, Ø 500 lük metre ve Ø 800 lük 906 metre olmak üzere toplam m. uzunluğundadır. Kanalizasyon şebekesi inşası, şehrin düz bir alanda yerleşim göstermesi ve yeraltı su seviyesinin yüksek oluşu nedeniyle terfili olarak planlanmıştır. Yurt Pompa istasyonu, Atatürk Caddesi üzerindeki Öğrenci Yurdu bahçesinde bulunmakta olup, burada toplanan atıksular Hamidiye Pompa İstasyonuna iletilmektedir. Hamidiye Pompa İstasyonu ise üç pompa ile (22 kw lık) Barbaros Mahallesi atıksularının toplanmasını ve Çimenlik Kalesinden deşarjını sağlamaktadır. Köprübaşı Terfi İstasyonu ise iki adet 56

57 pompa ile (4 kw lık) Namık Kemal Mahallesi ve İsmetpaşa Mahallesi atıksularını Çimenlik Kalesine basmaktadır. Stadyum Terfi İstasyonu, 18 Mart Stadyumu kuzeyinde bulunmakta olup, bir adet 4 kw gücünde, bir adet 2,2 kw gücünde ikli pompa ile İsmetpaşa Mahallesi atıksularını Saat Kulesi Pompa İstasyonuna iletmektedir. Saat Kulesi Pompa İstasyonu, Cevatpaşa Mahallesi atıksuları ile Stadyum Terfi İstasyonundan gelen atıksuları 22 kw gücündeki 4 pompa ile Çimenlik Kalesi toplama havuzuna iletmektedir. Son olarak Çimenlik Terfi İstasyonu, diğer terfi istasyonlarından iletilen atıksuları 30 kw gücündeki üç pompa ile 50 cm. çapında ve 127,25 m. ile 134,25 m. lik iki adet çelik boru ile Çanakkale Boğazının yaklaşık 25 m. derinliğine deşarj etmektedir. Yeni yerleşim bölgelerinden biri olan Esenler Mahallesinin kanalizasyon şebekesi kısmen yapılmış olup, bu bölgedeki atıksular geçici olarak yapılan m3 lük bir fosseptik kuyusu ile bertaraf edilmektedir. Şehir kanalizasyon şebekesinde, kötü kullanımdan dolayı tıkanma sorunlarıyla sıkça karşılaşılmaktadır. Bu nedenle özellikle yoğun yağışlardan sonra kanalizasyon hatları şişerek problemler oluşmaktadır. Ayrıca sistemde jenaratörün olmayışı, olası elektrik kesilmelerinde şebekedeki terfi pompalarının durmasına ve akış sistemin kesilerek tıkanmalara neden olmaktadır. Yağmur kanallarında toplanan suların deşarjı ise kent içinden geçen Sarıçaya yapılmakta, ancak zaman zaman yağmurların etkisiyle şişen kanalizasyon hatlarındaki suların by-pass vanaları ile yağmur kanallarına aktarılması çevresel sorunların meydana gelmesine neden olmaktadır. Çanakkale Belediyesi tarafından 2012 yılında atık su arıtma ihalesi açılmış ve tesisin projelendirilmesi ve yapılması için süreç başlatılmıştır. Çanakkale il genelinde faaliyet gösteren atık su arıtma tesisleri; Mahmudiye Belediyesi, Ayvacık Belediyesi ve Kepez Belediyesinde bulunmaktadır. Şekil 9.8: Kepez Belediyesi Arıtma Tesisi Belediyeler dışında yasal gereklilik nedeniyle endüstriyel atıklarını arıtmak zorunda olan işletmeler de kendi bünyelerinde arıtma tesisi bulundurmaktadırlar. Bu tesislerde kimyasal, fiziksel ve biyolojik arıtma yöntemleri kullanılarak arıtma işlemi yapılmaktadır. Aşağıdaki tabloda Çanakkale ilinde bulunan ve faaliyet gösteren arıtma tesisleri ve arıtma yöntemleri verilmiştir. 57

58 Tablo 9.48: Çanakkale İl Genelinde Faaliyet Gösteren Arıtma Tesisleri Kaynak: Çanakkale İl Çevre Durum Raporu 2008 Yukarıda adı geçen işletmelerden Akçansa Çimento Sanayinin üç ayrı ünitesinin (Ana Saha, Sahil Tesisleri ve Sosyal Tesisler) ayrı ayrı evsel atık su arıtma tesisi bulunmakta olup, bu tesisler listede tek bir tesis olarak gösterilmiştir. Yine Biga İlçesinde Tabaklar Odası adı altında faaliyet gösteren 20 adet işletmeye ait ortak arıtma tesisinin inşaatı tamamlanmıştır. İçdaş A.Ş. nin kapalı devre olan kimyasal arıtma tesisi yanında, evsel nitelikli atık suların arıtılması amacıyla 9 adet paket biyolojik arıtma tesisi bulunmaktadır. Çanakkale il genelinde arıtma tesislerinin azlığı göze çarpmaktadır. Atık su arıtma tesisi olmayan belediyeler ve işletmeler, gerek altyapı eksikliği gerekse de mali problemler nedeniyle evsel ve endüstriyel atık sularını bölgenin sahip olduğu deniz potansiyelini de kullanarak denizlere ve derelere deşarj yaparak 58

59 atık sularından kurtulmaktadırlar. Aşağıdaki tabloda evsel ve endüstriyel deşarj iznine sahip işletme ve yerlerin listesi verilmiştir. Tablo 9.49: Çanakkale İl Geneli Evsel Deşarj İznine Sahip Yerler 59

60 Kaynak: Çanakkale İl Çevre Durum Raporu 2008 Tablo 9.50: Çanakkale İl Geneli Endüstriyel Deşarj İznine Sahip Yerler Katı Atık İl Geneli Kaynak: Çanakkale İl Çevre Durum Raporu 2008 Çanakkale İlinde 11 İlçe, 22 Belde ve Merkez ile birlikte 34 yerleşim birimi vardır. Bu yerleşim yerlerinden özellikle Merkez İlçe, Biga ve Yenice İlçeleri başta olmak üzere hemen hemen tüm Belediyelerde katı atık deponi alanlarında ve yeni çöp sahalarının tespiti için yapılan çalışmalarda önemli sorunlar yaşanmaktadır. Katı atık problemi, birçok ülkede en önemli çevre kirliliği problemlerinden biridir. Katı atıkların bertarafı için uygulanan işlemleri depolama, yakma ve kompostlaştırma başlıkları altında toplamak mümkündür. Bu işlemlerin hiç biri çevreye zararsız veya biri diğerine tercih edilecek durumda değildir. Bu nedenle, her üç işlem için de çevre koruyucu önlemlerin alınması esas olup, bu işlemlerin bir yönetim planı dâhilinde yapılması gerekmektedir. Evsel katı atıklar için geri kazanılabilir maddelerin ayrı toplanarak geri kazanılması, kompostlaştırmaya elverişli maddelerin ayrılarak kompostlaştırma işlemine tabi tutulması, yanması uygun 60

61 ÇANAKKALE katı maddelerin yakılması ve sonucunda kalan atıkların depolanması esastır. Maliyetinin daha az ve yapılmasının daha kolay olması nedeniyle, özellikle gelişmekte olan ülkelerde en yaygın olarak kullanılan yöntem düzenli depolama işlemidir. Deponi alanları kurallara uygun olarak inşaa edildiğinde ve işletildiğinde çevreye zarar verici her hangi bir etki yaratmazlar. Depolama işlemi sonucunda meydana gelebilecek sorunların minimuma indirgenmesi amacıyla alınması gerekli birçok tedbirler vardır. Bunlardan en önemlisi deponi alanının kurulacağı yerin saptanmasıdır. Düzenli deponi alanı yer seçiminde üç faktör önem taşımaktadır. Bunlar; çevresel etkiler, yöre halkının tepkisi ve ekonomik imkânlardır. Düzensiz depolama alanlarından sızan sızıntı suları toprağı, yeraltı sularını ve yüzeysel suları kirletir. Bu nedenle, deponi sahasının kurulacağı yerin su kaynaklarına, tarım alanlarına ve yerleşim yerlerine uzak olması büyük önem taşımaktadır. Çanakkale iline ait; kişi başına düşen ortalama belediye atık miktarı, atık hizmeti verilen nüfusun toplam nüfusa oranı, belediyeler tarafından toplanan toplam atık miktarı ve bertaraf edilen atık miktarlarına ilişkin veriler aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 9.51: Çanakkale İli Yıllara Göre Katı Atık Verilerinin Değerlendirilmesi YILLAR Kişi başı Atık hizmeti Atık hizmeti ortalama belediye atık miktarı (kg /kişi-gün) verilen belediye nüfusunun toplam nüfusa verilen belediye nüfusunun belediye oranı (%) nüfusa oranı (%) Belediye tarafından ya da belediye adına toplanan atık miktarı (bin ton) Çöp depolama sahalarında bertaraf edilen belediye atık miktarı (bin ton) Diğer bertaraf (çöp depolama sahası ve yakma tesisi hariç ) (bin ton) Kaynak: TÜİK, Bölgesel Göstergeler 2010, TR22 Balıkesir, Çanakkale Çanakkale genelinde 2008 yılı verilerine göre kişi başına günlük atık miktarı 1.36 kg dır. Aynı yıl verilerine göre; atık hizmeti verilen belediye nüfusunun toplam nüfusa oranı % 64 tür ve aynı hizmetin belediye nüfusuna oranı % 100 dür.yani belediyelerce katı atık hizmeti tüm belediye nüfusuna verilmekte il genelinde ise % 64 lük oran atık hizmeti almaktadır. İl genelinde yıllık toplanan katı atık miktarı yıllara göre düşüş göstermektedir ve 2008 yılı verilerine göre toplanan atık miktarı ton olmuştur. Çanakkale ili için 2040 yılı nüfus projeksiyonu il bazında yapılmıştır. Havza bazında diğer il ve ilçe yerleşmeleri de hesaba katıldığından havza bazında değerlendirme yapılmamıştır. Artan nüfus doğrultusunda katı atık yönetimi ve bertarafı yerel yönetimler için büyük sorun oluturacaktır. Fakat bölgedeki yerel yöneticiler arasında kurulan katı atık birlikleri, ilin eksik olan altyapısını tamamlayacaktır yılında yıllık ton olan ilin katı atık miktarı 2040 yılında 203 tona çıkacaktır. Fakat katı atık deponi sahalarının artması ve bertaraf yöntemlerinin gelişmesi ile birlikte; yönetilebilir bir katı atık modeli geliştirilecektir. 61

62 Tablo 9.52: Çanakkale ili 2040 Yılı Katı Atık Projeksiyonu Yıllar Ortalama Nüfus Tehlikeli Atıklar: Belediye tarafından ya da belediye adına toplanan atık miktarı (bin ton/yıl) ,152, ,232, ,313, ,404, ,505, ,619, ,746, Kaynak: Planlama Ekibi Ofis Çalışması Tehlikeli atıkların kontrolü yönetmeliği kapsamında il genelinde çalışmalar yürütülmekte olup, Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine göre tehlikeli atık üretmesi muhtemel işletmelerden numune alınarak kontrolleri yapılmaktadır. Söz konusu yönetmelik gereğince inert, tehlikesiz ve tehlikeli atık niteliğindeki atıkların taşınması depolanması ve bertarafı konusunda standartlara uygun yöntemlerin uygulanması sağlanmaktadır. Tıbbi Atıkları: İl genelinde yataklı tedavi kurumlarından ve sağlık ocaklarından kaynaklanan tıbbi atıklar, yerel yönetimler ve sağlık kuruluşları arasında yapılmış olan protokoller çerçevesinde Salı, Perşembe ve Cumartesi günleri toplanmaktadır. Bu kapsamda, sağlık kuruluşlarınca üretilen tıbbi atıkların geçici depolanması söz konusu kurumların kendi alanlarında yapılmakta, daha sonra yerel yönetimlerce evsel atıklardan ayrı olarak özel torbalarda toplanan hastane atıkları, Belediye çöplüğünde evsel atıklardan izole bir yerde kireç ile muamele edilerek gömülmektedir. Merkez İlçe ve ilçelerdeki sağlık kuruluşları ve sağlık ocakların da 2006 yıl sonu itibarı ile toplam kg/yıl 2007 yılı sonu itibaren ise kg/yıl tıbbi atık üretilmiştir. İl sınırları içinde tıbbi atıkların yakılarak bertaraf edilmesine yönelik herhangi bir tesis bulunmamaktadır. Atık Yağlar: Atık yağların kontrolü yönetmeliği kapsamında İl genelinde çalışmalar yürütülmekte olup, atık yağların kontrolü yönetmeliğine göre atık yağ üreten işletmelerin atık yağ kategori analizleri yaptırılmakta (motor yağları dışında) olup, analiz sonucunda uygun bulunan bertaraf tesislerinde bertarafları sağlanmaktadır. Özellikle oto servisleri ve fazla sayıda araca sahip kurum ve kuruluşlardan kaynaklanan atık motor yağlarının yetkilendirilmiş kuruluş olan PETDER aracılığı ile ilgili bakanlıkça lisanslı tesislerde bertarafı sağlanmaktadır tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak Bitkisel Atık yağların Kontrolü Yönetmeliği ile bitkisel atık yağların geçici depolanması, toplanması, taşınması, geri kazanılması, bertarafı, ticareti, ithalat ve ihracatı ile transit geçişine ilişkin yasak, sınırlama ve yükümlülükleri, alınacak önlemleri, yapılacak denetimleri, tabi olunacak hukuki ve cezai sorumlulukları düzlenmiştir. Yapılan denetimler sonucunda ilimizde atık yağlar ile ilgili çalışma yapan lisanlı firmalardan alınan bilgiler doğrultusunda 2007 yılı sonuna kadar kg atık yağ toplanmıştır. 62

63 Pil ve Aküler: İl merkezinde atık pil toplama işlemi Çanakkale Belediyesi yürütmekte olup, toplam atık pilleri ulusal atık taşıma formları düzenlenerek Taşına Bilir Pil Üreticileri ve İthalatçıları Derneği (TAB) teslim edilmektedir. Kentte başlatılan kampanya kapsamında, özel ve kamu kuruluşlarına 97 adet pil toplama kutusu ve 17 adet pil toplama kartonu dağıtılmıştır. İl genelinde toplam 4 firma ayrı ayrı depolama alanı tespit edilmiş olup, atık aküleri burada biriktirmektedirler. Daha sonra toplanan aküler ulusal atık taşıma formları düzenlenerek ilgili firmalarca bertaraf tesislerine gönderilmektedir sonuna kadar 537 kg pil toplanarak TAP a gönderilmiştir. Kullanım Ömrü Bitmiş Araçlar: İl sınırları içinde kullanım ömrü tamamlanmış ev eşyası, makine veya taşıtların geri kazanımına yönelik bir tesis bulunmamaktadır. Kullanılmış ev eşyaları, dayanıklı tüketim malları satan işyerlerinde kampanyalara bağlı olarak yenileriyle değiştirilmekte, eskileri de değerlendirilmek üzere fabrikalara gönderilmekte ya da hurda olarak satılmaktadır. Aynı şekilde hurdaya çıkan araçların, değerlendirilebilir parçaları ayıklandıktan sonra hurda olarak satılmakta, daha sonra da hammadde olarak hurda demir ve saç kullanan ark ocaklarına gönderilip, eritilmektedirler. Atıkların Bertaraf Yöntemleri İl sınırları içinde katı atıkların bertarafı yerel yönetimlerce sağlanmaktadır. Bertaraf yöntemi olarak da tüm belde ve Belediyelerde yerleşim yerlerinden belirli bir mesafede, açık alanda vahşi depolama yöntemi kullanılmaktadır. Bölgede kurulan ve faaliyetlerine devam eden birlikler vasıtası ile düzenli depolama alanlarına geçiş çalışmaları devam etmektedir. Çanakkale- Lapseki- Umurbey- Kepez- Çardak- Kumkale- İntepe- İl Özel İdare Katı Atık Yönetim Birliği (ÇAKAB) Çanakkale il sınırları içindeki bölgede yer alan Çanakkale Merkez İlçe, Lapseki İlçe, Umurbey, Kepez, Çardak, Kumkale, İntepe belde belediyelerinden olmak üzere 7 Belediye ve Çanakkale İl Özel İdaresi nin bir araya gelmesiyle kurulmuştur. Birliğin kuruluşu, tarih ve 2004/8226 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylanmış ve bu karar gün ve sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak Tüzel Kişilik kazanmıştır. Çanakkale Katı Atık Yönetim Birliğinin amacı; Birliği oluşturan mahalli idarelerin yapmakla görevli oldukları fakat maddi veya teknik imkânların yetersizliği nedeniyle tek başlarına yerine getiremedikleri çöplerin depolanması, değerlendirilmesi ve bertarafı için altyapı çalışmalarını yaparak bölgesel düzenli katı atık bertaraf tesisinin yapımı, katı atık bertarafı için geri kazanım, kompost, yakma, proliz, gazifikasyon ve diğer tür tesisleri kurmak, mücavir alan dışında kalan köylerin çöplerinin toplamak, tıbbi ve tehlikeli atık için bertaraf tesis veya tesisleri kurmak, her türlü atıktan enerji elde etmek için gerekli tesisleri kurmak, onarım ve işletmesini yapmak veya yaptırmak ve bu tesisleri sürekli olarak çalışır vaziyette bulundurmak, vahşi depolamaların yarattığı halk ve çevre sağlığını olumsuz etkileyen bu çevre sorununu gidermek, bu maksatla sağlanması mümkün iç ve dış kredilerden faydalanmak, bu amaç doğrultusunda her türlü eğitim faaliyetinde bulunmak, amaçlarını gerçekleştirmek üzere işletmeler kurmak, amaçları ile ilgili faaliyetlerini yürütmek üzere şirketler kurmak veya kurulu şirketlere ortak olmak, birliğin amacı gerektiriyor ve ticari faaliyet birliğin görev alanı içinde kalıyorsa ticari faaliyette bulunmak tır. 63

64 Birliği oluşturan Belediyeler ve kırsal alanlarda da katı atık sorununun olduğu bilinciyle ve bölgesel bir projenin yürütülmesi hedeflendiğinden İl Özel İdaresi de Birliğe 2006 yılında katılım göstermiştir. 2 Şekil 9.9: Çanakkale Kemel Köy Düzenli Depolama Alanı ÇAKAB kapsamında düzenli depolama sahası olarak ilin Kemel Köyü Doğantepe Mevkiinde toplam 37 ha tesis alanı, Merkez de m², Umurbey de 3 000m² ve Kumkale de m² alan geri kazanabilir atıkların toplanacağı 3 adet geri dönüşebilen atık merkezi birlik adına tahsis edilmiştir. Ayrıca mülkiyeti Çanakkale Belediyesine ait olan toptancı hal binası arkasındaki m² lik alan ambalaj atıkları toplama ve ayırma merkezi olarak ÇAKAB a tahsis edilmiştir. Bölgede ÇAKAB dışında 3 adet daha katı atık birliği bulunmaktadır. Bunlar TROAS Katı atık birliği, Gelibolu Yarımadası Katı Atık Birliği ve BİÇAY Katı Atık Birliğidir. Bölgede bulunan belediyeler ve Özel İdare nin iştirakleri ile kurulan birlikler, bölgenin katı atık sorununa gelecekte çözüm üretmek için çalışmalar yürütmektedir. TROAS Katı Atık Birliği; Ayvacık, Bayramiç, Ezine, Bozcaada, Geyikli, Gülpınar, Mahmudiye, Küçükkuyu Belediyeleri ve İl Özel İdaresi tarafından kurulan Troas Bölgesi Belediyeleri Katı Atık Yönetim Birliği katı atık tesislerinin kurulacağı yer için çalışmalar yürütmekte ve yasal süreci takip etmektedir. 3 Şekil 9.10: Gelibolu Yarımadası Düzenli Katı Atık Sahası 2 Çanakkale İl Çevre Durum Raporu

65 Gelibolu Yarımadası Düzenli Katı Atık Birliği; Gelibolu Belediyesi, Ecaabat, Bolayır, Kavakköy, Evreşe Belediyelerinin iştiraki ile oluşturulmuştur. Bu kapsamda Gelibolu Belediyesine 5 km uzaklıkta bulunan Kavaklıtepe Köyü nde 90 bin 440 m2 alan üzerinde düzenli depolama alanı inşa edilmiştir. Birliğe üye Belediyelerin ve Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Park Müdürlüğü, yarımada sınırları içindeki tüm köylerin çöplerinin ayrıştırma işlemi bu tesiste yapılmaktadır. BİÇAY (Biga-Çan-Yenice Çevresi Katı Atık Birliği) bölgede bulunan tüm belde belediyelerinin de katılımıyla kurulmuştur. Biga, Çan, Yenice ve Çevresi Katı Atık Yönetim Birliğimizce Kurulması Planlanan Katı Atık Bertaraf ve Düzenli Depolama Tesisi alanı olarak belirlenen, Biga ilçesi Katrancı ve Emeşe Köyü Kuzeyinde Taşbaşı Tarlalığı mevkiinde bulunan 40,2 ha büyüklüğündeki alan için, bölgede bulunan ilgili kurullardan ön izinler alınmış ve çalışmalar devam etmektedir İletim Hatları Enerji İletim Hattı İl sınırları içindeki elektrik iletim hatları 154 kv dır. Bursa ve Bandırma üzerinden, Biga İlçesi, Değirmencik Köyü altında bulunan entegre tersane sanayi olan İÇDAŞ A.Ş. ye gelen 380 kv lık enerji nakil hattı ile ilgili olarak Çevre Bakanlığınca verilen ÇED Olumlu kararı bulunmakta olup, bu hattın direk dikme çalışmaları tamamlanmıştır. Bununla beraber şalt sahası çalışmaları henüz devam ettiği için, hatta enerji verilmemiştir. 154 kv lık iletim hatlarının enterkonnekte sisteme aktarımı Biga-Erdek (Narlı), Çan- Gönen, Çan-Balıkesir (Köylüköy) ve Ezine-Ayvalık enerji iletim hatları ile gerçekleşmektedir. İlde 154 kv lık enerji iletim hatlarının toplam uzunluğu 920 km. civarındadır. Çanakkale İli sınırlarında 154 kv lık iletim hattı güzergâhlarını gösteren harita Ek 18 de verilmiştir. Çanakkale İli Elektrik Dağıtım Müessesesinin Kurulu gücü MVA, puant gücü 127,7 MW düzeyindedir. Müessesede işletmede bulunan toplam 2307 adet trafonun 1296 sı Müesseseye, 1011 adeti ise üçüncü şahıslara ait trafolardır. Çanakkale İli genelinde elektrik iletim hatlarının yer altına alınması çalışmaları 1999 yılından bu yana devam etmektedir. Merkez İlçede 2003 yılı sonu itibarı ile hatların yaklaşık %65 i yer altına alınmış durumdadır. Havai hatlar Truva Caddesinin havaalanı tarafında kalan yerleşim yerleri ile gece kondu önleme bölgesi tarafında bulunmaktadır. Lapseki İlçesinde bulunan hatlar tamamen, Eceabat İlçesinde ise kısmen yer altına alınmış durumdadır. Yenice İlçesinde ise elektrik hatlarının yer altına alınması ile ilgili proje çalışmaları devam etmektedir. 4 Petrol Boru Hatları 2007 yılında faaliyete geçen Türkiye-Yunanistan Doğal Gaz Boru hattı, Hazar Denizi nde bulunan doğal gaz kaynaklarını Türkiye üzerinden Avrupa ya taşımaktadır.çanakkale iline Bandırma istikametinden gelen hat, Biga üzerinden Lapseki ilçesine doğru ilerleyerek Çanakkale Boğazı nın altından Gelibolu ilçesine geçmektedir Buradan kuzeye yönelen hat Edirne sınırından il sınırlarını terk etmektedir. Doğalgaz İletim Hattı Çanakkale İli genelinde evsel ısınma amaçlı doğalgaz kullanılmamaktadır. Günümüz itibarı ile doğalgazı prosesinde kullanan işletmeler Kale Grubu Kuruluşları, Dardanel Gıda Sanayi ve İçdaş A.Ş. dır. Ayrıca Ezine İlçesi Mahmudiye Beldesi sınırları içinde faaliyet gösteren Sabancı Grubuna bağlı Enerjisa nın elektrik üretim amaçlı bir doğalgaz çevrim santrali bulunmaktadır. Çan İlçesindeki Botaş İstasyonundan Kaleseramik Fabrikalarına kadar olan doğalgaz hattının mesafesi metredir. Bununla beraber Karacabey den Çan İlçesine gelen ana hat Merkez İlçeye, 4 Çanakkale İl Çevre Durum Raporu

66 buradan da Enerjisa nın bulunduğu Ezine İlçesi Mahmudiye Beldesine kadar uzanmaktadır. Karacabey den Çan İlçesine gelen ana hat, tali olarak Biga İlçesine, oradan da İçdaş A.Ş. nin bulunduğu Değirmencik Köy altına kadar gitmektedir. Ayrıca 2003 yılı içinde ÇED çalışmaları tamamlanan Türkiye-Yunanistan doğalgaz boru hattının da Biga İlçesi Değirmencik Köyü civarından Marmara Denizi içine girerek karşı kıyıda bulunan Gelibolu İlçesi Kavak Beldesi sınırlarından Edirne İline, oradan da Yunanistan hattı da tamamlanmıştır. Haberleşme İletim Hattı ve İldeki Baz İstasyonları Ülkemizin birçok yerleşim merkezinde olduğu gibi Çanakkale de de telefon hatlarının açıkta olmasından kaynaklanan görsel bir kirlilik bulunmaktadır. Bu nedenle 2001 yılı içinde görsel kirliliğin ve kaçak görüşmelerin önlenmesi, daha sağlıklı bir telefon haberleşmesi sağlanması ve Türk Telekom Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanmış olan "Bina İçi Telefon Tesisatı (Ankastra) Teknik Şartnamesi ne" uygunluk amacıyla yağılan çalışmalar kapsamında, Çanakkale Telekom Müdürlüğünce hazırlanan dosyanın tarihli İl Mahalli Çevre Kurulunda görüşülmesi sonunda; binalar içinde gerekli iletim altyapısının olmaması nedeniyle dıştan taşınan iletim hatlarının zaman içinde önlenmesi için il içindeki tüm belediye başkanlıklarına, dönemin Bayındırlık ve İskan Müdürlüğüne ve Türk Telekom İl Müdürlüğüne yazı yazılarak gerekli çalışmaların başlatılması, yeni yapılan binalara iskan verilmeden önce haberleşme hakkını engellemeyecek, görüntü kirliliği yaratmayacak biçimde iletim ağının kurulup kurulmadığının Türk Telekom tarafından belirlenmesi koşulunun getirilmesi için belediyelerce ilgili mevzuatlarda gerekli düzenlemelerin yapılarak, inşaat ruhsatı verilmeden önce iletim ağı ve haberleşme iç tesisat projelerinin uygun olup olmadığını yapı kullanma izni verilmeden önce projesine uygun yapılıp yapılmadığına dair belediyeler tarafından Türk Telekom İl Müdürlüğünden proje onayı ile görüş sorulması ve eski binalarda haberleşme ağlarındaki gerekli altyapının oluşturulması için ilgililere, zamanı Türk Telekom A.Ş. belirlenecek makul bir süre verilmesi kararı alınmıştır. Günümüzde İl genelinde bulunan telefon hatlarının %80 i havai, %20 si yer altından geçen hatlardan oluşmaktadır. Kırsal kesimde bulunan telefon hatlarının ise hemen hemen tamamı havai hat konumundadır. Bununla beraber İlimizin tüm köylerine telefon hizmeti götürülmüş olup, İlimiz genelinde 135 otomatik santral hizmet vermektedir. İl sınırlarında kırsal kesimde ve yerleşim merkezlerinde bulunan baz istasyonu sayısına ait kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Bununla beraber Merkez İlçede belediye kayıtlarına göre, belediye sınırları içinde 14 adet yönlü anten bulunmakta olup, 4 adet GSM operatörüde belediyeye yer kiralanması için başvuru yapmıştır Aralık ayı itibarı ile İl genelinde bulunan 3 GSM şebekesindeki toplam baz istasyonu sayısı 213 tir. Çanakkale Sulama Kanalları Çanakkale ilinde 5 ayrı bölgede sulama projesi mevcuttur. Yaklaşık ha alan DSİ tarafından yapılan sulama kanalları ile sulanmaktadır. Tablo 9.53: Çanakkale İli Mevcut Sulama Kanalları Tesisin Adı İşletmeye Girdiği Yıl Cazibe Sulama ( ha ) Pompajlı Sulama ( ha ) Toplam Sulama Alanı ( ha ) Brüt Net Brüt Net Brüt Net Çanakkale Sulaması Bayramiç-Ezine Sulaması Kumkale Ovası Sulaması Biga Ovası Sulaması

67 Gökçeada Sulaması SOSYAL ALTYAPI Eğitim Tesisleri eğitim ve öğretim yılı verilerine göre okul öncesi eğitim kurumlarının öğrenci sayıları, kurum sayıları ( resmi okul ve özel okul) ve şehir-köy bulunma sayılarına ilişkin veriler aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 9.54: Çanakkale İli Okul Öncesi Resmi Ve Özel Ayrımında Yerleşim Yeri, Okul, Öğrenci, Öğretmen Ve Derslik Sayısı(Anaokulu + Anasınıfı) Kaynak: Milli Eğitim İstatistikleri Çanakkale il genelinde okul öncesi eğitimde, toplam anaokulu ve anasınıfı sayısı 193 adettir. Ve toplamda bu kurumlarda öğrenci bulunmaktadır. Resmi ve özel kurumların tamamında 328 öğretmen hizmet vermektedir. Çanakkale ili ilköğretim tesislerinin öğrenci sayıları ve öğretmen sayıları ve kurum sayılarına ilişkin veriler şehir ve köylere göre dağılımı aşağıdaki tabloda verilmiştir. Bu verilere göre Çanakkale il genelinde, 182 ilköğretim tesisi bulunmakta ve bu tesislerin 107 si köylerde bulunmaktadır. Toplam öğrencinin bulunduğu ilde, öğretmen hizmet vermektedir. Tablo 9.55: Çanakkale İli İlköğretimde Resmi Ve Özel Ayrımında Yerleşim Yeri, Okul, Öğrenci, Öğretmen Ve Derslik Sayısı Kaynak: Milli Eğitim İstatistikleri Çanakkale il geneli orta öğretim tesislerinin; kurum sayıları, öğrenci ve öğretmen sayıları, derslik sayıları ve kentteki dağılımına ilişkin veriler aşağıdaki tabloda verilmiştir. Bu bilgilere göre; 103 orta öğretim tesisinin bulunduğu ilde 39 genel lise, 64 te teknik ve mesleki lise bulunmaktadır. Toplamda öğrenci orta öğretinde eğitim almakta iken, öğretmen hizmet vermektedir. 67

68 Tablo 9.56: Çanakkale İli Ortaöğretimde Resmi Ve Özel Ayrımında Yerleşim Yeri, Okul, Öğrenci, Öğretmen Ve Derslik Sayısı Kaynak: Milli Eğitim İstatistikleri Çanakkale ilinde bulunan anaokulu, ilköğretim tesisi, ortaöğretim tesisi ve halk eğitim merkezlerinin sayılarının ilçelere göre dağılımı aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 9.57: Çanakkale İli İlçelere Göre İlköğretim Okulu, Lise ve Dengi Okul Sayıları İLÇE ANAOKULU İLKÖĞRETİM LİSE HALK EĞTİM VE MESLEKİ EĞTİM MERKEZİ MERKEZ AYVACIK BAYRAMİÇ BİGA BOZCAADA ÇAN EZİNE ECEABAT GELİBOLU GÖKÇEADA LAPSEKİ YENİCE TOPLAM Kaynak : Çanakkale ili ilçelere göre eğitim kurumları sayıları, derslik sayıları, öğrenci sayıları ve derslik başına düşen öğrenci sayısı ile ilgili bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir. Merkez ilçe dışında, en fazla kuruma sahip ilçe Biga ilçesidir. Derslik başına öğrenci sayıları incelendiğinde genel itibari ile oran 20 li sayılarda seyretmektedir. Bu oran Türkiye ortalamasının altındadır. Fakat Ezine ilçesinde Mesleki ve Teknik eğitim veren kurumlarda derslik başına düşen öğrenci sayısı 78 ile il geneline göre çok yüksektir. Tablo 9.58: Çanakkale İli İlçelere Göre Eğitim Kurumları Sayıları, Derslik Sayıları, Öğrenci Sayıları ve Derslik Başına Düşen Öğrenci Sayısı 68 DERSLİK BAŞINA DÜŞEN ÖĞRENCİ

69 KURUM SAYISI DERSLİK SAYISI ÖĞRENCİ SAYISI ÖĞRETMEN SAYISI İLK ÖĞRETİM SAYISI ORTA ÖĞRETİM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM MERKEZ AYVACIK BAYRAMİÇ BİGA BOZCAADA ÇAN EZİNE ECEABAT GELİBOLU GÖKÇEADA LAPSEKİ YENİCE Kaynak : Çanakkale 18 Mart Üniversitesi 03 Temmuz 1992 tarihinde, 3837 sayılı kanunla kurulan Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Eğitim-Öğretim yılında Trakya Üniversitesi'nden devredilen Çanakkale Eğitim Fakültesi, Çanakkale Meslek Yüksekokulu ve Biga Meslek Yüksekokulu ile öğretime başlamıştır. Şekil 9.11: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Terzioğlu Yerleşkesi 03 Temmuz 1992 tarihinde, 3837 sayılı kanunla kurulan Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Eğitim-Öğretim yılında Trakya Üniversitesi' nden devredilen Çanakkale Eğitim Fakültesi, Çanakkale Meslek Yüksekokulu ve Biga Meslek Yüksekokulu ile öğretime başlamıştır Eğitim-Öğretim yılında Fen Edebiyat Fakültesi, Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu ile Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu, Eğitim-Öğretim yılında Biga İ.İ.B. Fakültesi, Ayvacık, Bayramiç, Çan, Ezine, Gelibolu ve Yenice Meslek Yüksekokulları ile Fen Bilimleri ve Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim-Öğretim yılında Ziraat, Su Ürünleri, İlahiyat ve Mühendislik- Mimarlık Fakülteleri, Eğitim-Öğretim yılında Sağlık Yüksekokulu, Eğitim Öğretim yılında Gökçeada Meslek Yüksekokulu, Eğitim Öğretim yılında da Lapseki Meslek Yüksekokulu açılarak öğretime başlamışlardır. Ayrıca 1997 yılında kurulan ve ilk öğrencilerini Eğitim-Öğretim yılında alan Güzel Sanatlar Fakültesi ve 7 Ağustos 2000 tarihli resmi gazetede yayınlanan Bakanlar Kurulu kararı ile kuruluşunun yasal sürecini tamamlayan Tıp Fakültesi ile 9 Fakülte,11 Meslek Yüksekokulu, 2 Yüksekokul, 2 Enstitü ile beraber toplam 24 eğitim birimine sahiptir. Her yıl ortalama öğrenci almaktadır. 69

70 Sağlık Tesisleri İl çapında 10 adet Devlet Hastanesi, 1 adet üniversite araştırma ve uygulama hastanesi, 2 adet askeri hastane, 2 adet özel hastane, 1 adet Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi, 2 adet Verem Savaş Dispanseri, 1 adet Ana Çocuk Sağlığı Merkezi bulunmaktadır. 12 Temmuz 2010 itibariyle İlimizde Aile Hekimliğine geçilmiş olup, 12 Toplum Sağlığı Merkezi, 51 Aile Sağlığı Merkezi, 131 Aile Hekimliği Birimi, 97 Sağlık Evinde hizmet verilmektedir. Ayrıca 16 adet 112 Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonu, 1 adet Tıp Merkezi, 4 adet Özel Poliklinik ve 6 adet Diyaliz Merkezi bulunmaktadır. İl de Sağlık Müdürlüğü bünyesinde; 213 uzman doktor, 260 pratisyen doktor, 50 Diş Hekimi, 568 Ebe, 755 hemşire görev yapmaktadır. Çanakkale İl Sağlık Müdürlüğü bünyesinde bulunan yataklı tedavi kurumlarındaki toplam yatak sayısı 972 dir. Yatak başına düşen kişi sayısı 500 dür. Bir doktora düşen kişi sayısı dir.il genelinde ise; 718 hekim, 143 diş hekimi, 965 hemşire, 590 ebe görev yapmaktadır.çanakkale İl genelinde bulunan yataklı tedavi kurumlarındaki toplam yatak sayısı olup, yatak başına düşen kişi sayısı 373 tür. Bir doktora düşen nüfus sayısı 678 dir. Aşağıdaki tabloda Çanakkale iline ait sağlık kuruluşlarının sayıları, sağlık göstergeleri ve hastane kapasiteleri verilmiştir. Tablo 9.59: Çanakkale İlinde Bulunan Sağlık Kurumlarının Sayıları ve Sağlık Göstergeleri A) SAĞLIK HİZMET BİRİMLERİ Devlet Hastanesi 10 Üniversite Araştırma ve Uygulama hastanesi 1 Özel Hastane 2 Askeri Hastane 2 Aile Sağlığı Merkezi 51 Aile Hekimliği Birimi 131 Toplum Sağlığı Merkezi 12 Sağlık Evi 97 Özel Poliklinik 4 B) SAĞLIK PERSONELİ DURUMU İl Genelinde (Kamu + Özel) Tüm Sağlık Merkezlerinde; Hekim Sayısı (Uzman+Pratisyen) 718 Diş Hekimi 143 Hemşire 965 Ebe 590 C) SAĞLIK GÖSTERGELERİ Çanakkale İl Sağlık Müdürlüğü kapsamında Yataklı Tedavi Kurumları Yatak Sayısı 972 Yatak Başına Düşen Nüfus 500 Hekim Başına Düşen Nüfus İl geneli (kamu + özel) tüm sağlık kurumlarına göre Yataklı Tedavi Kurumları Yatak Sayısı Yatak Başına Düşen Nüfus

71 Hekim Başına Düşen Nüfus 678 Bebek ölüm hızı (binde) 7,9 Tablo 9.60: Çanakkale İlinde Bulunan Resmi ve Özel Yataklı Tedavi Kurumları Yatak Sayıları HASTAHANE ADI YATAK KAPASİTESİ Çanakkale Devlet Hastanesi 500 Çanakkale 18 Mart Üniversitesi 124 Araştırma ve Uygulama Hastanesi Ayvacık Devlet Hastanesi 28 Bayramiç 25 Biga 132 Çan 115 Ezine 45 Gelibolu 55 Gökçeada 50 Lapseki 25 Yenice 50 Kaynak: Çanakkale İli İdari, Sosyal Kültürel Tesisler İl genelinde sportif faaliyetlere yönelik ilgi yüksek düzeyde olup, 135 adet spor kulübü, 1 adet stadyum, 1 adet olimpik yüzme havuzu, 4 adet futbol stadı, 22 adet spor salonu, 36 adet futbol sahası, 1 adet sporcu eğitim merkezi, 1 adet kamp eğitim merkezi, 21 adet tenis kortu, 2 adet atış poligonu, 1 adet okçuluk alanı, 107 adet futbol semt sahası, 140 adet basketbol semt sahası ve 12 adet voleybol semt sahası bulunmaktadır. İl de Merkez ve Ayvacık ta olmak üzere 2 adet çocuk yuvası, Merkez de kız, Biga da erkek olmak üzere 2 adet yetiştirme yurdu, 3 adet huzurevi, 13 adet kreş ve gündüz bakımevi, Merkez de 4 adet toplum merkezi, 1 adet yaşlı hizmet merkezi ve Eceabat ta yaz okulu bulunmaktadır 71

72 10. MÜLKİYET DURUMU 10.1 PLANLAMA BÖLGESİ Planlama Bölgesi nde mülkiyet durumu kamu ve özel olmak üzere iki şekilde değerlendirilmiş olup, il dâhilindeki baraj, göl ve akarsu gibi su yüzeyleri alan dışında tutulmuştur. Çalışma yaklaşımında, kamuya ait olan; orman, mera, tarım dışı alanlar, kamusal alanlar ve hazine arazileri bir bütün olarak değerlendirilmiş olup ilçeler genelindeki dağılımları aşağıdaki haritada ve harita lejantında detaylı olarak gösterilmiştir. Özel mülkiyet olarak kentsel ve kırsal yerleşik alanda bulunan konut, sanayi, tarla, ticaret ve tarım dışı alanlar bir bütün olarak değerlendirilmiş olup bir bütün halinde haritaya işlenmiştir. Harita 10.1: Planlama Bölgesi Mülkiyet Haritası Planlama Bölgesi nde en fazla kamu mülkiyetine sahip alan ha ile Dursunbey ilçesinde bulunmaktadır. İlçe toplamının %57.21 i kamu mülkiyeti taşıyan taşınmazlara aittir. Kamu mülkiyetinin en az alna kapladığı ilçe ise 799 ha ile Bozcaada ilçesidir. Toplam ilçe içerisindeki kamu mülkiyeti paylarına baktığımızda ise en fazla oran %70.92 oran ile Kepsut ilçesi olur iken en az kamu mülkiyetine sahip ilçe %3.44 oran ile Ezine ilçesidir. Balıkesir ili Merkez ilçede % ha kamu mülkiyeti bulunmakta olup, bu alanın ilçe içerisindeki yüzdesi %31.21 dir. Çanakkale Merkez ilçede ise kamu mülkiyeti ha aln kaplamakta olup, ilçe içerisindeki oranı %46.26 dır BALIKESİR Balıkesir ilinde hazine arazilerinin ilçelere göre dağılımı ve ilçe içerisindeki yüzdesine ilişkin veriler aşağıdaki tabloda verilmiştir. 72

73 Tablo 10.1: Balıkesir İli Hazine Arazilerinin İlçelere Dağılımı ve Oransal Yüzdesi İLÇESİ HAZİNE ARAZİLERİNİN TOPLAMI (ha) TOPLAM İLÇE YÜZÖLÇÜMÜ (ha) İLÇEDEKİ YÜZDESİ % Ayvalık Balya Bandırma Bigadiç Burhaniye Dursunbey Edremit Erdek Gömeç Gönen Havran İvrindi Kepsut Manyas Marmara Merkez Savaştepe Sındırgı Susurluk Kaynak: Balıkesir Milli Emlak Müdürlüğü Balıkesir ilinde ilçelere göre dağılım tablosu incelendiğinde; en fazla hazine arazisine sahip ilçe ha lık alan ile Dursunbey ilçesi ilk sırada yer almaktadır. Yüzölçümünün yüzdesi olarak en fazla hazine arazisine sahip ilçe %70.92 oranla Kepsut ilçesi ilk sırada yer almaktadır. İl genelinde hazine arazilerinin yüksek oranlarda olmasının başlıca sebebi; ilçenin sahip olduğu orman varlığı ve ormanları hazine arazisi olmasıdır. Tablo 10.2: Balıkesir İli Kent Karakter Tablosu KULLANIMLAR ALAN(HEKTAR) YÜZDE(%) ASKERİ ALANLAR 9207 % 0.63 KIRSAL YERLEŞİK ALAN % 1.14 KENTSEL YERLEŞİK ALAN % 0.88 ORMAN % TARIM % HAVAALANI % 0.10 SANAYİ+OSB % 0.24 BARAJ-GÖL-GÖLET % 1.38 ÇAYIR-MERA % 8.49 DİĞER ALANLAR % TOPLAM İL ALANI ,98 %

74 Kaynak: Planlama Çalışması Kapsamında Elde Edilen Verilerden Derlenmiştir. Balıkesir ilinin kent karakter tablosu incelendiğinde; ilde orman statüsünde bulunan ve çoğunluğu hazine arazisi olan alanların yüzdesi %46.20 dir. Genelde özel mülkiyete ait olan sanayi- OSB alanlarının toplamı %0.24 lük bir alana sahiptir. İl genelinde kırsal yerleşik alanlar %1.14 lük bir alan kaplarken, kentsel yerleşik alanlar ise % 0.88 lik bir orana sahiptir ÇANAKKALE Çanakkale ilinde hazine arazilerinin ilçelere göre dağılımı ve ilçe içerisindeki yüzdesine ilişkin veriler aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 10.3: Çanakkale İli Hazine Arazilerinin İlçelere Dağılımı ve Oransal Yüzdesi İLÇESİ HAZİNE ARAZİLERİNİN TOPLAMI (ha) TOPLAM İLÇE YÜZÖLÇÜMÜ (ha) İLÇEDEKİ YÜZDESİ % Ayvacık Bayramiç Biga Bozcaada Çan Eceabat Ezine Gelibolu Gökçeada Lapseki Merkez Yenice Kaynak: Çanakkale Milli Emlak Müdürlüğü Çanakkale il geneli hazine arazilerinin dağılımına bakıldığında; il genelinde en fazla hazine arazisine sahip ilçe ,52 ha lık alan ile Bayramiç ilçesi ilk sırada yer almaktadır. Oransal yüzde olarak ise; toplam yüz ölçümünün %55.01 i hazine arazisi olan Ayvacık ilçesi ilk sırada yer almaktadır. İl genelinde hazine arazilerinin alansal ve yüzdesel olarak yüksek olmasının temel sebeplerinden biri; ilin sahip olduğu orman varlığı ve orman alanlarının hazine arazisi olmasıdır. Tablo 10.4: Çanakkale İli Kent Karakter Tablosu KULLANIMLAR ALAN(HEKTAR) YÜZDE(%) ASKERİ ALANLAR %1.14 KIRSAL YERLEŞİK ALAN % 0.98 KENTSEL YERLEŞİK ALAN % 0.60 ORMAN % TARIM % HAVAALANI % 0.03 SANAYİ+OSB % 0.18 BARAJ-GÖL-GÖLET %

75 ÇAYIR-MERA % 4.16 DİĞER ALANLAR % TOPLAM İL ALANI % 100 Kaynak: Planlama Çalışması Kapsamında Elde Edilen Verilerden Derlenmiştir. Çanakkale ilinin kent karakter tablosu incelendiğinde, orman alanlarının ilin %50.96 sını kapladığı ve mülkiyet açısından en fazla alana sahip olduğu görülmektedir. Tarım alanları ilin % sini kaplamaktadır. İl genelinde kırsal alanlar %0.98 alan kaplar iken kentsel alanlar %0.6 lık bir alan kaplamaktadır. Genellikle özel mülkiyete ait olan sanayi-osb alanları ise ile genelinde %0.18 lik bir alan kaplamaktadır. 75

76 11. YASAL ÇERÇEVE Planlama alanında aşağıda geçen kanunlar ve ilgili yönetmelikleri ile yürürlükteki diğer mevzuat hükümleri geçerlidir KANUNLAR 2510 SAYILI İSKAN KANUNU 2981 İMAR AFFI KANUNU 2985 SAYILI TOPLU KONUT KANUNU 3194 SAYILI İMAR KANUNU 3621/3830 SAYILI KIYI KANUNU Bu kanun ile planlama bölgesi içerisinde yer alan kıyı alanlarının korunması sağlanmış olup belediyelere uygulama imar planları sınırları dahilinde kamusal kullanım alanları ve kıyı kullanımı gerektiren İskele, liman, barınak, yanaşma yeri, rıhtım, dalgakıran, köprü, menfez, istinat duvarı, fener, çekek yeri, kayıkhane, tuzla, dalyan, tasfiye ve pompaj istasyonları gibi yapılanmalara imkan vermekte olup kıyıya yapılacak tahrip ve kirletici müdahalelerin önüne geçilmiştir. Planlama bölgesi kıyı kesiminde yer alan eski köy yerleşim alanlarına ait yaklaşımlarda bu alanların kanun kapsamında imarlı yerleşim alanları olarak tanımlanmasının önüne geçilmiştir. 167 YER ALTI SULARI HAKKINDA KANUN 5686 JEOTERMAL KAYNAKLAR VE DOĞAL MİNERALLİ SULAR KANUNU Bu kanun ile Planlama Bölgesi içerisinde yer alan tarımsal faaliyetler ve jeotermal su kaynakları kullanımına dönük alanlarda yer altı suyunun kullanımı kapasite ve niteliğine bağlı şartları sağlamasından sonra ilgili alanda kullanılmasına izin verilirken kullanımı denetim altında tutmuştur. Bu da özellikle jeotermal kaynaklı su kullanımına dönük alanlarda çok sayıda yatırımı beraberinde getirmiştir.tükenebilir nitelikteki kaynaklar belirli bir zaman diliminden sonra niteliksiz atıl alanları ortaya çıkaracaktır SULAMA ALANLARINDA ARAZİ DÜZENLEMESİNE DAİR TARIM REFORMU KANUNU Bu kanun; Çayır,mera vb. alanların tesbit ve tahsisi ile tarıma elverişli toprakların çeşitli düzenlemelerle korunması ve tarıma elverişli devlet mülkiyetindeki alanların niteliğine uygun değerlendirilmesi için aile işletmelerine kullanım izni verilmesi ve bu kullanımlarda toprak yapısının korunması belirli şartlara bağlamıştır.benzer nitelikteki tarım alanları toplulaştırma ile bütün haline getirilebilir.yeni yerleşimler kurmayı ve mevcut yerleşmelere ek alan imkanı tanırken zorunluluk halinde tarım arazisinin diğer kullanımlara tahsisini öngörmekte iken tarım alanlarının yerleşim alanlarına yakın olduğu kısımlarında kanunun uygulamasındaki esnek yapı nitelikli tarım alanlarının farklı kullanımlara tahsisini beraberinde getirmektedir ZEYTİNCİLİĞİN ISLAHI VE YABANİLERİNİN AŞILATTIRILMASI HAKKINDA KANUN Planlama Bölgesi içerisinde arazi üzerinde geniş yer kaplayan zeytin sahalarına ilişkin bu kanun kapsamında; Zeytin alanlarının korunması esas alınmış ve bu alanların günümüze kadar niteliğini koruyarak gelmesi sağlanmıştır. Bu değerlendirme genelinde zeytincilik faaliyetlerine dayalı üretimlerin yatırımları destekler niteliği ile birincil üretici tarafından cazip gelir sağlamsının da azımsanmayacak payı vardır. Diğer taraftan Planlama Bölgesi içerisinde bulunan zeytinlik sahaları nüfus artışı gösteren yerleşim alanlarına yakın yerlerde düşük yapılaşma oranı ile yerleşimlere ait gelişme alanları ve farklı kullanımlar için alansal kullanımlara dönük sorunları beraberinde getirmiştir MEZARLIKLARIN KORUNMASI HAKKINDA KANUN Bu kanun kapsamında Planlama Bölgesi içerisinde bulunan mezarlık alanları ile özellikle Çanakkale İli sınırları içerisinde yer alan çok sayıda şehitlik koruma altına alınmış ve bu alanların niteliği dışında kullanılmasının önüne geçilmiştir. İlgili alanların bakım ve onarımına ilişkin çalışmalar yerel yönetimler ve bulunduğu alan itibariyle muhtarlıklar v.s tarafından devlet ödeneği ile 76

77 yaptırılmaktadır MERA KANUNU Planlama Bölgesinde yer alan Mera alanları bu kanun kapsamında koruma kullanma ve niteliğinde geliştirilebilir alanlar olarak tanımlanmıştır.kanun çerçevesinde ele alınan değerlendirmeler özellikle hayvancılığı destekler yaklaşımları bünyesinde barındırdığı için Planlama Bölgesinde bu kapsamda hayvancılığa dayalı üretimi desteklemektedir.imar planları içerisinde kalan Mera Kanunu kapsamındaki alanlar, hazine mülkiyetine devri ile planların uygulanabilirliği kapsamında devlet yatırımlarını destekler niteliktedir.planlama Bölgesi içerisinde yer alan mera kanunu kapsamındaki alanlar hayvancılığın etkin olduğu alanlarda diğer kullanımlar kapsamında hayvancılığa dayalı üretimleri destekler alan yatırımlarına ilişkin esnek bir yapı sergilememektedir ORMAN KANUNU Planlama Bölgesinde bulunan Orman alanları bu kanun kapsamında koruma altına alınmış olup, orman alanları içerisinde bulunan köyler için geleneksel uğraşlar çerçevesinde tarımsal faaliyetler için yerleşime yakın alanlarda bu amaçla kullanılabilecek alanları belirli hükümlerle öngörmektedir.kamu yararı ve teknik altyapıya İlişkin düzenlemelerde sınırlı düzeyde esneklik sağlamaktadır.planlama Bölgesi içerisinde yer alan Milli Parklar bu kanun kapsamında turizme dönük yaklaşımlara spor ve orman mesire yerleri gibi alanların konumlandırılmasına belirli hükümlerle izin verilmektedir.orman köylerinin ekonomik açıdan bu alanlardan doğrudan veya dolaylı şekilde gelir elde etmesini sağlamaktadır ÇEVRE KANUNU Bu Kanunun amacı, bütün canlıların ortak varlığı olan çevrenin, sürdürülebilir çevre ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda korunmasını sağlamaktır.atık ve atık bertarafına ilişkin düzenlemeler belirli hükümlere bağlanmış olup bu konu kapsamında ilgili kurum ve kuruluşların ne tür bir yol izleyecekleri işaret edilmiştir. Üretim, tüketim ve hizmetler faaliyetleri sonucunda doğacak çevreyi olumsuz etkiler her türlü yaklaşım için belirli yaptırımlar ve cezai önlemlerle caydırıcılık kazandırılmıştır.toprak, su ve hava gibi yaşamsal öneme sahip ve geri dönüşü olmayan kirliliklerde yaptırımların, yapılan işlemden elde edilen kazancın altındaki cezai uygulamaların caydırıcılığı ortadan kaldırması kanun kapsamında olumsuz bir durum sergilemektedir ÖZELLEŞTİRME KANUNU 2863 KÜLTÜR VE TABİAT VARLIKLARINI KORUMA KANUNU Planlama Bölgesi içerisinde bu kanun kapsamında tescil ve tespiti yapılan her türlü yapı, sit alanı, doğal oluşum v.s koruma altına alınmıştır.kanun kapsamındaki alanlarda kanun çerçevesinde izin verilmiş olan Koruma Amaçlı İmar Planları bu alanların korunması geliştirilmesi ve kullanılmasına ilişkin sürdürülebilirliği de beraberinde getirmiştir.koruma amaçlı imar planı haricinde yada yerleşim yeri dışındaki korunması mutlak kültür ve tabiat varlıklarının korunuma ilişkin yakın çevresinde oluşturulması belirli hükümlere bağlanmış herhangi bir alansal kullanımı öngören yaklaşımın olmaması bu alanların ya tahribine ya da tamamen yok olmasına neden olabilir MİLLİ PARKLAR KANUNU Bu Kanunun amacı, yurdumuzdaki milli ve milletlerarası düzeyde değerlere sahip milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanlarının seçilip belirlenmesine, özellik ve karakterleri bozulmadan korunmasına, geliştirilmesine ve yönetilmesine ilişkin esasları düzenlemektir.planlama Bölgesi içerisinde bu kanun kapsamında kalan alanlar koruma kullanma dengesinde yaşatılır bir hal almıştır.bu Kanun kapsamına giren alanların kaynak değerlerinin korunarak kullanılmasına imkân sağlamak amacıyla uzun devreli gelişim planlarına uygun olacak yaklaşımlara izin verilmektedir. Kanun kapsamında Milli parklar dahilinde bulunan alanlarda ; Uzun Devreli Gelişim Planlarının ( Master Plan ) hazırlanmasını zorunlu kılmıştır. Bu planlar ile; 1. Korunan alanların doğal, kültürel ve rekreasyonel kaynak değerlerinin tanımlanması, 2. Korunan alan içerisinde ve yakın çevresindeki yerleşim birimlerinin sosyoekonomik ve demografik 77

78 yapılarına ait veriler toplanması, 3. Bu veriler doğrultusunda alanın korunarak kullanılmasına esas oluşturacak arazi kullanım kararları elde edilmektedir. Koruma ve kullanma dengesi içerisinde milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları ve tabiatı koruma alanlarındaki planların gerektirdiği her türlü hizmet ve faaliyetler ile koruma, yönetim, işletme, tanıtım, sportif, eğlenme ve dinlenme hizmetleri için gerekli her türlü altyapı, üstyapı ve diğer tesisler Orman ve Su İşleri Bakanlığınca yapılır veya yaptırılır, yönetilir veya işletilir. Bünyesinde bulunan kaynaklara ilişkin kullanımlarda ilgili kurum ve kuruluşlar işaret edilerek Milli Parklar kapsamındaki alanların hassas alanlar olduğuna ve birbirine entegre kararlar ile herhangi bir faaliyete izin verileceği ve bu alanlarda tahribata neden olacak madencilik gibi her türlü faaliyet bakanlar kurulu kararına bağlanmıştır GELİBOLU YARIMADASI TARİHİ MİLLİ PARKI KANUNU tarihinde yürürlüğe giren kanun; tarihi yarımadanın çeşitli fiziki baskılar neticesinde tahrip olmasını önlemeye yöneliktir. Milli park alanında planlamayı doğrudan etkilemekte, Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Orman ve Su işleri Bakanlığı gibi kurumları, alanda doğrudan yetkilendirmektedir. Özellikle 1915 Çanakkale Deniz Savaşları sırasında askeri çıkarma yapılan kıyılarda, anıtsal düzenlemeler haricinde yerleşime izin verilmemiştir. Gelibolu tarihi yarım ada sınırları içinde yapılan 'uzun devre gelişim planına' atıflar yapılmış ve tarihi adanın tahrip edilmesini engelleyici bir takım tedbirler alınmıştır. 'Milli park alanı içerisinde Eceabat ve köyler dışında her türlü yapılaşmanın ve yapılan kullanımın denetimi Milli Park Müdürlüğünce yapılır' ibaresi ile, yetki sahası belirlenmiştir.4533 Sayılı kanun tarihi yarım adayı korumaya yönelik, yarımada içerisinde yapılacak her türlü planlama çalışmasında ilgili kurumundan görüş alınmasını sağlayan, ve alan içerisinde yapılacak her türlü planlamayı doğrudan etkileyen bir kanundur HAZİNEYE AİT TAŞINMAZ MALLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ HK. KANUN 2634 SAYILI TURİZMİ TEŞVİK KANUNU, 4957 SAYILI TURİZMİ TEŞVİK KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK 1982 yılında yürürlüğe giren, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, yürürlük tarihinden bugüne turizm sektörünün ülke gündeminde kalmasına, turizm için olmazsa olmaz olan konaklama, yemeiçme-eğlence gibi alanları kapsayan sektörel gelişime katkı sağlamaktadır. Örneğin; 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu nun yürürlüğe girdiği 1982 yılından bugüne, ülkemize gelen turist sayısında yaklaşık 22 kat, turizm gelirlerinde ise yaklaşık 62 kat artış kaydedilmiştir. Söz konusu rakamlarda turizm işletmelerine sağlanan teşvik ve destekler önemli bir paya sahiptir. 5 Kanun kapsamında teşvik turizm alanlarının oluşturulmasını belirli hükümlere bağlarken mevcut ve yeni yapılacak turizm alanları için gider indirimleri uygulamaktadır.kanun,turizm Alanlarında turizme dönük farklı faaliyetleri destekler niteliktedir.içeriğinde turizmi çeşitlendiren yaklaşımlar ile bu alanlara teşviki artırıcı çalışmalar belirli hükümlere bağlanmıştır. Kanundan Planlama Bölgesi ve Ülke genelindeki diğer turizm geliri yüksek yerleşimlerin aynı oranda yararlanması, yatırımcı için öncelikli olarak turist sayısı daha yüksek ve turizm sezonu daha uzun yerlerin tercih edilmesini sağlamış bu da beraberinde bölgede turizmi olması gereken düzeyin gerisinde bırakmıştır ASKERİ YASAK BÖLGELER VE GÜVENLİK BÖLGELERİ KANUNU Kanun kapsamında ilgili alanların tespiti ve güvenlik açısından önem arz eden alanların tanımlanmasına imkan tanırken bu alanların kullanılmasına ilişkin yaklaşımları belirli hükümlere bağlamıştır. Kanun kapsamındaki alanlar niteliğinde Planlama Bölgesi içerisinde birçok alanın olması diğer kullanımlara dönük alanların niteliği açısından sınırlayıcı bir yapı ortaya koymaktadır MADEN KANUNU Bu Kanun madenlerin aranması, işletilmesi, üzerinde hak sahibi olunması ve terk edilmesi ile ilgili 5 Kültür ve Turizm Bakanlığı Türkiye de Turizm Sektörüne Sağlanan Teşvik Destekler (2012) 78

79 esas ve usulleri düzenler. Planlama bölgesi maden ve diğer kaynaklar yönünden önemli bir alanı teşkil etmesinden dolayı diğer kanunlara ilişkin öncelikli koruma alanları bu kanun kapsamında yapılacak değerlendirmelerde ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından dikkate alınmaktadır. Maden kanunu içeriğinde çıkarım alanları öngörülen alanların ilgili maden kullanımı veya çıkarım işlemi bittikten sonra atıl duruma gelmesi ve bu alanların herhangi bir kullanım niteliği kazandırılamayacak şekilde terki, arazi yapısı üzerinde tahribata neden olmaktadır SAYILI ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ KANUNU 1593 ERİŞME KONTROLLÜ KARAYOLU KANUNU 2918 KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU 442/3367 SAYILI KÖY KANUNU Kanun kapsamında köy yerleşimlerine ilişkin nüfus gerekliliği ve köy sınırları çiziminde tarla,bağ bahçe çayır,zeytinlik vb. alanların sınırlar dahilinde değerlendirilmesine imkan tanınırken bu durum beraberinde köye ait ekonomik yapının korunup geliştirlmesine imkan tanımaktadır.diğer hükümler ise köyde sürdürülen veya sürdürülmesi düşünülen diğer faaliyetlerde köy için olumlu sonuçlar ortaya koyacak ekonomik ve sosyal yapılanmaları içermektedir BOZCAADA VE İMROZ KAZALARININ MAHALLİ İDARESİ HAKKINDA KANUN Bozcaada ve Gökçeada bulundukları stratejik konum ve uluslar arası anlaşmalar sebebiyle yerel yönetimlerinin yerli halk tarafından sağlanması için statülendirilip ilçe konumuna getirilmişlerdir İL ÖZEL İDARESİ KANUNU 5393 SAYILI BELEDİYE KANUNU 5442 İL İDARESİ KANUNU 4897 İL İDARESİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN 5366 YIPRANAN TARİHİ VE KÜLTÜREL TAŞINMAZ VARLIKLARIN YENİLENEREK KORUNMASI VE YAŞATILARAK KULLANILMASI HAKKINDA KANUN 1380 SU ÜRÜNLERİ KANUNU KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELER 602 SAYILI DENIZCILIK MÜSTEŞARLIĞININ GÖREVLERI HAKKINDA KHK DE DEĞIŞIKLIK YAPILMASINA DAIR KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME 178 SAYILI MALİYE BAKANLIĞININ TEŞKİLAT VE GÖREVLERİ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME 383 SAYILI ÖZEL ÇEVRE KORUMA KURUMU BAŞKANLIĞI KURULMASINA DAİR KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME 441 TARIM VE KÖYIŞLERI BAKANLIĞININ KURULUŞ VE GÖREVLERI HAKKINDA KANUN HÜKÜNDE KARARNAME 540 DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATININ KURULMAINA DAİR KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME 648 SAYILI ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞININ TEŞKİLAT VE GÖREVLERİ YÖNETMELİKLER 3030 SAYILI KANUN KAPSAMI DIŞINDA KALAN BELEDİYELER TİP İMAR YÖNETMELİĞİ AFET BÖLGELERİNDE YAPILACAK YAPILAR HAKKINDA YÖNETMELİK ASKERİ YASAK BÖLGELER VE GÜVENLİK BÖLGELERİ YÖNETMELİĞİ BELEDİYE VE MÜCAVİR ALAN SINIRLARI İÇİNDE VE DIŞINDA PLANI BULUNMAYAN ALANLARDA UYGULANACAK İMAR YÖNETMELİĞİ ÇEVRE İLE İLGİLİ SÖZLEŞMELER a) Paris Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme (R.G ) "Kültürel ve doğal mirasın herhangi bir parçasının bozulmasının veya yok olmasının, bütün dünya milletlerinin mirası için zararlı bir yoksullaştırma teşkil" edeceğini diyerek varsayarak, "daimi bir temel üzerine ve modern bilimsel yöntemlere uygun olarak, istisnai değerdeki kültürel ve doğal mirasın kollektif 79

80 korunmasına matuf etkin bir sistemi kuran yeni hükümleri, bir sözleşme biçiminde kabulünün zorunlu olduğunu" söylüyor. b) 1985 Granada Avrupa Mimari Mirasının Korunması Sözleşmesi (R.G ) Avrupa Konseyi üye devletler tarafından imzalanan bu sözleşme, mimari mirasın, Avrupa kültür mirasının zenginliği ve çeşitlerinin eşsiz bir ifadesi, geçmişimizin değer biçilmez bir tanığı olduğunu ve bütün Avrupalıların bir ortak mirasını oluşturduğunu kabul ederek, mimari mirasın tanımlanması, korunacak varlıkların tespiti, yasal koruma işlemleri, koruma politikaları ve yasal yaptırımları belirlemektedir. c) 1979 Bern Avrupa'nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (Bern Sözleşmesi) (R.G ) Avrupa Konseyi'ne üye devletlerin imzaladığı bu sözleşme, yabani flora ve faunayı ve bunların yaşama ortamlarını muhafaza etmek, özellikle birden fazla devletin işbirliğini gerektirenlerin muhafazasını s ağlamayı amaçlıyor. Sözleşmenin eklerinde kesin olarak koruma altına alınan flora ve fauna türleri ve yasaklanan av metod ve araçları ile diğer yasak işletme şekilleri yer alıyor. d) 1971 Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanlar Sözleşmesi - RAMSAR Sözleşmesi (R.G ) 1971 yılında İran ın Ramsar kentinde kabul edilen bu sözleşme, özellikle su kuşlarının yaşama ve üreme alanları için büyük öneme sahip olan sulak alanların korunmasını öngörüyor. Sözleşmenin ana amacı "sulak alanların ekonomik, kültürel, bilimsel ve rekreasyonel olarak büyük bir kaynak teşkil ettiği ve kaybedilmeleri halinde bir daha geri getirilmeyeceği" olarak belirtiliyor. Planlama Bölgesinde yer alan Manyas Kuş Gölü bu sözleşme kapsamında koruma altına alınmıştır. e) 1973 Denizlerin Gemiler Tarafından Kirletilmenin Önlenmesine Ait Sözleşme - MARPOL Sözleşmesi (R.G ) Bu sözleşme petrol ve zararlı maddelerle deniz çevresinin kasıtlı olarak kirlenmesinin tamamen ortadan kaldırılmasını ve bu maddelerin bir kaza neticesinde denize boşaltımını en aza indirmeyi hedefleyerek, dünya denizlerini korumayı öngörüyor. Sözleşmeye 1978 yılında eklenen ve "gemilerin, özellikle petrol tankerlerin sebep olduğu deniz kirlenmesinin önlenmesi ve kontrolü yöntemlerinin daha geliştirilmesi ihtiyacını saptayarak, Protokol ile genişletildi. f) 1973 Washington Nesli Tehlikede Olan Yabani Bitki ve Hayvan Türlerinin Ticaretinin Düzenlemesine Dair Sözleşme (CITES Sözleşmesi) (R.G ) CITES, dünyanın küresel yabani bitki ve hayvan ticaretini kontrol eden veya engelleyen en büyük uluslararası sözleşmesidir. Sözleşmeyi yüzden fazla ülke imzalayıp onaylamıştır. Tehlikede olan veya ticareti yasaklanan bitki ve hayvan türlerinin listesi sözleşmenin eklerinde yer almaktadır. CITES, dünyanın en etkin ve başarılı doğal varlıkları koruma sözleşmesi olarak da bilinmektedir. 80

81 12. PLANLAMA ALANINA YÖNELİK PLANLAR, PROJELER VE YATIRIM KARARLARI PLANLAMA BÖLGESİ Dokuzuncu Kalkınma Planı, İl Özel İdareleri tarafından hazırlanmış olan Strateji Planları, Türkiye Turizm Stratejisi ( ) ve Ulusal Kırsal Kalkınma Planı ( ), Planlama Bölgesi için dikkate alınması gereken üst ölçekli planlardır. Bunlara ilaveten, Dokuzuncu Kalkınma Planı çerçevesinde, ülke genelinde kalkınma ajanslarının kurulması ve bölge kalkınma planlarının hazırlanması öngörülmüştür. Bu kapsamda, Balıkesir ve Çanakkale İllerinde Güney Marmara Kalkınma Ajansı kurulmuştur. Bu Ajans bünyesinde hazırlanan Bölge Planı da Planlama Bölgesi için diğer önemli üst ölçekli plandır. Bölgede yapılan veya yapılacak olan yatırımların temelinde; alt yapıyı tamamlamak ve hizmet kalitesini arttırmak bulunmaktadır. DPT nin hazırlamış olduğu yatırım programının toplam bütçesinde en fazla pay bu başlıklara ayrılmıştır. Tarım, sanayi, enerji, imalat, turizm, madencilik gibi sektörlere yapılan yatırımlar bölgenin fiziksel ve ekonomik, sosyal anlamada altyapısına katkı sağlamaktadır. Eğitim, sağlık, sosyal hizmetler gibi ana başlıklara yatırımlar ise bölgenin sosyal altyapısına katkı yapmanın yanında Planlama Bölgesi nin daha yaşanabilir olmasını sağlamaktadır. Bölgede mekânsal olarak yatırımlara yön veren 1/ ölçekli çevre düzeni planları bulunmaktadır. Bu planların vizyon ve misyonları doğrultusunda oluşturulan senaryo, kamu ve özel yatırımlarının bölgede mekansal dağılımını şekillendirmektedir. Mekânsal oluşumlara; ekonomik, sosyal, tarihi ve örgütsel olarak yaklaşım çizen, üst ölçekli planlar; bölgenin geleceğinin finansman olarak ta planlanmasını sağlamaktadır. Planlama Bölgesine yönelik yatırımlar ve geliştirilecek stratejiler için genel kapsamda Bölgeye yönelik yaklaşımları sıralayacak olursak; 2007 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Uzun Vadeli Strateji ye bağlı olarak hazırlanan ve Cumhuriyet in 100. yılına (2023) kadar gerçekleştirilmesini hedeflediği kültür ve turizm faaliyetlerini ve yapılması gereken projeleri kapsayan bir plandır. Bu kapsamda 7 adet turizm koridoru belirlenmiş ve turizm çeşitleri konusunda master planları yapılması kararlaştırılmıştır. Sağlık Turizmi ve Termal Turizm: Öncelikli olarak dört bölge için termal turizm master planı hazırlanacaktır. Bu bölgelerden biride; Güney Marmara: Balıkesir, Çanakkale, Yalova illerini kapsamaktadır. Bu bölgelerde termal turizm merkezleri belirlenecek ve termal turizmin altyapı ve üstyapısının geliştirilmesine yönelik stratejiler hayata geçirilecektir. Özel sektörü teşvik amacıyla kamu arazisi ve termal su tahsisleri yapılacaktır. Yerel yönetimlerce başlatılacak termal projeler için mutlaka uzman kurum ve kişilere fizibilite etütleri yaptırılacaktır. Termal tesisler bir kompleks şeklinde planlanarak, otel ve kür merkezleri etrafında yeşil alanlar, koşu ve gezi parkurları,(aquapark gibi su oyunları v.b.) eğlence mekanları düzenlenerek çevre niteliği yükseltilecektir. Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkisinin bulunmadığı Turizm Merkezleri dışında ki kaplıca sahalarına ilişkin imar planlarının uzmanlarınca hazırlanması, onay öncesinde Kültür ve Turizm Bakanlığı teknik 81

82 görüşünün alınması sağlanacaktır. İmar planı uygulamalarında, ilgili ve uzman kurum ve kuruluşlarca jeolojikhidrojeolojik etütler, kaynak koruma alanları tespitleri öncelikle yapılacaktır. İmar planlarında otel+kür merkezi+kür parkı entegrasyonu iyi kurulacak yatırım alanları termal su potansiyeline göre belirlenecektir. Termal suya ilişkin tespitler ve kullanım hakları imar planları ile belirlenecektir. Termal alanlar içerisinde ve civarında oluşan II. Konut türü talepler iyi etüt edildikten sonra değerlendirilecektir. Termal suyun konutlarda, konut devre mülklerinde ve konut kooperatiflerinde ferdi olarak kullanımı yerine ortak (kür merkezi v.b.) mekânlarda kullanımı özendirilecektir. Termal turizm merkezlerinde termal turizm amacına uygun olmayan (Sağlık Bakanlığından alınmış Kaplıca Ruhsatı ve Kültür ve Turizm Bakanlığından alınan Turizm Yatırım ve İşletme Belgesi olmayan, imar planında termal turizm tesis alanı veya kür merkezi v.b şekilde termal suyun ortak kullanımının söz konusu olduğu tesis alanları olarak ayrılmamış) tesislere termal su kullanım izni verilmeyecektir. Kültür ve Turizm Bakanlığınca Turizm Merkezi ilan edilmiş alanlarda sondaj ve su dağıtımında yerel idarelerin Kültür ve Turizm Bakanlığı ndan izin almaları sağlanacaktır. Kaplıca tesislerinde mimarinin tarihsel ve yerel dokuya (Osmanlı, Selçuklu ve Roma mimarisi gibi) uygun şekilde yapılması, bu sayede özellikle dış turizm talebini arttırıcı görünüm kazandırılması sağlanacaktır. Tanıtım amaçlı broşürlerde termal tesis ve termal su varlığı ile bilinen yörelerimize ağırlık verilecektir. Altyapı (sondaj, yol, içme ve kullanma suyu, kanalizasyon v.b) ve çevre tanzimi için sağlanan mali yardımlar öncelikle pilot bölgelerde yoğunlaştırılacaktır. Termal turizm öncelikli teşvikler arasında yer alacaktır. Yabancı ülkelerdeki sağlık ve sosyal yardım kuruluşları ile ilişkiler kurulacaktır. Özel sektör ve toplumun bilgilendirilmesi için ulusal ve uluslararası düzeyde toplantı, seminer ve tanıtım programları yapılacaktır. Bu hedefler doğrultusunda bölge ekonomisine ve tanıtımına büyük katkı sağlanacak, bölgenin doğal kaynakları akılcı ve korumacı kullanım yöntemleri sürekliliği sağlanacaktır. Bölgedeki hizmetler sektörünün kırsal alanlarda da gelişmesini sağlayacak olan termal turizm, turzim sezonunun tüm aylara yayılmasını da sağlayakcaktır. TROYA Kültür ve Termal Turizm Gelişim Bölgesi: Çanakkale ve Balıkesir illerini içine alan Troya Kuzey Ege Kültür ve Termal Turizm Gelişim Bölgesi nin Sağlık ve Termal Turizm ve Kırsal Turizm çerçevesinde geliştirilmesi hedeflenmektedir. Ülkemizdeki pek az termal merkezde bulunan kıyı alanında termal su potansiyeli, Troya Kuzey Ege Turizm Gelişim Bölgesi nde bulunmaktadır. Bu kaynaklardan da faydalanarak bölgenin en önemli doğal potansiyeli olarak ele alınabilecek mitolojideki ilk güzellik yarışmasının yapıldığı Kaz Dağları nın klimatik özelliği ve pek çok endemik türün yer aldığı flora-fauna özelliği de esas alınarak, termal ve kıyı potansiyeli ile bütünleştirilerek bölgede düşük yoğunlukta yüksek nitelikli turizm gelişiminin oluşturulması hedeflenmektedir. Kaz Dağlarının güney yamaçlarında yer alan jeotermal kaynakları tespit edilerek diğer turizm türleri ile entegrasyon sağlanacak, bölgede yer alacak yeni yatırımlar ile yeni yatırımlar ile nitelikli tesis sayısının ve nitelikli yatak kapasitesinin artırılması sağlanacaktır. Ayrıca, bölge kapsamında Saros Körfezi ve Erdek ve Avşa Adasını kapsayan iki yeni turizm kenti ilan edilecektir. 82

83 Bölgede, mevcut konaklama kapasitesinin termal, kültür ve ekoturizme yönelik yapılacak planlama ve uygulamalarla artırılacaktır. Troya Kültür ve Termal Turizm Gelişim Bölgesi nde ulaşım bağlantılarının çeşitlendirilmesi ve niteliklerinin yükseltilmesine yönelik çalışmalar yapılacaktır. Bölgenin turizm amaçlı planlaması tamamlanarak yatırıma başlanacak ve bölgenin önümüzdeki orta ve uzun vadede doğa-kültür ve termal turizmde önemli varış noktalarından biri olması yönünde çalışmalar yapılacaktır. Zeytin Koridoru : Güney Marmara Zeytin Koridoru, Marmara Denizi nin güneyinde kalan Bursa ili Gemlik ve Mudanya ilçeleri, Balıkesir ili Gönen, Bandırma ve Erdek İlçeleri, Çanakkale İli Ezine ilçesine kadar uzanan kıyı bölgesi ve çevresi, Erdek Kapıdağ Yarımadası ve kuzeyinde yer alan Avşa, Paşalimanı, Ekinli Adaları ile Marmara İlçesine bağlı Marmara adasının içinde bulunduğu bölgeyi kapsamaktadır. Bölge sağlık ve gastronomi varış noktası olarak geliştirilecektir. Bölge doğası, alternatif tıpta kullanılan çeşitli bitki türleri, zeytin ve üzüm yetiştiriciliğiyle birlikte önemli zeytin, zeytinyağı ve şarap üretimi potansiyeline sahiptir.bu potansiyel koridorun geliştirilmesinde ana tema olarak kullanılacaktır. Bölgede, mevcut konaklama kapasitesi termal, kültür ve ekoturizme yönelik yapılacak planlama ve uygulamalarla artırılacaktır. Kültür ve Turizm Bakanlığı 2023 Strateji Belgesi Kültür ve Turizm Bakanlığı ATAK Projesinin tamamlanmasına özel önem vermekte olup Çanakkale İl sınırından Antalya İçel sınırına kadar uzanan km sahil bandında, 2023 yılı hedef alınarak, yerleşik ve turistik nüfusun ihtiyacını karşılayacak içme suyu, kanalizasyon, atık su arıtma ve deşarjı, katı atık toplama ve bertaraf tesisleri gibi altyapı tesislerinin plan, proje ve inşaatları gerçekleştirilecektir. Türkiye Turizm Stratejisi nin en önemli özelliklerinden biri ulaşım sisteminde yapılacak düzenlemeleri de içermektedir. Bu doğrultuda turizm sektörü için önemli bir girdi olan kara, hava ve deniz ulaşım bağlantılarının turizm potansiyelleri ile bir bütün halde değerlendirilerek geliştirilmesi hedeflenmektedir. Ülkemizin doğal, tarihi ve turistik değerlerini daha iyi tanıtmak amacıyla, turizmin öznesi olabilecek denizyolları ve demiryollarının kamu ve özel sektör işbirliği ile yenilenecek ve geliştirilecektir. Ülkemizde ulaşımın çeşitlendirilmesinde kamunun yatırım payının en aza indirilmesi sektöre dinamizm kazandırılması açısından önemlidir. Bu nedenle, aşağıda sıralanan ve yatırımda kamunun maliyetini en aza indirgemeyi amaçlayan finansman modelleri demiryolları, yat limanı ve kruvaziyer limanları, otoyollar ve bölünmüş yolların yapımında veya niteliklerinin artırılmasında kamu tarafından yatırımların finansmanında kullanılacak modeller olacaktır. Yap-İşlet-Devret (YİD) Yap-İşlet (Yİ) Tasarla-Yap-Finansla-İşlet (TYFİ) Yap-Sahiplen-İşlet-Devret (YSİD) Yap-Sahiplen-İşlet (YSİ) Yap-Kirala-İşlet-Devret (YKİD) Kamu Özel Sektör Ortaklığı (KÖSO) 83

84 Menkulleştirme 6 Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından hazırlanmış olan Türkiye Turizm Stratejisi (2023) adlı çalışma kapsamında Planlama Bölgesinde bulunan mevcut potansiyellerin değerlendirilip koruma ve kullanma dengesi ile bölgenin yakın çevresinin Turizm Stratejileri bakımından üzerine düşen payı değerlendirmesi öngörülmektedir. Termal Turzim Planında, Planlama Bölgesinde Termal Turizm Odakları: Gönen-Ekşidere, Bigadiç- Hisarköy, Manyas- Kızık, Susurluk-Kepekler, Sındırgı-Hisaralan, Çan-Etili, Yenice-Hıdırlar, Ayvacık- Tuzla, Ezine-Kestanbol ve Biga-Kırkgeçit olarak belirlenmiştir. Doğa Turizmi Odakları: Kaz Dağları Milli Parkı, Kuş Cenneti Milli Parkı, Alaçam Dağları, Saros Körfezi, Bozcaada ve Kapıdağ Yarımadası Kültür Turizmi Odakları: Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı, Troya Tarihi Milli Parkı, Asos, Alexandreia-Troias, Hisarlık, Gülpınar, Daskyleion, Antandros ve Kyzikos antik kentleri Kıyı Turizmi Odakları: Edremit Körfezi, Ayvalık Sarımsaklı Plajları, Akçay, Altınoluk, Ören ve Erdek sahilleri, Avşa Adası, Marmara Adası, Gökçeada ve Bozcaada Harita 12.1: Güney Marmara Bölgesi Termal Turizm Master Planı Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından hazırlanan Termal Turizm Planı ile planlama turizm güzergâhları, turizm odakları ve bunların ilişkileri oluşturulmuştur. Bu plan ile bölge genelindeki turizm yatırım kararları ve turizm hareketliliği bir stratejiye bağlanmıştır. Bu strateji bölgedeki turizmin ekonomiye olan katkısının artmasını ve ekolojik dengenin tahribatının azalmasını sağlayacaktır.organizasyon yapısının çatısını oluşturması açısından büyük öneme sahip olan Termal Turizm Planı, planlama bölgesinin kırsal kalkınmasına da büyük katkı sağlayacaktır. 6 Kültür ve Turizm Bakanlığı Türkiye Turizm Stratejisi (2023) 84

85 Güney Marmara Kalkınma Ajansı - Bölge Planı Planlama Bölgesine yönelik yaklaşımlar ve çalışmalar kapsamında bir diğer çalışmada Balıkesir ve Çanakkale İlleri sınırları dâhilinde Güney Marmara Kalkınma Ajansı tarafından hazırlanmış olan Bölge Planıdır. Bu plana göre Planlama Bölgesine yönelik çalışmaların amaç ve hedefleri; Amaç: Rekabet Edebilirliğin Artırılması Tarım sektörünün rekabetçi bir yapıya kavuşturulması Turizm sektörünün rekabet gücünün artırılması Girişimciliğin geliştirilmesi Sınai ve ticari işletmelerin kurumsal yapılarının geliştirilmesi Ulaşım yapısının ve lojistiğin güçlendirilmesi Ar-ge, yenilikçilik ve markalaşma bilincinin geliştirilmesi Dış ticaretin geliştirilmesi Osb lerin etkinliklerinin artırılması İnsan kaynaklarının bölgenin önceliklerine paralel kanallara yönlendirilmesi Toplumsallaşmanın ve sosyal dayanışmanın geliştirilmesi: Eğitim ve sağlık hizmetlerinin kalitesinin yükseltilmesi Amaç: Beşeri Sermayenin ve Sosyal Yaşamın Geliştirilmesi İnsan kaynaklarının bölgenin önceliklerine paralel kanallara yönlendirilmesi Toplumsallaşmanın ve sosyal dayanışmanın geliştirilmesi Eğitim ve sağlık kalitesinin yükseltilmesi Amaç: Çevresel Sürdürülebilirliğin Sağlanması Atık yönetimine ilişkin altyapı eksiklerinin giderilmesi Çevre bilincinin yükseltilmesi ve bilgi birikimin artırılması Yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının yaygınlaştırılması Enerji verimliliğinin artırılması Doğal risk faktörlerine karşı hazırlıklı olunması Güney Marmara Kalkınma Ajansı tarafından hazırlanan Bölge Planı bölgenin ekonomik, sosyal ve kültürel altyapısını çevreci politikalar eşliğinde yönlendirilerek bölgenin yaşam kalitesini artırıcı stratejiler geliştirmiştir. Geliştirilen stratejilere eğitim, finansman ve insan kaynakları bakımından destek olan kalkınma ajansı, bölge genelindeki iş gücünün ve ekonomik faaliyetlerin sosyal politikalar ile bir bütün halinde gelişmesini sağlamaktadır. Tarım Master Planları Planlama Bölgesinde, Balıkesir ve Çanakkale illeri için ayrı ayrı olmak üzere iki Tarım Master Planı hazırlanmıştır. Çanakkale ili için 2004 yılında, Balıkesir için 2006 yılında hazırlanan Tarım Master Planları zamanın Tarım ve Köşişleri Bakanlığı ve bölge müdürlükleri tarafından koordine edilmiştir. Bölge genelinde Tarım Master Planı hazırlanana kadar ülke genelindeki tarım politikalarının gelişmesi bölge genelindeki tarım ve hayvancılık sektöründe şekillenmesine neden olmuştur. Ülke genelinde uygulanan tarım politikalarına ilişkin süreç: yılları tarımsal KİT lerin kurulmuş olduğu yıllardır yıllarında liberal ekonomi politikası benimsenmiş ve 1960 lı yıllardan itibaren planlı döneme geçilmesi ile birlikte tarıma yapılan destek devam etmiştir. 85

86 yıllarında tarımsal girdi kullanımının teşviki ve sulama alanlarındaki büyük yatırımlar ile tarımda verim artışı sağlanmıştır yıllarında tarımsal ürünlere fiyat desteği yapılmış ve desteklenen tarım ürünü sayısı 24 e ulaşarak destekleme en yüksek seviyeye çıkmıştır li yıllarda Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından uygulamaya konulan ve tarla ürünleri arzını etkileyen iki önemli proje uygulamaya konulmuştur. Bunlardan birincisi 1982 yılında Nadas Alanlarının Daraltılması Araştırma ve Yayım Projesi olup diğer proje ise; İkinci Ürün Araştırma ve Yayım Projesidir. Hayvancılık konusunda, yılları arasında 2000/467 sayılı Hayvancılığın Desteklenmesi Hakkında Bakanlar Kurulu Kararı ile hayvancılığa çeşitli destekler verilmiştir(yem Bitkileri, Suni Tohumlama, Damızlık Teşviki, Süt Teşvik Primi Uygulaması vb) Sektörde hali hazırda uygulanan program ve projelerden belli başlı olanları şunlardır: Dokuzuncu 5 Yıllık Kalkınma Planı, Ulusal hayvancılık programı, Kırsal Kalkınma programı, AB kırsal kalkınma Tarım, Hayvancılık Desteği Programı (IPARD) programlarıdır. Son yıllarda ülke tarım politikaları, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Tarım Anlaşması, AB ile imzalan 1/95 sayılı Ortaklık Konsey Kararı ile girilen Gümrük Birliği Anlaşması ve IMF ile imzalanan Stand-By Anlaşması sonucunda yeniden gözden geçirilerek tarım sektöründeki devlet müdahalelerinin azaltılması ve destekleme sisteminde buna yönelik değişiklikler yapılması gündeme gelmiştir. 8 Kasım 2000 yılı içinde AB ile imzalanan Katılım Ortaklığı Belgesini (KOB) takiben 24 Mart 2001 yılında yürürlüğe giren Ulusal Programda Türkiye tarımında kısa ve uzun vadede yapılması gerekenler belirlenmiştir. VII. Plan döneminde, 4342 sayılı Mera Kanunu çıkarılmıştır. Tarımda Yeniden Yapılandırma ve Destekleme Kurulu oluşturulmuştur sayılı Kanun ile Ürün Borsalarında vadeli işlemler yapılabilmesi imkânı sağlanmıştır. Ayrıca, 552 sayılı Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname çıkarılmış, 4367 sayılı Kanunla söz konusu KHK nın bazı maddeleri değiştirilmiş ve ilgili mevzuatta düzenlemeler yapılmıştır sayılı Tarım Satış Kooperatifleri ve Birlikleri Hakkında Kanun 1 Haziran 2000 tarihinde TBMM Genel Kurulunda kabul edilmiştir. KOBİ Stratejisi ve Eylem Planı Avrupa Birliği Mevzuatına uyum çalışmaları kapsamında geliştirilmiştir. KOBİ Stratejisi ve Eylem Planının amacı; Avrupa Küçük İşletmeler Şartı nda belirtilen ilkelerle uyumun sağlanması için KOBİ stratejisinin geliştirilmesi, KOBİ lerin rekabet gücünün artırılması, KOBİ lerin gelişmesi için öngörülen eylemlerin belirlenmesidir. Bölge işletmelerinin hemen hepsi KOBİ statüsündedir. Bu doğrultuda KOBİ Stratejisi ve Eylem Planı incelenmiş ve Planlama Bölgesi için KOBİ lerin rekabet gücünün ve kapasitelerinin artırılması mevcut durum analizinde üzerinde durulan konulardan birisi olmuştur. Nabucco Doğalgaz Boru Hattı Ortadoğu ve Hazar Bölgesi doğal gaz rezervlerini Avrupa pazarlarına bağlamayı öngören Türkiye- Bulgaristan-Romanya-Macaristan-Avusturya (Nabucco) Doğal Gaz Boru Hattı ile Avusturya nın Avrupa da önemli bir doğal gaz dağıtım noktası olma özelliğinden de faydalanılarak bölge ülkelerin gaz taleplerindeki gelişmelere göre Batı Avrupa ya ulaşılması amaçlanmaktadır. Mevcut şartlara bakıldığında, Azerbaycan (Şahdeniz), Irak, Türkmenistan ile diğer Hazar kaynaklarından temin edilecek doğal gazın taşınması öngörülmektedir. Uzun vadede Arap Doğal Gaz Boru 86

87 Hattı ile Mısır ve İran başta olmak üzere diğer çevreleyen kaynaklardan da doğal gaz taşınması planlanmaktadır. Türkiye geçiş güzergâhında, Balıkesir iline Bursa sınırından giren boru hattı; ilin kuzeyinden Bandırma ilçesi ve Gönen ilçelerinden geçerek Çanakkale boğazı doğrultusunda devam etmektedir. Uluslar arası öneme sahip bu projenin Balıkesir ilinden geçmesi, ileride yayılacak olan enerji yatırımlarının yer seçiminde ve kaynağa bağlı çalışan sektörlerin yer seçim kararlarında oldukça önemlidir. Şekil 12.1: Nabucco Petro Boru Hattı Güzergâhı Kaynak: Planlama Bölgesine yönelik yatırımlar kapsamında; sektör hareketliliği sağlanması konusundaki yaklaşımların tamamında dengeli ve sürdürülebilir bir gelişme söz konusudur. Özellikle tarım politikalarında kırsal kalkınmayı esas alan yatırımlar çoğunlukla bu sektörün yeniden canlandırılması ile süreç içinde ekonomik açıdan hibe ve teşvikleri bünyesinde barındırmaktadır. Planlama Bölgesi ne yönelik büyük kamu yatırımları, ulaşım, organize sanayi bölgesi, toplu konut, baraj, sulama alanı, sosyal donatı tesisi, ağaçlandırma ve erozyonu önleme, toplulaştırma, tarımsal kalkınma, kırsal kalkınma, içme suyu, kanalizasyon, katı atık bertaraf gibi teknik altyapı ve çevre düzenleme projeleridir. Planlama bölgesinde, altyapı ve hizmet kalitesini arttırıcı yatırımların dışında prestij projeleri de oldukça fazla ve büyük bütçelidir. Çanakkale Boğazına düşünülen köprü geçiş projesi, Gebze-İzmir otoyol projesi, Bursa-İzmir Yüksek Hızlı Tren Projesi, Gelibolu Tarihi Milli Park alanının Uzun Devreli Gelişme Planı kararları doğrultusunda yapılacak olan Gelibolu Tarihi Milli Parkı Tanıtım Merkezi gibi yatırım kararları bölgenin ekonomik, fiziksel ve sosyal altyapısına önemli katkılar sağlayacak projelerdir. Planlama Bölgesine yönelik projelerin mekânsal dağılımı aşağıdaki haritada verilmiştir. 87

88 Harita 12.2: Planlama Bölgesine Yönelik Projelerin Mekânsal Dağılımları Planlama Bölgesi Üst Ölçekli Planlar Planlama Bölgesinde doğal dengeyi sağlamak, kentleşmeye yön vermek, yatırım kararlarını şekillendirmek, bölge sorunlarına çareler üretmek gibi hedefler ile belirli vizyonlarda; 1/ ölçekli çevre düzeni planları, termal turizm planları, uzun devreli gelişim planları gibi fiziksel planlar üretilmiştir. Bölge genelindeki 1/ ölçekli çevre düzeni planları; doğal atyapının kentleşme ile ilişkisinin yoğun olduğu; Kapıdağ Yarımadasından, Çanakkale ili sahili boyunca Edremit Körfezine kadar olan bölgelerde yapılmıştır. Bölgenin termal kaynaklarının zengin olduğu ve turizm potansiyeli olan bölgelerinde ise 1/ ölçekli termal turizm planları üretilmiştir. Doğal, tarihi kaynak değerleri yüksek olan Kazdağı, Troya Antik Kenti, Gelibolu Yarımadası ve Ayvalık Adaları gibi önemli merkezler için ise; uzun devreli gelişim planları mevcuttur. Bölge genelinde bulunan üst ölçekli planların mekansal dağılımı aşağıdaki haritada verilmiştir. 88

89 Harita 12.3: Planlama Bölgesi Mevcut Üst Ölçekli Planların Mekânsal Dağılımı BALIKESİR YÜRÜRLÜKTEKİ ÜST ÖLÇEKLİ PLANLAR 1) Erdek Kapıdağ Yarımadası Çevre Düzeni Planı 89

90 1990 yılında ilgili bankalıkça onaylanmıştır. Kapıdağ yarımadası sahip olduğu doğal, kültürel ve tarihi doku ve bunların oluşturduğu sistem açısından önemli bir potansiyele sahiptir. Yapılan planlama çalışmasında önceliler arasında; doğal ve tarihi değerleri koruyucu plan hükümleri ile korumak, bölge insanın ekonomik refahını arttırıcı düzenlemeler yapmak ve bölgenin ulaşılabilirlik kavramı çerçevesinde özellikle deniz, demir ve kara yollarlının entegre bir şekilde çevreci politikalar ile kullanılmasını sağlamaktır. Harita 12.4: Erdek Kapıdağ Yarımadası Çevre Düzeni Planı Bölgedeki yerleşmelerin sahip olduğu sanayi altyapısını, mevcut ve geliştirilecek olan ulaşım ağları ile en verimli şekilde kullanmak ve sanayinin oluşturacağı hızlı yayılım ve buna bağılı çevre kirliliklerinin de önüne geçmek planın temel amaç ve hedefleri arasındadır. 2) Edremit Körfezi Çevre Düzeni Planı Turizm ve Tanıtma Bakanlığı nca hazırlanan 1/25000 ölçekli plan, tarihinde İmar İskân Bakanlığı nca onanarak yürürlüğe girmiştir. Edremit körfezi ve Ayvalık Adalarını kapsayan plan; bölgenin tarihi ve doğal güzelliklerini korumacı yaklaşımlar ile bölgedeki turizm ve hizmetler sektörü baskısından kurtarmak amacı ile yapılmıştır. 90

91 Harita 12.5: Edremit Körfezi Çevre Düzeni Planı Bunun yanında; bölge insanının mevcut hizmetler sektöründen optimum düzeyde yararlanmayı ve doğa ile dengeli gelişme eğilimi sergilemeyi de temel amaç olarak seçmiştir. 3) Ayvalık Adaları Uzun Devreli Gelişim Planı Ayvalık Adaları Tabiat Parkı ha alan kaplamakta ve bakanlar kurulunun tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak tabiat parkı ilan edilmiştir. İçerisinde birçok koruma statülerinin barındıran tabiat parkı, 2873 sayılı yasa gereği sahada yapılabilecek faaliyetlerin belirlenmesi ve alandaki değerlerin korunması amacıyla Uzun Devreli Gelişme Planı hazırlanarak tarihinde yürürlüğe girmiştir. 91

92 Harita 12.6: Ayvalık Adaları Uzun Devreli Gelişim Planı 4)Kazdağı Milli Parkı Uzun Devreli Gelişim Planı 92

93 Kazdağı Milli Pakı Uzun Devreli Gelişim Planı (Master Plan) 1995 yılında Orman Bakanlığı Sınai Tesisler Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanmıştır. Kazdağı Milli Parkı nın sahip olduğu kaynak değerlerinin ortaya konması ve devamlılığının sağlanması için hazırlanan master planla, milli parkta koruma amacıyla uygulanacak; idari, teknik ve bilimsel tedbirlerin yanı sıra, insanların bu yöreden faydalanmasını sağlamak amacı ile yapılmıştır. 7 Bu plan ile Kazdağı Milli Parkında; ana ulaşım güzergahları, alternatif ulaşım güzergahları, tali yollar ve yaya alanları belirlenmiş, milli parkın ihtiyacı olan tanıtım merkezi, araştırma istasyonu, idare ve ziyaretçi merkezi gibi kullanımların yerleri belirlenmiş, milli park içerisinde ekoturizm hatları, tracking hatları ve orman içi gezinti güzergahları belirlenmiştir. Belirlenen güzergahlara kamp alanları, sağlık kür merkezi, festival alanı, dağcılık noktaları ve otoparklar gibi altyapı hizmetleri eklenerek milli parkın turizm amaçlı kullanımları bir plan dahilinde belirlenmiştir. Kazdağları Uzun Devreli Gelişim Planı için ilgili Bakanlıkça Revizyon Plan hazırlatılmakta olup bu revizyon plan sonuçlandırıldığında sınır genişletilmesi ve diğer alan kullanımlarına olumlu ya da olumsuz etkileri hakkında kesin hükümler, revizyon planın onayından sonra ele alınacaktır. Mevcut yapısı itibariyle koruma ve yaşatma dengesinin sağlandığı Kazdağları nda bitkisel üretime dayalı birçok faaliyet de ülke genelinde rağbet görür niteliktedir PROJELER VE YATIRIMLAR 2012 Yılı Yatırım Programına göre Balıkesir İlinde, proje bedelli 42 adet projenin 2012 yılı ödeneği TL dir yılı harcaması TL dir. Ulaştırma Sektöründe: Karayollarının 2012 yatırım programında; Balıkesir-Susurluk-Karacabey, Bandırma-Karacabey, Aliağa-Ayvalık, Havran-Edremit-Ayvacık, Balıkesir-Bigadiç, Havran-Balıkesir, Çanakkale Merkez- Bandırma, güzergahlarında yol genişletme ve altyapı çalışmaları devam etmektedir. Yapılan çalışmalar ile Balıkesir ilindeki ana ulaşım güzergâhlarının bölünmüş yol olması hedeflenmektedir. Balıkesir ilinde diğer bir karayolu yatırımı da Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından ihale edilen Gebze-İzmir Otoyol Projesidir. Karacabey-Susurluk, Susurluk-Balıkesir Merkez, Balıkesir Merkez Savaştepe güzergâhında il sınırlarından geçecek olan otoyolun yaklaşık 125 km lik kısmı il sınırını kapsamaktadır. Proje toplamı 377 km olan otoyolun fizibilite çalışmaları sonuçlanmış ve bölgede kamulaştırma çalışmaları yapılmaktadır. 5.5 yılda tamamlanması hedeflenen proje toplamda 13 yerleşim yerinde geçmektedir. 7 Kazdağı Milli Parkı Master Plan Raporu

94 Harita 12.7: Gebze- İzmir Otoyol Projesi Yatırım programında 2012 yılında karayolları yatırımlarına ödenek öngörülmüştür. Karayolları Genel Müdürlüğünce Balıkesir iline; 2012 yılında 43 km. bölünmüş yol yapımı, 74 km. BSK yapımı, 185 km. asfalt çalışması yapımı ile 3 köprü yapımı hedeflenmiştir. Devlet Demir Yolları tarafından 2012 yılında yatırım bedeli TL olarak belirlenmiştir. Yatırım programına alınan Bursa- İzmir Yüksek Hızlı Tren Projesi fizibilite araştırması devam etmektedir.balıkesir ilinden geçecek olan hızlı tren projesinin bir ayağını da Bandırma-Balıkesir güzergâhı oluşturmaktadır. Bandırma-Bursa-Ayazma-Osmaneli güzergâhında inşa edilecek olan hat için tarihinde çalışmalara başlanmış ve güzergâh aplikasyonları yapılmaktadır. 94

95 Harita 12.8: Bursa-İzmir- Bandırma Hızlı Tren Projesi Devlet Demir Yolları tarafından projelendirilen ve yapım çalışmaları devam eden Balıkesir Gökköy Lojistik Köy çalışmaları devam etmektedir TL mal olacak Lojistik Köy, Ege ve Marmara Bölgesi nin önemli taşıma üslerinden biri haline gelecek. Balıkesir Organize Sanayi Bölgesi karşısında yapılan köy, İzmir ve Bandırma Limanı ile bağlantılı olacak. Lojistik Köy de, depo vagon atölyesi, lojistik müdürlüğü, tesisler müdürlüğü binası, arıtma tesisi, konteyner stok sahası, yük boşaltım tesisi, yüksek yük yükleme rampası ve peron yapılacak. Lojistik Köy den otomobil, konteyner, sunta, MDF, mermer ürünleri, et, süt ve kuru gıda maddesi, kaolin, elyaf ve sentetik malzeme, içecek maddeleri, kömür, askeri yükler, demir cevheri ile sanayi ürünleri taşınacaktır. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından hazırlanan Turizm Stratejileri 2023 belgesinde, Balıkesir ilinde Körfez Havaalanının uluslararası uçuşlara açılması ve Burhaniye-Ören için yat Limanı Projeleri bulunmaktadır. Marmara İlçesi Avşa Adası için Helipet alanı projesi yapılmakta olup, adanın hava ulaşımı ile de kara bağlantısının sağlanması sağlanacaktır. Tarım Sektöründe: DSİ tarafından Balıkesir ilinde Manyas HES projesi ve Havran barajı inşaatları devam etmektedir. DSİ nin projelerinden olan, Edremit-Havran ova sulama projesi, Gönen ovası sulama projesi, Altınova sulama projesi, İvrindi-Göçeyazı-Merkez sulama projesi ve Manyas II. Merhale sulaması projeleri devam etmektedir. İl genelinde 7 adet gölet yapımıda devam etmektedir. Susurluk, Merkez, Dursunbey ve Sındırgı ilçelerinde yapılan göletler bölgedeki sulama projeleri ile birlikte koordine edilmektedir 2012 yılı yatırım programında ilde DSİ yatırımlarına toplam ödenek öngörülmüştür. Tamamen tamamlanmaları halinde ha daha sulanabilir arazi daha Balıkesir iline katılacaktır. 95

96 Tablo 12.1: Balıkesir İli İnşaat Halindeki Sulama Kanalları Balıkesir Altınova Dikili Ovası Sulaması Kuzey Ege havzasında Balıkesir ili Ayvalık ilçesi Altınova beldesi ile İzmir 1- PROJENİN YERİ ili Dikili ilçesinde Marda Çayının sağ ve sol sahilinde Altınova ve Dikili ovalarında Ege denizi boyunca uzanır. 2- AMACI Sulama + içme suyu 3- PROJE KARAKTERİSTİKLERi Su alma yapısı Madra barajı dipsavağı Sulama şebekesi şekli Anakanal mansap kotrollü klasik+ Şebeke borulu İletim kanalı m Ana kanal uzunluğu m Yedek kanal uzunluğu m Tersiyer kanal uzunluğu Drenaj kanal uzunluğu m Sulama alanı ha 4- FİZİKSEL % 87 GERÇEKLEŞME 5- PROJE UYGULAMA DURUMU Balıkesir-Havran Ovası Sulaması İnşaatı 96 İnşaatına 1997 yılında başlandı, 2011 yılı sonu itibariyle toplam ha alan sulamaya açılmıştır. Edremit körfezinin doğusunda ve Balıkesir ili sınırları içerisindedir. Güneybatısında Burhaniye 1- PROJENİN YERİ Reşitköy - Bahadınlı, doğusunda ise İvrindi Gökçeyazı proje sahaları yer alır. 2- AMACI Sulama 3- PROJE KARAKTERİSTİKLERi Su alma yapısı Havran Barajı Dipsavağı Sulama şebekesi şekli Anakanal Klasik +Şebeke Kanalet İletim kanalı Ana kanal uzunluğu m Yedek kanal uzunluğu m Tersiyer kanal uzunluğu Drenaj kanal uzunluğu Sulama alanı ha 4- FİZİKSEL %87 GERÇEKLEŞME 5- PROJE UYGULAMA DURUMU Manyas Ovası Sağ Sahil Sulaması İnşaatı 1- PROJENİN YERİ tarihinde ihale edilen ve HİSAR YAPI TİC. ve SAN. A.Ş. ne verilen işe, tarihinde yer teslimi yapılarak başlanılmış olup, 2012 yılı içerisinde işin bitirilmesi planlanmaktadır. Edremit körfezinin doğusunda ve Balıkesir ili sınırları içerisindedir.

97 Güneybatısında Marmara bölgesinde, Susurluk havzasında ve Balıkesir il sınırları içerisindedir. üzerinde Manyas gölü yer almaktadır. 2- AMACI Sulama 3- PROJE KARAKTERİSTİKLERi Su alma yapısı Manyas Regülatörü Sulama şebekesi şekli Borulu İletim kanalı Ana kanal uzunluğu m Sulama şebekesi uzunluğu m Tersiyer kanal uzunluğu Drenaj kanal uzunluğu m Sulama alanı ha 4- FİZİKSEL %10 GERÇEKLEŞME tarihinde ihale edilen ÖZKAR İnş. San. Ve Tic. Ltd.Şti. ne verilen işe, 5- PROJE UYGULAMA tarihinde yer teslimi DURUMU yapılarak başlanılmıştır yılı içerisinde 1200 ha alanın sulanması planlanmaktadır. Ergili Pompaj Sulaması İnşaatıı Marmara bölgesinde, Susurluk 1- PROJENİN YERİ havzasında,balıkesir iline bağlı Bandırma ilçesi sınırları 2- AMACI Sulama 3- PROJE KARAKTERİSTİKLERi Su alma yapısı Ergili Regülatörü Sulama şebekesi şekli Borulu İletim kanalı Ana kanal uzunluğu m Sulama şebekesi uzunluğu m Tersiyer kanal uzunluğu Drenaj kanal uzunluğu m Sulama alanı ha 4- FİZİKSEL %64 GERÇEKLEŞME tarihinde ihale edilen RUTO Taah.ve İnş. Ltd. Şti + ULUOVA İnş. ve Mak. San. Ltd. Şti + GÜR Yapı Taah 5- PROJE UYGULAMA İnş.Turz. San.ve Tic. Ltd. Şti ne DURUMU verilen işe, tarihinde yer teslimi yapılarak başlanılmıştır yılı içerisinde 850 ha alanın sulanması planlanmaktadır. Balıkesir-Gönen Projesi Gönen Ovası Pompaj Sulaması İnşaatı 97

98 Marmara bölgesinde, Balıkesir iline bağlı Gönen ilçesi sınırları 1- PROJENİN YERİ içerisindedir. Kuzeyinde Marmara denizi bulunmaktadır.. 2- AMACI Sulama 3- PROJE KARAKTERİSTİKLERi Su alma yapısı Anakanallardan pompaj ile Sulama şebekesi şekli Borulu İletim kanalı Ana kanal uzunluğu m Yedek kanal uzunluğu m Tersiyer kanal uzunluğu Drenaj kanal uzunluğu m Sulama alanı 4- FİZİKSEL GERÇEKLEŞME 5- PROJE UYGULAMA DURUMU Balıkesir-Gönen Projesi Tahirova Sulaması İnşaatı ha % tarihinde ihale edilen ve İLCİ İnş. San. ve Tic. A.Ş. ne verilen işe, tarihinde yer teslimi yapılarak başlanılmıştır yılı içerisinde iş bitirilecektir. Marmara bölgesinde, Balıkesir iline bağlı Gönen ilçesi sınırları 1- PROJENİN YERİ içerisindedir. Kuzeyinde Marmara denizi bulunmaktadır. 2- AMACI Sulama 3- PROJE KARAKTERİSTİKLERi Su alma yapısı Tahirova regülatörü Sulama şebekesi şekli Borulu İletim kanalı Ana kanal uzunluğu m Yedek kanal uzunluğu m Tersiyer kanal uzunluğu Drenaj kanal uzunluğu m Sulama alanı 4- FİZİKSEL GERÇEKLEŞME 5- PROJE UYGULAMA DURUMU ha % tarihinde ihale edilen ve ATAÇ İNŞ. ve SAN. A.Ş. ne verilen işe, tarihinde yer teslimi yapılarak başlanılmıştır yılında 725 ha lık alanın sulamaya açılması planlanmıştır. Ekinlik Adası Rıhtım, Çekek Yeri ve Dolgu Projesi 2012 yılı yatırım programında ilde tarım ve hayvancılık sektörü için toplamda ödenek öngörülmüştür. Balıkesir İli Tarımsal faaliyetlere dönük yaklaşımlar aşağıdaki maddeleri içermektedir; Aşağıda bahsi geçen projeler Türkiye genelinde uygulanan projelerden bazıları olup, Balıkesir ilinde yerel idareler tarafından uygulanan projeler de bulunmaktadır.

99 Çayır Mera Yem Bitkileri ve Hayvancılığı Geliştirme Projesi 1991 yılında 18 ilde başlayan proje tüm illerde uygulanır hale getirilmiş ve 2006 yılına kadar sürecektir. Projenin amacı yem bitkileri ekilişlerinin arttırılarak kaliteli kaba yem açığının giderilmesi ve meralar üzerindeki baskıyı azaltmak için silaj yapımını teşvik etmektir. Ayrıca ıslah programları ile kültür ırkı hayvancılığın teşvik edilecektir. Hayvancılığın Desteklenmesi İle İlgili Bakanlar Kurulu Kararı Gereğince Uygulanan Projeler Bu kararnamenin amacı; Türkiye hayvancılığının geliştirilmesi ve hayvansal üretimin artırılması maksadı ile kaliteli kaba yem açığının giderilmesi için yem bitkileri üretiminin teşvik edilmesi genetik ıslahın yaygın hale getirilmesi, soy kütüğü kayıtlarının tutulması ve belgeli damızlık kullanımının teşvik edilmesidir. Bu kapsamda 2005 yılında Balıkesir İlinde YTL ödeme yapılmış ve bu paranın %49'u yem bitkileri ekilişi için, %51 i ise proje kapsamındaki diğer hayvancılık faaliyetleri için ödenmiştir. Mera Islah ve Amenajman Projeleri 4342 sayılı Mera Kanunu ve Yönetmeliğince tespit, tahdit ve tahsis işlemleri devam etmekte olup diğer yandan da meraların ıslah çalışmalarına başlanmıştır. Bu projelerin bedelinin tamamı Mera Gelir Hesabı tarafından karşılanmaktadır. Balıkesir İlinde 4 köyde ha mera alanının ıslah projeleri hazırlanarak çalışmaları devam etmektedir. Ön Soy Kütüğü ve Soy Kütüğü Projesi Bu proje ile tüm sığırların kayıt altına alınması ve suni tohumlama yapılan hayvanların tümünü kayıt altına alması amaçlanmaktadır. Suni tohumlama işleri Ön Soy Kütüğü Projesi kapsamında Süt Birliği ve Holstain Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği tarafından yapılmakta olup, ayrıca özel sektör ve Balıkesir İlinde mevcut Hayvan Islah Birliği tarafından da suni tohumlama yapılmaktadır. Kasım 2002 itibariyle ön soy kütüğü projesi bugüne kadar işletmede uygulanmış olup, tüm ırklarda sığır küpelenerek kayda alınmıştır. Soy kütüğü uygulamalarında ise işletmede toplam dişi sığır kayda alınmış olup, soy kütüğü ile ilgili takipleri devam etmektedir. Eğitim Sektöründe: Yatırım programında 2012 yılında eğitim yatırımlarına TL ödenek öngörülmüştür. Ödenek, Balıkesir Üniversitesi kampüs altyapısı ve spor tesisleri için ayrılmıştır. Sağlık Sektöründe: Yatırım programında 2012 yılında sağlık yatırımlarına TL ödenek öngörülmüştür. Balıkesir de 2008 de başlayan 200 yataklı Balıkesir üniversitesi hastanesinin inşaatı devam etmektedir. Enerji Sektöründe: Balıkesir ilinde enerji yatırımları için, 2012 yılında bütçe ayrılmıştır. Bu bütçe, Manyas Barajı HES projesi için ve Bandırma-Lapseki arası toprak telli fiber optik kablo hattı için olarak iki bölüme ayrılmıştır. Diğer Kamu Hizmetleri Sektöründe: Balıkesir ilinde Küçükkuyu Belediyesi drenaj ve deniz deşarjı için bütçe ayrılmıştır. Bölgede maden arama, işleme için , turizm için , iller bankası yatırımları için , toplamda ise ödenek ayrılmıştır. 99

100 Balıkesir iline ait DPT 2010 Yatırım Programının detayları aşağıdaki tabloda, sektörler bazında verilmiştir. 100

101 Tablo 12.2: Balıkesir DPT 2010 Yılı Yatırım Programı 2010 SONU TAHMİNİ HARCAMA 2011 YATIRIMI PROJE NO PROJE ADI KARAKTERİSTİK PROJE TUTARI D I Ş (Bin ) D I Ş (Bin ) İŞİN BAŞLAMA- BİTİŞ TARİHİ D I Ş TOPLAM KREDİ ÖZ KAYNAK TOPLAM KREDİ ÖZ KAYNAK TOPLAM BALIKESİR İLİ TOPLAMI TARIM SEKTÖRÜ TOPLAMI DEVLET SU İŞLERİ GN.MD. TOPLAMI A Gönen Depolama: 210 hm Sulama : Taşkın : ha 6200 ha 1990A Altınova Depolama: 79,4 hm Sulama : 7872 ha 1993A Manyas II. Merhale Depolama: 428 hm Sulama : ha 1994A Edremit-Havran Depolama: 68,6 hm Sulama : 3060 ha 1977A Küçük Su İşleri Depolama : 3,681 hm A Sulama : 1334 ha Taşkın : 5999 ha 6 mah. Balıkesir-İvrindi- Gökçeyazı Depolama:37,60hm Sulama:3648ha TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI TOPLAMI A Muhtelif İşler Yap.Tes.B.On. M.Teç ULAŞ.BAK.DLH İNŞAATI GN.MD. TOPLAMI Ekinlik Adası 2007A Bal.Bar. Ana,Tali Dalgakıran Rıhtım,Çek.Yeri ve Dol. 101

102 2011A A A A A Edremit Altınoluk Bal. Bar.Rıhtım On. Rıhrım ilav.ve Onr Gömeç Bal. Bar. Ana ve Tali Mendirek Onr. Onr Marmara A. Topağaç Bal. Bar.A. Ana mendirek Onr. ve rıht Marmara A. Asmalı Ana ve Tali Mendirek Bal. Bar. Onr. Onr Marmara A. Çınarlı Ana ve Tali Mendirek Bal.Bar.Tah.Onr. Onr MADENCİLİK SEKTÖRÜ TOPLAMI MTA GN.MD. TOPLAMI B Çanakkale-Balıkesir Polimetal M. A. Arama, Araştırma B Kütahya-Uşak- Manisa Polimetal M. A. Arama, Araştırma Türkiye Kil Potansiyel Alan. 2011B Belir. Arama, Araştırma Balıkesir -Bursa 2011B Jeotermal Enerji A. Arama, Araştırma ETİ MADEN İŞLETMELERİ GN.MD. TOPLAMI B Çeşitli Etüdler Konsantratör ve 2008B Öğütme Tesisi t/y Cevh. İş t/y Kolem.Öğ. 2011B Muhtelif İşler Makina-Teçh., İd-Yen., TPAO GN.MD. TOPLAMI Diğer Bölgeler 2011B Arama Projesi Jeolojik-Jeofizik Etüd Denizler Arama 2011B Projesi Jeolojik-Jeofizik Etüd İMALAT SEKTÖRÜ TOPLAMI ETİ MADEN İŞLETMELERİ GN.MD. TOPLAMI C Sodyum Bor Hidrür Üretimi 100 t/y Kap.Pilot Tesis C Kolemanit t/y Kap.Pilot Tes

103 2007C C C Kalsinasyonu Borik Asit Fab. Modernizasyonu Modernizasyon Liman Yükleme Tesisi Modern. Modernizasyon Boraks Fabrikası Modernizasyonu Modernizasyon C Bor Oksit Tesisi t/y üretim Pnömatik Taşıma ve 2011C Yükleme Tesisi Modernizasyon ENERJİ SEKTÖRÜ TOPLAMI DEVLET SU İŞLERİ GN.MD. TOPLAMI D Manyas Barajı ve HES Kurulu Güç : 20 MW Ort.Üretim : 66 GWh T. ELEKTRİK İLETİM A.Ş.GN.MD. TOPLAMI Edremit 2 TM'ne 1999D Fider İlavesi 154 kv Bandırma RES kv, 795 MCM, D Bandırma 3 EİH km D Bandırma 3 TM'ne Fider İlavesi 154 kv, 1 Fider ULAŞTIRMA SEKTÖRÜ TOPLAMI TCK GN.MD. TOPLAMI E (Bandırma- K.Bey)A.-(Susurluk- M.K.Paşa)A. BY 35 Km E Havran-Edremit- Ayvacık BY 77 Km E Balıkesir-Bigadiç BY 32 Km E Havran-Balıkesir BY 77 Km Balıkesir Çevre 1986E Yolu 14 km BY E Bandırma- Karacabey Çıkışı 47 km BY E Balya-İvrindi 19 km 2A E Gönen-Buğdaylı- 21 km 2A

104 (Biga- Bandırma)Ayr. 1986E Bigadiç-Sındırgı 25 km 1A E Manyas-Aksakal 20 km 2A E Bigadiç ( Simav ) Köprü Yapımı E Bigadiç Tahliye - 2 Köprü Yapımı E Havran Köprüsü Köprü Yapımı E Gönen Köprü Yapımı E Üçgöz Köprü Yapımı Kemer (Cüneyt) ve 2000E Taşköprü (Kuşkaya) Köprü Onarımı E Yahyaköy Köprüsü Tahkimat E Simav Köprüsü Tahkimat Kille (Kepsut) 2001E Köprüsü Tahkimat Susurluk Ayr E Bandırma-Tahirova Karayolu Kam E İvrindi-Korucu-2. Bölge Hududu Karayolu Kam Balikesir E Dursunbey Karayolu Kam ULAŞ.BAK.DLH İNŞAATI GN.MD. TOPLAMI Erdek Paşalimanı 2011E köyü rıhtım onr. Rıhtım onr Erdek Doğanlar köyü rıhtım 2011E yapılması Rıhtım ilavesi ve onr Erdek Paşalimanı Harmanlı köyü 2011E iskele onr. İskele Onr E Bandırma Dutlimanı köyü rıhtım onr. Rıhtım ilavesi ve onr Bandırma Sahil 2011E Yenice köyü Rıhtım onr. Rıhtım ilave ve Onr Gömeç İskele 2011E Onarımı İskele onr Balıkesir Avşa Adası Helipet 2011E Projesi İnş.Elek UB.HABERLEŞME GN.MD. TOPLAMI

105 Kamu İnternet 2010E Erişim Noktaları Mak.Teç.Yaz.D E Telefon Altyapısı Makine-Teçhizat DHMİ GN.MD. TOPLAMI Balıkesir Körfez Havaalanı Teknik 2008E Blok İnş.Elek.Elekt.Mek Ve Kule Yapımı 2010E ILS Alımı Makina-Teçhizat E Balıkesir-Körfez Havaalanı Ter. B. Yap. İnş.Elek.Elekt PTT GN.MD. TOPLAMI E Balıkesir Başmüd.ve Merk.Müd. Bina İnşaatı Balıkesir Posta 1996E Dağ.Topl. Merk.Müd. Bina İnşaatı Balıkesir PTT 2007E Merkezleri Modernizasyon Balıkesir PTT 2007E Şubeleri Modernizasyon E PTTmatik Balıkesir Otomasyon-Mod TCDD GN.MD. TOPLAMI Bandırma Limanı 2007E Tren Ferisi İskelesi Etüd-Proje, Yapım Yapımı, Geri Saha Demiryolu Bağlantısı ve Düzenlemesi TURİZM SEKTÖRÜ TOPLAMI KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI TOPLAMI Küçükköy Atıksu Arıtma Tes. ve 1989F Deniz Dej. Proje-Uy.-Altyapı TCK GN.MD. TOPLAMI

106 2005F Erdek-Düzler- Tekzeytin 2A, 4 Km VAKIFLAR GN.MD. TOPLAMI F Hacı Yusuf Camii Eski Eser Onarımı F Sunullah Camii Eski Eser Onarımı F Yeşilli Camii Eski Eser Onarımı Kurşunlu ( 2008F Hekimzade Mevlana Yusuf Sinan ) Eski Eser Onarımı F Hamidiye Cami Eski Eser Onarımı F Umurbey Mescidi Eski Eser Onarımı F Yıldırım ( Eski ) Camii Eski Eser Onarımı F Camii Kebir ( Şerif Paşa Camii ) Eski Eser Onarımı ULAŞ.BAK.DLH İNŞAATI GN.MD. TOPLAMI Erdek Çakıl Köyü Kazıklı Rıhtım 2011F Yapımı Onarım,Islah Erdek Paşalimanı 2011F Tuzla Köyü Men. ve Onarım,Islah Kapak Atma Rampası Onarımı Erdek Paşalimanı 2011F Poyrazlı Köyü İskele On. Onarım,Islah KONUT SEKTÖRÜ TOPLAMI İÇİŞLERİ BAKANLIĞI TOPLAMI G Vali Konağı 1 Konut VAKIFLAR GN.MD. TOPLAMI Vakıf Konutları 2011G Onarımı Büyük Onarım EĞİTİM SEKTÖRÜ TOPLAMI GENÇLİK VE SPOR GN.MD. TOPLAMI

107 1990H Merkez Spor Salonu İnş (2500 Sey) KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI TOPLAMI H İlçe Kültür Merkezi Yapımı İnşaat MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI TOPLAMI H Anadolu Lisesi 16 Derslik (5691 m2) H Genel Lise 16 Derslikli (5691 m2) H Genel Lise 24 Derslik (6493 m2) H İlköğretim Okulları+Ek Derslik İnşaat H İlköğretim Okulları (TOKİ) Meb 24 Ders I.O Halk Eğitim 2008H Merkezi 8 Ders H Anaokulu İnşaatları İnşaat Anadolu Otelcilik ve Turizm Meslek 1983H Lisesi İkm 12 D. +Otel+Pans H İmam Hatip Lisesi 16 Derslik BALIKESİR ÜNİ. TOPLAMI Çeşitli Ünitelerin 2011H Etüd Projesi Etüd-Proje ve Müş H Kampüs Altyapısı Knl.,El.,Su,Çev.D.,D.Gaz, H Yol,Isı Mrk.,Art,Trf,Tlf. Derslik ve Merkezi Birimler İnş.+Don BESYO(7500m2) İkt.İd.Bil.Fak.(10000m2) Vet.Fak.Drs.Blk.(11300m 2) 2011H Muhtelif İşler B.On-Tad.,Mak.Teç.,Bil H Don.Yaz.Alt.Bak.On.,İd. Yen.,Küt.Yay.Al. Açık ve Kapalı Spor Tesisleri İnş.(Güneş Enerjili Y.Olp.Kap. Yüz.Hav.) 107

108 YURT-KUR GN.MD. TOPLAMI H Yurt İnşaatı 1000 öğrenci SAĞLIK SEKTÖRÜ TOPLAMI SAĞLIK BAKANLIĞI TOPLAMI I Devlet Hastanesi Y.Bl.Y.(50 hasta od.) m2 1991I Devlet Hastanesi 75 Yatak m I Devlet Hastanesi Ek B.(100 Yt.) m I Devlet Hastanesi Ek B.(30 Yt.)-4846 m I Devlet Hastanesi 75 Yt.( m2) Ağız ve Diş Sağlığı 2005I Merkezi Ek B.(50 ünit) 6000 m BALIKESİR ÜNİ. TOPLAMI I Hastane İnşaatı (200 Yt., m2) İnşaat DİĞER KAMU HİZMETLERİ SEKTÖRÜ TOPLAMI EMNİYET GN.MD. TOPLAMI Polis Merkezi Amirliği İkmal 1987K İnşaatı İnşaat İÇİŞLERİ BAKANLIĞI TOPLAMI Marmara Hükümet 1985K Konağı İnşaat JANDARMA GENEL KOM. TOPLAMI Jandarma Genel 1987K Kom. Hiz.Bin. Ve Tes. Etüt-Proje+İnşaat Jandarma Genel 1987K Kom. Hiz.Bin. Ve Tes. Etüt-Proje+İnşaat Jandarma Genel 1987K Kom. Hiz.Bin. Ve Tes. Etüt-Proje+İnşaat

109 1987K K Jandarma Genel Kom. Hiz.Bin. Ve Tes. Etüt-Proje+İnşaat Jandarma Genel Kom. Hiz.Bin. Ve Tes. Etüt-Proje+İnşaat GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI TOPLAMI K Ayvalık V.D.M.Hiz.Bin. Etüd-proje+inşaat CEZA İNF.KUR.TUTUKEV. İŞ Y.K.. TOPLAMI K Gönen Adalet Binası Etüd-Proje-İnşaat Bandırma Ceza 1983K İnfaz Kurumu Etüd-Proje-İnşaat Burhaniye Ceza 1983K İnfaz Kurumu Etüd-Proje-İnşaat Adalet Binası ve 2011K Lojman G.O. Onarım Bandırma Cezaevi 2011K Genel Onarımı Onarım Burhaniye Cezaevi 2011K Genel Onarımı Onarım Cezaevi Genel 2011K Onarımı Onarım SAHİL GÜVENLİK KOMUTANLIĞI TOPLAMI K SG Ayvalık Grup Kom.Bina ve Tesis İnş. Etüt-Proje+İnşaat SG Bandırma Grup Kom.Bina ve 1996K Tes.İnş. Etüt-Proje+İnşaat SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI TOPLAMI Zeytin Ve Zeytin Ürünleri İşleme 1987K İhtisas Osb 50 HA (6 250) (5) 1987K Gönen (Deri) Osb ARITMA (150 HA) (8 250) (400) BALIKESİR ÜNİ. TOPLAMI Merkezi Araştırma 2010K Laboratuvarı İleri Araşt., Mak-Teçh

110 2011K İnş. (3190 m2) Rektörlük Bilimsel Araştırma Projeleri İleri Araşt., Mak-Teçh İLLER BANKASI GN.MD. TOPLAMI Avşa İçmesuyu 1993K Projesi Art K K (14 550) (14 325) (225) - Küçükköy Kanalizasyon Projesi Arıtma (19 456) (13 306) (5 250) - Altınova Kanalizasyon Projesi Arıtma (3 963) (3 888) (75) BALIKESİR İlinin muhtelif iller kapsamındaki kamu yatırımlarından bazıları olup, il toplamına dahil değildir B İnşaat İşleri İnşaat D D E E E (3 075) (3 075) (300) (300) Bandırma DGKÇS - İÇDAŞ 2 - Lapseki EİH 380 kv Ezine-Akçay- Edremit 2 - Ayvalık EİH 154 kv Balıkesir-Susurluk- Karacabey BY 86 Km Aliağa-Ayvalık- 14.Bl.Hd. BY 132 Km Balıkesir- Dursunbey- Harmancık-Tavşanlı 1A 140 Km., BY 47 Km (Balıkesir Çevreyolu Dahil) 1964E Akhisar-Sındırgı 57 km 1A E Tavşanlı-Emet- Simav 85 km 2A Bursa - Balıkesir 2011E D.Y. Karayolu Kam E (Anadolu Oto Km. Otoyol

111 2010E E E E ve Mütemmimleri Terminal sistemleri temin tesis ve mod. Makina-Teçhizat Test ve ölçü cihazları, avadanlık, anten, Makina-Teçhizat güç kaynakları, klima sinevizyon ve aksesuarları vs. 2010E XRay Cihazları İnşaat Mak. Teç E CCTVCACS Sistemleri Don. İnşaat Mak. Teç E E E D.Ovası)Ayr.- Müşavirlik Orhangazi-Bursa- Balıkesir- İzmir(İzmit Körfez Köp.Dahil) Seyrüsefer Yardımcı Sistemleri Montajı Makina-Teçhizat Konturpua ve Shelter vb. Temin ve Tesisi VHF/UHF Hava Yer Haberleşme Sistemleri Makina-Teçhizat Bandırma-Bursa- Ayazma-Osmaneli 190 km Yüksek Standartlı Lojistik Kurulması Demiryolu Yapımı Müşavirlik ve Kontrollük Hizmetleri Merkez Demiryolu Alt ve Üstyapı, Hat Tevsiatı, İnşaat İş., Makina-Teçhizat Temini İle Demirbaş Alımı Elektrifikasyon, Sinyalizasyon Elekt., Sin. ve Telekom

112 * ve Telekomünikasyon Tesisleri Yapımı Tesisi Yapımı, Altyapı ve Altyapı İyileştirmesi İyileştirmesi - Bandırma- Balıkesir-Manisa- Menemen Eskişehir-Kütahya- ( ) ( ) (20 692) ( ) ( ) (19 903) Balıkesir Kayseri- Boğazköprü- Ulukışla-Yenice, (77 711) ( ) (15 542) Mersin-Yenice- Adana-Toprakkale - Kayaş-Irmak- Kırıkkale-Çetinkaya E Yol Yatırımları Trafik Güvenliği, Yol K Bakım Bina ve Tesisleri, Teçhizat Alımı, Hemzemin Geçit Düzenlemesi,Takviye Pozu, Ray Kaynağı, Makas Yenilemesi, Yol İyileş- tirmesi, İstasyonlarda Hat Uzatmaları, II. Hat Yapımı, Varyant ve Kurp Düzenlemeleri,Tünel Köprü ve Menfez Yenilemesi, Hat ve Tesis İhatası 1/ Ölçekli Çevre D. P. Y. Etüt-Proje BALIKESİR İLİNİN MUHTELİF İLLER KAPSAMINDAKİ YATIRIMLARI TOPLAMI Kaynak: 112

113 12.3. ÇANAKKALE YÜRÜRLÜKTEKİ ÜST ÖLÇEKLİ PLANLAR 1) Güney Çanakkale Kıyı Kesimi Çevre Düzeni Planı: tarihinde onanmış olan bu plan, Ayvacık İlçesi Küçükkuyu Belediyesi sınırı ile Merkez İlçe İntepe Belediye sınırı içinde yapılmış ve iki ilave planla değişikliğe uğramıştır. Takribi km² lik bir alan kaplayan plan, kapsadığı 3 ilçenin % 56 sına tekabül etmektedir. Birinci plan değişikliğinde Küçükkuyu Beldesi sınırları içerisinde kalan tarımsal niteliği korunacak özel mahsul alanları turizm ve ikinci konut alanına dönüştürülmüştür. Harita 12.9: Güney Çanakkale Kıyı Kesimi Çevre Düzeni Planı İkinci plan değişikliğinde ise İntepe Belediyesi sınırları içerisinde kalan tarımsal niteliği korunacak özel mahsul alanları kentsel gelişme alanına dönüştürülmüştür. Güney Çanakkale Kıyı Kesimi Çevre Düzeni Planında 5 ana hedef belirlenmiştir. Bunlar; 1. Bölgenin önemli bir kısmını ve doğal niteliğini oluşturan özel mahsul, orman alanları ve diğer arazi kullanışları ile yapılanmaya açılan alanlar arasındaki koruma-kullanma dengesini sağlamak, 113

114 2. Ülke ölçeğinde önem arz eden arkeolojik, doğal ve kentsel sit alanlarını korumak, 3. Turizm sektörünü destekleyici mevcut talepler ile turistik potansiyele sahip mevcut yerleşmeler ve yörelerde, sağlıklı ve planlı gelişmeleri yönlendirici kararlar üretmek, 4. Yörede yer alan ve su ürünleri açısından önem taşıyan alanları korumak, 5. Mevcut yöresel karakterlerin korunması ve devamının sağlanması ile yörenin mimari değerlerinin ve tabii karakterinin korunması olarak sayılabilir. Bu planlama alan olarak, kuzeyde Çanakkale Belediye sınırı ile sınırlanmış olup, güneydoğuda Kepez, İntepe, Kumkale, Mahmudiye, Geyikli, Ezine, Gülpınar ve Küçükkuyu yerleşmelerini ve Çanakkale Valiliği denetimindeki bir kısım alanı kapsamaktadır. Ayrıca planlama alanında, Behramkale Turizm Merkezi, Ezine-Kestanbol Kaplıcası Turizm Merkezi, Behramkale-Kadırga Koyu Turizm Merkezi ve Küçükkuyu Turizm Merkezi olmak üzere 4 adet turizm merkezi bulunmaktadır. 2) Karabiga-Gümüşçay Çevre Düzeni Planı: tarihinde onanmış olan bu plana, 12 Ocak 1998 tarihinde no lu planla maddesi ilave edilmiştir. Planlama alanı; Biga İlçesi Karabiga ve Gümüşçay Belediye sınırlarını, Gümüşçay ve Biga-Aksaz Mücavir Alanları yanında belediye ve mücavir alan sınırlarının dışında kalan, Çanakkale Valiliği denetiminde kalan bir kısım alanı kapsamaktadır. Takribi 301 km² lik bir alanı kaplayan plan, Biga İlçesinin % 22 sine tekabül etmektedir. Harita 12.10: Karabiga-Gümüşçay Çevre Düzeni Planı 114

115 Planın hedefi, yörede yer alan turizm ve ikinci konut tekliflerinin yönlendirilmesi ve plan alanına giren kıyının Su Ürünleri Açısından Korunması Gerekli Alanlar kapsamına girmesinden dolayı bu yöreyi korumaktadır. Ayrıca bu planda yer alan hassas bölgelerin (tarımsal niteliği korunacak alanlar, makilik-fundalık alanlar, orman alanları ve su ürünleri açısından korunması gerekli alanlar) kapladıkları geniş alanlara bakıldığında, kıyının bazı bölgelerine önerilmiş turizm ve ikinci konut gelişim bölgeleri göze çarpmaktadır. 3) Kuzey Çanakkale Çevre Düzeni Planı: Bu plan tarihinde onanmış olup, bahse konu planlama; batıda Çanakkale Belediye sınırı, doğuda Karabiga-Gümüşçay Çevre Düzeni Planı sınırı arasında kalan ve Umurbey, Lapseki ve Çardak Belediyeleri ile Çanakkale Valiliği denetimindeki bir kısım alanı kapsamaktadır. Planlama alanı yaklaşık 441 km² olup kapsadığı ilçelerin toplam yüzölçümünün % 16 sına karşılık gelmektedir. Harita 12.11: Kuzey Çanakkale Çevre Düzeni Planı planla; Bu planın kapsadığı alanın özelliklerine bağlı olarak gelişen dört ana hedefi bulunmaktadır. Bu 1. Bölgenin önemli bir kısmını ve doğal karakterini oluşturan tarımsal niteliği korunacak alanlar, orman alanları, sulama havzaları ve diğer arazi kullanımları ile yapılanmaya açılan alanlar arasındaki korumakullanma dengesini sağlamak, 2. Turizm sektörünü destekleyici mevcut talepler ile turistik potansiyele sahip mevcut yerleşmeler ve yörelerde, sağlıklı ve planlı gelişmeleri yönlendirici kararlar üretmek, 3. Kentsel ve kırsal yerleşim alanlarının düzenli gelişmelerini sağlamak amacıyla ihtiyaç duyulan gelişme alanlarını belirlemek, 4. Yörede bölge ölçeğinde önem arz eden su ürünleri alanlarının doğal ve kültürel kaynaklarının korunması hedeflenmektedir. 115

116 4) Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı ve Saroz Körfezi Çevre Düzeni Planı: tarihinde onanmış olan bu plana çeşitli geçici ve ilave maddeler eklenmiştir tarihinde onanan geçici madde uyarınca; Milli Park sınırları içinde, tarımsal niteliği korunacak alanlar ve orman alanları içinde kalan özel mülkiyete konu olan alanlarda, Gelibolu Tarihi Milli Parkının Geliştirilerek Tamamlanmasına ilişkin uluslararası yarışmanın sonuçlanması ve sonuçlarının çevre düzeni planına yansıtılmasına kadar bu planın ilgili maddeleri uygulanmayacaktır hükmü getirilmiştir. 14 Nisan 2000 tarihinde onanarak yürürlüğe giren değişikliklerle, 1/ ölçekli çevre düzeni planı içerisinde yapılacak 1/5.000 ve 1/1.000 ölçekli planların yapımına ilişkin düzenlemeler yanında İkinci Konut Yerleşme Alanı ve Seyrek Yoğunlukta İkinci Konut Yerleşme Alanlarına ilişkin yeni yapılaşma koşulları getirilmiştir. Yaklaşık 1249 km² alanı kapsayan planlama bölgesi, bölgedeki iki ilçenin %96 sını kapsamaktadır. Harita 12.12: Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı ve Saroz Körfezi Çevre Düzeni Planı Planlama alanı; Gelibolu Milli Parkı, Eceabat, Gelibolu, Bolayır, Kavak, Evreşe Belediyeleri ve mücavir alanları ile Edirne ve Tekirdağ İl sınırlarına dayanan Çanakkale Valiliği denetimindeki alanları kapsamaktadır. Bu planla; ülke ve uluslararası ölçekte önem arz eden Gelibolu Tarihi Milli Parkının bir bütün olarak korunması ve gelecek kuşaklara en iyi şekilde aktarılması, Yarımada bütünündeki tarihi, doğal, arkeolojik kentsel sit alanlarının korunması, bölgenin doğal karakterini oluşturan orman, tarım, sulama alanları ve diğer arazi kullanımları ile planda yapılanmaya açılan alanlar arasında koruma-kullanma 116

117 dengesinin sağlanması, turizm sektörünü Yarımada bütününde destekleyici mevcut talepler ile turistik potansiyele sahip mevcut yerleşmeler ve yörelerde sağlıklı ve planlı gelişmesini yönlendirici kararların üretilmesi, kentsel yerleşme alanlarının düzenli gelişmelerini sağlamak amacıyla gereksinme duyulan gelişme alanlarının açılması hedef alınmıştır. 5) Gökçeada Çevre Düzeni Planı Harita 12.13: Gökçeada Çevre Düzeni Planı Gökçeada Çevre Düzeni Planı dönemin Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından 1984 yılında onaylanmıştır. Planın temel amaçları arasında bölgenin sahip olduğu doğal, tarihi, kültürel değerleri koruma kullanma dengesi çerçevesinde gelecek nesillere aktarılması bulunmaktadır. Ayrıca adanın sahip olduğu tarihi ve doğal güzelliklerinin; akılcı politikalar eşliğinde bölge ekonomisine katkı sağlayıcı yatırım ve teşvikler ile birlikte dengeli bir şekilde değerlendirilmesi de temel amaçlardandır. 117

118 6) Bozcaada Çevre Düzeni Planı Harita 12.14: Bozcaada Çevre Düzeni Planı Planlama alanı ilçenin tüm yüzölçümünü yani 44 km² yi kapsamaktadır. Plan tarihinde ilgili bakanlık tarafından onaylanarak yürürlüğe girmiştir. Planın amaçları arasında adanın doğal, tarihi ve arkeolojik değerlerini; korumacı yaklaşımlar ile gelecek nesillere taşımayı amaçlamıştır. Adanın tamamı doğal, arkeolojik sit alanları ile kaplıdır. Bozcaada merkezi yerleşme dışında, adanın güney, güney- batı yönünde gelime konut, turizm alanları ve bağ bahçe nizamında alanlar önerilmiştir. Merkezi yerleşme alanında; batı yönünde lineer büyümesi öngörülmüştür. 7 ) Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı Uzun Devreli Gelişim Planı Gelibolu Yarımadası TMP, 1958 yılından günümüze kadar ilan edilmiş toplam 35 adet milli park arasında, özel kanun a sahip tek milli park olarak da ayrı bir öneme ve konuma sahiptir. TBMM de tarihinde 4533 sayı ile kabul edilen ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı Kanunu nun amacı; 1915 Çanakkale deniz ve kara muharebelerinin cereyan ettiği Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkının tarihi, kültürel değerleri ile orman ve bitki örtüsünün korunması, geliştirilmesi ve yönetimine ilişkin esas ve usullerin düzenlenmesi ile Türk vatan savunmasının ve doğanın güzel bir örneği olarak uluslararası barışa hizmet etmesi için dünya uluslarına tanıtılmasıdır sonunda başlatılan UDGP çalışmalarının 2001 yılında bitirilmesi hedeflenmiş ancak, çeşitli nedenlerle oluşan gecikmeler nedeniyle hedeflenen tarihte bitirilememiştir. Çalışmalar ODTÜ Planlama Bürosu tarafından tamamlanmış ve UDGP, 2873 sayılı Milli Parklar Kanununun 4 üncü Maddesi uyarınca ilgili bakanlıkların olumlu görüşleri alınarak 23 Aralık 2003 tarihinde bakanlıkça onaylanıp yürürlüğe konmuştur. 118

119 Harita 12.15: Gelibolu Yarımadası Uzun Devreli Gelişim Planı Gelibolu Yarımadası UDGP nın amacı, 1915 Çanakkale Deniz ve Kara Muharebelerini ve bu muharebelerin ulusumuz ile diğer uluslar açısından önemini ziyaretçilere en etkili biçimlerde sergilemek ve anlatmak; sürdürülebilir bir koruma ve kalkınma dengesi oluşturarak planlama bölgesi içinde yaşayan nüfusun üretim ve hizmet faaliyetlerini, arazi kullanımlarını, yerleşme ve yapılaşma taleplerini, planının (tarih, arkeoloji, kültür ve doğal) kaynak değerlerinin korunmasına destek olacak şekilde yönlendirip, biçimlendirmek ve her parçasında barış üst kimliğini ortaya koyabilmektir. Dolayısıyla, barışa adanmak ve ulusumuz adına tüm insanlığa armağan edilmek durumunda olan Gelibolu Yarımadası UDGP de temel vurgu tarih kaynak değerleridir. Benzer şekilde, planlama bölgesi içinde yaşayan nüfusun refah düzeyinin yükseltilmesi, yani toplumsal kalkınması da vazgeçilemez bir gereklilik olarak belirlenmiş. Ama bu gereklilik hiç bir şekilde planın kaynak değerlerinin korunması, anlatılması ve sergilenmesi gerekliliğinden daha önemli ya da öncelikli değildir. Böyle olunca, mevcut durum tespitlerinde izlenecek önem ve öncelik sırası kendiliğinden ortaya çıkmaktadır. Bu öncelik sırası: 1-İsim, sınır, kimlik, 2-Tarih, kültür 3-Arkeoloji, 4-Doğal çevre, 5-Toplum, 6- Yerleşme, yapılaşma ve alan kullanımı, 7-Ulaşım, dolaşım, 8-Altyapı, 9-Yönetim (alan yönetimi) şeklinde sıralanmıştır. UDGP nin onaylanmasından sonra Gelibolu Yarımadası TMP uygulamalarına 2004 yılı 119

120 başında hız verilmiş ve 1915 Çanakkale Deniz ve Kara Muharebelerinin 90 ıncı yılı olan 2005 te önemli oranda hayata geçirilmesi hedeflenmiştir. Öncelikle Kilye Koyunda bir Ana Tanıtım Merkezi inşa edilmiştir. Bahse konu merkez; açık ve kapalı sergi mekânları, kütüphane, sinema ve konferans salonu, toplantı salonları, kafeterya ve diğer kolaylık ünitelerini kapsayan büyük bir tesistir. TMP ı ziyaret eden yerli ve yabancı ziyaretçilerin, TMP ın kaynak değerleri, ziyaret amaçlarına uygun tur seçenekleri ve ziyaret güzergâhları, ziyaret biçimi ve kuralları ile ziyaretlerle ilgili altyapı ve destek hizmetleri konularında bilgilendirilmeleri bu merkezde yapılmaktadır. Şehitlerimize saygının bir gereği olarak, şehitliklerin ihyası ve asıl yerlerinde yeniden düzenlenmesine öncelik verilmiş; Gerçek Şüheda Kabristanları nın İhyası ve Çanakkale Şehitleri Coğrafyası projeleri, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü nün öncelikle uygulamaya koyduğu projeler olmuştur. Ziyaretlerin ve törenlerin sağlıklı ve düzenli yapılabilmesi için, TMP dâhilindeki yolların standartları, UDGP de belirtilen esaslara uygun olarak yükseltilmiştir. Bu kapsamda mevcut yolların altyapıları tamamlanarak asfaltlanmıştır. Ayrıca, UDGP de öngörülen yerlerde otoparklar düzenlenmiştir. Bunların yanı sıra; katı atık ve düzenli çöp depolama merkezi, TMP içindeki köylerin koruma amaçlı imar planları, kalelerin ve tabyaların restorasyonu, Abide rölyeflerinin tamamlanması ve bakımı, köylülerin ürünlerini pazarlayabilecekleri satış stantları, TMP logosu, vb. birçok proje uygulamaya konulmuştur. Öte yandan, UDGP nin ve İdarenin öncelik verdiği ve özel uzmanlık gerektiren 8 adet ana plan ile 10 adet proje paketinin elde edilerek süratle uygulamaya konulabilmesi amacıyla, danışmanlık hizmet alımı yapılmıştır. 8 ) Troya Tarihi Milli Parkı Uzun Devreli Gelişme Planı Troya Antik Kenti ve çevresi; Milli Savunma, Bayındırlık ve İskan, Kültür, Turizm ve Çevre Bakanlıklarının uygun görüşlerine dayanan Orman Bakanlığının tarih ve 2743 Sayılı yazıları üzerine, 2873 Sayılı Milli Parklar Kanununun 3. Maddesine göre, tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile Troya Tarihi Milli Parkı olarak belirlenmiştir. Milli Parkın en önemli kaynak değeri olan Troya Arkeolojik Kenti 02/12/1998 tarihinde 849. sırada kültürel miras olarak Dünya Miras Listesine dahil edilmiştir. Ayrıca Troya Tarihi Milli Parkının Uzun Devreli Gelişme Planı 2004 yılı Haziran ayı içinde ilgili bakanlıkça onaylanmıştır. Harita 12.16: Troya Tarihi Milli Parkı Uzun Devreli Gelişme Planı 120

121 Yaklaşık 180 Km2 lik Milli Park alanı içinde ve milli parka yakın bölgedeki yerleşim merkezleri aşağıda belirtilmiştir. Milli Park ta arkeolojik yöre merkez olarak alınmıştır. Sınırlar batıda Ege Denizi, kuzeyde Çanakkale Boğazı, doğuda Çanakkale Devlet Karayolu, güneyde ise teklif edilen park tur yolu ile tespit edilmiştir PROJELER VE YATIRIMLAR 2012 Yılı Yatırım Programına göre Çanakkale İlinde, TL proje bedelli 247 adet projenin 2012 yılı ödeneği TL dir yılı harcaması TL olup, %7 nakdi gerçekleşme sağlanmıştır. Ulaştırma Sektöründe: Karayollarının Çanakkale-Lapseki-Biga-Bandırma, Gelibolu-Korudağı, Havran-Edremit-Ayvacık, Çanakkale-Ezine-Ayvacık bölünmüş yol çalışmaları, Biga-Çan-Yenice, Çanakkale-Çan yol yapım çalışmaları devam etmektedir. Proje tamamlandığında bölgedeki genel aksların bölünmüş yol kalitesine ulaşması hedeflenmektedir. Yatırım programında 2012 yılında karayolları yatırımlarına TL ödenek öngörülmüştür. Karayolları Genel Müdürlüğünce Çanakkale iline; 2012 yılında 32 km. bölünmüş yol yapımı, 27 km. BSK yapımı, 194 km. asfalt çalışması yapımı ile 4 köprü yapımı hedeflenmiştir. Kınalı-Tekirdağ-Çanakkale-Savaştepe Otoyol yapım projesi devam etmekte olup, Boğaz Geçişi Projesi tetkik edilerek, güzergâh alternatifleri içinde Gelibolu ile Lapseki ilçeleri arasındaki Sütlüce Şekerkaya geçişi uygun bulunmuştur. Gebze- İzmir Otoyol Projesine bağlanacak olan proje Asya ile Avrupa arasını bağlayacak ikinci proje olma özelliği taşımaktadır. Hava ulaşımı kapsamında da il Merkezinde bulunan havaalanının kapasitesinin arttırılması için geliştirilen TL proje bedelli yatırımın 2012 yılı ödeneği TL dir. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından hazırlanan Turizm Strateji 2023 belgesinde Çanakkale Merkez Havaalanı nın uluslar arası uçuşlara açılması önerilmektedir. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından hazırlanan Turizm Strateji 2023 belgesinde, Çanakkale ye Kruvaziyer Liman yapım önerisi bulunmaktadır. Ayrıca aynı strateji belgesinde; Geyikli, Bozcaada, Gökçeada ve Saros Körfezi için Yat Limanı önerilmektedir yılı yatırım programında ilde ulaştırma sektörü için toplamda TL ödenek öngörülmüştür. Tarım Sektöründe: DSİ nin projelerinden olan, Bayramiç-Ezine-Kumkale Ovaları sulama inşaatı çalışmaları, Umurbey Ovası sulama inşaatı, Ayvacık Ovası sulaması, Lapseki-Bayramdere Ovaları Sulaması, Çokal Barajı inşaatı devam etmektedir. Bayramdere Barajı inşaatı 2011 yılında tamamlanmıştır. Projelerin tamamının tamamlanması ile Çanakkale ilinde ha alan sulanabilecektir yılı yatırım programında ilde DSİ yatırımlarına toplam TL ödenek öngörülmüştür.2012 yılı yatırım programında ilde tarım sektörü için toplamda TL ödenek öngörülmüştür. 121

122 Tablo 12.3: Çanakkale İli Sulama Projeleri Çanakkale Bayramiç-Ezine Kumkale Ovaları Sulaması 1- PROJENİN YERİ 2- AMACI Kuzey Ege havzasında, Çanakkale ili sınırları içersinde yer almaktadır. Sulama 3- PROJE KARAKTERİSTİKLERi Bayramiç Barajı dipsavağı Su alma yapısı Sulama şebekesi şekli İletim kanalı Ana kanal uzunluğu Yedek kanal uzunluğu Tersiyer kanal uzunluğu Drenaj kanal uzunluğu Sulama alanı 4-FİZİKSEL GERÇEKLEŞME 5- PROJE UYGULAMA DURUMU Anakanal klasik+şebeke Kanalet m ha % 100 İnşatına 1991 yılında başlandı, 2011 yılı sonu itibariyle iş bitirilmiş olup, toplam ha alan sulamaya açılmıştır. Çanakkale Umurbey Ovası Sulaması 1- PROJENİN YERİ 2- AMACI Marmara havzasında, Çanakkale ili sınırları içerisinde ve Çanakkale Boğazının doğusunda yer almaktadır. Sulama 3- PROJE KARAKTERİSTİKLERi Umurbey Barajı dipsavağı Su alma yapısı Sulama şebekesi şekli İletim kanalı Ana kanal uzunluğu Yedek kanal uzunluğu Tersiyer kanal uzunluğu Anakanal klasik+şebeke borulu 825 m m

123 Drenaj kanal uzunluğu Sulama alanı 4-FİZİKSEL GERÇEKLEŞME 5- PROJE UYGULAMA DURUMU Çanakkale Ayvacık Ovası Sulaması 1- PROJENİN YERİ 2- AMACI m ha % 82 İnşatına 1998 yılında başlandı, 2011 yıl sonu itibariyle 3661 ha lık alanın 1275 ha ı 2010 yılında,1095 ha ı 2011 yılında olmak üzere toplam 2370 ha lık kısmı işletmeye açılmıştır yılı sonu itibariyle işin bitirilmesi planlanmaktadır. Kuzey Ege havzasında, Çanakkale ili Ayvacık ilçesi sınırları içerisindedir. Batısında Ege denizi, güneyinde Edremit körfezi, kuzeyinde ise Menderes proje alanı yer almaktadır. Sulama 3- PROJE KARAKTERİSTİKLERi Ayvacık Barajı dipsavağı Su alma yapısı Sulama şebekesi şekli Tamamı borulu şebeke İletim kanalı Ana kanal uzunluğu Yedek kanal uzunluğu Tersiyer kanal uzunluğu m Drenaj kanal uzunluğu Sulama alanı 4-FİZİKSEL GERÇEKLEŞME 5- PROJE UYGULAMA DURUMU Paşaköy ve Tuzla Ovaları Sulaması 828 ha % tarihinde ihale edilen ve Yılmaz TURGAN a verilen işe, tarihinde yer teslimi yapılarak başlanarak, 2010 yıl sonunda iş bitirilmiş olup kesin kabul aşamasındadır. Kuzey Ege havzasında, Çanakkale ili Ayvacık ilçesi sınırları içerisindedir. Batısında 1- PROJENİN YERİ Ege denizi, güneyinde Edremit körfezi, kuzeyinde ise Menderes proje alanı yer almaktadır. 2- AMACI Sulama 123

124 3- PROJE KARAKTERİSTİKLERi Su alma yapısı Ayvacık Barajı dipsavağı Sulama şebekesi şekli Tamamı borulu şebeke İletim kanalı Ana kanal uzunluğu m Sulama şebekesi uzunluğu m Tersiyer kanal uzunluğu - Drenaj kanal uzunluğu m Sulama alanı ha 4- FİZİKSEL GERÇEKLEŞME % tarihinde ihale 5- PROJE edilen ve Yılmaz TURGAN a verilen işe, tarihinde UYGULAMA yer teslimi yapılarak başlanılmış DURUMU olup, 2012 yıl sonunda Paşaköy sulamasında 540 ha alan sulamaya açılacaktır. Lapseki- Bayramdere Ovaları Sulaması 1- PROJENİN YERİ Marmara Bölgesinde, Marmara havzasında, Çanakkale iline yaklaşık 45 km uzaklıkta Lapseki İlçesinin Kuzeydoğusunda bulunmaktadır. 2- AMACI Sulama 3- PROJE KARAKTERİSTİKLERi Su alma yapısı Sulama şebekesi şekli Bayramdere Barajı dipsavağı Anakanal klasik, şebeke borulu İletim kanalı Ana boru uzunluğu - Sulama şebekesi uzunluğu Tersiyer kanal uzunluğu - Drenaj kanal uzunluğu Sulama alanı 4- FİZİKSEL GERÇEKLEŞME ha %

125 tarihinde ihale edilen ve MİTAŞ Proje İnş. Tekstil San. Ve Tic. A.Ş. verilen 5- PROJE UYGULAMA işe, tarihinde yer DURUMU teslimi yapılarak başlanılmıştır yıl sonu itibariyle işin bitirilmesi planlanmaktadır. Kaynak: Çanakkale ilinde tarımsal kaliteyi arttırmak ve verim oranlarını yükseltmek açmacı ile altyapıya yönelik arazi toplulaştırma ve sulama projeleri sürdürülmektedir. Çanakkale ilinde Biga Bakacak Köyü, Bayramiç ve Kumkale Ovası arazi toplulaştırma projeleri yapılmaktadır. Toplulaştırma projesi ile birlikte yaklaşık ha alanın düzenlemesi yapılacaktır. Tablo 12.4: Çanakkale İli Toplulaştırma Sahaları Sağlık Sektöründe: TOPLULAŞTIRMA SAHASI ALAN (ha) Biga Bakacak 1. Etap 75.3 Biga Bakacak 2 ve 3. Etap Kumkale Ovası Bayramiç Kaynak: Çanakkale Çevre Şehircilik İl Müdürlüğü Yatırım programında 2012 yılında sağlık yatırımlarına TL ödenek öngörülmüştür. Çanakkale 30 ünitelik Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi, Çan Devlet Hastanesi Ek Binası (Acil Servis, Diyaliz Ünitesi) 2011 yılı içinde tamamlanmıştır. Çanakkale Merkezde 400 yataklı Devlet Hastanesi, Ezine 100 yataklı Devlet Hastanesi yatırımları devam etmektedir. Son yıllarda çok sayıda ambulans ve 2 iki adet deniz ambulans botu ile ambulans helikopter de ilde hizmete başlamıştır. Enerji Sektöründe: Lapseki Gelibolu Denizaltı Kablosu Geçiş projesi ile il genelinde enerji hatlarını yer altına alma çalışmaları yatırım programındadır yılında enerji sektörü için toplam TL ödenek öngörülmüştür. İçdaş Termik santralinde enerji kapasitesinin arttırılması için 2013 yılına kadar doğalgaz ile üretim yapan yeni bir tesis için çalışmalara başlanmıştır. Ayrıca 2014 yılı için firma Biga RES projesini yatırım kararlarına almıştır. Turizm Sektöründe 2012 yılı yatırım programında turizm yatırımlarına TL ödenek öngörülmüştür. Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı Özel Projesi çalışmalarına devam edilmekte olup, proje kapsamında bu güne değin yaklaşık harcama gerçekleştirilmiştir. Çanakkale Babakale Kalesi Çevre Düzenlemesi Projesi Yapımı, Çanakkale Şehitler Abidesi Bakım Onarım İşi, Güzel Sanatlar Galerisi Onarım ve Restorasyon Projesi Yapım İşi, Mehmet Akif Ersoy Tiyatro Salonu Çatı Onarımı, Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı Kabatepe Simülasyon Merkezi Yapımı 2011 yılında tamamlanan belli başlı projelerdir. 125

126 Diğer Kamu Hizmetleri Sektöründe: 2012 yılı yatırım programında ilde diğer kamu hizmetleri sektörü için toplam TL ödenek öngörülmüştür. Eceabat Atıksu Arıtma Projesi, Ayvacık Küçükkuyu Kanalizasyon Şebeke Yapımı, Gelibolu Vergi Dairesi, Çanakkale Vakıf Öğrenci Yurdu İnşaatı 2011 yılında tamamlanan projelerdir. TOKİ tarafından önceki yıllarda tamamlanan Kepez Beldesi nde 144 konutluk ve 140 konutluk, Biga ilçesinde 224 konutluk ve 144 konutluk ve Ayvacık ilçesinde 64 konutluk, Kepez de 960 konut ve 24 derslikli ilköğretim okulu, 24 derslikli lise, ticaret merkezi, anaokulu, sağlık ocağı ve cami yapımından oluşan toplu konut projelerinin yanı sıra; 2011 yılında Gökçeada ilçesinde 72 konutluk askeri lojman, Çanakkale Merkezde 32 derslikli İlköğretim Okulu tamamlanmıştır. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından; Saros Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi Karasal ve Denizel Biyolojik Çeşitliliğin Tespiti Projesi Hizmet Alımı ihalesi açılmıştır. Bu proje ile sulak alan koruma bölgesi olan Saros Körfezi nin biyolojik altyapısı ortaya çıkarılacaktır. 126

127 Tablo 12.5: Çanakkale DPT Yatırım Programı YATIRIMI PROJE NO PROJE ADI KARAKTERİSTİK PROJE TUTARI D I Ş D I Ş (Bin TL) İŞİN BAŞLAMA BİTİŞ TARİHİ D I Ş TOPLAM KREDİ ÖZ KAYNAK TOPLAM KREDİ ÖZ KAYNAK TOPLAM ÇANAKKALE İLİ TOPLAMI TARIM SEKTÖRÜ TOPLAMI DEVLET SU İŞLERİ GN.MD. TOPLAMI A Menderes Çayı Depolama: 86,5 hm Sulama : ha 1993A Biga-Taşoluk Depolama: 88 hm Sulama : 9352 ha 1994A Çanakkale-Umurbey Depolama: 52,6 hm Sulama : 3661 ha 1994A Ege-Tuzla Depolama: 39 hm Sulama : 3419 ha Taşkın : 720 ha 1998A Lapseki-Bayramdere Depolama: 18,4 hm Sulama : 944 ha 1977A Küçük Su İşleri Depolama : 44,69 hm Sulama : 7086 ha Taşkın : 2 mah. 1 köy 1 ilçe TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI TOPLAMI A Gökçeada ve Bozcaada Tar.Kal.ve İsk.Prj. Prj.Yür.Gid.Mak.Teçh Yapı Tes.Büyük Onar. 127

128 ULAŞ.BAK.DLH İNŞAATI GN.MD. TOPLAMI A Babakale Balıkçı Barınağı İkmal İnşaatı İkmal İnş MADENCİLİK SEKTÖRÜ TOPLAMI MTA GN.MD. TOPLAMI B Çanakkale-Balıkesir Polimetal Maden Ara. Arama, Araştırma Trakya Endüstriyel 2010B Hammadde Aramaları Arama, Araştırma B Güney Marmara Bölgesi Kömür Aramaları Arama, Araştırma B Ç.kale-Balıkesir-Kütahya Kızgın Kuru Kaya Arama, Araştırma B KB Anad.Kabuk Yapısı Jeofiz.Yönt. Araşt. Jeol.-Jeofiz.Etüd,Araş TKİ GN.MD. TOPLAMI B ÇLİ Müdürlüğü İd.-Yen,Mak-Teç, Don.Yaz B ÇLİ Müdürlüğü Proje-İnşaat TPAO GN.MD. TOPLAMI Diğer Bölgeler Arama 2010B Projesi Jeolojik-Jeofizik Etüd B Denizler Arama Projesi Jeolojik-Jeofizik Etüd ENERJİ SEKTÖRÜ TOPLAMI T. ELEKTRİK İLETİM A.Ş.GN.MD. TOPLAMI D Lapseki-Sütlüce Denizaltı Kablosu 380 kv, 2x2000 mm2, km 128

129 ULAŞTIRMA SEKTÖRÜ TOPLAMI TCK GN.MD. TOPLAMI E Ayvacık-Küçükkuyu (Ayvacık-Hasanoba) Etüt- Pr. BY 12 km E Ayvacık-Küçükkuyu (Hasanoba- Küçükkuyu)Etüt-Pr BY 10 km E Eceabat-Gelibolu (Kamulaştırma) DY 40 km Ayvacık-Küçükkuyu Mevcut Sahil Yolu 2006E (Jeodezi) DY 17 km E Çanakkale-Ezine-Ayvacık 1A, BY, 70 Km E Biga-Çan-Yenice 2A,1A, BY, 62 Km E Çanakkale-Çan 1A 62 Km E Çanakkale-Lapseki BY 30 Km E Lapseki-Biga Ayr. BY 61 Km E Gökçeada Yolları 3A 99 km E Bozcaada Yolları 3A 43 km E Gelibolu-Eceabat BY 47 km E Ezine-Geyikli 2A 15 km E Ezine-Bayramiç 2A 14 km E Azmak Köprüsü 16 m E Çokaldı Köprüsü 25 m E Münipbey Köprüsü 29 m E Cumalı II Köprüsü 49 m E Ilgardere Köprüsü 25 m E Bigalıdere Köprüsü 16 m E Kavak Köprüsü 98 m E Lapseki Köprüsü 30 m E Biga Köprüsü 90 m E Şeytandere Köprüsü 24 m E Altikulaç Köprüsü 27 m E Taşlitepe Köprüsü 28 m

130 2003E Sarmisakçi Köprüsü 98 m E Ezine- 2 Köprüsü 56 m E Çan ( Pazar ) Köprüsü 121 m ULAŞ.BAK.DLH İNŞAATI GN.MD. TOPLAMI Bozcaada Limanı 2008E Geliştirilmesi İnşaatı DENİZCİLİK MÜSTEŞARLIĞI TOPLAMI E Böl. Md. ve Lim. Baş. Hiz. Bina. Bak. Ona. Bakım,Onarım DHMİ GN.MD. TOPLAMI Çanakkale Havaalanı 2004E İtfaiye Binası Yapımı İnş.Elk.Mek TURİZM SEKTÖRÜ TOPLAMI D.METEOROLOJİ İŞL.GN.MD. TOPLAMI Meteoroloji İstasyon 2009F Binası İnşaatı İnşaat ve Çevre Düzenlemesi ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI TOPLAMI F Gelibolu Y.adası Tarihi Milli Park Özel Etüd-Proje-Uygulama Projesi KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI TOPLAMI F Ayvacık İçmesuyu İsale Hatları Yapımı Proje-Uygulama-Altyapı F Gökçeada-Bozcaada Turizm Altyapı Proje-Uygulama-Altyapı Uygulamaları 2005F Ayvacık Atıksu Arıtma, Proje-Uygulama-Altyapı

131 Kanalizasyon Hatları ve Terfi Merkezi Yapımı TCK GN.MD. TOPLAMI F Ayvacık-Behramkale 2A, 19 Km VAKIFLAR GN.MD. TOPLAMI Murat Hüdavendigar 2008F Camii Eski Eser Onarımı KONUT SEKTÖRÜ TOPLAMI SAHİL GÜVENLİK KOMUTANLIĞI TOPLAMI G Lojman Yapımı 9 Daire Etüt+Proje+inş EĞİTİM SEKTÖRÜ TOPLAMI GENÇLİK VE SPOR GN.MD. TOPLAMI H Antrenman Spor Salonu İnşaat KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI TOPLAMI İlçe Kültür Merkezi 1976H Yapımı İnşaat İlçe Kültür Merkezi 1976H Yapımı İnşaat VAKIFLAR GN.MD. TOPLAMI H Eski Eser Onarımı Onarım,Restorasyon,Tadil a MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI TOPLAMI H Fen Lisesi 16 Ders.+300 Öğr. Pan H Anadolu Lisesi 16 Ders. (5691 m2) İlköğretim Okulları+Ek 2008H Derslik İnşaat

132 2008H H İlköğretim Okulları (TOKİ) MEB 32 Ders İ.O Ayvacık Lisesi Spor İnş.(MEB /699 Salonu m2) ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİ. TOPLAMI Çeşitli Ünitelerin Etüd 2010H Projesi Etüd-Proje ve Müş H Kampüs Altyapısı Yol,Su,El.D.gaz Dön.Sul Derslik ve Merkezi İnş.( m2)+D 2008H Birimler on H Muhtelif İşler B.On-Tad.,Mak.Teç.,Bil H Don.Yaz.Alt.Bak.On.,İd. (567) Yen.,Küt.Yay.Al.,Taşıt Açık ve Kapalı Spor Tesisleri İnş.(Güneş Enerjili Y.Olp Kap.Yüz.H Seyircili Gökçeada Spor Sal.) YURT-KUR GN.MD. TOPLAMI H Yurt İnşaatı 1000 Öğrencilik H Yurt İnşaatı 300 Öğrencilik SAĞLIK SEKTÖRÜ TOPLAMI HUDUT VE SAHİL.SAĞLIK GN.MD. TOPLAMI I Motorbot İskelesi İnşaat SAĞLIK BAKANLIĞI TOPLAMI I Devlet Hastanesi Ek B.(100 Yt m2) I Devlet Hastanesi Yeni Blok Y m I Devlet Hastanesi 400 Yt. ( m2) Ağız ve Diş Sağlığı Ek Bina(30 Ünit I Merkezi m2) I Aile Sağlığı (5 Hekimlik)

133 Merk.+Toplum Sağ.Merkezi ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİ. TOPLAMI Hastane İnşaatı ( I Yt., m2) Etüd-Proje+İnşaat I Muhtelif İşler Mak.-Teç.,Büyük On Taşıt Alımı DİĞER KAMU HİZMETLERİ SEKTÖRÜ TOPLAMI ADALET BAKANLIĞI TOPLAMI K Ayvacık Adalet Binası ve Lojman Genel Onarımı Onarım K Cezaevi Genel Onarımı Onarım JANDARMA GENEL KOM. TOPLAMI J.KRK.K.Lığı Hizmet 1987K Binası ve Tesisleri Etüt-Proje-İnşaat J.KRK.K.Lığı Hizmet 1987K Binası ve Tesisleri Etüt-Proje K İl J.K.ğı Hizmet Binası ve Tesisleri Etüt-Proje-İnşaat K J.Eğt.A.K.Lığı Erbaş ve Er Yatak. Ve Gazino B Etüt-Proje CEZA İNF.KUR.TUTUKEV. İŞ Y.K.. TOPLAMI K Çan Adalet Binası Etüd-Proje-İnşaat K Adalet Binası Etüd-Proje-İnşaat K Biga Adalet Binası Etüd-Proje-İnşaat Adalet Binası ve Lojman 2010K Genel Onarımları Onarım K Cezaevi Genel Onarımı Onarım SAHİL GÜVENLİK KOMUTANLIĞI TOPLAMI K SG Çanakkale Grup K.ğı Ep.+İnş

134 1996K K Bina ve Tesis İnş. SG Çanakkale Grup Kom.Teke İskele Yapımı Ep.+İnş SG Çan Grup Kom.Yüzer İskele Yapımı Ep.+İnş SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI TOPLAMI K Çanakkale biga OSB Yol kaplama (2 000) (1 000) ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİ. TOPLAMI Rektörlük Bilimsel 2010K Araştırma Projeleri İleri Araşt., Mak-Teçh Merkezi Araştırma 2010K Laboratuvarı İleri Araşt., Mak-Teçh., İnş.(2000m2) İLLER BANKASI GN.MD. TOPLAMI K Küçükkuyu Kanalizasyon Projesi Şebeke Eceabat Kanalizasyon 2005K Projesi Arıtma K (1 763) (1 313) (450) -Gelibolu Katı Atık Yönetimi Proje-İnşaat (4 909) (5 454) (2 170) (2 411) (2 282) (2 536) DİĞER BELEDİYELER TOPLAMI K Çanakkale Bölgesel Katı Atık Yön. Projesi İnşaat, Mak.,Teç ÇANAKKALE İlinin muhtelif iller kapsamındaki kamu yatırımlarından bazıları olup, il toplamına dahil değildir

135 1993A Gelibolu-Gökbüet Depolama: 204 hm D E ÇANAKKALE İLİNİN MUHTELİF Sulama : 8770 ha Sütlüce (İNTERFACE) kv, 2x3B 1272 Unimar Kablosu MCM (Toprak Teli Fiber Optikli) 145 km İstanbul ve Çanakkale Boğazı ile Marmara Etüd-Proje,Yapım Denizi Gemi Trafik Kontrol Sistemi - Biten İşler (60 333) (60 333) - Elektrik-Elektronik Sistemlerin Temini (23 941) (33 588) (23 941) (33 588) - Yazılım Güncellemesi ve Donanım Temini (9 600) (1 400) İLLER KAPSAMINDAKİ YATIRIMLARI TOPLAMI Kaynak: 135

136 13. ÇEVRE SORUNLARI PLANLAMA BÖLGESİ Planlama Bölgesi nin sahip olduğu potansiyeller nedeni ile gelişme hızı yüksektir. Bu gelişme hızının yüksek oluşu ekonomik faaliyet ve yatırımların bölge genelinde günden güne büyümesine ve gelişmesine neden olmaktadır. Ekonomik gelişme nüfus popülasyonunu da etkilemekte, gelişme eğilimi olan yerleşmelerde kentsel yoğunluğun artmasına neden olmaktadır. Bölgede yaşanan çevre sorunlarının başında; bölgede bulunan belediyelerde düzenli katı atık depolama tesislerinin ve atık su arıtma tesislerinin yetersiz olmasıdır. Atıkların bertarafında ki ilkel yöntemler toprak, su, hava kirliliğine neden olarak bölgedeki ekosistemler üzerinde olumsuz etki yapmaktadır. Faaliyet alanlarına ve kapladığı alanlar bakımından sanayi tesislerinin çok olduğu bölgede, münferit sanayi tesislerinin gelişmesine bağlı olarak endüstriyel kirlilik çevre sorunlarına neden olmaktadır. Yayılım alanlarının geniş olduğu sanayi alanları, bulundukları çevrede toprak, hava ve su kirliliğine neden olmaktadır. Özellikle sanayi alanlarının neden olduğu su kirliliği, çevre kirliliğinin olduğu bölgeden başka bölgelere de taşınması açısından bölge genelinde büyük sorunlara neden olmaktadır. Bunun bir göstergesi de; Çanakkale ilinin, döneminde su kirliliğinin birinci öncelikli olduğu iller arasında olmasıdır. 8 Planlama Bölgesi nin sahip turizm potansiyeline bağlı olarak kıyı alanlarında yaşanan turizm tesisi ve ikincil konut baskısının artması verimli tarım topraklarının ve zeytinlik alanların etkilenmesine neden olmaktadır. Artan ikincil konut baskısı altyapı yetersizliklerine neden olmakta ve özellikle atık suların denizlere ve derelere arıtmadan deşarj edilmesini sağlamaktadır. Kıyı alanlarında yaşanan bu kirlilik kumul ekosistemini ve deniz ekosisteminin etkilenmesine neden olmaktadır. Ayrıca turizm sezonunda artan yat ve tekne turizmi faaliyetleri de denize bırakılan atıklar nedeni ile ekosistemi olumsuz yönde etkilemektedir. Bölgede gözlemlenen diğer bir sorunda, kentleşme baskısı altında kalan nitelikli tarım topraklarının azalması ve kaçak yapılaşmadır. Özellikle su havzaları ve biyolojik açıdan önemli alanların çevresindeki kentleşme baskısı ve kaçak yapılaşma toprak kirliliği ve buna bağlı yer altı su kaynaklarının da kirlenmesine neden olmaktadır. Ayrıca bölgede faaliyetlerini gösteren madencilik şirketlerinin doğal çevre üzerinde etkisi büyüktür. Bulunduğu çevrenin ekosistemini değiştiren ve tüm değerli canlılara zarara veren madencilik sektörü, planlama bölgesinde en fazla zararı orman alanlarına vermektedir. Bölgede enerji faaliyet kollarında yenilenebilir enerji yatırımları her ne kadar büyük öneme sahip olsa da bölgede bulunan termik enerji santralleri hava kirliği başta olmak üzere toprak ve su kirliliklerine neden olmaktadır. Bölgeye yapılan büyük ölçekli ulaşım, sanayi, enerji ve madencilik yatırımları, doğal çevrenin mevcut altyapısını etkilemektedir. Doğal denge içerisinde büyük öneme sahip olan habitatlar arası etkileşim ve besin zincirindeki hassas denge, büyük yatırım faaliyetleri nedeni ile etkilenmekte ve yaşamsal sürekliliğini tehlikeye atmaktadır. Planlama Bölgesi nin sahip olduğu hassas ekosistemler açısından önemli alanlara sahiptir. Milli parklar, sulak alanlar, tabiat parkları bakımından çok sayıda özel statülü alana sahip olan bölgede, yaşanan çevre sorunları bu hassas korunması gereken alanları da etkilemektedir. Bölgenin ekolojik ve biyolojik altyapısını oluşturan özel statülü alanlarda yaşanan; kentleşme baskısı, turizm faaliyetlerindeki artış, tarım faaliyetleri, endüstrileşme ve denetim mekanizmalarında yaşanan eksiklikler gibi sorunlar doğrudan hassas ekosistemleri yani bölgenin hayat kaynağını etkilemektedir. 8 ÇOB

137 13.2. BALIKESİR Balıkesir ilinde çevre sorunları; hava kirliliği, su kirliliği, toprak kirliliği ve gürültü kirliliği gibi ana başlıklarda değerlendirilmiştir. Ayrıca ilde bulunan doğal alanların bozulma nedenleri ve bölgeye yapılan yatırımların doğal denge üzerinde yaptığı bozulmalarda bu bölümde değerlendirilmiştir Hava Kirliliği Atmosferik hava kirleticilerin insan sağlığı ve çevreye olumsuz etkileri bilinmektedir. Global olarak, başlıca antropojenik hava kirleticiler kent merkezlerinde yoğunlaşmıştır. Trafik, endüstri ve ısınma sistemleri kentsel hava kirliliğinin başlıca kaynaklarıdır. Meteoroloji, topografik yapı ve kent yerleşimleri hava kirleticilerinin dispersiyon, depolanma ve kimyasal dönüşüm süreçlerine etki eden önemli faktörlerdir. Çeşitli hava kirleticilerinin çevreye ve insan sağlığına olumsuz etkileri bilinmektedir. Her bir hava kirleticinin etki süresi, konsantrasyonu ve diğer karakteristiklerine bağlı olarak insan sağlığı üzerinde etkileri olmaktadır. İnsanlar üzerindeki klinik çalışmalarda ozon, SO 2, partikül madde (PM), NO x gibi kirleticilerin ve polen gibi biyojenik antijenlerin solunum yolu hastalıklarını arttırdığı rapor edilmiştir. 9 Pek çok epidemiyolojik çalışmada özellikle astım gibi kronik solunum sistemi hastalığına çevresel hava kirliliğinin olumsuz ektisi olduğu kabul edilmektedir. 10 Balıkesir Akdeniz iklimi ile Karadeniz iklimi arasındaki geçiş bölgesinde bulunmaktadır. Bu nedenle her iki iklimin özelliklerini yer yer görmek mümkündür. Ege kıyıları yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve genellikle yağışlıdır. Marmara kıyılarında ise Karadeniz ikliminin etkisiyle yazları nispeten serin geçmektedir. Kıyıdan iç kesinlere doğru iklim karasallık eğilimi göstermekte ve kışlar soğuk geçmektedir. İç kesimlerde kışın soğuk dönemlerde etkili sis olayları zaman zaman % oranlarında nemliliğe sebep olmaktadır. Soğuk dönemlerde yüksek basınç, düşük sıcaklıklar nedeniyle fazla yakıt tüketimi ve beraberinde görülen sis olayları ağır hava kirliliği epizotlarının yaşanmasına sebep olmaktadır. Balıkesir ili kış aylarında özellikle ısıtmadan kaynaklı hava kirliliğinin etkisi altındadır ve kış dönemi SO 2 ve toplam partikül madde (PM) değerleriyle il merkezi kirliliği I. Grup Kirli İller arasında yer almıştır. Konvensiyonel SO 2 ve PM ölçümlerinin yapıldığı uzun yıllar boyunca Balıkesir il merkezi kış sezonu kirlilik seviyeleriyle genellikle sınır değerlerin üzerinde ve Türkiye genelinde en kirli iller arasında yer almıştır. Kent merkezinde yaşanan bu kirlilik tablosuna, ısınma, sanayi ve trafik kaynaklarının yanı sıra, topografik yapı, kent yerleşim planı ve olumsuz meteorolojik şartlar da katkıda bulunmaktadır. Kent merkezinin çanak şeklinde yapısı, kış aylarında hakim rüzgarların azalması, yüksek basınç ve hava sıcaklıklarının düşmesi, yüksek nemlilik ve sık görülen sisli günler kirlilik etkisinin arttırmaktadır dönemine ait 17 yıllık hava kirleticileri (PM, SO 2 ) dağılım grafiği Şekil 13.1 de verilmiştir. 17 yıllık gözlem sonuçlarından SO 2 trendinin azalma eğiliminde PM trendinin de artma eğiliminde olduğu görülmektedir. SO 2 17 yıllık dönem içerisinde oldukça değişkenlik göstermiştir. Maksimum ve minimum değerler arasındaki fark oldukça yüksektir ki, bu değişim dönemsel epizotların yaşandığı anlamına gelmektedir döneminde PM konsantrasyonları SO 2 nin aksine bir artış göstermiştir. PM konsantrasyonları da yıllar arasında değişkenlik göstermiştir. Zaman zaman pik değerlerin ölçüldüğü günler olmakla birlikte ölçümlerin büyük bir bölümü sınır değerlerin altındadır. Ancak PM için genel 9 Moshammer and Neuberger, 2003; Martonen and 2003; Helander, 1997; Monn, Williams, 2000; Alberini and Krupnick,

138 artış trendi önemlidir. Bu artışın önemli kaynakları arasında kentteki araç sayısının artması gösterilebilir. Grafik 13.1: dönemi (a). SO2, (b). TPM Günlük Ortalama Ve Trendleri Kükürt Dioksit (SO2) Konsantrasyon mg/m 3 7/1/1996 2/20/ /12/1997 6/3/1998 1/23/1999 9/14/1999 5/5/ /25/2000 8/16/2001 4/7/ /27/2002 7/19/2003 3/9/ /29/2004 6/20/2005 2/9/ /1/1996 3/24/ /15/1997 9/7/1998 5/31/1999 2/21/ /13/2000 8/6/2001 4/29/2002 1/20/ /13/2003 7/5/2004 3/28/ /19/ Konsantrasyon mg/m Partikül Madde (PM) Zaman Zaman Balıkesir Merkez ilçe dışında kalan alanlarda kentsel yerleşmelerin yoğun olduğu bölgelerde de hava kirliliğine rastlanmaktadır. Özellikle sanayi faaliyet alanlarının fazla olduğu ve nüfusun yüksek olduğu Bandırma İlçesinde; kış aylarında ısınma ve endüstriyel faaliyetler nedeni ile iklim şartlarına da bağlı olarak hava kirliği yaşanmaktadır. Hava kirliliği açısından 1. Grup ilçeler arasında bulunan Bandırma İlçesinde, sülfürik asit ve borik asit fabrikaları gibi kimyasal üretim yapan ve baca gazlarında zehirli partiküller barındıran fabrikalar ve imalat sanayi faaliyetleri sonucu atık gaz üreten fabrikalar hava kirliliğine neden olmaktadır. Bandırma, Gönen gibi kanatlı hayvan üretimi yapan tesislerin çok bulunduğu ilçelerde, üretim esnasında çıkan ağır hava özellikle kırsal kesimlerde hava kirliliğine neden olmaktadır. Ayrıca ilçede artan taşıt sayısına bağlı olarakta hava kirliliği oluşmaktadır. Balıkesir ilinde kırsal desene sahip ilçelerde ısınmadan kaynaklı hava kirliği dışında hava kirliliği kaynağı bulunmamaktadır. Özellikle kıyı alanlarında kış aylarında nüfusun çok az olması ve turizm faaliyetlerinin olması bu dönemde hava kirliliği oluşturmamasına rağmen kıyılarda oluşan hava kütlelerinin deniz ile dağlar arasında sıkışması sonucu hava kirliliği oluşmaktadır. Ayrıca yaz aylarında yaşanan turistik faaliyetler taşıt trafiğini arttırmakta ve hava kirliliğine neden olmaktadır Su Kirliliği Balıkesir ili toprakları Susurluk, Kuzey Ege ve Marmara havzalarının kesişim bölgesinde yer almaktadır. Sahip olduğu yer altı ve yer üstü su kaynakları bakımından önemli potansiyele sahip ilde; yer altı suları kirliliği, akarsu kirliliği, deniz kirliliği gibi su kaynaklarının kirlilikleri gözlemlenmektedir. Yer altı Su Havzaları Kirliliği Yeraltı suyu potansiyelinin büyük kısmı kullanılmakta olan ilde en önemli yeraltı suyu kaynağı olan Balıkesir yeraltı su havzası ile Manyas-Bandırma-Susurluk yeraltı su havzası içme, sulama ve kullanma amaçlıdırlar. Pamukçu ve Kepsut bölgelerinde de yeraltı su kaynakları içme suyu amaçlı kullanılabilinmektedir. Bunların yanı sıra ilde içme ve sulama amaçlı kullanılan diğer yeraltı su havzaları Dursunbey Su Çıktı Kaynağı, Gökçeyazı, Erdek ile Bigadiç-Sındırgı-Gölcük tür. 11 Bu havza içerisinde bulunan yer altı su kaynakları, kentleşme baskısı, sanayi faaliyetleri ve yoğun tarımsal faaliyetlere maruz kalmaktadır. Yer altı su havzası üzerinde yapılan faaliyetlerden kaynaklı kirlilikler, toprak emilimi ve yüzey suları vasıtası ile yer altı su havzalarının kirlenmesine neden olmaktadır. 11 Susurluk Havzası Koruma Eylem Planı 138

139 DSİ XXV. Bölge Müdürlüğü tarafından tespit edilen yeraltı su havzalarının su kaliteleri ile ilgili çalışmalar yine bu kuruluş tarafından gerçekleştirilmektedir. Balıkesir ilinin yeraltı su havzalarının su kalite sınıfları aşağıdaki tabloda verilmiştir. 12 Tablo 13.1: Balıkesir İli Yeraltı Su Havzalarının Su Kaliteleri Kaynak: BİÇOM, 2009 Sulama suyu kriterlerine göre; C1S1 çok iyi, C1S2-C2S2-C2S1 iyi, C1S3-C2S3-C3S3-C3S2-C3S1 kullanılabilir, C1S4-C2S4-C3S4-C4S4-C4S3-C4S2-C4S1ihtiyatla kullanımı gereken su sınıflarıdır. Bu kriter değerlerine göre Balıkesir ilinde ihtiyatla kullanılması gereken su sınıfı bulunamamaktadır. Balıkesir su havzalarındaki suların değerleri iyi ve kullanılabilir değerler arasında değişmektedir. Fakat ilin su havzalarındaki kirlilik baskısı, ilin su havzalarını tehdit etmektedir. Akarsu Kirliliği Balıkesir ili akarsu kirliliğinin de yoğun olarak gözlemlendiği bir bölgedir. Susurluk Havzası nı oluşturan ana nehir kolu Kütahya ili Simav ilçesi nden doğup, Sındırgı, Kepsut, Susurluk ve Karacabey ovalarından geçerek Marmara Denizi ne ulaşan Simav Çayı dır. Çay büyük yerleşim alanları, mezbahalar, yoğun endüstriyel ve tarımsal faaliyetler sonucu oluşan ve çaya deşarj edilen arıtılmış veya arıtılmamış atık suların etkisi altındadır. Çayın doğduğu yer olan Simav da yün yıkama sektörü yoğundur. Bu bölgede yer alan tüm firmaların atık su arıtma tesisleri mevcut olmasına rağmen deşarj izin belgeleri yoktur. Sındırgı Bölgesi nden Balıkesir iline giren Simav Çayı bu bölgelerde genelde evsel kirliliğe maruz kalmaktadır. Bölge halkı genelde geçimini tarım ve hayvancılıktan sağlamaktadır. Büyükbaş hayvancılığın daha yoğun yapıldığı bölgede belediyelere ait olan mezbahalar da çay için büyük bir baskı yaratmaktadır. Mezbahalarda arıtma tesisleri mevcut olmasına rağmen, arıtılması zor atık su karakteristiğine sahip kesimhane atık suları için yeterli olmadıkları gözlenmiştir. Sındırgı Bigadiç hattında önemli miktarda maden yatağı da bulunmaktadır. Özellikle Bigadiç de bulunan bor yatakları ülkemizin en önemli rezervlerinden biridir. Bölgede bulunan 12 BİÇOM,

140 madencilik faaliyetlerinden çaya deşarj olmamakta; sular atık su barajlarında biriktirilip, prosese geri döndürülmektedir. Ancak depolama alanları için iyi önlemler alınmadığı yağmurların etkisiyle minerallerin suda çözünüp, çaya karışabileceği görülmüştür. Balıkesir Ovası nda yoğun olarak yapılan tarım için çok değerli bir kaynak olan çay bu faaliyetler sırasında kullanılan yüksek miktardaki gübre nedeniyle fosfor ve azot kirliliğine maruz kalmaktadır. Bunun yanı sıra Balıkesir merkezinin katı atıklarının atıldığı depolama alanında koruma önlemleri alınmadığından sızıntı suları toplanamamaktadır. Bu suların yüzeyden çaya karıştığı gözlenmiştir. Ayrıca, bölgede toprak yapısının elverişli olmasından dolayı sızıntı sularının yeraltı su kaynaklarına karışabileceği düşünülmektedir. Susurluk Çayı için en ciddi baskıların olduğu bölge Susurluk İlçesi dir. İlçede yerleşimin yoğun olması, İzmir-Bursa karayolunun çayın üzerinden geçmesi ve bu yüzden ciddi bir trafik emisyonun olması, birçok dinlenme tesisinin yer alması ve farklı sanayi sektörlerinin bulunması çay için büyük bir tehdit oluşturmaktadır. Bölgede dinlenme tesislerinde yılın belli dönemlerinde çok yoğun olmakta ve bu da evsel atık sularından kaynaklanan ciddi bir kirlilik yükü meydana getirmektedir. İlçede deri, et entegre, dondurulmuş gıda, yağ, şeker ile süt ve süt ürünleri sektörlerinde yer alan sanayiler bulunmaktadır. Bu sanayi tesislerinden Susurluk Şeker Fabrikası haricinde hepsi arıtma tesislerine sahip ve deşarj izinleri mevcuttur. Susurluk Şeker Fabrikası atık suyu 5 adet çökeltim havuzundan geçirildikten sonra çaya deşarj edilmektedir. Susurluk Havza sınırları içerisinde yer alan ve ülkemizin doğal koruma alanları arasında yer alan göllerden biri olan Manyas Gölü nü besleyen Kocaçay ve Sığırcı Deresi ile Karadere ye birçok noktadan evsel ve endüstriyel atık su deşarjları olmaktadır. Madra Dağı nın eteklerinden doğan Kocaçay Manyas Gölü ne dökülene kadar Balıkesir İlinin İvrindi, Balya ve Manyas ilçelerinden geçer ve bu yerleşimlerde kentsel atık su arıtma tesisi ve katı atık düzenli depolama alanı olmamasından dolayı gelen kirliliğe maruz kalmaktadır. Özellikle bu bölgedeki tavuk yetiştiriciliği ve kesimhanelerin göl üzerinde ciddi bir baskısı oluşturduğu söylenebilir. Özellikle bölgede yer alan bazı tavuk firmalarının kapasitelerinin üstünde çalıştıkları ve bundan dolayı atık su arıtma yeterli olmadığı gözlenmiştir. 13 İl Çevre Müdürlüğü tarafından yürütülen bir projede Simav Çayının Balıkesir sınırları içinde kalan bölümü su kalitesi ve kirliliği bakımından incelenmiştir. İnceleme noktaları seçilirken Simav Çayı nın yoğun yerleşim, endüstriyel faaliyetler ve tarımdan dönen yüzey sularının içerdiği kirleticilerin varlığı etkin olmuştur. Çalışmalarda, İletkenlik, Sıcaklık, Klorofil-a, Biyolojik Oksijen İhtiyacı (BOİ), Çözünmüş Oksijen (ÇO) Azot, Fosfor, Katı Madde, Organik Madde (TOK, NH3, Bor) parametrelerinin ölçüm ve analizleri ile debi ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Simav Çayında TÜBİTAK tarafından 2001yılında örnekleme çalışmaları yapılmış ve AKM konsantrasyonu kaynağa bağlı olarak düzensiz değişim göstermiştir. Ölçülen değerler yaz ve sonbahar mevsiminde ortalama 5-20 mg/l civarında olmakla birlikte, kış ve ilkbahar mevsiminde yağışlarla birlikte yüksek seviyelere ulaşmaktadır. Bu dönemde yağmur sularının sürüklediği veya çözdüğü maddeler askıda katı madde miktarını hızla artırmıştır. Sıcak dönemlerde su seviyesindeki azalmaya bağlı olarak aşırı alg çoğalması da AKM miktarındaki artış oranını yükseltmektedir. 14 Evsel atık suların karakterizasyonu için yerleşim yoğunluğu göz önüne alınarak 6 örnekleme noktasından (Balıkesir, Susurluk, Sındırgı, Bigadiç ve Kepsut yerleşim yerlerinde seçilen) yağmurlu ve kuru şartlarda örnekler alınarak karakterizasyon çalışması sonucu havzada tarımdan kaynaklanan kirlilikte hesaplanmış olup, Balıkesir ili kaynaklı olarak akarsu ve göllerle taşınan azot ve fosforun 13 Susurluk Havzası Koruma Eylem Planı 14 BİÇOM

141 %55 inin tarım, %45 inin de orman arazisinden gelebileceği hesaplanmıştır. Balıkesir İlinin Tarım ve Orman Alanlarından Sulara Taşınan Azot ve Fosfor miktarı aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 13.2: Balıkesir İli Tarım ve Orman Alanlarından Sulara Taşınan Azot ve Fosfor Miktarları Balıkesir'de hayvan sayısının çok olması nedeniyle bölge için oldukça zengin bir azot ve fosfor kaynağı oluşturmaktadır. Balıkesir İlinde yer alan hayvanların sayıları, havzaya dahil olma yüzdesine göre hesaplanmış toplam hayvan sayıları ve kaynaklanan tabii gübrelerin N ve P miktarları (kg/yıl) aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 13.3: Balıkesir İlinde Toplam Hayvan Sayıları ve Kaynaklanan Tabii Gübrelerin N ve P Miktarları (kg/yıl) Kaynak: BİÇOM, 2009 Marmara Denizi ne kıyısı bulunan Bandırma ile Erdek ilçeleri atık sularını fiziksel arıtmadan geçirdikten sonra derin deniz deşarjı yapmaktadır. Bölgede yer alan Ocaklar Belediyesi atık su arıtma tesisine sahiptir. Ancak beldenin yazlık bölge oluşu ve yaz aylarında nüfusunun çok artması kapasitenin yetersiz kalmasına neden olmaktadır. Ayrıca bu ilçelerin düzenli katı atık depolama alanlarının olmaması da bölge için ayrı bir kirlilik yükü getirmektedir. Bölgede yer alan ve arıtma tesisleri bulunmayan Edincik Belediye Mezbahası ile Bandırma Limanı da önemli noktasal kaynaklı baskılardandır. 15 Marmara Havzası içerisinde yer alan Gönen Çayı na Gönen ilçe sınırları içerisinde Gönen Belediyesi Kanalizasyon sistemi ile 4 noktadan atık su deşarjı verilmektedir. 16 Ayrıca ilçede bulunan deri, gıda ve hayvancılık tesislerinin arıtma suları da Gönen Çay ı vasıtası ile denizlere taşınmaktadır. Tarımsal faaliyetlerin de yoğun olarak yapıldığı bölgede akarsular; gübre ve ilaç gibi kimyasalların etkinse maruz kalmaktadır. Kuzey Ege Havza sınırları içerisinde yer alan Savaştepe, Edremit-Burhaniye-Havran, Altınova ve Ayvalık yer altı su havzaları yaz aylarında yaşanan yoğun turizm faaliyetleri neticesinde kirliliğe maruz kalmaktadır. Bölgede bulunan turistik tesisler ve ikincil konutlarda kanalizasyon altyapısının yeterli olmaması ve evsel atık suların derelere deşarjı akarsu kirliliğine neden olmaktadır. Deniz ve Göl Kirliliği Balıkesir ili, Marmara ve Ege Denizinde uzun kıyısı olan ve turizm potansiyeli yüksek bir ildir. Marmara Denizine olan kıyı uzunluğu km, Ege Denizine olan kıyı uzunluğu ise 115,5 km 15 Susurluk Havzası Koruma Eylem Planı 16 Marmara Havzası Koruma Eylem Planı 141

142 dir. Ayrıca il sınırları içerisinde yer alan Marmara ilçesi (Marmara Adası)'nin 72.5 km kıyı şeridi vardır. Oldukça uzun sayılacak bir sahil şeridi ile yoğun bir deniz turizmi potansiyeline sahip olan ilde, il sınırlarındaki plajlar, İl Sağlık Müdürlüğünce deniz suyu numuneleri alınarak kontrol altında tutulmaktadır. Alınan deniz suyu numunelerinin bakteriyolojik (Toplam Koliform, Fekal Koliform, Toplam Stereptekok) ve Fiziko-Kimyasal (Renk, Mineral Yağlar, Yüzey Aktif Maddeler, Fenoller, Katranlı Atıklar ve Yüzen Cisimler) analizleri yaptırılmaktadır. Balıkesir in kıyısı olduğu Marmara ve Ege denizlerinde kirliliğin ana sebepleri arıtılmamış derin deniz deşarjları ve yoğun turizm faaliyetleridir. Denizlerde meydana gelen kirlilikler mevcut deniz ekosistemini etkileyerek deniz canlılarının yok olmasına neden olmaktadır. Bandırma ve Erdek ilçeleri evsel kaynaklı atık sularını ızgara ve kum tutuculardan geçirerek Marmara Denizine deşarj etmektedir. Her iki belediyenin de derin deniz deşarjı izni bulunmamaktadır. Erdek ilçesine bağlı olan Ocaklar Belediyesi atık su arıtma tesisinden çıkan atık suyunu Marmara Denizi ne vermektedir. Aynı ilçenin bağlı Karşıyaka Belediyesi ise atık su arıtma tesisine sahip olmadığı için evsel atık sularını 4 farklı noktadan kanalizasyonla Marmara Denizine vermektedir. Ayrıca Marmara Denizinin kıyısında yer alan Bandırma ve Erdek ilçelerine ait bazı tekil sanayilerde sularını doğrudan Marmara Denizi ne bırakmaktadır. Bandırma Bor ve Asit Fabrikaları atık suyunu arıtma tesisinden geçirdikten sonra denize deşarj etmektedir. Erdek yolu üzerinde yer alan BAGFAŞ vakum ve soğutma amaçlı denizden su alıp kullanmakta ve Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen standartlarda Marmara Denizi ne deşarj etmektedir. 17 Marmara Denizi ne evsel ve sanayi atıklarının doğrudan yada dereler vasıtası ile denize deşarjı, deşarj yapılan noktalarda ve dere ağızlarında organik çözünmüş madde oranını düşürmekte, taşıdığı ağır metaller sebebi ile çözünmüş oksijen miktarını azaltmaktadır. Marmara Denizi ne dökülen akarsular ve derin deşarj noktaları, deniz canlılarının beslendiği ve üreme yaptığı hassas alanlar olması nedeni ile bu noktalardaki kirlilik deniz ekosisteminin sürekliliğini etkilemektedir. Kuzey Ege Havzası sınırları içerisinde kalan Edremit Körfezi deniz ekosistemi ve biyolojik çeşitliliği açısından büyük öneme sahiptir. Körfezin doğal korunaklı yapısı ve su sirkülâsyonunda ki düşüklük deniz canlılarının bu bölgelerde besleneme ve üreme faaliyetlerini gerçekleştirmesini sağlamaktadır. Edremit Körfezi kıyılarında artan turizm tesisi ve ikincil konut baskı, tekne ve yat turizmi ve tarımsal faaliyetler gibi etmenler Ege Denizi nde kirlenmeye neden olmaktadır. Körfezde bulunan Burhaniye, Edremit belediyelerinin atık su arıtma tesislerinden çıkan sular denize deşarj edilmektedir. Ayvalık Belediye si atık suları arıtma yapılmadan Ege denizine deşarj edilmektedir. Genel Anlamda Deniz kirliliği Nedenleri: 1.Evsel ve hayvansal atıklar 2.Kıyıda, yerleşim yerlerinin yeterli altyapısının bulunmaması, 3.Fosseptiklerin yeterince ve zamanında boşaltılmaması, denizlere sızması, sızdırılması ve özel vidanjörlerin kontrolsüz şekilde dere ve dere yataklarına boşaltım yapması, 4.Arıtma tesislerinin randımanlı çalışmaması (kapasite yetersizliği, çalıştırılmaması, denetimlerin etkin olmaması v.b. nedenlerle) 5.Kanalizasyon sistemiyle toplanan ve derin deniz deşarjı ile uzaklaştırılmaya çalışılan evsel atıkların, rüzgar ve akıntı ile tekrar geri dönüp plajlara gelmesi, 6.Deniz araçlarının sintine boşaltımı, 17 Susurluk Havzası Koruma Eylem Planı 142

143 7.Meteorolojik şartların olumsuzluğu nedeniyle sınırlı kalabilecek kirliliğin geniş alanlara yayılmasıdır. Ayvalık Liman Başkanlığı idari hudutları içerisinde Ayvalık-Altınova Madra Çayı ile Gömeç- Bozburun Mevkii arasında kalan alan içindeki denizlerimizde deniz suyu kalitesi çok iyi olmakla birlikte, doğal balıkçılık, yat turizmi ve diğer deniz ulaşımından faydalanılmaktadır. Balıkesir ilindeki su kaynakları, akarsular, yeraltı suları, denizler, baraj ve suni göllerdir. Yer altı ularının, göller ve göletlerin, akarsuların kirlilik durumları DSİ XXV. Bölge Müdürlüğü tarafından denetim altında tutulmaktadır. Sulak ekosistemler arasında yer alan ve su yüzeyi açısından bölgenin en büyük doğal gölü olan Manyas gölü, ekolojik yönden eutropic (bol gıdalı), limnolojik bakımdan ise argilotrophic (killi) bir sulak alandır. Alanın tamamının Yaban Hayatı Koruma Sahası kapsamına alınmasıyla birlikte Milli Park kapsamı dışında kalan alanlar için ilk kez kara avcılığı kontrol altına alınmıştır. Göl havzasında yer alan belediye ve köylerden gelen atıksular göle ulaşmaktadır. Ayrıca havzada yer alan sanayi tesislerinin atık suları da göle ulaşmaktadır. Havzada çok fazla tavuk çiftliği ve kesimhane yer almaktadır. Bunların azot ve fosfor açısından yüksek konsantrasyona sahip atıkları da araziye atılmaktadır. Ayrıca havzada yapılan tarımsal faaliyetlerde kullanılan gübre ve pestisidler yerüstü ve yeraltı suları ile göle ulaşmaktadır. Bu durum ötröfikasyon sürecini hızlandırmaktadır. Tüm bunlara ek olarak, Devlet Su İşleri tarafından önce tarım alanlarının taşkınlardan korunması için göl etrafına 1992 yılında seddeler yapılmış, daha sonra da göl çıkışı olan Karadere üzerinde Ergili ve Karadere regülatörleri yapılarak göl çıkışı kontrol altına alınmıştır. Bu müdahaleler gölün doğal su ritmini kaybetmesine neden olmuştur Toprakta Yaşanan Sorunlar ve Toprak Kirliliği Balıkesir ilinde toprakta yaşanan sorunların başında erozyon gelmektedir. Erozyon konusu Doğal Yapı Bölümü nde detaylı olarak açıklanmıştır. İl genelinde toprakta yaşanan diğer sorunlar ise taşlık ve taşkın sorunudur. Taşlılık Balıkesir İlindeki toprakların % unda taşlılık sorunu yaşanmaktadır. Çünkü Sındırgı, Savaştepe ve Dursunbey'den Çanakkale ili sınırlarına kadar uzanan sahalarda yaygın olarak asidik karakterli iri parçalı aglomera adı verilen kayaçların bulunduğu yerler, genellikle tepelik ve dağlık alanlar durumundadır. Bu sahalardaki ormanın tahrip edilerek tarım faaliyetlerine açılması ve bu alanlarda su erozyonunun şiddetlenmesi ile birlikte toprak incelmektedir. İşte, bu alanlardaki taşlar çiftçiler tarafından toplanmış olsa bile tarlanın traktör tarafından sürülmesi nedeniyle pulluğun ortalama 30'cm. civarında dibe batmasıyla birlikte, her sürümde taşları yüzeye çıkarmakta ve taşlılık sorunu gündeme gelmektedir. Ayrıca, Edremit ovasında da yer yer taşlılık sorunu yaşanmaktadır. Bunun ilginç örnekleri Edremit - Akçay arasındaki alanda ve özellikle Kazdağları'ndan inen akarsuların sel tipi karakterinde olması ve düzlüğe ulaşan taşkın sularının taşıma gücünün azalması, iri çakıl ve blokların zeytinliklerin bulunduğu alanlarda biriktirmesiyle gelişir.topraklardaki bir diğer taşlılık sorunu ise, kireç taşlarının yaygın olduğu sahalardaki ölü lapyalı alanlarda görülür. Taşkın Balıkesir ilinde yer alan ova ve vadi tabanlarındaki en önemli sorunlar olarak, taşkın ve artbataklık, su noksanı, deprem ve yerleşme sorunları olarak sayılabilir. Balıkesir ili sınırları içindeki akarsular genelde zeminin suyla doygun olduğu kış aylarında günlük maksimum yağışların etkin olduğu dönemlerde gelişir. Tepelik ve dağlık alanlardaki aşırı bitki tahribatı, açılan tarlalardaki 143

144 toprağın erozyonla aşırı kaybedilmiş olması, aynı dönemde bitki örtüsünün büyüme sürecinin kesintiye uğramış olması, buharlaşmanın sıcaklık nedeniyle minimum düzeyde gelişmesi akışa geçen su miktarını arttırmaktadır. Akarsulardaki kabarma genelde ani bir şekilde gelişebilmekte ve taşkın pik noktasına kısa sürede ulaşmaktadır. Böyle bir durumda, akarsu tepelik ve dağlık alandan bol miktarda koparıp taşıdığı malzemeyi akış hızının kesildiği ana vadi tabanlarına yığarak suların gölet oluşturabileceği artbataklıkların doğmasına yol açabilmektedir. Özellikle bu taşkınlar yerleşmelere ve ekili, dikili alanlarda büyük zararlara neden olmaktadır. Balıkesir, Sındırgı, Bigadiç, Manyas ve Kepsut ovaları başta olmak üzere pek çok ovada taşkın olayları yaşanmaktadır. Toprak Kirliliği Genel anlamda toprak kirliliği; toprakların fiziksel, kimyasal ve biyolojik etkenlerle doğal yapılarının uzaklaşarak kendilerinden beklenen doğal, sağlıklı, kaliteli ve yüksek ürün verme kabiliyetlerini yitirmeleri şeklinde tanımlanabilir. Bunun yanı sıra doğadaki diğer ortamlarla (su ve hava) olumsuz etkileşimi de söz konusudur. Toprak kirliliğine neden olan faktörler; Endüstriyel Atıklar Kentsel ve Evsel Atıklar Pestisit Kullanımı Hatalı Gübreleme Sulamada Kirli Suların Kullanılması. İl sınırları içinde kirletici nitelikte atık suyu olan tesislerin bir bölümü, atık sularını herhangi bir arıtıma tabi tutmadan şehir kanalizasyonlarına ya da yüzey sularına ve sulama kanallarına vermektedir. Kirlenmiş olan bu sahalarda tarım alanlarının sulanmasında kullanılmaktadır. Bu durumda ise gerek toprak yapısında gerekse çeşitli zirai faaliyetlerde problemler ortaya çıkmaktadır. Hatalı gübre uygulamaları da toprak kirlenmesinin bir diğer nedenidir. Özellikle Azot (N), Fosfor (F) ve Kükürt (S)'lü gübrelerin bilinçsiz ve aşırı kullanımıyla toprak kirlenmesi görülmektedir. Özellikle kullanılan ilaçların çevrede birikmesi sonucu, tarımın üzerinde yapıldığı toprağa ve toprak canlılarına, kültür bitkilerine ve diğer bitkilere, havanın ve suyun kalitesinin bozulmasına, evcil ve yabani hayvanlara çok büyük oranda yan etkisi vardır. Pestisitlerin bir kısmı ağır metaller içermektedir ve yer yer toprakta ağır metal birikimine neden olurlar. Bu durum bir başka kültür bitkisinin gelişmesini engelleyebilir. Sonuç olarak toprak kirliliği; çok farklı kirletici kaynaklardan gelmiş, canlılara zararlı maddelerin, toprakta yetiştirilen ürünler veya çayır meralarda beslenen hayvanlar tarafından topraktan alınması nedeniyle önem arz etmektedir. Balıkesir ilinde vahşi depolama ile bertarafı sağlanan atıklar, toprak yapısındaki çözünmüş madde oranını ve yaralı mikroorganizmaları etkileyerek toprak bünyesini bozmaktadır. Vahşi depolama yapılan sahalarımdaki çevre kirlilikleri hava ve su taşınımı ile diğer alanlara taşınmakta etkiledikleri bölgelerin alanları genişlemektedir. Manyas, Gönen ve Balıkesir ovalarına yapılan zirai ilaçlama ve gübreleme sebebi ile topraktaki zararlı madde oranı artmaktadır. Susurluk Havzası ve Marmara Havza sının önemli su kaynaklarının geçtiği bu bölgelerde topraktaki zararlı maddeler su taşınımı ile havza geneline yayılmaktadır. Toprak bünyesini etkileyen yabancı maddeler verimin ve kalitenin düşmesine neden olarak bölgenin ekonomik alt yapısına da zarar vermektedir. 144

145 Edremit Körfezi kıyılarında yaz aylarında yaşanan turizm yoğunluğu, evsel atıkların doğaya kontrolsüz yayılımının artmasına neden olmaktadır. Ayrıca turizm faaliyetlerine bağlı olarak artan atık su miktarındaki artışlar mevcut arıtma tesislerinin kapasitelerini zorlamakta ve toprak sızıntısına neden olarak bölgenin toprak kirliliğini arttırmaktadır Gürültü Kirliliği Gürültü en genel tanımıyla, istenmeyen ses olarak tarif edilir ve insan sağlığını olumsuz etkileri bulunmaktadır. Ses ya da gürültü kirliliği yaşam kalitesini olumsuz etkileyen çağımızın önemli çevre problemlerinden biridir. Gürültünün tipi ve frekansı, seviyesi, maruz kalma süresi, maruz kalan kişinin yaşı ve ruhsal durumuna bağlı olarak rahatsızlık hissi uyandırmaktadır. 18 Hızlı ve plansız kentleşme, nüfus artışı, gün geçtikçe sayısı artan özel araçlar, eğlence mekânları, endüstri tesisleri, yaşamı kolaylaştıran elektrikli ev eşyaları, ısıtma ve soğutma sistemleri yapı içinde ve dışında gürültü kirliliğinin artışına neden olmaktadır. Kentlerdeki ana gürültü kaynağı ise ulaşımdan kaynaklanan gürültüdür ve şikâyetlerin ana sebebidir. Ulaşımdan kaynaklanan gürültü trafikte seyreden araç yoğunluğu, yol kaplamasının özelliği, fren yapma, kavşak ve caddelerde bulunan trafik ışıklarının süresine bağlı olarak değişmektedir. Ayrıca şasi ve kaportadan kaynaklanan gürültüler ve taşıtın oluşturduğu hava anaforundan ileri gelen sesler de trafik gürültüsünün diğer bileşenleridir. 19 Birçok araştırmacı gürültü kirliliğinin geçici ve kalıcı işitme kayıpları, kan basıncının artması, baş ağrısı, baş dönmesi, kas reflekslerinin oluşması, kronik stres ve hipertansiyon riskinin artmasına, dikkat eksikliği, verimin düşmesi, yorgunluk, uyku bozuklukları, huzursuzluk, gibi olumsuz etkilere neden olduğunu bildirmektedir. 20 Bayraktar ve Ark, tarafından gerçekleştirilen çalışmada trafik gürültüsünün Balıkesir kent merkezindeki seviyesinin saptanmasını ve eş değer gürültü seviyelerinin sınır değerlerle kıyaslanması yapılmıştır. Yapılan çalışmada kentin değişik noktalarında gürültü seviyeleri ölçülmüştür. Harita 13.1 de gösterilen ölçüm noktalarında Mayıs (2010) döneminde trafik yoğunluğunun yüksek olduğu farklı dört saat aralığında, sabah (07: ), öğle ( ), akşam ( ) ve gece (23:00-24:00) toplam 8 noktada gerçekleştirilmiştir. Kent merkezinde yol trafik gürültüsü seviyeleri ile meteorolojik koşullar aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 13.4: Yol Trafik Gürültüsü Seviyelerinin Ölçümünden Elde Edilen Lmin, Lmax ve Leq Değerleri ile Meteorolojik Koşullar Ölçüm Noktası SABAH ÖĞLE AKŞAM GECE L min L max LA eq L min L max LA eq L min L max LA eq L min L max LA eq 1 61,1 82,1 71,6 84,5 88,8 70,4 64,2 91,9 74,1 56,4 84,0 68,0 2 51,5 81,4 67,1 54,8 78,0 67,0 56,9 94,0 69,4 51,5 89,5 66,7 3 58,9 86,3 70,0 62,4 80,5 70,0 64,6 84,7 71,7 60,4 92,5 75,4 4 56,3 82,8 68,2 53,7 76,0 66,2 60,6 85,2 71,7 61,2 86,2 69,5 18 Jakovljevic ve diğ., Aktürk ve Gürpınar, Atmaca ve Peker, 1999; Rhan, 2010; Pathak ve diğ

146 5 59,6 81,2 68,2 57,0 86,8 66,2 60,3 84,4 68,5 52,6 74,6 64,5 6 53,9 84,6 70,8 62,5 85,4 70,4 61,3 85,4 71,5 58,0 88,7 69,2 7 59,2 85,6 71,2 58,8 90,7 69,7 60,2 91,9 70,5 55,6 78,3 64,6 8 55,8 88,0 72,7 56,5 96,7 75,1 57,1 91,0 72,4 48,5 86,0 68,3 T ( 0 C) NEM (%RH) HIZ (m/s) 0,9 1,0 1,5 0,7 Kaynak: Bayraktar ve Ark Haziran 2010 tarih ve sayılı Resmi Gazetede Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi (ÇGDY)Yönetmeliği nde karayolu çevresel gürültü sınır değerleri yayınlanmıştır. Ölçüm sonuçları ÇGDY Yönetmeliği sınır değerleri ile mevcut yollar için karayolu çevresel gürültü sınır değerleri ile kıyaslanmıştır. Ölçüm yapılan noktalar ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan işyerlerin yoğun olarak bulunduğu alanlardır. ÇGDY Yönetmeliği nde gündüz zaman dilimi 07:00 19:00 olmak üzere 12 saat, akşam zaman dilimi 19:00 23:00 olmak üzere 4 saat, gece zaman dilimi 23:00 07:00 olmak üzere 8 saat olarak belirtilmiştir. Bu nedenle sabah ve öğle ölçüm sonuçları için gündüz sınır değeri 70 dba, akşam sınır değeri 65 dba, gece sınır değeri 60 dba dır. Yapılan ölçümler sonucunda sabah ve öğlen 1, 6, 7 ve 8 nolu ölçüm noktalarında sınır değerler sağlanmazken, akşam ve gece zaman diliminde bütün ölçüm noktalarında sınır değerlerin aşıldığı görülmüştür. 21 Balıkesir ilinin turizm yoğunluğu yaşanan Erdek, Marmara Adaları ve Edremit körfezi kıyılarında yaz aylarında artan taşıt trafiği ve eğlence yerlerinden yayılan müziklerinde gürültü kirliliğine neden olduğu bilinmektedir. İl genelinde çeşitli yerleşim yerleri yakınında bulunan maden ocaklarındaki patlatma ve hafriyat işlemleri ile ağır sanayi alanlarında da üretimde kullanılan makinelerden kaynaklanan ses, genellikle kırsal alanlarda gürültü kirliliğine neden olmaktadır. Bandırma ve Merkez ilçede bulunan askeri havaalanlarının faaliyetleri sonucu yüksek desibelde gürültü meydana gelmektedir. Özellikle Bandırma Askeri Havaalanının uçuş konisinin kent üzerinde olması kentte yüksek oranda gürültü kirliliğine neden olmaktadır Atıklar Toplum yaşamının doğal ve kaçınılmaz sonucu olan atıklar ve atık yönetimi, çevre ve insan sağlığına olumsuz etkileri kadar ekonomik, mali, teknik özellikleriyle de dikkat çeken ve bu nedenle sistem yaklaşımıyla ele alınması gereken başlıca çevre sorunlarındandır. 22 Balıkesir İli, döneminde atıkların 3. öncelikli sorun olduğu iller arasındadır. 23 Balıkesir sınırları içinde bulunan 53 belediyeden Balıkesir, Altınoluk ve Gönen Belediyelerinde düzenli atık depolanmakta olup geri kalan belediyelerde vahşi depolama yapılmaktadır. 21 Bayraktar, Palabıyık, ÇOB,

147 Vahşi depolama yapılan alanlarda çöpler yığınlar halinde sıkıştırılarak toprak örtü ile kapatılmaktadır. Bu durum katı atıklardan kaynaklı zararlı bileşenlerin toprağa geçmesine ve topraktan yer altı sularına geçmesine neden olmaktadır. Ayrıca çöp yığınları rüzgârın etkisi ile etrafa yayılmakta ve etki alanını genişletmektedir. Çöp alanlarının yakınlarında yaşayan hayvanlar için beslenme alanı olarak kullanılan katı atıklar, bölgede bulunan hayvan varlığını da tehdit etmektedir. Ayrıca zararlı bileşen bulunduran katı atıklar atıldıkları alandaki flora varlığını sonlandırmaktadır. Belediye hizmeti verilmeyen kırsal alanlarda ise çöpler gelişi güzel doğaya bırakılmaktadır. Özellikle Balıkesir in ormanlık alanlarda akarsu kenarlarına bırakılan atıklar, akarsu havzaları boyunca yayılarak akarsu ekosistemini ve etrafındaki ıslak ekosistemleri etkilemektedir. Sanayi Tesislerinin Yarattığı Çevre Kirliliği İlde başlıca geçim kaynağı tarım ve tarıma dayalı sanayidir. Balıkesir de Sanayi tesisleri birçok ilde olduğu gibi, merkez ilçede toplanmamış homojen ve sektörel olarak ilçelere dağılmıştır. Balıkesir ilinde sanayi tesislerine bağlı İl yer altı zenginlikleri tarafından ülke çapında önemli yer tutmaktadır. Bor, kömür, demir başta olmak üzere krom, mermer, kurşun, çinko, antimuan, kaolen gibi maden yatakları bakımından zengin ve sayıca kabarıktır. Mermer ve bor cevherlerinde ülke rezervinin büyük bir kısmı Balıkesir'de bulunmaktadır. Antik dönemlerden beri işletildiği bilinen; fakat 1839 dan sonra yabancı sermayeli şirketlerce ve günün yöntemleri kullanılarak işletilen Balya kurşun madeni 1939 yılında; maden ve atıklarla ilgili yeniden işletmeye yönelik çalışmalar da 1997 yılına kadar sürmüştür. O günden sonra bu madende çalışma olmamıştır. Ancak, Fransız kökenli şirketin geride bıraktığı yüz binler, milyonlarca ton atığın çevreye saçtığı zehir etkisini görülebilmektedir. Bölgede madencilik faaliyetleri sonucu gelen istihdam olanaklarının birden ortadan kalkması dışa göçün artmasına; çevre kirliliğinin tarım ve hayvancılığı olumsuz etkilemesine, sağlık sorunların yükselmesine neden olmuştur. Çevre felaketine dönüşen bu kirlilik 70 km kuzeyindeki Manyas Gölü nü de kapsayacak kadar yayılmış ve bölge üzerinde ciddi bir baskı unsuru oluşturmuştur. 24 Şekil 13.1: Balya Kurşun Madeni Kaynak: Susurluk Havzası Koruma Eylem Planı 24 Susurluk Havzası Koruma Eylem Planı 147

148 Bugün ülkemizde üretilen kimyasal gübrenin %15 i, etlik civcivin %25 i, yumurtalık civcivin %20 si Bandırma da üretilmektedir. Bandırma ilçesinde bulunan BAGFAŞ ve Sülfirik Asit fabrikalarının üretim sonucu ortaya çıkan kükürt atığı (cips-şlam) ı depolayarak katı atık birikintileri oluşturmaktadır. Zehirli atıklar; toprak, su ve hava kirliliğine neden olmaktadır. Şekil 13.2: Bandırma Kükürt Atığı Birikintisi Kaynak: Susurluk Havzası Koruma Eylem Planı İl sınırları içerisinde değerlendirilen 29 adet sanayi tesisinden, 24 işletmede Arıtma Tesisi olduğu bulunmaktadır. Sanayi tesislerinin arıtma sistemleri olmasına rağmen denetimlerde yaşanana aksaklıklar Balıkesir ilinde toprak ve su kirliliğine neden olmaktadır. Balıkesir İli, döneminde su kirliliğinin 2. öncelikli sorun olduğu iller arasındadır. Balıkesir ilinde özellikle Edremit Körfezi kıyılarında zeytin yağı yapan fabrika ve evsel atölyelşer sayıca çok bulunmaktadır. Zeytin yağı çıkarma tekniklerine göre miktarı değişen, zeytinden kara su denilen atık su meydana gelmektedir. Zeytin yağı yapan fabrikalardan çıkan karasular direk olarak toprağa, derelere yada kanalizasyona deşaj edilmektedir. Toprağa deşarj edilen karasular, toprak bünyesindeki dolu-boş oranını değiştirmektedir. Karasu içerisinde muhteva eden organik madde topraktaki porozite oranını düşürerek toprağın geçirgenliği azaltarak hava ve su geçirgenliğini azaltmaktadır. Ayrıca Karasuyun bünyesindeki hidrofobik bileşenler sebebiyle uygulandığı toprakta hidrofobik etkiler ortaya koyar. Ayrıca, zeytin karasuyunun toprağa uygulanması halinde, topraktaki küçük parçacıkların topaklanarak sıkışmalarına sebep olur. Toprak asit oranını da arttıran karasu toprağın verimini de etkilemektedir. Özellikle evsel üretim tekniğinde çıkarılan karasular Kazdağı eteklerindeki yamaçlara ve Körfez ovalarındaki tarım topraklarına deşarj edilmektedir. Körfezdeki yerleşimlerin çeperlerinde bulunan ufak işletmelerde karasular kentsel arazilere ve yol kenarlarına bırakılarak toprağı etkilemektedir. 148

149 Su ortamlarına bırakılan karasuyun içerisindeki şeker büyük oranda mikroorganizmalar tarafından tüketilmektedir. Bu da mikroorganizmaların hızla çoğalmalarına sebep olarak mikrobiyal aktiviteyi ve su ortamındaki çözünmüş oksijen tüketimini artırmaktadır. Böylece, diğer mutlak aerobik canlılar için anaerobik/anoksik ortam oluşabilir ve sulak ortamın ekosistemi bozulabilir. Karasu, yüzey sularının kirletici bileşenlerini ve konsantrasyonlarını değiştirmektedir. Karasu yoğun şekilde renk ve bulanıklığa sahip olan bileşenler içermesi sebebiyle deşarj edildiği su ortamının rengini ve bulanıklığını etkileyerek ışık geçirgenliğini azaltabilmektedir. Bu renk ve bulanıklık etkisi oksidasyona uğramış polifenollerden kaynaklanmaktadır. Diğer bir etki de, karasu içerisindeki asitlerden ve askıdaki katı maddelerden kaynaklanmaktadır. Yüksek konsantrasyondaki organik asitler (uçucu yağ asitleri) lağım borularında korozif etkiye neden olurlar. Burhaniye, Edremit ve Ayvalık ilçelerinin kırsal kesimlerinde zeytin karasuları derelere ve kanalizasyonlara deşarj edilmektedir. Direk deşarjlarda akarsu ekosistemini etkileyen karasular denizlere kadar akarsu yataklarını ve deniz sularının kirlenmesine neden olmaktadır. Kanalizasyona deşarj edilen karasular arıtmada yaşanan sorunlar nedeni ile arıtılmış suların konsatrosyonu etkilemektedir. Zeytin karasuyunun, atmosfere verdiği en belirgin zarar kendine has kokusudur. Pek çok uçucu organik yağ asidi ve diğer düşük kaynama sıcaklığına sahip bileşenler kendine has karakteristik koku oluşturmaktadır. Fermente olmuş karasu doğal sulara deşarj edildiği zaman içerisindeki keskin koku ve diğer gazlar küçük su birikintilerinden, bitkilerden ve topraktan buharlaşarak atmosfere geçebilmekte ve de koku oluşturarak hava kirliliğine sebep olabilmektedir. 25 Özellikle tatil yörelerinde faaliyet gösteren zeytinyağı fabrikaları yaz aylarında yaydığı kötü kokular nedeni ile hava kirliliğine neden olmaktadır Orman Alanlarının Tahribatı Balıkesir İli ormanlarında, özellikle yaz dönemlerinde meydana gelen irili ufaklı yangınlar her zaman İlin orman varlığını tehdit etmektedir. Balıkesir ilindeki ormanlar biyotik faktörlerden en çok böcek ve mantar zararlarından etkilenmektedir. Mantar zararları, özellikle Balıkesir Orman Bölge Müdürlüğünde kestane ağacının yayılış gösterdiği yerlerde Kestane dal kanseri olarak ortaya çıkmaktadır. Çam kese böceği, ağacı kurutmayan fakat büyümesini yavaşlatan, ağacı zayıf düşürerek diğer zararlılara davetiye çıkarmaktadır. Diğer bir zararda ormanlarımızdaki böcek zararlarıdır. Kabuk böcekleri, çam kese böceği, yalancı yaprak arısı, çam kültür hortumlu böceği en fazla görülen zararlılardandır. Endemik bitki türleri bakımından çok zengin, hassas bitki toplulukları içeren dağın özellikle milli park içerisindeki zirve bölümü, ziyaretçi baskısı ve askeri radar inşaatı nedeniyle tehdit altındadır. Sarıkız da her yıl düzenlenen geleneksel törenler ve arabalarla zirveye kadar ulaşımı kolaylaştıran yollar nedeniyle, dağın zirve bölümünde ziyaretçi baskısı giderek artmaktadır. Bu durum zirve bölümündeki endemik ve nadir bitkileri ve yaşama alanlarını tehdit etmektedir. Çeşitli koruma statüleriyle koruma altında olmasına karşın, dağdaki doğal tıbbi, aromatik ve süs bitkileri ticari amaçlarla toplanmaktadır. Kaçak yollarla yapılan bu bitki toplama faaliyeti sonucu çok nadir ve endemik bazı bitkiler [örneğin yalnızca dağda ve çok dar bir yayılış gösteren Kazdağı çayı (Sideritis trojana)] yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Bölgede ticari amaçlarla yoğun olarak toplanan bitkiler arasında; Origanum vulgare subsp. hirtum ve subsp. onites ve Satureja pilosa, Sideritis trojana, Sideritis athoa, Salvia tomentosa, Ruscus aculeatus ve Pistacia terebinthus sayılabilir. 25 Zeytin Karasuyunun Aerobik Srabilizasyonunda Biyo-Ayrışma Kinetiğinin Belirlenmesi Mesut Çetin

150 Korunan alanlar içerisinde dahi, çevre köylerdeki insanların zaman zaman alanda, küçükbaş hayvanlarını otlattıkları görülmektedir. Özellikle keçiler ormandaki bitki örtüsüne zarar vermektedir. Orman topluluklarının karşı karşıya bulunduğu diğer önemli tehlikeler arasında; yangın, yerleşim amacıyla alan açma ve kaçak kesim sayılabilir. Bölgedeki tarihi zeytinlik alanların başta ikinci konutlar olmak üzere yapılaşmaya feda edilmesi, bölge ve çevresinin tarihi, kültürel ve estetik yapısının büyük ölçüde zarar görmesine neden olmaktadır. Korunan alanlara yakın bölgelerde yapılan maden arama faaliyetlerinin ileride genişletilmesi alandaki biyoçeşitliliği tehdit edebilecektir Kentleşmenin Neden Olduğu Çevre Sorunları Balıkesir ilinde kentleşmeye bağlı olarak önemli tarıma alanları, orman alanları, zeytinlikler ve meralar konut, ikincil konut ve turizm baskısı altında kalmaktadır. Özellikle Balıkesir Merkez, Bandırma gibi kentsel nüfus yoğunluğunun yaşandığı bölgelerde tarım alanları; konut, sanayi ve ticaret üniteleri kent çeperlerinde baskı altında kalmakta ya da imara açılmaktadır. Edremit Körfezi ve Kapıdağ Yarımadası gibi turizm potansiyeli olan bölgelerde ise ikincil konut baskısı ve turizm tesisi baskısı sucul ve kumul ekosistemlerin hassas olduğu bölgelerde yapılaşma tehdidi oluşturmaktadır. Edremit Körfezinin ekosisteminde büyük öneme sahip olana zeytinlik alanlar zamanla kentlerin gelişmesi ile kent içersinde kalmakta ve kentsel etkilenmeden nasibini almaktadır. Bu durum ekosistemlerin doğal döngü içerisindeki rollerinin etkilenmesine neden olmaktadır. Artan tarımsal gübre ve ilaç kullanımı gibi yanlış tarımsal uygulamamalar da zeytinlik alanlardaki toprak ve su kirliliğini arttırmaktadır. Kentleşme ile yatırım kararları ve bölgesel projeler Balıkesir ili üzerinde gelişmekte ve baskı yaratmaktadır. Kentin sahip olduğu konum nedeni ile önemli merkezleri birbirine bağlama noktasında ulaşım projeleri kent üzerinde baskı oluşturmaktadır. Yapılması düşünülen Gebze İzmir Otoyol projesi ekonomik açıdan bölgeye saçalayacağı katkının yanında geçeceği orman, dağ ve ova alanlarında önemli bir bariyer görevi de görecektir. Koruma zonu ve dışa kapalın yapısı ile otoyol Kuş Cenneti Milli parkının güney batısından geçmektedir. Önemli göçmen kuş türlerini barındıran milli park, otoyol projesinin tamamlanmasından sonra kuş göç yollarının değişmesine ve yaydığı gürültü ile kuşların etkilenmesine neden olacaktır. Balıkesir ovasından geçerek Savaştepe ilçesi doğrultusunda devam eden otoyol koridor şeklinde alanı ikiye bölmektedir. Ekosistemler arasında set görevi görecek olan otoyol, flora ve fauna sistemleri arasında etkileşimi etkileyerek taksonlar arasındaki doğal dengeyi etkilemektedir. Bölgede yapılması düşünülen diğer bir projede hızlı tren projesidir. Bu projede geçtiği alanlarda koridor etkisi yaratarak ekosistemler arasındaki etkileşimi etkilemektedir. Kenti iki ayrı bölgeden koridor şeklinde bölen iki hat kentteki tarım alanlarının desenini, orman desenini ve kent desenini büyük ölçüde etkileyecektir. Limanlardaki kapasite artırımı ve lojistik köy projesi ile bölgede artacak olan transit taşıma oranı artacak ve taşıt emisyon gazlarının ana hatlar üzerindeki baskısı artacak ve hava kirliliğine neden olacaktır. Ekololojik öneme sahip Kazdağı Milli Parkı ve Balıkesir ili ormanlarında faaliyetlerini gösteren madencilik sektörü, ÇANAKKALE Çanakkale de hızlı ve çarpık kentleşme sonucu ortaya çıkan evsel atıklar, sanayiden kaynaklanan ve arıtılmadan alıcı ortamlara verilen, doğrudan ya da dolaylı olarak su kaynaklarına ve denizlere deşarj edilen atık sular, tarım faaliyetlerinde kullanılan kimyasallar hava, su ve toprak kirliliğine sebep olmaktadır. İl genelinde giderek artan turizm, yaz dönemlerinde ve deniz mevsimi 150

151 boyunca özellikle turistik tesislerin fazla olduğu yerlerde doğal çevreyi kirlilik baskısı altında bırakmaktadır Hava Kirliliği Bilindiği gibi atmosfere atılan birincil kirleticiler (CO, SO2, NOx vb.) ile bunların atmosferde oluşturdukları ikincil kirleticiler hava kirliliğini oluşturmaktadır. Kentsel bölgelerde daha çok evsel, endüstriyel ve trafik kaynaklı olan hava kirliliğinin insan ve çevreye olumsuz etkileri bulunmaktadır. İl genelinde büyük ölçekli sanayi ve endüstri bölgeleri olmadığı için endüstriden kaynaklanan emisyonlar önemli bir çevre problemi arz etmemektedir. İldeki en önemli enerji kaynağı olarak Çan Bölgesinde üretimi yapılan linyitler göze çarpmaktadır. Çan Linyitleri bölgenin en önemli ekonomik unsuru olup, İlin ve civarının kömür ihtiyacını karşılamaktadır. Bununla beraber Çan Linyit havzalarındaki kaliteli linyit yataklarının azalması ve kömürdeki yanar kükürt oranının artması, bu linyitlerin evsel ısınmada kullanımı sırasında önemli hava kirliliği problemlerinin doğmasına neden olmuştur. 26 Çan ilçesinde bulunan 18 Mart Termik Santrali ve Biga ilçesinde bulunan İÇDAŞ Termik Santrali kullandığı linyit yakıtı elektrik enerjisine dönüştüren teknolojiye sahiptir. Bu santrallerin baca gazlarını kontrolü düzenli olarak yapılmasına rağmen, kış aylarında iklimsel özellikler nedeni ile havadaki partikül tutma oranı artmakta ve bölgede hava kirliliğine neden olmaktadır. Özellikle Çan ilçesinde havadaki SO2 oranı, toprgrafya ve iklimsel özellikler nedeni kış aylarında kritik değerlere gelerek insan sağlığını etkilemektedir. 18 Mart Çan Termik Santrali bacasından çıkan gazlar 37.5 C olduğundan fazla yükselme eğilimi göstermemektedir. Bu gazlar topografyanında etkisi ile Durali, Yayaköy ve Kulfaköy yakınlarında yere çökelme göstermekte ve bu köyleri etkilemektedir. 27 Şekil 13.3: Çan Termik Santrali 26 Palabıyık Mart Çan Termik Santrali nin Yakın Çevrede Yarattığı SO2 Kirliliğinin Değerlendirmesi-Sümeyra Eren Arslan

152 Kaynak: İlde, l996-l997 kış döneminde 262 μg/m3 olarak gerçekleşen SO2 değerinin kış sezonu ortalaması değerini aşması ve l ısınma döneminde hava kirliliğinin bir önceki ısınma dönemi kadar olmasa da yine devam etmesi üzerine o yıllarda hava kirliliğinin büyük kaynaklarından biri olarak görülen toz kömür kullanımı l997 tarihinde Mahalli Çevre Kurulu Kararlarıyla Merkez İlçede yasaklanmıştır. İlçelerin hava kalitesine göre ilgili Kaymakamlıklarca değerlendirildikten sonra gerekli tedbirlerin alınması istenmiştir Isınma Döneminde Ekim ayı dışında diğer aylarda (Kasım, Aralık, Ocak, Şubat ve Mart) UVS değerlerin üzerine çıkılmış, bu yıllarda ölçülen SO2 aylık ortalamaları ise KVS değerlerin altında kalmıştır. Bununla beraber özellikle yılları Kış Dönemi SO2 ortalamaları aşağıdaki şekilde verilen sütun diyagramında incelendiğinde, yılları kış dönemi hava kalitesinde %50 ye varan bir iyileşmenin olduğu ortaya çıkmaktadır yılları ısınma dönemindeki bu iyileşmede Merkez ilçedeki toz kömür satışının yasaklanmasının büyük bir rolü olmuştur Isınma Döneminde SO2 ortalaması 174 μg/m3, Isınma Döneminde ise SO2 ortalaması 138 μgr/m3 olarak gerçekleşmiş olup, bir önceki döneme göre % -21 azalma kaydedilmiştir. 29 Grafik 13.2: Çanakkale İli Merkez İlçe Kış Dönemi SO 2 Ortalamaları Kaynak: ÇİÇOM kış döneminde son on yılın en düşük seviyesine inen SO2 değeri; kış sezonunda Merkez İlçedeki yeni kent gelişim alanında yoğun yapılaşma, kentteki tek hava kirliliği 28 ÇİÇOM ÇİÇOM

153 ölçüm merkezinin düşük kotta bulunması ve bu bölgede durgun meteorolojik şartlarda duman birikmesi, İl merkezi hakim rüzgar yönünün yüksek bloklarla kapatılması, ekonomik sebeplerle halkın kaliteli katı yakıt temini konusunda zorluk çekmesi ve Merkez İlçede son birkaç yıldır kalorifer kazanlarının katı yakıta dönüştürülmesi sonuncunda %40 kadar bir artış göstermiştir. Ancak , ve kış dönemlerinde SO2 değeri giderek azalma göstermiştir. Çanakkale il merkezinde ısınma amaçlı doğalgaz kullanımına 2006 yılının Kasım ayında başlanmıştır yılları arasında Merkez İlçede yapılan partikül madde ölçümlerinde belirlenen aylık ortalamalar hiç bir şekilde UVS ve KVS değerlerinin üzerine çıkmadığı gibi kış sezonu ortalaması sınır değeri olan 200 μg/m3 ün oldukça altında kalmıştır. Partikül Madde kütlesel konsantrasyonları Merkez İlçede son sekiz yıl içinde yapılan ölçümlerde, yılları ısınma döneminde 46 μg/m3 ve yılları ısınma döneminde de 37 μg/m3 ile en yüksek değerine ulaşmış, diğer ısınma dönemlerinde PM değerleri 16 μg/m3 ile 24 μg/m3 arasında değişim göstermiştir kış döneminde; SO2 değerinde olduğu gibi partikül madde kış değeri ortalaması düşük bir değerde kalmış, ancak yılları arasında partikül madde ortalaması da yılı kış sezonu ortalamasına göre %40 kadar artmıştır , ve kış dönemlerinde PM değeri giderek artış göstermiştir. Grafik 13.3: Çanakkale İli Merkez İlçe Yılları kış Dönemi PM Ortalaması Kaynak: ÇİÇOM 2007 Çanakkale ili, döneminde hava kirliliğinin 2. öncelikli sorun olduğu iller arasındadır. (ÇOB 2008). İkincil bir kirlilik türü olan asit yağmurları ormanların tahribatına ve yerüstü su kaynaklarının asidifikasyonuna neden olarak ekolojik dengenin bozulmasına yol açmaktadırlar. Ayrıca asit yağmurlarının korozif etkisi çeşitli yapı elemanlarını ve malzemeleri olumsuz şekilde etkilemektedir. Çanakkale İli genelinde 2006 yılı içinde yağmur ph sı incelenmiş, bu değerin Aralık, Ocak ve Şubat aylarında 5,6-5,8 değerleri arasında, Nisan ve Mayıs aylarında ise 6,0-6,2 değerleri arasında değişim gösterdiği anlaşılmıştır dönemi incelendiğinde en yüksek PM10 ve SO 2 değerleri ısınma döneminde görülürken, max. PM10 değeri tarihinde 521 μg/m 3, max. SO 2 değeri ise tarihinde 678 μg/m 3 görülmektedir. 30 Grafik 13.4: Çanakkale İli Merkez İlçe Yılları SO2- PM Değerleri 30 ÇİÇOM

154 Kaynak: Çanakkale de 2009 yılında rehabilite edilen eski düzensiz depolama sahası ve Organize Sanayi Bölgesi, gerek şehir merkezine yakınlığı gerekse hakim rüzgarla oluşan emisyonların şehir merkezine olumsuz etkisi bulunmaktadır. 31 Özellikle kış aylarında artan üretim faaliyetleri rüzgar ve iklim koşullarının da etkisi ile Biga ilçesini olumsuz olarak etkilemektedir Su Kirliliği Çanakkale ili toprakları Kuzey Ege ve Marmara havzalarının kesişim bölgesinde yer almaktadır. Sahip olduğu yer altı ve yer üstü su kaynakları bakımından önemli potansiyele sahip ilde; yer altı suları kirliliği, akarsu kirliliği, deniz kirliliği gibi su kaynaklarının kirlilikleri gözlemlenmektedir. Yer altı Su Havzaları Kirliliği Çanakkale de Çanakkale ili ve ilçelerinde yeraltı suyu, önemli bir yer tutmaktadır. Yenice, Gökçeada ve Bozcaada yer altı suyu konusunda daha fakirdir. Özellikle Biga ve Umurbey de yeraltı su rezervlerinin azalmasından dolayı yeraltı suyu işletmesine kapalıdır. İldeki yeraltı sularındaki en büyük sorun tuzlanmadır. Kaçak kuyularda yapılan aşırı çekim sonucu özellikle Biga Ovasında arazilerin denizden itibaren tuzlandığı görülmüştür. Umurbey ovasında, denizden 2 km kadar içeriden başlayan ovanın güneydoğusu ile alüvyonlardan iyi kalitede su alınabilmektedir. Deniz suyu ile yer altı suyu girişim sınırı bu ovada karaya doğru iyice ilerlemiştir. Bunun en önemli sebebi sebze, meyve, bağ ve bahçe sulamasının tamamen yer altı suyundan karşılanması nedeniyle olmuş, bu faaliyetler sonucunda da denizden itibaren karaya doğru, Umurbey Çayı boyunca yaklaşık 2 km lik bir sahanın dâhilinde kalan bölgede yer altı suyu tuzlanmış ve ovanın %40 ı potansiyel açıdan verimsiz bir duruma gelmiştir. Çanakkale ilinin Bayramiç ve Ezine ilçelerinde bulunan ve sayıları 45 i bulan mandıralar ile yine bu bölgede bulunan süt işleme tesisleri, alıcı su ortamları için kirlilik riski taşımaktadır. Yüksek kirletici özelliğe sahip peynir altı suyu, işleme tesislerine gönderilerek değerlendirilmektedir. Diğer taraftan işletmelerde ortaya çıkan yıkama suları özellikle küçük tesislerde köy ya da ilçe kanalizasyon sistemine verilmektedir. Bunun yanında bölgedeki tüm yerleşim yerlerinde katı atık bertarafında düzensiz depolama yöntemi kullanılmakta, kontrolsüz bir şekilde akarsu kenarlarına ve araziye dökülmekte olan atıklardan kaynaklanan sızıntı suları toprağı, yüzeysel ve yeraltı sularını kirletmektedir Marmara Havzası Koruma Eylem Planı 32 Çanakkale İlinin Çevre Problemleri Elif Karslıoğlu, Alper Baba, Ozan Deniz 154

155 Çanakkale Ovasında DSİ ce yürütülen sondaj çalışmalarında alınan yeraltı suyu örnekleri anal izlendiğinde, ovanın genelde iyi kalitede yer altı suyuna sahip olduğu görülmüştür. Bu bölgedeki yeraltı sularının; elektrik geçirgenliklerinin micromhos/cm, ph , toplam sertlikleri 14-33,5 FSº ve sınıfları ise C3S1 dir. Bu durum bize sondaj kuyularında tuzluluk tehlikesi olduğunu göstermekte olup, deniz bu tuzlanmada büyük rol oynamaktadır. Umurbey ovasında araştırma amacıyla açılan sondaj kuyularında yapılan incelemelerde elektrik geçirgenliğinin micromhos/cm, ph , toplam sertlik FSº ve su sınıfının ise C3S1 C4S4 arasında olduğu tespit edilmiştir. C3S1 sınıfında bulunda yeraltı suları kullanıma uygunken, C4S4 ve C4S3 su sınıfları kesinlikle kullanılamaz. Lapseki ovası yeraltı suları C3S2 sulama sınıfında olduğu için sulama amaçlı kullanıma elverişlidir. Çardak Ovası yeraltı suları da sulama amaçlı kullanılabilir. Ancak önceki yıllarda yapılan analizlerde yeraltı suyunda bulunan yüksek amonyum, bu bölgedeki yeraltı sularının kimyasal analizlerle kontrol edilerek kullanılması gerçeğini ortaya koymaktadır. Gelibolu Yarımadasında ovalarında Karainebeyli Ovası dışında yeraltı suyu işletmesine uygun saha yoktur. Bu bölgede ABD Tuzluluk Diyagramına göre yeraltı suları genellikle C3S1, denize yakın kısımlarda ise C4S1 su sınıfındadır. Ovalarda deniz suyu girişimi ve formasyon kirlilik problemleri bulunmaktadır. Bununla beraber İldeki yeraltı sularındaki en büyük sorun tuzlanma olarak kendini belli etmektedir. Akarsu Kirliliği Hızlı kentleşme ve çarpık yapılaşma sonucu ortaya çıkan evsel atıklar yanında sanayiden kaynaklanan ve arıtılmadan alıcı ortamlara verilen atık sular, doğrudan ya da dolaylı olarak su kaynaklarına ve denizlere deşarj edilmekte, bu durum Çanakkale sahillerini olumsuz etkilemektedir. Özellikle Biga ve Ezine İlçelerinde bulunan deri işletmelerinden kaynaklanan atıksular, İldeki en önemli su kirliliği kaynağı olarak göze çarpmaktadır. İl genelinde özellikle Biga, Bayramiç ve Ezine İlçelerine yayılmış durumdaki 72 adet mandıra ve yine Bayramiç, Ayvacık ve Ezine bölgelerinde yayılmış 60 kadar zeytinyağı imalathanesi ve yerel yönetimlere ait bazı mezbahalar ilde diğer kirlilik kaynaklarındandır. Sarıçay, Kocabaş Çayı ve Menderes Çayı drenaj alanları itibarı ile birçok yerleşim yeri ile etkileşim içinde bulunduğu için kirlilik tehdidi altında kalmaktadırlar. İl genelinde sanayileşmenin büyük boyutta olmaması endüstri kaynaklı atık su kirliliğini önemli ölçüde azaltsa da, özellikle yerleşim birimlerinden kaynaklanan evsel atık sular su varlığını ve kalitesini olumsuz bir şekilde etkilemektedir. Diğer taraftan İlde sulu ve kuru tarım yapılan yaklaşık 338 bin hektar arazide önemli miktarda gübre kullanılmaktadır. Buna dayalı olarak tarımsal faaliyetlerde kullanılan gübrenin ancak belirli bir kısmı bitkiler tarafından kullanılmakta, geriye kalan kısmı ise akarsulara, içme sularına ve diğer alıcı ortamlara geçerek insan ve çevre sağlığını tehdit etmektedir. Sürekli gelişen turizm ile son zamanlara kadar ortaya çıkan olumsuzlukların başında su kirliliği gelmektedir. Özellikle Ayvacık sahil şeridinde yoğunlaşan turistik tesislerden kaynaklanan evsel atıksular, doğal bir güzelliğe sahip sahil şeridini ve denizleri tehdit etmektedir. Özellikle yerel turizmde kullanılan özel veya kamuya ait kamp alanlarının, mücavir alanlarda yaygınlaşan ikincil konut ve kooperatiflerin yeterli bir alt yapıya sahip olmaması, yerel yönetimlerce bu tip yerlere kapsamlı bir hizmet götürülememesi sonucu yaz dönemlerinde ve deniz mevsimi boyunca yapılan turizm faaliyetleriyle doğal çevre, kirlilik baskısı altında bulunmaktadır Palabıyık

156 Çanakkale ili, döneminde su kirliliğinin birinci öncelikli olduğu iller arasındadır. İlin önemli akarsuyundan biri olan. Karamenderes Nehri boyunca faaliyet gösteren taş ocaklarından kaynaklanan atık su ve katı atıklar Karamenderes Nehri boyunca kirliliğe neden olmakta ve Troya Milli Parkında yaşayan kuş türleri başta olmak üzere milli parkın flora ve faunasına zarar vermektedir. Deniz Kirliliği ve Göl Kirliliği Dünyanın en önemli suyollarından biri olan Çanakkale Boğazı, yaklaşık 670 km lik kıyı şeridi, kendine has özellikleri olan körfezleri ile Ege ve Marmara Denizi, İlin doğal çevresinin en belirgin zenginliklerindendir. İldeki deniz varlığı özellikle sahil kesimlerindeki yerleşim merkezlerini önemli ölçüde canlandırmakta, bu bölgelerin iklimini de etkileyerek, kış mevsiminin kıyı bölgelerde yüksek kesimlere nazaran daha ılık geçmesine neden olmaktadır. Ancak, ülkemiz genelinde olduğu gibi, kıyı şeridindeki yerleşim birimlerinin birçoğunun evsel atık sularını derin deniz deşarjları veya doğrudan alıcı ortama vererek bertaraf etmeleri sebebiyle Ege Denizi kıyıları önemli bir kirlilik tehdidi altındadır. Bununla birlikte üst akıntılar ile Marmara Denizinden gelen kirli sular bölgenin kıyı şeridini önemli ölçüde etkilemektedir. İldeki deniz varlığı ekonomik açıdan önemli bir potansiyel oluşturmaktadır. Trol avcılığı da tüm denizlerimizde olduğu gibi Çanakkale Boğazı dışında kalan deniz alanlarında önemli bir sorun yaratmaktadır. Çanakkale Boğazında; madenî yağ atıklarından, kullanılmış motor yağları ve endüstriyel yağlardan ve tanker kazalarından dolayı kirlenme gözlemlenmektedir. Deniz tabanına kadar ulaşan petrol ve diğer ağır metaller dip çökeltilerine karışmakta ve gıda zinciriyle pek çok canlıyı etkilemektedir. Çanakkale Boğazı, İstanbul Boğazı ve Marmara Denizi ile birlikte Türkiye Boğazlar Sistemini oluşturmaktadır. Bu önemli suyolu kullanılarak yapılan tehlikeli madde sevkiyatı, burada yaşayan canlıları ve deniz ekosistemini ciddi bir biçimde tehdit etmektedir. 34 Dünyanın önemli su yollarından biri olan bu bölge yoğun ve riskli bir deniz trafiğine sahiptir. Denizyolu ile petrol taşımacılığının büyük oranda artışına paralel olarak, denizlerin kirliliği artmıştır. Deniz kirliliği yerel bir bölgede kalmayıp hızla yayılma özelliği taşıdığından uluslararası bir problemdir. 35 İl sınırları içinde halkın yararlandığı önemli rekreasyonel alanlardan İl Çevre ve Orman Müdürlüğünce alınan deniz suyu numunelerinin mikrobiyolojik analiz sonuçları aşağıdaki tablolarda verilmiştir Talınlı vd., Çiner ve İnan, ÇİÇOM

157 Tablo 13.5: Çanakkale İlinde Halkın Yararlandığı Sahil Kesimlerindeki Deniz Suyu Mikrobiyolojik Analiz Sonuçları (Eylül 2007) Kaynak: ÇİÇOM 2007 Tablo 13.6: Çanakkale İli Sahil Şeridinde Muhtelif Noktalardan Alınan Deniz Suyu Örneklerinin Fiziksel ve Kimyasal Analizleri (Eylül Kasım 2007 Ortalamaları) Kaynak: ÇİÇOM 2007 Çanakkale il sınırları içerisinde kayda değer bir doğal göl oluşumu bulunmamaktadır. Fakat il DSİ tarafından yaptırılan gölet ve barajlar bakımından zengin altyapıya sahiptir. Çanakkale ili sınırlarında yer alan Atikhisar ve Bayramiç Barajları tarımsal sulama yanında içme ve kullanma suyu temini amacıyla da kullanılmaktadır. Havza içerisinde kalan Bayramiç baraj gölünde yapılan bir çalışma kapsamında yapılan toplam fosfat ölçümlerinde elde edilen değerler, I. Sınıf Kıta İçi Su Kaynakları için belirlenen sınır değerin ortalama on kat üzerinde çıkmıştır. Bu durum bize tarımsal 157

158 faaliyetlerde kullanılan fosfatlı gübrelerin bir kısmının yağışlardan kaynaklanan drenaj ile su kaynaklarına geçtiğini göstermektedir Toprakta Yaşanan Sorunlar ve Erozyon Çanakkale ilinde toprakta yaşanan sorunların başında erozyon gelmektedir. Erozyon konusu Doğal Yapı Bölümü nde detaylı olarak açıklanmıştır. İl genelinde toprakta yaşanan diğer sorunlar ise taşlık ve taşkın sorunudur. Taşlılık İl toprakları içinde bitki gelişmesine zarar verecek derecede taşlılık ihtiva eden topraklar Ha., kayalılık ihtiva eden topraklar ise Ha. alan kaplamaktadır. Taşlılık ve kayalılık hem yüzeyde hem de profilde olabilmektedir. Çanakkale İlinde taşlılık; düz ve düze yakın eğim derin profilli, hafif eğimli orta derin profilli, değişik eğimli sığ profilli, orta dik ve çok dik eğimli ve çok sık profilli topraklarda görülmektedir. Kayalılık problemi ise çoğunlukla sarp, çok dik, orta ve hafif eğimlerde, çok sığ ve sığ profilli topraklarda görülmektedir. Orman, funda ve mera örtüsü altında bulunan taşlı ve kayalık toprak profilleri, bu alanlarda sürüm yapılmaması sebebiyle önemli bir problem oluşturmamaktadır. Bununla beraber taşlılık ve kayalılık düzlük alanlarda önemli bir problem olarak karşımıza çıkmasına rağmen, toprağın erozyon hızını kesmesi taşlılık ve kayalılığın olumlu bir yanını ortaya çıkarmaktadır. Taşkın Taban suyunun her zaman veya yılın bir bölümünde bitki gelişmesine zarar verecek kadar yüksek düzeyde ve yüzey sularının biki gelişmesine mani olacak şekilde drenaj sorununa sahip topraklar İl de Ha. lık bir saha kaplamaktadır. Bu alanların %3,4 ü düz topraklar, %45 ini ise derin topraklar oluşturmaktadır. Drenaj problemi; Alüvyal, Hidromorfik Alüvyal Sahil Bataklığı, Tuzlu-Sodik ve Vertisol topraklardan oluşan sahalarda görülmektedir. Drenaj sorunu gösteren toprakların hektarı yetersiz drenajlı, 7170 hektarı ise fena drenajlıdır. Tarım yapılan arazilerde total tuz miktarı ve kapladıkları alan; Tuz oranı % Ha %97.8-Tuz oranı % Ha %1.8-Tuz oranı % Ha %0.1-Tuz oranı %0.65 ve üzeri Ha %0.3 dür Görüldüğü gibi tarım yapılan topraklar tuzluluk açısından önemli bir problem arz etmemekle birlikte ileriki yıllarda tuzlanma riskine karşı gerekli tedbirlerin alınması önem arz etmektedir. Bu problemlerin Çanakkale İli topraklarında ortaya çıkmasının başlıca nedenleri arazinin düz ve taban suyu seviyesinin yüksek olması nedeniyle tuzların üst topraktan yıkanamaması, yukarı arazilerinden tuzların yıkanarak düzlüklerin çukur kısımlarda birikmesi, düşük kalitede sulama suyunun kullanılması ve yeterli drenajın bulunmamasıdır. İl içinde problem arz eden toplam Ha lık toprakların; hektarı hafif tuzlu, hektarı tuzlu, 120 hektarı sodik ve 254 hektarı tuzlu-sodik karakterlidir. Çanakkale İlinde yer alan tuzlu sodik toprakların tamamı kuru tarım arazileri arsında yer almaktadır. İl topraklarında en yüksek tuzlanma 1378 Ha ile Gelibolu ilçesinde görülmektedir. Yine İl topraklarının %6,6 sı asidik karakterdedir. Toprak Kirliliği İl topraklarının ağır metallerle ve mikrobiyal olarak kirlenmesi üzerine yapılan belirgin bir çalışma bulunmamaktadır. Ancak Ülke genelinde oluğu gibi kent ve endüstri atıksuları, su kaynaklarının kalitesini bozduğu gibi toprağın büyümesinde de bazı tahribatlara neden olmaktadır. Kirletilmiş suların içinde bulunan mikro elementler, zararlı toksik maddeler, ağır metal kalıntıları ve 37 Akbulut ve diğ.,

159 bilinçsiz gübre kullanımı sonucu ortaya çıkan azotlu, fosfatlı ve potaslı atıklar zamanla toprağın kalitesini bozarak verim düşüklüğüne sebep olmaktadır. 38 Çanakkale de tarımsal alanlardan yüzey suları ile alıcı ortama taşınan pestisitler önemli bir kirletici kaynak oluşturmaktadır. İl topraklarının yaklaşık %35 inde çeşitli tarım ürünleri yetiştirilmektedir. Zeytinlik alanlarla beraber hektarı bulan tarım topraklarında kullanılan pestisit miktarının son 15 yıllık ortalaması gr/ha civarındadır. 39 Coğrafi konumu itibari ile sürekli dinamik hava hareketlerinin etkisinde olan Çanakkale de ilaçlama genellikle yerden yapılmaktadır. Yerden yapılan ilaçlamalarda kullanılan pestisitlerin %75-80 i toprağa geçtiğine göre ortalama her yıl 0.35 ton pestisit toprağa geçmektedir. 40 Çanakkale de sulu ve kuru tarım yapılan yaklaşık hektar arazide önemli miktarda gübre kullanılmaktadır. Bu arazileri sulayan doğal su kaynaklarındaki nitrat varlığı, I.Sınıf kıtaiçi yüzeysel su kaynaklarında olması gereken sınır değerin üzerinde kalmaktadır. Çanakkale ilinde sulama yapılan alanlarda, özellikle kuyulardan sulama yapılan yerlerdeki topraklarda tuzluluk oranında önemli artışlar meydana gelmiştir. 41 Tuzlanma en belirgin olarak Tuzla ovasında görülmektedir. Batak ovasında da tuzlanma başlıca sorun haline gelmeye başlamıştır. Bu iki ovanın Çanakkale deki sebze üretiminde önemli yerleri vardır. Çanakkale, Kepez, Umurbey, Biga Ovaları ve Gelibolu Yarımadasındaki ovalarda da önemli oranda tuzlanma artışı görülmektedir. İlde önemli bir sanayi kuruluşu olan çimento fabrikası tarım toprakları üzerinde bulunmaktadır. Ayrıca ilde toprağa dayalı sanayilerin yoğun olmasından dolayı hammadde kaynağı olarak kullanılan il toprakları uzun yıllar plansız kullanımın etkisi altında kalmıştır. Çan ilçesinde bulunan seramik ve linyit madenlerinin çıkarım sahasında ve etrafında büyük bir dezenformasyona neden olduğu bilinmektedir. Şekil 13.4: Çan Linyit İşletmesi Kaynak: Planlama Ekibi Saha Çalışması 38 Palabıyık, Çevre, Tüfekçi vd., Baba ve Deniz,

160 Gürültü Kirliliği Gelişmiş ülkelerde teknolojinin gelişmesine bağlı olarak ortaya çıkmış olan çevre gürültüsü sorunu; günümüzün önemli çevre sorunlarından biri olmasına karşın Ülkemizde en az bilinen bir kirlilik türüdür. Gürültü; insanların işitme sağlığını tehdit eden, algılamasını olumsuz etkileyen, fizyolojik ve psikolojik dengelerini bozan, iş yaşamındaki verimini azaltan ve genel olarak çevrenin doğallığını, sakinliğini yok eden yaygın bir kirlilik türüdür. Gürültüyü oluşturan ses unsuru, titreşim yapan bir kaynak aracılığı ile hava basıncındaki faklılıklardan meydana gelen ve insanda işitme duyusunu uyaran fiziksel bir olaydır. Basınç değişimlerinin kulaktaki iletişim mekanizması ile beyne aktarılması sonucunda ses algılanır. Sesin gücü, bir kaynağın birim zamanda etrafına yaydığı toplam ses enerjisi ile orantılıdır ve birimi Watt ır. Ses yeğinliği ise, belirli bir yönde ve birim zamanda birim alandan geçen ses enerjisi olup, birimi Wat/m2 dir. Ölçülen seslerin güç, şiddet ve basınçları bir referans düzeye (işitilebilen en hafif ses düzeyine) göre ve logaritmik olarak ifade edildiğinde ölçüm sonucu elde edilen değerler Düzey adını alır ve düzeyin birimi Desibel olarak adlandırılır. Gürültünün çevre kirliliği olarak etkilerinin incelendiği durumlarda gürültü kaynağının türüne ve üretilen gürültünün akustik özelliğine bağlı olarak ortaya konulmuş özel indeksler de bulunmaktadır. Ayrıca gürültüyü tanımlayan ses basınç düzeylerinin her hangi bir zaman süresi içinde gösterdiği değişim veya durgunluk gürültünün değerlendirilmesinde önemli bir faktördür. Uluslararası standartlarda en yaygın olarak kullanılan gürültü indeksi; eşdeğer gürültü düzeyi dir. Bu düzey belirli bir zaman süresi içinde örnek olarak alınan ses enerjilerinin ortalamasını gösterir ve kısaca Leq dba olarak ifade edilir. İl sınırları içinde ve özellikle Merkez İlçede en önemli gürültü kaynağı olarak Şehir trafiği karşımıza çıkmaktadır. Yine de bu trafik gürültüsü büyük kentlerdeki trafik gürültüsü ile karşılaştırıldığında oldukça düşük seviyelerde kalmaktadır. İl Merkezindeki önemli arterlerdeki kavşaklarda gürültü seviyesi ortalamaları iş saatleri başlangıcında ve bitiminde db değerleri arasında değişmektedir. Merkez İlçede trafiğinin yoğun olduğu kavşaklarda yapılan gürültü ölçüm değerleri aşağıda verilmiştir. Bu alanlarda yapılan ölçümler, 1,25 mt. yükseklikte ve yerleşim alanlarındaki gürültünün temel kaynağı olan trafik akışına yapılaşmanın fiziki durumuna göre 5-7,5mt. mesafede yapılmıştır. Gündüz (09:00-12:00) ve akşam (17:00-20:00) saatlerinde seri ölçümler yapılarak, her ölçüm noktası için minimum ve maksimum değerler tespit edilmiş ve bunların ortalamaları alınmıştır. İş ve performansı etkileyen gürültü, daha çok gündüz saatlerindeki trafik, inşaat ve kalabalık nedeniyle oluştuğu için bu ortalama değerlere gece yapılan ölçümler ilave edilmemiştir ÇİÇOM

161 Tablo 13.7: Çanakkale İli, Merkez İlçedeki Önemli Trafik Arterlerinde Yapılan Gürültü Ölçüm Değerleri (db) Kaynak: ÇİÇOM 2007 İskele Meydanı Kavşağı, Cuma Pazarı Kavşağı ve Demircioğlu İnönü Caddesi Kavşağı taşıt trafiğinin en yoğun olduğu kavşaklar olup, bu kavşaklarda 08:00 18:00 saatleri arasında ortalama olarak db arasında değişmektedir. Bu ölçümler kavşak noktalarında 1,25 mt. yükseklikte ve trafik akışına 5 mt. uzaklıkta yapılmıştır. Bu kavşakların kentin yoğun iş ve konut alanları içinde, dar bir bölge içinde bulunması ve gürültü ölçümünün sık yapılaşmadan dolayı trafik akışına yakın bir bölgeden yapılması zorunluluğu, elde edilen değerlerin standart değerlerden (Şehir Merkezi konut alanı ve ana yollar için 20 mt. uzaklıkta db) yüksek çıkmasına neden olmamaktadır. Kent merkezlerindeki trafik gürültüsünün azaltılması; taşıtlarda gürültü denetimi amacıyla alınacak teknik önlemler, yerel yönetimlerin kent içi ulaşımının düzenlenmesi ve yönlendirilmesi (kavşak düzenleme çalışmaları, tek yönlü trafik ve ileri sinyalizasyon uygulamaları vb.) konusunda yapacakları çalışmalar ile mümkün görülmektedir. Trafikten kaynaklanan gürültü kirliliğinin azaltılmasına yönelik uzun vadede alınacak tedbirlerin başında, yeni kent yerleşim alanlarında yapılacak imar planlaması çalışmalarında gürültü faktörünün göz önünde bulundurulması hususu gelmektedir. Bu kapsamda, bina bloklarının olası gürültü kaynaklarına bağlı yönlendirilerek biçimlendirilmesi, toplu planlanmış yerleşim birimlerinde gürültü kaynağı alanların (gazino, kafe, oyun alanları vb.) gürültüye hassas alan ve yapı bloklarına (hastahaneler, konferans salonları, derslikler, konutların dinlenme ve yatak odaları vb.) uzak olarak yerleştirilmesi ve ses yalıtımı ile ilgili önlemlerin alınması gerekmektedir. Çanakkale İl Merkezinde ve İlçelerinde kayıtlı bulunan ve birer gürültü kaynağı sayılabilecek motorlu araçların tarihi itibari ile cins ve miktarları aşağıdaki tabloda belirtilmiştir. Tablo 13.8: Motorlu Araç Cinsleri ve Miktarları Araç Cinsleri Miktarları Binek Otomobil Hafif Ticari Ağır Ticari

162 Diğerleri T O P L A M Bina, yol, köprü ve tünel gibi inşaat işlerinde kullanılan ağır makine ve araçlar değişik zaman dilimlerinde özellikle kent merkezlerinde rahatsızlık veren bir gürültü kaynağı olmaktadır. İnşaat gürültüleri; yapım işlerinde kullanılan araç ve makinelerin yaydığı gürültüler ve şantiye alanından kaynaklanan gürültüler olmak üzere iki grupta incelenmektedir. Çanakkale İl Merkezinde ve diğer yerleşim merkezlerinde gürültüye hassas alanlarda yapılan inşaat çalışmalarından kaynaklanan şantiye gürültüleri, Gürültü Kontrol Yönetmeliğinde belirlenen kriterler kapsamında kontrol altında tutulmaktadır. İnşaat gürültüleri ile ilgili denetimler ilgili belediyelerin Zabıta Müdürlüklerince yürütülmekte olup, gereken durumlarda İl Çevre ve Orman Müdürlüğünce şantiye alanlarında gürültü ölçümleri yapılmakta ve yönetmelik hükümlerine göre gerekli tedbirler aldırılmaktadır. Merkez İlçenin ana caddeleri, önemli iş alanları ve oturma alanları (sakin yerleşim yerleri) belirtilerek Tablo da verilen gürültü değerleri; Gürültü Kontrol Yönetmeliğinde bulunan, yerleşim bölgelerinde olması gereken trafik gürültüsünün temel kriterlerini hemen hemen sağlamaktadır. Zira Gürültü Kontrol Yönetmeliği, trafik akışına 60 mt. uzaklıktaki konut alanları için temel gürültü kriterinin db arasında olacak şekilde kontrol edilmesi gerektiği belirtilmiş olup, Merkez İlçede ana yol ve caddeler üzerinde (Atatürk, Demircioğlu, İnönü ve Pirireis Caddeleri) yapılan ölçümler maksimum 10 mt. uzaklıkta gerçekleştirilmiş ve ortalama olarak db arasında değerler elde edilmiştir. Bununla beraber yapılaşmanın bitişik nizam ve caddelerin dar olması nedeniyle gürültü düzeyleri yüksek olsa da, şehir merkezlerinde bulunan konutların oturma odaları için belirlenen 60 db standart değer genelde sağlanmakta, ancak yatak odaları için verilen 35 db olan temel gürültü kriterinin sağlanması, ancak ses izolasyonu (pencere ve duvarlarda) yapılmış konutlarda olabilmektedir. Ayrıca, İl Merkezinde trafiğin yoğun olduğu caddelerdeki değerler, Gürültü Kontrol Yönetmeliği, IV. Bölge için verilen düzeltmeye göre değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme, boğaz geçişini vapur ile yapan ağır vasıtaların şehir içi yolları (Demircioğlu ve Atatürk Caddeleri) kullanması nedeniyle yapılmıştır. 43 İl geneli ve Merkez İlçede önemli gürültü kaynaklarından biri de mobilet ve motosikletlerdir. Mobilet gürültüsü yüksek titreşim nedeniyle gündüz saatlerinde diğer gürültü kaynakları arasında bir anlık dikkat çekse de, gece saat 21:00 den sonra taşıt trafiğinin azaldığı saatlerde bu araçlardan kaynaklanan ve anlık olarak 80 db i aşan gürültüler, halkın yoğun şikayetlerine neden olmakta, bu araçlar İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ve İl Emniyet Müdürlüğünün koordineli olarak yaptıkları denetimlerle kontrol altına alınmaya çalışılmaktadır. İl sınırları içinde Merkez İlçe ve Gökçeada İlçelerinde hava trafiğinin oldukça seyrek olduğu birer havaalanı bulunmaktadır. Merkez İlçedeki havaalanını özel bir şirkete ait olan küçük bir yolcu uçağı kullanmaktadır. Merkez İlçe Belediyesince, Havaalanı uçuş konisi zonlarına imar yasağı konmuş olup, havaalanı civarındaki geniş bir alanda herhangi bir yapılaşma bulunmamaktadır. Aynı şekilde Gökçeada da bulunan havaalanı da oldukça seyrek kullanılmakta olup, havaalanı bölgesinde imar yasağı bulunmaktadır ÇİÇOM Palabıyık

163 Tablo 13.9: Çanakkale İli Merkez İlçede Yapılan Gürültü ölçümleri Görüntü Kirliliği Kaynak: ÇİÇOM 2007 İnsanların doğal çevrede yapmış olduğu olumsuz değişikliklerle sağlıklı insanların görüntü alanlarının kişileri rahatsız edici hale getirilmesine "görüntü kirliliği" denilmektedir. Bu istenmeyen görüntülerle yerleşim yerlerinde, sanayi tesislerinde ve kırsal alanlarda karşılaşılabilmektedir. İkinci konutların, kent planlaması kavramı dışında yapılması doğa ile uyumlu olmayan ve görsel kirlilik oluşturan yapılaşmaya meydan vermektedir. Ayvacık kıyıları, ve Ezine kıyılarında bulunan ikincil konutlar kümeleşme biçimleri ve formaları nedeni ile görüntü kirliliğine neden olmaktadır. Yetersiz ve fonksiyonel olmayan bir altyapı sonucu kent sokaklarında meydana gelen fiziksel olumsuzluklar, tarihi kent dokusu yapı blokları ile bozulan, görsel ve estetik kirliliğin olduğu, yeşil alanları tahrip edilerek daraltılan sağlıksız bir kent ortamının insanlarda isteksizliğe ve hoşnutsuzluğa yol açtığı yapılan çalışmalarla tespit edilmiş, böyle ortamların çevresel stresin başlıca nedenlerinden biri olduğu anlaşılmıştır. Biga ilçesinde bulunan sanayi tesislerinin arazilerinde bulunan eski makine ve ekipmanlarının oluşturduğu görüntü Çanakkale-Bandırma yolu üzerinde görüntü kirliliğine neden olmaktadır. Gelibolu ilçesinde bulunan tersane bölgesindeki demir yığınları da görüntü kirliliğine neden olmaktadır. Ülkemizin birçok yerleşim merkezinde olduğu gibi Çanakkale ilinde de telefon hatlarının açıkta olmasından kaynaklanan görsel bir kirlilik bulunmaktadır. Bu nedenle 2001 yılı içinde görsel kirliliğin ve kaçak görüşmelerin önlenmesi Türk Telekom Genel Müdürlüğü tarafından çalışmalar başlatılmıştır. 163

164 Atıklar Çanakkale İlinde 11 İlçe, 22 Belde ve Merkez ile birlikte 34 yerleşim birimi vardır. Bu yerleşim yerlerinden özellikle Merkez İlçe, Biga ve Yenice İlçeleri başta olmak üzere hemen hemen tüm Belediyelerde katı atık deponi alanlarında ve yeni çöp sahalarının tespiti için yapılan çalışmalarda önemli sorunlar yaşanmaktadır. Teknik yöntemlere ve sağlık şartlarına önem verilmeden yapılan katı atık bertaraf çalışmaları hava, su ve toprak kirliliğine neden olmakta, yerel yönetimlerin kendi imkânları ile bulup, gelişi güzel döktükleri atıklar doğal ortama ve çevreye önemli ölçüde zarar vermektedir. Çanakkale ilinde bulunan belediyeler katı atık birlikleri kurarak vahşi depolama sahalarını kapatmak için çalışmalar yapmaktadır. Fakat mevcutta bulunan vahşi depolama alanları bulundukları çevrede yer altı su kaynaklarını, toprağı ve havayı kirletmektedir. Özellikler dere ve deniz yakınında yapılan vahşi depolama sulak alan ekosistemlerini etkilemektedir. Çanakkale, Kepez, İntepe, Kumkale, Lapseki, Umurbey ve Çardak Belediyelerinin kurduğu katı atık birli faaliyetlerine başlayarak düzenli depolama sistemine geçmiştir. İlde bulunan eski maden ocakları ve taş ocaklarının sahalarına doldurma yöntemi ile yapılan çöp depolama faaliyetleri de özellikle yer altı suları için kirlilik oluşturmaktadır. Derin su havzalarına sızıntı sularının inmesini kolaylaştıran maden ocaklarında metan gazı sıkışması ile patlamalarda meydana gelebilir. Tablo 13.10: Çanakkale İli Genelinde Yer Alan Yerleşim Birimlerine Ait Katı Atık Miktarları Kaynak: ÇİÇOM

165 Çanakkale Merkez İlçe kent merkezi ve mücavir günlük atık miktarı, nüfus artışı ve tüketim alışkanlıklarına bağlı olarak ton/gün arasında değişmektedir. Bu miktara, evsel atık miktarı yanında çok az yer tutan endüstriyel ve tıbbi atık toplamı dâhil değildir. Toplanan katı atığın yaklaşık ağırlıkça %80 ini çürüyebilen organik maddelerin oluşturduğu tahmin edilmektedir. Grafik 13.5: Çanakkale İli Evsel Atık Kompozisyonu Kaynak: ÇİÇOM 2007 Grafik 13.6: Çanakkale İli Geri Kazanılabilir Atık Kompozisyonu Kaynak: ÇİÇOM 2007 Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı içerisinde yapılan turizm faaliyetlerinde ziyaretçilerin doğaya bıraktıkları atıklar milli park ekosistemini etkilemektedir. Özellikle Çanakkale Şehitlerini Anma törenlerinde yoğun turist akımına uğrayan milli parkta, günübirlik faaliyetler ve araç trafiğinden kaynaklı kirlilikler meydana gelmektedir. Ayvacık kıyıları ile Gelibolu ilçesi kıyılarında bulunan ikincil konutların katı atıklarını yakın çevredeki tarlalara ve dere yataklarına bırakmaları sonucu da bu bölgelerde kirlilik gözlemlenmektedir. Sanayi Tesislerinin Yarattığı Çevre Kirliliği İl genelinde belirli bir alanda veya dağınık olarak, sanayi tesisleri sayısında yoğunluk olmadığı için, sanayi sektörlerinden kaynaklanan hava kirliliği bulunmamaktadır. İlin Çan İlçesinde göze çarpan sanayi tesisleri 18 Mart Çan Termik Santrali, Çan Linyitleri ve Seramik Fabrikaları olup, ilçenin önemli emisyon kaynaklarındandır. Türkiye Elektrik Kurumu A.Ş. tarafından kurulan 18 Mart Çan Termik Santrali 2x160 kurulu güçe sahip akışkan yataklı termik santrali yakıt olarak kcal/kg kalorifik değere sahip çan linyit kömürü yakacak olan santralde toz emisyonları, % 99,9 verimle elekrostatik toz tutucu filtreler ile tutulacaktır. Yıllık Kömür Tüketimi 2006 yılı için

«MAVİ DENİZ TEMİZ KIYILAR»

«MAVİ DENİZ TEMİZ KIYILAR» MUĞLA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAİRESİ BAŞKANLIĞI «MAVİ DENİZ TEMİZ KIYILAR» ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAİRESİ BAŞKANLIĞI MUĞLA İLİ Muğla Muğla, 895.000 kişilik nüfusu ve 12.975 km 2

Detaylı

10. ÇEVRE İSTATİSTİKLERİ

10. ÇEVRE İSTATİSTİKLERİ TR41 Bölgesi 2008 2010 10. ÇEVRE İSTATİSTİKLERİ 10.1. Atık İstatistikleri 10.1.1. Belediye- Atık Hizmeti Verilen Nüfus ve Atık Miktarı 2008,2010 Toplam nüfus Belediye Anket uygulanan Anket uygulanan Atık

Detaylı

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 SUNUM AKIŞI Bölge Planı Hazırlık Süreci Paydaş Analizi Atölye Çalışmalarının Gerçekleştirilmesi Mevcut Durum Analizi Yerleşim Yapısı ve Yerleşmeler Arası İlişki Analizi

Detaylı

10 BAŞLIKTA BALIKESİR

10 BAŞLIKTA BALIKESİR 10 BAŞLIKTA BALIKESİR 2012 Sayfa 2 / 9 İçindekiler 1. COĞRAFİ VE İDARİ YAPI... 4 2. NÜFUS... 4 3. EĞİTİM VE SAĞLIK... 5 4. ULAŞIM... 6 5. TARIM... 7 6. İŞGÜCÜ... 7 7. SANAYİ... 7 8. MADENCİLİK VE ENERJİ...

Detaylı

BALIKESİR-ÇANAKKALE PLANLAMA BÖLGESİ 1/100.000 ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANI 3. FAALİYET RAPORU

BALIKESİR-ÇANAKKALE PLANLAMA BÖLGESİ 1/100.000 ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANI 3. FAALİYET RAPORU BALIKESİR-ÇANAKKALE PLANLAMA BÖLGESİ 1/100.000 ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANI 3. FAALİYET RAPORU TEMMUZ 2012 YÜKLENİCİ: DOĞUKAN & BHA İŞ ORTAKLIĞI 1 "Balıkesir-Çanakkale Planlama Bölgesi 1/100 000 Ölçekli

Detaylı

Halkımıza daha iyi ve kaliteli hizmet verebilmek çöp toplamada kullanılmak üzere 238 adet hurda sac bidon alınarak gerekli yerlere dağıtılmıştır.

Halkımıza daha iyi ve kaliteli hizmet verebilmek çöp toplamada kullanılmak üzere 238 adet hurda sac bidon alınarak gerekli yerlere dağıtılmıştır. TEMİZLİK İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ ----------------------------------------------------- Temizlik İşleri Personeli, 1 Temizlik İşleri Müdür Vekili, 1 Çevre Mühendisi, 1 Temizlik Çavuşu, 4 Kadrolu Memur, 16 Daimi

Detaylı

ALTIEYLÜL PLEVNE MAH. 5244-5245-5246-5247 ADALAR ARASINDAKİ TESCİL HARİCİ ALANA İLİŞKİN 1/1000 ÖLÇEKLİ İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ

ALTIEYLÜL PLEVNE MAH. 5244-5245-5246-5247 ADALAR ARASINDAKİ TESCİL HARİCİ ALANA İLİŞKİN 1/1000 ÖLÇEKLİ İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ ALTIEYLÜL PLEVNE MAH. 5244-5245-5246-5247 ADALAR ARASINDAKİ TESCİL HARİCİ ALANA İLİŞKİN 1/1000 ÖLÇEKLİ İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ PLAN AÇIKLAMA RAPORU PLANIN İSMİ BALIKESİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI İMAR

Detaylı

CEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon

CEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon CEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Türkiye Çevre Durum Raporu 2011 www.csb.gov.tr/turkce/dosya/ced/tcdr_20 11.pdf A3 Su ve Su Kaynakları 3.4 Kentsel

Detaylı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇEVRECİ ŞEHİRLERE DOĞRU Kadir DEMİRBOLAT İklim Değişikliği Dairesi Başkanı 7 Temmuz 2012, Gaziantep Çevreci Şehircilik; Yaşam kalitesi yüksek, Çevreye duyarlı, Tarihi ve kültürel

Detaylı

T.C. DEVLET DEMİRYOLLARI İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İZMİR LİMANI. Turan YALÇIN Liman İşletme Müdürü

T.C. DEVLET DEMİRYOLLARI İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İZMİR LİMANI. Turan YALÇIN Liman İşletme Müdürü T.C. DEVLET DEMİRYOLLARI İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İZMİR LİMANI Turan YALÇIN Liman İşletme Müdürü LİMAN Türk Dil Kurumu tarafından yayımlanan Türkçe Sözlük te liman, gemilerin barınarak yük alıp boşaltmalarına,

Detaylı

T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Faaliyet Ön Bilgi Formu

T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Faaliyet Ön Bilgi Formu Ek-3: Faaliyet Ön Bilgi Formu T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Faaliyet Ön Bilgi Formu Kod No:... Tarih:.../.../... Bu form, toprak kirliliği potansiyeli bulunan endüstriyel faaliyetler ile ilgili genel

Detaylı

SAMSUN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ YENİ HİZMET ALANI

SAMSUN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ YENİ HİZMET ALANI SAMSUN SAMSUN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ YENİ HİZMET ALANI 5216 sayılı yasadan önceki Belediye Hizmet Alanı (7.000 ha) 5747 sayılı yasadan sonra Büyükşehir Belediyesi Mücavir Alan Çizgisi (79.000 ha) 6360 sayılı

Detaylı

Adana Büyükşehir Belediyesi Sorumluluk Alanını gösteren harita

Adana Büyükşehir Belediyesi Sorumluluk Alanını gösteren harita Adana Büyükşehir Belediyesi Sorumluluk Alanını gösteren harita 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu nun 7 nci maddesi; evsel katı atıkların toplanarak bertaraf tesisine/aktarma istasyonlarına taşınması

Detaylı

GÖKÇESU (MENGEN-BOLU) BELDESİ, KADILAR KÖYÜ SİCİL 112 RUHSAT NOLU KÖMÜR MADENİ SAHASI YER ALTI PATLAYICI MADDE DEPOSU NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU

GÖKÇESU (MENGEN-BOLU) BELDESİ, KADILAR KÖYÜ SİCİL 112 RUHSAT NOLU KÖMÜR MADENİ SAHASI YER ALTI PATLAYICI MADDE DEPOSU NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU GÖKÇESU (MENGEN-BOLU) BELDESİ, KADILAR KÖYÜ SİCİL 112 RUHSAT NOLU KÖMÜR MADENİ SAHASI YER ALTI PATLAYICI MADDE DEPOSU NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU Planlama Alanı : Bolu ili, Mengen ilçesi, Kadılar

Detaylı

İZMİR DE KATI ATIK YÖNETİMİ. İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı

İZMİR DE KATI ATIK YÖNETİMİ. İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı İZMİR DE KATI ATIK YÖNETİMİ İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı İL NÜFUSU: 4.061.074 KİŞİ 2009-2014: 21 İlçe (3,35 milyon kişi) Nisan 2014 itibariyle 30 İlçe ATIK YÖNETİMİNDE YASAL

Detaylı

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail.

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail. ÇANAKKALE İli, AYVACIK İLÇESİ, KÜÇÜKKUYU BELDESİ,TEPE MAHALLESİ MEVKİİ I17-D-23-A PAFTA, 210 ADA-16 PARSELE AİT REVİZYON+İLAVE NAZIM İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ AÇIKLAMA RAPORU Ö:1/5000 25/02/2015 Küçüksu Mah.Tekçam

Detaylı

Bu Yönetmelik Gölyaka Belediye Meclisinin 05.07.2002 tarih ve 2002/5 Sayılı Kararı ile kabul edilmiştir.

Bu Yönetmelik Gölyaka Belediye Meclisinin 05.07.2002 tarih ve 2002/5 Sayılı Kararı ile kabul edilmiştir. -2002- Bu Yönetmelik Gölyaka Belediye Meclisinin 05.07.2002 tarih ve 2002/5 Sayılı Kararı ile kabul edilmiştir. İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM Sayfa No : Amaç 2 Kapsam 2 İKİNCİ BÖLÜM Katı Atıkların Depolanması,

Detaylı

PROJE - FAALİYET KISA VADE ORTA VADE UZUN VADE 1 HAVZA KORUMA EYLEM PLANI STRATEJİSİNİN OLUŞTURULMASI

PROJE - FAALİYET KISA VADE ORTA VADE UZUN VADE 1 HAVZA KORUMA EYLEM PLANI STRATEJİSİNİN OLUŞTURULMASI 1 HAVZA KORUMA EYLEM PLANI STRATEJİSİNİN OLUŞTURULMASI ÇOB, DSİ, İB, Valilikler, Belediyeler, Üniversiteler, TÜBİTAK HSA/ÇİB 2 KURUM VE KURULUŞLARIN KOORDİNASYONUNUN SAĞLANMASI ÇOB, Valilikler HSA/ÇİB

Detaylı

GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Atıklar Şube Müdürlüğü ATIK PİLLER

GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Atıklar Şube Müdürlüğü ATIK PİLLER GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Atıklar Şube Müdürlüğü ATIK PİLLER 2011 ATIK PİLLER Bu sunum; Atık Piller Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği kapsamı

Detaylı

BALIK AĞI ÜRETİMİ FAALİYETİ PROJE OZET DOSYASI

BALIK AĞI ÜRETİMİ FAALİYETİ PROJE OZET DOSYASI TİCARET ANONİM ŞİRKETİ BALIK AĞI ÜRETİMİ FAALİYETİ İSTİKLAL MAHALLESİ, YILDIRIM BEYAZID CADDESİ, NO: 14 ESENYURT / İSTANBUL F21D18C3C3D PAFTA, 159 ADA, 3 PARSEL URBAN ÇEVRE DANIŞMANLIK VE MÜHENDİSLİK TİC.

Detaylı

Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü

Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü Çevresel ve Sosyal Etki Değerlendirmesi (ÇSED) - Ekler Haziran 2014 Ek 2.1: Ulusal Mevzuat URS-EIA-REP-203876 Genel Çevre Kanunu, Sayı: 2872 ÇED Yönetmeliği

Detaylı

Kaynak: KGM, Tesisler ve Bakım Dairesi, 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi. Harita 16 - Türkiye 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi

Kaynak: KGM, Tesisler ve Bakım Dairesi, 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi. Harita 16 - Türkiye 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi ULAŞIM Kara taşımacılığı 2023 hedeflerinde büyük merkezler otoyollarla bağlanırken, nüfusu nispeten küçük merkezlerin bu otoyollara bölünmüş yollarla entegre edilmesi hedeflenmektedir. Harita 16 ve Harita

Detaylı

ysy HARİTA PROJE MÜHENDİSLİK ve DANIŞMANLIK HİZMETLERİ

ysy HARİTA PROJE MÜHENDİSLİK ve DANIŞMANLIK HİZMETLERİ ysy HARİTA PROJE MÜHENDİSLİK ve DANIŞMANLIK HİZMETLERİ TANITIM DOSYASI Sayfa 0 of 31 Firmamız haritacılık, inşaat altyapı, çevre yönetimi ve coğrafi bilgi sistemleri (CBS) alanlarında mühendislik, projelendirme,

Detaylı

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ Ece SARAOĞLU Çevre ve Şehircilik Uzmanı 4. Türk-Alman Su İşbirliği Günleri 24.09.2014 Sunum İçeriği Atıksu Politikamız Atıksu Mevzuatı Su Kirliliği Kontrolü

Detaylı

Vizyonumuz Ülkemizin, çevre ve iş güvenliği alanlarında ulusal ve uluslararası rekabet gücünü artıracak çalışmalarda öncü olmaktır.

Vizyonumuz Ülkemizin, çevre ve iş güvenliği alanlarında ulusal ve uluslararası rekabet gücünü artıracak çalışmalarda öncü olmaktır. Kariyer Mühendislik 2011 yılında gelişen çevre ve iş güvenliği mevzuatlarının Türkiye de uygulanmasını hedef alarak kurulmuştur. Şirket çalışanlarının ve kurucusunun yıllar içerisinde elde etmiş olduğu

Detaylı

TR62 ADANA-MERSİN BÖLGESİ TEMEL SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ-2

TR62 ADANA-MERSİN BÖLGESİ TEMEL SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ-2 TR62 ADANA-MERSİN Sİ TEMEL SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ-2 BÜLTEN NO 2 TR62 ADANA-MERSİN Sİ TEMEL SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER Çukurova Kalkınma Ajansı sorumluluk alanı olan TR62 Düzey 2 Bölgesi

Detaylı

İŞLETMENİN ADI (İŞLETMENİN ADRESİ) FAALİYETİ/FALİYETLERİ İŞ AKIM ŞEMASI/ŞEMALARI VE PROSES ÖZETİ/ÖZETLERİ. Hazırlayan (Unvan) Tarih

İŞLETMENİN ADI (İŞLETMENİN ADRESİ) FAALİYETİ/FALİYETLERİ İŞ AKIM ŞEMASI/ŞEMALARI VE PROSES ÖZETİ/ÖZETLERİ. Hazırlayan (Unvan) Tarih İşletme Logosu (varsa) İŞLETMENİN ADI (İŞLETMENİN ADRESİ) FAALİYETİ/FALİYETLERİ İŞ AKIM ŞEMASI/ŞEMALARI VE PROSES ÖZETİ/ÖZETLERİ Hazırlayan (Unvan) Tarih İÇİNDEKİLER Sayfa 1. İŞLETME BİLGİLERİ 3 2.....

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

KONU BAŞLIĞI Örnek: ENERJİ VERİMLİLİĞİ NELER YAPILACAK? KISA SLOGAN ALTINDA KISA AÇIKLAMA (1 CÜMLE)

KONU BAŞLIĞI Örnek: ENERJİ VERİMLİLİĞİ NELER YAPILACAK? KISA SLOGAN ALTINDA KISA AÇIKLAMA (1 CÜMLE) KONU BAŞLIĞI Örnek: ENERJİ VERİMLİLİĞİ NELER YAPILACAK? KISA SLOGAN ALTINDA KISA AÇIKLAMA (1 CÜMLE) GÖRSEL MALZEME (FOTO, GRAFİK, ŞEKİL, LOGO VB.) GRAFİK VEYA TABLO (STRATEJİK PLANDA VERİLEN HEDEF VE ONLARA

Detaylı

SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ

SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ Resmi Gazete Tarihi: 10.10.2009 Resmi Gazete Sayısı: 27372 SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı, 31/12/2004 tarihli ve 25687 sayılı Resmî

Detaylı

MARMARA BÖLGESİNDEKİ HAVZA KORUMA EYLEM PLANI

MARMARA BÖLGESİNDEKİ HAVZA KORUMA EYLEM PLANI MARMARA BÖLGESİNDEKİ HAVZA KORUMA EYLEM PLANI 1 İÇERİK 1. HAVZA KORUMA EYLEM PLANLARI 2. MARMARA VE SUSURLUK HAVZALARI 3. ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ 4. HAVZA YÖNETİM YAPILANMASI 5. NEHİR HAVZA YÖNETİM

Detaylı

Belediye Çöp Gazı (LFG) nedir?

Belediye Çöp Gazı (LFG) nedir? Belediye Çöp Gazı (LFG) nedir? Belediye çöp gazı (LFG) belediye katı atıklarının (MSW) çözünmesinin yan ürünüdür. LFG: ~ 50% metan gazı (CH 4 ) ~ 50% karbondioksit (CO 2 )

Detaylı

Faaliyet ve Proje Bilgileri. 1.Katı Atık Yönetimi

Faaliyet ve Proje Bilgileri. 1.Katı Atık Yönetimi Faaliyet ve Proje Bilgileri 1.Katı Atık Yönetimi Kent Genelinde Katı Atıkların Bertarafının Sağlanması ve Katı Atık Depolama Alanlarının İnşa Edilmesi. Kentimizde yerleşim alanları ile işletmelerden oluşan

Detaylı

II. Organize Sanayi Bölgesi (Alcı Türkobası )

II. Organize Sanayi Bölgesi (Alcı Türkobası ) 2 II. Organize Sanayi Bölgesi (Alcı Türkobası ) 2.1 İmar Durumu Bölgemizde imar faaliyetleri tamamlanmış olup fabrika inşaatlarının yapım süreci devam etmektedir. Bu faaliyetler 2007 yılında kurulan İmar

Detaylı

ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İzin ve İrtifakDairesi Başkanlığı İzin ve İrtifak Hakları Şube Müdürlüğü Merih SEÇKİNAY Şube Mühendisi Sunum Planı 1. Mevzuat 2. Müracaat, iş akışı, rapor tanzimi 3. Bedeller 17 nci

Detaylı

İLİN ADI ADANA GENEL BİLGİLER ULAŞIM BİLGİLERİ ADANA İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER

İLİN ADI ADANA GENEL BİLGİLER ULAŞIM BİLGİLERİ ADANA İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER ADANA İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER İLİN ADI TELEFON KODU KALKINMADA ÖNCELİK DURUMU 3 KALKINMADA ÖNCELİKLİ İL KAPSAMINDA MI? 4 İLİN TOPLAM YÜZÖLÇÜMÜ 5 İLİN TOPLAM NÜFUSU Erkek Kadın 6 İLİN NÜFUS YOĞUNLUĞU

Detaylı

SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ

SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ Bu Tebliğ, 12 Mart 1989 tarihli ve 20106 sayılı Resmî Gazete de yayınlanmıştır. Amaç Madde 1 - Bu tebliğ, 9 Ağustos 1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre

Detaylı

TC ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI ÇED ve PLANLAMA GENEL MÜDÜRLM MADENCİLİK PROJELERİNE AİT ÇED RAPORLARINDA VE PROJE TANITIM DOSYLARI

TC ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI ÇED ve PLANLAMA GENEL MÜDÜRLM MADENCİLİK PROJELERİNE AİT ÇED RAPORLARINDA VE PROJE TANITIM DOSYLARI MADENCİLİK PROJELERİNE AİT ÇED RAPORLARINDA VE PROJE TANITIM DOSYLARI MADENCİLİK PROJELERİNE AİT ÇED RAPORLARI VE PROJE TANITIM DOSYASINDA YER ALAN KONULAR 3 ANA GRUPTA TOPLANMAKTADIR 1- PROJE ALANI VE

Detaylı

13. ULAŞTIRMA İSTATİSTİKLERİ

13. ULAŞTIRMA İSTATİSTİKLERİ 13. ULAŞTIRMA İSTATİSTİKLERİ 13.1. Kara Yolları 13.1.1. Kara Yolları Uzunlukları 2011 Türkiye İl Yolu Toplamı (km) 30 579 30 712 30 948 31 390 31 558 Devlet Yolu Toplamı (km) 31 333 31 311 31 271 31 395

Detaylı

ATIKSU YÖNETİMİ ve SU TEMİNİ PROJEKSİYONLARI Aralık 2015. Dr. Dursun Atilla ALTAY Genel Müdür

ATIKSU YÖNETİMİ ve SU TEMİNİ PROJEKSİYONLARI Aralık 2015. Dr. Dursun Atilla ALTAY Genel Müdür ATIKSU YÖNETİMİ ve SU TEMİNİ PROJEKSİYONLARI Aralık 2015 Dr. Dursun Atilla ALTAY Genel Müdür Marmara Havzası ve Atıksu Yönetimi 1950'li yıllar Caddebostan Plajı 1980'li yıllar Ülkemizin en kalabalık şehri

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR.

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. SEVİM BUDAK Katı Atıklar Dünya nüfusu gün geçtikçe ve hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

Mevcut durum Kazan Köyü nde kurulmuş olan Biyodisk Teknolojisi Arıtma Tesisinde, 600 eşdeğer kişiden kaynaklanmakta olan atıksular arıtılmaktadır.

Mevcut durum Kazan Köyü nde kurulmuş olan Biyodisk Teknolojisi Arıtma Tesisinde, 600 eşdeğer kişiden kaynaklanmakta olan atıksular arıtılmaktadır. ÖRNEK PROJE ASKİ Ankara İli Kazan İlçesine bağlı Pazar Köyü 600 kişi kapasiteli Dönen Biyolojik Disk (DBD) prensibi ile çalışan Paket biyolojik atıksu arıtma tesisi 0.37 kw motor-redüktör ile aylık kişi

Detaylı

İHALE TARİHİ : 05.07.2012 İŞE BAŞLAMA : 31.08.2012

İHALE TARİHİ : 05.07.2012 İŞE BAŞLAMA : 31.08.2012 1/2 İŞİN ADI : Spil Dağı Milli Parkı Alt Yapı Yapım İşi İDARE : Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü YÜKLENİCİ : As İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. İHALE BEDELİ : 11.890.000,00

Detaylı

KIRŞEHİR ULAŞTIRMA RAPORU

KIRŞEHİR ULAŞTIRMA RAPORU 2013 KIRŞEHİR ULAŞTIRMA RAPORU Gökhan GÖMCÜ Kırşehir Yatırım Destek Ofisi 15.04.2013 KIRŞEHİR ULAŞTIRMA RAPORU 1. Karayolu Taşımacılığı Karayolu taşımacılığı, başlangıç ve varış noktaları arasında aktarmasız

Detaylı

TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ

TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ Şeyma Taşkan 1, Barış Çallı 2 1 MarmaraÜniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Bilimleri Programı, Göztepe Kampüsü, 34722 Kadıköy,

Detaylı

1. Ulaştırma. www.kuzka.gov.tr. TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop

1. Ulaştırma. www.kuzka.gov.tr. TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop 1. Ulaştırma Ulaştırma; sermaye, işgücü, hizmetler ve malların ülke düzeyinde ve uluslararası düzeyde en hızlı biçimde hareket etmesi için büyük önem arz etmektedir. Bu altyapının güçlü olmasının yanı

Detaylı

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK MADDE

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK MADDE 16 Ağustos 2011 SALI Resmî Gazete Sayı : 28027 YÖNETMELİK Çevre ve Şehircilik Bakanlığından: ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

Detaylı

SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ

SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ 10 Ekim 2009 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 27372 Çevre ve Orman Bakanlığından: TEBLİĞ SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı, 31/12/2004 tarihli

Detaylı

16 Ağustos 2011 SALI Resmî Gazete Sayı : 28027 YÖNETMELİK

16 Ağustos 2011 SALI Resmî Gazete Sayı : 28027 YÖNETMELİK 16 Ağustos 2011 SALI Resmî Gazete Sayı : 28027 YÖNETMELİK Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ndan: ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

Detaylı

Ergene Havzası Koruma Eylem Planı 15 başlıktan meydana gelmektedir.

Ergene Havzası Koruma Eylem Planı 15 başlıktan meydana gelmektedir. Ergene Havzası Koruma Eylem Planı 15 başlıktan meydana gelmektedir. ERGENE HAVZA KORUMA EYLEM PLANI 1. Dere yatakları temizleniyor, 2. Belediye AAT leri DSİ tarafından inşa ediliyor, 3. Islah Organize

Detaylı

BETON SANTRALLERĠ VE ASFALT PLANT TESĠSLERĠNDE SU KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ YÖNETMELĠĞĠ UYGULAMALARI

BETON SANTRALLERĠ VE ASFALT PLANT TESĠSLERĠNDE SU KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ YÖNETMELĠĞĠ UYGULAMALARI TC. TEKĠRDAĞ VALĠLĠĞĠ Ġl Çevre ve Orman Müdürlüğü BETON SANTRALLERĠ VE ASFALT PLANT TESĠSLERĠNDE SU KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ YÖNETMELĠĞĠ UYGULAMALARI 28 OCAK 2011 TEKĠRDAĞ SU KĠRLĠLĠĞĠ: Yeryüzündeki sular, güneşin

Detaylı

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler 1. HAVZA KORUMA PLANI KURUM VE KURULUŞLARIN KOORDİNASYONUNUN 2. SAĞLANMASI 3. ATIK SU ve ALTYAPI YÖNETİMİ 3.1. Göl Yeşil Kuşaklama Alanındaki Yerleşimler Koruma Planı'nda önerilen koşullarda önlemlerin

Detaylı

ISPARTA İL ÖZEL İDARESİ HİZMET STANDARTLARI TABLOSU BAŞVURUDA İSTENİLEN BELGELER

ISPARTA İL ÖZEL İDARESİ HİZMET STANDARTLARI TABLOSU BAŞVURUDA İSTENİLEN BELGELER SIRA NO VATANDAŞA SUNULAN HİZMETİN ADI 1 Tarımsal Sulama Suyu İzinleri 2 3 Sulama Suyu, Toprak Analizi ve İçmesuyu Analizleri Gölet, Liman, Baraj gibi Projelerin inşasında kullanılacak yapı ve inşaat 4

Detaylı

BALIKESİR-ÇANAKKALE PLANLAMA BÖLGESİ 1/100.000 ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANI. Balıkesir-Çanakkale Planlama Bölgesi 1/100 000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı

BALIKESİR-ÇANAKKALE PLANLAMA BÖLGESİ 1/100.000 ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANI. Balıkesir-Çanakkale Planlama Bölgesi 1/100 000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı BALIKESİR-ÇANAKKALE PLANLAMA BÖLGESİ 1/100.000 ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANI 1. FAALİYET RAPORU ARALIK 2011 YÜKLENİCİ: DOĞUKAN&BHA İŞ ORTAKLIĞI "Balıkesir-Çanakkale Planlama Bölgesi 1/100 000 Ölçekli Çevre

Detaylı

RİZE İLİ, MERKEZ İLÇESİ, KIYI VE DOLGU DÜZENLEME ALANI AÇIKLAMA RAPORU

RİZE İLİ, MERKEZ İLÇESİ, KIYI VE DOLGU DÜZENLEME ALANI AÇIKLAMA RAPORU RİZE İLİ, MERKEZ İLÇESİ, KIYI VE DOLGU DÜZENLEME ALANI 1/5000 ÖLÇEKLİ İLAVE + REVİZYON NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU İÇİNDEKİLER 1) GENEL KAVRAMLAR... 3 1.1) Genel Tanım... 3 2) PLANLAMA ALANI... 5

Detaylı

ULAŞTIRMA DENİZCİLİK VE HABERLEŞME BAKANLIĞI TERSANELER VE KIYI YAPILARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HEDEF 2023 İZMİR LİMANLARI

ULAŞTIRMA DENİZCİLİK VE HABERLEŞME BAKANLIĞI TERSANELER VE KIYI YAPILARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HEDEF 2023 İZMİR LİMANLARI ULAŞTIRMA DENİZCİLİK VE HABERLEŞME BAKANLIĞI TERSANELER VE KIYI YAPILARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HEDEF 2023 İZMİR LİMANLARI ÜLKEMİZDEKİ KIYI TESİSLERİ Uluslararası sefer yapan gemilere açık 178 kıyı tesisimiz

Detaylı

T.C. GİRESUN VALİLİĞİ İL PLANLAMA VE KOORDİNASYON MÜDÜRLÜĞÜ GİRESUN İLİ 2014 YILI YATIRIM PROGRAMI

T.C. GİRESUN VALİLİĞİ İL PLANLAMA VE KOORDİNASYON MÜDÜRLÜĞÜ GİRESUN İLİ 2014 YILI YATIRIM PROGRAMI T.C. GİRESUN VALİLİĞİ İL PLANLAMA VE KOORDİNASYON MÜDÜRLÜĞÜ GİRESUN İLİ 2014 YILI YATIRIM PROGRAMI 01/04/2014 İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM YATIRIMLARIN GENEL DURUMU İKİNCİ BÖLÜM a) Yatırımların Sektörlere

Detaylı

MEVCUT EVSEL KATI ATIK MİKTARLARI VE BERTARAF YÖNTEMLERİ:

MEVCUT EVSEL KATI ATIK MİKTARLARI VE BERTARAF YÖNTEMLERİ: ÇEVRE VE SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA TEMATİK PANELİ Cezmi Neyim ÇEVKO Vakfı TÜRKİYE DE EVSEL NİTELİKLİ KATI ATIKLAR GİRİŞ : Son Yıllarda Katı Atıklardan kaynaklanan problemler ülkemizin en önemli çevre sorunlarındandır.

Detaylı

İlimizde özellikle 1993 yılında zaman zaman ciddi boyutlara ulaşan hava kirliliği nedeniyle bir dizi önlemler alınmıştır. Bu çalışmaların başında;

İlimizde özellikle 1993 yılında zaman zaman ciddi boyutlara ulaşan hava kirliliği nedeniyle bir dizi önlemler alınmıştır. Bu çalışmaların başında; İSTANBUL DA ÇEVRE KİRLİLİĞİ İstanbul da Çevre Kirliliği Su, Hava, Toprak ve Gürültü Kirliliği olarak 4 Bölümde ele alınmalıdır. İstanbul da Çevre Kirliliği konusunda İstanbul İl Çevre Müdürlüğü, Büyükşehir

Detaylı

İSTANBUL BALIKESİR. 2012 Balıkesir Bankacılık Sektörü BASİAD BALIKESİR BANKACILIK SEKTÖRÜ RAPORU - EKİM 2013

İSTANBUL BALIKESİR. 2012 Balıkesir Bankacılık Sektörü BASİAD BALIKESİR BANKACILIK SEKTÖRÜ RAPORU - EKİM 2013 İSTANBUL BALIKESİR Balıkesir Bankacılık Sektörü BASİAD BALIKESİR BANKACILIK SEKTÖRÜ RAPORU - EKİM 203 BASİAD BALIKESİR BANKACILIK SEKTÖRÜ RAPORU Balıkesir Özet Bilgiler Banka Çalışan Sayısı Şube Sayısı

Detaylı

BURSA HAMİTLER SIZINTI SUYU ARITMA TESİSİNİN İNCELENMESİ

BURSA HAMİTLER SIZINTI SUYU ARITMA TESİSİNİN İNCELENMESİ BURSA HAMİTLER SIZINTI SUYU ARITMA TESİSİNİN İNCELENMESİ Korkut Kaşıkçı 1, Barış Çallı 2 1 Sistem Yapı İnşaat ve Ticaret A.Ş. 34805 Kavacık, İstanbul 2 Marmara Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

KATI ATIKLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ SORU LİSTESİ

KATI ATIKLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ SORU LİSTESİ Tesiste katı atık üretimi oluyor mu? İnsanların ruh ve beden sağlığına, hayvan sağlığına, doğal bitki örtüsüne, yeşil alanlara ve binalara, toplumun düzeni ve emniyetine, yeraltı ve yüzeysel su alanları

Detaylı

Tehlikeli Atıkların Yönetimi. Betül DOĞRU Şube Müdürü

Tehlikeli Atıkların Yönetimi. Betül DOĞRU Şube Müdürü Tehlikeli Atıkların Yönetimi Betül DOĞRU Şube Müdürü Tehlikeli Atık Nedir Genel tanımı: İnsan sağlığına ve çevreye zarar verebilecek, tutuşabilen ve enfeksiyon yapıcı gibi özelliklerle, tahriş edici, zararlı,

Detaylı

ULAŞIM. MANİSA www.zafer.org.tr

ULAŞIM. MANİSA www.zafer.org.tr ULAŞIM Kara taşımacılığı 2023 hedeflerinde büyük merkezler otoyollarla bağlanırken, nüfusu nispeten küçük merkezlerin bu otoyollara bölünmüş yollarla entegre edilmesi hedeflenmektedir. Harita 15 ve Harita

Detaylı

İL MÜDÜRLÜĞÜMÜZ PROJE ÇALIŞMALARI

İL MÜDÜRLÜĞÜMÜZ PROJE ÇALIŞMALARI İL MÜDÜRLÜĞÜMÜZ PROJE ÇALIŞMALARI TAMAMLANAN GÜNEY EGE KALKINMA AJANSI (GEKA ) PROJELERİ Bilgisayar destekli Tasarım Programı olan NetCAD 6.0 Müdürlüğümüz personellerine Teknik Destek Faaliyet Programı

Detaylı

II. Organize Sanayi Bölgesi

II. Organize Sanayi Bölgesi 2 II. Organize Sanayi Bölgesi 2.1 İmar Planı 25.08.2008 tarihinde Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarımız 15.09.2008 tarihinde Ankara Valiliği

Detaylı

Analitik Etütlerin Mekansal Planlamadaki Yeri ve Önemi

Analitik Etütlerin Mekansal Planlamadaki Yeri ve Önemi Analitik Etütlerin Mekansal Planlamadaki Yeri ve Önemi 3.ULUSAL TAŞKIN SEMPOZYUMU 29-30 NİSAN 2013 Haliç Kongre Merkezi, İSTANBUL Cemal KAYNAK Teknik Uzman -Y.Şehir Plancısı İller Bankası A.Ş. Mekansal

Detaylı

Bayraklı İlçe Raporu

Bayraklı İlçe Raporu 2014-2023 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Mayıs, 2013 Nüfus Yapısı Genel Bilgiler Yüzölçümü, 2002: 37 km 2 Nüfus, ADNKS, 2012: 309.137 kişi Nüfus Yoğunluğu, 2012: 8.350 kişi Şehirleşme Oranı, 2012:

Detaylı

ÇEVRE YÖNETİMİ VE İZİN İŞLERİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ VE DENETİM İŞLERİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ

ÇEVRE YÖNETİMİ VE İZİN İŞLERİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ VE DENETİM İŞLERİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇEVRE YÖNETİMİ VE İZİN İŞLERİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ VE DENETİM İŞLERİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ İLİMİZİN BAŞLICA SORUNLARI -Hava Kirliliği -Katı Atıkların Toplanması ve Depolanması -Su ve Toprak

Detaylı

ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ

ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ Yrd. Doç. Dr. Fatih TAŞPINAR Düzce Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Konuralp/DÜZCE 04.12.2012 1 KATI ATIK (ÇÖP) Toplumun

Detaylı

128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ AÇIKLAMA RAPORU

128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ AÇIKLAMA RAPORU AKÇAKALE KÖYÜ (MERKEZ/GÜMÜŞHANE) 128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU 2016 AKÇAKALE KÖYÜ-MERKEZ/GÜMÜŞHANE 128 ADA 27 VE 32 NUMARALI PARSELLERE

Detaylı

ÇEVRE YÖNETİMİ VE DENETİMİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ

ÇEVRE YÖNETİMİ VE DENETİMİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇEVRE YÖNETİMİ VE DENETİMİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ HAVA KİRLİLİĞİ İlimizde, 2 adet sabit tip hava kalitesi izleme istasyonu mevcuttur. Denizli-1 hava izleme istasyonu Sevil Kaynak İlköğretim Okulu Bahçesinde, Denizli-2

Detaylı

KENTSEL SU YÖNETĠMĠNDE ÇAĞDAġ GÖRÜġLER VE YAKLAġIMLAR

KENTSEL SU YÖNETĠMĠNDE ÇAĞDAġ GÖRÜġLER VE YAKLAġIMLAR KENTSEL SU YÖNETĠMĠNDE ÇAĞDAġ GÖRÜġLER VE YAKLAġIMLAR Dr. Canan KARAKAġ ULUSOY Jeoloji Yüksek Mühendisi 26-30 Ekim 2015 12.11.2015 Antalya Kentsel Su Yönetiminin Evreleri Kentsel Su Temini ve Güvenliği

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Çevre, Enerji ve Tabii Kaynaklar Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları. 16.05.2013 Anadolu Üniversitesi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Çevre, Enerji ve Tabii Kaynaklar Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları. 16.05.2013 Anadolu Üniversitesi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Çevre, Enerji ve Tabii Kaynaklar Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 16.05.2013 Anadolu Üniversitesi Çevre, Enerji ve Tabii Kaynaklar Akıllı Büyüme Eğitime, bilgiye

Detaylı

TEKİRDAĞ SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TESKİ

TEKİRDAĞ SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TESKİ TEKİRDAĞ SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TESKİ Tekirdağ Büyükşehir Belediyesine bağlı, müstakil bütçesi bulunan ve kamu tüzel kişiliğine haiz bir kuruluş olan Tekirdağ Su ve Kanalizasyon İdaresi

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve ÇEVRE Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB ve Çevre- Temel ilkeler AB ve İklim Değişikliği AB ve Su Kalitesi AB ve Atık Geri Dönüşümü Müzakere sürecinde

Detaylı

AB KATILIM SÜRECİNDE YEREL YÖNETİMLER İÇİN ATIK YÖNETİMİ YAKLAŞIMLARI. Atık Yönetimi ile İlgili AB Direktifleri ve Türk Mevzuatına Aktarımları

AB KATILIM SÜRECİNDE YEREL YÖNETİMLER İÇİN ATIK YÖNETİMİ YAKLAŞIMLARI. Atık Yönetimi ile İlgili AB Direktifleri ve Türk Mevzuatına Aktarımları AB KATILIM SÜRECİNDE YEREL YÖNETİMLER İÇİN ATIK YÖNETİMİ YAKLAŞIMLARI Atık Yönetimi ile İlgili AB Direktifleri ve Türk Mevzuatına Aktarımları Betül DOĞRU Çevre ve Orman Bakanlığı Atık Yönetimi Daire Başkanlığı

Detaylı

ATIKSU ARITMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI

ATIKSU ARITMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI ATIKSU ARITMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI 2007 yılı içerisinde Atıksu Arıtma Dairesi Başkanlığı nca 6 adet atıksu arıtma tesisi işletilmiştir. ÇİĞLİ ATIKSU ARITMA TESİSİ İzmir Büyük Kanal Projesi nin son noktası

Detaylı

İlin yatırımlar yönünden cazibesi nedir? İlde hangi sektörler yatırımcıları çağırmaktadır?

İlin yatırımlar yönünden cazibesi nedir? İlde hangi sektörler yatırımcıları çağırmaktadır? İlin yatırımlar yönünden cazibesi nedir? İlde hangi sektörler yatırımcıları çağırmaktadır? 1. Konum (Taşımacılık ve Lojistik Avantaj) 2. Yetişmiş insan gücü 3. Zengin yer altı kaynakları (Maden, Termal)

Detaylı

T.C. KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İSU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ULUSLAR ARASI İSTANBUL AKILLI ŞEBEKELER KONGRESİ AKILLI ŞEBEKELERDE ÖRNEK UYGULAMALAR

T.C. KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İSU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ULUSLAR ARASI İSTANBUL AKILLI ŞEBEKELER KONGRESİ AKILLI ŞEBEKELERDE ÖRNEK UYGULAMALAR T.C. KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İSU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ULUSLAR ARASI İSTANBUL AKILLI ŞEBEKELER KONGRESİ AKILLI ŞEBEKELERDE ÖRNEK UYGULAMALAR ATIKSU SCADA SİSTEMİ KOCAELİ Murat SÖNMEZ SCADA ŞUBE MÜDÜRÜ

Detaylı

T.C. GİRESUN VALİLİĞİ İL PLANLAMA VE KOORDİNASYON MÜDÜRLÜĞÜ GİRESUN İLİ 2015 YILI YATIRIM PROGRAMI

T.C. GİRESUN VALİLİĞİ İL PLANLAMA VE KOORDİNASYON MÜDÜRLÜĞÜ GİRESUN İLİ 2015 YILI YATIRIM PROGRAMI T.C. GİRESUN VALİLİĞİ İL PLANLAMA VE KOORDİNASYON MÜDÜRLÜĞÜ GİRESUN İLİ 2015 YILI YATIRIM PROGRAMI 03/04/2015 İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM YATIRIMLARIN GENEL DURUMU İKİNCİ BÖLÜM a) Yatırımların Sektörlere

Detaylı

ÇANAKKALE ILI MAHALLİ ÇEVRE KURULU KARARI

ÇANAKKALE ILI MAHALLİ ÇEVRE KURULU KARARI ÇANAKKALE ILI MAHALLİ ÇEVRE KURULU KARARI Karar i Karar : 8.01.014 İlimiz Mahalli Çevre Kurulu 014 Yılı 01 'lu toplantısı, 8.01.014 günü saat 10.00' da, Vali Yardımcısı Sayın Bekir Sıtkı DAĞ Başkanlığında

Detaylı

İSTANBUL UN YENİ SU KAYNAĞI SAKARYA NEHRİ VE SU ALMA YAPISI TEKNİK TESPİT GÖRÜŞÜ

İSTANBUL UN YENİ SU KAYNAĞI SAKARYA NEHRİ VE SU ALMA YAPISI TEKNİK TESPİT GÖRÜŞÜ TEKNİK TESPİT RAPORU 2014 İSTANBUL UN YENİ SU KAYNAĞI SAKARYA NEHRİ VE SU ALMA YAPISI TEKNİK TESPİT GÖRÜŞÜ [TMMOB ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI İSTANBUL ŞUBESİ] 30 AĞUSTOS 2014 TMMOB Çevre Mühendisleri Odası

Detaylı

GİRESUN BELEDİYESİ SU VE KANALIZASYON İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ 2011-2012-2013 YILLARI PERFORMANS RAPORLARI PERFORMANS HEDEFİ TABLOSU

GİRESUN BELEDİYESİ SU VE KANALIZASYON İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ 2011-2012-2013 YILLARI PERFORMANS RAPORLARI PERFORMANS HEDEFİ TABLOSU GİRESUN BELEDİYESİ SU VE KANALIZASYON İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ 2011-2012-2013 YILLARI PERFORMANS RAPORLARI PERFORMANS HEDEFİ TABLOSU Stratejik Hedef 9.2.1 Batlama Derin Deniz Deşarj 1 Proje Hazırlanması ( Adet

Detaylı

İzleme ve Ölçme Takip Listesi TUZLA

İzleme ve Ölçme Takip Listesi TUZLA İzleme ve Ölçme Takip Listesi TUZLA Doküman No: FR-34 Yayın Tarihi: 20.02.2010 Revizyon No: 3 Revizyon Tarihi: 26.12.2011 Hazırlayan: Yönetim Temsilcisi 1. Sınıf gayri sıhhi müessese Çalışma Ruhsatı Faaliyet

Detaylı

ATIKSU ARITMA TESİSİ ENERJİ GİDERİ GERİ ÖDEME BELGESİ

ATIKSU ARITMA TESİSİ ENERJİ GİDERİ GERİ ÖDEME BELGESİ EK-1 GERİ ÖDEME BELGESİ T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü SAYI B.18.0.ÇYG.0/ TARİH KONU Atıksu Arıtma Tesisi Enerji Gideri Geri Ödeme Belgesi BELGE NO ATIKSU ARITMA TESİSİ ENERJİ

Detaylı

TÜRKİYE DE ÇEVRE YÖNETİMİ

TÜRKİYE DE ÇEVRE YÖNETİMİ TÜRKİYE DE ÇEVRE YÖNETİMİ Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Yönetimi Y Genel MüdürlM rlüğü Nisan 2010 Ankara ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Çevre ve Orman Bakanlığı : Politika ve prensipleri belirleme, Mevzuat

Detaylı

KURUMSAL HAKKIMIZDA YÖNETİCİLER ÜRETİM KALİTA POLİTİKAMIZ HİZMETLERİMİZ STS ARITMA SİSTEMLERİ ARITMA TESİSLERİ

KURUMSAL HAKKIMIZDA YÖNETİCİLER ÜRETİM KALİTA POLİTİKAMIZ HİZMETLERİMİZ STS ARITMA SİSTEMLERİ ARITMA TESİSLERİ KURUMSAL HAKKIMIZDA STS ARITMA SİSTEMLERİ Çevre sağlığının ve doğal zenginliklerin korunmasına verilen önemin giderek arttığı günümüz şartlarında, bilinçli ve yetkin kadrosu ile bu doğrultuda hizmet etmek

Detaylı

COĞRAFĠ BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ ALTYAPISI (KENT BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ) & ĠLLER BANKASI

COĞRAFĠ BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ ALTYAPISI (KENT BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ) & ĠLLER BANKASI COĞRAFĠ BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ ALTYAPISI (KENT BĠLGĠ SĠSTEMLERĠ) & ĠLLER BANKASI KURULUġ KANUNU ve AMACI Kentleşme Muasır medeniyetlerin üstüne çıkma yerel yönetimlerin desteklenmesi Cumhuriyetin 10. yılında

Detaylı

ÇEVRE MÜHENDİSİ TANIM

ÇEVRE MÜHENDİSİ TANIM TANIM Doğal kaynakların en iyi biçimde kullanılması, doğal çevrenin korunması ve insan sağlığına uygun biçimde geliştirilmesi konusunda çalışan kişidir. A- GÖREVLER KULLANILAN ARAÇ, GEREÇ VE EKİPMAN Çevre

Detaylı

ATIKLARIN DÜZENLİ DEPOLANMASINA DAİR YÖNETMELİK

ATIKLARIN DÜZENLİ DEPOLANMASINA DAİR YÖNETMELİK ATIKLARIN DÜZENLİ DEPOLANMASINA DAİR YÖNETMELİK Lisans başvurusu Düzenli depolama tesisleri için tesisin bulunduğu belediyeden usulüne göre alınmış izin veya ruhsat üzerine Bakanlıktan lisans alınması

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü DAĞITIM GENELGE (2009/16)

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü DAĞITIM GENELGE (2009/16) Sayı : B.18.0.ÇYG.0.06.02-010.06.02/ Konu : Derin Deniz Deşarjı İzleme Genelgesi DAĞITIM 30.07.2009 GENELGE (2009/16) Bu Genelge, 13.02.2008 tarih ve 26786 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Yönetmelik

Detaylı

2009 Planlanan CKVK_F_43.2.1 Atıkları kaynakta ayırma değerlendirme yönetimi etüd projesi CEK Müd. - 100.000 300.000 - -

2009 Planlanan CKVK_F_43.2.1 Atıkları kaynakta ayırma değerlendirme yönetimi etüd projesi CEK Müd. - 100.000 300.000 - - TOPLAM MALİ KAYNAK İHTİYACI 358.011.900 397.791.000 484.010.000 532.411.000 585.652.100 STRATEJİK AMAÇLAR İÇİN TOPLAM MALİ KAYNAK İHTİYACI 119.719.322 144.175.982 299.561.993 460.362.950 452.833.396 TOPLAM

Detaylı

LIFE Programme 2006 LIFE06 TCY/TR/000292 HaWaMan

LIFE Programme 2006 LIFE06 TCY/TR/000292 HaWaMan LIFE Programme 2006 LIFE06 TCY/TR/000292 HaWaMan Betül DOĞRU Tehlikeli Atıklar Şube Müdürü Çevre Mühendisi Ġçerik - Katı Atık Mevzuatı - Hedeflenen Politika - Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği -

Detaylı

BİYOLOJİK ARITMA DENEYİMLERİ

BİYOLOJİK ARITMA DENEYİMLERİ BİYOLOJİK ARITMA DENEYİMLERİ Kütahya Belediyesi Atıksu Arıtma Tesisi, İller Bankası nca 1985 yılında projelendirilmiş, 1992 yılında çalışmaya başlamıştır. Şehir merkezinin evsel nitelikli atıksularını

Detaylı

1. Kanalizasyon Altyapı Çalışmalarından Bozulan yolların Onarım ve yenileme çalışmalarının ikmali ( Yaklaşık 20.000 m2 Kilit Parke çalışması )

1. Kanalizasyon Altyapı Çalışmalarından Bozulan yolların Onarım ve yenileme çalışmalarının ikmali ( Yaklaşık 20.000 m2 Kilit Parke çalışması ) Yeni Projelerimiz 1. Kanalizasyon Altyapı Çalışmalarından Bozulan yolların Onarım ve yenileme çalışmalarının ikmali ( Yaklaşık 20.000 m2 Kilit Parke çalışması ) 2. Taş duvar ve yol genişleme işlerinin

Detaylı