İÇ KONTROL KURUMSAL YÖNETİME YARDIMCI OLUR

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İÇ KONTROL KURUMSAL YÖNETİME YARDIMCI OLUR"

Transkript

1 İÇ KONTROL KURUMSAL YÖNETİME YARDIMCI OLUR Doç. Dr. Şaban UZAY * İşletmede önceden belirlenmiş olan hedeflere ulaşılmasında çeşitli risklerle /sürprizlerle karşılaşılır. Yöneticiler sürprizlerden hoşlanmazlar. Sürprizlerin yani risklerin ortadan kaldırılması veya yok sayılması değil, iyi bir şekilde yönetilmesi gerekir. İşletmenin karlılığını sağlamak, olağan iş akışında sürprizleri en aza indirmek açısından kontrol önlemleri alınmalıdır. İşletmenin amaçlarına ulaşmasında yönetime güvence sağlamak amacıyla oluşturulan politika ve prosedürlere iç kontrol veya kontrol sistemi adı verilir. Bir işletmenin etkin şekilde iç kontroller oluşturmasından ve sürdürmesinden yönetim sorumludur. Her işletmenin dolayısıyla muhasebe bürolarının da yazılı olsun olmasın bir iç kontrol sistemi mutlaka vardır. Örnek olarak, onay mekanizmaları, ekip toplantıları, açık iletişim, mutabakatlar, bütçe sistemi, erişim prosedürleri (şifreler) gibi. İç kontroller doğaları gereği üç kısımdan oluşur. Bunlar: Ortaya çıkarıcı kontroller, Önleyici kontroller ve Koruyucu kontrollerdir. İç kontrol sisteminde en etkin kontroller önleyici kontrollerdir. En basit önleyici kontrol ise, gelecekteki iç kontrol çalışmaları ve paylaşılan bir vizyonu yerine getirmeye yönelik olandır. Kontrol önlemlerinden muhasebeye yani finansal bilgi ve raporlamanın etkinliğine yönelik olanlara muhasebe kontrolleri; süreçlerin sağlıklı işlemesine yönelik olanlara ise operasyonel kontroller ya da süreç kontrolü adı verilmektedir. Süreç kontrolü; işletmenin süreçlerinde (satın alma, satış, personel gibi) önleyici, tespit edici, düzeltici ve telafi edici kontrollerin bulunmasıdır İç kontrolü tek başına bir sistem olarak ele almaktan ziyade, planlama, bütçe, muhasebe, denetim ve bilgi sistemi türünden sistemleri birbirleriyle kaynaştıran bir kavram olarak düşünmek gerekir. Etkin çalışan bir iç kontrol sistemi organizasyonlar için temel bir unsurdur. İç kontrollerin esas amaçları şunlardır: u Faaliyetlerde etkinliğin ve verimliliğinin artırılması, u Kanunlara ve düzenlemelere uygunluğun sağlanması, u İşletme varlıklarının güvence altına alınmasının sağlanması, u Finansal raporlamanın güvenilirliğinin artırılması, Erciyes Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi (E-Posta: 1

2 u Kurumsal yönetime yardımcı olunmasıdır. İç kontroller önemlidir, çünkü; kontrol eksiklikleri, onaysız yapılan ticari işlemlere, yükümlülüklerinin yerine getirilmemesine, finansal işlemlerde hatalara, fiktif satışlar, bilgi verilmeden onaylanan sözleşmeler, yolsuzluğa maruz kalınabilecek durumlar, açılan davalar gibi eksikliklere ve bunun sonucunda da kurumun itibarının azalmasına yol açabilir. Genel olarak KOBİ lerde çalışan ve bölüm sayısının az olmasından dolayı iç kontrolü uygulamak daha kolaydır. Ancak bu tür işletmelerde aynı zamanda gayri-resmi bir alt yapının da olması dolayısıyla önemli ölçüde yardımcı önlemlerin de alınması gerekmektedir. İç kontroller ile ilgili bazı temel hususlar şöyledir; u İç kontrolün başlangıç noktası kuvvetli şekilde yapılandırılmış kontrol ortamıdır. u Başarılı bir kontrol ortamı, yönetimin kararlılığı ve desteğini gerektirir. u İç kontroller işletmelerin ve işletmelerde gerçekleştirilen her işin ayrılmaz bir parçasıdır. u İç kontrolün gerçek amacı, insanı kontrol değil, iş sürecini kontrol etmektir. u Kontrollerin özünün önceliği önemlidir. Biçimin ön plana çıkmasına izin verilmemelidir. u İç kontroller işlerin ilk seferinde ve her seferinde doğru olmasına yardımcı olur. u İşletmenin büyümesi veya küçülmesi gibi durumlarda farklı kontrollere ihtiyaç duyulur. u İç kontrol ile işletme verimliliği arasında doğrudan ve dolaylı yakın bir ilişki vardır. u İç kontroller iş akışlarının üstüne değil, içine yerleştirilmelidir. u Etkili olmak için kontroller denetime değil, önemli noktalara yerleştirilmelidir. u İç kontrollerle ilgili maliyet fayda karşılaştırması yapılmalıdır. u İç kontrollerde bilgi teknolojisinden azami ölçüde yararlanılmalıdır. Yönetimin kontrol hedeflerine ulaşmasında makul güvenceyi sağlamak amacıyla oluşturduğu kontroller başlıca beş kısımda incelenmektedir. Bunlar: u Kontrol ortamı, u Risk değerleme, u Kontrol faaliyetleri, u Bilgi ve iletişim, u İzlemedir. İç kontrolün unsurları şekil 1 de gösterilmiştir. 2

3 Şekil 1: Bir İşletmenin İç Kontrol Modeli Kaynak: (COSO Raporu, 2008). Aşağıda iç kontrol unsurları hakkında daha açıklayıcı bilgi verilmektedir. Bunlar: a) Kontrol Ortamı: Bir işletmede kontrol bilincinin oluşması açısından, üst yönetimin bu konudaki kültür, tutum ve davranışları çok önemlidir. Kontrol ortamı, işletmenin üst yöneticileri, müdürleri ve ortaklarının işletmenin iç kontrolü ve önemine ilişkin tutumlarını yansıtan eylemleri, politikaları ve prosedürlerinden oluşur. b) Risk Değerleme: Finansal raporlama sürecinin genel kabul görmüş standartlara uygun olmasının temini açısından yönetimin yapmış olduğu risk tanımları ve analizlerinden oluşur. İşletmeler sürekli olarak iç ve dış kaynaklı çeşitli risklerle karşı karşıyadırlar. Çünkü ekonomik, endüstriyel ve faaliyet koşulları sürekli olarak değişmektedir. Dolayısıyla bu değişime iç kontrolün de uyum sağlaması gerekir. Yönetim, hata ve hileleri en aza indirebilmek, iç kontrolü etkin hale getirebilmek için riskleri değerler. Finansal kuruluşlarda ve kurumsallaşmış işletmelerde yönetim, ayrı bir risk yönetim birimi oluşturabilmektedir. İç kontroller riskleri azaltmaya yardımcı olur, ancak risklerin tamamını ortadan kaldırmaz. c) Kontrol Faaliyetleri: İşletmenin hedeflerine ulaşması için, belirlenen riskleri önlemek için gerekli tedbirleri almasına yardımcı olacak ve diğer dört kontrol unsurunda da yer alan politikalar ve prosedürlerdir. Bunlar, fiziksel, yönetsel ve muhasebe ile ilgili kontrollerdir. Kontrol faaliyetleri geleneksel (manüel) olabildiği gibi otomatik de olabilir. Örneğin, GPS sistemi ile araçların takibi gibi. Başlıca özel kontrol faaliyeti türleri şunlardır: 3

4 Görevlerin ayrımında yeterlilik: Denetçi özellikle şu alanlarda görevlerin ayrımına dikkat eder; i) muhasebe ve varlıkları koruma görevleri ayrı olmalıdır. Örneğin, veznedar muhasebe kayıtlarına erişememelidir. ii) Varlıkları koruma ile işlemleri gerçekleştirme görevleri ayrı olmalıdır. Örneğin, satın alma işlemini gerçekleştiren kişi ile ödemeyi yapanın aynı kişi olmaması gibi. iii) İşlemlerin kaydedilmesinin, işlemin gerçekleştiği departmanın dışında bir departmanda yapılması. iv) Bilgi işlem biriminin, kullanıcı departmanlardan ayrı olmasıdır. İşletmenin büyüklüğü doğal olarak görevlerin ayrımının kapsamının belirlenmesinde etkilidir. Küçük işletmelerde ek maliyet getirmesinden dolayı yeterli bir ayrım yapılamamaktadır. Ancak küçük işletmelerin gayri resmi faaliyetlerinin de olabileceği göz önünde tutularak başka tedbirlerin alınması gerekir. Örnek olarak; üst yönetim (ortak) tarafından ödemelerin ve banka doğrulamalarının incelenmesi, kredi alımlarının ve şüpheli alacakların onaylaması, iadelerin, cari hesapların incelenmesi gibi. İşlem ve faaliyetlerin uygun yetkilendirilmesi: Şayet işletme çalışanlarının hepsi, varlık satın alma veya satma konusunda yetkili ise, o işletmede bir karmaşa ortamının olması kaçınılmazdır. Yetkilendirme genel veya özel olabilir. Genel yetkilendirmeden kastedilen, örgütün izleyeceği politikaların yönetim tarafından oluşturulmasıdır. Örneğin, fiyat listesi, müşteriler için kredi limitleri gibi. Özel yetkilendirme ise, işlem bazında uygulanır. Onaylama ile yetkilendirme arasında farklılık söz konusudur. Onaylama, bir işlem için yetkilendirme politikasına uyulduğunun gösterilmesidir. Günümüzde bazı işlemlerde onaylama işlemi bilgisayar aracığıyla da yapılabilmektedir. Yeterli belgeler ve kayıtlar: Faturalar, sipariş fişleri, ürün teslim tutanakları gibi belgeler ile muhasebe kayıtları, işlemlerin gerçekleştiğinin delileri olup, bunların bilgisayar ortamında ve/veya dışarıda saklanması gerekir. Hatta sadece cari yılın değil, geçmiş yıllara ait belge ve kayıtların da düzenli bir arşiv sistemi ile korunması gerekir. İşletmede herhangi bir orijinal işlem ve kaydın belgesinin olmaması, ciddi kontrol problemlerine yol açar. Çünkü belgeler, varlıklar üzerinde uygun bir kontrolün gerçekleştiğinin ve bunların doğru bir şekilde kaydedildiğinin göstergesidir. Bu bakımdan belge ve kayıtlara ilişkin aşağıda sıralanan kurallara uyulması önerilir. Bunlar: Belgeler ve kayıtlar müteselsil sıra numaralı olmalıdır, Belgeler ve kayıtlar, ilgili işlem gerçekleştiği anda oluşturulmalıdır, Basit ve anlaşılır olmalıdır, Birden fazla kullanıcı düşünülerek tasarlanmalıdır, Doğru hazırlanmasını teşvik edecek tarzda oluşturulmalıdır. Yani belge üzerinde onay için uygun alanlar bırakılmalıdır. Varlıklar ve kayıtlar üzerindeki fiziksel kontrol: Yeterli düzeyde iç kontrolü sürdürebilmek için varlıkların ve kayıtların korunmasına dikkat edilmelidir. Varlıklar 4

5 yeterince korunmazsa çalınabilir. Kayıtlar ise kaybolabilir veya zarar görebilir. Sadece dolu defter ve belgeler değil, boş olanların da korunması gerekir. Günümüzde muhasebe kayıtlarının önemli bir kısmı bilgisayar ortamında tutulduğu için, bilgisayarın, dosyaların, programların korunmasına da azami dikkat gösterilmelidir. Varlıklar ve kayıtlar çeşitli fiziksel önlemlerle korunabilir. Örneğin; kilitli depolar, yangına karşı dayanıklı çelik para kasaları gibi. Ancak bunların yanı sıra, asıl olarak personel seçimine dikkat edilmeli ve işe almadan önce yeterince araştırılmalıdır. İşletme yönetimi varlıkların kötüye kullanımı konusunda önemsiz vakalarda dahi katı davranmalıdır. Üst yönetim, bilgi teknolojileri konusunda temel düzeyde bile olsa bilgi sahibi olmalıdır. Aksi takdirde bu teknolojiye sahip personel varlıkları kötüye kullanma fırsatı elde edebilir. Varlıkların ve kayıtların çalınması dışında, iş güvenliği kapsamında da gerekli önlemler alınmalıdır. Örneğin, yeterli bir yangın koruma sistemi, sigorta yaptırılması, işletme sahası içinde azami hız uygulaması, otostop yapan birinin şirket aracına alınmaması, emanet alınmaması gibi. Bağımsız performans kontrolleri: Yönetim tarafından yukarıda sıralanan dört kontrol faaliyetinin düzenli olarak izlenmesi gerekmektedir. Çünkü kontrol faaliyetleri zamanla umursanmaz hale gelirse işletmede hata ve hilelerle karşılaşma ihtimali artar. İç doğrulama veya performans kontrollerini yapan kişilerin icra sorumluluğu olmaması yani bağımsız olması gerekmektedir. Bazı performans kontrolleri bilgisayar yardımıyla otomatik olarak da yapılabilir. d) Bilgi ve iletişim: İç kontrol yapısının merkezi sinir sistemidir. Bu sistem sayesinde yönetim hedeflerini, politikalarını çalışanlarına ulaştırır. Bir işletmenin muhasebe bilgi ve iletişim sisteminin asıl amacı, işlemlerin başlatılması, gerçekleşmesi, kaydedilmesi ve raporlanması ile ilgili sorumluluğun korunmasını sağlamaktır. Muhasebe sisteminin bunu sağlayacak şekilde tasarlanması gerekir. Örneğin, kayıtlara girmemiş hiçbir satış faturası olmamalı veya müşteriden olan alacağın iki kez kaydedilmesine sistem izin vermemelidir. Dolayısıyla yönetim, işletmede iş süreçlerini ve bu süreçlerle ilgili sorumlulukları dikkatli bir şekilde tanımlamalı ve yazılı prosedürler oluşturmalıdır. e) İzleme (Gözetim): Yönetim tarafından kontrollerin amacına uygun şekilde işleyip işlemediğini ve değişen koşullara göre yapılması gerekenleri saptamak amacıyla, iç kontrol performansının kalitesinin sürekli veya belirli zaman aralıkları ile izlenmesidir. Bu aşamada, işletmede şayet varsa iç denetçilerin hazırlamış olduğu raporlar, çalışanların ve üçüncü kişilerin geri bildirimleri yönetime yardımcı olur. Sonuç olarak, iyi bir kurumsal yönetim; iç kontrol, dürüstlük ve etik değerler, yönetim felsefesi ve işletim tarzı, örgütsel yapı, yönetim kurulu, yönetim ve çalışanlar için iyi tanımlanmış görevler ve sorumluluklar, mükemmeliyetçi bir yaklaşım, etkin ve faal bir yönetim kurulu ve komitesi gibi yapı taşlarından oluşmaktadır. Etkin bir iç kontrol sistemini 5

6 işletmede oluşturmak ve sürekli hale getirmek için başta üst yönetimin desteği almak ve bütün işletme çalışanlarında iç kontrol anlayışını geliştirmek gerekmektedir. Bir işletmede etkin bir iç kontrol sistemini oluşturmak ve sürdürmek yönetimin görevidir. Ancak sistemin etkinliğini sürekli olarak izlemek, varsa eksiklikler ve aksaklıklar konusunda üst yönetimi bilgilendirmek iç denetçilerin görevidir. İç denetim, ülkemizde bankacılık başta olmak üzere mali kesim tarafından yaygın bir şekilde uygulanmaktadır. Ancak reel kesimde bunun önemi kavramış başta holdingler ve büyük ölçekli ve yabancı sermayeli işletmeler de rastlanılmaktadır. Hâlbuki etkin iç kontrollere dolayısıyla başarılı bir yönetime ve sürdürülebilirliğe ulaşmak için belirli büyüklüğe ulaşmış işletmelerin organizasyon şemalarında iç denetim birimine yer vermelerinde büyük yarar bulunmaktadır. Gerek uluslararası araştırmalarda gerekse ülkemizde yapılan araştırmalarda iç denetçilerin ağırlıklı olarak aynı zamanda SMMM ruhsatına da sahip olmaları, muhasebe mesleğinin çok farklı alanlara hitap ettiğinin de bir göstergesi olarak değerlendirilebilir. Bununla birlikte muhasebe ile iç denetimin ayrı ayrı meslekler olduğu da unutulmamalıdır 1. KAYNAKÇA 1) Muhasebe Denetimi, Editörler: Seval Kardeş Selimoğlu, Şaban Uzay, Gazi Kitabevi, 2. Baskı, 2009, ss ) COSO (Committee of Sponsoring Organizations of The Treadway Commission), Internal Control Integrated Framework, December, Türkiye de iç denetim mesleği hakkında fazla bilgi için bakınız: 6

RİSK DEĞERLENDİRMESİ VE İÇ KONTROL

RİSK DEĞERLENDİRMESİ VE İÇ KONTROL RİSK DEĞERLENDİRMESİ VE İÇ KONTROL HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Nuran CÖMERT Prof. Dr. Şaban UZAY Doç. Dr. Süleyman UYAR 1.5. RİSK DEĞERLENDİRMESİ VE İÇ KONTROL Müşteri işletmenin iç kontrol sisteminin bağımsız

Detaylı

TURİZM İŞLETMELERİNDE İÇ KONTROL SİSTEMİNİN ETKİNLİĞİNİN İNCELENMESİ VE MANAVGAT BÖLGESİNDEKİ BEŞ YILDIZLI OTELLERDE BİR ARAŞTIRMA

TURİZM İŞLETMELERİNDE İÇ KONTROL SİSTEMİNİN ETKİNLİĞİNİN İNCELENMESİ VE MANAVGAT BÖLGESİNDEKİ BEŞ YILDIZLI OTELLERDE BİR ARAŞTIRMA Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Y.2011, C.16, S.1 s.379-402. Suleyman Demirel University The Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences Y.2011,

Detaylı

İÇ KONTROL EL REHBERİ

İÇ KONTROL EL REHBERİ TC KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MİMARLIK FAKÜLTESİ İÇ KONTROL EL REHBERİ - 2014 h t t p : / / w w w. k t u. e d u. t r / m i m f a k u l t e İç Kontrol Sisteminin Tarihsel Gelişimi Coso Modeli Coso Küpü

Detaylı

Kamu İç Kontrol Rehberi

Kamu İç Kontrol Rehberi T.C. MALİYE BAKANLIĞI BÜTÇE VE MALİ KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Kamu İç Kontrol Rehberi Kontrol ortamı Risk yönetimi Kontrol faaliyetleri Bilgi ve iletişim İzleme Bu rehber Avrupa Birliği tarafından finanse

Detaylı

KOBİ LERDE İÇ DENETİM İÇİN PRATİK BİLGİLER

KOBİ LERDE İÇ DENETİM İÇİN PRATİK BİLGİLER İSTANBUL SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER ODASI KOBİ LERDE İÇ DENETİM İÇİN PRATİK BİLGİLER 2 KOBİ LERDE İÇ DENETİM İÇİN PRATİK BİLGİLER NİSAN 2013 4 SUNUŞ Değerli Meslektaşlarımız; İç denetimin ayak

Detaylı

İŞLETMELERDE İÇ KONTROL SİSTEMİNİN ÖNEMİ VE DENETİM KOMİTELERİ İLE İÇ DENETİM BİRİMİ İLİŞKİSİNİN HATA ve HİLELERİN ÖNLENMESİNDEKİ ROLÜ İÇİNDEKİLER

İŞLETMELERDE İÇ KONTROL SİSTEMİNİN ÖNEMİ VE DENETİM KOMİTELERİ İLE İÇ DENETİM BİRİMİ İLİŞKİSİNİN HATA ve HİLELERİN ÖNLENMESİNDEKİ ROLÜ İÇİNDEKİLER GÜNCEL İŞLETMECİLİK KONULARI - 95 İŞLETMELERDE İÇ KONTROL SİSTEMİNİN ÖNEMİ VE DENETİM KOMİTELERİ İLE İÇ DENETİM BİRİMİ İLİŞKİSİNİN HATA ve HİLELERİN ÖNLENMESİNDEKİ ROLÜ Yrd. Doç. Dr. Ali ALAGÖZ * İÇİNDEKİLER

Detaylı

personel performans ı-hassas görevler-yetki devri-hedef tespitiçok

personel performans ı-hassas görevler-yetki devri-hedef tespitiçok ahlak kuralları-dürüst lük-görev rol ve iş -pe rsone l yet e rliliği - personel performansı -hassas görevler-yetki devri-hedef tespitiçok yıllık programlama -yıllık denetim planı -hedeflere ilişkin performansın

Detaylı

VERSİYON 1.0 KAMU İÇ DENETİM REHBERİ İÇ DENETİM KOORDİNASYON KURULU

VERSİYON 1.0 KAMU İÇ DENETİM REHBERİ İÇ DENETİM KOORDİNASYON KURULU VERSİYON 1.0 KAMU İÇ DENETİM REHBERİ İÇ DENETİM KOORDİNASYON KURULU ANKARA Eylül 2013 İÇİNDEKİLER SUNUŞ... 1 TANIMLAR VE KISALTMALAR... 2 1. GİRİŞ... 3 2. İŞİN NİTELİĞİ... 5 2.1. KURUMSAL YÖNETİM (YÖNETİŞİM)...

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI (Revize)

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI (Revize) KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI (Revize) Mali Hizmetler 2014 1 İçindekiler Tablosu LİSTELER... 2 GİRİŞ... 3 İÇ KONTROL NEDİR?... 4 İÇ KONTROLDE ROL VE SORUMLULUKLAR... 8 KAMU İÇ KONTROL

Detaylı

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 315

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 315 TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 315 İŞLETME VE ÇEVRESİNİ TANIMAK SURETİYLE ÖNEMLİ YANLIŞLIK RİSKLERİNİN BELİRLENMESİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ Bu metin, Uluslararası Bağımsız Denetim

Detaylı

T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL SİSTEMİ

T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL SİSTEMİ T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL SİSTEMİ Hazırlayanlar: İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Hazırlama Grubu Üyeleri ve İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu Üyeleri Eylül 2013

Detaylı

Çalışma Hayatında Yeni Pusulamız. İÇ KONTROL z. Strateji Geliştirme Başkanlığı

Çalışma Hayatında Yeni Pusulamız. İÇ KONTROL z. Strateji Geliştirme Başkanlığı z Strateji Geliştirme Başkanlığı Misyonumuz Toplumun yaşam kalitesinin yükseltilmesine ve ülke kalkınmasına katkı sağlamak amacıyla; ulaştırma, denizcilik, haberleşme, uzay ve bilgi teknolojileri alanlarında

Detaylı

FIRAT KALKINMA AJANSI İÇ DENETİM REHBERİ

FIRAT KALKINMA AJANSI İÇ DENETİM REHBERİ FIRAT KALKINMA AJANSI İÇ DENETİM REHBERİ 1 GİRİŞ Bu rehber, Fırat Kalkınma Ajansında iç denetim faaliyetlerinin, 3 Ağustos 2009 tarih ve 27308 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kalkınma Ajansları Denetim

Detaylı

COSO MODELİ: İÇ KONTROL YAPISI

COSO MODELİ: İÇ KONTROL YAPISI COSO MODELİ: İÇ KONTROL YAPISI Hasan TÜREDİ* Filiz GÜRBÜZ** Ümmügülsüm ALICI*** Özet İktisadi ve teknolojik gelişmeler; zaman içinde çok sayıda faaliyetin çok sayıda kişi ve uzun süreçlerle yürütüldüğü,

Detaylı

MERSİN SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI

MERSİN SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI MERSİN SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI ARALIK 2014 İçindekiler Tablosu 1. GİRİŞ... 1 2. KAVRAMSAL OLARAK İÇ KONTROL VE İÇ KONTROLÜN DÜNYADA GELİŞİMİ...

Detaylı

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi KAMUDA İÇ DENETİM (I) Umut KORKMAZ Devlet Bütçe Uzmanı 1. GİRİŞ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun getirdiği yeni anlayış çerçevesinde mali yönetim ve kontrol alanında önemli değişimlerin

Detaylı

İÇ KONTROL VE İÇ DENETİM

İÇ KONTROL VE İÇ DENETİM T.C. MALİYE BAKANLIĞI Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü ÜST YÖNETİCİLER İÇİN İÇ KONTROL VE İÇ DENETİM REHBERİ İÇİNDEKİLER I. GİRİŞ... 1 II. İÇ KONTROL VE İÇ DENETİM SİSTEMİNİN GENEL ESASLARI... 2 III.

Detaylı

Üniversitemiz İç Kontrol Standartları Uyum Eylem Planı İzleme Değerlendirme Raporu

Üniversitemiz İç Kontrol Standartları Uyum Eylem Planı İzleme Değerlendirme Raporu Üniversitemiz İç Kontrol Standartları Uyum Eylem Planı İzleme Değerlendirme Raporu BARTIN ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞI KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI DEĞERLENDİRME

Detaylı

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI KAMU MALİ YÖNETİMİ EL KİTABI. Strateji Geliştirme Başkanlığı Yayınları No : 2

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI KAMU MALİ YÖNETİMİ EL KİTABI. Strateji Geliştirme Başkanlığı Yayınları No : 2 Stratejik Plan Harcırah İhale Taşınmaz Kamu Zararı Bütçe ve Performans TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI KAMU MALİ YÖNETİMİ EL KİTABI Strateji Geliştirme Başkanlığı

Detaylı

YÖNETMELİK. BĠRĠNCĠ KISIM BaĢlangıç Hükümleri

YÖNETMELİK. BĠRĠNCĠ KISIM BaĢlangıç Hükümleri 11 Temmuz 2014 CUMA Resmî Gazete Sayı : 29057 YÖNETMELİK Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan: BANKALARIN ĠÇ SĠSTEMLERĠ VE ĠÇSEL SERMAYE YETERLĠLĠĞĠ DEĞERLENDĠRME SÜRECĠ HAKKINDA YÖNETMELĠK BĠRĠNCĠ

Detaylı

KAMU ĠÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM RAPORU

KAMU ĠÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM RAPORU KAMU ĠÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM RAPORU Konya 2014 İçindekiler ÜST YÖNETĠCĠ SUNUġU 1 A- ĠÇ KONTROL SĠSTEMĠ HAKKINDA GENEL BĠLGĠLER 1. İç Kontrol Sisteminin Tanımı 2 2. İç Kontrol Sisteminin Amacı

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ YÖNETİMİ VE DENETİM İLKELERİ

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ YÖNETİMİ VE DENETİM İLKELERİ BİLGİ TEKNOLOJİLERİ YÖNETİMİ VE DENETİM İLKELERİ Ahmet TOPKAYA Sayıştay Başdenetçisi Sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçiş ile rekabet üstünlüğü yaratmada bilgi ve teknolojinin rolünün artmış olmasından

Detaylı

EN 1 EN AVRUPA TOPLULUKLARI KOMİSYONU. 16 Ekim 2007, Brüksel SEC (2007) 1341 KOMİSYONA TEBLİĞ EDİLMEK ÜZERE

EN 1 EN AVRUPA TOPLULUKLARI KOMİSYONU. 16 Ekim 2007, Brüksel SEC (2007) 1341 KOMİSYONA TEBLİĞ EDİLMEK ÜZERE AVRUPA TOPLULUKLARI KOMİSYONU 16 Ekim 2007, Brüksel SEC (2007) 1341 EN KOMİSYONA TEBLİĞ EDİLMEK ÜZERE İç Kontrol Standartları ve İç Kontrol Çerçevesine İlişkin Gözden Geçirme - Kontrol Etkililiğinin Artırılması

Detaylı

BELEDİYELERDE İÇ KONTROL UYGULAMALARI VE KARŞILAŞILAN SORUNLAR

BELEDİYELERDE İÇ KONTROL UYGULAMALARI VE KARŞILAŞILAN SORUNLAR BELEDİYELERDE İÇ KONTROL UYGULAMALARI VE KARŞILAŞILAN SORUNLAR Abdullah ALTINTAŞ - Sayıştay Denetçisi Metin KOCABAY - İnönü Ünv. İç Denetçi (Yeminli Mali Müşavir) Giriş Kamu sektöründe kapsamlk bir yenileşme

Detaylı

KARŞI TARAF KREDİ RİSKİNİN YÖNETİMİNE İLİŞKİN REHBER

KARŞI TARAF KREDİ RİSKİNİN YÖNETİMİNE İLİŞKİN REHBER 11 Eylül 2014 Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu Sayı : 5992 İYİ UYGULAMA REHBERİ Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan: KARŞI TARAF KREDİ RİSKİNİN YÖNETİMİNE İLİŞKİN REHBER SUNUŞ Karşı taraf

Detaylı

Türkiye de İç Kontrol Kavramı, Unsurları ve Etkinliğinin Değerlendirilmesi

Türkiye de İç Kontrol Kavramı, Unsurları ve Etkinliğinin Değerlendirilmesi YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2010 Cilt:17 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA Türkiye de İç Kontrol Kavramı, Unsurları ve Etkinliğinin Değerlendirilmesi Dr. Recai AKYEL T.C. SAYIŞTAY, SAYIŞTAY Başkanı,

Detaylı

DİCLE ÜNİVERSİTESİ RİSK YÖNETİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar, İlkeler

DİCLE ÜNİVERSİTESİ RİSK YÖNETİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar, İlkeler DİCLE ÜNİVERSİTESİ RİSK YÖNETİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar, İlkeler Amaç MADDE 1 Bu Yönergenin amacı, Dicle Üniversitesinin faaliyetleri esnasında ve sonrasında oluşabilecek

Detaylı

KOBİ ler için İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Rehberi: İNŞAAT SEKTÖRÜ

KOBİ ler için İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Rehberi: İNŞAAT SEKTÖRÜ KOBİ ler için İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Rehberi: İNŞAAT SEKTÖRÜ Bu rehber, Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından finanse edilen İSGİP (Türkiye`de İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Koşullarının

Detaylı

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 550 İLİŞKİLİ TARAFLAR

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 550 İLİŞKİLİ TARAFLAR TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 550 İLİŞKİLİ TARAFLAR Bu metin, Uluslararası Bağımsız Denetim ve Güvence Denetimi Standartları Kurulu (IAASB) tarafından düzenlenen ve Uluslararası

Detaylı

sürdürülebilir bir dünya için kurumsal çözümler İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ DOĞRU ANLAMAK VE UYGULAMAK

sürdürülebilir bir dünya için kurumsal çözümler İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ DOĞRU ANLAMAK VE UYGULAMAK sürdürülebilir bir dünya için kurumsal çözümler İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ DOĞRU ANLAMAK VE UYGULAMAK İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği - Türkiye, 2015 Göksu Evleri Göztepe Mah. Akkavak Cad.

Detaylı