Kronik Graft -versus- Host Hastalığı: Yeni Tanımlama ve Sınıflama Kriterleri

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Kronik Graft -versus- Host Hastalığı: Yeni Tanımlama ve Sınıflama Kriterleri"

Transkript

1 Kronik Graft -versus- Host Hastalığı: Yeni Tanımlama ve Sınıflama Kriterleri Görgün AKPEK University of Maryland School of Medicine, ABD Bölüm I. Kronik Graft-versus-Host Hastalığı (kgvhd) Graft-versus-Host Hastalığı (GVHD), donörden alınıp hastaya kök hücrelerle birlikte verilen sağlıklı T-lenfositlerin aracılık ettiği şiddetli immünolojik reaksiyon sonucu organ fonksiyon bozukluğu ile giden kompleks bir klinik sendrom olup allojenik kök hücre naklinden (KHN) sonra en önemli mortalite ve morbidite sebebi olarak kabul edilir. Kronik GVHD geç dönemde (genelde KHN den 3 aydan sonra) ortaya çıkar ve KHN nin uzun dönem sonuçlarını ve yaşam kalitesini belirleyen tek ana etkendir. Allojenik KHN ini takiben geç dönem relaps haricinde mortalitenin en önemli nedenidir. Transplantasyonu takip eden 2 yıl içinde kgvhd gelişme riski %50 60 olup en büyük risk faktörü hikayede daha önce akut GVHD nin olmasıdır. kgvhd olan hastalarda başlangıçta sıklıkla likenoid döküntü dediğimiz pembe gümüş renginde, parlak, deriden kabarık cilt lezyonları görülür. İlerlemiş vakalarda cilt ve cilt altında fibrozis, eklem hareketlerinde buna bağlı kısıtlılık, göz ve ağız kuruluğu tabloya eslik eder. Patogenezinde alıcı doku (cilt, mukozalar, karaciğer, barsak vs) hücrelerindeki allojenik MHC Class II moleküllerine karşı donör CD4+T hücre aktivasyonu ve akabinde IL-2, IL-4 ve IL-10 salınımı başlıca rol oynar (1-4). Akut GVHD nin aksine kronik GVHD de donör CD8+T hücreleri aktive olmaz. Dolayısıyla kgvhd patogenezinde başlıca donör CD4+T hücrelerinin rol aldığına inanılır. Akut ve kronik GVHD nin en önemli farkı CD8+T hücre aktivasyonunun ve IFN-γ üretiminin kgvhd de olmayışıdır (2, 5, 6). kgvhd nin klinik belirtilerinin otoimmun hastalıklara benzemesi, bazı hastalarda otoimmun antikorların bulunması ve otoreaktif T hücrelerinin timusta yok edilemediğini düşündüren deneysel veriler kgvhd nin patogenezinde alloreaktivite dışında otoreaktivite ve timusun da önemli olduğunu akla getirir. Önceki tedaviler, hazırlama rejimleri ve agvhd ile timus hasar gördüğünden KHN den sonra aberan timik eğitimden geçemeyen, yani timik delesyona uğramayan T hücre öncülleri otoreaktif hale gelirler (7-10). Bu timik delesyondan kaçan otoreaktif T lenfositler salgıladıkları IL-10 ve IL-4 gibi sitokinler ile GVHD nin histopatolojisinde görülen artmış kollajen birikimine neden olur (11). Kronik GVHD tanısı, klinik ve laboratuvar parametrelere göre konur. Hastalık genelde uzun sure ve yüksek dozda sistemik immunsupresif tedavi gerektirdiğinden tanının biyopsi ile teyit edilmesi ve diğer sebepler ekarte edildikten sonra tedaviye başlanması önemlidir. kgvhd tanısı geleneksel olarak nakil sonrası 100. günden sonra konur ancak bu ayrım için herhangi bir biyolojik sebep yoktur (100. günden önce de görülebilir). IBMTR/NMDP bilgilerine göre kgvhd için ortanca süre HLA-tam uyumlu kardeş nakillerinden sonra 4,5 ay, akraba dışı donör nakilleri için 4 aydır. %5 inde 1 yıl sonra tanı konur (12). Hastalık daha ziyade cilt, ağız, karaciğer ve göz gibi organları tutar. Daha az olarak gastrointestinal sistem, akciğer ve eklemler etkilenirler. kgvhd yoğun immun depresyona (13,14) sebep olduğundan kgvhd ye bağlı ölümlerin çoğu infeksiyonlara sekonderdir. İnfeksiyona bu yatkınlığın sebebi hem hastalık hem de immunosupresif tedavi ile açıklanabilir. Mukozal bariyerlerin bozulması, timik zedelenme, hipogamaglobulinemi, kalitatif MEZUNİYET SONRASI EĞİTİM KURSU

2 Kronik Graft -versus- Host Hastalığı: Yeni Tanımlama ve Sınıflama Kriterleri AKPEK G. Şekil 1. Prognostik skorlama ile iki gurubun kronik-gvhd-spesifik yasam süreleri. B ve T hücre anomalileri bozulmuş immunitenin temel nedenlerini oluşturur (15,16). Fonksiyonel aspleni sonucu kapsüllü bakterilerle infeksiyona yatkınlık artar. Bütün hastalar bakteriyel, viral ve fungal infeksiyonlar açısından dikkatli monitörize edilmelidirler. Özellikle invazif fungal infeksiyonlar ve PCP yönünden risk altındadırlar. İmmunsupresif tedaviler kesilene kadar hastaların antibiyotik profilaksisi almaya devam etmeleri tavsiye edilir. Klinik Derecelendirilme ve Sınıflandırma. kgvhd başlangıç tipine, sistemik tedavi ihtiyacına ya da mortalite riskine göre sınıflandırılabilir. Bugüne kadar en çok kullanılan klinik derecelendirme sistemi Seattle grubunun 1980 de 20 kronik GVHD Mİ hastanın klinik ve patolojik bulguları zemininde öne sürdüğü sınırlı/yaygın sınıflamasıdır (17). Ancak bu sistem prognoz hakkında çok az bilgi verir yılında rapor ettiğimiz, biyopsi ile kgvhd si kanıtlanmış ardışık 151 hastanın tedavi öncesi 23 klinik ve laboratuvar özellikleri ile sağ kalımlarını karşılaştırdığımız çalışmanın verilerine dayanarak kgvhd için yeni bir derecelendirme ve prognostik sınıflandırma modeli geliştirdik. Bu modele göre trombositopeni, yaygın cilt tutulumu (>50% vücut yüzeyi) ve akut GVHD yi takiben gelişen KGVHD (progresif tipte başlangıç) sağ kalımı olumsuz etkileyen birbirinden bağımsız risk faktörleri olarak ortaya çıktı (18-20). Bu 3 bağımsız risk faktörünü kullanarak GVHD-spesifik mortalitede 3 ayrı prognostik gurup ortaya çıktı. Bu prognostik klasifikasyon 3 büyük transplant merkezinin ve de IBMTR veri tabanlarına da uygulanmış ve benzer sonuçlar bulunmuştur. (20) (Şekil 1). Kronik GVHD Profilaksisi. Akut-GVHD nin önlenmesindeki ilerlemeler kronik GVHD oluşumunda da bir ölçüde etkili olmuştur. Ancak T-hücre deplesyonu dışında kronik GVHD oluşumuna direk katkısı olan her hangi bir yöntem veya tedavi henüz yoktur. Siklosporinin uzun süreli kullanımının kgvhd yi azalttığına dair bir çalışma mevcuttur (21). Ancak Seattle grubunun yaptığı karşılaştırmalı çalışmasında siklosporinin 6 aylık kullanımıyla 24 aylık kullanımının 2 grup arasında kgvhd gelişim ve KHN ne bağlı mortalite oranları arasında anlamlı fark bulunmamıştır (22). Hastanın Değerlendirilmesi ve Kronik GVHD nin Tedavisi. KGVHD tanısı klinik olarak düşünülüp histolojik olarak gösterildikten sonra hastalığın yayılımı belirlenmelidir. Bu aşamada yapılması önerilenler Tablo 4 te özetlenmiştir. Tedavi her şeyden önce multidisipliner bir yaklaşım gerektirir. Transplantasyon doktor ve hemşireleriyle beraber dermatolog, oftalmolog, diş hekimi ve sosyal servis çalışanlarının da bu ekipte yer almaları önem taşır. Tedavi prensipleri hastalık stabilize olup gerileyene kadar immunsupresif tedavi, cilt bütünlüğünün bozulmasına karşı topikal önlemler ve antibiyotiklerle infeksiyon profilaksisi esasına dayanır. Primer immunsupresif tedavi (23): Standart sistemik immunsupresif tedavi steroid ve siklosporindir (Cs-A). Takrolimus da siklosporin yerine kullanılabilir. Aralarında kronik GVHD tedavisi yönünden fark olduğuna dair bir veri yoktur. Tedaviye önce 1mg/kg/gün dozunda ağızdan prednizon ve 10 mg/kg/gün (günde iki eşit dozda) CsA başlanır. Eğer 2 hafta içinde stabilleşir ya da iyileşme olursa steroid dozu her hafta %25 azaltılmak suretiyle (bir gün tam doz ertesi gun azaltılmış doz seklinde) sonunda 1 mg/kg günaşırı dozuna kadar inilir. Steroid doz azaltımı tamamlandıktan sonra CsA dozu da benzer şekilde her hafta %25 azaltılarak steroid ile günaşırı alterne olacak şekilde verilir. 9. MEZUNİYET SONRASI EĞİTİM KURSU 55

3 AKPEK G. Kronik Graft -versus- Host Hastalığı: Yeni Tanımlama ve Sınıflama Kriterleri Bu alterne tedaviye başlandıktan sonra 3 ayda bir hastanın tedaviye yanıtı değerlendirilerek doz azaltımına devam edilir. İlk 3 aylık sürede yanıtı olmayanlarla hastalığı alevlenenlerde alternatif sekonder (salvage) tedaviler gündeme gelir (45-23). Tek başına steroid tedavisinin kombinasyon rejimlerine benzer etkinlikte olabileceğine dair yakın zamanda çalışmalar bildirilmiştir (24,25). Sekonder (salvage) immunsupresif tedaviler: Hastaların yaklaşık 1/3 ü bu ilk tedaviye yanıt vermez. Bu hastalar için standart bir tedavi yaklaşımı yoktur. Takrolimus ve talidomid ile faz II çalışmalar yapılmıştır. Refrakter likenoid GVHD li hastalar PUVA dan fayda görebilirler. Ekstrakorporeal fotoferez de yine seçilmiş hastalara uygulanabilir. Tüm lenfoid ışınlama ile ilgili bazı raporlar vardır. Çeşitli immunomodülatör ilaçlar da deneme aşamasındadır. Yüksek doz metilprednisolon (10 mg/kg/gün x 4 gün) tedavisine yanıt alınmadığında prognoz kotudur. Yüksek doz steroide cevap veren hastalarda daha sonra eklenen ikincil tedavilerle yasam suresi ve hastalığın tekrar ilerlemesine kadar gecen surenin daha uzun olduğu rapor edilmiştir (26). KGVHD de destekleyici tedavi (23): Tüm hastaların sistemik immunsupresif tedavi sırasında PCP ve kapsüllü mikroorganizmalar dâhil olmak üzere antimikrobiyal profilaksi almaları gerekir. Nakilden sonraki 1 yıl boyunca ve sistemik immunosupresyon ihtiyacı devam ederse hastaların HSV ve VZV için profilaktik olarak asiklovir 800 mg günde iki kez alması önerilir. Sistemik steroid tedavisi alan ve CMV hastalığı için risk altında bulunan hastaların da CMV aktivitesi yönünden yakından monitorize edilmesi (CMV antijenemi veya PCR) gerekir. Aşılama şeması ise GVHD tedavisi bittikten bir yıl sonrasına dek ertelenmelidir. Bunun dışında destekleyici tedavi olarak kuru cildin mutlaka bolca yağlanması gerekir. Kuru göz gelişen hastalarda suni gözyaşı damlası kullanılır. Gözyaşı kanallarına tıkayıcı tampon yerleştirilmesi veya koterizasyon yöntemleri kullanılır. Kas krampları varsa elektrolitler (kalsiyum ve magnezyum) mutlaka kontrol edilmeli ve gerekirse replasman tedavisi verilmelidir. Kolestazı olan sarılıklı hastalarda ursodeoksikolik asit %30 oranında iyileşme sağlamaktadır. Yeterli kalori alamayan hastalar damardan total besleme ya da enteral beslenme tüpleriyle beslenme ihtiyacı duyabilirler. Yine uzun süre steroid alıp osteopeni ve kırık riski artan bayan hastalara östrojen replasmanı ve bisfosfonatlarla kalsiyum desteği düşünülmelidir. Eklem kontraksiyonlari için ise fizik tedavinin değeri tartışılmazdır. Bölüm II. Kriterleri Yeni Tanımlama ve Sınıflama Son zamanlarda kronik GVHD nin yeniden tanımlanması ve sınıflandırılması gereksinimi ortaya çıkmıştır. Bunun en önemli sebepleri arasında bu hastalığın tanısı, tedavisi ve prognozu hakkında az şey bilinmesi ve hekimler arasındaki yaklaşım farklılıkları sayılabilir. Ne yazıktır ki, kgvhd ile ilgili temel ve klinik araştırma sayısı oldukça azdır. Örneğin 2003 yılında Amerikan Hematoloji Derneği nin yıllık toplantısı için gönderilen ve kök hücre nakli ile ilgili basılan toplam 703 abstraktın sadece %7 si kronik GVHD den bahsetmiş ve sadece %1,7 si özellikle kronik GVHD konusunda yapılan bir araştırmayı özetlemiştir. Kronik GVHD konusunda yeterince araştırma yapılamayışın en önemli sebepleri arasında insanda oluşan GVHD ye yakin iyi bir kgvhd hayvan modelinin bulunmayışı, hastalığın oldukça heterojen ve kompleks olması, lojistik güçlükler, hastalığın kronik seyirli olması ve nihayet hastalığın çeşitli özellikleri ve de tedavi yanıtı ile ilgili olarak mevcut olan tanımlamalar ve sınıflandırma yönünden hekimler arasında ortak bir görüşün ve kriterin bulunmaması sayılabilir. Hekimlerin ve araştırmacıların bu hastalığa olan ilgisizlikleri, bu hastalıkla uğraşan kesimde geç gelen akademik ve mesleki tatmin, çalışmanın başarılı olup bir işe yarayıp yaramayacağı konusundaki belirsizlik ve de hastalığın genel hematoloji ve onkoloji içinde nadir hastalık sınıfında bulunması da bunda etkili olmuşlardır. Dolayısı ile araştırmacılar ve hekimler bu yasam kalitesini ve suresini önemli ölçüde düşüren ve sakat bırakıcı bu geç komplikasyonun oluş mekanizması ve tedavisi ile ilgili yeterince araştırma yapmamaktadır. Amerikan Ulusal Sağlık Enstitüsü (NIH) liderliğinde Kronik GVHD de tanı, sınıflandırma, tedavi cevabının değerlendirilmesi gibi konularda ortak bir görüş oluşturma projesi 2004 yazında başlatılıp 2006 başında sonuçlandırılmış ve bu konudaki yenilikler ve öneriler Biology of Blood and Marrow Transplantation dergisinde (27-32) seri olarak bu sene yayınlanmıştır (http://www.asbmt.org/gvh- DForms.htm). Bu projenin amaçları, klinik çalışmaların yapılabilmesi için gerekli tanımlamaların yapılıp ve yöntemlerin belirlenmesi, en son standart tanı ve tedavilerin özetlenmesi ve gelecekteki temel araştırma ve klinik çalışmalarla ilgili olarak araştırmacılara yön verilmesi olarak uç ana başlık altında toplanabilir. Bu projede kronik GVHD de tanı ve klasifikasyon, klinik çalışma yöntemi oluşturulma MEZUNİYET SONRASI EĞİTİM KURSU

4 Kronik Graft -versus- Host Hastalığı: Yeni Tanımlama ve Sınıflama Kriterleri AKPEK G. sı, hastalıkla ilgili biomarker tanımı, histopatoloji, tedaviye cevap kriterlerinin oluşturulması, destek tedavileri ve diğer yan tedaviler olmak üzere 6 çalışma gurubu oluşturulmuş ve ilgili konularda var olan sorunlar belirlenmiş, bunlarla ilgili çözüme yönelik olarak gurup içindeki uzmanlarla yapılan telekonferans ve toplantılar sonucunda bazı temel belirlemeler ve tanımlamalara gidilmiş ve bu konularda transplant camiasına tavsiyelerde bulunulmuştur. Aşağıda Kronik GVHD nin bu yeni tanımlamaları özetlenmiştir. Kronik GVHD nin Tanısı (27): Kronik GVHD tanısı için transplant sonrası başlangıç zamanından (100. günden sonra) ziyade Kronik GVHD ye özel en azından bir adet tanısal bulgunun (örneğin poikiloderma, sklerotik deri ozellikleri, ağızda gelişen likenoid değişiklikler) veya en azından kronik GVHD yi düşündürecek ayırt edici bulgulardan birinin (örneğin tırnak atrofisi, vitiligo-benzeri depigmentasyon, akciger fonksiyon testlerine ve akciger tomografisine bakarak tanisi konmuş bronşiyolitis obliterans) bulunması sayılabilir. Kesin tanının hastalığın tuttuğu organ ve sistemlerden birinden alınacak biyopsi ile doğrulanması da tanı için gerekmektedir. Biyopsi raporundaki uyumlu veya ekarte edilemez tanımlamaları da çalışma gurubu içinde tanıyı yukarıdaki bulguların varlığında destekleyeceği kanaatine varılmıştır. (28). İlaç etkisi ve infeksiyon gibi diğer sebeplerin de hikaye ve ek bulgular ışığı altında ekarte edilmesi de kgvhd tanısı açısından önem arz etmektedir. Bu guruptaki çalışmalar sonunda hem akut GVHD hem de kronik GVHD iki alt başlıkta yeniden tanımlandı. Transplant sonrası 100.günden önce gelişen akut GVHD ye klasik akut GVHD, sonrasında gelişen akut GVHD ye inatçı, tekrarlayıcı veya geç başlangıçlı akut GVHD dendi. Akut GVHD demek için kronik GVHD semptom ve bulgularının olmaması şartı arandı. Benzer şekilde kronik GVHD de klasik kronik GVHD ve overlap sendromu diye iki alt başlıkta tanımlandı. Overlap sendromunda hem akut GVHD hem de kronik GVHD özelliklerinin bulunması şartı kondu. Kronik GVHD ye ait semptom ve bulguların olmadığı ve biyopsi ile kronik GVHD tanisi konamadığı tekrarlayıcı/inatçı akut GVHD tanısı için 100 gun öncesi şartı aranmaması konusunda fikir birliğine varildi (28). Kronik GVHD nin skorlaması: Fonksiyonel etkiler de göz önüne alınarak, her tutulan organ ve sistemde meydana gelen hasarın şiddetini tanımlayan, 0 dan 3 e kadar klinik derecelendirme önerilir. Bu skorlama için değerlendirilecek organ ve sistemler; cilt, ağız, gözler, gastrointestinal sistem, karaciğer, akciğerler, eklemler, fascia, genital sistem. Buna göre; Skor 0 = Kronik GVHD ile ilgili hiç bir semptom veya bulgunun olmaması. Skor 1 = Günlük yaşamla ilgili fonksiyonlarda ve aktivitede önemli bir gerileme olmaması. Skor 2 = Günlük yaşamla ilgili fonksiyonlarda ve aktivitede ciddi bir gerileme görülmekle birlikte, büyük bir sakatlık (disability) durumunun olmaması Skor 3 = Günlük yasamla ilgili fonksiyonlarda ve aktivitede ciddi bir gerileme ile birlikte büyük bir sakatlık durumunun var olması. Kronik GVHD skorlaması klinikte kolaylıkla yapılabilir. Tek istenecek tetkik karaciğer fonksiyon testleridir. Akciğer fonksiyon testlerinin yapılması ki buna CO diffüzyon ölçümü de dâhil, şiddetle önerilir. Ancak skorlama sistemi için nefes darlığının ve hastanın oksijen ihtiyacının olup olmadığını değerlendirmek kafidir. Cilt skorlaması biraz farklılık gösterir. Skor 1= %18 ve daha düşük vücut yüzey alanı tutulumu, hiç sklerotik bulgu yok Skor 2= 19-50% tutulum, yüzeyel siklerotik degisiklikler (cilt elastikiyeti büyük ölçüde mevcut) Skor 3= %50 den fazla cilt tutulum veya derin sklerotik özellikler (cildin hareket ettirilememesi). Hastalığın şiddetinin global değerlendirmesi (hiç, hafif, orta, ağır şiddette) organ/sistem skorlarının kombinasyonu neticesi olarak ortaya çıkacak ve prospektif validasyondan sonra şimdiki sinirli ve yaygın kronik GVHD sınıflamasının yerini alması düşünülmektedir. Sistemik tedavi için endikasyonlar (27): Semptomatik hafif kronik GVHD lokal tedavilerle cogu zaman tedavi edilir (örneğin, cilt tutulumu için topikal steroidiler, göz kuruluğu için topikal siklosporin). Global hastalık şiddeti değerlendirmesinde orta ve ağır sınıfında olan hastalar da (3 veya daha fazla organ tutulumu veya her hangi bir organ da skor 2 veya daha yüksek bir tutulumun saptanması veya akciger tutulumu olması) sistemik tedavi genellikle gerekli olur. Bazı klinisyenler, sistemik tedavi kriterleri içine bilinen yüksek risk kriterlerini de örneğin yaygın (>%50 vücut yüzeyi) cilt tutulumu, progressif başlangıç, trombositopeni, göz önünde bulundururlar. Altta yatan hematolojik hastalığın durumu (malin veya non-malin), basta infeksiyon olmak üzere mevcut co-morbid hastalıklar da kronik GVHD nin sistemik tedavi edilmesi kararında rol oynar. Zamanında tedavi kronik GVHD nin ilerlemesini durdurabilir. Bu 9. MEZUNİYET SONRASI EĞİTİM KURSU 57

5 AKPEK G. Kronik Graft -versus- Host Hastalığı: Yeni Tanımlama ve Sınıflama Kriterleri Tablo 1. Kronik GVHD de klinik semptom ve bulguların olcumu Organ Bulgu ve Semptom Ölçüm Cilt Gözler Ağız Hematolojik Gastrointestinal Karaciğer Cilt döküntüsü (eritem) Hareket ettirilebilen skleroz Fikse olmuş veya cilt altı skleroz/fasiitis Ülserler Kasıntı Anestezisiz bilateral Schirmer gözyaşı testi Gözle ilgili esas şikayeti Eritem Liken-tipi artmış keratoz Ülserasyonlar Mukoseller Ağrı, kuruluk ve sensitivite Trombosit sayısı Eozinofil Üst GIS semptomları Ozefageal semptomlar Diyare Total serum bilirubin ALT, alkalen fosfataz % vücut yüzeyi (her cilt bulgusu için 9 lar cetveli kullanılarak 0-100% tutulum belirtilecek) En büyük ülserin en büyük çapı (cm) 0-10 hastanın rapor ettiği şiddet derecesi Her iki gözün ortalaması (mm) 0-10 hastanın rapor ettiği şiddet derecesi Total skor hastanın rapor ettiği şiddet derecesi sayı/mikro litre % mg/dl U/L Akcigerler Bronşiolitis obliterans sendromu FEV1, DLCO hastalar da bağışıklık mekanizmaları baskılandığı için, sistemik tedavi boyunca fırsatçı infeksiyonlara karşı önleyici ilaçlar kullanmaları gerekmektedir. Bu konudaki bilgiler Yardımcı Destek Tedavileri Çalışma Gurubunun makalesinde detayları ile belirtilmiştir. (29). Kronik GVHD ile ilgili klinik çalışmalarda tedaviye cevabın ölçülmesi (30). Tedaviye cevabı değerlendirecek standart kriterlerin olmaması kronik GVHD hastalarının takibinde ve klinik çalışmaların yorumlanmasında büyük bir engel olarak durmaktadır. Bazı kronik GVHD bulguları Tablo 2. KGVHD oluş mekanizmaları temelinde önerilen biomarker klasifikasyonu Cevap tipi Örnekler Allojeneik disparite HLA-A, B, DR Direk allojeneik cevap anti H-Y, H-1 ANA, ASMA Inflammatuvar cevap Th1/Tc1 ve Th2/Tc2, DC1, DC2, Eozinofil Regülatör hücreler T reg, B lenfositler Immun cevap düzenleyiciler TREG, TCR vb. tromb. sayısı, tükrükte IgA uygun tedavilere rağmen geriye dönmeyebilir. NIH ortak görüş gurubunun çalışmaları ile bu alanda da yeni bir tanımlama getirilmiştir. Aşağıda önerilen cevap kriterleri klinik çalışmalarda daha ziyade kullanılması düşünülerek oluşturulmuştur. Rutin hasta tedavisi sırasında bu kriterler dışında da cevap değerlendirilebilir. Cevap her üç ayda bir veya tedavide majör bir değişiklik yapılacağı zaman değerlendirilmelidir. Tedavinin cevap değerlendirildiği sırada bilinmemesi (blinding) en uygun sonucu verecektir. A) Kronik GVHD-spesifik ana ölçümler: 1) Klinisyen veya hasta tarafından değerlendirilen bulgu ve semptomlar (Tablo 1) 2) Kronik GVHD klinik derecelendirme skalası (her organ/sistem için 0-3) 3) Klinisyen veya hastanın rapor ettiği global derecelendirme cetveli (hafif, orta ve şiddetli) B) Kronik GVHD-non spesifik yardımcı ölçümler: 1) Fonksiyonel performansın ölçümü, parmakla tutma gücü, 2-dakika yürüme zamanı 2) İnsan aktivite profili sorgulama cetveli (hastanın rapor ettiği fonksiyonel kapasite ölçümü) 3) Klinisyenin değerlendirdiği Karnofsky performans durumu MEZUNİYET SONRASI EĞİTİM KURSU

6 Kronik Graft -versus- Host Hastalığı: Yeni Tanımlama ve Sınıflama Kriterleri AKPEK G. Tablo 3. Kronik GVHD Tedavisi ile ilgili hedeflenen noktalar Hedef Nokta Yorum Hedef noktaya kadar geçen zaman Yorum Tedaviye cevap Organ-spesifik veya diğer Kabul görmüş ve valide edilmiş bir Kısa (aylar) ölçümlerdeki cevap ölçüm mevcut değil KGVHD olmaksızın yaşanan süre Tamamen iyileşme (kur) Uzun (yıllar) Immunosupresyonun tamamen kesilmesine kadar geçen süre Tamamen iyileşme (kur) Uzun (yıllar) Tablo 4: Kronik GVHD nin klinik özellikleri ve tedavisi Organ Klinik Özellikler İnceleme Öneriler Cilt Eritematöz papüller döküntü Klinik ve GVHD tanısını doğrulamak için Nemlendirme, lokal infeksiyonların (likenoid) ya da kalın, sıkı, frajil deri biyopsi. tedavisi, travmadan korunma (sklerodermatöz) Tırnaklar Vertikal kabarıklık, frajil Klinik Tırnak cilası zedelenmeyi azaltmaya yardımcı olabilir Ter bezleri Hipertermi riskine yol açarak yıkım Fazla sıcaktan uzak tut Saç Gözler Ağız Solunum sistemi Gastrointestinal Karaciğer Kas iskelet İmmun Sistem Hematopoietik Sistem Diğer Kafa derisi ve vücut kılları ince ve kırılgan, tam ya da kısmi olarak dökülebilir. Kuruluk, fotofobi, yanma. Korneal abrazyona ilerleme. Kuru, baharatlı yiyeceğe, naneye ve domatese hassasiyet. Yanaklarda ve dilde liken planus eşi beyaz dantele benzer plaklar. Eritem ve ağrılı ülserler, ısıya hassasiyeti azalmış mukozal skleroderma. Bronşiyolitis Obliterans dispne, vizing, öksürük, normal BT bulguları ve belirgin obstrüktif paternde solunum fonksiyon testi (SFT) ile ortaya çıkabilir. Kronik sinopulmoner infeksiyonlar ve/veya infeksiyonlar da sık görülür. Anormal motilite ve striktürler. Kilo kaybı. Kolestaz (artmış bilirubin, alkalen fosfataz). İzole karaciğer tutulumu histolojik konfirmasyon gerektirir. Fasiit. Miyozit nadirdir. Osteoporoz hormonal eksikliklere, steroid kullanımına, azalmış aktiviteye bağlı gelişebilir. Belirgin immün yetmezlik. Fonksiyonel aspleni. Yüksek pnömokokal sepsis, PCP ve invazif fungal infeksiyon riski. Değişik Ig G düzeyleri. Sitopeniler. Zaman zaman eozinofili. Hemen tüm otoimmun hastalık belirtileri kronik GVHD ile ilişkili olarak tanımlanmış. Klinik Schirmer Testi dahil olmak üzere, düzenli oftalmolojik muayene Düzenli diş incelemesi (uygun infektif endokardit profilaksisi ile). Tanıda ve kötüleşme halinde viral ve fungal kültürler. FEV1, FVC, DLCO, ve helyum akciğer hacimleri dahil olmak üzere SFT. Semptomatik hastalarda BT. Anormal BT de infeksiyonlar ekarte edilmeli. Klinik olarak endike ise akciğer biyopsisi. Çiğneme çalışmaları, klinik olarak gerekirse endoskopi. Nutrisyonel inceleme. Karaciğer fonksiyon testleri. Klinik olarak endike ise karaciğer biyopsisi. Hareket alanını dökümante etmek için peryodik fizik tedavi incelemesi. Özellikle steroid kullananlarda kemik dansitesi. Bütün hastaları ağır immunsuprese ve asplenik kabul et. Sayımlar. Gerekirse kemik iliği aspirasyon ve biyopsisi, anti-nötrofil ve anti-platelet antikorları. Kliniğine göre gerekenler Gün içinde prezervatif içermeyen göz yaşı, gece prezervatif içermeyen merhem. Tolere edilemeyen yiyeceklerden uzak tutmak. Uygun infektif endokardit profilaksisi eşliğinde düzenli diş bakımı. Araştırma aşamasındaki tedaviler GVHD nin sistemik tedavisi; striktürlerin endoskopik/cerrahi tedavisi. Nutrisyonel inceleme. Herhangi bir spesifik tedavinin yararı kanıtlanmamış. FK506 karaciğerde konsantre olabilir. Agresif fizik tedavi programı. PCP profilaksisi (GVHD geçtikten sonra 6. aya kadar) ve pnömokokal profilaksi (ömür boyu). Aşılamayı GVHD düzeldikten sonra 6 ay geciktir. GVHD nin sistemik tedavisi 9. MEZUNİYET SONRASI EĞİTİM KURSU 59

7 AKPEK G. Kronik Graft -versus- Host Hastalığı: Yeni Tanımlama ve Sınıflama Kriterleri 4) İki yasam kalitesi sorgulama cetvelinin SF-36 versiyonu ve FACT-BMP nin önerdiği yaşam kalitesi değerlendirme formu Tedaviye cevabın değerlendirilmesi ile ilgili pratik formlar (Form A ve B) web sayfasından temin edilebilir. Aynı web sayfasında NIH ortak görüş gurubunun önerdiği cevap değerlendirme kriterleri ile ilgili Powerpoint eğitim slaytları ve de cilt ve oral kronik GVHD bulgularının görüldüğü çeşitli resimler indirilebilir. Kronik GVHD Biomarker (biyolojik belirleyici) tanımlaması (31). Kronik GVHD tanısı ve takibi için halihazırda kullanılan ve kabul görmüş bir Biomarker mevcut değildir. Biomarker normal biyolojik veya patolojik olayların bir göstergesi olarak tanımlanır. Tedaviye olan yanıtın takibinde son derece önem taşır. Klinik cevaba bir alternatif olarak kullanılabilmelidir. Böyle bir Biomarker kronik GVHD de tedaviye cevabı tahmin ettirebileceği gibi, hastalığın aktivitesi veya yapmış olduğu hasar ile ilgili bilgi de verebilir. Spesifik bir biomarker kronik GVHD oluşumunu önceden haber verebilir veya tanıyı doğrulayabilir, hastalığın prognozu hakkında bilgi verebilir, sınıflandırma ve graft-versus-tümör etkisi hakkında katkıda bulunabilir. Vulvar-vajinal semptomlar (evet veya hayır) ve hastanın kilosu her klinik vizitte kaydedilir. En fazla etkilenen eklemin hareket mesafesi kalifiye fizik tedavi uzmanı tarafından ölçülüp kaydedilir. Schirmer testi nin nasıl yapılması ile ilgili bilgiler web sayfasında bulunmaktadır. Kronik GVHD - Klinik Çalışma Planı (32). Kronik GVHD ile ilgili çalışmalarda problem standart tanımlamaların olmamasıdır. Bu nedenle basılmış çalışmaları yorumlamak ve diğer çalışmalarla kıyaslamak hemen hemen imkansız olmaktadır. Bu durumda bu konuyla ilgili ilaç geliştirme çalışmaları da yapılamamaktadır. Son NIH ortak görüş gurup çalışmasında kronik GVHD ile ilgili klinik çalışmaların planlaması konusunda genel öneriler, ortak görüş tanımlamaları, hedeflenen noktaların (endpoint) belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu tanımlamalar arasında standart steroid tedavisi, primer tedaviye cevapsızlık, ikincil tedavi için kriterler, etkinliğin gösterilememesi. sürekli cevap, aktivite yada hasar, veri toplama sistemleri sayılabilir. İlaç geliştirilmesi için kısa donemde ulaşılabilecek ve valide edilmiş tedavi hedeflerine ihtiyaç bulunmaktadır. Sonuç Bu yeni tanımlamalar muhtemelen açıkta kalan soruların büyük bir kısmına cevap verebilecek ve kronik GVHD alanında sıklıkla görülen konulara ve tartışmalara ışık tutacaktır. Böyle bir yeni temel üzerinde yapılacak daha anlamlı klinik çalışmaların bulguları hastalığın seyrini değiştirmeye katkıda bulunacak ve hekimler arasında ortak bir dil kullanımını özendirecektir. Bu yeni tanımlar ve sınıflamalar göz önüne alınarak kronik GVHD tedavisinde ne gibi gelişmeler olacağı sorusu önümüzdeki yıllarda hep beraber göreceğiz. Kaynaklar 1. Via CS. Kinetics of T cell activation in acute and chronic forms of murine graft-versus-host disease. J Immunol 1991;146: Rus V, Svetic A, Nguyen P, et al. Kinetics of Th1 and Th2 cytokine production during the early course of acute and chronic murine graft-versus-host disease. Regulatory role of donor CD8+ T cells. J Immunol 1995; 155: Garlisi CG, Pennline KJ, Smith SR, et al. Cytokine gene expression in mice undergoing chronic graft-versus-host disease. Mol Immunol 1993;30: Allen RD, Staley TA, Sidman CL. Differential cytokine expression in acute and chronic murine graft- versus-host-disease. Eur J Immunol 1993;23: Doutrelepont JM, Moser M, Leo O, et al. Hyper IgE in stimulatory graft-versus-host disease: role of interleukin-4. Clin Exp Immunol 1991;83: Morris SC, Cheek RL, Cohen PL et al. Autoantibodies in chronic graft versus host result from cognate T-B interactions. J Exp Med 1990; 71: Parkman R. Clonal analysis of murine graft-versushost disease. I. Phenotypic and functional analysis of T lymphocyte clones. J Immunol 1986; 36: Krenger W, Ferrara JL. Graft-versus-host disease and the Th1/Th2 paradigm [review]. Immunol Res 1996; 15: Ferrara JL, Krenger W. Graft-versus-host disease: the influence of type 1 and type 2 T cell cytokines. Transfus Med Rev 1998; 12: Ferrara JL, Antin JH. The pathophysiology of graftversus-host disease. In: ED Thomas, KG Blume, SJ Forman, eds. Hematopoietic Cell Transplantation. Massachusetts: Blackwell Science, 1999; pp Parkman R. Chronic graft-versus-host disease. Curr Opin Hematol. 1998;5: Lee SJ, Klein JP, Barrett AJ, et al. Severity of chronic graft-versus-host disease: association with treatmentrelated mortality and relapse. Blood 100: , Storb R, Deeg HJ, Whitehead J, et al. Methotrexate and cyclosporine compared with cyclosporine alone for prophylaxis of acute graft-versus-host disease after marrow transplantation for leukemia. N Engl J Med 1986;314: MEZUNİYET SONRASI EĞİTİM KURSU

8 Kronik Graft -versus- Host Hastalığı: Yeni Tanımlama ve Sınıflama Kriterleri AKPEK G. 14. Storb R, Deeg HJ, Pepe M, et al. Methotrexate and cyclosporine versus cyclosporine alone for prophylaxis of acute graft-versus-host disease in patients given HLA-identical marrow grafts for leukemia: Long-term follow-up of a controlled trial. Blood 1989;73: K Atkinson, V Farewell, R Storb, et al. Analysis of the infections after human bone marrow transplantation: role of genotypic nonidentity between marrow donor and recipient and of nonspecific suppressor cells in patients with chronic graft-versus-host disease. Blood 60: , WS Lapp, T Ghayur, M Mendes, et al. The functional and histological basis for graft-versus-host-induced immunosuppression. Immunol Rev 88: , HM Shulman, KM Sullivan, PL Weiden, GB McDonald, GE Striker, GE Sale, R Hackman, MS Tsoi, R Storb, ED Thomas. Chronic graft-versus-host syndrome in man. A long-term clinicopathologic study of 20 Seattle patients. Am.J Med 69: , Akpek G, Zahurak ML, Piantadosi S., et al. Development of a prognostic model for grading chronic graftversus-host disease. Blood. 2001; 97: Akpek G, Clinical grading in chronic graft-versus-host disease: is it time for change? Leuk Lymphoma 2002; 43: Akpek G, Lee SJ, Flowers ME, et al. Performance of A New Clinical Grading System for Chronic Graft- Versus-Host Disease: A Multi-Center Study. Blood 2003;102: B Lonnqvist, J Aschan, P Ljungman, O Ringden. Long term cyclosporine therapy may decrease then risk of chronic graft-versus-host disease. Br J Haematol 74: , E Kansu, T Gooley, ME Flowers, C Anasetti, HJ Deeg, RA Nash, JE Sanders, RP Witherspoon, FR Appelbaum, R Storb, PJ Martin. Administration of cyclosporine for 24 months compared with 6 months for prevention of chronic graft-versus-host disease: a prospective randomized clinical trial. Blood 98: , GB Vogelsang. How I treat chronic graft-versus-host disease. Blood 97: , MED Flowers. Traditional treatment of chronic graftversus-host disease. Blood and Marrow Transplantation Reviews 12:5-8, S Koc, W Leisenring, ME Flowers, C Anasetti, HJ Deeg, RA Nash, JE Sanders, RP Witherspoon, R Storb, FR Appelbaum, PJ Martin. Therapy for chronic graft-versus-host disease: a randomized trial comparing cyclosporine plus prednisone versus prednisone alone. Blood 100:48-51, Akpek G, Lee SM, Anders V, Vogelsang GB. A highdose pulse steroid regimen for controlling active chronic graft-versus-host disease. Biol Blood Marrow Transplant. 2001;7(9): Filipovich AH, Weisdorf D, Pavletic S, Socie G, Wingard JR, Lee SJ, et al. National Institutes of Health consensus development project on criteria for clinical trials in chronic graft-versus-host disease: I. Diagnosis and staging working group report. Biol Blood Marrow Transplant Dec;11(12): Shulman HM, Kleiner D, Lee SJ, Morton T, Pavletic SZ, Farmer E, et al. Histopathologic diagnosis of chronic graft-versus-host disease: National Institutes of Health Consensus Development Project on Criteria for Clinical Trials in Chronic Graft-versus-Host Disease: II. Pathology Working Group Report. Biol Blood Marrow Transplant Jan;12(1): Couriel D, Carpenter PA, Cutler C, Bolanos-Meade J, Treister NS, Gea-banacloche J, et al. Ancillary therapy and supportive care of chronic graft-versus-host disease: national institutes of health consensus development project on criteria for clinical trials in chronic Graft-versus-host disease: V. Ancillary Therapy and Supportive Care Working Group Report. Biol Blood Marrow Transplant Apr;12(4): Pavletic SZ*, Martin P, Lee SJ, Mitchell S, Jacobsohn D, Cowen EW, Turner ML, Akpek G, Gilman A, McDonald G, et,al. Measuring Therapeutic Response in Chronic Graft-versus-Host Disease: National Institutes of Health Consensus Development Project on Criteria for Clinical Trials in Chronic Graft-versus-Host Disease: IV. Response Criteria Working Group Report. Biol Blood Marrow Transplant Mar;12(3): Schultz KR, Miklos DB, Flower D, Cooke K, Shizuru J, Zorn E, et al. Toward biomarkers for chronic graftversus-host disease: National Institutes of Health consensus development project on criteria for clinical trials in chronic graft-versus-host disease: III. Biomarker Working Group Report. Biol Blood Marrow Transplant Feb;12(2): Martin PJ, Weisdorf D, Przepiorka D, Hirschfeld S, Farrel A, Rizzo JD, et al. National Institutes of Health Consensus Development Project on Criteria for Clinical Trials in Chronic Graft-versus-Host Disease: VI. Design of Clinical Trials Working Group report. Biol Blood Marrow Transplant May;12(5): MEZUNİYET SONRASI EĞİTİM KURSU 61

AKUT GRAFT VERSUS HOST HASTALIĞI. Hemş.Birsel Küçükersan

AKUT GRAFT VERSUS HOST HASTALIĞI. Hemş.Birsel Küçükersan AKUT GRAFT VERSUS HOST HASTALIĞI Hemş.Birsel Küçükersan Graft vs Host Hastalığı (GVHH) Vericinin T lenfositlerinin alıcıyı yabancı olarak görmesi ve alıcının dokularına karşı reaksiyon göstermesi Allojenik

Detaylı

MİYELODİSPLASTİK SENDROM

MİYELODİSPLASTİK SENDROM MİYELODİSPLASTİK SENDROM Türk Hematoloji Derneği Tanı ve Tedavi Kılavuzu 2013 30.01.2014 İnt. Dr. Ertunç ÖKSÜZOĞLU Miyelodisplastik sendrom (MDS) yetersiz eritropoez ve sitopenilerin varlığı ile ortaya

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 İmmün sistemin gelişimini, fonksiyonlarını veya her ikisini de etkileyen 130 farklı bozukluğu tanımlamaktadır. o Notarangelo L et al, J Allergy Clin Immunol 2010 Primer immün yetmezlik sıklığı o Genel

Detaylı

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Hastalıkların tedavisinde kat edilen yol, bulaşıcı hastalıklarla başarılı mücadele, yaşam koşullarında düzelme gibi

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE TRANSPLANTASYONUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ. Nevin Çetin Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİT Ünitesi

HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE TRANSPLANTASYONUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ. Nevin Çetin Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİT Ünitesi HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE TRANSPLANTASYONUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ Nevin Çetin Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİT Ünitesi Hematopoetik kök hücre transplantasyonu hematoloji-onkoloji alanında özel bir daldır

Detaylı

J Popul Ther Clin Pharmacol 8:e257-e260;2011

J Popul Ther Clin Pharmacol 8:e257-e260;2011 SİTOMEGALOVİRUS (CMV) Prof. Dr. Seyyâl ROTA Gazi Ü.Tıp Fakültesi LOW SYSTEMIC GANCICLOVIR EXPOSURE AND PREEMPTIVE TREATMENT FAILURE OF CYTOMEGALOVIRUS REACTIVATION IN A TRANSPLANTED CHILD J Popul Ther

Detaylı

HEMATOPOİETİK KÖK HÜCRE NAKLİNDE KAN ÜRÜNLERİ KULLANIMI DOÇ.DR.BETÜL TAVİL HÜTF PEDİATRİK HEMATOLOJİ/KİT ÜNİTESİ

HEMATOPOİETİK KÖK HÜCRE NAKLİNDE KAN ÜRÜNLERİ KULLANIMI DOÇ.DR.BETÜL TAVİL HÜTF PEDİATRİK HEMATOLOJİ/KİT ÜNİTESİ HEMATOPOİETİK KÖK HÜCRE NAKLİNDE KAN ÜRÜNLERİ KULLANIMI DOÇ.DR.BETÜL TAVİL HÜTF PEDİATRİK HEMATOLOJİ/KİT ÜNİTESİ *Transfüzyonlar HKHT sürecinin en önemli ve sürekli uygulamalarındandır. *Transfüzyon Tıbbı,

Detaylı

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış

Detaylı

TRANSPLANT ÖNCESİ HASTA DEĞERLENDİRME VE HAZIRLIK AŞAMASI

TRANSPLANT ÖNCESİ HASTA DEĞERLENDİRME VE HAZIRLIK AŞAMASI TRANSPLANT ÖNCESİ HASTA DEĞERLENDİRME VE HAZIRLIK AŞAMASI Prof. Dr. Mualla Çetin Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Hematoloji YAPILACAKLAR KİT kararının verilmesi Donör seçimi Transplant öncesi

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 AŞILAMADA AMAÇ Aşı ile korunulabilir hastalıkları engellemek Enfeksiyon kaynaklı mortaliteyi azaltmak Enfeksiyon kaynaklı morbiditeyi azaltmak HİÇBİR AŞININ HERKES İÇİN TAMAMEN ETKİN VE GÜVENİLİR OLMASI

Detaylı

İnvaziv Aspergilloz da Tedavi Yaklaşımları

İnvaziv Aspergilloz da Tedavi Yaklaşımları İnvaziv Aspergilloz da Tedavi Yaklaşımları Dr. Murat Akova Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı, İnfeksiyon Hastalıkları Ünitesi, Ankara 1 2 3 İnvaziv aspergillozda mortalite

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

Amerikan Ulusal Sağlık Enstitüsü nün girişimi

Amerikan Ulusal Sağlık Enstitüsü nün girişimi KRONİK GRAFT-VERSUS-HOST HASTALIĞININ KLİNİKTE DEĞERLENDİRİLMESİ VE TEDAVİSİ Görgün Akpek Associate Professor of Medicine, University of Maryland School of Medicine Attending Physician - Blood and Marrow

Detaylı

Böbrek Nakli Yapılan Çocuklarda Bağışıklanma Durumunun ve Aşı Yanıtlarının Değerlendirilmesi

Böbrek Nakli Yapılan Çocuklarda Bağışıklanma Durumunun ve Aşı Yanıtlarının Değerlendirilmesi Böbrek Nakli Yapılan Çocuklarda Bağışıklanma Durumunun ve Aşı Yanıtlarının Değerlendirilmesi Elif Çomak 1 Çağla Serpil Doğan 2 Arife Uslu Gökçeoğlu 3 Sevtap Velipaşaoğlu 4, Mustafa Koyun 5 Sema Akman 5

Detaylı

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Sendromu Veno- Oklüzif Hastalık Engraftman Sendromu Hemşirelik İzlemi Vakamızda: KİT (+14)-

Detaylı

EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT ANTALYA 2016 DR YÜKSEL ATEŞ BAYINDIR HASTANESİ ANKARA

EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT ANTALYA 2016 DR YÜKSEL ATEŞ BAYINDIR HASTANESİ ANKARA EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT ANTALYA 2016 DR YÜKSEL ATEŞ BAYINDIR HASTANESİ ANKARA 1. vaka S.P ERKEK 1982 DOĞUMLU YUTMA GÜÇLÜĞÜ ŞİKAYETİ MEVCUT DIŞ MERKEZDE YAPILAN ÖGD SONUCU SQUAMOZ HÜCRELİ CA TANISI ALMIŞ TEKRARLANAN

Detaylı

FEBRİL NÖTROPENİ : 2009 DA NELER OLDU? Dr Alpay AZAP Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD

FEBRİL NÖTROPENİ : 2009 DA NELER OLDU? Dr Alpay AZAP Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD FEBRİL NÖTROPENİ : 2009 DA NELER OLDU? Dr Alpay AZAP Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Infectious Diseases Working Party of EBMT Infectious Diseases Group

Detaylı

İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar

İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar Dr. Dilek Çolak 10 y, erkek hasta Olgu 1 Sistinozis Böbrek transplantasyonu Canlı akraba verici HLA 2 antijen uyumsuz 2 Olgu 1 Transplantasyon öncesi viral

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 LERDE LABORATUVAR İPUÇLARI GENEL TARAMA TESTLERİ Tam kan sayımı Periferik yayma İmmünglobulin düzeyleri (IgG, A, M, E) İzohemaglutinin titresi (Anti A, Anti B titresi) Aşıya karşı antikor yanıtı (Hepatit

Detaylı

SOLİT ORGAN TRANSPLANTASYONU ve BK VİRUS ENFEKSİYONLARI Doç. Dr. Derya Mutlu Güçlü immunsupresifler Akut, Kronik rejeksiyon Graft yaşam süresi? Eskiden bilinen veya yeni tanımlanan enfeksiyon etkenleri:

Detaylı

KLL DE. kları ABD Hematoloji BD Bursa

KLL DE. kları ABD Hematoloji BD Bursa KLL DE İNFEKSİYON YÖNETİMİ Dr. Rıdvan R ALİ Uludağ Üniversitesi Tıp T p Fakültesi İç Hastalıklar kları ABD Hematoloji BD Bursa KLL ile ilişkili bilgilerimizde önemli değişiklikler iklikler söz s z konusu

Detaylı

Membranoproliferatif Glomerülonefriti Taklit Eden Trombotik Mikroanjiopatili Bir Olgu

Membranoproliferatif Glomerülonefriti Taklit Eden Trombotik Mikroanjiopatili Bir Olgu Membranoproliferatif Glomerülonefriti Taklit Eden Trombotik Mikroanjiopatili Bir Olgu Sevcan A. Bakkaloğlu, Yeşim Özdemir, İpek Işık Gönül, Figen Doğu, Fatih Özaltın, Sevgi Mir OLGU 9 yaş erkek İshal,

Detaylı

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit 2016 un türevi 2. TEŞHİS VE TEDAVİ 2.1 Nasıl teşhis edilir? Klinik belirtiler ve araştırmalar

Detaylı

Özel Konakta Bağışıklama. Dr. Alpay AZAP Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD

Özel Konakta Bağışıklama. Dr. Alpay AZAP Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Özel Konakta Bağışıklama Dr. Alpay AZAP Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Olgu 45 yaşında erkek hasta Mantle Cell Lenfoma nedeniyle R-CHOP (rituksimab,

Detaylı

ALLOJENİK KORDON KANI BANKACILIĞINDA UMUTLAR

ALLOJENİK KORDON KANI BANKACILIĞINDA UMUTLAR ALLOJENİK KORDON KANI BANKACILIĞINDA UMUTLAR Prof. Dr. İhsan Karadoğan Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Kök Hücre Nedir? Kendileri için uygun olan bir çevre içinde

Detaylı

TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI

TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI Akut tonsillofarenjit veya çocukluk çağında daha sık karşılaşılan klinik tablosu ile tonsillit, farinks ve tonsil dokusunun inflamasyonudur ve doktora başvuruların

Detaylı

KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013

KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013 KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013 SUNUM KAPSAMI Niçin KMY yaparız? Hangi yöntemi kullanırız? KMY sonuçlarını nasıl değerlendirmemiz gerekir? Kırık

Detaylı

HODGKIN DIŞI LENFOMA

HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA NEDİR? Hodgkin dışı lenfoma (HDL) veya Non-Hodgkin lenfoma (NHL), vücudun savunma sistemini sağlayan lenf bezlerinden kaynaklanan kötü huylu bir hastalıktır. Lenf

Detaylı

ALLERJİ AŞILARI. Prof. Dr. Ömer KALAYCI Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Allerji ve astım Ünitesi

ALLERJİ AŞILARI. Prof. Dr. Ömer KALAYCI Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Allerji ve astım Ünitesi ALLERJİ AŞILARI Prof. Dr. Ömer KALAYCI Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Allerji ve astım Ünitesi Allerji aşıları Allerjen immunoterapi Allerjik bir hastaya giderek artan miktarlarda allerjen

Detaylı

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 KRONİK HASTALIK ANEMİSİ IX. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GİRİŞ VE TANIM Kronik

Detaylı

Gebelik ve Trombositopeni

Gebelik ve Trombositopeni Gebelik ve Trombositopeni Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF Kadın Hast. ve Doğum AD Gebelik ve Trombositopeni Kemik iliğinde megakaryosit hücrelerinde üretilir. Günde 35.000-50.000 /ml üretilir. Yaşam süresi

Detaylı

FEN kurs 2009 risk değerlendirmesi

FEN kurs 2009 risk değerlendirmesi FEN kurs 2009 risk değerlendirmesi Prof. Dr. Volkan Korten Marmara Üniversitesi Tıp T p Fakültesi İnfeksiyon Hastalıklar kları ve Klinik Mikro. ABD. Risk? Başlangıç tedavisine yanıtsızlık değil. Ciddi

Detaylı

Kronik Lenfositik Lösemi- Allojeneik Kök Hücre Naklinin Yeri

Kronik Lenfositik Lösemi- Allojeneik Kök Hücre Naklinin Yeri Kronik Lenfositik Lösemi- Allojeneik Kök Hücre Naklinin Yeri Dr Şahika Zeynep Akı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloi B.D. Allojeneik kök hücre nakli kür şansı veren tedavi seçeneği Dirençli hastalık/yüksek

Detaylı

LENFATİK VE İMMÜN SİSTEM HANGİ ORGANLARDAN OLUŞUR?

LENFATİK VE İMMÜN SİSTEM HANGİ ORGANLARDAN OLUŞUR? LENFOMA NEDİR? Lenfoma, diğer grup onkolojik hastalıklar içinde yaşamın uzatılması ve daha kaliteli yaşam sağlanması ve hastaların kurtarılmaları açısından daha fazla başarı elde edilmiş bir hastalıktır.

Detaylı

Hematolog Gözüyle Fungal İnfeksiyonlara Yaklaşım. Dr Mehmet Ali Özcan Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı İzmir-2012

Hematolog Gözüyle Fungal İnfeksiyonlara Yaklaşım. Dr Mehmet Ali Özcan Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı İzmir-2012 Hematolog Gözüyle Fungal İnfeksiyonlara Yaklaşım Dr Mehmet Ali Özcan Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı İzmir-2012 Nötropenik hastalarda fungal infeksiyonlar Nötropeni invaziv

Detaylı

Fanconi Anemisinde Hematopoetik Kök Hücre Transplantasyonu

Fanconi Anemisinde Hematopoetik Kök Hücre Transplantasyonu 1945 K SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI UANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOC Fanconi Anemisinde Hematopoetik Kök Hücre Transplantasyonu Dr. Mehmet ERTEM Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Hematoloji

Detaylı

VESİLE PAYDAŞ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ FEVZİ MERCAN ÇOCUK HASTANESİ PEDİATRİ KEMİK İLİĞİ NAKLİ VE KÖK HÜCRE TEDAVİ MERKEZİ

VESİLE PAYDAŞ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ FEVZİ MERCAN ÇOCUK HASTANESİ PEDİATRİ KEMİK İLİĞİ NAKLİ VE KÖK HÜCRE TEDAVİ MERKEZİ VESİLE PAYDAŞ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ FEVZİ MERCAN ÇOCUK HASTANESİ PEDİATRİ KEMİK İLİĞİ NAKLİ VE KÖK HÜCRE TEDAVİ MERKEZİ ÖYKÜ F. Z. A, 8 yaşında kız hasta 3 yıldır Fanconi Aplastik anemi tanısıyla takipte

Detaylı

LİSTEYE EKLENENLER DEĞİŞİKLİK YAPILANLAR

LİSTEYE EKLENENLER DEĞİŞİKLİK YAPILANLAR 01.05.2013-14.11.2013 TARİHLERİ ARASINDA SAĞLIK BAKANLIĞI EK ONAYI ALINMADAN KULLANILABİLECEK ENDİKASYON DIŞI HEMATOLOJİ-ONKOLOJİ İLAÇLARI LİSTESİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER LİSTEYE EKLENENLER SIRA NO İLAÇLAR

Detaylı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes Mellitus Akut Komplikasyonları Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes mellitus akut komplikasyonlar Hipoglisemi Hiperglisemi ilişkili ketonemi

Detaylı

İnfeksiyonlu Hastada Antidiyabetik Tedavi İlkeleri

İnfeksiyonlu Hastada Antidiyabetik Tedavi İlkeleri İnfeksiyonlu Hastada Antidiyabetik Tedavi İlkeleri Doç. Dr. Mehmet Uzunlulu İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe EAH, İç Hastalıkları Kliniği Sunum akışı Kılavuzlar ışığında; Glisemik tanımlamalar ve

Detaylı

Kemik İliği Nakli Merkezi Kemik İliği (Kök Hücre) Nakli Merkezi

Kemik İliği Nakli Merkezi Kemik İliği (Kök Hücre) Nakli Merkezi Kemik İliği Nakli Merkezi Kemik İliği (Kök Hücre) Nakli Merkezi +90 216 BR.HLİ.103 World Hospital Standarts Approved by JCI Acreditation Certificate K-Q TSE-ISO-EN 9000 Saray Mah. Siteyolu Cad. No:7 34768

Detaylı

HASTANIN ÖNCELİKLİ OLARAK NUTRİSYON DURUMUNU BELİRLEMEK GEREKLİDİR:

HASTANIN ÖNCELİKLİ OLARAK NUTRİSYON DURUMUNU BELİRLEMEK GEREKLİDİR: NÜTRİSYONEL VE METABOLİK DESTEK: Malnütrisyon: Gıda tüketiminin metabolik hızı karşılamayamaması durumunda endojen enerji kaynaklarının yıkımı ile ortaya çıkan bir klinik durumdur ve iki şekilde olabilir.

Detaylı

HEREDİTER SFEROSİTOZ. Mayıs 14

HEREDİTER SFEROSİTOZ. Mayıs 14 HEREDİTER SFEROSİTOZ İNT.DR.DİDAR ŞENOCAK Giriş Herediter sferositoz (HS), hücre zarı proteinlerinin kalıtsal hasarı nedeniyle, eritrositlerin morfolojik olarak bikonkav ve santral solukluğu olan disk

Detaylı

EDİNSEL KANAMA BOZUKLUKLARI VE KALITSAL TROMBOFİLİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU I. BÖLÜM TROMBOTİK TROMBOSİTOPENİK PURPURA TANI VE TEDAVİ KILAVUZU...

EDİNSEL KANAMA BOZUKLUKLARI VE KALITSAL TROMBOFİLİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU I. BÖLÜM TROMBOTİK TROMBOSİTOPENİK PURPURA TANI VE TEDAVİ KILAVUZU... EDİNSEL KANAMA BOZUKLUKLARI VE KALITSAL TROMBOFİLİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU İÇİNDEKİLER Önsöz...iii Ulusal Tanı ve Tedavi Kılavuzu Çalışma Grupları... iv Kısaltmalar... vii Tablolar Listesi... xv Şekiller

Detaylı

İMMÜNOLOJİK TRANSFÜZYON REAKSİYONLARI: DİĞERLERİ. Prof.Dr. Levent Ündar Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi

İMMÜNOLOJİK TRANSFÜZYON REAKSİYONLARI: DİĞERLERİ. Prof.Dr. Levent Ündar Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi İMMÜNOLOJİK TRANSFÜZYON REAKSİYONLARI: DİĞERLERİ Prof.Dr. Levent Ündar Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi İMMÜNOLOJİK Hemolitik Akut Gecikmiş Tipte Ateş Reaksiyonları (FnhTR) Akut Akciğer Hasarı (TRALI)

Detaylı

DİYABETİK AYAK ENFEKSİYONLARININ KLİNİK SINIFLANDIRMASI

DİYABETİK AYAK ENFEKSİYONLARININ KLİNİK SINIFLANDIRMASI DİYABETİK AYAK ENFEKSİYONLARININ KLİNİK SINIFLANDIRMASI DR. GÜLİZ UYAR GÜLEÇ ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ TıP FAKÜLTESİ ENFEKSİYON H. VE KLİNİK MİK. AD- AYDIN UDAİS 2014 Giriş Diyabetin en sık ve ciddi

Detaylı

HİPERKALSEMİ. Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi

HİPERKALSEMİ. Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi HİPERKALSEMİ Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi Tanım: Hiperkalsemi serum kalsiyum düzeyinin normalden (9-11 mg/dl) yüksek olduğunda meydana gelen

Detaylı

PAROKSİSMAL NOKTURNAL HEMOGLOBİNÜRİ TANI ve TEDAVİ. ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 Yard. Doc. Dr. Gülali Aktaş İnt.Dr. Elif Uzuner Nisan 2014

PAROKSİSMAL NOKTURNAL HEMOGLOBİNÜRİ TANI ve TEDAVİ. ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 Yard. Doc. Dr. Gülali Aktaş İnt.Dr. Elif Uzuner Nisan 2014 PAROKSİSMAL NOKTURNAL HEMOGLOBİNÜRİ TANI ve TEDAVİ ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 Yard. Doc. Dr. Gülali Aktaş İnt.Dr. Elif Uzuner Nisan 2014 Klasik olarak kronik intravasküler hemoliz bulguları, kemik iliği

Detaylı

Gebede HSV İnfeksiyonu. Dr. Süda TEKİN KORUK Koç Üniversitesi Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü

Gebede HSV İnfeksiyonu. Dr. Süda TEKİN KORUK Koç Üniversitesi Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü Gebede HSV İnfeksiyonu Dr. Süda TEKİN KORUK Koç Üniversitesi Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü Olgu 14 günlük, erkek bebek Şikayeti: Sol kol ve bacakta kasılma, emmeme Hikaye:

Detaylı

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 Nonkardiyojenik Akciğer Ödemi Şok Akciğeri Travmatik Yaş Akciğer Beyaz Akciğer Sendromu

Detaylı

KÖK HÜCRE NAKLİNE GENEL BAKIŞ

KÖK HÜCRE NAKLİNE GENEL BAKIŞ KÖK HÜCRE NAKLİNE GENEL BAKIŞ (AKİT,OKİT,HAPLOİDENTİK, T CELL DEPLESYONU) FİLİZ KIZILKAYA ERCİYES ÜNİVERSİTESİ ŞAHİNUR DEDEMAN KEMİK İLİĞİ VE KÖK HÜCRE NAKLİ HASTANESİ KÖK HÜCRE NAKLİ İlk kök hücre nakli

Detaylı

DR ALPAY AZAP ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İNFEKSİYON HASTALIKLARI ve KLİNİK MİKROBİYOLOJİ AD

DR ALPAY AZAP ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İNFEKSİYON HASTALIKLARI ve KLİNİK MİKROBİYOLOJİ AD DR ALPAY AZAP ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İNFEKSİYON HASTALIKLARI ve KLİNİK MİKROBİYOLOJİ AD BAĞIŞIKLIĞI BASKILANMIŞ HASTA? Bağışıklığı Baskılanmış Hastalarda IFI gelişme riski: Düşük Risk Orta Risk

Detaylı

İNVAZİV PULMONER ASPERJİLLOZ Dr. Münire Gökırmak. Süleyman Demirel Üniversitesi Göğüs Hastalıkları A.D.

İNVAZİV PULMONER ASPERJİLLOZ Dr. Münire Gökırmak. Süleyman Demirel Üniversitesi Göğüs Hastalıkları A.D. İNVAZİV PULMONER ASPERJİLLOZ Dr. Münire Gökırmak Süleyman Demirel Üniversitesi Göğüs Hastalıkları A.D. OLGU 1 23 yaşında kadın hasta Ateş, yorgunluk ve anemi Lökosit: 6.800/mm3, %8 nötrofil, %26 blast,

Detaylı

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır.

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır. HODGKIN LENFOMA HODGKIN LENFOMA NEDİR? Hodgkin lenfoma, lenf sisteminin kötü huylu bir hastalığıdır. Lenf sisteminde genç lenf hücreleri (Hodgkin ve Reed- Sternberg hücreleri) çoğalır ve vücuttaki lenf

Detaylı

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 2007 Yoğun Bakım Üniteleri Hasta bakımının en karmaşık Masraflı Teknoloji ile içiçe Birden fazla organı ilgilendiren

Detaylı

Tüberkülozda Yeni Tanı Metodları (Quantiferon)

Tüberkülozda Yeni Tanı Metodları (Quantiferon) Tüberkülozda Yeni Tanı Metodları (Quantiferon) Tüberküloz bütün yaş gruplarında görülen ve tüm sistemleri tutabilen bir hastalıktır. Tüberküloz prevalansının yüksek olduğu toplumlarda genellikle çocuk

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

Baş Boyun Radyoterapisi Yan Etkileri. Yrd. Doç. Dr. Banu Atalar Acıbadem Üniversitesi Radyasyon Onkolojisi A.D.

Baş Boyun Radyoterapisi Yan Etkileri. Yrd. Doç. Dr. Banu Atalar Acıbadem Üniversitesi Radyasyon Onkolojisi A.D. Baş Boyun Radyoterapisi Yan Etkileri Yrd. Doç. Dr. Banu Atalar Acıbadem Üniversitesi Radyasyon Onkolojisi A.D. Baş Boyun Radyoterapisinin Önemi Cerrahi ile eşit sonuç alınması Uzun yaşam beklentisi Organ

Detaylı

TAM KAN SAYIMININ DEĞERLENDİRİLMESİ

TAM KAN SAYIMININ DEĞERLENDİRİLMESİ 1945 ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI TAM KAN SAYIMININ DEĞERLENDİRİLMESİ Dr. Mehmet ERTEM Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Hematoloji Bilim Dalı Tam Kan Sayımı

Detaylı

Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu

Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu Türk Pediatrik Hematoloji Derneği Hemofili/Hemostaz/Tromboz Alt Çalışma grubu tarafından 25 Eylül 2010 tarihinde düzenlenen

Detaylı

Kronik Pankreatit. Prof. Dr.Ömer ŞENTÜRK KOÜ Gastroenteroloji, KOCAELİ

Kronik Pankreatit. Prof. Dr.Ömer ŞENTÜRK KOÜ Gastroenteroloji, KOCAELİ Kronik Pankreatit Prof. Dr.Ömer ŞENTÜRK KOÜ Gastroenteroloji, KOCAELİ Tanım Pankreasın endokrin ve ekzokrin yapılarının hasarı, fibröz doku gelişimi ile karakterize inflamatuvar bir olay Olay histolojik

Detaylı

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER PSH 501 - Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Temelleri

Detaylı

Prof Dr Özlem Durmaz İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı

Prof Dr Özlem Durmaz İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı Prof Dr Özlem Durmaz İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı Karaciğer naklinde sağkalım Cerrahi başarı: 1963 Thomas Starzl (Colorado) İmmunolojik başarı:

Detaylı

Romatizma BR.HLİ.066

Romatizma BR.HLİ.066 Nedir? başta eklemler olmak üzere, birçok organ ve dokunun doğrudan ya da dolaylı olarak zarar görmesine yol açabilen hastalıklar grubudur. Kanda iltihap düzeyinde yükselmeye neden olup olmamasına göre

Detaylı

KRONİK AMR TEDAVİ EDİLMELİ Mİ? EVET DR. ÜLKEM ÇAKIR ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

KRONİK AMR TEDAVİ EDİLMELİ Mİ? EVET DR. ÜLKEM ÇAKIR ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ + KRONİK AMR TEDAVİ EDİLMELİ Mİ? EVET DR. ÜLKEM ÇAKIR ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ + RENAL ALLOGREFTİN UZUN DÖNEM SAĞKALIMI 1 yıllık sağkalım %95 5 yıllık sağkalım %80 10 yıllık sağkalım %50 USRDS,

Detaylı

Kronik Hepatit B Tedavisi Zor Olgular

Kronik Hepatit B Tedavisi Zor Olgular Kronik Hepatit B Tedavisi Zor Olgular Dr. Faruk KARAKEÇİLİ Erzincan Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı 22.01.2016 HATAY Tedavisi Zor Olgular! Zor hasta

Detaylı

Meme Kanseri ve Ateş. Dr. Ömer Fatih Ölmez Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilimdalı

Meme Kanseri ve Ateş. Dr. Ömer Fatih Ölmez Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilimdalı Meme Kanseri ve Ateş Dr. Ömer Fatih Ölmez Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilimdalı VAKA-1 52 yaş, kadın hasta Meme kanseri nedeni ile 1 hafta önce aldığı adjuvan kemoterapi sonrası ateş

Detaylı

KLİMİK İZMİR TOPLANTISI 21.11.2013

KLİMİK İZMİR TOPLANTISI 21.11.2013 KLİMİK İZMİR TOPLANTISI 21.11.2013 OLGULAR EŞLİĞİNDE GÜNDEMDEKİ İNFEKSİYON HASTALIKLARI Dr. A. Çağrı Büke Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Olgu E.A 57 yaşında,

Detaylı

OTO-İMMUN KÖKENLİ NÖROPATİLERDE TEDAVİ ALGORİTMASI

OTO-İMMUN KÖKENLİ NÖROPATİLERDE TEDAVİ ALGORİTMASI OTO-İMMUN KÖKENLİ NÖROPATİLERDE TEDAVİ ALGORİTMASI İmmun kökenli nöropatiler İmmun kökenli nöropatiler immunsüpresif ve immunmodulatuvar tedavilere yanıt veren hastalıklardır İmmun atak periferik sinirin

Detaylı

CANDİDA İLE UYARILMIŞ VAJİNAL VE BUKKAL EPİTEL HÜCRELERİNİN SİTOKİN ÜRETİMİ

CANDİDA İLE UYARILMIŞ VAJİNAL VE BUKKAL EPİTEL HÜCRELERİNİN SİTOKİN ÜRETİMİ CANDİDA İLE UYARILMIŞ VAJİNAL VE BUKKAL EPİTEL HÜCRELERİNİN SİTOKİN ÜRETİMİ Emine Yeşilyurt, Sevgi Özyeğen Aslan, Ayşe Kalkancı, Işıl Fidan, Semra Kuştimur Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji

Detaylı

AML PROTOKOLLERİNDE KHT İNDİKASYONLARI

AML PROTOKOLLERİNDE KHT İNDİKASYONLARI AML PROTOKOLLERİNDE KHT İNDİKASYONLARI Prof. Dr. S. Sema Anak İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Pediatrik Hematoloji-Onkoloji Bilim Dalı, Kök Hücre Nakli Ünitesi, Çapa, İSTANBUL Giriş Son

Detaylı

Belge No: Yayın Tarihi: Güncelleme Tarihi: Güncelleme No: Sayfa No: EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ

Belge No: Yayın Tarihi: Güncelleme Tarihi: Güncelleme No: Sayfa No: EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ Güncelleme Tarihi Güncelleme No Açıklama - 0 - EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 2/5 1. AMAÇ Bu yönergenin amacı; çalışanların iş kazası sonucu yaralanmalarında bildirimin

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi

Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi TÜRKİYEDE BÖBREK NAKLİ 1975 yılında canlı 1978 yılında kadavra E.Ü.T.F Hastanesi Organ Nakli Uygulama ve Araştırma Merkezi 1988

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindekipayı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 Akılcı İlaç Kullanımı;

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU KLK-HAB-BES İlk yayın Tarihi : 15 Mart 2006 Revizyon No : 04 Revizyon Tarihi : 03 Ağustos 2012 İçindekiler A) Malnütrisyon

Detaylı

KAYNAK:Türk hematoloji derneği

KAYNAK:Türk hematoloji derneği KAYNAK:Türk hematoloji derneği HİT, heparinin tetiklediği bir immün yanıt sonucu, trombositlerin antikor aracılı aktivasyonu ve buna bağlı tüketimi ile oluşan, trombositopeni ve tromboz ile karakterize

Detaylı

%20 En sık neden cilt kuruluğu Gebeliğe özgü cilt hastalıkları İntrahepatik kolestaz İlaç ve diğer allerjik reaksiyonlar Sistemik hastalıklara bağlı

%20 En sık neden cilt kuruluğu Gebeliğe özgü cilt hastalıkları İntrahepatik kolestaz İlaç ve diğer allerjik reaksiyonlar Sistemik hastalıklara bağlı %20 En sık neden cilt kuruluğu Gebeliğe özgü cilt hastalıkları İntrahepatik kolestaz İlaç ve diğer allerjik reaksiyonlar Sistemik hastalıklara bağlı kaşıntılar (kc, bb, troid) Pemfigoid gestasyones Gebeliğin

Detaylı

Gebelikte İnfeksiyonların Değerlendirilmesi

Gebelikte İnfeksiyonların Değerlendirilmesi Gebelikte İnfeksiyonların Değerlendirilmesi Ergin AYAŞLIOĞLU Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji A.D Gebelikte İnfeksiyonların Değerlendirilmesi Maternal

Detaylı

HASTANELERDE AKILCI ANTİBİYOTİK KULLANIMI, TEMİNİ VE SATINALMA

HASTANELERDE AKILCI ANTİBİYOTİK KULLANIMI, TEMİNİ VE SATINALMA HASTANELERDE AKILCI ANTİBİYOTİK KULLANIMI, TEMİNİ VE SATINALMA Uzm.Ecz. ÖZLEM KALSIN Türkiye Yüksek İhtisas Eğitim Ve Araştırma Hastanesi Ulusal Hastane ve Kurum Eczacıları Kongresi 3-6 Nisan 2014, Girne-KKTC

Detaylı

Plazma Hücreli Lösemi. Prof.Dr.Ercüment Ovalı

Plazma Hücreli Lösemi. Prof.Dr.Ercüment Ovalı Plazma Hücreli Lösemi Prof.Dr.Ercüment Ovalı Wladyslaw Antoni Gluzinski 1906 da 47 yaşında kemik ağrısı, kosta kırığı, idarda porteinöz birikim ve lokositoz ile başvuran bir hastada mevcut lokositozda

Detaylı

ANEMİYE YAKLAŞIM. Dr Sim Kutlay

ANEMİYE YAKLAŞIM. Dr Sim Kutlay ANEMİYE YAKLAŞIM Dr Sim Kutlay KBH da Demir Eksikliği Nedenleri Gıda ile yetersiz demir alımı Üremiye bağlı anoreksi,düşük proteinli (özellikle hayvansal) diyetler Artmış demir kullanımı Eritropoez stimule

Detaylı

KEMİK İLİĞİİĞİ BASKILANMIŞ HASTALARDA TRANSFÜZYON

KEMİK İLİĞİİĞİ BASKILANMIŞ HASTALARDA TRANSFÜZYON KEMİK İLİĞİİĞİ BASKILANMIŞ HASTALARDA TRANSFÜZYON Dr. Fevzi Altuntaş Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı ve Kök Hücre Nakli Ünitesi Kan Merkezleri ve Transfüzyon Derneği, Ulusal kongresi

Detaylı

Muzaffer Fincancı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Muzaffer Fincancı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Muzaffer Fincancı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi HIV infeksiyonlu hastalarda tüberküloz sıklığı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi 212 HIV infeksiyonlu hasta - 8 Akciğer tüberkülozu - 4

Detaylı

CMV infeksiyonu tedavi yaklaşımları. Dr. Kemalettin ÖZDEN

CMV infeksiyonu tedavi yaklaşımları. Dr. Kemalettin ÖZDEN CMV infeksiyonu tedavi yaklaşımları Dr. Kemalettin ÖZDEN Cytomegalovirus (CMV) Bir herpes virüstür Erişkinlerin yaklaşık %50-90 ı CMV ile infektedir İmmünkompetan hastada primer infeksiyon genellikle asemptomatiktir

Detaylı

Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı

Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı Doç. Dr. Betül ULUKOL AKBULUT Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Ateş Hipotalamik set-point in yükselmesi Çevre ısısının çok artması Ektodermal

Detaylı

Çok Düşük Doğum Ağırlıklı Preterm Bebeklerde Lactobacillus Reuteri'nin Fungal Profilakside Kullanımı: Randomize Kontrollü Bir Çalışma

Çok Düşük Doğum Ağırlıklı Preterm Bebeklerde Lactobacillus Reuteri'nin Fungal Profilakside Kullanımı: Randomize Kontrollü Bir Çalışma Çok Düşük Doğum Ağırlıklı Preterm Bebeklerde Lactobacillus Reuteri'nin Fungal Profilakside Kullanımı: Randomize Kontrollü Bir Çalışma Mehmet Yekta Öncel, Sema Arayıcı, Fatma Nur Sarı, Gülsüm Kadıoğlu Şimşek,

Detaylı

Henoch-Schöenlein Purpurası

Henoch-Schöenlein Purpurası www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Henoch-Schöenlein Purpurası 2016 un türevi 1. HENOCH-SCHÖENLEİN PURPURASI NEDİR? 1.1 Nedir? Henoch-Shöenlein purpurası (HSP), küçük kan damarlarının (kapilerlerin)

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

Astım tedavisinde yaygın olarak yapılan yanlışlar vardır. Bu doğru bilinen yanlışların düzeltilmesi

Astım tedavisinde yaygın olarak yapılan yanlışlar vardır. Bu doğru bilinen yanlışların düzeltilmesi Bölüm 17 Astım Tedavisinde Yapılan Yanlışlar Astım Tedavisinde Yapılan Yanlışlar Dr. Gülhan AYHAN ve Dr. Ömer AYTEN Astım tedavisinde yaygın olarak yapılan yanlışlar vardır. Bu doğru bilinen yanlışların

Detaylı

HUMAN ALBÜMİN Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Finansal Analiz Daire Başkanlığı Mali Hizmetler Kurum Başkan Yardımcılığı

HUMAN ALBÜMİN  Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Finansal Analiz Daire Başkanlığı Mali Hizmetler Kurum Başkan Yardımcılığı HUMAN ALBÜMİN 2013 yılında Stok Takip ve Analiz Daire Başkanlığınca ilaç tasarrufuna teşvik etmek ve maliyetini azaltmak amacıyla Human Albümin çalışması yapılmıştır. ALBUMİN NEDİR? Albumin karaciğerde

Detaylı

HEMAToLOJİ BAYINDIR SÖĞÜTÖZÜ HASTANESİ KEMİK İLİĞİ NAKLİ MERKEZİ

HEMAToLOJİ BAYINDIR SÖĞÜTÖZÜ HASTANESİ KEMİK İLİĞİ NAKLİ MERKEZİ HEMAToLOJİ BAYINDIR SÖĞÜTÖZÜ HASTANESİ KEMİK İLİĞİ NAKLİ MERKEZİ BAYINDIR SÖĞÜTÖZÜ HASTANESİ KEMİK İLİĞİ (KÖK HÜCRE) NAKLİ MERKEZİ Sağlıkta referans merkezi olma vizyonuyla faaliyetlerini sürdüren Bayındır

Detaylı

Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın?

Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın? Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın? Dr. Beste Atasoy Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı & Sağlık Bakanlığı-Marmara Üniversitesi Pendik

Detaylı

ATS 16-20 mayıs 2015-Denver. Dr. Zühal Karakurt

ATS 16-20 mayıs 2015-Denver. Dr. Zühal Karakurt ATS 16-20 mayıs 2015-Denver Dr. Zühal Karakurt 1 17 mayıs 2015-Denver Oturum: Pulmonary critical care and sleep medicine: finding value in medicine in the era of modern medicine Bu oturumda hasta bakımı,

Detaylı

Viral infeksiyonlar Son bir yılda ne oldu? Dr.Hande Arslan Başkent Ü.T.F. İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. 22.02.

Viral infeksiyonlar Son bir yılda ne oldu? Dr.Hande Arslan Başkent Ü.T.F. İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. 22.02. Viral infeksiyonlar Son bir yılda ne oldu? Dr.Hande Arslan Başkent Ü.T.F. İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. 22.02.2008 2.ECIL Klavuzu CMV EBV 2007 yılında yayımlanan makaleler ECIL; EBMT

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Kardiyoloji Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

PEDİATRİK KEMİK İLİĞİ TRANSPLANTASYON HEMŞİRELERİNİN EĞİTİM GEREKSİNİMLERİNİN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN ANKET

PEDİATRİK KEMİK İLİĞİ TRANSPLANTASYON HEMŞİRELERİNİN EĞİTİM GEREKSİNİMLERİNİN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN ANKET Pediatrik kemik iliği transplantasyon hemşirelerinin eğitim gereksinimlerinin belirlenmesi amacıyla tasarlanan Anket Alanına hoş geldiniz. Anketi tamamlamak ve ekibimize değerli geri bildiriminizi iletmek

Detaylı

Alevlenmelerin en yaygın nedeni, trakeobronşiyal enfeksiyonlar ve hava kirliliğidir. Şiddetli alevlenmelerin üçte birinde neden saptanamamaktadır

Alevlenmelerin en yaygın nedeni, trakeobronşiyal enfeksiyonlar ve hava kirliliğidir. Şiddetli alevlenmelerin üçte birinde neden saptanamamaktadır Toraks Derneği, Göğüs Hastalıkları Uzmanları ve solunum hastalıkları alanında çalışan diğer uzmanlık dallarındaki hekimler tarafından 1992 de kurulan bir ulusal uzmanlık derneğidir. Toraks Derneği nin

Detaylı

Dr.Şua Sümer Selçuk Üniversitesi Selçuklu Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD KONYA

Dr.Şua Sümer Selçuk Üniversitesi Selçuklu Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD KONYA Dr.Şua Sümer Selçuk Üniversitesi Selçuklu Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD KONYA 49 yaşında, erkek hasta Sol ayakta şişlik, kızarıklık Sol ayak altında siyah renkte yara

Detaylı