Kısa Vadeli Sermaye Girişi Modellemesi: Türkiye Örneği

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Kısa Vadeli Sermaye Girişi Modellemesi: Türkiye Örneği"

Transkript

1 Dokuz Eylül Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs, Clt:24, Sayı:1, Yıl:2009, ss Kısa Vadel Sermaye Grş Modellemes: Türkye Örneğ Mehmet AKSARAYLI 1 Özhan TUNCAY 2 Alınma Tarh: , Kabul Tarh: Özet 1980 l yıllardan tbaren gttkçe artan sayıda gelşmekte olan ülke, ulusal fnans pyasalarının olası avantajlarından yararlanmak amacıyla dış sermaye akımlarına açmışlardır. Bu durumun temelnde sermaye hareketler le tcar serbestleşmey br bütün olarak kabul eden ve zengn ya da yoksul bütün ülkelern bundan kazanç sağlayableceğn savunan neo klask ekonomk paradgmaya dayalı görüşler yer almaktadır. Çalışmada öncelkle kısa vadel sermaye grşne etk eden makro ekonomk değşkenler ncelenmştr. Temel alınan değşkenlere bağlı olarak kısa vadel sermaye grş karar model oluşturulmuştur. Daha sonra model çn öncelkle ülkelern temel değşken değerler le Türkye nn değerler karşılaştırılmış ve karşılaştırma matrs elde edlmştr. Ardından karşılaştırma matrs yardımıyla karar matrs elde edlmş ve sonuç olarak; Türkye ye kısa vadel sermaye grş optmzasyonu çn temel krterler ve zlenmes gereken poltkalar konusunda önerler getrlmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelmeler: Kısa vadel sermaye, Optmzasyon, Karar model, Türkye JEL Sınıflandırma Kodları : E60, O40, F50, C02, C60. A Short-Term Captal Inflow Model: Turksh Case Abstract Snce 1980, number of developng countres have lberalsed ther natonal fnancal markets n order to beneft from the advantages of foregn captal nflows. The freedom of captal dea stems from the neo- classcal deologcal vew of far and effcent markets can provde optmal worldwde allocaton of captal n whch both poor and rch countres can beneft In ths study the man macro economc varables affectng the short term captal nflow have been examned frstly. Accordng to ths man varables, short term captal nflow decson model has been developed. Then the values of the selected man varables of the countres have been compared to the ones of Turkey and the comparson matrx have been developed. Usng ths comparson matrx, the decson matrx have been generated. As a result, basc crtera for optmsng the captal nflow of Turkey and the polces that have to be followed have been proposed. Keywords: Short term captal flows, Decson makng, Turkey. JEL Classfcaton Codes: E60, O40, F50, C02, C60. 1 Dr., Dokuz Eylül Ünverstes, İİBF, Ekonometr Bölümü, 2 Dokuz Eylül Ünverstes, İİBF, İktsat Bölümü,

2 1. Grş Dokuz Eylül Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs, Clt:24, Sayı:1, Yıl:2009, ss Sermaye akımlarının ve özellkle de kısa vadel portföy yatırımı amaçlı sermaye akımlarının son otuz yıl çersnde büyük br hacme ulaşması gelşmş ülkelern yatırımcıları le fnans kurumlarının gelşmekte olan ülkelern fnans pyasalarına grmesyle brlkte gerçekleşmştr. Bu genşlemede gelşmekte olan ülkelern kalkınma çn htyaç duydukları fonları gelşmş ülkelerden sağlamak amacıyla kambyo şlemler le sermaye hareketler üzerndek kısıtlamaları kaldırması ve yüksek getr olanakları sağlaması etkl olmuştur. Sermaye hareketlernn serbestleştrlmesnn deolojk temelnde zengn ya da yoksul bütün ülkelern bundan kazanç sağlayableceğn savunan neo klask ekonomk paradgmaya dayalı görüşler yer almakta; ancak söz konusu kazançların gelşmekte olan ülkelerdek fnansal krzler şeklndek malyet gözden kaçablmektedr. Ntekm, sermaye hareketlernn gelşmş ülkelerde portföy çeştlendrmes ve fnansal yatırımlar çn yüksek getr sağlaması gb avantajları; gelşmekte olan ülkelerde etkn pyasalar aracılığıyla sermayenn optmal dağılımını sağlamanın yanı sıra hızlı parasal genşleme, enflasyonst baskılar, reel kurun değerlenmes ve car açıklar gb makro ekonomk stkrarı bozucu etkler de berabernde getreblmektedr. Lteratürde kısa vadel sermaye hareketlernn gelşmekte olan ülkelerde serbestleştrlmesnn avantajlı olup olmayacağı konusunda görüş brlğ bulunmamaktadır. Ancak, kamu ya da özel kesmn tasarruf açığının neden olduğu car şlemler denges açıklarının gderleblmesnde özellkle kısa vadel sermaye akımlarının üstlendğ rol önem taşıyablecektr. Car açıkların, tasarruf azalışı yerne, hracata dönük endüstrlerdek yatırım artışlarından kaynaklanması se ülkenn gelecektek borç ödeme kapastesn artıracağından söz konusu sermaye akımlarının nspeten avantajlı olduğu dah söyleneblecektr. Gelşmekte olan bazı ülkelern para krzler le brlkte fnans pyasalarında çalkantı ve krzlere yol açablen; ardından da reel ekonom üzernde, resesyon, şszlk ve buna bağlı sosyal problemler yaratablen kısa vadel ve spekülatf sermaye akımlarına karşı nçn bu denl stekl oldukları burada önem kazanmakla brlkte; mevcut çalışmamızda, kalkınma çabası çersndek bu ülkelern yeterl doğrudan yatırım alamamaları sebebyle m kısa vadel sermaye akımlarını teşvk ettğ yoksa bu sermaye akımlarının zlenen makro poltkaların sonucu mu olduğu şeklnde br soruya cevap aramaktan çok; kısa vadel sermaye hareketlernn gelşmekte olan ülkeler açısından avantajlı olduğu varsayımına dayalı br optmzasyon model oluşturulması amaçlanmıştır. Bu bağlamda çalışmanın knc bölümünde sermaye akımlarının olası belrleyc unsurları üzernde durulduktan daha sonra amprk analze geçlecektr. 106

3 Aksaraylı-Tuncay / Kısa Vadel Sermaye 2. Kısa Vadel Sermaye Hareketler Sermaye hareketlernn serbestleştrlmes düşünces temelde adl ve etkn çalışan pyasa mekanzmasına duyulan güvene dayanmaktadır. Sermaye/emek rasyosunun düşük; buna bağlı olarak sermayenn marjnal vermnn yüksek olduğu gelşmekte olan ülkelere akan mal fonlar sermaye brkmn arttırarak yatırım ve büyüme oranını yükseltecektr (Fscher 1998). Böylece yüksek hacml car şlemler denges açıkları yoluyla arzulanan sermaye brkm hızlandırılablecektr. Gelşmş ülkelerdek yatırımcılar da portföylern çeştlendrme yoluyla daha yüksek getr mkânına sahp olacaklardır. Fnansal Serbestleşmey savunan bazı yazarlara göre de, ülkeler arasında serbestçe hareket eden sermaye, doğru ekonom poltkalarını ödüllendrp; yanlış poltkaları da cezalandırarak hükümetler daha dsplnl makro ekonomk poltkalar uygulamaya zorlayacaktır (Bosworth, Collns, Renhart, 1999). Gelşmekte olan ülkelerde tasarrufların yatırımları karşılamaya yeterl olamaması serbestleştrme önces dönemlerde bu ülkeler büyük ölçüde hükümetler arası ya da fnansal kurumlar kanalıyla borçlanmaya yönlendrmekteyd. Ancak bu kredlern ödenmesnde ortaya çıkan zorluklar borç krzler şeklnde kendn göstermekte ve bu nedenle gelşmş ülkeler az gelşmş ülkelere kred sağlamada daha steksz olablmekteydler Bu durum aynı zamanda sürekl br kaynak sıkıntısını berabernde getrmekteyd. Serbestleştrme sonrası dönem se, gelşmekte olan ülkelere kend kaynakları le gerçekleştrebleceklernn çok üzernde yatırım oranına ulaşma olanağını sağlayablecektr. Öte yandan, ekonomk brmlern zaman çersnde daha fazla tüketm yapablmeler ve tüketmn stkrara kavuşturulablmes de sermaye hareketlern serbestleştrmenn br avantajı olarak değerlendrleblecektr. Gelşmş ülkelerden gelşmekte olan ülkelere doğru hızlanan kısa vadel portföy sermayes akımının, yatırım ve büyümey teşvk etme, yaşam standardını yükselterek hane halklarının tüketmn stkrara kavuşturma ve daha fazla tüketme olanak sağlama gb faydalarının yanı sıra; dünya sermaye pyasalarının artan entegrasyonu ve yatırımların uluslararası çeştlendrlmesne dar trend dkkate alındığında; gelşmş ülkelerdek yatırımcılar le sgorta şrketler ve emekllk fonlarına da portföy çeştlendrmes ve daha yüksek getr mkanları sunarak her k tarafın da kazanç sağladığı br yapıyı meydana getrdğ üzernde çeştl yazarlar tarafından sıklıkla durulmuştur (Gooptu 1993). Lteratürde sermaye akımlarını etkleyen faktörlern temelde ks üzernde durulmakta ve bunlar, ülkeye özgü olan ve lgl ülkedek fırsat ve rskler yansıtan etkenler le global düzeydek etkenlerden oluşmaktadır (Chuhan, Claessens ve Mamng 1993, Fernandez-Aras 1996). Sermaye akımlarında 107

4 Dokuz Eylül Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs, Clt:24, Sayı:1, Yıl:2009, ss ülkeye özgü belrleyc faktörlern belk de en önemls fnansal sstemn yeternce lberalze olmasıdır. Çünkü yatırımcılar ülkeye getrdkler fonları ve bunların getrsn hçbr engelle karşılaşmaksızın kend ülkelerne götüreblmek sterler. Gelşmekte olan ülkelern portföy sermayesn cezbeden br dğer karakterstğ de bu ülkelerdek getrnn gelşmş ülkelere nazaran oldukça yüksek olmasıdır. Yüksek getr se lgl ülkelern fnans pyasalarının dernlğnn az olmasının br sonucu olarak yüksek rsk oranından kaynaklanmaktadır. Ancak bu ülkelerde fnans kuruluşlarının mal olarak güçlendrlerek ekonomk brmlern denetm ve gözetmnn artırılması br yandan nsb olarak yüksek getr oranları sunma olanaklarını devam ettrrken; öte yandan da fnansal kuruluşlar ya da dğer ekonomk brmlern borçlanma mkânlarının bu denl genşlemesnn yol açableceğ krz rskn aza ndreblecektr. Sermaye akımlarını tetkleyen temel faktör olarak genellkle gelşmş ülkelerde faz oranlarının düşmes yada hsse sened pyasalarında getrnn azalması ön plana çıkmaktadır. Bu durum büyük hacml fonların gelşmekte olan ülkelere akmasına yol açmakta; gelşmekte olan ülkelern uyguladıkları stkrarlı (ant-enflasyonst) makro ekonomk poltkalar da bunu kolaylaştırablmektedr (Calvo, Lederman ve Renhart 1996). Kısa vadel sermaye hareketler, sözü edlen avantajların yanı sıra aşırı parasal genşleme ve buna bağlı olarak enflasyonst baskıların artması, reel dövz kurunun aşırı değerlenmes ve car şlemler denges açıklarının kontrolsüzce genşlemes gb olumsuzlukları da berabernde getreblmektedr (Calvo, Lederman ve Renhart 1996). Ancak yaşanan krzlern temel sebeb olarak makro ekonomk poltkaların görülmesne karşın yakın zamanda yaşanan krzlerden etklenen bazı ülkelern stkrarlı makro ekonomk poltkalar zleyen ve rsk oluşturablecek dengeszlklere sahp olmayan Asya ve Latn Amerka ülkeler olması dkkatler ülkelern dış varlıkları le yükümlülükler arasındak vade uyuşmazlıklarının tetkledğ fnansal panklere yöneltmştr. Panğe kapılan hükümetlern kur üzerndek garantlern kaldırması se dövz kurlarında cdd dalgalanmalara yol açarak krzler genşletmştr. (Bosworth, Collns ve Renhart 1999). Sermaye hareketlernn daha önce de fade edlen hızlı parasal genşleme, enflasyon, ulusal parada aşırı değerlenme ve car açıklarda büyüme şeklndek yan etkler de dkkate alındığında günümüzün yüksek sermaye mobltes şartlarında ekonom poltkası uygulayıcıları açısından makro poltkaların belrlenmes daha zor olablecektr. Ancak, çalışmamızda olası yan etklern hükümetlern uyguladıkları stkrarlı makro ekonomk ve fnansal poltkalar le en aza ndrlebleceğ kabul edlerek artan fnansal serbestleşme ortamında 108

5 Aksaraylı-Tuncay / Kısa Vadel Sermaye kısa sürel sermaye hareketlernn optmzasyonuna yönelk br model oluşturulmaya çalışılmıştır. 3. Türkye ye Yönelk Kısa Vadel Sermaye Grş Karar Model Çalışmada kısa vadel sermaye hareketler; faz oranı, enflasyon oranı ve dövz kurlarındak değşmenn br fonksyonu olarak kabul edlerek kısa vadel sermaye hareketlernn optmzasyonuna dayalı br model oluşturulmuştur. Faz oranının sermaye akımlarının gelşmnde temel br role sahp olduğu düşünülmüştür. Çünkü yapılan pek çok çalışmada gelşmş ülkelerde faz oranlarının düşürüldüğü dönemlerde gelşmekte olan ülkelere yönelk sermaye akımlarının hızlandığı sonucuna ulaşılmış (Fernandez- Aras 1993, Calvo Ledermann Renhart 1996); ve kısa vadel sermaye akımları aşağıda belrtlen değşkenlern br fonksyonu olarak kabul edlmştr. Kısa Vadel Sermaye = f (faz oranı, enflasyon oranı, kur değşm) (1) Bu bağlamda herhang br ülkenn faz oranını yükselttğ taktrde ülkeye gren sermaye mktarının artacağı kabul edlmştr. Yne, dövz kurlarının değşmemes ya da ulusal paranın değer kazanmasının sermaye hareketlern teşvk edeceğ; enflasyonun düşük olmasının se ulusal paradak aşırı değerlenmey önleyerek ülkenn dış rekabet gücünü korumayı ve böylece mevcut dış dengeszlğn daha uzun süre devam ettrleblmes mkânını sağlayacağı kabul edlmştr. Tablo 1 de ülkelern kısa vadel sermaye grş çn temel krterlere lşkn 2005 yılı verler verlmştr. Verlern seçmnde OECD tarafından yapılan gruplandırma çerçevesnde sermaye grşnn yoğunlaştığı gelşen pyasalar dkkate alınmış; analzn mümkün olduğunca yen verler le yapılablmes çn 2005 yılına lşkn verler kullanılmıştır. Analzde temel olarak seçlen ülkelere yönelk kısa vadel sermaye grş mktarlarına bağlı olarak Türkye nn kısa vadel sermaye grşnn optmzasyonunu sağlayacak faz, enflasyon ve kur değşm krterler oranları elde edlmştr. Tablo 1 de 2005 yılı portföy sermayes mlyar dolar olarak kısaltılmıştır. Ülkelere at 2005 yılı portföy sermayes değer eğer poztf br değer se 2005 yılı sermaye grşn eğer negatf br değer se sermaye çıkışını fade etmektedr. Bu amaçla br karar model oluşturularak, lgl modelde yatırımcıların ülke terchnde söz konusu üç değşken dkkate aldığı kabul edlmş; her br değşkenn sermaye hareketlernn açıklanmasında eşt derecede belrleyc olduğu varsayılmıştır. Çalışmada, tüm ülkelere gren toplam sermaye mktarının belrleyc faktörlern brnde, br kısmında ya da 109

6 Dokuz Eylül Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs, Clt:24, Sayı:1, Yıl:2009, ss tamamında meydana gelecek değşklkler karşısında yer değştrebleceğ esas alınarak böyle br durumun dğer ülkeler le brlkte Türkye ye nasıl yansıyacağı araştırılmaya çalışılmıştır Tablo 1. Ülkelern 2005 Yılı İstatstkler ÜLKELER Faz Enflasyon Kur 2005 Portföy Oranı Oranı Değşm Ser. Çn 3,8 1, Malezya 3,7 3,1 0,3 0,9 Endonezya 11,4 10,5-8,6-0,2 Tayland 3 4,5 0 5,3 Çek cum. 2,3 1,9-7,3-1,5 Macarstan 6,8 3,6 1,5 0 Polonya 4,2 2,2 12,9 1,3 Rusya 6,83 9,7 4-0,2 Arjantn 4,7 9,6 0,7 0 Brezlya 15,28 6,9 11,9 6,5 Şl 4,5 3,1 9 1,7 Venezuela 11,7 15,9-10,5 0,1 Mekska 7,3 4-4,6 3,4 Mısır 10,2 11,4 7 0,7 Hndstan 10,9 6-2,7 12,2 G. Afrka Cum. 7,34 4,6-6,4 7,1 Türkye 16,3 8,2 6,4 5,7 3.1 Kısa Vadel Sermaye Grş İçn Karşılaştırma Matrs Ele alınan ülkelern faz, enflasyon ve kur değşm oranları le Türkye nn lgl oranları arasındak lşkye dayanan matrs elde edlmştr. Matrs Türkye ve dğer ülkelern lgl değşken değerlernn farkları alınarak oluşturulmuştur. f e f : Türkye le dğer ülkeler arasındak faz oranı farkını, : Türkye le dğer ülkeler arasındak enflasyon oranı farkını, k : Türkye le dğer ülkeler arasındak kur değşm farkını göstermektedr. (= 1,2, 16; Dğer ülkeler) = (Faz Oranı) (Faz Oranı) Türkye (2) e = (Enflasyon Oranı) (Enflasyon Oranı) Türkye (3) k = (Kur Değşm) (Kur Değşm) Türkye (4) 110

7 Aksaraylı-Tuncay / Kısa Vadel Sermaye 5 nolu eştlk olan K ; kısa vadel sermaye grş çn karşılaştırma matrs olarak tanımlanmıştır. Matrs; faz, enflasyon ve kur değşm farklarında oluşmaktadır ve açık formu 6 nolu eştlkte görüldüğü gbdr. K = [ f e k ] 1 x3 (5) ΔK = f -12,5-12,6-4,9-13, ,5-12,1-9,47-11,6-1,02-11,8-4, ,1-5,4-8,96 e - 6,4-5,1 2,3-3,7-6,3-4,6-6 1,5 1,4-1,3-5,1 7,7-4,2 3,2-2,2-3,6 Δ k - 5,4-6, ,4-13,7-4,9 6,5-2,4-5,7 5,5 2,6-16,9-11 0,6-9,1-12,8 16x3 No Ülkeler Çn Malezya Endonezya Tayland Çek Cum. Macarstan Polonya Rusya Arjantn Brezlya Şl Venezuella Mekska Mıısı Hndstan G. Afrka Cum. (6) (6) 6 nolu eştlk olan K f matrsnde, değşkenne lşkn negatf değerler lgl değşken değernn Türkye de daha yüksek olduğunu dğer br deyşle Türkye nn daha avantajlı olduğunu göstermektedr. değşkenne lşkn negatf değerler se enflasyon oranı açısından Türkye nn daha dezavantajlı olduğunu ve son olarak da k değşken açısından negatf değerler Türkye de ulusal paranın dğer ülkeye nazaran ABD Doları karşısında daha fazla değer kazandığını fade etmektedr. Buna göre Türkye nn Çn karşısında faz oranı % 12.5 daha yüksek; enflasyon oranı Çn den % 6.4 daha yüksek ve ulusal parası se Çn ulusal parası karşısında % 5.4 oranında fazla değer kazanmış olacaktır. e 111

8 Dokuz Eylül Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs, Clt:24, Sayı:1, Yıl:2009, ss Ülkeler arası kısa vadel sermaye hareketler çn ülkelere at portföy yatırım mktarı değerlernn mutlak değer (mlyar dolar) alınmıştır. Çalışmada kullanılan hesaplamalarda kullanılan P matrs mutlak portföy değerlern göstermektedr. 7 nolu eştlk P matrsn ve lgl değerler göstermektedr. P = 19,00 Mutlak Portföy 0,90 0,20 5,30 1,50 1,30 0,20 6,50 1,70 0,10 3,40 0,70 12,20 7,10 16x1 No Ülkeler Çn Malezya Endonezya Tayland Çek Cum. Macarstan Polonya Rusya Arjantn Brezlya Şl Venezuella Mekska Mıısı Hndstan G. Afrka Cum. (7) (7) 3.2 Kısa Vadel Sermaye Grş İçn Karşılaştırmalı Karar Matrs Türkye nn kısa vadel sermaye grş model çn, Türkye ve dğer gelşmekte olan ülkeler karşılaştırılarak elde edlen fark verler Türkye nn dğer ülkeler göre avantajlı olup olmadığı açısından değerlendrlmştr. Türkye nn avantajlı olduğu durumlar çn 1, dezavantajlı olduğu durumlar çn 0 olarak tanımlanan karar matrs elde edlmştr. Kısa vadel sermaye grş oluşturulan karar matrs ve kullanılan kavramlar 8, 9, 10 ve 11 nolu eştlklerde fade edlmştr. a f : Türkye le dğer ülkeler arasındak faz oranı üstünlük katsayısını, 112

9 Aksaraylı-Tuncay / Kısa Vadel Sermaye a e : Türkye le dğer ülkeler arasındak enflasyon oranı üstünlük katsayısını, a k : Türkye le dğer ülkeler arasındak kur değşm üstünlük katsayısını göstermektedr. a f 1 = 0 f f < 0 0 se se (8) a e 1 = 0 e e > 0 0 se se (9) a k 1 = 0 k k < 0 0 se se (10) A = af ae ak No x3 Ülkeler Çn Malezya Endonezya Tayland Çek Cum. Macarstan Polonya Rusya Arjantn Brezlya Şl Venezuella Mekska Mısır Hndstan G. Afrka Cum. (11) (11) 113

10 Dokuz Eylül Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs, Clt:24, Sayı:1, Yıl:2009, ss nolu eştlkte Türkye nn faz oranı krter açısından dğer tüm ülkelerden avantajlı olduğu; enflasyon oranı açısından büyük ölçüde dezavantajlı olduğu, ulusal para TL nn se genelde aşırı değerlendğ görülmektedr. Ntekm 16 ülke çersnde Türkye, 12 ülke karşısında dövz kuru krter açısından daha avantajlı durumdadır. Fakat enflasyon krter açısından bakıldığında sadece 5 ülke karşısında avantajlı ken, faz oranı yönünden dğer bütün ülkelerden avantajlı durumdadır. 3.3 Karar Krterlerne Göre Kısa Vadel Sermaye Grş Kısa vadel sermaye grşn etkledğ kabul edlen söz konusu üç değşkenn, kısa vadel sermaye hareketlernde karar verc açısından eşt derecede etkl olduğu br modelde oluşturulan matrsten hareketle potansyel sermaye grşn araştırmak amacıyla 14 nolu eştlkte verlen C matrs elde edlmştr. Her değşkenn eşt ağırlıklı olarak kabul edlmesnn sebeb sermaye thal açısından hepsnn brbryle aynı derecede öneml olmasıdır. Örneğn, faz oranının yüksek, ancak dövz kurunun faz oranı le aynı oranda depresasyonunun geçerl olduğu br ekonomde faz arbtrajı olanağı kalmayacaktır. Benzer şeklde dövz kurunun değşmedğ, fakat enflasyonun yüksek olduğu br ekonomde car açık ve fnansal kırılganlık en üst sevyeye ulaşarak para krzlerne neden olablecektr. Yatırımcıların dğer ülkelere aktardıkları portföy yatırımlarının Türkye ye grşnn sağlanması çn lgl krter üstünlüklern dkkate alan karar matrs temelnde lk krtere göre değerlendrmeler yapılmıştır. Bunlar C1 ve C 2 olarak 12 ve 13 no lu eştlkler le elde edlmşlerdr. 1 a f = 1 & a = 1 & a = 1 se e k C1 = 0 dğer durumlarda se C 2 a = f + ae 3 + a k (12) (13) C1: Ele alınan tüm değşkenlerce dğer ülkelere üstünlük sağlanması durumunda portföy sermayesnn Türkye ye grşnn sağlanableceğne lşkn krter. C2: Ele alınan değşkenlern yatırımcılar üzernde eşt ağırlıkta olduğu varsayımıyla dğer ülkelere üstünlük sağlanan değşken sayısına bağlı olarak dğer ülkelerden portföy sermayesnn Türkye ye grşnn sağlanableceğne lşkn krter. Krterlere göre dğer ülkelerden Türkye ye grş sağlanablecek portföy sermayes mktarlarını veren hesaplama 14 nolu eştlkte verlmştr. 114

11 Aksaraylı-Tuncay / Kısa Vadel Sermaye [ TP ] = [ C] T 1x16 x [ P] 16x1 1x1 (14) Hesaplamalar 17 ve 18 nolu eştlklerde verlmştr. 17 nolu eştlkte verlen matrse göre 15 nolu eştlkte de gösterldğ gb C1 krterne göre dğer ülkelerden Türkye ye grş sağlanablecek portföy sermayes mktarı toplam 0,50 mlyar $ olarak elde edlmştr. Benzer şeklde C 2 krterne göre dğer ülkelerden Türkye ye grş sağlanablecek portföy sermayes mktarı toplam 37,07 mlyar $ olarak elde edlmştr. T [ ] = [ C ] 1x16 x [ P] = 0 50 TP1 1x1 1 16x1, T [ ] = [ C ] 1x16 x [ P] = TP2 1x1 2 16x1, (15) (16) Türkye nn adı geçen tüm krterlerde daha avantajlı olması durumunda (enflasyon oranın daha düşük, kısa vadel faz oranın daha yüksek ve dövz kurlarının stkrarlı olması ya da ulusal paranın değer kazanması) thal edleblecek olası sermaye mktarını araştırmak amacıyla tablo 2 ve 5 elde edlmştr. Eşk değerler belrlenmeye çalışılıp temel krterlere lave olarak sözkonusu değşkenler üzernde yapılacak değşklklern kısa vadel sermaye grş üzernde meydana getreceğ değşmeler araştırılarak kısa vadel sermaye grş optmze edlmeye çalışılmıştır. C c 1 c 2 No Ülkeler 0 0,67 1 Çn 0 0,67 2 Malezya 1 1,00 3 Endonezya 0 0,67 4 Tayland 0 0,67 5 Çek Cum. 0 0,67 6 Macarstan 0 0,33 7 Polonya 1 1,00 8 Rusya = (17) (17) 1 1,00 9 Arjantn 0 0,33 10 Brezlya 0 0,33 11 Şl 1 1,00 12 Venezuella 0 0,67 13 Mekska 0 0,67 14 Mısır 0 0,67 15 Hndstan 0 0,67 16 G. Afrka Cum. 16x3 115

12 TP = Dokuz Eylül Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs, Clt:24, Sayı:1, Yıl:2009, ss c 'n Çekm Gücü c 'nn Çekm Gücü 1 2 0,20 0,20 0,10 12,67 0,60 0,20 3,53 1,00 0,43 0,20 2,17 0,57 0,10 2,27 0,47 8,13 4,73 16x3 No Ülkeler Çn Malezya Endonezya Tayland Çek Cum. MacArstan Polonya Rusya Arjantn Brezlya Şl Venezuella Mekska Mısır Hndstan G. Afrka Cum. Bu aşamada kısa vadel sermaye grş çn modele dahl edlen temel ekonomk değşkenlerde yapılacak değşklğn kısa vadel sermaye grşne olan etkler ncelenmştr. Tablo 2 faz oranındak değşmenn, Tablo 3 se kur değşm oranındak değşmn Türkye ye kısa vadel sermaye grşne olan etklern göstermektedr. Enflasyon Oranı Hedef Ülkeler Tablo 2. Enflasyon Hedeflemesne At Hesaplamalar Enflasyon Hedefler Mutlak Portföy 2005 Eşt Ağırlıklı Krtere Göre Hedef Portföy Mktar Eşt Ağırlıklı Krtere Göre Kümülatf Toplam En Üstün Krtere Göre Hedef Portföy Mktar (18) En Üstün Krtere Göre Kümülatf Toplam Brezlya 6,9 1,7 0,57 0, Hndstan 6 6,5 2,17 2,73 6,5 6,5 G. Afrka C. 4,6 0 2,73 0 6,5 Tayland 4,5 0,2 0,07 2,80 0,2 6,7 Mekska 4 1,3 0,43 3,23 1,3 8 Macarstan 3,6 0 3, Malezya 3,1 5,3 1,77 5,00 5,3 13,3 Şl 3,1 1,5 0,50 5, ,3 Polonya 2,2 0,2 0,07 5, ,3 Çek Cum. 1,9 0,9 0,30 5,87 0,9 14,2 Çn 1,8 19 6,33 12, ,2 (18) 116

13 Aksaraylı-Tuncay / Kısa Vadel Sermaye Tablo 1 den de görüldüğü gb, Türkye faz oranı tbaryle lgl ülkeler çnde en avantajlı değere sahp olduğu çn herhang br değşklk yapılması gerekl değldr. Ancak Türkye nn sermaye çekmede avantajlı konumunu kaybetmekszn faz ödemeler yoluyla dğer ülkelere yapılan kaynak transfern azaltablmes açısından faz oranını Brezlya nın faz oranı olan 15,28 sevyesne kadar çekeblme mkânı vardır. Bu durum Türkye nn faz oranı tbaryle olan üstünlüğünü değştrmeyecektr. Enflasyon oranı açısından bakıldığında Türkye nn enflasyon oranını Brezlya nın enflasyon oranı olan 6,9 un altına nldğnde bu ülkeden 2.17 mlyar $ sermaye çekme mkânı oluşablecektr. Tablo 2 den de görüldüğü gb, enflasyon oranı çn en son hedef Çn n enflasyon oranı olan 1,8 değerdr. Kur değşm oranı açısından bakıldığında Türkye nn Kur değşm oranı çn Mısır ın kur değşm oranı (ulusal paranın revalüasyon yada apresasyon oranı olarak) olan %7 lk hedef değerdr. Tablo 3 de de görüldüğü gb, Polonya nın kur değşm oranına ulaşıldığında optmum sermaye grş sağlanmış olacaktır. Çünkü bu durum ulusal paranın % 13 e yakın değer kazanması ve bu nedenle yabancı portföy yatırımcısının getrsn maksmze etmes demektr. Kur Değşm Oranı Hedef Ülkeler Tablo 3. Kur Değşm Oranı Hedeflemesne At Hesaplamalar Kur Hedefler Mutlak Portföy 2005 Eşt Ağırlıklı Krtere Göre Hedef Portföy Mktar 117 Eşt Ağırlıklı Krtere Göre Kümülatf Toplam En Üstün Krtere Göre Hedef Portföy Mktar En Üstün Krtere Göre Kümülatf Toplam Mısır 7 0,70 0,23 0,23 0,70 0,70 Şl 9 1,70 0,57 0,80 0,70 Brezlya 11,9 6,50 2,17 2,97 0,70 Polonya 12,9 1,30 0,43 3,40 0,70 Şekl 1 4 te verlen grafkler dış pyasalardan sermaye grşn artırablmek amacıyla Türkye nn lgl değşkenlernn hang sevyede olması gerektğnn tesptne yönelk olarak elde edlmşlerdr. Şekl 1 de enflasyon hedef değerlernn gerçekleşmes sonrasında kısa vadel sermaye grş çn ele alınan değşkenlern eşt ağırlıkta olduğu yaklaşımını ele alan krtere göre gerçekleşecek kısa vadel sermaye grş grafk üzernde gösterlmştr. Şekl 1 den de görüldüğü gb enflasyon hedefnn Brezlya nın hedef olan 6,9 ve ardından Hndstan ın hedef olan 6,0 oranına ulaşması sermaye grşn önce 0,57 ardından 2,73 mlyar dolar düzeynde arttıracaktır. Daha sonrak hedef enflasyon değerlernde Çek Cumhuryet nn 1,9 ve Çn n enflasyon oranı olan 1,8 değerlerne kadar kısa vadel sermaye grşndek artış mktarının brbrne yakın ve doğrusal şeklde

14 Dokuz Eylül Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs, Clt:24, Sayı:1, Yıl:2009, ss gerçekleştğ görülmektedr. Ancak Çn n enflasyon oranı olan 1,8 n gerçekleşmes an br yükselmeyle 12,20 mlyar dolarlık br kısa vadel sermaye grş sağlayacaktır. Şekl 1. Eşt Ağırlıklı Krtere Göre Enflasyon Hedeflemesnn Kısa Vadel Sermaye Grşne Etks 14 12, Enflasyon Hedefler Eşt Ağırlıklı Krtere Göre Kümülatf Toplam 6, ,73 4,6 4,5 2,73 2,80 4 3,23 3,6 3,23 5,00 5,50 3,1 3,1 5,57 2,2 5,87 1,9 1,8 0 0,57 BREZİLYA HİNDİSTAN G. AFRİKA CUM. TAYLAND MEKSİKA MACARİSTAN MALEZYA ŞİLİ POLONYA ÇEK CUM. ÇİN Şekl 2 de enflasyon hedef değerlernn gerçekleşmes sonrasında kısa vadel sermaye grş çn ele alınan değşkenn dğer değşkenlere göre en üstün olduğu yaklaşımını esas alan krtere göre gerçekleşecek kısa vadel sermaye grş grafk üzernde gösterlmştr. Şekl 2 enflasyon oranının kısa vadel sermaye grş çn en üstün krter olduğu yaklaşımına göre oluşturulmuştur. Şekl 2 den de görüldüğü gb enflasyon hedefnn Çek Cumhuryet nn hedef olan 1,9 ve ardından Çn n hedef olan 1,8 oranına ulaşması sermaye grşn önce 14,2 ardından 33,2 mlyar dolar düzeynde arttıracaktır. Daha öncek hedef enflasyon değerlernde Çek Cumhuryet nn 1,9 ve Çn n enflasyon oranı olan 1,8 değerlerne kadar kısa vadel sermaye grşndek artış mktarının brbrne yakın ve doğrusal şeklde gerçekleştğ görülmektedr. 118

15 Aksaraylı-Tuncay / Kısa Vadel Sermaye Şekl 2. En Üstün Krtere Göre Enflasyon Hedeflemesnn Kısa Vadel Sermaye Grşne Etks 35 33, Enflasyon Hedefler En Üstün Krtere Göre Kümülatf Toplam 15 14,2 10 6,5 6,5 6, ,3 13,3 13, , ,6 4,5 4 3,6 3,1 3,1 2,2 1,9 1,8 BREZİLYA HİNDİSTAN G. AFRİKA CUM. TAYLAND MEKSİKA MACARİSTAN MALEZYA ŞİLİ POLONYA ÇEK CUM. ÇİN Şekl 3. Eşt Ağırlıklı Krtere Kur Oranı Hedeflemesnn Göre Kısa Vadel Sermaye Grşne Etks Kur Hedefler Eşt Ağırlıklı Krtere Göre Kümülatf Toplam 11,9 12, ,97 3, ,23 0,80 MISIR ŞİLİ BREZİLYA POLONYA Şekl 3 de kur oranı değerlernn gerçekleşmes sonrasında kısa vadel sermaye grş çn ele alınan değşkenlern eşt ağırlıkta olduğu yaklaşımını esas alan krtere göre gerçekleşecek kısa vadel sermaye grş grafk üzernde 119

16 Dokuz Eylül Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs, Clt:24, Sayı:1, Yıl:2009, ss gösterlmştr. Şekl 1 den de görüldüğü gb kur oranı hedefnn Mısır, Şl, Brezlya ve Polonya hedef olan sırasıyla 7; 9; 11,9 ve 12,9 oranına ulaşması sermaye grşn kümülatf olarak sırasıyla 0,23; 0,80; 2,97 ve 3,40 mlyar dolar düzeynde arttıracaktır. Şekl 4. En Üstün Krtere Göre Kur Oranı Hedeflemesnn Kısa Vadel Sermaye Grşne Etks Kur Hedefler En Üstün Krtere Göre Kümülatf Toplam 11,9 12, ,70 0,70 0,70 0,70 0 MISIR ŞİLİ BREZİLYA POLONYA Şekl 4 de kur oranı değerlernn gerçekleşmes sonrasında kısa vadel sermaye grş çn ele alınan değşkenn dğer değşkenlere göre en üstün olduğu yaklaşımını esas alan krtere göre gerçekleşecek kısa vadel sermaye grş grafk üzernde gösterlmştr. Şekl 1 den de görüldüğü gb kur oranı hedefnn Mısır, Şl, Brezlya ve Polonya hedef olan sırasıyla 7; 9; 11,9 ve 12,9 oranına ulaşması sermaye grşn kümülatf olarak 0,70 mlyar dolar arttıracaktır. Dolayısıyla lgl krter temel alındığında kur hedefnn Mısır ın kur oranına (% 7) eşt olmasının hedefler gerçekleştreceğ söyleneblr. 4. Sonuç ve Değerlendrmeler Doğrudan yatırımların gelşmekte olan ülkelern kalkınma çabalarına sağladığı katkılar yönünden çok büyük görüş ayrılıkları olmamasına ve ülkeye yönelk doğrudan yatırımlarda etkl olan faktörler üzernde yoğunlaşılmasına karşın kısa vadel sermaye hareketler konusunda lteratürde cdd tartışmalar bulunmaktadır. Çoğunlukla yüksek getr odaklı olan bu tp sermaye akımları; özellkle fnans pyasalarının yeternce gelşmemş olduğu ülkelerde tetkledğ ve etkler uzunca süreler devam edeblen para krzler le bunun reel ekonom 120

17 Aksaraylı-Tuncay / Kısa Vadel Sermaye üzernde yarattığı zncrleme tahrbatlar yönünden sert eleştrlere konu olmaktadır. Yüksek yatırım oranı htyacı çnde olan; ancak bunu karşılayablecek düzeyde sermaye brkmne sahp olmayan gelşmekte olan ülkelerde, fnansman malyet nspeten yüksek olan bu tp sermaye akımları, sabt sermaye stoğuna lave şeklnde yen yatırımların fnansmanına mkan veryorsa ve lgl ülkelerde hükümetler stkrarlı makro poltkalar zleyerek fnansal sstemn denetm ve gözetm konusunda kararlı br tavır alıyorlarsa borç ödeme kapastesn artıracağından ülke açısından yararlı olacağı söyleneblecektr. Ntekm hazırlanan çalışmada çersnde barındırdığı rsklere rağmen kısa vadel sermaye akımlarının optmzasyonuna yönelk olarak oluşturulan karar model çerçevesnde, belrleyc olduğu kabul edlen değşken değerlernn farkları alınarak br karar matrs elde edlmştr. Karar matrsne dayalı olarak, thal edleblecek olası sermaye mktarı araştırılmaya çalışılmıştır. Türkye nn enflasyon oranı açısından dğer ülkeler karşısında oldukça dezavantajlı olmasına karşın faz ve kur değşm açısından son derece avantajlı br konuma sahp olduğu görülmektedr. Ancak, Türkye nn yurt dışı fon sahplerne yüksek getr oranı vaat etmekle brlkte aynı zamanda dış rekabet gücünü kaybederek car şlemler açığını daha hızlı artırdığı ve gelecekte an fon çıkışlarına bağlı olarak fnansal krz le karşılaşableceğ anlamına da geleblecektr. Çalışmada kısa vadel sermaye grşnn getr maksmzasyonuna dayalı br optmzasyon denemes yapılmasının sebeb; tasarruf açığını doğrudan yabancı yatırımlar yoluyla kapatamayan Türkye gb ülkelern uygulayacakları ekonom poltkaları le bu akımları sabt sermaye yatırımına dönüştüreblme olanağının bulunduğu düşüncesdr. Şöyle k, yüksek büyüme hızına ulaşma htyacı ve baskısı altında bulunan gelşmekte olan ülkelern lgl değşkenler kontrol edp yönlendrerek ve ülkeye gren fonların doğrudan yatırımlar da kullanılması çn gerekl tedbrler alarak hem rskler aza ndrme hem de kalkınma çabaları çn gerekl fonları sağlama mkanına kavuşması mümkün olablecektr. Belrtmek gerekr k yatırımcıların sadece kullanılan değşkenler dkkate alarak yatırım kararı vereceklern ve lgl ülkelern söz konusu değşkenler açısından durumlarına göre tüm fonları ülkelerne çekebleceklern kabul etmek doğru olmayacaktır. Çünkü yatırımcıların rsk algılamaları ve değerlendrmeler en yüksek kazanç vaat eden ülkelere fonların akmasını engelleyeblecektr. Ancak fnans pyasalarının gttkçe artan oranda entegrasyonu ve sermaye transferlern teşvk edc düzenlemelern yaygınlaşması le modelde kullanılan değşkenlern sermaye akımlarını belrleme gücünün yükseklğne lşkn yapılmış analzler dkkate alındığında modeln sermaye hareketlernn optmzasyonuna yönelk yen br yaklaşım getrdğ fade edleblecektr. 121

18 Dokuz Eylül Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs, Clt:24, Sayı:1, Yıl:2009, ss Kaynakça Akyüz Y., A. Cornford (1999), Captal Flows to Developng Countres and the Reform of the Internatonal Fnancal System, UNCTAD Dscusson Papers No Balkan E., F. G. Bçer, A. E. Yeldan (2002), Patterns of Fnancal Captal Flows and Accumulaton n the Post Turksh Economy, METU Internatonal Conference on Economcs, VI, Ankara. Bosworth B., S. M. Collns ve C. M. Renhart (1999), Captal Flows to Developng Economes: Implcatons for Savng and Investment, Brookngs Papers on Economc Actvty, 1999 (1), Calvo Gullermo A., L. Ledermann ve C. Renhart (1993), Captal Inflows and Real Exchange rate Apprecaton n Latn Amerca; The Role of External Factors, IMF Staff Papers 40: Calvo Gullermo A., L. Ledermann ve C. Renhart, Inflows of Captal to developng Countres n the 1990s, The Journal of Economc Perspectves, 10 (2), , Chuhan Peter, S. Claessens, ve N. Mamng (1993), Equty and Bond Flows to Asa and Latn Amerca, Workng Paper, 1160, Polcy Research Department, Worlbank. Esen O. (2000), Fnancal Openness n Turkey, Internatonal Revew of Appled Economcs, 14(1), Fernandez A. E. (1996), The New Wave of Captal Inflows; Pus or Pull?, Journal of Development Economcs 48: Fscher S. (1998), Captal Account Lberalzaton and the Role of the IMF, Prnceton Essays n Internatonal Fnance 207: Gooptu S. (1993), Portfolo Investment Flows to Emergng Markets, In Claessens, Stjn, and Sudarshan Gooptu, eds., Portfolo Investment n Developng Countres. Washngton D.C., 45-77, Worldbank. Kapur B. K. (1983), Optmal Fnancal and Foregn Exchange Lberalzaton of Less Developed Economes, The Quarterly Journal of Economcs, 98 (1), Montel P., C. M. Renhart (1999), Do Captal Control and Macro Economc Polces Influence The Volume and Composton of Captal Flows? Evdence from the 1990s, Journal of Internatonal Money and Fnance, 18, Taylor M. P., L. Sarno (1997), Captal Flows to Developng Countres: Long and Short Term Determnants, Worldbank Economc Revew, 11 (3),

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 25, Sayı: 1, 2011 225

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 25, Sayı: 1, 2011 225 Atatürk Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Dergs, Clt: 25, Sayı:, 20 225 FİNANSAL ANALİZDE KULLANILAN ORANLAR VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: EKONOMİK KRİZ DÖNEMLERİ İÇİN İMKB İMALAT SANAYİ

Detaylı

ANE - AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF

ANE - AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU FON KURULU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK FAALİYET RAPORU Bu rapor AEGON Emekllk ve Hayat A.Ş Dengel Emekllk Yatırım Fonu nun 01.07.2011 30.09.2011 dönemne

Detaylı

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU 6.07.0 ÇOKLU REGRESON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-ON KATSAILARININ ORUMU ÇOKLU REGRESON MODELİ Ekonom ve şletmeclk alanlarında herhang br bağımlı değşken tek br bağımsız

Detaylı

ANE-AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF

ANE-AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF AEGON EMEKLĐLĐK VE HAYAT A.Ş. DENGELĐ EMEKLĐLĐK YATIRIM FONU FON KURULU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK FAALĐYET RAPORU Bu rapor Aegon Emekllk ve Hayat A.Ş Dengel Emekllk Yatırım Fonu nun 01.07.2009 30.09.2009 dönemne

Detaylı

AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU

AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU FON KURULU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK FAALİYET RAPORU Bu rapor AEGON Emekllk ve Hayat A.Ş. Dengel Emekllk Yatırım Fonu nun 01.07.2012-30.09.2012 dönemne

Detaylı

BANKACILIKTA ETKİNLİK VE SERMAYE YAPISININ BANKALARIN ETKİNLİĞİNE ETKİSİ

BANKACILIKTA ETKİNLİK VE SERMAYE YAPISININ BANKALARIN ETKİNLİĞİNE ETKİSİ BANKACILIKTA ETKİNLİK VE SERMAYE YAPISININ BANKALARIN ETKİNLİĞİNE ETKİSİ Yrd. Doç. Dr. Murat ATAN - Araş. Gör. Gaye KARPAT ÇATALBAŞ 2 ÖZET Bu çalışma, Türk bankacılık sstem çnde faalyet gösteren tcar bankaların

Detaylı

HİSSE SENETLERİNİN BEKLENEN GETİRİ VE RİSKLERİNİN TAHMİNİNDE ALTERNATİF MODELLER

HİSSE SENETLERİNİN BEKLENEN GETİRİ VE RİSKLERİNİN TAHMİNİNDE ALTERNATİF MODELLER İstanbul Ünverstes İktsat Fakültes Malye Araştırma Merkez Konferansları 47. Ser / Yıl 005 Prof. Dr. Türkan Öncel e Armağan HİSSE SENETLERİNİN BEKLENEN GETİRİ VE RİSKLERİNİN TAHMİNİNDE ALTERNATİF MODELLER

Detaylı

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR VE EKONOMİK BÜYÜME ETKİLEŞİMİ: PANEL EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR VE EKONOMİK BÜYÜME ETKİLEŞİMİ: PANEL EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR VE EKONOMİK BÜYÜME ETKİLEŞİMİ: PANEL EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ Doç. Dr. M. Başaran ÖZTÜRK * Yrd. Doç. Dr. Kartal DEMİRGÜNEŞ ** Yrd.

Detaylı

Kar Payı Politikası ve Yaşam Döngüsü Teorisi: İMKB İmalat Sektöründe Ampirik Bir Uygulama

Kar Payı Politikası ve Yaşam Döngüsü Teorisi: İMKB İmalat Sektöründe Ampirik Bir Uygulama Anadolu Ünverses Sosyal Blmler Dergs Anadolu Unversy Journal of Socal Scences Kar Payı Polkası ve Yaşam Döngüsü Teors: İMKB İmalat Sektöründe Amprk Br Uygulama Dvdend Payout Polcy and Lfe Cycle Theory:

Detaylı

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular Basel II Geçş Sürec Sıkça Sorulan Sorular Soru No: 71 Cevaplanma Tarh: 06.03.2012 İlgl Hüküm: --- Konu: Gayrmenkul İpoteğyle Temnatlandırılmış Alacaklar İçn KR510AS Formunun Doldurulmasına İlşkn Örnek

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ ÖZEL BANKALARIN FİNANSAL PERFORMANSLARININ KARŞILAŞTIRILMASI: 2008-2011 DÖNEMİ. Fatih ECER *

TÜRKİYE DEKİ ÖZEL BANKALARIN FİNANSAL PERFORMANSLARININ KARŞILAŞTIRILMASI: 2008-2011 DÖNEMİ. Fatih ECER * AİBÜ Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs, Güz 2013, Clt:13, Yıl:13, Sayı:2, 13:171-189 TÜKİYE DEKİ ÖZEL BANKALAIN FİNANSAL PEFOMANSLAININ KAŞILAŞTIILMASI: 2008-2011 DÖNEMİ Fath ECE COMPAISON OF PIVATE BANKS FINANCIAL

Detaylı

Devalüasyon, Para, Reel Gelir Değişkenlerinin Dış Ticaret Üzerine Etkisinin Panel Data Yöntemiyle Türkiye İçin İncelenmesi

Devalüasyon, Para, Reel Gelir Değişkenlerinin Dış Ticaret Üzerine Etkisinin Panel Data Yöntemiyle Türkiye İçin İncelenmesi Dokuz Eylül Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Clt 6, Sayı:4, 2004 Devalüasyon, Para, Reel Gelr Değşkenlernn Dış Tcaret Üzerne Etksnn Panel Data Yöntemyle Türkye İçn İncelenmes Yrd.Doç.Dr.Ercan BALDEMİR*

Detaylı

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ DERS NOTU 07 KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ, LM EĞRİSİ VE PARA TALEBİ FAİZ ESNEKLİĞİ Bugünk dersn çerğ: 1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ... 1 1.1 İŞLEMLER (MUAMELELER) TALEBİ... 2 1.2 ÖNLEM (İHTİYAT) TALEBİ...

Detaylı

FARKLI REGRESYON YÖNTEMLERİ İLE BETA KATSAYISI ANALİZİ

FARKLI REGRESYON YÖNTEMLERİ İLE BETA KATSAYISI ANALİZİ FARKLI REGRESYON YÖNTEMLERİ İLE BETA KATSAYISI ANALİZİ M.Ensar YEŞİLYURT (*) Flz YEŞİLYURT (**) Özet: Özellkle uzak verlere sahp ver setlernn analz edlmesnde en küçük kareler tahmnclernn kullanılması sapmalı

Detaylı

Muhasebe ve Finansman Dergisi

Muhasebe ve Finansman Dergisi Muhasebe ve Fnansman Dergs Ocak/2012 Farklı Muhasebe Düzenlemelerne Göre Hazırlanan Mal Tablolardan Elde Edlen Fnansal Oranlar İle Şrketlern Hsse Sened Getrler Ve Pyasa Değerler Arasındak İlşk Ahmet BÜYÜKŞALVARCI

Detaylı

X, R, p, np, c, u ve diğer kontrol diyagramları istatistiksel kalite kontrol diyagramlarının

X, R, p, np, c, u ve diğer kontrol diyagramları istatistiksel kalite kontrol diyagramlarının 1 DİĞER ÖZEL İSTATİSTİKSEL KALİTE KONTROL DİYAGRAMLARI X, R, p, np, c, u ve dğer kontrol dyagramları statstksel kalte kontrol dyagramlarının temel teknkler olup en çok kullanılanlarıdır. Bu teknkler ell

Detaylı

MOBİPA MOBİLYA TEKSTİL İNŞAAT NAKLİYE PETROL ÜRÜNLERİ. SÜPERMARKET VE TuRİzM SANAYİ VE TİcARET ANONİM ŞİRKETİ

MOBİPA MOBİLYA TEKSTİL İNŞAAT NAKLİYE PETROL ÜRÜNLERİ. SÜPERMARKET VE TuRİzM SANAYİ VE TİcARET ANONİM ŞİRKETİ MOBİPA MOBİLYA TEKSTİL İNŞAAT NAKLİYE PETROL ÜRÜNLERİ SÜPERMARKET VE TuRİzM SANAYİ VE TİcARET ANONİM ŞİRKETİ 2011-2012-2013 MALİ yılına İLİşKİN YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU ("Şrket") 01012011-31 ı22013

Detaylı

T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİMDALI

T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİMDALI T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİMDALI İMKB DE YÜKSELEN PİYASA VE DÜŞEN PİYASA DÖNEMLERİNDE DURUMSAL İLİŞKİ ANALİZİ YÜKSEK LİSANS TEZİ KAHRAMANMARAŞ TEMMUZ

Detaylı

ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN SINANMASI

ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN SINANMASI V. Ulusal Üretm Araştırmaları Sempozyumu, İstanbul Tcaret Ünverstes, 5-7 Kasım 5 ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN

Detaylı

BIST da Demir, Çelik Metal Ana Sanayii Sektöründe Faaliyet Gösteren İşletmelerin Finansal Performans Analizi: VZA Süper Etkinlik ve TOPSIS Uygulaması

BIST da Demir, Çelik Metal Ana Sanayii Sektöründe Faaliyet Gösteren İşletmelerin Finansal Performans Analizi: VZA Süper Etkinlik ve TOPSIS Uygulaması EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Clt: 4 Sayı: Ocak 04 ss. 9-9 BIST da Demr, Çelk Metal Ana Sanay Sektöründe Faalyet Gösteren İşletmelern Fnansal Performans Analz: VZA Süper Etknlk ve TOPSIS Uygulaması

Detaylı

TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH

TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH Dr Türkmen Göksel Ankara Ünverstes Syasal Blgler Fakültes Özet Bu makalede teknoloj sevyesnn pyasa rekabet ve refah sevyes üzerndek etkler matematksel br model le ncelenecektr

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 13, Sayı 1, 2012 195

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 13, Sayı 1, 2012 195 C.Ü. İktsad ve İdar Blmler Dergs, Clt 13, Sayı 1, 2012 195 TÜRKİYE DE TİCARİ BANKACILIK SEKTÖRÜNDE REKABET DÜZEYİNİN BELİRLENMESİ (2002-2009) Abdulvahap ÖZCAN * Özet Türkye nn yaşadığı 2000 ve 2001 krzler

Detaylı

TOPSIS ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME SİSTEMİ: TÜRKİYE DEKİ KAMU BANKALARI ÜZERİNE BİR UYGULAMA

TOPSIS ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME SİSTEMİ: TÜRKİYE DEKİ KAMU BANKALARI ÜZERİNE BİR UYGULAMA Araştırma Makaleler TOPSIS ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME SİSTEMİ: TÜRKİYE DEKİ KAMU BANKALARI ÜZERİNE BİR UYGULAMA Dr., Dokuz Eylül Ünverstes, İİBF İşletme Bölümü erhan.demrel@deu.edu.tr ÖZET Ekonomk faalyetlern

Detaylı

HisSE SENEDi FiYATlARıNDAKi SÜRPRiz HABERLERiN BULAŞICIlIK ETKiSi VESÜREKliliK

HisSE SENEDi FiYATlARıNDAKi SÜRPRiz HABERLERiN BULAŞICIlIK ETKiSi VESÜREKliliK HsSE SENED FYATlARıNDAK SÜRPRz HABERLERN BULAŞICIlIK ETKS VESÜREKllK Evrmlmer Türkye Cumhuryet Merkez Bankası Özet Bu çalışmada hsse sened pyasalarındak sürprz haberlern ülkeler arasında yayılması olgusu

Detaylı

ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ İLE HİZMET TERCİHİNE ETKİSİNİN BELİRLENMESİ. Özet

ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ İLE HİZMET TERCİHİNE ETKİSİNİN BELİRLENMESİ. Özet Dokuz Eylül Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Yayın Gelş Tarh: 18.02.2011 Clt: 13, Sayı: 1, Yıl: 2011, Sayfa: 21-37 Yayına Kabul Tarh: 17.03.2011 ISSN: 1302-3284 ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE LOJİSTİK

Detaylı

KRİZ DÖNEMİNDE KÜRESEL PERAKENDECİ AKTÖRLERİN PERFORMANSLARININ TOPSİS YÖNTEMİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

KRİZ DÖNEMİNDE KÜRESEL PERAKENDECİ AKTÖRLERİN PERFORMANSLARININ TOPSİS YÖNTEMİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ Atatürk Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Dergs, Clt: 25, Sayı: 2, 2011 151 KRİZ DÖNEMİNDE KÜRESEL PERAKENDECİ AKTÖRLERİN PERFORMANSLARININ TOPSİS YÖNTEMİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ Nhan ÖZGÜVEN (*) Özet: Perakendeclk

Detaylı

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Clt:3 Sayı: Celal Bayar Ünverstes İ.İ.B.F. MANİSA Bulanık Araç Rotalama Problemlerne Br Model Öners ve Br Uygulama Doç. Dr. İbrahm GÜNGÖR Süleyman Demrel Ünverstes, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Türkiye den Yurt Dışına Beyin Göçü: Ampirik Bir Uygulama

Türkiye den Yurt Dışına Beyin Göçü: Ampirik Bir Uygulama ERC Workng Paper n Economc 04/02 January 2004 Türkye den Yurt Dışına Beyn Göçü: Amprk Br Uygulama Aysıt Tansel İktsat Bölümü Orta Doğu Teknk Ünverstes atansel@metu.edu.tr Nl Demet Güngör İktsat Bölümü

Detaylı

Türkiye de Bölgeler Arası Gelir Yakınsaması: Rassal Katsayılı Panel Veri Analizi Uygulaması

Türkiye de Bölgeler Arası Gelir Yakınsaması: Rassal Katsayılı Panel Veri Analizi Uygulaması Busness and Economcs Research Journal Volume 2. Number 1. 2011 pp. 143-151 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Türkye de Bölgeler Arası Gelr Yakınsaması: Rassal Katsayılı Panel Ver Analz Uygulaması Fatma

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE ETKİLİ FAKTÖRLERİN KOŞULLU LOJİSTİK REGRESYON MODELLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE ETKİLİ FAKTÖRLERİN KOŞULLU LOJİSTİK REGRESYON MODELLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ Ekonometr ve İstatstk Sayı:14 2011 62 83 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE ETKİLİ FAKTÖRLERİN KOŞULLU LOJİSTİK REGRESYON MODELLERİ

Detaylı

Toplam Eşdeğer Deprem Yükünün Hesabı Bakımından 1975 Deprem Yönetmeliği İle 2006 Deprem Yönetmeliğinin Karşılaştırılması

Toplam Eşdeğer Deprem Yükünün Hesabı Bakımından 1975 Deprem Yönetmeliği İle 2006 Deprem Yönetmeliğinin Karşılaştırılması Fırat Ünv. Fen ve Müh. Bl. ergs Scence and Eng. J of Fırat Unv. 19 (2, 133-138, 2007 19 (2, 133-138, 2007 Toplam Eşdeğer eprem Yükünün Hesabı Bakımından 1975 eprem Yönetmelğ İle 2006 eprem Yönetmelğnn

Detaylı

NİTEL TERCİH MODELLERİ

NİTEL TERCİH MODELLERİ NİTEL TERCİH MODELLERİ 2300 gözlem sayısı le verlen değşkenler aşağıdak gbdr: calsma: çocuk çalışıyorsa 1, çalışmıyorsa 0 (bağımlı değşken) Anne_egts: Anne eğtm sevyes Baba_egts: Baba eğtm sevyes Kent:

Detaylı

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 24, Sayı: 2, 2010 47

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 24, Sayı: 2, 2010 47 Atatürk Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Dergs, Clt: 24, Sayı: 2, 2010 47 KRİZ ÖNCESİ VE KRİZ DÖNEMLERİNDE İŞLETMELERDE ÇALIŞMA SERMAYESİ GEREKSİNİMİNİN BELİRLEYİCİLERİ: İMKB İMALAT SANAYİ ŞİRKETLERİ ÜZERİNE

Detaylı

ÇOK AMAÇLI DOĞRUSAL PROGRAMLAMADAN SİSTEM TASARIMINA: DE NOVO. Özet

ÇOK AMAÇLI DOĞRUSAL PROGRAMLAMADAN SİSTEM TASARIMINA: DE NOVO. Özet Dokuz Eylül Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Yayın Gelş Tarh: 0.0.00 Clt:, Sayı: 4, Yıl: 00, Sayfa: -74 Yayına Kabul Tarh: 7.0.0 ISSN: 0-84 ÇOK AMAÇLI DOĞRUSAL PROGRAMLAMADAN SİSTEM TASARIMINA: DE

Detaylı

ANTALYA DA OBEZİTE YAYGINLIĞI VE DÜZEYİNİ ETKİLEYEN SOSYO-EKONOMİK DEĞİŞKENLER

ANTALYA DA OBEZİTE YAYGINLIĞI VE DÜZEYİNİ ETKİLEYEN SOSYO-EKONOMİK DEĞİŞKENLER Akdenz İ.İ.B.F. Dergs (21) 2011, 17-45 ANTALYA DA OBEZİTE YAYGINLIĞI VE DÜZEYİNİ ETKİLEYEN SOSYO-EKONOMİK DEĞİŞKENLER PREVALENCE AND SOCIOECONOMICS DETERMINANTS OF ADULTS OBESITY IN ANTALYA Arş. Gör. F.

Detaylı

AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ JOURNAL OF ACADEMIC APPROACHES

AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ JOURNAL OF ACADEMIC APPROACHES Konut Sahplğnn Belrleycler: Hanehalkı Resler Üzerne Br Uygulama Halm TATLI 1 Özet İnsanların barınma htyacını sağlayan konut, temel htyaçlar arasında yer almaktadır. Konut sahb olmayan ve krada oturan

Detaylı

VERİ ZARFLAMA ANALİZİ (VZA) VE MALMQUİST ENDEKSİ İLE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİK ÖLÇÜMÜ: BİST TE İŞLEM GÖREN MEVDUAT BANKALARI ÜZERİNE BİR UYGULAMA

VERİ ZARFLAMA ANALİZİ (VZA) VE MALMQUİST ENDEKSİ İLE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİK ÖLÇÜMÜ: BİST TE İŞLEM GÖREN MEVDUAT BANKALARI ÜZERİNE BİR UYGULAMA Atatürk Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Dergs, Clt: 27,Sayı:4,2013 110 VERİ ZARFLAMA ANALİZİ (VZA) VE MALMQUİST ENDEKSİ İLE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİK ÖLÇÜMÜ: BİST TE İŞLEM GÖREN MEVDUAT BANKALARI ÜZERİNE

Detaylı

TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi. İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bildirimi

TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi. İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bildirimi İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bldrm EK-1 TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama

Detaylı

İKİNCİ ÖĞRETİM KAMU TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

İKİNCİ ÖĞRETİM KAMU TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI İKİNCİ ÖĞRETİM KAMU TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Anablm Dalı: Kamu PROGRAMIN TANIMI: Kamu Tezsz Yüksek Lsans Programı, kamu ve özel sektör sstem çersndek problemler ve htyaçları analz edeblecek, yorumlayacak,

Detaylı

KALĐTE ARTIŞLARI VE ENFLASYON: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ

KALĐTE ARTIŞLARI VE ENFLASYON: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ Central Bank Revew Vol. 11 (January 2011), pp.1-9 ISSN 1303-0701 prnt / 1305-8800 onlne 2011 Central Bank of the Republc of Turkey http://www.tcmb.gov.tr/research/revew/ KALĐTE ARTIŞLARI VE ENFLASYON:

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EKONOMETRİ ANABİLİM DALI OYUN KURAMININ EKONOMİDE UYGULANMASI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EKONOMETRİ ANABİLİM DALI OYUN KURAMININ EKONOMİDE UYGULANMASI TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EKONOMETRİ ANABİLİM DALI OYUN KURAMININ EKONOMİDE UYGULANMASI Hall İbrahm KESKİN YÜKSEK LİSANS TEZİ ADANA 009 TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA

Detaylı

KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM TALEP SİSTEMİ YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ

KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM TALEP SİSTEMİ YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ Süleyman Demrel Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Yıl: 2007/2, Sayı: 6 Journal of Suleyman Demrel Unversty Insttue of Socal Scences Year: 2007/2, Number: 6 KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM

Detaylı

Fatih ECER*, Fatih GÜNAY**

Fatih ECER*, Fatih GÜNAY** Anatola: Turzm Araştırmaları Dergs, Clt 25, Sayı 1, Bahar: 35-48, 2014. Copyrght 2014 anatola Bütün hakları saklıdır ISSN: 1300-4220 (1990-2014) Borsa İstanbul da İşlem Gören Turzm Şrketlernn Fnansal Performanslarının

Detaylı

Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 4, Sayı: 29, Ağustos 2016, s

Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 4, Sayı: 29, Ağustos 2016, s Akademk Sosyal Araştırmalar Dergs, Yıl: 4, Sayı: 29, Ağustos 2016, s. 193-206 Yayın Gelş Tarh / Artcle Arrval Date Yayınlanma Tarh / The Publshed Date 13.06.2016 17.08.2016 Yrd. Doç. Dr. Nurgün TOPALLI

Detaylı

Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci ve İdeal Çözüme Yakınlığa Göre Sıralama Yapma Yöntemleri ile Tekstil Sektöründe Finansal Performans Ölçümü

Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci ve İdeal Çözüme Yakınlığa Göre Sıralama Yapma Yöntemleri ile Tekstil Sektöründe Finansal Performans Ölçümü Sosyal Blmler 8/1 (010) s 19516 SOSYAL BİLİMLER Yıl : 010 Clt :8 Sayı :1 Celal Bayar Ünverstes S.B.E. Bulanık Analtk Hyerarş Sürec ve İdeal Çözüme Yakınlığa Göre Sıralama Yapma Yöntemler le Tekstl Sektöründe

Detaylı

Piyasanın Rengi Global

Piyasanın Rengi Global ABD G. Amerka Avrupa Perfer Gelşen Asya Ayrıntılar çn hartaya tıklayınız Avrupa (Çekrdek) Euro Stoxx -1,4% İngltere -1,7% Almanya -1,1% Fransa -1,3% Gelşen Ülkeler Türkye 2,1% Rusya -3,5% Polonya 1,4%

Detaylı

YATIRIM PROJELERi ANALiziNDE BLACK-SCHOLES OPSiYON FiYATLAMA MODELiNiN KULLANIMI

YATIRIM PROJELERi ANALiziNDE BLACK-SCHOLES OPSiYON FiYATLAMA MODELiNiN KULLANIMI YATIRIM PROJELER ANALzNDE BLACK-SCHOLES OPSYON FYATLAMA MODELNN KULLANIMI Yrd. Doç. Dr. Erkan Uysal Ankara Ünverstes Syasal Blgler Fakültes Özet Bu çalışmada, fnansal opsyon fyatlama modellernn yatınm

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-17 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI. Kalite Artışları ve Enflasyon: Türkiye Örneği

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-17 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI. Kalite Artışları ve Enflasyon: Türkiye Örneği Türkye Cumhuryet Merkez Bankası Sayı: 2010-17 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI Kalte Artışları ve Enflasyon: Türkye Örneğ Yavuz Arslan Evren Certoğlu Abstract: In ths study, average qualty growth and upward

Detaylı

Üniversite Öğrencilerinin Kredi Kartı Sahipliğini Belirleyen Faktörler

Üniversite Öğrencilerinin Kredi Kartı Sahipliğini Belirleyen Faktörler Ünverste Öğrenclernn Kred Kartı Sahplğn Belrleyen Faktörler H. Dlara KESKİN Yrd. Doç. Dr., Karadenz Teknk Ünverstes, İİBF İşletme Bölümü dlarakeskn@yahoo.com Emrah KOPARAN Öğr. Gör., Amasya Ünverstes Merzfon

Detaylı

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences Pamukkale Ünverstes Mühendslk Blmler Dergs, Clt 0, Sayı 3, 04, Sayfalar 85-9 Pamukkale Ünverstes Mühendslk Blmler Dergs Pamukkale Unversty Journal of Engneerng Scences PREFABRİK ENDÜSTRİ YAPIARININ ARMONİ

Detaylı

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojkarastrmalar.com ISSN:134-4141 Makne Teknolojler Elektronk Dergs 28 (1) 61-68 TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR Kısa Makale Tabakalı Br Dskn Termal Gerlme Analz Hasan ÇALLIOĞLU 1, Şükrü KARAKAYA 2 1

Detaylı

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi 01.01.2015 tarh ve 29223 sayılı Resm Gazetede yayımlanmıştır. Bu Doküman Hakkında TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem

Detaylı

EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR.

EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR. EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATL RESMİ GAETEDE YAYNLANMŞTR. Bu Doküman Hakkında TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama

Detaylı

Prof. Dr. Nevin Yörük - Yrd. Doç. Dr. S. Serdar Karaca Yrd. Doç. Dr. Mahmut Hekim - Öğr. Grv. İsmail Tuna

Prof. Dr. Nevin Yörük - Yrd. Doç. Dr. S. Serdar Karaca Yrd. Doç. Dr. Mahmut Hekim - Öğr. Grv. İsmail Tuna Anadolu Ünverstes Sosyal Blmler Dergs Anadolu Unversty Journal of Socal Scences Sermaye Yapısını Etkleyen Faktörler ve Fnansal Oranlar le Hsse Getrs Arasındak İlşknn ANFIS Yöntem le İncelenmes: İMKB de

Detaylı

İÇME SUYU ŞEBEKELERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ

İÇME SUYU ŞEBEKELERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ Türkye İnşaat Mühendslğ, XVII. Teknk Kongre, İstanbul, 2004 İÇME SUYU ŞEBEKELERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ Nur MERZİ 1, Metn NOHUTCU, Evren YILDIZ 1 Orta Doğu Teknk Ünverstes, İnşaat Mühendslğ Bölümü, 06531 Ankara

Detaylı

OLİGOPOLİ. Oligopolic piyasa yapısını incelemek için ortaya atılmış belli başlı modeller şunlardır.

OLİGOPOLİ. Oligopolic piyasa yapısını incelemek için ortaya atılmış belli başlı modeller şunlardır. OLİGOOLİ Olgopolc pyasa yapısını ncelemek çn ortaya atılmış bell başlı modeller şunlardır.. Drsekl Talep Eğrs Model Swezzy Model: Olgopolstc pyasalardak fyat katılığını açıklamak çn gelştrlmştr. Olgopolcü

Detaylı

DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME. Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cinemre

DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME. Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cinemre 1 DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cnemre 2 BİRİNCİ BÖLÜM HEDEF PROGRAMLAMA 1.1 Grş Karar problemler amaç sayısına göre tek amaçlı ve çok amaçlı

Detaylı

Resmi Gazetenin 29.12.2012 tarih ve 28512 sayılı ile yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi

Resmi Gazetenin 29.12.2012 tarih ve 28512 sayılı ile yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bldrm Resm Gazetenn 29.12.2012 tarh ve 28512 sayılı le yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket Bu Doküman

Detaylı

Prof. Dr. Kemal Yıldırım - Yrd. Doç. Dr. S. Fatih Kostakoğlu

Prof. Dr. Kemal Yıldırım - Yrd. Doç. Dr. S. Fatih Kostakoğlu Anadolu Ünverstes Sosyal Blmler Dergs Anadolu Unversty Journal of Socal Scences Ülkelern Ekonomk Performansı Üzernde Regülasyonun Etkler: Br Dnamk Panel Ver Analz The Impact of Regulaton on Economc Performance

Detaylı

FİNANSAL MODELLEME. Doç.Dr.Aydın ULUCAN Hacettepe Üniversitesi

FİNANSAL MODELLEME. Doç.Dr.Aydın ULUCAN Hacettepe Üniversitesi FİNANSAL MODELLEME Doç.Dr.Aydın ULUCAN Hacettepe Ünverstes KARAR VERME Karar verme, ş dünyasının çalışmasını sağlayan temel unsurlardandır. Tüm yönetcler, bulundukları faalyet alanı ve kademelernden bağımsız

Detaylı

( ) 3.1 Özet ve Motivasyon. v = G v v Operasyonel Amplifikatör (Op-Amp) Deneyin Amacı. deney 3

( ) 3.1 Özet ve Motivasyon. v = G v v Operasyonel Amplifikatör (Op-Amp) Deneyin Amacı. deney 3 Yıldız Teknk Ünverstes Elektrk Mühendslğ Bölümü Deneyn Amacı İşlemsel kuvvetlendrcnn çalışma prensbnn anlaşılması le çeştl OP AMP devrelernn uygulanması ve ncelenmes. Özet ve Motvasyon.. Operasyonel Amplfkatör

Detaylı

İyi Tarım Uygulamaları Ve Tüketici Davranışları (Logit Regresyon Analizi)(*)

İyi Tarım Uygulamaları Ve Tüketici Davranışları (Logit Regresyon Analizi)(*) Gazosmanpaşa Ünverstes Zraat Fakültes Dergs Journal of Agrcultural Faculty of Gazosmanpasa Unversty http://zraatderg.gop.edu.tr/ Araştırma Makales/Research Artcle JAFAG ISSN: 1300-2910 E-ISSN: 2147-8848

Detaylı

Türkiye de Süt Ürünleri Tüketim Harcamalarına Etki Eden Faktörlerin Analizi: Çoklu Heckman Örneklem Seçicilik Sistem Yaklaşımı

Türkiye de Süt Ürünleri Tüketim Harcamalarına Etki Eden Faktörlerin Analizi: Çoklu Heckman Örneklem Seçicilik Sistem Yaklaşımı Tarım Blmler Dergs Tar. Bl. Der. Derg web sayfası: www.agr.ankara.edu.tr/derg Journal of Agrcultural Scences Journal homepage: www.agr.ankara.edu.tr/journal TARIM BİLİMLERİ DERGİSİ JOURNAL OF AGRICULTURAL

Detaylı

DENEY 4: SERİ VE PARALEL DEVRELER,VOLTAJ VE AKIM BÖLÜCÜ KURALLARI, KIRCHOFF KANUNLARI

DENEY 4: SERİ VE PARALEL DEVRELER,VOLTAJ VE AKIM BÖLÜCÜ KURALLARI, KIRCHOFF KANUNLARI A. DNYİN AMACI : Bast ser ve bast paralel drenç devrelern analz edp kavramak. Voltaj ve akım bölücü kurallarını kavramak. Krchoff kanunlarını deneysel olarak uygulamak. B. KULLANILACAK AAÇ V MALZML : 1.

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ 380 kv LUK 14 BARALI GÜÇ SİSTEMİNDE EKONOMİK YÜKLENME ANALİZİ

TÜRKİYE DEKİ 380 kv LUK 14 BARALI GÜÇ SİSTEMİNDE EKONOMİK YÜKLENME ANALİZİ TÜRİYE DEİ 38 kv LU 4 BARALI GÜÇ SİSTEMİDE EOOMİ YÜLEME AALİZİ Mehmet URBA Ümmühan BAŞARA 2,2 Elektrk-Elektronk Mühendslğ Bölümü Mühendslk-Mmarlık Fakültes Anadolu Ünverstes İk Eylül ampüsü, 2647, ESİŞEHİR

Detaylı

Soğutucu Akışkan Karışımlarının Kullanıldığı Soğutma Sistemlerinin Termoekonomik Optimizasyonu

Soğutucu Akışkan Karışımlarının Kullanıldığı Soğutma Sistemlerinin Termoekonomik Optimizasyonu Soğutucu Akışkan arışımlarının ullanıldığı Soğutma Sstemlernn ermoekonomk Optmzasyonu * 1 Hüseyn aya, 2 ehmet Özkaymak ve 3 rol Arcaklıoğlu 1 Bartın Ünverstes akne ühendslğ Bölümü, Bartın, ürkye 2 arabük

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE ENDÜSTRİ İÇİ TİCARETİN YAPISI

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE ENDÜSTRİ İÇİ TİCARETİN YAPISI TÜRKİYE EKONOMİSİNDE ENDÜSTRİ İÇİ TİCARETİN YAPISI Dr. Ahmet AYDIN ÖZET Bu çalışmanın temel amacı gttkçe önemn artıran Endüstr-ç Tcaret Teorsn (EİT) kullanarak Türkye nn dış tcaret yapısını kapsamlı br

Detaylı

Endüstri-içi dış ticaret, patentler ve uluslararası teknolojik yayılma

Endüstri-içi dış ticaret, patentler ve uluslararası teknolojik yayılma Endüstr-ç dış tcaret, patentler ve uluslararası teknolojk yayılma Recep Kök Dokuz Eylül Ünverstes, İktsad ve İdar Blmler Fakültes, İktsat Bölümü, 35160, İzmr, Türkye Nevzat Şmşek Dokuz Eylül Ünverstes,

Detaylı

Antalya Đlinde Serada Domates Üretiminin Kâr Etkinliği Analizi

Antalya Đlinde Serada Domates Üretiminin Kâr Etkinliği Analizi Tarım Blmler Dergs Tar. Bl. Der. Derg web sayfası: www.agr.ankara.edu.tr/derg Journal of Agrcultural Scences Journal homepage: www.agr.ankara.edu.tr/journal TARIM BİLİMLERİ DERGİSİ JOURNAL OF AGRICULTURAL

Detaylı

Dersin Yürütülmesi Hakkında. (Örgün / Yüz Yüze Eğitim için) (Harmanlanmış Eğitim için) (Uzaktan Eğitim için)

Dersin Yürütülmesi Hakkında. (Örgün / Yüz Yüze Eğitim için) (Harmanlanmış Eğitim için) (Uzaktan Eğitim için) Ders Kodu Teork Uygulama Lab. Uluslararası Muhasebe ve Fnansal Raporlama Standartları Ulusal Kred Öğretm planındak AKTS 344000000000510 3 0 0 3 6 Ön Koşullar : Bu dersn ön koşulu ya da yan koşulu bulunmamaktadır.

Detaylı

OECD ÜLKELERİNDE BÜTÇE AÇIKLARI VE DIŞ TİCARET AÇIKLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN CADF VE EŞ BÜTÜNLEME TESTLERİYLE İNCELENMESİ

OECD ÜLKELERİNDE BÜTÇE AÇIKLARI VE DIŞ TİCARET AÇIKLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN CADF VE EŞ BÜTÜNLEME TESTLERİYLE İNCELENMESİ İstanbul Tcaret Ünverstes Sosyal Blmler Dergs Yıl:7 Sayı:13 Bahar 2008 s.301-322 OECD ÜLKELERİNDE BÜTÇE AÇIKLARI VE DIŞ TİCARET AÇIKLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN CADF VE EŞ BÜTÜNLEME TESTLERİYLE İNCELENMESİ

Detaylı

= P 1.Q 1 + P 2.Q P n.q n (Ürün Değeri Yaklaşımı)

= P 1.Q 1 + P 2.Q P n.q n (Ürün Değeri Yaklaşımı) A.1. Mll Gelr Hesaplamaları ve Bazı Temel Kavramlar 1 Gayr Saf Yurtç Hâsıla (GSYİH GDP): Br ekonomde belrl br dönemde yerleşklern o ülkede ekonomk faalyetler sonucunda elde ettkler gelrlern toplamıdır.

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI FİRMA ÇEŞİTLENDİRMESİNİN FİRMA DEĞERİ, RİSKİ VE PERFORMANSINA ETKİLERİ: TÜRKİYE UYGULAMASI Emel YÜCEL DOKTORA TEZİ

Detaylı

Deney No: 2. Sıvı Seviye Kontrol Deneyi. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Dijital Kontrol Laboratuvar Deney Föyü Deneyin Amacı

Deney No: 2. Sıvı Seviye Kontrol Deneyi. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Dijital Kontrol Laboratuvar Deney Föyü Deneyin Amacı SRY ÜNİVERSİESİ Djtal ontrol Laboratuvar Deney Föyü Deney No: 2 Sıvı Sevye ontrol Deney 2.. Deneyn macı Bu deneyn amacı, doğrusal olmayan sıvı sevye sstemnn belrlenen br çalışma noktası cvarında doğrusallaştırılmış

Detaylı

Ege Bölgesi orman işletmelerindeki orman mühendisi dağılımının Atkinson endeksi ile değerlendirilmesi

Ege Bölgesi orman işletmelerindeki orman mühendisi dağılımının Atkinson endeksi ile değerlendirilmesi SDÜ Orman Fakültes Dergs SDU Faculty of Forestry Journal 2011, 12: 110-114 Araştırma makales/research artcle Ege Bölges orman şletmelerndek orman mühends dağılımının Atknson endeks le değerlendrlmes İsmal

Detaylı

Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerini Kullanarak Serbest Bölge Yer Seçimi: Doğu Anadolu Bölgesi Örneği

Çok Kriterli Karar Verme Tekniklerini Kullanarak Serbest Bölge Yer Seçimi: Doğu Anadolu Bölgesi Örneği Yayın Gelş Tarh: 22.11.2014 Dokuz Eylül Ünverstes Yayın Kabul Tarh: 05.01.2015 İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs Onlne Yayın Tarh: 30.06.2015 Clt:30, Sayı:1, Yıl:2015, ss. 79-113 Çok Krterl Karar Verme

Detaylı

LĐTERATÜR. Ar-Ge Harcamaları ve Đhracat Đlişkisi: OECD Ülkeleri Panel Veri Analizi

LĐTERATÜR. Ar-Ge Harcamaları ve Đhracat Đlişkisi: OECD Ülkeleri Panel Veri Analizi Ar-Ge Harcamaları ve Đhracat Đlşks: OECD Ülkeler Panel Ver Analz Mustafa ÖZER * Necat ÇĐFTÇĐ ** Özet: Yen büyüme teorlernn merkeznde Ar-Ge yatırımları vardır. Romer (1990), Grossman-Helpman (1991) ve Aghon-Howtt

Detaylı

Akıllı Telefon Seçiminin Belirleyicileri: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Uygulama

Akıllı Telefon Seçiminin Belirleyicileri: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Uygulama The PDF verson of an unedted manuscrpt has been peer revewed and accepted for publcaton. Based upon the publcaton rules of the journal, the manuscrpt has been formatted, but not fnalzed yet. Before fnal

Detaylı

KOBİ LERİN YENİ PİYASALARA AÇILAMAMA NEDENLERİ VE BUNLARI ETKİLEYEN FAKTÖRLER

KOBİ LERİN YENİ PİYASALARA AÇILAMAMA NEDENLERİ VE BUNLARI ETKİLEYEN FAKTÖRLER T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ KOBİ LERİN YENİ PİYASALARA AÇILAMAMA NEDENLERİ VE BUNLARI ETKİLEYEN FAKTÖRLER Hazırlayan İsmal ŞENTÜRK İktsat Ana Blm Dalı Yüksek Lsans Tez Danışman

Detaylı

TÜKETİCİLERİN FONKSİYONEL GIDALARI KULLANMAYA VE ÖDEMEYE RAZI OLDUĞU MİKTARI ETKİLEYEN FAKTÖRLER: ANTALYA İLİ ÖRNEĞİ

TÜKETİCİLERİN FONKSİYONEL GIDALARI KULLANMAYA VE ÖDEMEYE RAZI OLDUĞU MİKTARI ETKİLEYEN FAKTÖRLER: ANTALYA İLİ ÖRNEĞİ 1 1 T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜKETİCİLERİN FONKSİYONEL GIDALARI KULLANMAYA VE ÖDEMEYE RAZI OLDUĞU MİKTARI ETKİLEYEN FAKTÖRLER: ANTALYA İLİ ÖRNEĞİ Hazırlayan Seda KARAAĞAÇ

Detaylı

bir yol oluşturmaktadır. Yine i 2 , de bir yol oluşturmaktadır. Şekil.DT.1. Temel terimlerin incelenmesi için örnek devre

bir yol oluşturmaktadır. Yine i 2 , de bir yol oluşturmaktadır. Şekil.DT.1. Temel terimlerin incelenmesi için örnek devre Devre Analz Teknkler DEE AAĐZ TEKĐKEĐ Bu zamana kadar kullandığımız Krchoffun kanunları ve Ohm kanunu devre problemlern çözmek çn gerekl ve yeterl olan eştlkler sağladılar. Fakat bu kanunları kullanarak

Detaylı

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi Journal of Engneerng and atural Scences Mühendslk ve Fen Blmler Dergs Sgma 9, -4, 0 Research Artcle / Araştırma Makales FUZZY TOPSIS METHODS I GROUP DECISIO MAKIG AD A APPLICATIO FOR BAK BRACH LOCATIO

Detaylı

2005 Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı:16, s31-46

2005 Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı:16, s31-46 2005 Gaz Ünverstes Endüstryel Sanatlar Eğtm Fakültes Dergs Sayı:16, s31-46 ÖZET BANKALARDA MALİ BAŞARISIZLIĞIN ÖNGÖRÜLMESİ LOJİSTİK REGRESYON VE YAPAY SİNİR AĞI KARŞILAŞTIRMASI 31 Yasemn KESKİN BENLİ 1

Detaylı

TÜRKİYE DE YOKSULLUK PROFİLİ VE GELİR GRUPLARINA GÖRE GIDA TALEBİ

TÜRKİYE DE YOKSULLUK PROFİLİ VE GELİR GRUPLARINA GÖRE GIDA TALEBİ TÜRKİYE DE YOKSULLUK PROFİLİ VE GELİR GRUPLARINA GÖRE GIDA TALEBİ Yrd. Doç. Dr. Seda ŞENGÜL Çukurova Ünverstes İktsad Ve İdar Blmler Fakültes Ekonometr Bölümü Mart 2004 ANKARA YAYIN NO: 119 ISBN: 975-407-151-9

Detaylı

BÖLÜM 5 İKİ VEYA DAHA YÜKSEK BOYUTLU RASGELE DEĞİŞKENLER İki Boyutlu Rasgele Değişkenler

BÖLÜM 5 İKİ VEYA DAHA YÜKSEK BOYUTLU RASGELE DEĞİŞKENLER İki Boyutlu Rasgele Değişkenler BÖLÜM 5 İKİ VEYA DAHA YÜKSEK BOYUTLU RASGELE DEĞİŞKENLER 5.. İk Boyutlu Rasgele Değşkenler Br deney yapıldığında, aynı deneyle lgl brçok rasgele değşkenn aynı andak durumunu düşünmek gerekeblr. Böyle durumlarda

Detaylı

UYUM ĐYĐLĐĞĐ TESTĐ. 2 -n olup. nin dağılımı χ dir ve sd = (k-1-p) dir. Burada k = sınıf sayısı, p = tahmin edilen parametre sayısıdır.

UYUM ĐYĐLĐĞĐ TESTĐ. 2 -n olup. nin dağılımı χ dir ve sd = (k-1-p) dir. Burada k = sınıf sayısı, p = tahmin edilen parametre sayısıdır. UYUM ĐYĐLĐĞĐ TESTĐ Posson: H o: Ver Posson dağılıma sahp br ktleden gelmektedr. H a : Ver Posson dağılıma sahp br ktleden gelmemektedr. Böyle br hpotez test edeblmek çn, önce Posson dağılım parametres

Detaylı

TİCARİ AÇIKLIK VE KAMU BÜYÜKLÜĞÜ İLİŞKİSİ: PANEL NEDENSELLİK TESTİ TRADE OPENNESS AND GOVERNMENT SIZE RELATIONSHIP: PANEL CAUSALITY TEST

TİCARİ AÇIKLIK VE KAMU BÜYÜKLÜĞÜ İLİŞKİSİ: PANEL NEDENSELLİK TESTİ TRADE OPENNESS AND GOVERNMENT SIZE RELATIONSHIP: PANEL CAUSALITY TEST Atatürk Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Dergs, Clt: 27, Sayı: 4, 2013 229 TİCARİ AÇIKLIK VE KAMU BÜYÜKLÜĞÜ İLİŞKİSİ: PANEL NEDENSELLİK TESTİ Fatma Zeren (*) Suzan Ergün (**) Özet: Lteratürde ekonomk küreselleşmenn

Detaylı

NAKĐT TEMETTÜ BĐLGĐSĐNĐN HĐSSE SENEDĐ GETĐRĐSĐ ÜZERĐNDE ÖNEMLĐ BĐR ETKĐSĐ OLUP OLMADIĞININ ĐMKB DE TEST EDĐLMESĐ *

NAKĐT TEMETTÜ BĐLGĐSĐNĐN HĐSSE SENEDĐ GETĐRĐSĐ ÜZERĐNDE ÖNEMLĐ BĐR ETKĐSĐ OLUP OLMADIĞININ ĐMKB DE TEST EDĐLMESĐ * H.Ü. Đktsad ve Đdar Blmler Fakültes Dergs, Clt 28, Sayı 2, 2010, s. 47-69 NAKĐT TEMETTÜ BĐLGĐSĐNĐN HĐSSE SENEDĐ GETĐRĐSĐ ÜZERĐNDE ÖNEMLĐ BĐR ETKĐSĐ OLUP OLMADIĞININ ĐMKB DE TEST EDĐLMESĐ * Öz Burak GÜNALP

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ. Dr. Ali Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selim Adem HATIRLI 2

KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ. Dr. Ali Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selim Adem HATIRLI 2 Journal of Yasar Unversty 2010 3294-3319 KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ Dr. Al Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selm Adem HATIRLI 2 ÖZET Bu çalışmada, Batı Akdenz Bölges kent merkezlernde

Detaylı

Türkiye de Zeytin Sıkma Tesislerinin Karlılığı ve Etkinliği: Ege Bölgesi Örneği 1

Türkiye de Zeytin Sıkma Tesislerinin Karlılığı ve Etkinliği: Ege Bölgesi Örneği 1 Yıldıztekn ve Tuna Araştırma Makales (Research Artcle) Akın F.OLGUN M. Metn ARTUKOĞLU 3 Hakan ADANACIOĞLU 4 Ege Ünverstes Zraat Fakültes Tarım Ekonoms Bölümü 35100 Bornova/İzmr., e-posta: akn.olgun@ege.edu.tr

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: GEÇİŞ EKONOMİLERİ ÖRNEĞİNDE PANEL EŞTÜMLEŞME VE PANEL NEDENSELLİK ANALİZLERİ

DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: GEÇİŞ EKONOMİLERİ ÖRNEĞİNDE PANEL EŞTÜMLEŞME VE PANEL NEDENSELLİK ANALİZLERİ Gaz Ünverses İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs 12/1 (2010). 159-184 DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: GEÇİŞ EKONOMİLERİ ÖRNEĞİNDE PANEL EŞTÜMLEŞME VE PANEL NEDENSELLİK

Detaylı

Sabit Varyans. Var(u i X i ) = Var(u i ) = E(u i2 ) = s 2

Sabit Varyans. Var(u i X i ) = Var(u i ) = E(u i2 ) = s 2 X Sabt Varyans Y Var(u X ) = Var(u ) = E(u ) = s Eşt Varyans EKKY nn varsayımlarından br anakütle regresyon fonksyonu u lern eşt varyanslı olmasıdır Her hata term varyansı bağımsız değşkenlern verlen değerlerne

Detaylı

YARIPARAMETRİK KISMİ DOĞRUSAL PANEL VERİ MODELLERİYLE ULUSLAR ARASI GÖÇ

YARIPARAMETRİK KISMİ DOĞRUSAL PANEL VERİ MODELLERİYLE ULUSLAR ARASI GÖÇ Özet YARIPARAMETRİK KISMİ DOĞRUSAL PANEL VERİ MODELLERİYLE ULUSLAR ARASI GÖÇ Atıf EVREN *1 Elf TUNA ** Yarı parametrk panel ver modeller parametrk ve parametrk olmayan modeller br araya getren; br kısmı

Detaylı

OBEZİTENİN İKTİSADİ BELİRLEYİCİLERİ

OBEZİTENİN İKTİSADİ BELİRLEYİCİLERİ OBEZİTENİN İKTİSADİ BELİRLEYİCİLERİ Pamukkale Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Yüksek Lsans Tez İktsat Anablm Dalı Melke ÇETİN Danışman: Yr d. Doç. Dr. Özcan UZUN Ağustos 2007 DENİZLİ TEŞEKKÜR Eğtm dönemm

Detaylı

PORTFÖY OPTİMİZASYONU. Doç.Dr.Aydın ULUCAN

PORTFÖY OPTİMİZASYONU. Doç.Dr.Aydın ULUCAN PORTFÖY OPTİMİZASYOU Doç.Dr.Aydın ULUCA KARAR VERME Karar verme, ş dünyasının çalışmasını sağlayan temel unsurlardandır. Tüm yönetcler, bulundukları faalyet alanı ve kademelernden bağımsız olarak stratejk

Detaylı

ĠMKB 100 ENDEKSĠ ĠÇĠN OPTĠMAL PORTFÖY SEÇĠMĠ MODEL ÖNERĠSĠ

ĠMKB 100 ENDEKSĠ ĠÇĠN OPTĠMAL PORTFÖY SEÇĠMĠ MODEL ÖNERĠSĠ ĠMKB 100 ENDEKSĠ ĠÇĠN OPTĠMAL PORTFÖY SEÇĠMĠ MODEL ÖNERĠSĠ ÖZET Sbel ATAN * Snan METE ** ġenol ALTAN *** Murat ATAN **** Menkul kıymetlern dğer yatırım araçlarına göre daha yüksek getrler sağlaması bunlar

Detaylı

Black Litterman ve Markowitz Ortalama Varyans Modelinin Beta Faktörü, Artık Dalgalanma Dereceleri ve Toplam Riskleri Yönünden Karşılaştırılması

Black Litterman ve Markowitz Ortalama Varyans Modelinin Beta Faktörü, Artık Dalgalanma Dereceleri ve Toplam Riskleri Yönünden Karşılaştırılması Volume 3 Number 4 01 pp. 43-55 ISSN: 1309-448 www.berjournal.com Black Ltterman ve Markowtz Ortalama Varyans Modelnn Beta Faktörü, Artık Dalgalanma Dereceler ve Toplam Rskler Yönünden Karşılaştırılması

Detaylı

Tek Yönlü Varyans Analizi

Tek Yönlü Varyans Analizi Tek Yönlü Varyan Analz Nedr ve hang durumlarda kullanılır? den fazla grupların karşılaştırılmaı öz konuu e, çok ayıda t-tet nn kullanılmaı, Tp I hatanın artmaına yol açar; Örneğn, eğer 5 grubu kşerl olarak

Detaylı

YÜKSEK PLANLAMA KURULU

YÜKSEK PLANLAMA KURULU YÜKSEK PLANLAMA KURULU Tarh : 4/02/2008 Karar No : 2008/T-5 Konu : Enerj KİT lernn Uygulayacağı Malye Bazlı Fyalandırma Mekanzmasının Usul ve Esasları Yüksek Planlama Kurulu nca; Enerj ve Tab Kaynaklar

Detaylı