Havayolu Yolcu Taşıma İşletmelerinin Finansal Etkinliklerinin Ölçümüne İlişkin Bir Araştırma

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Havayolu Yolcu Taşıma İşletmelerinin Finansal Etkinliklerinin Ölçümüne İlişkin Bir Araştırma"

Transkript

1 Ulslaaası Alaya İşletme Fakültes Degs Iteatoal Joal of Alaya Faclty of Bsess Yıl:23, C:5, S:2, s Yea:23, Vol:5, No:2, s Haayol Yolc Taşıma İşletmele Fasal Etklkle Ölçümüe İlşk B Aaştıma A Reseach o the Measemet of Facal Effcecy of Passege Ale Compaes Mehmet Akf ÖNCÜ Yd. Doç. D., Düzce Üestes, İşletme Fakültes, İstem ÇÖMLEKÇİ Yd. Doç. D., Düzce Üestes, İşletme Fakültes, Eha COŞKUN Öğ. Gö., Ada Medees Üestes, Datla Meslek Yüksekokl, Aahta Kelmele: Haayol İşletmele, Fasal Pefomas, Ve Zaflama Aalz Keywods: Ale Compaes, Facal Pefomace, Data Eelopmet Aalyss ÖZ İşletmele değşe düya e ata ekabet koşllaı kaşısıda kâlılıklaıı südüeblmele ç kayaklaıı etk e eml b şeklde kllaaak, e az gd le e fazla çıktıyı elde etmele geekmekted. B çalışmada yoğ ekabet otamıda faalyet göstee haayol yolc taşıma şletmele etklkle e zaflama aalz pogamı le ölçülmes amaçlamıştı. İşletmele mal tablolaıda elde edle ele DEAP (Data Eelopmet Aalyss Pogam) yadımıyla aalz edlmşt. Aaştıma socda celemeye alıa yed şletmede üçüü etk oldğ bellemşt. Ayıca, etk olmaya fmalaı etk hale geleblmele ç geekl potasyel yleştme oalaı tespt edlmşt. ABSTRACT I the face of ee-chagg wold ad ceased competto codtos, compaes hae the ecessty of sg the esoces effectely ad effcetly ode to achee maxmm otpt wth the least pt to mata poftablty. Ppose of ths stdy s to mease the acttes of the ale taspotg passege compaes that ae opeatg a tese compette eomet wth data eelopmet aalyss. Data obtaed fom facal statemet of compaes hae bee aalyzed wth DEAP (Data Eelopmet Aalyss Pogam). As a eslt of ths eseach, thee of see compaes examed wee detemed to be effecte. Potetal mpoemet ates hae bee detfed fo becomg effecte of acte compaes.. GİRİŞ Düyada he gü mlyolaca sa, bldklaı yelede toplatı, zyaet, ogazasyolaa katılma, tatl b. amaçla ç geçc süel ayılmaktadı. Beze şeklde ülkemzde de tzm haeketlee katılım hızla atış göstemekted. B laşım yoğlğ kaşısıda laştıma şketle de paylaıa düşe almak ç kıyasıya ekabet etmektedle. Haa yol şketle taafıda sla kofo, hzmet e zama tasaf gb edele haayol laşımıa dyla taleb atımaktadı. Süekl ata b talep kaşısıda büyüye haayol taşımacılığı, haayol yolc taşıma şletmele öem atımıştı. Ata talep kaşısıda öeml hale gele haayol yolc taşıma şletmele fasal açıda da güçlü olmalaı geekmekted. İşletmele ygladıklaı fasal statejle başaısı etklk eya pefomas ölçümle le değeledleblmekted. Pefomas ölçümlee bakıldığıda daha çok oa aalzlede yaalaıldığı, fakat pefomas ölçümüde he geçe gü kllaıla tekkle attığı göülmekted. Öeğ, Kapla e Noto (992) gelştdğ çok boytl b ölçek ola Balaced Scoe Cad (Degel Ölçüm Katı) tekğ kllaımı süekl atmaktadı. Bla blkte etklk ölçümü yapa Ve Zaflama Aalz çalışmalaıa da sıklıkla astlamaktadı. B çalışma I. Ulslaaası Tzm e Otelclk Sempozym da (UTOS 2) bld olaak slmşt.

2 ÖNCÜ-ÇÖMLEKÇİ-COŞKUN Çalışmada yoğ ekabet otamıda faalyet göstee haayol yolc taşıma şletmele etklkle e zaflama aalz pogamı le ölçülmes hedeflemşt. Lteatü kısmıda sl haacılık, haayol şletmele, fasal pefomas e Ve Zaflama Aalz e (VZA) ye elmşt. Uyglama bölümüde se haayol şletmele fasal oalaı VZA yadımıyla yapıla aalzlee lşk blgla slmş, çalışmaı soçlaı bölümüde se şletme etklkle tatışılmıştı. 2. SİVİL HAVACILIK VE TÜRKİYE DE SİVİL HAVACILIĞIN TARİHSEL GELİŞİMİ Ülkemzde 92 yılıda başlaya lk sl haacılık çalışmalaı, 956 yılıda Delet Haa Meydalaı ı klması le hız kazamıştı. 983 tahde Sl Haacılık Ka yüülüğe gmesyle gelşe sl haacılık sektöü, haaalalaıı gelştlmes le hzmet kaltes e güelğ atımayı başamıştı. 99 lı yıllada soa sektöe ye şletmele katılmış e olşa ekabet otamıyla özel sektöde kıyasıya ekabet başlamıştı. Daha soa 23 yılıda bölgesel haacılık poltkası otaya çıkmış e sektö hızlı b büyüme ted yakalamıştı (SHGM, 26:4). EUROCONTROL e IATA (Ulslaaası Haa Taşımacılığı Blğ) gb lslaaası klşlaı 25 yılıda Tük Sl Haacılığı a yöelk ögödükle toplam tafk atışı 25 yılı çesde yakalamıştı. Yüzde 53 lük b büyüme yakalaya b sektö çş emyet, haacılık güelğ e ekabet kallaı çeçeesde ye b otam olştmşt (SHGM, 2). Haayol şketle atması le düzelee sefele e çla oktalada da atışla yaşamıştı. 22 yılıda tek şletme le 2 mekezde 25 oktaya, 29 yılıda se 5 haayol şket le 7 mekezde 44 oktaya sefe yapılmıştı. Ytdışı çş oktalaı 7 te 2 ye çıkaılmıştı (UBAK, 2). Tablo. de haayol şletmes sayısı, haa taks şletme sayısı, haayol şletmes çak sayısı, haa taks şletmes çak sayısı, geel haacılık şletmes sayısı, geel haacılık şletmes çak sayısı, balo şletmes sayısı, haayol koltk kapastes e haayol kago kapastese lşk statstkle slmşt. Tablo. Haayol İşletmele İstatstkle Faalyet Alalaı / Yılla Haayol İşletmes Sayısı Haa Taks İşletmes Sayısı Haayol İşletmes Uçak Sayısı Haa Taks İşl. Uçak Sayısı Geel Haacılık İşletmes Sayısı Ge. Ha. İşletmes Uçak Sayısı Balo İşletmes Sayısı Haayol Koltk kapastes Haayol Kago Kapastes (to) Kayak: UBAK, yılıdak akamlaa göe 2 yılıda haayol şletme sayısı sabt kalıke haa taks şletme sayısı e haayol kago kapastesde düşüş yaşadığı, dğe kalemlede se atış oldğ göülmekted. Sl haacılığı sağladığı sthdama göe 22 yılıda 48 b ola pesoel sayısı 29 yılıda be çıkmıştı. Ülkemz, Asya le Apa aasıda mlyalaca dolalık yük haeket geçş oktasıda ye almakta e düyaı lojstk üssü olablecek b potasyel baıdıması bakımıda büyük öem taşımaktadı (UBAK, 2). Sektöde meydaa gele hızlı büyüme le blkte ata ekabet koşllaı, şletmele fasal açıda güçlü olmalaı ç fasal pefomas kosda geekl hassasyet göstemele geektmekted. 78

3 3. PERFORMANS VE PERFORMANS ÖLÇÜMÜ KAVRAMI ULUSLARARASI ALANYA İŞLETME FAKÜLTESİ DERGİSİ 5/2 (23) Pefomas, şletmele bell amaçla doğltsda hazılaa e plalamış b etklğ socda elde edle çıktıı cel ya da tel olaak değeledlmes şeklde taımlaabl (Easla e Algü, 25:95). Başka b deyşle pefomas, amaçlaa hedefe yöelk yapıla tüm şle o hedef eesde oldğ, o hedefe laşılıp laşılamadığıı alatılması olaak da taımlamaktadı (Celep, 2:3). Pefomas kaamıı öeml b s ola ölçme tekk alamda, esele, olaylaı e soçlaı gözle göüleble özellkle temsl ede smgele (kaltatf eya kattatf, sabt, ttalı e kaşılaştıılabl özellkle taşıya ölçü bmle) blma süec olaak telemekted (Bay e Özdem, 998:73). Neely (995) çalışmasıda pefomas ölçümüü şletme faalyetle etklk e etkllk açısıda sayısal olaak değeledlmes alamıa geldğ fade edeke, pefomas ölçümüde sayısal soçlaı hedefle e soçla aasıda daha kolay b kıyaslama yapma olaağı sağladığıı beltmekted. 3.. Fasal Pefoması Otaya Çıkışı e Tahsel Gelşm 88 l yıllada tbae güümüze kada şletmele mect dmlaıı ölçeblmek ç çeştl fasal ktele kllamaktadıla. Kllaıla göstegele gözlemledğde e çok kâlılık sa öem eldğ otaya çıkmaktadı (Neely, 2:9-2). Geleeksel pefomas göstegelee bakıldığıda daha çok malyet e mhasebe sstemlee dayalı e kısa döeml oldğ göülmekted (Boe, 25:). 9 yılıı başlaıda pefomas ölçüm tekkle yede gelştlmeye başlamıştı (Neely, 2:24). Güümüzde şletmele taafıda fasal pefomas ölçümüde Oa Aalz, Net Bgükü Değe, İç Kâlılık, İskoto Edlmş Nakt Akımlaı, Atık Ka, Ekoomk Katma Değe, Paza Katma Değe, Ve Zaflama Aalz, The Stakeholde Scoecad (Paydaş Ölçüm Katı), The Pefomace Pyamd System (Pefomas Pamd Sstem), Balaced Scoe Cad (Degel Ölçüm Katı) gb bçok etklk e pefomas ölçüm tekğ blmaktadı (Gbso, 989; Özdem, 997; Bayam, 26; Çam, 26; Ağca e Tçe, 26; Topal, 28, Johes e Y, 28; Akgüç, 29; ). 4. HAVAYOLU YOLCU TAŞIMA İŞLETMELERİNİN FİNANSAL ETKİNLİKLERİNİN ÖLÇÜMÜNE İLİŞKİN BİR ARAŞTIRMA 4.. Aaştımaı Amacı e Yötem B çalışmada haayol yolc taşıma şletmele etklkle e zaflama aalz pogamı le ölçülmes amaçlamıştı. İşletmele mal tablolaıda alıa ele aalze tab ttlmşt. 4.2.Ve Zaflama Aalz Chaes e akadaşlaı taafıda 978 yılıda gelştle e kaa ec bmle göel etklğ ölçmek ç kllaıla Ve Zaflama Aalz tekğ çok popüle b matematksel pogamlama tekğd (Bal d., 2; Mab d., 2). Başlagıçta b emllk aalz aacı olaak gelştle Ve zaflama aalz (VZA) gdeek yaygı b aalz tekğ hale gelmşt. B tekkte gd slaı kllaılaak çıktı slaı elde edlmeye çalışılmaktadı. B sla kaa ec bmle olaak adladıılmaktadı. VZA ayı ada bçok gd e çıktı s kllaablmekted (Sowlat d., 25:28). VZA ı temel özellkle şladı (Özde, 28:69): Çok sayıda gd e çıktı değşke kllamak mümküdü. Doğsal fom dışıda, gd e çıktıla aasıda b foksyoel lşk kmak geekmemekted. Gd e çıktı değşkele ç çok faklı ölçü bmle ayı ada kllaılablmekted (ağılık, adet, paasal eya oasal büyüklük gb). Detemstk b yötem olması edeyle assal hataya ye elmedğde, elede kayaklaa hatala (ölçmede e e toplamada) ayıklaamazsa e aalzde olması geeke değşkele aalz dışı bıakılısa, kaa ec bmle (KVB) göece etklkle yalış hesaplaabl. VZA da etklkle; e y ç değelee göe hesapladıklaıda, b ç değelede etklele. B edele VZA le hesaplaa etklk soçlaı mtlak olaak değl, göecellk çeçeesde değeledlmeld. VZA paametk olmaya b yötem oldğda, soçlaı statstksel olaak test edlmes zod. VZA, statk b aalzd, zamaı tek b dak oktasıdak ele kllaaak aalz yapa. Zama çde etklğ asıl gelştğ celemek ç, zama boyt da çee Malmqst toplam faktö emllğ deks le blkte kllaılabl. 79

4 ÖNCÜ-ÇÖMLEKÇİ-COŞKUN VZA da gd e çıktı değşke sayısı olabldğce az olmalı e KVB le üetm süec, doğ olaak eeblmeld. Çükü çok fazla gd e çıktı değşke kllaılması, göece etk e etk olmaya KVB le ayıştıılmasıı güçleşt. Geelde VZA da az sayıda gd e çok sayıda çıktı değşke olması tech edlmekted. VZA le elde edle soçla, aalzde kllaıla gd e çıktı değşkelee dayamaktadı. Vele gd e çıktı değşkele yadımıyla VZA he kaa ec ç kapsamlı b pefomas ölçümü yapmaktadı (Wage ad Shmshak, 27:57) Ve Zaflama Aalz Süec Ve Zaflama Aalz, kaa oktalaıı seçm, gd e çıktı faktöle seçm, model seçm e soçlaı yomlaması şeklde döt aşamada olşmaktadı. Kaa Noktalaıı Seçm: B aşama Ve Zaflama Aalz soçlaıı geçellğ açısıda çok öemld. Ve Zaflama Aalz kaşılaştımalı b aalz oldğ ç yalış kaa bmle aalze alıacak olsa eğe tüm aalz soçlaı bda etkleecekt. Dçe (28:83), b aşamada dkkat edlmes geeke hsslaı, kaa oktalaıı gd e çıktıla açısıda beze olmalaı, tüm kaa oktalaı ç beze b kayak set olması e tüm kaa oktalaı beze çee şatlaıda çalışıyo olması geektğ fade etmşt. Gd e Çıktı Faktöle Seçm: Seçlecek ola gd çıktı kümes aşağıdak özellkle çemeld (Ulca, 2:87-9); Tüm kaa oktalaı ç otak faktöle olmalıdı. İcelemek stee tüm faalyet seyele e pefomas ölçütle kapsamalıdı. Ölçülebl, fzksel e ekoomk kayaklaı tümüü çemeld. Ve Zaflama Aalzde gd sayısı le çıktı sayısıı çapımı kada boyt olş e e az boyt sayısı kada da etk kaa bm olacaktı. Gd e çıktı sayısı attıkça ayıt edclk özellğ azalı. Aalzde kllaılacak kaa bm sayısı m gd sayısı, s çıktı sayısı ç e az kaa bm sayısı m+s+ şeklded. Ayıca gd e çıktıla aasıda b koelasyo da mect olması geektğ düşüülmekted. Ve Zaflama Aalzde dkkat edlmes geeke b dğe okta se, gdle atmasıı etklkte azalışa, çıktılaı atmasıı etklkte atışa ede olmasıdı. Model Seçm: Ve Zaflama Aalz modelle kllaım alalaıa e asayımlaa göe bçok şeklde klablmekted. VZA da model seçm gd e çıktılaı kotol edlme dma bağlıdı. Gdle kotolü azsa eya gdle kotol edlemyosa çıktı odaklı b model; eğe çıktılaı kotolü azsa gd odaklı b model klmalıdı. Gd eya çıktı odaklılık belleemedğ dmlada toplamsal modelle kllaılması yg göülmekted (Öze d., 2:238). Soçlaı Yomlaması: Dçe, (28:83-832) çalışmasıda Ve Zaflama Aalz modelle çözümü ç yazılmış çok sayıda paket pogam oldğ e e sık kllaılalaı, excel eklets ola DEA-Sole, EMS (Effcecy Measemet System), Uesty of Wawck taafıda hazılaa Wawck DEA, DEAP (ekoometk etklk aalzle de yapa.) oldğ beltmşt. Ve Zaflama Aalzde temel olaak üç yötem kllaılmaktadı. B yötemle; CCR (Chaes-Coope-Rhodes) Yötem BCC (Bake-Chaees-Coope) Yötem Toplamsal Yötemd. hj CCR yötem, ölçeğe göe sabt get asayımıa dayamaktadı. Eğe j. kaa bm etklğ se amaç, b değe maksmze etmekt. B dmda amaç foksyo gd odaklılık asayımı altıda aşağıdak fomüldek gb fade edlebl (Özde, 28:7-7): Kısıtla se aşağıdak fomüldek gb göstelebl. Ebh j m x y 8

5 ULUSLARARASI ALANYA İŞLETME FAKÜLTESİ DERGİSİ 5/2 (23) 8 m x y Ykaıda da değldğ gb kesl pogamlama set çözümü doğsal pogamlamaya göe güçtü. Ykaıdak fomülle doğsal pogamlama matığı le fade edldğde aşağıdak fomülle elde edlebl. j y Ebh m x, m x y Ykaıdak k fomül gd odaklılık dm ç düzelemşt. Çıktı odaklılık dm ç CCR yötem kllaıldığıda doğsal pogamlama model aşağıdak fomülledek gbd. m j x Ekg y, + m x y BCC yötem, CCR modelde yapıla değşklkle soc elde edle b model, temelde ölçeğe göe değşke get asayımıa dayamaktadı. Bake-Chaes-Coope taafıda gelştle BCC model, tüm kaa bmle ç ölçeğe göe get tp bellemekted (Kaya d., 25:46). Öze d. (2:238) çalışmasıda, BCC model CCR modelde ayıa e öeml fakı, ölçeğe göe değşke get asayımı altıda he b kaa bm ç çözülecek doğsal pogam soc elde edlecek λ (etk olmaya b kaa bm ç etk olası gd çıktı bleşm olştmak ç geeke blgy sağlaya değe) değele toplamıı e eşt olması şeklde beltmekted. BCC model fomülü aşağıdak gbd Amaç foksyo, EkΘ k Kısıtla, N j k jk y j y λ

6 ÖNCÜ-ÇÖMLEKÇİ-COŞKUN Θ k x k N j N j x λ j λ j jk Toplamsal Yötem, gd e çıktı odaklılığı beabe değelede b modeld. B model temel amacı, gd fazlası + ( s ) e çıktı eksklğ ( s ) eş zamalı olaak ele alıp etklk sııı üzede etksz kaa bme laşmaya çalışmaktı. Etkszlk se (-Etklk) le blmaktadı. Kaa bmle etk olp olmadıklaı aylak değşke değelee bakılaak bellemekted. He k aylak değşke değe sıfı olması kaa bm b modele göe etk oldğ göstemekted (Bakıcı e Babaca, 2:28-29) Aaştımaı Ee/Öeklem Aaştımaı amacıa laşması ç şletmele fasal statej kosda bell b blç düzeye laştığı e fasal statejlee htyaç dydğ b sektö ola haayol laşım sektöüde faalyet göstee haa yol yolc taşıma şletmele, aaştımaı ee olaak bellemşt. Ayıca ekabet ö plada oldğ, etklk e emllk kaamlaıı öem az ettğ b sektöde faalyet göstee şletmele kmsallaşma süec tamamlamış olması dğe b tech ede olaak sıalaabl. Aaştımaı ee olşta 3 şletme Tablo 2 de göstelmekted. Tablo 2. Haayol Yolc Taşıma İşletmele No İşletme Adı. Atlas Jet Haacılık A.Ş. 2. Boa Jet Haacılık Taşımacılık Uçak Bakım Oaım Tc. A.Ş. 3. Coedo Ales (Tstk Haa Taşımacılık A.Ş.) 4. Feebd Ales (Hükş Haayol Taşımacılık e Tcaet A.Ş.) 5. İzm Haayollaı A.Ş. 6. O A Taşımacılık A.Ş. 7. Pegass Haa Taşımacılığı A.Ş. 8. Saga Ales (Saga Haa Taşımacılık A.Ş.) 9. Sky Ales (Sık-Ay Haa Taşımacılık A.Ş.). Sexpess (Güeş Ekspess Haacılık A.Ş.). Talwd Ales (Talwd Haayollaı A.Ş.) 2. Tkaz Haayollaı A.Ş. 3. Tük Haa Yollaı Aom Otaklığı Aaştımaı ee olşta 3 şket tamamıda talep edle blaço e gel tablolaıa lşk blgle, yed şletmede tem edlmşt. Aaştıma süecde Tkaz Haayollaı flas etmşt. Boa Jet aaştıma döemde heüz b blaço döem tamamlamadığı ç aaştımada geekl ola mal blglee sahp olmadığı tespt edlmşt. Ayıca, aaştıma döemde Saga Ales ı Fas Müdüü göede ayılmıştı. Coedo Ales, İzm Haayollaı e Sexpess se ş yoğlklaı ede le blg eme taleb kabl etmemşt. Tüm b olmszlkla göz öüde bldlaak b 6 haayol şket aaştıma kapsamıa alıamamıştı. 82

7 4.4. Ve Set ULUSLARARASI ALANYA İŞLETME FAKÜLTESİ DERGİSİ 5/2 (23) İşletmele 2 yılı mal tablolaıda elde edle ele DEAP (Data Eelopmet Aalyss Pogam) yadımıyla aalz edlmşt. Ve Zaflama aalzde gd e çıktı slaıı bellemes geekmekted. Lteatüde daha öce yapıla çalışmala (Dçe, 28; Che, 28; Sezg, 28; Nees e Loeço, 29; Ata e Yakt, 29; Öze d., 2) ışığıda lkdte oalaı, fasma oalaı e faalyet oalaı gd s, kalılık oalaı se çıktı s olaak bellemşt. Kaa bm sayısı yed oldğ göz öüde bldlaak lkdte oaı olaak ca oa (CO), fasma oaı olaak kısa adel boçla/toplam aktfle oaı (KVB/A) e özkayakla/aktfle oaı (Ö/A), faalyet oaı olaak satıla malla malyet (SMM) gd s olaak bellemşt. Çıktı s olaak se kâlılık oalaıda aktf kâlılık oaı (AK) e et kâ majı (NKM) kllaılmıştı. Gd e çıktı slaı Tablo 3. de göülmekted. Tablo 3. Gd-Çıktı Uslaı G Ca Oa CO G2 Kısa Vadel Boçla/Toplam Aktfle KVB/A G3 Özkayakla/Aktfle Ö/A G4 Satıla Malla Malyet SMM Ç Aktf Kâlılığı AK Ç2 Net Kâ Majı NKM 5. ANALİZ VE BULGULAR Vele DEAP.2. matematksel aalz pogamı le aalz edlmşt. Sabt ölçek asayımı altıda, çıktı yölü, çok aşamalı e zaflama aalz metod kllaılmıştı. Yapıla etklk aalze lşk soçla Tablo 4. de slmşt. Tablo 4. Etklk Skolaı No İşletme Adı Etklk Sko A Haayol İşletmes. 2 B Haayol İşletmes. 3 C Haayol İşletmes. 4 D Haayol İşletmes E Haayol İşletmes.76 6 F Haayol İşletmes.26 7 G Haayol İşletmes.67 2 yılı mal elee göe aalz kapsamıda ye ala Tükye de faalyet göstee haayol yolc taşıma şletmele otalama tekk etklk sko,647 d. Aalz edle yed kaa bmde üçü (A, B e C haayol şletmele) etk blmşt. Etk blamaya kaa bmle aasıda yalızca G haayol şletmes sektöü otalama etklğ üzede b etklk göstemekted. Etklk aalz soc etk olmaya şletmele etk olablmele ç geekl ola potasyel yleştme değele e potasyel yleştme oalaı Tablo 5. de slmşt. 83

8 ÖNCÜ-ÇÖMLEKÇİ-COŞKUN Tablo 5. Potasyel İyleştme e Potasyel İyleştme Oalaı Şket Faktöle Geçekleşe Değe Hedef Değe Potasyel İyleştme Değe Potasyel İyleştme Oaı Gd C. O ,, Gd 2 KVB / A ,9 -,352 D Haayol İşletmes Gd 3 Ö/A ,33 -,254 Gd 4 SM * * * -,875 Çıktı AK..73,63 6,3 Çıktı 2 NKM..24,4,4 Gd C. O ,63 -,34 Gd 2 KVB / A ,78 -, E Haayol İşletmes Gd 3 Ö/A.3.3,, Gd 4 SM * * * -,236 Çıktı AK.4.227,87 4,675 Çıktı 2 NKM..73,63 6,3 Gd C. O..6.6,, Gd 2 KVB / A ,347 -,655 F Haayol İşletmes Gd 3 Ö/A ,6 -,32 Gd 4 SM * * *, Çıktı AK.2.3,83 4,5 Çıktı 2 NKM.2.38,8,9 Gd C. O ,, Gd 2 KVB / A ,, G Haayol İşletmes Gd 3 Ö/A ,36 -,3 Gd 4 SM * * * -,975 Çıktı AK.2.24,4 5,2 Çıktı 2 NKM.34.5,7,5 Tablo 5. de ele geçekleşe değe le hedeflee değe aasıdak fak soc potasyel yleştme değe elde edlmekted. Potasyel yleştme değe geçekleşe değee oalaması soc se potasyel yleştme oalaı elde edlmekted. B değşm oaıda yaalaılaak düşük etklğe sahp kaa bmle e kadalık b yleştme oaı le etklkle atableceğe lşk değeledme yapılabl. 84

9 6. SONUÇ VE ÖNERİLER ULUSLARARASI ALANYA İŞLETME FAKÜLTESİ DERGİSİ 5/2 (23) Ülkemzde haayol yolc taşıma sektöü ata taleple blkte gelşme hızla deam etmekted. B gelşm süekl kılmak steye şletmele mal açıda da etk olmak zodadıla. Haayol yolc taşıma şletmele pefomaslaıa yöelk ola b çalışmada etklğ ölçülmesde Ve Zaflama Aalzde (VZA) yaalaılmıştı. Bde çok gd e çıktı s değeledlebldğ VZA, aaştımacılaa çok yölü aalz mkaı smaktadı. Çalışmada çıktı yölü aalz yapılmış e şletmele temel hedefle kâ maksmzasyo oldğ düşücesyle seçlmş bazı kalılık oalaı çıktı slaı olaak bellemşt. Haayol yolc taşıma şletmele fasal etklkle ölçüldüğü b çalışmada etklk skolaıa bakıldığıda A, B e C haayol şletmele etk oldğ, D, E, F e G haayol şletmele se etk olmadığı göülmekted. A, B e C haayol şletmele opeasyoel e fasal faalyetle temel hedeflee yg b şeklde yöetldğ e b yüzde kâlı oldklaı düşüülmekted. G haayol şletmes büyük e kmsal b şket olmasıa ağme yetece kâlı olamadığıda etk olmadığı düşüülmekted. D haayol şletmes etk olmamasıı ede olaak düşük malyetl haayol şket olma hedefyle sektöde faalyetle südümes şeklde b soç otaya çıkmaktadı. E e F haayol şletmele ç hat sefelede ye olmalaı, çıktı s olaak kâlılığı baz ala b çalışmada etk olmamalaıı temel ede olaak düşüülmekted. Ayıca, çalışma da etk olmaya şletmele etk hale geleblmele ç beltle geekl potasyel yleştme oalaıı dkkate alaak etklkle atımalaı mümkü olablecekt. Lteatüde, bellee gd-çıktı slaıı oalada olşmasıı e zaflama aalze lşk soçlaı, hata payıı yüksek olacağı yöüde göüşle blmaktadı. Çalışmada şletmele taleple doğltsda blaço e gel tablolaıa lşk salt akamlaa ye elmemş olması çalışmaı kısıtı olaak göstelebl. Ayıca, haayol yolc taşıma şletmele çeştl edele le çalışma kapsamıda ye almak stememes çalışmaı b dğe kısıtı olaak fade edlebl. İlede çalışma yapacak aaştımacılaa tzm sektöüü faklı kollaıda faalyet göstee şletmelee yöelk aalzle yapılması öelebl. Ayıca etklk-emllk ölçümü yapa faklı aalz tekkle kllaıldığı aaştımala, geleceğe yöelk yapılablecek çalışmala aasıda ye almaktadı. KAYNAKÇA AKGÜÇ, Ö. (29). Fasal Yöetm, Acıol Basım Yayı, İstabl. ATA, H.A. e YAKUT, E. (29). Fasal Pefomasa Dayalı Etklk Ölçümü: İmalat Sektöü Uyglaması, Kocael Üestes Sosyal Blmle Esttüsü Degs, (8): 8-. BAKIRCI, F. e BABACAN, A. (2). İktsad e İda Blmle Fakültelede Ekoomk Etklk, Atatük Üestes İktsad e İda Blmle Degs, 24 (2): BAL, H., ÖRKÇÜ, H.H. e ÇELEBİOĞLU, S. (2). Impog The Dscmato Powe ad Weghts Dspeso The Data Eelopmet Aalyss, Comptes & Opeatos Reseach, (37): BAY, E. e ÖZDEMİR, A. (998). Daha Etk B Deetm Sstem Gelştleblmes Amacıyla, Mezata Uyglk Deetm Yaı Sıa, Pefomas Ölçümüe Yöelk Deetm Yapılablmes BAYRAM, A. (26). Hastae İşletmelede Fasal Velee Dayalı Pefomas Ölçümü Yayılamamış Yüksek Lsas Tez, Gaz Üestes Sosyal Blmle Esttüsü İşletme Aablm Dalı, Akaa. BOURNE, M. (25). Reseachg Pefomace Measemet System Implemetato: The Dyamcs of Sccess ad Fale, Podcto Plag & Cotol, 6 (2): 3. CELEP, H. (2). Kam Sektöüde Pefomas Ölçümü e Yöetm. Meslek Yetellk Tez, T.C. Malye Bakalığı, Akaa. CHEN, H.H. (28). Stock Selecto Usg Data Eelopmet Aalyss, Idstal Maagemet & Data Systems, 8 (9): ÇAM, M. (26). Statejk B Yöetm Aacı Olaak Ekoomk Katma Değe (EVA) e Faalyet Tabalı Malyet Yötem (FTMY) Blkte Kllaımı, Çkoa Üestes Sosyal Blmle Esttüsü Degs, 5 (2): DİNÇER, S.E. (28). Ve Zaflama Aalzde Malmqst Edeksyle Toplam Faktö Vemllğ Değşm İcelemes e İMKB Üzee B Uyglama, Mamaa Üestes İ.İ.B.F. Degs, 25 (2): ERASLAN, E. e ALGÜN, O. (25). İdeal Pefomas Değeledme Fom Tasaımıda Aaltk Hyeaş Yötem Yaklaşımı, Gaz Üestes Mühedslk Fakültes Degs, 2 (): GIBSON, C.H. (989). Facal Statemet Aalyss Usg Facal Accotg Ifomato, PWS-Ket Pblshg Compay, Bosto. JOHNES, J. e YU, L. (28). Measg The Reseach Pefomace of Chese Hghe Edcato Istttos Usg Data Eelopmet Aalyss, Cha Ecoomc Reew, (9): KAYNAR, O., ZONTUL, M. e BİRCAN, H. (25). Ve Zaflama Aalz le Oecd Ülkele Telekomükasyo Sektöle Etklğ Ölçülmes, C.Ü. İktsad e İda Blmle Degs, 6 (): MARBINI, A.H., EMROUZNEJAD, A. e TAVANA, M. (2). A Taxoomy ad Reew of The Fzzy Data Eelopmet Aalyss Lteate: Two Decades The Makg, Eopea Joal of Opeatoal Reseach,

10 ÖNCÜ-ÇÖMLEKÇİ-COŞKUN NEELY, A.D., MILLS, J.F., GREGORY, M.J. e PLATTS, K.W. (995). Pefomace Measemet System Desg: A Lteate Reew ad Reseach Ageda, Iteatoal Joal of Opeatos ad Podcto Maagemet, 5 (4): 8 6. NEELY, A.D., MILLS, J.F., PLATTS, K., RICHARDS, H., GREGORY, M., BOURNE, M. e KENNERLEY, M. (2). Pefomace Measemet System Desg: Deelopg ad Testg A Pocess-Based Appoach, Iteatoal Joal Of Opeatos Podcto Maagemet, 2 (): NEVES, J.C. e LOURENÇO, S. (29). Usg Data Eelopmet Aalyss to Select Stateges That Impoe The Pefomace of Hotel Compaes, Iteatoal Joal of Cotempoay Hosptalty Maagemet, 2 (6): ÖZDEMİR, M. (997). Fasal Yöetm, Gaz Büo Ktabe, Akaa. ÖZDEN, Ü.H. (28). Ve zaflama aalz (VZA) le Tükye dek Vakıf Üestele Etklğ Ölçülmes, İstabl Üestes İşletme Fakültes Degs, 37 (2): ÖZER, A., ÖZTÜRK, M. e KAYA, A. (2). İşletmelede Etklk e Pefomas Ölçmede VZA, Kümeleme e TOPSIS Aalzle Kllaımı: İMKB İşletmele Üzee B Uyglama, Atatük Üestes Sosyal Blmle Esttüsü Degs, 4 (): SEZGİN, F.H. (28). Potföy Seçmde Ve Zaflama Aalz le Dskmat Aalz Yötemle Kaşılaştımalı Etklğ, Ulslaaası Semaye Haeketle e Gelşmekte Ola Pyasala Sempozym( İCAM 27) Bldle Ktabı, Balıkes. SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. (26) Statejk Pla, Akaa, 26. SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (2). Tahçe SOWLATI, T., PARADI, J.C. e SULD, C. (25). Ifomato Systems Poject Potzato Usg Data Eelopmet Aalyss, Mathematcal ad Compte Modellg, (4): TOPAL, Y. (28). Ekoomk Katma Değe (EVA) e Paza Katma Değe (MVA) Aasıdak İlşk İMKB İmalat İşletmelede Öek, Süleyma Demel Üestes İktsad e İda Blmle Fakültes Degs, 3 (2): ULAŞTIRMA BAKANLIĞI (2). İtatstkle. 5_3355_ html, ULUCAN, A. (2). Şket Pefomaslaıı Ölçülmesde Ve Zaflama Aalz Yaklaşımı: Geel e Sektöel Bazda Değeledmele, Hacettepe Üestes İktsad İda Blmle Fakültes Degs, 8 (): WAGNER, J.M. e SHIMSHAK, D.G. (27). Stepwse Selecto of Vaables Data Eelopmet Aalyss: Pocedes ad Maageal Pespectes, Eopea Joal of Opeatoal Reseach, (8):

Nesrin ALPTEKĐN 1, Emel ŞIKLAR 2

Nesrin ALPTEKĐN 1, Emel ŞIKLAR 2 Tük Hsse Seed Emekllk Yatıım Folaıı Çok Ktel Pefomas Değeledmes: Topsıs Metodu N.Alptek, E.Şıkla Tük Hsse Seed Emekllk Yatıım Folaıı Çok Ktel Pefomas Değeledmes: Topsıs Metodu Nes ALPTEKĐN 1, Emel ŞIKLAR

Detaylı

AB YE ÜYE ÜLKELERİN VE TÜRKİYE NİN EKONOMİK PERFORMANSLARINA GÖRE VIKOR YÖNTEMİ İLE SIRALANMASI

AB YE ÜYE ÜLKELERİN VE TÜRKİYE NİN EKONOMİK PERFORMANSLARINA GÖRE VIKOR YÖNTEMİ İLE SIRALANMASI İstabul Tcaet Üvestes Sosyal Blmle Degs Yıl: Sayı: Baha 0 / s.455-468 AB YE ÜYE ÜLKELERİN VE TÜRKİYE NİN EKONOMİK PERFORMANSLARINA GÖRE VIKOR YÖNTEMİ İLE SIRALANMASI Üal H. ÖZDEN 6 ÖZET Çalışmada, AB ye

Detaylı

YENİ BİR BORÇ ÖDEME MODELİ A NEW LOAN AMORTIZATION MODEL

YENİ BİR BORÇ ÖDEME MODELİ A NEW LOAN AMORTIZATION MODEL Süleyma Demel Üvestes Sosyal Blmle Esttüsü DegsYıl: 203/, Sayı:7 Joal of Süleyma Demel Uvesty Isttte of Socal ScecesYea: 203/, Nme:7 YENİ Bİ BOÇ ÖDEME MODELİ ÖZET Allah EOĞLU Bakala taafıa e çok kllaıla

Detaylı

VERĠ ZARFLAMA ANALĠZĠ ĠLE TÜRKĠYE NĠN BÖLGESEL EKO- ETKĠNLĠĞĠNĠN ARAġTIRILMASI. Muğla Üniversitesi, İktisat Bölümü, 48000-Muğla, ckone@mu.edu.

VERĠ ZARFLAMA ANALĠZĠ ĠLE TÜRKĠYE NĠN BÖLGESEL EKO- ETKĠNLĠĞĠNĠN ARAġTIRILMASI. Muğla Üniversitesi, İktisat Bölümü, 48000-Muğla, ckone@mu.edu. VERĠ ZARFLAMA ANALĠZĠ ĠLE TÜRKĠYE NĠN BÖLGESEL EKO- ETKĠNLĠĞĠNĠN ARAġTIRILMASI Al Çğde KÖNE Mğla Üvestes, İktsat Bölüü, 48000-Mğla, ckoe@.ed.t Eko-etklk südüülebllk aalzlede kllaıla ve doğal çeve üzedek

Detaylı

Maliyet Performansının Ölçümü İçin Göreli Etkinlik Analizi: BIST Çimento Sektöründe Veri Zarflama Analizi Uygulaması

Maliyet Performansının Ölçümü İçin Göreli Etkinlik Analizi: BIST Çimento Sektöründe Veri Zarflama Analizi Uygulaması The PDF veson of an unedted manuscpt has been pee evewed and accepted fo publcaton. Based upon the publcaton ules of the jounal, the manuscpt has been fomatted, but not fnalzed yet. Befoe fnal publcaton,

Detaylı

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Sayı 36 Nisan 2013

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Sayı 36 Nisan 2013 Dumlupına Ünvestes Sosyal Blmle Degs Sayı 36 Nsan 23 VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE TÜRKİYE DE GIDA İMALATI YAPAN FİRMALARIN ETKİNLİKLERİNİN ÖLÇÜLMESİ Selahattn YAVUZ Yd.Doç.D., Ezncan Ünvestes İktsad ve İda

Detaylı

TEBLİĞ. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: PERAKENDE SATIŞ HİZMET GELİRİ İLE PERAKENDE ENERJİ SATIŞ FİYATLARININ DÜZENLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ

TEBLİĞ. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: PERAKENDE SATIŞ HİZMET GELİRİ İLE PERAKENDE ENERJİ SATIŞ FİYATLARININ DÜZENLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ 30 Aalık 2012 PAZAR Resmî Gazee Sayı : 28513 (2. Mükee) TEBLİĞ Eeji Piyasası Düzeleme Kmda: PERAKENDE SATIŞ HİZMET GELİRİ İLE PERAKENDE ENERJİ SATIŞ FİYATLARININ DÜZENLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM

Detaylı

Fresnel Denklemleri. 2008 HSarı 1

Fresnel Denklemleri. 2008 HSarı 1 Feel Deklemle 8 HSaı 1 De İçeğ Aa Yüzeyde Mawell Deklemle Feel şlkle Yaıma Kıılma 8 HSaı Kayak(la Oc ugee Hech, Alfed Zajac Addo-Weley,199 Kuaum leko-diamğ (KDİ, Rchad Feyma, (Çev. Ömü Akyuz, NAR Yayılaı,

Detaylı

VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE BULANIK ORTAMDA ETKİNLİK ÖLÇÜMLERİ VE ÜNİVERSİTELERDE BİR UYGULAMA

VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE BULANIK ORTAMDA ETKİNLİK ÖLÇÜMLERİ VE ÜNİVERSİTELERDE BİR UYGULAMA T.C. SÜLEYAN DEİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİLER ENSTİTÜSÜ İŞLETE ANABİLİ DALI VERİ ZARFLAA ANALİZİ İLE BULANIK ORTADA ETKİNLİK ÖLÇÜLERİ VE ÜNİVERSİTELERDE BİR UYGULAA DOKTORA TEZİ KENAN OĞUZHAN ORUÇ Tez

Detaylı

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER 4 TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER 4.. Mekez Eğlm Ölçüle 4... Atmetk Otalama 4... Ağılıklı Atmetk Otalama 4... Geometk Otalama 4..4. Hamok Otalama 4..5 Kuadatk Otalama 4..6. Medya 4..7. Katlle 4..8. Decle ve

Detaylı

DUAL KUATERNİYONLAR ÜZERİNDE SİMPLEKTİK GEOMETRİ E. ATA

DUAL KUATERNİYONLAR ÜZERİNDE SİMPLEKTİK GEOMETRİ E. ATA DÜ Fe Blmle Esttüsü Degs Dual Kuateyola 6. Sayı (Em l004) Üzede Smlet Geomet DUAL KUATERNİYONLAR ÜZERİNDE SİMLEKTİK GEOMETRİ E. ATA Özet Bu maalede dual uateyola üzede smlet gu, smlet etö uzayı e smlet

Detaylı

YER ÖLÇÜLERİ. Yer ölçüleri, verilerin merkezini veya yığılma noktasını belirleyen istatistiklerdir.

YER ÖLÇÜLERİ. Yer ölçüleri, verilerin merkezini veya yığılma noktasını belirleyen istatistiklerdir. YER ÖLÇÜLERİ Yer ölçüler, verler merkez veya yığılma oktasıı belrleye statstklerdr. Grafkler bze verler yığılma oktaları hakkıda ö blg vermede yardımcı olurlar. Acak bu değerler gerçek değerler değldr,

Detaylı

Kuruluş Yeri Seçiminde Bulanık TOPSIS Yöntemi ve Bankacılık Sektöründe Bir Uygulama

Kuruluş Yeri Seçiminde Bulanık TOPSIS Yöntemi ve Bankacılık Sektöründe Bir Uygulama KMÜ Sosyal ve Ekoomk Araştırmalar Dergs (8): 37-45, 00 ISSN: 309-93, wwwkmuedutr Kuruluş Yer Seçmde Bulaık TOPSIS Yötem ve Bakacılık Sektörüde Br Uygulama Nha Tırmıkçıoğlu Çıar Yıldız Tekk Üverstes, Kmya-Metalür

Detaylı

Bir Otomobil Fabrikasının Şanzuman Üretim Bölümü İçin Hücresel Üretim Sistemi Önerisi

Bir Otomobil Fabrikasının Şanzuman Üretim Bölümü İçin Hücresel Üretim Sistemi Önerisi Anadolu Ünvestes Sosyal Blmle Degs Anadolu Unvesty Jounal of Socal Scences B Otomobl Fabkasının Şanzuman Üetm Bölümü İçn Hücesel Üetm Sstem Önes A Cellula Manufactung System Poposal Fo the Geabox Poducton

Detaylı

ÖRNEKLEME YÖNTEMLERİ ve ÖRNEKLEM GENİŞLİĞİ

ÖRNEKLEME YÖNTEMLERİ ve ÖRNEKLEM GENİŞLİĞİ 03.05.013 ÖRNEKLEME YÖNTEMLERİ ve ÖRNEKLEM GENİŞLİĞİ 1 Nede Örekleme? Öreklemde çalışmak ktlede çalışmakta daha kolaydır. Ktle üzerde çalışmak çok daha masraflı olablr. Çoğu durumda tüm ktleye ulaşmak

Detaylı

Tanımlayıcı İstatistikler

Tanımlayıcı İstatistikler Taımlayıcı İstatstkler Taımlayıcı İstatstkler br değerler dzs statstksel olarak geel özellkler taımlaya ölçülerdr Taımlayıcı İstatstkler Yer Göstere Ölçüler Yaygılık Ölçüler Yer Göstere Ölçüler Br dağılımı

Detaylı

ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ MATEMATİK

ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ MATEMATİK ÖABT ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ MATEMATİK DENEME SINAVI ÇÖZÜMLERİ ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ DENEME SINAVI / çözümlei. DENEME. Veile öemelede yalız III kesi olaak doğudu. Bu edele doğu cevap seçeeği B di..

Detaylı

Regresyon ve Korelasyon Analizi. Regresyon Analizi

Regresyon ve Korelasyon Analizi. Regresyon Analizi Regresyo ve Korelasyo Aalz Regresyo Aalz Regresyo Aalz Regresyo aalz, aralarıda sebep-souç lşks bulua k veya daha fazla değşke arasıdak lşky belrlemek ve bu lşky kullaarak o kou le lgl tahmler (estmato)

Detaylı

MEKANİK TİTREŞİMLER. (Dynamics of Machinery, Farazdak Haideri, 2007)

MEKANİK TİTREŞİMLER. (Dynamics of Machinery, Farazdak Haideri, 2007) MEKANİK TİTREŞİMLER TİTREŞİM ÖLÇÜMÜ: Titeşim ölçümü oldukça kapsamlı bi koudu ve mekaik, elektik ve elektoik bilgisi içeiklidi. Titeşim ölçümleide titeşim geliği (ye değiştime-displacemet, hız-velocity

Detaylı

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 29, Sayı: 1, 2015 187

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 29, Sayı: 1, 2015 187 Atatük Üvete İktad ve İda Blle Deg Clt: 29 Saı: 25 87 VZA SÜPER ETKİNLİK MODELLERİ İLE ETKİNLİK ÖLÇÜMÜ: KAPADOKYA DA FAALİYET GÖSTEREN BALON İŞLETMELERİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA Nu Özgü DOĞAN Alıış Tah: 8

Detaylı

Veri zarflama analizi (VZA) ile Türkiye deki vakıf üniversitelerinin etkinliğinin ölçülmesi

Veri zarflama analizi (VZA) ile Türkiye deki vakıf üniversitelerinin etkinliğinin ölçülmesi İtabul Üvete İşlete Faülte Deg Itabul Uvety Joual of the School of Bue Adtato Clt/Vol:37, Sayı/No:2, 2008, 167-185 ISSN: 1303-1732 - www.fdeg.og 2008 Ve zaflaa aalz (VZA) le Tüye de vaıf üvetele etlğ ölçüle

Detaylı

Theoretical Investigation of Water-Gas Shift Reaction with Four Components Using Fick System

Theoretical Investigation of Water-Gas Shift Reaction with Four Components Using Fick System Süleyman emel Ünestes, Fen Blmle Ensttüsü egs, - (00),- Fck Sstemn Kullanaak öt Bleşenl Su-Gaz eğşm Reaksyonunun füzyon Katsayılaının eoksel İncelenmes MURA ÖZÜRK, İBRAHİM ÜÇGÜ, NURİ ÖZEK Süleyman emel

Detaylı

Optoelektronik Ara Sınav-Çözümler

Optoelektronik Ara Sınav-Çözümler Optelektk Aa Sıav-Çöümle s (.57 ) Su : Dğusal laak kutuplamış ışık ç elektk ala 5 π + t + ( + ) 5 velmekted. uada ala gelğ ˆ ˆ se bu ışık dalgasıı, a) aetk alaı (vektöel) ç b fade tüet ( pua) b) Otamı

Detaylı

İŞLETMELERDE DAĞITIM SİSTEMİ MALİYETLERİ MİNİMİZASYONU İÇİN ÇÖZÜM MODELİ: BİR FİRMA UYGULAMASI

İŞLETMELERDE DAĞITIM SİSTEMİ MALİYETLERİ MİNİMİZASYONU İÇİN ÇÖZÜM MODELİ: BİR FİRMA UYGULAMASI İŞLETMELERDE DAĞITIM SİSTEMİ MALİYETLERİ MİNİMİZASYONU İÇİN ÇÖZÜM MODELİ: BİR FİRMA UYGULAMASI Ahmet ERGÜLEN * Halm KAZAN ** Muhtt KAPLAN *** ÖZET Arta rekabet şartları çersde karlılıklarıı korumak ve

Detaylı

Faiz oranının rastlantı değişkeni olması durumunda tam hayat ve dönem sigortaları

Faiz oranının rastlantı değişkeni olması durumunda tam hayat ve dönem sigortaları wwwsascleog İsasçle Degs 009-8 İsasçle Degs Fa oaıı aslaı değşe olması duumuda am haya ve döem sgoalaı sa Saıcı Haceee Üveses Fe Faüles İsas Bölümü eelago@haceeeedu Cea dem Haceee Üveses Fe Faüles üeya

Detaylı

= k. Aritmetik Ortalama. Tanımlayıcı İstatistikler TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER. Sınıflanmış Seriler İçin Aritmetik Ortalama

= k. Aritmetik Ortalama. Tanımlayıcı İstatistikler TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER. Sınıflanmış Seriler İçin Aritmetik Ortalama TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER Taımlayıcı İstatstkler MERKEZİ EĞİLİM ÖLÇÜLERİ Dr. Mehmet AKSARAYLI D.E.Ü. İ.İ.B.F..B.F. EKONOMETRİ BÖLÜMÜ mehmet.aksarayl aksarayl@deu.edu.tr Yer Ölçüler (Merkez Eğlm Ölçüler)

Detaylı

BEL RL ZAMAN PER YOTLU ÇOK ROTALI DÖNGÜSEL SEFERLER YAPAN ARAÇLARDAN KURULU Ç LOJ ST K S STEM NE L K N MATEMAT KSEL MODEL ÖNER S

BEL RL ZAMAN PER YOTLU ÇOK ROTALI DÖNGÜSEL SEFERLER YAPAN ARAÇLARDAN KURULU Ç LOJ ST K S STEM NE L K N MATEMAT KSEL MODEL ÖNER S BEL RL ZAMAN PER YOTLU ÇOK ROTALI DÖNGÜSEL SEFERLER YAPAN ARAÇLARDAN KURULU Ç LOJ ST K S STEM NE L K N MATEMAT KSEL MODEL ÖNER S Hüseyn Selçuk KILIÇ M. Bülent DURMU O LU Muat BASKAK Mamaa Ünestes stanbul

Detaylı

MERKEZİ EĞİLİM ÖLÇÜLERİ

MERKEZİ EĞİLİM ÖLÇÜLERİ MERKEZİ EĞİLİM ÖLÇÜLERİ Gözlee ver düzeleerek çzelgelerle, graklerle suulması çoğu kez yeterl olmaz. Geel durumu yasıtacak br takım ölçülere gereksm vardır. Bu ölçüler verler yalızca özlü br bçmde belrtmekle

Detaylı

YILLIK ÜCRETLİ İZİN YÖNETMELİĞİ (03.03.2004 tarihli ve 25391 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Dayanak

YILLIK ÜCRETLİ İZİN YÖNETMELİĞİ (03.03.2004 tarihli ve 25391 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Dayanak YILLIK ÜCRETLİ İZİN YÖNETMELİĞİ (03.03.2004 tarhl ve 25391 sayılı Resm Gazete'de yayımlamıştır.) Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Dayaak Madde 1 Bu Yöetmelğ amacı, 4857 sayılı İş Kauuu 53 ücü maddes

Detaylı

Stokastik envanter model kullanılarak iş makinelerinin onarımında kullanılan kritik yedek parçalar için envanter yönetim sistemi oluşturulması

Stokastik envanter model kullanılarak iş makinelerinin onarımında kullanılan kritik yedek parçalar için envanter yönetim sistemi oluşturulması Stokastk envante model kullanılaak ş maknelenn onaımında kullanılan ktk yedek paçala çn envante yönetm sstem oluştuulması İlke Bçe 2 Jandama Genel Komutanlığı, Beştepe, Ankaa Nhat Kasap Sabancı Ünvestes,

Detaylı

Bölüm 5 Olasılık ve Olasılık Dağılışları. Doç.Dr. Suat ŞAHİNLER

Bölüm 5 Olasılık ve Olasılık Dağılışları. Doç.Dr. Suat ŞAHİNLER Bölüm 5 Olasılık ve Olasılık Dağılışlaı Doç.D. Suat ŞAHİNLE Olasılık ve Olasılık Dağılışlaı Olasılık: Eşit saşla meydaa gele tae olayda A taesi A olayı olsu. Bu duumda A olayıı meydaa gelme olasılığı;

Detaylı

ETKİN SINIR VE BETA KATSAYI KISITLI PORTFÖY SEÇİM MODELİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA

ETKİN SINIR VE BETA KATSAYI KISITLI PORTFÖY SEÇİM MODELİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA İstabul Tcaret Üverstes Fe Blmler Dergs Yıl: 11 Sayı: Güz 01 s. 19-35 ETKİN SINIR VE BETA KATSAYI KISITLI PORTFÖY SEÇİM MODELİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA Cası KAYA 1, Oza KOCADAĞLI Gelş: 30.05.01 Kabul: 14.1.01

Detaylı

PORTFÖY OPTİMİZASYONUNDA ORTALAMA MUTLAK SAPMA MODELİ VE MARKOWITZ MODELİNİN KULLANIMI VE İMKB VERİLERİNE UYGULANMASI

PORTFÖY OPTİMİZASYONUNDA ORTALAMA MUTLAK SAPMA MODELİ VE MARKOWITZ MODELİNİN KULLANIMI VE İMKB VERİLERİNE UYGULANMASI Süleyma Demrel Üverstes İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs Y.2008, C.3, S.2 s.335-350. Suleyma Demrel Uversty The Joural of Faculty of Ecoomcs ad Admstratve Sceces Y.2008, vol.3, No.2 pp.335-350. PORTFÖY

Detaylı

FZM450 Elektro-Optik. 7.Hafta. Fresnel Eşitlikleri

FZM450 Elektro-Optik. 7.Hafta. Fresnel Eşitlikleri FZM45 leko-ok 7.Hafa Feel şlkle 28 HSaı 1 7. Hafa De İçeğ Feel şlkle Yaıma Kıılma lekomayek dalgaı dalga özellkle kullaaak ışığı faklı kıılma de ah yüzeydek davaışı celeecek 28 HSaı 2 Feel şlkle-1 Şekldek

Detaylı

Değişkenler Arasındaki İlişkiler Regresyon ve Korelasyon. Dr. Musa KILIÇ

Değişkenler Arasındaki İlişkiler Regresyon ve Korelasyon. Dr. Musa KILIÇ Değşkeler Arasıdak İlşkler Regresyo ve Korelasyo Dr. Musa KILIÇ http://ks.deu.edu.tr/musa.klc 1. Grş Buda öcek bölümlerde celedğmz koular, br tek değşke ç yorumlamalar yapmaya yöelk statstk yötemler üzerde

Detaylı

TALEP TAHMİNLERİ. Y.Doç.Dr. Alpagut YAVUZ

TALEP TAHMİNLERİ. Y.Doç.Dr. Alpagut YAVUZ TALEP TAHMİNLERİ Y.Doç.Dr. Alpagut YAVUZ Yöetm e temel foksyolarıda br ola plalama, e kaba taımıyla, şletme geleceğe yöelk alıa kararları br bleşkesdr. Geleceğe yöelk alıa kararları başarısı yöetcler yaptıkları

Detaylı

ş Ğ» ş Ğ ş Ü ğ Ö ğ ğ ğ ç ğ ş ğ ç ç ğ ğ ş ç ğ ş ğ ç ğ ş Ö Ö ç ö ş ç ş ö ş ğ ğ ğ ş ö ç ş ç ğ ğ ğ ç ş ç ö ş ş ç ğ Ö ğ ç ş ş ç ş ö ç ş ç ş ş ö ğ ş ş ö ö ş ö ş ç ş ğ ç ş ç ş ğ ç ç ö ş ö ö ş ö ğ ç ç ö ş ğ ö

Detaylı

NÜKLEER FİZİĞİN BORSAYA UYGULANMASI: OPSİYON FİYATLARININ MESH FREE YÖNTEM ile MODELLENMESİ

NÜKLEER FİZİĞİN BORSAYA UYGULANMASI: OPSİYON FİYATLARININ MESH FREE YÖNTEM ile MODELLENMESİ NÜKLEER FİZİĞİN BORAYA UYGULANMAI: OPİYON FİYATLARININ MEH FREE YÖNTEM ile MODELLENMEİ M. Bilge KOÇ ve İsmail BOZTOUN Eciyes Üi. Fe-Ed. Fak. Fizik Bölümü 38039 Kaysei ÖZET Bu çalışmada eoik üklee fiziği

Detaylı

ö ğ ö ö ö ş ö

ö ğ ö ö ö ş ö Ç Ü ş ğ İş ş ğ öğ İ ç Ğ ö ğ İ İ ş ş ç İ İ İ İ İ İ Ğ ç İ ğ ğ çş ç İ İ ğ İ ğ ç Ü Ç ş ğ İ Ç ğ ş ğ ş ç ş ş ğ ş ç Ü ğ ç ç ç ş ö ş Ö Ö ğ Ç ş ğ İ Ç Ü Ç ğ ş ç ğ Ü Ü ö ğ ö ö ö ş ö ğ şğ ç ö ğ ş Ü ğ ğ çö ç ğ ö ğ

Detaylı

VEKTÖRLER 1. BÖLÜM. Vektörel Büyüklüğün Matematiksel Tanımı : u = AB yada u ile gösterilir.

VEKTÖRLER 1. BÖLÜM. Vektörel Büyüklüğün Matematiksel Tanımı : u = AB yada u ile gösterilir. . BÖLÜM VEKTÖRLER Tanım:Matematik, istatistik, mekanik, gibi çeşitli bilim dallaında znlk, alan, hacim, yoğnlk, kütle, elektiksel yük, gibi büyüklükle, cebisel kallaa göe ifade edilile. B tü çoklklaa Skale

Detaylı

FİNANSAL YÖNETİM. Finansal Yönetim Örnek Sorular Güz 2015. Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış Yeşilay 1. Örnek. Örnek. Örnek. Örnek. Örnek

FİNANSAL YÖNETİM. Finansal Yönetim Örnek Sorular Güz 2015. Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış Yeşilay 1. Örnek. Örnek. Örnek. Örnek. Örnek Fasal Yöetm Örek lar Güz 2015 Güz 2015 Fasal Yöetm Örek lar 2 Örek FİNNSL YÖNETİM ÖRNEKLER 1000 TL %10 fazde kaç yıl süreyle yatırıldığıda 1600 TL olur? =1000 TL, FV=1600 TL, =0.1 FV (1 ) FV 1600 (1 )

Detaylı

TOPSIS Yöntemi ile Finansal Performans Değerlendirmesi: XUTEK Üzerinde Bir Uygulama

TOPSIS Yöntemi ile Finansal Performans Değerlendirmesi: XUTEK Üzerinde Bir Uygulama Muhasebe ve Fnansman Degs Temmuz/2017 TOPSIS Yöntem le Fnansal Pefomans Değelendmes: XUTEK Üzende B Uygulama Çağatay ORÇUN B. Selman EREN ÖZET Bu çalışmada, Bosa İstanbul da (BIST) şlem göen teknoloj şketlenn

Detaylı

Mühendislikte Olasılık, İstatistik, Risk ve Güvenilirlik Altay Gündüz. Mühendisler için İstatistik Prof. Dr. Mehmetçik Bayazıt, Prof. Dr.

Mühendislikte Olasılık, İstatistik, Risk ve Güvenilirlik Altay Gündüz. Mühendisler için İstatistik Prof. Dr. Mehmetçik Bayazıt, Prof. Dr. İSTATİSTİK DERSİ (BAÜ Müh-Mm Fakültes Dr. Bau Yağcı KAYNAKLAR Mühedslkte Olasılık, İstatstk, Rsk ve Güvelrlk Altay Güdüz Blgsayar (Ecel Destekl Uygulamalı İstatstk Pro. Dr. Mustaa Akkurt Mühedsler ç İstatstk

Detaylı

Tahmin Edicilerin ve Test Đstatistiklerinin Simülasyon ile Karşılaştırılması

Tahmin Edicilerin ve Test Đstatistiklerinin Simülasyon ile Karşılaştırılması . Ders ĐSTATĐSTĐKTE SĐMÜLASYON Tahm Edcler ve Test Đstatstkler Smülasyo le Karşılaştırılması Đstatstk rasgelelk olgusu çere olay süreç ve sstemler modellemesde özellkle bu modellerde souç çıkarmada ve

Detaylı

TÜRKİYE NİN TİCARİ HİZMETLER ENDÜSTRİ İÇİ TİCARETİ

TÜRKİYE NİN TİCARİ HİZMETLER ENDÜSTRİ İÇİ TİCARETİ Clt 2, Sayı 2, 2010 ISSN: 1309-8020 (Ole) TÜRKİYE NİN TİCARİ HİZMETLER ENDÜSTRİ İÇİ TİCARETİ Ahmet AYDIN Balıkesr Üverstes Badırma İ.İ.B.F. Kampüsü, Çaakkale Yolu 2.Km. Badırma/Balıkesr E-posta: ahmetayd10@gmal.com

Detaylı

İki veri setinin yapısının karşılaştırılması

İki veri setinin yapısının karşılaştırılması İk ver set yapısıı karşılaştırılması Dağılım: 6,6,6 Ortalama: 6 Medya: 6 Mod: 6 td. apma: 0 Dağılım: 0,6,1 Ortalama: 6 Medya: 6 Mod: çoklu mod td: apma: 6 Amaç: Görüe Ötese Bakablmek Verler değşkelk durumuu

Detaylı

Ü Ğ Ş Ü Ğ İ ö İ ö öç Ğ ö İ Ü Ş ö Ö ç ç ğ ö ö ğ ö Ğ Ğ «Ü Ş ğ Ü Ş İ ğ İ ğ ğ ğ ö ö ç ç ğ ğ İ ğ Ç ğ ğ Ü Ş İ ğ İ Ç ğ ğ Ç ğ Ü Ş ğ ğ İ ğ ğ ğ ğ İ ö İ ğ İ Ü İ İ Ü Ü Ü Ü İ ğ Ü ğ ö ç ö ğ ğ İ ğ İ ç ç ç İ ğ ğ İ ğ İ

Detaylı

Veri Zarflama Analizi ve Türk Bankacılık Sektöründe Uygulaması. Data Envelopment Analysis and its Application in Turkish Banking Sector

Veri Zarflama Analizi ve Türk Bankacılık Sektöründe Uygulaması. Data Envelopment Analysis and its Application in Turkish Banking Sector Fe Bililei Degisi, 23(3) (2011) 95 110. Maaa Üivesitesi Vei Zaflaa Aalizi ve Tük Bakacılık Sektöüde Uygulaası Hüseyi BUDAK Tükiye Vakıfla Bakası T.A.O Geel Müdülük Ataütk Bulvaı No:207 Kavaklıdee 06683-Çakaya,

Detaylı

Üretim ve Kalkınma Ekonomisi Sorunları ve Yönetimi Sadettin Özen 1, Samet Gürsev 2

Üretim ve Kalkınma Ekonomisi Sorunları ve Yönetimi Sadettin Özen 1, Samet Gürsev 2 Bu bldr 1- Mart 14 tarhlerde düzelee Üretm Ekooms Kogresde suulmuştur. Özet Üretm ve Kalkıma Ekooms Soruları ve Yöetm Sadett Öze 1, Samet Gürsev Üretm ve kalkıma ekooms temel soruu, taleb, sektörler özgü

Detaylı

İSTATİSTİK. Doç. Dr. Suat ŞAHİNLER Arş.Gör. Özkan GÖRGÜLÜ

İSTATİSTİK. Doç. Dr. Suat ŞAHİNLER Arş.Gör. Özkan GÖRGÜLÜ İSTATİSTİK Doç. Dr. Suat ŞAHİNLER Arş.Gör. Özka GÖRGÜLÜ Tavsye Edle Kayak Ktaplar Her öğrec keds tuttuğu düzel otlar.. Akar, M. ve S. Şahler, (997). İstatstk. Ç.Ü. Zraat Fakültes Geel Yayı No: 74, Ders

Detaylı

ÖLÇÜM, ÖLÇÜM HATALARI ve ANLAMLI RAKAMLAR

ÖLÇÜM, ÖLÇÜM HATALARI ve ANLAMLI RAKAMLAR ÖLÇÜM, ÖLÇÜM HATALARI ve ANLAMLI RAKAMLAR Ölçme, her deeysel blm temel oluşturur. Fzk blmde de teorler sıaması ç çeştl deeyler tasarlaır ve bu deeyler sırasıda çok çeştl ölçümler yapılır. Br fzksel celğ

Detaylı

Sayısal Türev Sayısal İntegrasyon İnterpolasyon Ekstrapolasyon. Bölüm Üç

Sayısal Türev Sayısal İntegrasyon İnterpolasyon Ekstrapolasyon. Bölüm Üç Sayısal Türev Sayısal İtegrasyo İterpolasyo Ekstrapolasyo Bölüm Üç Bölüm III 8 III-. Pvot Noktaları Br ( ) oksyouu değer, geellkle ekse üzerdek ayrık oktalarda belrler. Bu oktalara pvot oktaları der. Bu

Detaylı

FIRÇASIZ DOĞRU AKIM MOTORUN SAYISAL İŞARET İŞLEMCİ TABANLI KONUM DENETİMİ

FIRÇASIZ DOĞRU AKIM MOTORUN SAYISAL İŞARET İŞLEMCİ TABANLI KONUM DENETİMİ PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K B İ L İ MLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 2006 : 12 : 1 : 37-41

Detaylı

TORK. τ = 2.6 4.sin30.2 + 2.cos60.4 = 12 4 + 4 = 12 N.m Çubuk ( ) yönde dönme hareketi yapar. τ K. τ = F 1. τ 1. τ 2. τ 3. τ 4. 1. 2.

TORK. τ = 2.6 4.sin30.2 + 2.cos60.4 = 12 4 + 4 = 12 N.m Çubuk ( ) yönde dönme hareketi yapar. τ K. τ = F 1. τ 1. τ 2. τ 3. τ 4. 1. 2. AIŞIRMAAR 8 BÖÜM R ÇÖZÜMER R cos N 4N 0 4sin0 N M 5d d N ve 4N luk kuv vet lein çu bu ğa dik bi le şen le i şekil de ki gi bi olu nok ta sı na gö e top lam tok; τ = 6 4sin0 + cos4 = 4 + 4 = Nm Çubuk yönde

Detaylı

SİSTEM SİMULASYONU KUYRUK SİSTEMİ VE BİLEŞENLERİ KUYRUK SİSTEMİ VE BİLEŞENLERİ

SİSTEM SİMULASYONU KUYRUK SİSTEMİ VE BİLEŞENLERİ KUYRUK SİSTEMİ VE BİLEŞENLERİ SİSTEM SİMULASYONU KUYRUK SİSTEMLERİ KUYRUK SİSTEMİ VE BİLEŞENLERİ Bi kuyuk sistemi; hizmet veen bi veya biden fazla sevise sahipti. Sisteme gelen müşteile tüm sevislei dolu bulusa, sevisin önündeki kuyuğa

Detaylı

) ( k = 0,1,2,... ) iterasyon formülü kullanılarak sabit

) ( k = 0,1,2,... ) iterasyon formülü kullanılarak sabit Karadez Te Üverstes Blgsayar Mühedslğ Bölümü 5-6 Güz Yarıyılı Sayısal Çözümleme Ara Sıav Soruları Tarh: Kasım 5 Perşembe Süre: daa. f ( ( + a e fosyouu sabt otası olmadığı bldğe göre, a 'ı alableceğ e

Detaylı

Ergonomik Ürün Tasarımına Bütünleşik Bir Yaklaşım

Ergonomik Ürün Tasarımına Bütünleşik Bir Yaklaşım Sakarya Üverstes Fe Blmler Esttüsü Dergs, Vol(No): pp, year SAKARYA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DERGİSİ SAKARYA UNIVERSITY JOURNAL OF SCIENCE e-issn: 2147-835X Derg sayfası: http://dergpark.gov.tr/saufeblder

Detaylı

Genelleştirilmiş Ortalama Fonksiyonu ve Bazı Önemli Eşitsizliklerin Öğretimi Üzerine

Genelleştirilmiş Ortalama Fonksiyonu ve Bazı Önemli Eşitsizliklerin Öğretimi Üzerine Geelleşrlmş Oralama Foksyou ve Bazı Öeml Eşszlkler Öğrem Üzere Gabl ADİLOV, Gülek TINAZTEPE & Serap KEALİ * Öze Armek oralama, Geomerk oralama, Harmok oralama, Kuvadrak oralama ve bular arasıdak lşk vere

Detaylı

θ A **pozitif dönüş yönü

θ A **pozitif dönüş yönü ENT B Kuvvetn B Noktaa Göe oment o o d θ θ d.snθ o..snθ d. **poztf dönüş önü noktasına etk eden hehang b kuvvetnn noktasında medana geteceğ moment o ; ı tanımlaan e vektöü le kuvvet vektöünün vektöel çapımıdı.

Detaylı

RADYAL EPİTÜREVLERİN BAZI ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

RADYAL EPİTÜREVLERİN BAZI ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA ISSN:306-3 e-joual of New Wold Scieces Academ 009 Volume: 4 Numbe: 4 Aticle Numbe: 3A006 PHSIAL SIENES eceived: abua 009 Accepted: Septembe 009 Seies : 3A ISSN : 308-7304 009 www.ewwsa.com Goca İceoğlu

Detaylı

Olabilirlik Oranı Yöntemine Dayalı, Yapısal Homojen Olmayan Varyans Testlerinin Piyasa Modeli İçin Karşılaştırılması

Olabilirlik Oranı Yöntemine Dayalı, Yapısal Homojen Olmayan Varyans Testlerinin Piyasa Modeli İçin Karşılaştırılması Dokuz Eylül Üverstes İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs, Clt:6, Sayı:, Yıl:011, ss.135-144 Olablrlk Oraı Yöteme Dayalı, Yaısal Homoje Olmaya Varyas Testler Pyasa Model İç Karşılaştırılması Flz KARDİYEN

Detaylı

Tuğba SARAÇ Yük. Endüstri Mühendisi TAI, Ankara tsarac@tai.com.tr. Özet. 1. Giriş. 2. Gözden Geçirmeler. Abstract

Tuğba SARAÇ Yük. Endüstri Mühendisi TAI, Ankara tsarac@tai.com.tr. Özet. 1. Giriş. 2. Gözden Geçirmeler. Abstract YKGS2008: Yazılım Kaltes ve Yazılım Gelştrme Araçları 2008 (9-0 ekm 2008, İstabul) Yazılım Ürü Gözde Geçrmeler Öem, Hazırlık Sürec ve Br Uygulama Öreğ The Importace of the Software Product Revews, Preparato

Detaylı

TOPLUMDA ERKEK HEMŞİRE ALGISI

TOPLUMDA ERKEK HEMŞİRE ALGISI TOPLUMDA ERKEK HEMŞİRE ALGISI Meryem Saatçı * Özet Amaç: Toplumu erkek hemşirelerle ilgili düşüce ve görüşlerii belirlemesi. Yötem: Kesitsel türde yapıla çalışma 100 kişi üzeride, yüz yüze görüşülerek

Detaylı

alan ne kadardır? ; 3 3

alan ne kadardır? ; 3 3 - -. Doğa saıa kümeside f(k)=(k+) -k foksiou kuaaak k, k, k topamaı buuuz. ( + ) ( + )( + ) ( + ) 6. Topam fomüei kuaaak uzuuğu oa homoje bi çubuğu ucua göe ağıık mekezi buuuz.. Topam fomüei kuaaak uzuuğudaki

Detaylı

KUYRUK SİSTEMİ VE BİLEŞENLERİ SİSTEM SİMULASYONU KUYRUK SİSTEMİ VE BİLEŞENLERİ ÖRNEKLER BİR KUYRUK SİSTEMİNİN ÖRNEKLER

KUYRUK SİSTEMİ VE BİLEŞENLERİ SİSTEM SİMULASYONU KUYRUK SİSTEMİ VE BİLEŞENLERİ ÖRNEKLER BİR KUYRUK SİSTEMİNİN ÖRNEKLER KUYRUK SİSTEMİ VE SİSTEM SİMULASYONU 5. KUYRUK SİSTEMLERİ Bi kuyuk sistemi; hizmet veen bi veya biden fazla sevise sahipti. Sisteme gelen müşteile tüm sevislei dolu bulusa, sevisin önündeki kuyuğa ya da

Detaylı

1. GAZLARIN DAVRANI I

1. GAZLARIN DAVRANI I . GZLRIN DRNI I İdeal Gazlar ç: lm 0 RT İdeal gazlar ç: RT Hacm() basıçla() değşk sıcaklıklarda değşm ekl.. de gösterlmştr. T >T 8 T T T 3 asıç T 4 T T 5 T 7 T 8 Molar Hacm ekl.. Gerçek br gazı değşk sıcaklıklardak

Detaylı

Operasyonel Risk İleri Ölçüm Modelleri

Operasyonel Risk İleri Ölçüm Modelleri Bakacılar Dergs, Sayı 58, 006 Grş Operasyoel Rsk İler Ölçüm Modeller Çalışma k bölümde oluşmaktadır. İlk bölümde operasyoel rskler ölçülmes kapsamıda hag ler ölçüm modeller kullaılması gerektğ, söz kousu

Detaylı

Ü ğ ü ü İç ç ç ü ü ü üş ç ş ş ğ ü ü ş Ü ü ş ç Ç ğ Ü ç Ü İç ü Öğ ü İ ğ ş ç ç ü ü ü ü ğ Öğ ö ğ ğ Ş ÜÇ ğ ü ü ü ü

Ü ğ ü ü İç ç ç ü ü ü üş ç ş ş ğ ü ü ş Ü ü ş ç Ç ğ Ü ç Ü İç ü Öğ ü İ ğ ş ç ç ü ü ü ü ğ Öğ ö ğ ğ Ş ÜÇ ğ ü ü ü ü üş Ğ ü ü Ğ İ İ ü ç ü İ İ Ş ç Ü ş Ğ İ ş İ Ü ğ ü ü İç ç ç ü ü ü üş ç ş ş ğ ü ü ş Ü ü ş ç Ç ğ Ü ç Ü İç ü Öğ ü İ ğ ş ç ç ü ü ü ü ğ Öğ ö ğ ğ Ş ÜÇ ğ ü ü ü ü ğ ö ü ö ğ ğ ö ü ç ç ü ç ö İ ğ ü ğ ş ş ğ Ş ç ş ö ü

Detaylı

BEKLENEN DEĞER VE VARYANS

BEKLENEN DEĞER VE VARYANS BEKLEE DEĞER VE VARYAS.1. İadel ve adesz öreklemede tüm mümkü örekler.. Beklee değer.3. Varyas.4. İk değşke ortak dağılımı.5. İstatstksel bağımsızlık.6. Tesadüf değşkeler doğrusal kombasyolarıı beklee

Detaylı

GÜÇLÜ BETA HESAPLAMALARI. Güray Küçükkocaoğlu-Arzdar Kiracı

GÜÇLÜ BETA HESAPLAMALARI. Güray Küçükkocaoğlu-Arzdar Kiracı GÜÇLÜ BETA HESAPLAMALAI Güray Küçükkocaoğlu-Arzdar Kracı Özet Bu çalışaı aacı Fasal Varlıkları Fyatlaa Model (Captal Asset Prcg Model) Beta katsayısıı hesaplarke yaygı olarak kulladığı sırada e küçük kareler

Detaylı

Bağıl Değerlendirme Sisteminin Simülasyon Yöntemi ile Test Edilmesi: Kilis 7 Aralık Üniversitesi Örneği

Bağıl Değerlendirme Sisteminin Simülasyon Yöntemi ile Test Edilmesi: Kilis 7 Aralık Üniversitesi Örneği Akademk Blşm 11 - III. Akademk Blşm Koferası Bldrler 2-4 Şubat 2011 İöü Üverstes, Malatya Bağıl Değerledrme Sstem Smülasyo Yötem le Test Edlmes: Kls 7 Aralık Üverstes Öreğ Kls 7 Aralık Üverstes, Blgsayar

Detaylı

2.9.1 Parametrik Denklemler Yansıma katsayısı Γ genellikle sanal bir büyüklük olup Γ büyüklüğü ile θr faz açısından oluşur. (1) Yukarıdaki denklemde

2.9.1 Parametrik Denklemler Yansıma katsayısı Γ genellikle sanal bir büyüklük olup Γ büyüklüğü ile θr faz açısından oluşur. (1) Yukarıdaki denklemde .9. Smth Katı Blgsayala gelştlmeden önce letm hattı poblemlen çömek çn bçok abak gelştlmşt. Smth katı veya abağı gelştlen en yaygın patk hesaplama yöntemne sahp olup hala letm hatlılaının gafk olaak analnde

Detaylı

ARAÇ YOL YÜKLERİNİN DIŞ DİKİZ AYNAYA ETKİLERİ VE DIŞ DİKİZ AYNA TİTREŞİM PARAMETRELERİNİN İNCELENMESİ

ARAÇ YOL YÜKLERİNİN DIŞ DİKİZ AYNAYA ETKİLERİ VE DIŞ DİKİZ AYNA TİTREŞİM PARAMETRELERİNİN İNCELENMESİ OTEKON 4 7 Otomotiv Teknolojilei Kongesi 6 7 Mayıs 04, BURSA ARAÇ YOL YÜKLERİNİN DIŞ DİKİZ AYNAYA ETKİLERİ VE DIŞ DİKİZ AYNA TİTREŞİM PARAMETRELERİNİN İNCELENMESİ Basi ÇALIŞKAN *, İan KAMAŞ *, Tane KARSLIOĞLU

Detaylı

İKTİSATÇILAR İÇİN MATEMATİK

İKTİSATÇILAR İÇİN MATEMATİK Kostadi Teçevski Aeta Gatsovska Naditsa İvaovska Yovaka Teçeva Smileski İKTİSATÇILAR İÇİN MATEMATİK DÖRT YILLIK MESLEKİ OKULLARA AİT SINIF IV İKTİSAT - HUKUK MESLEĞİ EKONOMİ TEKNİSYENİ Deetleyele: D. Bilyaa

Detaylı

5. Açısal momentum korunduğu için eşit zaman aralıklarında. 6. Uydular eşit periyotta dönüyor ise yörünge yarıçapları CEVAP: D.

5. Açısal momentum korunduğu için eşit zaman aralıklarında. 6. Uydular eşit periyotta dönüyor ise yörünge yarıçapları CEVAP: D. KOU 5 VSL ÇK SS Çözüle. S 5- ÇÖÜL 5. çısal oentu kounduğu için eşit zaan aalıklaında eşit açı taala. L v CVP: C liptik öüngede dönen udua etki eden çeki kuvveti h z vektöüne dik de ildi. Bundan dola çeki

Detaylı

ŞANS DEĞİŞKENLERİNİN BEKLENEN DEĞER VE MOMENTLERİ

ŞANS DEĞİŞKENLERİNİN BEKLENEN DEĞER VE MOMENTLERİ BÖLÜ 3 ŞANS DĞİŞKNLRİNİN BKLNN DĞR ONTLRİ atematsel belet avamı şas oyulaıda doğmuştu. yalı bçmyle, b oyucuu azaableceğ mta le azama olasılığıı çapımıdı. Sözgelm büyü ödülü 4800TL olduğu b çelşte 0.000

Detaylı

İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ MATEMATİK MÜHENDİSLİĞİ PROGRAMI

İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ MATEMATİK MÜHENDİSLİĞİ PROGRAMI İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ MATEMATİK MÜHENDİSLİĞİ PROGRAMI ADİ TÜREVLİ DİFERANSİYEL DENKLEMLERİN BAŞLANGIÇ DEĞER PROBLEMLERİNİN CHEBYSHEV POLİNOMLARI İLE ÇÖZÜMÜ BİTİRME ÖDEVİ Sema

Detaylı

REGRESYON ANALİZİNDE KULLANILAN EN KÜÇÜK KARELER VE EN KÜÇÜK MEDYAN KARELER YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

REGRESYON ANALİZİNDE KULLANILAN EN KÜÇÜK KARELER VE EN KÜÇÜK MEDYAN KARELER YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI FEN DEGİSİ (E-DEGİ). 8, 3() 9-9 EGESYON ANALİZİNDE KULLANILAN EN KÜÇÜK KAELE VE EN KÜÇÜK MEDYAN KAELE YÖNTEMLEİNİN KAŞILAŞTIILMASI Özlem GÜÜNLÜ ALMA, Özgül VUPA Dokuz Eylül Üverstes, Fe-Edebyat Fakültes,

Detaylı

Tarihli Mühendislik ekonomisi final sınavı. Sınav süresince görevlilere soru sormayın. Başarılar dilerim.

Tarihli Mühendislik ekonomisi final sınavı. Sınav süresince görevlilere soru sormayın. Başarılar dilerim. 6..27 Tarhl Mühedslk ekooms fal sıavı Süre 9 dakka Sıav Saat: Sıav süresce görevllere soru sormayı. Başarılar dlerm. D: SOYD: ÖĞRENCİ NO: İMZ: Tek ödemel akümüle değer faktörü Tek ödemel gücel değer faktörü

Detaylı

TÜRKİYE ŞEKERPANCARI ÜRETİMİNDE FAKTÖR TALEP ANALİZİ ( ) (TRANSLOG MALİYET FONKSİYONU UYGULAMASI) Yaşar AKÇAY 1 Kemal ESENGÜN 2

TÜRKİYE ŞEKERPANCARI ÜRETİMİNDE FAKTÖR TALEP ANALİZİ ( ) (TRANSLOG MALİYET FONKSİYONU UYGULAMASI) Yaşar AKÇAY 1 Kemal ESENGÜN 2 l Ta rr ım ı Ekooms Kog rres 6-8 - Eylül l 2000 Tek rrdağ TÜRKİYE ŞEKERPANCARI ÜRETİMİNDE FAKTÖR TALEP ANALİZİ (980-998) (TRANLOG MALİYET FONKİYONU UYGULAMAI) Yaşar AKÇAY Kemal EENGÜN 2. GİRİŞ Türkye tarımı

Detaylı

Yüksek Mertebeden Sistemler İçin Ayrıştırma Temelli Bir Kontrol Yöntemi

Yüksek Mertebeden Sistemler İçin Ayrıştırma Temelli Bir Kontrol Yöntemi Yüksek Mertebede Sstemler İç Ayrıştırma Temell Br Kotrol Yötem Osma Çakıroğlu, Müjde Güzelkaya, İbrahm Eks 3 Kotrol ve Otomasyo Mühedslğ Bölümü Elektrk Elektrok Fakültes İstabul Tekk Üverstes,34369, Maslak,

Detaylı

Kutu Poblemlei (Tekalı Kombiasyo) c) faklı dağıtılabili! Özdeş üç kutuya pay, pay, pay dağıtımı yapılısa; pay ala kutuu diğeleiyle ola özdeşliği bozul

Kutu Poblemlei (Tekalı Kombiasyo) c) faklı dağıtılabili! Özdeş üç kutuya pay, pay, pay dağıtımı yapılısa; pay ala kutuu diğeleiyle ola özdeşliği bozul Kutu Poblemlei (Tekalı Kombiasyo) KUTU PROBLEMLERİ Bu kouyu öekle üzeide iceleyeek geellemele elde edelim Öek a) faklı ese, kutuya pay, kutuya pay ve kutuya pay olacak şekilde kaç faklı dağıtılabili? b)

Detaylı

İŞLETME ve İŞLETME İkinci Öğretim BÖLÜMLERİ 1. SINIF (Güz Dönemi) 2. SINIF (Güz Dönemi) İŞL.103 Genel Muhasebe I 3 5 SRV.211 Statistics I 3 5 İKT.

İŞLETME ve İŞLETME İkinci Öğretim BÖLÜMLERİ 1. SINIF (Güz Dönemi) 2. SINIF (Güz Dönemi) İŞL.103 Genel Muhasebe I 3 5 SRV.211 Statistics I 3 5 İKT. İŞLETME ve İŞLETME İknc Öğretm BÖLÜMLERİ n n İŞL.101 Davranış Blmler I İŞL.201 Genel İşletme İŞL.203 Introducton to Busness İŞL.103 Genel Muhasebe I SRV.211 Statstcs I İktsada Grş I İŞL.207 İŞL.209 Pazarlama

Detaylı

YX = b X +b X +b X X. YX = b X +b X X +b X. katsayıları elde edilir. İlk olarak denklem1 ve denklem2 yi ele alalım ve b

YX = b X +b X +b X X. YX = b X +b X X +b X. katsayıları elde edilir. İlk olarak denklem1 ve denklem2 yi ele alalım ve b Kadelen Bisküvi şiketinin on şehideki eklam statejisi Radyo-TV ve Gazete eklamı olaak iki şekilde geçekleşmişti. Bu şehiledeki satış, Radyo-TV ve Gazete eklam veilei izleyen tabloda veilmişti. Şehi No

Detaylı

ORTAK BAĞIMSIZ DENETİM VE MALİ MÜŞAVİRLİK LİMİTED ŞİRKETİ

ORTAK BAĞIMSIZ DENETİM VE MALİ MÜŞAVİRLİK LİMİTED ŞİRKETİ ORTAK BAĞIMSI Z DENETİ M VE MALİ MÜŞAVİ RLİK LİMİTED ŞİRKETİ 6102 SAYILI YENİ TÜRK TİCARET KANUNUNUN ANONİM VE LİMİTED ŞİRKETLERE GETİRDİKLERİ www.ortakusavr.co Sayfa 1 ÖNSÖZ Tcar hayatııza br çok yelk

Detaylı

Muhasebe ve Finansman Dergisi

Muhasebe ve Finansman Dergisi Muhasebe ve Fnansman Dergs Ocak/2012 Farklı Muhasebe Düzenlemelerne Göre Hazırlanan Mal Tablolardan Elde Edlen Fnansal Oranlar İle Şrketlern Hsse Sened Getrler Ve Pyasa Değerler Arasındak İlşk Ahmet BÜYÜKŞALVARCI

Detaylı

TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMA ÖLÇÜMLERİ VE ÖLÇÜM SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMA ÖLÇÜMLERİ VE ÖLÇÜM SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ TMMOB ELEKTİK MÜHENDİSLEİ ODASI ELEKTİK TESİSLEİNDE TOPAKLAMA ÖLÇÜMLEİ VE ÖLÇÜM SONUÇLAININ DEĞELENDİİLMESİ Not : Bu çalışma Elk.Y.Müh. Tane İİZ ve Elk.Elo.Müh. Ali Fuat AYDIN taafından Elektik Mühendislei

Detaylı

Yer ata tıyor. or. etiliy adar hızla ar aynaklı değil; Big D Rastlantının Bittiği ernet k ânsız hale aklar tarafından ür ylaşılan bilgiler de

Yer ata tıyor. or. etiliy adar hızla ar aynaklı değil; Big D Rastlantının Bittiği ernet k ânsız hale aklar tarafından ür ylaşılan bilgiler de Böç E R Y ğ B B D. ; o ğ o. ü z. ğ ç om f z üm öm c ş mâ ö ç ç ğ f v u v p ç oom çğ c ö p u mo ü z oo j, o o f,, o ğ m ğ. m ş m o öü m j o. ş uuu uc z u ü u f öc üv oo üşü üm şm ç ö z, f üz Fc o ö m çö

Detaylı

ç ö ö ç ğ ğ ç ğ ğ ö

ç ö ö ç ğ ğ ç ğ ğ ö ç ç ç ç ö ç ğ ğ ğ ğ ç ö ğ ğ ç ç ğ ğ ç ğ ö ö ç ğ ğ ç ç ö ç ö ç ğ ğ ç ö ö ç ö ö ç ğ ğ ç ğ ğ ö ğ ç ğ ö ç ğ ç ç ğ ç ç ö ö ö ç ğ ö ç ğ ç ç ğ ö ç ç ç ö öç ö ç ğ ğ ö ç ğ ç ö ç ç ğ ğ ç ğ ç ğ ö ğ ğ ğ ğ ğ ğ ö ğ

Detaylı

Ş ü ç ö Ü ç ö ö ç ç ö ç ö ç ü ü ç ü ü ç ç ç ç » Ğ Ğ ü ç ü ç ü ç ç ü ç ç ç ç ç ö ç ü ö çü ü ö «ç ü ç ö ç ü ç ç ç ü Ğ ç ü Üç ü ç Ü «ö ö ü ç ü ç ö ö ç Ö ç ç ü ö ç ö ü Ç Ğ ç ç ç ü Ğ ö ç» Ğ ç ç ö ç Ş Ç Ş Ş

Detaylı

Bir KANUN ve Bir TEOREM. Büyük Sayılar Kanunu

Bir KANUN ve Bir TEOREM. Büyük Sayılar Kanunu Br KANUN ve Br TEOREM Büyük Türkçe Sözlük kau Đg. law Doğa olaylarıı oluş edeler ortaya koya ve gelecektek olayları öcede kestrme olaağı vere bağıtı; Newto kauu, Kepler kauları. (BSTS / Gökblm Termler

Detaylı

Deney No: 2. Sıvı Seviye Kontrol Deneyi. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Dijital Kontrol Laboratuvar Deney Föyü Deneyin Amacı

Deney No: 2. Sıvı Seviye Kontrol Deneyi. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Dijital Kontrol Laboratuvar Deney Föyü Deneyin Amacı SRY ÜNİVERSİESİ Djtal ontrol Laboratuvar Deney Föyü Deney No: 2 Sıvı Sevye ontrol Deney 2.. Deneyn macı Bu deneyn amacı, doğrusal olmayan sıvı sevye sstemnn belrlenen br çalışma noktası cvarında doğrusallaştırılmış

Detaylı

Kominikayon da ve de Sinyal Đşlemede kullanılan Temel Matematiksel Fonksiyonlar:

Kominikayon da ve de Sinyal Đşlemede kullanılan Temel Matematiksel Fonksiyonlar: Kominikayon da ve de Sinyal Đşlemede kllanılan Temel Matematiksel Fonksiyonla: Unit Step fonksiyon, Implse fonksiyon: Unit Step Fonksiyon: Tanim: Unit Step fonksiyon aşağıdaki gibi iki şekilde tanımlanabili

Detaylı

Sonlu Elemanlar Yöntemini Kullanarak Asenkron Motorun Hız-Moment Karakteristiğinin Elde Edilmesi

Sonlu Elemanlar Yöntemini Kullanarak Asenkron Motorun Hız-Moment Karakteristiğinin Elde Edilmesi Fıat Ünv. Fen ve üh. Bl. De. Scence and Eng. J. of Fıat Unv. 7 (4), 699-707, 005 7 (4), 699-707, 005 Sonlu Elemanla Yöntemn Kullanaak Aenkon otoun Hız-oment Kaaktetğnn Elde Edlme A. Gökhan YETGİN ve A.

Detaylı

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 9 Sayı: 1 s. 1-7 Ocak 2007 HİDROLİK PROBLEMLERİNİN ÇÖZÜMÜNDE TAŞIMA MATRİSİ YÖNTEMİ

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 9 Sayı: 1 s. 1-7 Ocak 2007 HİDROLİK PROBLEMLERİNİN ÇÖZÜMÜNDE TAŞIMA MATRİSİ YÖNTEMİ DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ lt: 9 Sayı: s -7 Ocak 7 HİDROLİK PROBLEMLERİNİN ÇÖÜMÜNDE AŞIMA MARİSİ YÖNEMİ (MEHOD OF RANSFER MARIX O HE ANALYSIS OF HYDRAULI PROBLEMS) Rasoul DANESHFARA*,

Detaylı

Ankara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ankara Aysuhan OZANSOY

Ankara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ankara Aysuhan OZANSOY FİZ11 FİZİK Ankaa Üniesitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ankaa Aysuhan OZANSOY Bölüm-III : Doğusal (Bi boyutta) Haeket 1. Ye değiştime e Haeketin Tanımı 1.1. 1 Mekanik Nedi? 1.. Refeans çeçeesi, Konum, Ye

Detaylı

Müzeyyen Bulut Özek Accepted: July 2010. ISSN : 1308-7231 muzeyyen_bulut@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Elazig-Turkey

Müzeyyen Bulut Özek Accepted: July 2010. ISSN : 1308-7231 muzeyyen_bulut@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Elazig-Turkey ISSN:306-3 e-jonal of Ne Wold Scences Academy 200, Volme: 5, Nmbe: 3, Atcle Nmbe: A004 ENGINEERING SCIENCES Receved: Jne 2009 Müzeyyen Blt Özek Accepted: Jly 200 Z. Hakan Akpolat Sees : A Fat Unvesty ISSN

Detaylı

EGITIM AMAÇLI PNÖMATIK SERVO-KONTROL DÜZENEGIN DENEYSEL DEGERLENDIRMESI

EGITIM AMAÇLI PNÖMATIK SERVO-KONTROL DÜZENEGIN DENEYSEL DEGERLENDIRMESI 03 III. ULUSAL HIDROLIK PNÖMATIK KONGRESI VE SERGISI 411 EGITIM AMAÇLI PNÖMATIK SERVO-KONTROL DÜZENEGIN DENEYSEL DEGERLENDIRMESI Mehmet YUNT Ark YETIS Koray K. SAFAK Osma S. TÜRKAY ÖZET Pömatk sstemler

Detaylı

SİLİNDİRİK DEPOLARININ SİSMİK YALITIM YÖNTEMİYLE DEPREMDEN KORUNMASI. Gökhan YAZICI 1,.Feridun ÇILI 2

SİLİNDİRİK DEPOLARININ SİSMİK YALITIM YÖNTEMİYLE DEPREMDEN KORUNMASI. Gökhan YAZICI 1,.Feridun ÇILI 2 SİLİNDİRİK DEPOLARININ SİSMİK YALITIM YÖNTEMİYLE DEPREMDEN KORUNMASI Gökhan YAZICI 1,.Fedun ÇILI 2 Öz: Bu çalışmada, sıvı deposuna gelen yanal depem kuvvetlen azaltmak amacıyla ssmk yalıtım teknğ kullanılmıştı.

Detaylı

Bir tahmin edicinin sapması, beklenen değeriyle gerçek parametre arasındaki fark olarak tanımlanır.

Bir tahmin edicinin sapması, beklenen değeriyle gerçek parametre arasındaki fark olarak tanımlanır. 6. EN KÜÇÜK KARELER TAHMİNLERİNİN ÖZELLİKLERİ 6. TAHMİN EDİCİLERDE ARANAN ÖZELLİKLER Geellkle br tahm aa kütle parametres gerçek değere yakı olmasıı ve b gerçek parametre yakılarıda dar br aralıkta değşmes

Detaylı