Ca ++ +2HCO 3 CaCO 3(s) +CO 2 +H 2 O 2 CEV3352

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Ca ++ +2HCO 3 CaCO 3(s) +CO 2 +H 2 O 2 CEV3352"

Transkript

1 Suyun sertliği, sabunu çökeltme kapasitesinin bir ölçüsüdür. Sabun suda mevcut kalsiyum ve magnezyum iyonları tarafından çökeltilir. Diğer çok değerlikli katyonlar da sabunu çökeltebilir. Fakat bunlar genellikle başka bileşenlerle kompleks haldedirler. Çok değerlikli katyonların su sertliğine katkıları düşüktür. Pratikte toplam sertlik; kalsiyum ve magnezyum iyon konsantrasyonlarının toplamı olarak tarif edilir. Sertlik mg CaCO 3 /L olarak ifade edilir. Sularda genellikle bikarbonat ya da sülfat tuzları şeklinde bulunan kalsiyum ve magnezyum tuzlarının neden olduğu sertliğin en belirgin özelliği kalsiyum ve magnezyum iyonlarının sabunla reaksiyonu sonucu köpüğün kesilerek katılaşmasıdır. Sabunlar, yüksek moleküler ağırlıklı yağ asidi tuzları içerirler. 1 CEV3352

2 Su sertliğinin neden olduğu bir diğer problem, mineralleşmedir. Kalsiyum ve bikarbonat içeren sular ısıtıldığında çözünmeyen kalsiyum karbonat oluşur: Ca ++ +2HCO 3 CaCO 3(s) +CO 2 +H 2 O CaCO 3 sıcak su iletim sistemlerinin, suyun temasta olduğu yüzeylerini kaplayarak sıcak su hatlarında tıkanmalara neden olur ve ısı transferini engeller. 2 CEV3352

3 Toplam sertlik -yaklaşık olarak- kalsiyum ve magnezyum iyonlarının sebep olduğu sertlik toplamı olarak ifade edilmektedir. Genellikle mg CaCO 3 /L olarak ifade edilir 1 Fransız Sertlik Derecesi = 10 mg CaCO 3 /L 1 Alman Sertlik Derecesi = 17,8 mg CaCO 3 /L 1 İngiliz Sertlik Derecesi = 14,3 mg CaCO 3 /L 3 CEV3352

4 Sertlik Derecesi Sertlik derecesi meq/l mg CaCO 3 /L Yumuşak < 1.5 < 75 Orta sert Sert Çok sert >6 >300 Katyonlar Ca 2+ Mg 2+ Na + K + 4 CEV3352 Anyonlar HCO - 3 CO 3 2- OH - SO 4 2- Cl - NO - 3 Geçici Sertlik, Alkalinite Kalıcı Sertlik

5 Sertlik Gidermenin Faydaları Aşırı Sabun Tüketiminin Önlenmesi Sıcak Su SistemlerindeTabakalaşmanın Önlenmesi Dezenfeksiyona Katkı ve Su Depolarında Alg Birikiminin Azalması Organik Bileşenlerin ve TOC un Azaltılması Demir ve Mangan Giderimi Yüzeysel Sulardaki Bulanıklığın Giderilmesi Florür Giderimi 5 CEV3352

6 Giderilmemesi durumunda sertlik nedeniyle su iletim hatlarında meydana gelebilecek olumsuzluklar 6 CEV3352

7 Sulardaki sertlik esas olarak kalsiyum ve magnezyum iyonlarından ileri gelir. Karbonat, bikarbonat, kalsiyum ve magnezyum bileşenleri karbonat sertliği yada diğer deyimle geçici sertlik meydana getirirler. Geçici sertlik suyun ısıtılması ile giderilebilir. Klorür ve sülfattan kaynaklanan sertlik ise karbonat olmayan sertlik türünü oluşturur ki buna da kalıcı sertlik veya karbonat olmayan sertlik denilmektedir. Sertlik giderme için uygulanan belli başlı yöntemler şöylece sıralanabilir: - İyon değiştirme yöntemi - Kireç ile yumuşatma - Kireç-soda yöntemi ile yumuşatma 7 CEV3352

8 Kimyasal Çöktürme: Ekonomik olması dolayısı ile büyük ölçekli uygulamalarda sıkça kullanılan bir yöntem olup, sonuçta sertlik ancak mg/l değerlerine kadar düşürülebilmektedir. Bu amaçla uygulanan yöntemler şöylece sıralanabilir: Kireç-soda yöntemi Sodyum hidroksitle çöktürme Fosfatlar ile çöktürme Suyu yumuşatmak (sertliğini gidermek) için değişik işlemler (prosesler) kullanılmaktadır. Yumuşatılacak su hacmi çok fazla ise, kireç-soda yöntemi kullanılır. Bu proseste su Ca(OH) 2 ve Na 2 CO 3 ile muamele edilir. Muamele sonucu: Ca(HCO 3 ) 2 ın CaCO 3 olarak, Mg(HCO 3 ) 2 ise Mg(OH) 2 olarak çöktürülmesi mümkündür. Sadece kalsiyum bikarbonat sertliği varsa, sadece Ca(OH) 2 ile sertlik giderilebilir. Ca ++ +2HCO 3 +Ca(OH) 2 2CaCO 3 +2H 2 O 8 CEV3352

9 Toplam Sertlik = Karbonat sertliği+ Karbonat olmayan sertlik Alkalinite<Toplam Sertlik Alkalinite = Karbonat Sertliği Toplam Sertlik Alkalinite = Karbonat Olmayan Sertlik Alkalinite Toplam Sertlik Toplam Sertlik = Karbonat Sertliği 9 CEV3352

10 Kalsiyum Karbonat Eşdeğeri Ca sertliği (CaCO 3 cinsinden)= Ca +2 (mg/l) x CaCO 3 ın eq. ağ. Ca +2 un eq. ağ. Mg sertliği (CaCO 3 cinsinden) = Mg +2 (mg/l) x CaCO 3 ın eq. ağ. Mg +2 un eq. ağ. 10 CEV3352

11 Toplam Sertlik (CaCO 3 cinsinden) Toplam Sertlik Kalsiyum Magnezyum mg CaCO 3 /L = sertliği + sertliği mg CaCO 3 /L mg CaCO 3 /L Eq. Ağırlık = Atomik Ağırlık Etki Değ. Ca +2 için Eq. Ağırlık = 40,08 2 = 20 g/eq 11 CEV3352

12 SORU 1 30 mg/l kalsiyum ve 20 mg/l magnezyum içeren bir suyun toplam sertliğini CaCO 3 cinsinden hesaplayınız. Bilinenler Kalsiyum 30 mg/l Magnezyum 20 mg/l Bilinmeyenler Toplam sertlik, mg CaCO 3 /L 12 CEV3352

13 Çözüm 1: Kalsiyum Toplam Sertlik = sertliği Magnezyum + sertliği mg CaCO 3 /L mg CaCO 3 /L mg/l CaCO Toplam Sertlik = x 50 + x ,15 Toplam Sertlik = (1,5) 50 + (1,65) 50 Toplam Sertlik =75 mg/l+82.5 mg/l=157,5 mg CaCO 3 /L 13 CEV3352

14 Kimyasal Çöktürme Avantajları Demir ve mangan giderimi Katı maddelerin azaltılması Kireç-soda yöntemi kullanıldığında yüksek ph nedeniyle bakteri ve virüslerin giderimi (etkisiz hale getirilmesi) Fazla florür ün giderimi Korozyon ve kabuklaşmanın önlenmesi Dezavantajları Bütün sertliğin giderilememesi Operatör kontrolünün gerekliliği Yüksek miktarda çamur üretiminin gerçekleşmesi 14 CEV3352

15 Kireç ve Soda ile Yumuşatma Kireç ve soda ile sertlik gidermede temel reaksiyonlar aşağıda gösterilmiştir. Kireç ilavesi ile ph 10 civarına getirilir ve aşağıdaki reaksiyonlar (1, 2, 3 ve 4 nolu reaksiyonlar) gerçekleşir. Aşırı kireç uygulanmadığında sadece bu reaksiyonlar geçerlidir. Bu reaksiyonlar sadece ilgili sertlik yapıcı bileşik (örn. Ca(HCO 3 ) 2, Mg(HCO 3 ) 2, NaHCO 3 mevcut olduğunda gerçekleşir. NaHCO 3 mevcut olduğunda gerçeklesen reaksiyon sonucu oluşan Na 2 CO 3 soda olup, oluşan bu miktar gerekli soda miktardan düşülebilir. CO 2 + Ca(OH) 2 CaCO 3(s) + H 2 O (1) (rekarbonizasyon) Ca(HCO 3 ) 2 + Ca(OH) 2 2CaCO 3(s) + 2H 2 O (2) Mg(HCO 3 ) 2 + Ca(OH) 2 MgCO 3 + CaCO 3(s) + 2H 2 O (3) 2NaHCO 3 + Ca(OH) 2 CaCO 3(s) + Na 2 CO 3 + 2H 2 O (4) (Soda) 16 CEV3352

16 Asırı kireç ilavesi ile ph 11 civarına çıkartılır ve aşağıdaki reaksiyonlar gerçekleşir. Asırı kireç miktarı genel olarak 1 meq/l dozajında verilir. 3 nolu reaksiyonda oluşan MgCO 3, Mg(HCO 3 ) 2 bileşiğinin giderilmesi ile oluşur. Oluşan ve mevcut CaSO 4 kireç ile giderilemez. Sadece soda ile giderilebilir. MgCO 3 + Ca(OH) 2 Mg(OH) 2(s) + CaCO 3(s) (5) MgSO 4 + Ca(OH) 2 Mg(OH) 2(s) + CaSO 4 (6) CaSO 4 + Ca(OH) 2 reaksiyon yok (7) 17 CEV3352

17 Soda ilavesi ile aşağıdaki reaksiyonlar gerçekleşir. Soda (Na 2 CO 3 ) ilavesi ile giderilen kireç, aşırı olarak verilen kireç miktarıdır. CaSO 4 + Na 2 CO 3 CaCO 3(s) + Na 2 SO 4 (8) Ca(OH) 2 + Na 2 CO 3 CaCO 3(s) + 2NaOH (9) 18 CEV3352

18 Rekarbonizasyon Sertlik gidermek genelde ph >10 üzerinde yapılır. Bu şekilde suyu deşarj etmek, CO 3 çökeleği oluşturacağından iletim borularını tıkar ve tahrip eder. Bu olayın önlenmesi için ph ayarlaması yapılır. Kimyasal çöktürme sonrasında ph nın 8,5 civarına düşürülmesi amacı ile sisteme CO 2 verilir. Rekarbonizasyon işlemi, suya CO 2 verilerek gerçekleştirilir. Aşırı kirecin çöktürülmesi ve ph nın düşürülmesi Ca(OH) 2 + CO 2 CaCO 3 + H 2 O Çökmeyen CaCO 3 ve Mg(OH) 2 in çözündürülmesi CaCO 3 + CO 2 + H 2 O Ca(HCO 3 ) 2 Mg(OH) 2 + 2CO 2 Mg HCO 3-19 CEV3352

19 Kireç ve Soda ile Yumuşatma Prosesi 1-Tek kademeli aşırı kireç uygulaması Soda Ash 20 CEV3352

20 2-İki kademeli aşırı kireç uygulaması Soda Ash 21 CEV3352

21 NaOH ile Yumuşatma Soda (Na 2 CO 3 ) kullanımı genellikle gerekmez Avantajları Depolama kolaylığı ve stabil olması Daha az çamur oluşumu Kullanım kolaylığı Dezavantajı: Pahalı olması Küçük tesislerde kullanımı yaygın 22 CEV3352 CO 2 in giderilmesi CO 2 + 2NaOH Na 2 CO 3 + H 2 O Ca(HCO 3 ) 2 ın giderilmesi Ca(HCO 3 ) 2 + 2NaOH CaCO 3 + H 2 O Mg(HCO 3 ) 2 ın giderilmesi Mg(HCO 3 ) NaOH Mg(OH) 2 + 2Na 2 CO 3 + H 2 O MgSO 4 ın giderilmesi MgSO 4 + 2NaOH Mg(OH) 2 + Na 2 SO 4 CaSO 4 ın giderilmesi CaSO 4 + Na 2 CO 3 CaCO 3 + Na 2 SO 4

22 SORU 2: Aşağıda iyon konsantrasyonları verilmiş olan suyun yumuşatılması için aşırı kireç uygulaması yapılmadan kireç ile yumuşatılacaktır. Kullanılacak kireç miktarını meq/l olarak hesaplayınız. Ca +2 : 40 mg/l Mg +2 : 12,2 mg/l Na + : 9,2 mg/l Alkalinite : 195,2 mg /L SO4-2 : 9,6 mg/l 23 CEV3352

23 ÇÖZÜM 2: Öncelikle bu iyonların konsantrasyonları meq/l cinsinden hesaplanır. Bu hesaplar aşağıdaki tabloda gösterilmiştir İyonlar Konsantrasyon mg/l Mol Ağr. (g/mol) Etki değerliği, eq/mol Eşdeğer Ağr. g/eq Konsantrasyon meq/l Ca Mg +2 12,2 24,4 2 12,2 1 Na + 9, ,4 HCO 3-195, ,2 SO 4-2 9, ,2 Ardından katyon ve anyonları gösteren bir diyagram çizilir. 24 CEV3352

24 Sadece kireç ile yumuşatma yapılacağından ve asırı kireç ile ph yükseltilmesi yapılmayacağından sadece 1, 2, 3 ve 4 nolu reaksiyonlar geçerli olacaktır. Buna göre, Ca(HCO 3 ) 2, Mg(HCO 3 ) 2 ve NaHCO 3 miktarınca kireç [Ca(OH) 2 ] kullanılacaktır. Diyagram incelenirse bu bileşiklerin konsantrasyonları su şekilde bulunur: Ca(HCO 3 ) 2 : 2 meq/l Mg(HCO 3 ) 2 : 1 meq/l NaHCO 3 : 0,2 meg/l Dolayısıyla gerekli kireç miktarı: 2 nolu reaksiyon için : 2 meq/l 3 nolu reaksiyon için : 1 meq/l 4 nolu reaksiyon için : 0,2 meq/l Toplam kireç miktarı : 3,2 meq/l 25 CEV3352

25 SORU 3: Aşağıda özellikleri verilen su, kireç-soda yöntemiyle yumuşatılacaktır. Gerekli kireç ve soda dozajlarını meq/l olarak hesaplayınız. Ca +2 : 30 mg/l, Mg +2 : 36,6 mg/l, CO 2 : 11 mg/l Alkalinite : 122 mg /L, SO 4-2 : 120 mg/l ÇÖZÜM 3: Öncelikle bu iyonların konsantrasyonları meq/l cinsinden hesaplanır. Bu hesaplarbu hesaplar aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. İyonlar Konsantrasyon mg/l Mol Ağr. (g/mol) Etki değerliği, eq/mol Eşdeğer Ağr. g/eq Konsantrasyon meq/l Ca ,5 Mg CO HCO SO CEV3352

26 Ardından katyon ve anyonları gösteren bir diyagram çizilir. Yukarıda çizilen diyagrama göre bazı bileşiklerin konsantrasyonları aşağıda verilmiştir. Ca(HCO 3 ) 2 : 1,5 meq/l Mg(HCO 3 ) 2 : 0,5 meq/l MgSO 4 : 2,5 meq/l Dolayısıyla ilk etapta (1 den 4 e kadar olan reaksiyonlar için) gerekli kireç miktarı: 1 nolu reaksiyon için : 0,5 meq/l 2 nolu reaksiyon için : 1,5 meq/l 3 nolu reaksiyon için : 0,5 meq/l 27 CEV3352

27 Asırı kireç uygulaması için 1 meq/l kireç eklenir. 3 nolu reaksiyon neticesinde 0,5 meq/l MgCO 3 oluşmuştur. Oluşan MgCO 3 5 nolu reaksiyon ile giderilir. 2. etapta (5 den 7 e kadar olan reaksiyonlar için) gerekli kireç miktarı: 5 nolu reaksiyon için : 0,5 meq/l 6 nolu reaksiyon için : 2,5 meq/l Gerekli toplam kireç miktarı: 0,5 + 1,5 + 0,5 + 1,0 + 0,5 + 2,5 = 6,5 meq/l dir. Kireçleme sonucu oluşan CaSO 4 miktarı 6 nolu reaksiyonda meydana gelen miktar olan 2,5 meq/l dir. Suda başlangıçta CaSO 4 yoktur. Uygulanan fazla kireç dozajı da 1 meq/l olduğuna göre gerekli soda (Na 2 CO 3 ) miktarı: 8 nolu reaksiyon için : 2,5 meq/l 9 nolu reaksiyon için : 1,0 meq/l Gerekli soda miktarı : 3,5 meq/l dir. 28 CEV3352

KİREÇ VE SODA İLE SERTLİK GİDERME ÖRNEK PROBLEM SETİ

KİREÇ VE SODA İLE SERTLİK GİDERME ÖRNEK PROBLEM SETİ KİREÇ VE SODA İE SERTİK GİDERME ÖRNEK PROBEM SETİ Örneğe geçileden kireç ve soda etoduyla sertlik gidere ile ilgili teel birkaç bilgi verek gerekir. Kireç ve soda ile sertlik giderede teel reaksiyonlar

Detaylı

TOPRAK ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ

TOPRAK ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ Bölüm 4 TOPRAK ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler derste verilecektir. Be, Mg, Ca, Sr, Ba, Ra Magnezyum, kalsiyum, stronsiyum, baryum ve radyumdan

Detaylı

KALSİYUM, MAGNEZYUM VE SERTLİK TAYİNİ

KALSİYUM, MAGNEZYUM VE SERTLİK TAYİNİ KALSİYUM, MAGNEZYUM VE SERTLİK TAYİNİ Bir suyun sertliği içindeki başlıca çözünmüş kalsiyum veya magnezyum tuzlarından ileri gelip, suyun sabunu çökeltme kapasitesidir. Sabun, suda özellikle her zaman

Detaylı

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar ALKALİNİTE Bir suyun alkalinitesi, o suyun asitleri nötralize edebilme kapasitesi olarak tanımlanır. Doğal suların alkalinitesi, zayıf asitlerin tuzlarından ileri gelir. Bunların başında yer alan bikarbonatlar,

Detaylı

SERTLİK. 3 ) kaynaklanır. Pratikte toplam sertlik, Cave Mgkonsantrasyonlarının toplamı olarak tarif edilir. Birimi: mg CaCO 3 /L. 4, Cl -, NO 3, SiO

SERTLİK. 3 ) kaynaklanır. Pratikte toplam sertlik, Cave Mgkonsantrasyonlarının toplamı olarak tarif edilir. Birimi: mg CaCO 3 /L. 4, Cl -, NO 3, SiO 08.11.016 SERTLİK Suyunsabunuçökeltmekapasitesidir. Bir suyun sertliği içindeki baslıca çözünmüş Ca veya Mg tuzlarındanilerigelir. Genel olarak su icinde çözünmüş(+) degerlikli katyonlar(ca +, Mg +, Sr

Detaylı

Suyun sertliği geçici ve kalıcı sertlik olmak üzere ikiye ayrılır ve suda sertlik çözünmüş Ca +2 ve Mg +2 tuzlarından ileri gelir.

Suyun sertliği geçici ve kalıcı sertlik olmak üzere ikiye ayrılır ve suda sertlik çözünmüş Ca +2 ve Mg +2 tuzlarından ileri gelir. 1. SU ANALİZLERİ 1.1.Sularda Sertlik Tayini Suyun sağlandığı kaynaklar, yağış suyu, (kar, yağmur vb.) yüzey suyu ( göl, ırmak vb.) deniz suyu ve yer altı suyu (kaynak, kuyu vb) olmak üzere dört grupta

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 6.Endüstriyel Kirlenme Kontrolü - Nötralizasyon Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK Birçok endüstrinin atıksuyu asidik veya bazik olduğundan alıcı ortama veya kimyasal ve/veya

Detaylı

1 SUDA SERTLİK ve CO2 TAYİNİ 1.SUDA SERTLİK TAYİNİ Suyun sertliği kavramı ile kalsiyum (Ca +2 ) ve magnezyum (Mg +2 ) iyonlarının toplamı anlaşılır ve 1 litre suyun içerdiği Ca ve Mg iyonlarının kalsiyum

Detaylı

Akvaryum suyunda ph yı düşürmek ve bikarbonatları ortamdan uzaklaştırmak için filtre ortamında torf ve tampon tuzlarının kullanımı tavsiye edilir.

Akvaryum suyunda ph yı düşürmek ve bikarbonatları ortamdan uzaklaştırmak için filtre ortamında torf ve tampon tuzlarının kullanımı tavsiye edilir. ph Yetiştiricilik sistemlerinde ph ölçümleri, günlük değişimi belirleyebilmek amacıyla sabah erken ve akşamüstü saatlerinde yapılmalıdır. Balık üretim havuzlarında ph seviyesini yükseltmek için kireçleme

Detaylı

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir.

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. EVDE KİMYA SABUN Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. CH 3(CH 2) 16 COONa: Sodyum stearat (Beyaz Sabun) CH 3(CH 2) 16 COOK:

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ C- BĐLEŞĐKLER VE BĐLEŞĐK FORMÜLLERĐ (4 SAAT) 1- Bileşikler 2- Đyonik Yapılı Bileşik Formüllerinin Yazılması 3- Đyonlar ve Değerlikleri

Detaylı

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006 ASİT-BAZ VE ph MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Asitler ve bazlar günlük yaşantımızda sıkça karşılaştığımız kavramlardan biridir.insanlar, her nekadar asetil salisilik asit ve

Detaylı

CaCO3 + CO2 + H2O. ISI MgCO3 + CO2 + H2O

CaCO3 + CO2 + H2O. ISI MgCO3 + CO2 + H2O 9. SULARDA SERTLİK TAYİNİ 9.1. Sularda Sertlik Çeşitleri Geçici Sertlik (Karbonat Sertliği): Geçici sertlik, kalsiyum ve magnezyum iyonlarının suda çözünmüş olan bikarbonatlarından ileri gelir. Suyun belirli

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ Çevre Mühendisliği Bölümü Fiziksel ve Kimyasal Temel İşlemler Laboratuvarı Dersi Güncelleme: Eylül 2016

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ Çevre Mühendisliği Bölümü Fiziksel ve Kimyasal Temel İşlemler Laboratuvarı Dersi Güncelleme: Eylül 2016 İYON DEĞİŞİMİ DENEYİN AMACI: Sert bir suyun katyon değiştirici reçine kullanılarak yumuşatılması ve reçinenin iyon değiştirme kapasitesinin incelenmesi TEORİK BİLGİLER İyon değiştirme benzer elektrik yüklü

Detaylı

TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI

TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI Toprak Bilgisi Dersi Prof. Dr. Günay Erpul erpul@ankara.edu.tr Toprak Oluşumunda Kimyasal Ayrıştırma Etmenleri Ana kayanın kimyasal bileşimini değiştirmek

Detaylı

Yetiştirme Ortamlarında Besin Maddesi Durumunun Değerlendirilmesi

Yetiştirme Ortamlarında Besin Maddesi Durumunun Değerlendirilmesi Yetiştirme Ortamlarında Besin Maddesi Durumunun Değerlendirilmesi N, P, K ve Mg un 1:5 ekstraksiyon çözeltisindeki standard değerleri Çok az Az Yeterli Fazla Çok fazla Oldukça fazla N (meq/l)

Detaylı

KİMYA II DERS NOTLARI

KİMYA II DERS NOTLARI KİMYA II DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Sulu Çözeltilerin Doğası Elektrolitler Metallerde elektronların hareketiyle elektrik yükü taşınır. Saf su Suda çözünmüş Oksijen gazı Çözeltideki moleküllerin

Detaylı

Akvaryum veya küçük havuzlarda amonyağın daha az zehirli olan nitrit ve nitrata dönüştürülmesi için gerekli olan bakteri populasyonunu (nitrifikasyon

Akvaryum veya küçük havuzlarda amonyağın daha az zehirli olan nitrit ve nitrata dönüştürülmesi için gerekli olan bakteri populasyonunu (nitrifikasyon Azotlu bileşikler Ticari balık havuzlarında iyonize olmuş veya iyonize olmamış amonyağın konsantrasyonlarını azaltmak için pratik bir yöntem yoktur. Balık havuzlarında stoklama ve yemleme oranlarının azaltılması

Detaylı

BAZI TANIMLAR, BİRİMLER, SUYUN FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLERİ

BAZI TANIMLAR, BİRİMLER, SUYUN FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLERİ BAZI TANIMLAR, BİRİMLER, SUYUN FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLERİ TANIMLAR Atom: Bir elementin tüm kimyasal özelliklerini gösteren en küçük parçasıdır. Atom ağırlığı: oksijene verilen 16 değerine oranla

Detaylı

Doğal Rb elementinin atom kütlesi 85,47 g/mol dür ve atom kütleleri 84,91 g/mol olan 86 Rb ile 86,92 olan 87

Doğal Rb elementinin atom kütlesi 85,47 g/mol dür ve atom kütleleri 84,91 g/mol olan 86 Rb ile 86,92 olan 87 Doğal Rb elementinin atom kütlesi 85,47 g/mol dür ve atom kütleleri 84,91 g/mol olan 86 Rb ile 86,92 olan 87 Rb izotoplarından oluşmuştur. İzotopların doğada bulunma yüzdelerini hesaplayınız. Bir bileşik

Detaylı

KİMYA Y. MÜH. ERDİNÇ İKİZOĞLU E.Ü. MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ

KİMYA Y. MÜH. ERDİNÇ İKİZOĞLU E.Ü. MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ HAVUZ SUYU KİMYASI KİMYA Y. MÜH. ERDİNÇ İKİZOĞLU E.Ü. MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ BİYOMÜHENDİSLİK BÖLÜMÜ Ü ÖĞRETİM GÖR. Dengede Havuz Mutlu Havuzdur! SU NEDİR? SAF SU bir oksijen molekülü ve iki hidrojen molekülü

Detaylı

BİLEŞİKLER VE FORMÜLLERİ

BİLEŞİKLER VE FORMÜLLERİ BİLEŞİKLER VE FORMÜLLERİ Bileşikler : Günümüzde bilinen 117 element olmasına rağmen (92 tanesi doğada bulunur). Bu elementler farklı sayıda ve şekilde birleşerek ve etkileşerek farklı kimyasal özelliklere

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Tamer COŞKUN. Mayıs 2013. Davutpaşa - İstanbul

Yrd. Doç. Dr. Tamer COŞKUN. Mayıs 2013. Davutpaşa - İstanbul Yrd. Doç. Dr. Tamer COŞKUN Mayıs 01 Davutpaşa - İstanbul 1 İYON DEĞİŞTİRİCİ DİZAYN NOTLARI Sudaki belirli artı veya eksi yüklü iyonların sudan alınarak yerine aynı yüke sahip başka iyonların suya verilmesi,

Detaylı

MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN

MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Stokiyometri Kimyasal Hesaplamalar Kimyasal Reaksiyonların Sınıflandırılması 1. Yanma Reaksiyonları (Combustion reactions) Bir maddenin oksijenle birleşmesine yanma denir. C 2 H 6(g) + 7/2 O 2 (g) 2 CO

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2014 YILI ANALİZ LABORATUVARI FİYAT LİSTESİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2014 YILI ANALİZ LABORATUVARI FİYAT LİSTESİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2014 YILI ANALİZ LABORATUVARI FİYAT LİSTESİ A. NUMUNE ALMA/ÖRNEKLEME A.1.Emisyon Kapsamında Numune Alma/Örnekleme Uçucu Organik

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KİMYA TEKNOLOJİSİ PROSES SUYU KONTROL

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KİMYA TEKNOLOJİSİ PROSES SUYU KONTROL T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KİMYA TEKNOLOJİSİ PROSES SUYU KONTROL ANKARA 2008 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

00213 ANALİTİK KİMYA-I SINAV VE ÇALIŞMA SORULARI

00213 ANALİTİK KİMYA-I SINAV VE ÇALIŞMA SORULARI 00213 ANALİTİK KİMYA-I SINAV VE ÇALIŞMA SORULARI A) TANIMLAR, KAVRAMLAR ve TEMEL HESAPLAMALAR: 1. Aşağıdaki kavramları birer cümle ile tanımlayınız. Analitik kimya, Sistematik analiz, ph, Tesir değerliği,

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

10. Bölüm: TOPRAK REAKSİYONU (ph)

10. Bölüm: TOPRAK REAKSİYONU (ph) 10. Bölüm: TOPRAK REAKSİYONU (ph) Toprağın asitlik veya bazlık derecesinin göstergesidir Nötr veya nötral = 7.0 Asidik < 7.0 Alkali > 7.0 Bir toprağın asit veya alkali reaksiyon göstermesi toprak çözeltisindeki

Detaylı

I.BÖLÜM TEMİZLİK MADDELERİ

I.BÖLÜM TEMİZLİK MADDELERİ I.BÖLÜM TEMİZLİK MADDELERİ Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. Zeytinyağlı sabun Kükürtlü sabun Yosunlu sabun Isırgan özlü

Detaylı

Çözünürlük kuralları

Çözünürlük kuralları Çözünürlük kuralları Bütün amonyum, bileşikleri suda çok çözünürler. Alkali metal (Grup IA) bileşikleri suda çok çözünürler. Klorür (Cl ), bromür (Br ) ve iyodür (I ) bileşikleri suda çok çözünürler, ancak

Detaylı

İLK ANYONLAR , PO 4. Cl -, SO 4 , CO 3 , NO 3

İLK ANYONLAR , PO 4. Cl -, SO 4 , CO 3 , NO 3 İLK ANYONLAR Cl -, SO -, CO -, PO -, NO - İLK ANYONLAR Anyonlar negatif yüklü iyonlardır. Kalitatif analitik kimya analizlerine ilk anyonlar olarak adlandırılan Cl -, SO -, CO -, PO -, NO - analizi ile

Detaylı

Hiç düşündünüz mü buzun yoğunluğu sudan

Hiç düşündünüz mü buzun yoğunluğu sudan Makale www.madencilik-turkiye.com Necati Yıldız Maden Yük. Müh. yildizn53@gmail.com Madencilikte Suyun Önemi Hiç düşündünüz mü buzun yoğunluğu sudan daha yüksek olsaydı dünyada hayat olur muydu? Su, çoğu

Detaylı

BAZ KARIŞIMLARININ VOLUMETRİK ANALİZİ

BAZ KARIŞIMLARININ VOLUMETRİK ANALİZİ BAZ KARIŞIMLARININ VOLUMETRİK ANALİZİ NaOH-Na2CO3 Tayini Alkali ve toprak alkali metallerin hidroksitleri kuvvetli nem çekici özelliğe sahiptirler. Bu nedenle katı haldeki bu hidroksitlerin dış yüzeyleri

Detaylı

SU TEMİNİ VE KANALİZASYON

SU TEMİNİ VE KANALİZASYON SU TEMİNİ VE KANALİZASYON Erciyes Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü 1 KAPSAM SUYUN ÖNEMİ KENTSEL SU İHTİYACININ HESABI SULARIN DERLENMESİ (KAPTAJ) SULARIN İLETİLMESİ SULARIN

Detaylı

Örnek : 3- Bileşiklerin Özellikleri :

Örnek : 3- Bileşiklerin Özellikleri : Bileşikler : Günümüzde bilinen 117 element olmasına rağmen (92 tanesi doğada bulunur) bu elementler farklı sayıda ve şekilde birleşerek ve etkileşerek farklı kimyasal özelliklere sahip milyonlarca yani

Detaylı

HİDROJEOLOJİ. Su Kimyasının Önemi

HİDROJEOLOJİ. Su Kimyasının Önemi HİDROJEOLOJİ 9.Hafta Su Kimyası Prof.Dr.N.Nur ÖZYURT nozyurt@hacettepe.edu.tr Su Kimyasının Önemi Yüzey ve yeraltısuları farklı oranlarda çözünmüş ve askıda maddeler içerirler. Suyun kimyasal bileşimi

Detaylı

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları 1. Çözelti Hazırlama ve ph S.1.1. Bir atıksu arıtma tesisinde ph ayarlamak için çözeltinin her bir litresine 1 ml 0.05N lik H 2 SO ilavesi yapılması gerekmektedir.

Detaylı

TECHNICAL DATASHEET. 1.) Öncelikle önerilen Antiscalantların Hedefleri: Proses fonksiyonunun korunması Ekipmanın korunması Isı transferinin korunması

TECHNICAL DATASHEET. 1.) Öncelikle önerilen Antiscalantların Hedefleri: Proses fonksiyonunun korunması Ekipmanın korunması Isı transferinin korunması 1.) Öncelikle önerilen Antiscalantların Hedefleri: Proses fonksiyonunun korunması Ekipmanın korunması Isı transferinin korunması 2.) Değerli metal üretimin de scale(kışırlar) Kalsiyum karbonat Kalsiyum

Detaylı

Kırılma Noktası Klorlaması

Kırılma Noktası Klorlaması Kırılma Noktası Klorlaması AMAÇ Farklı oranlarda klor ile amonyağın reaksiyon vermesi sonucu oluşan kalıntı klor ölçümünün yapılması ve verilerin grafiğe aktarılarak kırılma noktasının belirlenmesi. ÖN

Detaylı

HİDROJEOLOJİ. Su Kimyası. 9.Hafta. Prof.Dr.N.Nur ÖZYURT

HİDROJEOLOJİ. Su Kimyası. 9.Hafta. Prof.Dr.N.Nur ÖZYURT HİDROJEOLOJİ 9.Hafta Su Kimyası Prof.Dr.N.Nur ÖZYURT nozyurt@hacettepe.edu.tr Su Kimyasının Önemi Yüzey ve yeraltısuları farklı oranlarda çözünmüş ve askıda maddeler içerirler. Suyun kimyasal bileşimi

Detaylı

8. BÖLÜM: MİNERAL TOPRAKLARDAKİ BİTKİ BESİN MADDELERİ

8. BÖLÜM: MİNERAL TOPRAKLARDAKİ BİTKİ BESİN MADDELERİ 8. BÖLÜM: MİNERAL TOPRAKLARDAKİ BİTKİ BESİN MADDELERİ BİTKİ GELİŞMESİNİ KONTROL EDEN ETMENLER IŞIK TOPRAK (durak yeri) ISI HAVA SU BİTKİ BESİN MADDELERİ BİTKİLER İÇİN MUTLAK GEREKLİ ELEMENTLER MUTLAK GEREKLİ

Detaylı

SU KALİTESİ VE ÇORAKLAŞMA ABDULLAH SUAT NACAR ZİR. YÜK. MÜH.

SU KALİTESİ VE ÇORAKLAŞMA ABDULLAH SUAT NACAR ZİR. YÜK. MÜH. SU KALİTESİ VE ÇORAKLAŞMA ABDULLAH SUAT NACAR ZİR. YÜK. MÜH. Su yaşamı korumak için en gerekli girdilerden biridir. Fakat ona zarar vermek çok kolaydır. Çünkü yakın akrabaları olan toprak, güneş ve rüzgar

Detaylı

Temel Su Kimyası İçme Suyu Alternatifleri Alternatiflerin Değerlendirilmesi Alternatiflerin Kıyaslanması Bursa da Çeşme Suyunun Durumu

Temel Su Kimyası İçme Suyu Alternatifleri Alternatiflerin Değerlendirilmesi Alternatiflerin Kıyaslanması Bursa da Çeşme Suyunun Durumu Temel Su Kimyası İçme Suyu Alternatifleri Alternatiflerin Değerlendirilmesi Alternatiflerin Kıyaslanması Bursa da Çeşme Suyunun Durumu TEMEL SU KİMYASI HAVA MİNERALLER TOPRAK Kalsiyum Magnezyum Sodyum

Detaylı

Şekil 2.6. Toplam karbondioksit fraksiyonlarının ph ile ilişkisi (Wetzel 1983)

Şekil 2.6. Toplam karbondioksit fraksiyonlarının ph ile ilişkisi (Wetzel 1983) - ph Sularda hidrojen iyonu derişiminin ölçüsü olan ph; bir bileşikteki hidrojen iyonu konsantrasyonunun negatif logaritması olarak tanımlanır ve matematiksel olarak ph= - log [H + ] şeklinde ifade edilir.

Detaylı

Suda çözündüğü zaman OH- iyonu veren bileşikler baz özelliktedir.

Suda çözündüğü zaman OH- iyonu veren bileşikler baz özelliktedir. Su içerisinde çözündüğünde, H+ iyonu veren bütün bileşikler asit özelliklidir. Turnusol kâğıdını maviden kırmızıya döndürür, dile dokunulduğunda ekşi tat verirler. Bünyesinde C atomu içeren asitlerin çoğu

Detaylı

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları 1. Çözelti Hazırlama ve ph S.1.1. Bir atıksu arıtma tesisinde ph ayarlamak için çözeltinin her bir litresine 1 ml 0.05N lik H 2 SO ilavesi yapılması gerekmektedir.

Detaylı

KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR?

KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR? KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR? Prof. Dr. METİN ATAMER Dr. EBRU ŞENEL ANKARA ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ SÜT TEKNOLOJİSİ BÖLÜMÜ Kaliteli süt üretimi için sağlanması gereken koşullar; Sağlıklı inek Özenli

Detaylı

Youtube:Kimyafull Gülçin Hoca Serüveni 5.ÜNİTE Tuzlar kullanim ALANLARI

Youtube:Kimyafull Gülçin Hoca Serüveni 5.ÜNİTE Tuzlar kullanim ALANLARI Serüveni 5.ÜNİTE Tuzlar kullanim ALANLARI YAYGIN KULLANILAN TUZLAR ÖZELLİKLER- KULLANIM ALANLARI Yemek tuzu arasında adı NaCI Suda çözünür. Nötral tuz SODYUM KLORÜR Dericilik Hayvan Besiciliği Suyu yumuşatma

Detaylı

6.4. Çözünürlük üzerine kompleks oluşumunun etkisi ------------ 6.5. Çözünürlük üzerine hidrolizin etkisi ---------------------------- 6.6.

6.4. Çözünürlük üzerine kompleks oluşumunun etkisi ------------ 6.5. Çözünürlük üzerine hidrolizin etkisi ---------------------------- 6.6. iii İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ ------------------------------------------------------------------- 2. TANIMLAR ------------------------------------------------------------ 2.1. Atom-gram -------------------------------------------------------

Detaylı

PIHTILAŞTIRMA - YUMAKLAŞTIRMA

PIHTILAŞTIRMA - YUMAKLAŞTIRMA PIHTILAŞTIRMA - YUMAKLAŞTIRMA Koagülasyon ve flokülasyon; flok oluşturan kimyasal bir reaktifi, çökelemeyen katılarla birleştirmek ve yavaş çökelen askıda katıları hızlı çökeltmek için su ve atıksuya bu

Detaylı

Bileşikteki atomların cinsini ve oranını belirten formüldür. Kaba formül ile bileşiğin molekül ağırlığı hesaplanamaz.

Bileşikteki atomların cinsini ve oranını belirten formüldür. Kaba formül ile bileşiğin molekül ağırlığı hesaplanamaz. BİLEŞİKLER Birden fazla elementin belirli oranlarda kimyasal yollarla bir araya gelerek, kendi özelligini kaybedip oluşturdukları yeni saf maddeye bileşik denir. Bileşikteki atomların cins ve sayısını

Detaylı

Sabun tarihi. killi çamur köpük

Sabun tarihi. killi çamur köpük H A Z ı R L A Y A N : Sabun nedir? Sabun temizlikte kullanılan maddelerden bir bölümüne verilen genel addır Kimyasal bakımdan sabun ise basitçe yağ asitlerinin sodyum yada potasyum tuzlarından meydana

Detaylı

BÖLÜM. Asitler Bazlar ve Tuzlar. Asitler ve Bazları Tanıyalım Test Asitler ve Bazları Tanıyalım Test

BÖLÜM. Asitler Bazlar ve Tuzlar. Asitler ve Bazları Tanıyalım Test Asitler ve Bazları Tanıyalım Test BÖLÜM 5 Asitler Bazlar ve Tuzlar Asitler ve Bazları Tanıyalım Test - 1... 2 Asitler ve Bazları Tanıyalım Test - 2... 2 Asitler ve Bazları Tanıyalım Test - 3... 2 Asitlerin / Bazların Tepkimeleri Test -

Detaylı

KOMPLEKSOMETRİK TİTRASYONLAR

KOMPLEKSOMETRİK TİTRASYONLAR KOMPLEKSOMETRİK TİTRASYONLAR Kompleks oluşması esasına dayanan titrasyonlardır. Mg 2+ + H2Y 2- MgY 2- + 2H + kelat kompleksi Kelatometrik titrasyonlar Mg 2+ + H2Y 2- [MgY] 2- + 2 H + KOMPLEKSOMETRİK TİTRASYONLAR

Detaylı

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ DENEY NO: 5 HAVAANDIRMA ÇEVRE MÜHENDĠSĠĞĠ BÖÜMÜ Çevre Mühendisi atmosfer şartlarında suda çözünmüş oksijen ile yakından ilgilidir. Çözünmüş oksijen (Ç.O) su içinde çözünmüş halde bulunan oksijen konsantrasyonu

Detaylı

Gravimetrik Analiz-II

Gravimetrik Analiz-II Gravimetrik Analiz-II Prof Dr. Mustafa DEMİR M.DEMİR 18-GRAVİMETRİK ANALİZ-II 1 GRAVİMETRİK ANALİZLERDE İŞLEM BASAMAKLARI 1. Çözme, 2. çöktürme, 3. özümleme, 4. süzme, 5. yıkama, 6. kurutma, 7. yakma 8.

Detaylı

BUHAR KAZANI SUYU TEMEL BİLGİLERİ. Derleyen Selim Yenisey

BUHAR KAZANI SUYU TEMEL BİLGİLERİ. Derleyen Selim Yenisey BUHAR KAZANI SUYU TEMEL BİLGİLERİ Derleyen Selim Yenisey Buhar üretimi bir çok sanayinin can damarıdır. Uzun vadede buhar üretiminde kullanılan düşük kaliteli su, buharın niteliğini etkileyeceği gibi enerji

Detaylı

Beton ile ilgili işlerde suyun değişik görevleri vardır. Karışım suyu olarak, çimento ve agrega ile birlikte karılarak beton üretimini sağlamak,

Beton ile ilgili işlerde suyun değişik görevleri vardır. Karışım suyu olarak, çimento ve agrega ile birlikte karılarak beton üretimini sağlamak, SU Beton ile ilgili işlerde suyun değişik görevleri vardır. Karışım suyu olarak, çimento ve agrega ile birlikte karılarak beton üretimini sağlamak, Kür suyu olarak, yerine yerleştirilmiş olan betonun yüzeyini

Detaylı

NEHİR SUYUNDAN İÇME SUYUNA

NEHİR SUYUNDAN İÇME SUYUNA NEHİR SUYUNDAN İÇME SUYUNA Su canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için gerekli ve vazgeçilmez olan tatsız ve kokusuz bir maddedir. Su canlı yaşamının en temel maddesidir Dünya üzerinde farklı şekillerde

Detaylı

4. GRUP KATYONLARI (TOPRAK ALKALİLERİ GRUBU)

4. GRUP KATYONLARI (TOPRAK ALKALİLERİ GRUBU) 4. GRUP KATYONLARI (TOPRAK ALKALİLERİ GRUBU) Ba +2, Ca +2, Sr +2 Bu grup katyonlarının bir grup altında toplanmalarına neden olan ortak özellikleri, amonyak (NH 4 OH) amonyum klorür (NH 4 Cl) tamponu ile

Detaylı

TEKRAR DOLAŞIMLI ÜRETİM SİSTEMLERİNDE SU KALİTESİ ve YÖNETİMİ

TEKRAR DOLAŞIMLI ÜRETİM SİSTEMLERİNDE SU KALİTESİ ve YÖNETİMİ TEKRAR DOLAŞIMLI ÜRETİM SİSTEMLERİNDE SU KALİTESİ ve YÖNETİMİ Tekrar dolaşımlı (resirkülasyonlu) su ürünleri yetiştiricilik sistemleri, günümüzde özellikle doğal su kaynaklarının tükenmeye başlamasıyla

Detaylı

İ Ç İ NDEKİ LER. Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1. Fiziksel Kimya ile İlgili Temel Kavramlar 52.

İ Ç İ NDEKİ LER. Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1. Fiziksel Kimya ile İlgili Temel Kavramlar 52. İ Ç İ NDEKİ LER Ön Söz xiii K I S I M 1 Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1 BÖLÜM 1 Giriş 3 1.1 Su 4 1.2 Atık Sular ve Su Kirliliği Kontrolü 5 1.3 Endüstriyel ve Tehlikeli Atıklar

Detaylı

Hidrojeokimya, 3/12. Hidrojeokimyasal çalışmalar Yerinde Ölçüm, Örnekleme, Analiz ve Değerlendirme aşamalarından oluşur.

Hidrojeokimya, 3/12. Hidrojeokimyasal çalışmalar Yerinde Ölçüm, Örnekleme, Analiz ve Değerlendirme aşamalarından oluşur. Hidrojeokimya, 3/12 Hidrojeokimyasal çalışmalar Yerinde Ölçüm, Örnekleme, Analiz ve Değerlendirme aşamalarından oluşur. Analiz sonuçlarının kontrolu Elektro-nötralite (EN, %) Özgül Elektriksel İletkenlik

Detaylı

Hazırlayan: İnş.Yük.Müh. Yasin Engin yasin.engin@gmail.com www.betonvecimento.com

Hazırlayan: İnş.Yük.Müh. Yasin Engin yasin.engin@gmail.com www.betonvecimento.com Enjeksiyon Şerbetinde Deniz Suyu Kullanımı: Teknik Raporu Hazırlayan: İnş.Yük.Müh. Yasin Engin yasin.engin@gmail.com www.betonvecimento.com 12/1/2014 DENİZ SUYUNUN ZEMİN GÜÇLENDİRMEDE (JET-GROUT) ÇİMENTO

Detaylı

2014 YILINDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER

2014 YILINDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER NDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER SIRA NO TARİFENİN NEV'İ KARAR NO KARAR TARİHİ SAYFA NO 1 ANADOLU YAKASI PARK VE BAHÇELER MÜDÜRLÜĞÜ 1 Ağaç Budama Bedeli 1.1 Ağaç Budama Ücreti 2 Ağaç Kesim

Detaylı

YERALTISUYU SEVİYESİNDEKİ DEĞİŞİMLER

YERALTISUYU SEVİYESİNDEKİ DEĞİŞİMLER YERALTISUYU SEVİYESİNDEKİ DEĞİŞİMLER Atmosferik basınçdaki değişmler Açık piezometrede su seviyesi atmosferik basınçtaki artış nedeniyle azalmaktadır. Akifer testlerinde, barometrik basıç hesaba katılmalıdır.

Detaylı

* GATA Çevre Sağlığ ı BD/Ankara ** GATA Askeri Hijyen BD/Ankara

* GATA Çevre Sağlığ ı BD/Ankara ** GATA Askeri Hijyen BD/Ankara TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni, 2004: 3 (7) SULARIN SERTLİK DERECELERİ VE SAĞLIK ETKİLERİ Doç. Dr. Ö. Faruk TEKBAŞ*, Doç.D r. Mahir GÜLEÇ** * GATA Çevre Sağlığ ı BD/Ankara ** GATA Askeri Hijyen BD/Ankara

Detaylı

ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ. 1 ph 14,00. 2 Elektriksel İletkenlik 14,00

ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ. 1 ph 14,00. 2 Elektriksel İletkenlik 14,00 ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ Sıra No: SULAMA SUYU ANALİZLERİ: 2014 FİYATI 1 ph 14,00 2 Elektriksel İletkenlik 14,00 3 Sodyum (Na)

Detaylı

MEMM4043 metallerin yeniden kazanımı

MEMM4043 metallerin yeniden kazanımı metallerin yeniden kazanımı Endüstriyel Atık Sulardan Metal Geri Kazanım Yöntemleri 2016-2017 güz yy. Prof. Dr. Gökhan Orhan MF212 Atıksularda Ağır Metal Konsantrasyonu Mekanik Temizleme Kimyasal Temizleme

Detaylı

BİLEŞİKLER İki ya da daha fazla maddenin belli oranda kimyasal olarak birleşmeleri sonucu oluşturdukları yeni, saf maddeye bileşik denir.

BİLEŞİKLER İki ya da daha fazla maddenin belli oranda kimyasal olarak birleşmeleri sonucu oluşturdukları yeni, saf maddeye bileşik denir. BİLEŞİKLER İki ya da daha fazla maddenin belli oranda kimyasal olarak birleşmeleri sonucu oluşturdukları yeni, saf maddeye bileşik denir. ÖZELLĠKLERĠ: 1. Yapılarında iki ya da daha fazla madde bulundururlar.

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyonkarahisar Kocatepe Üiversitesi 2007 KLERİ DERS NOTLARI. Sıvı fazdan katı taneciklerin çökelmesi için çoğu reaksiyonlar

Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyonkarahisar Kocatepe Üiversitesi 2007 KLERİ DERS NOTLARI. Sıvı fazdan katı taneciklerin çökelmesi için çoğu reaksiyonlar TOZ ÜRETİM TEKNİKLER KLERİ DERS NOTLARI YRD. DOÇ.. DR. ATİLLA EVCİN Kimyasal Çökeltme Sıvı fazdan katı taneciklerin çökelmesi için çoğu reaksiyonlar A + B AB tipi çökelme reaksiyonlarıdır. Kuvvetli atomlararası

Detaylı

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi KİMYASAL DENKLEMLER İki ya da daha fazla maddenin birbirleri ile etkileşerek kendi özelliklerini kaybedip yeni özelliklerde bir takım ürünler meydana getirmesine kimyasal olay, bunların formüllerle gösterilmesine

Detaylı

Bu tepkimelerde, iki ya da daha fazla element birleşmesi ile yeni bir bileşik oluşur. A + B AB CO2 + H2O H2CO3

Bu tepkimelerde, iki ya da daha fazla element birleşmesi ile yeni bir bileşik oluşur. A + B AB CO2 + H2O H2CO3 DENEY 2 BİLEŞİKLERİN TEPKİMELERİ İLE TANINMASI 2.1. AMAÇ Bileşiklerin verdiği tepkimelerin incelenmesi ve bileşiklerin tanınmasında kullanılması 2.2. TEORİ Kimyasal tepkime bir ya da daha fazla saf maddenin

Detaylı

Kompleks İyon Dengeleri

Kompleks İyon Dengeleri ÜNİTE 10 Çözünürlük ve Kompleks İyon Dengeleri Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Çözünürlük çarpımı sabiti kavramını öğrenecek, Çözünürlük ve Kçç arasındaki ilişkiyi kullanarak çözünürlük problemlerini

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 9.Çözünmüş İnorganik ve Organik Katıların Giderimi Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK İnorganiklerin Giderimi Çözünmüş maddelerin çapları

Detaylı

Harran Üniversitesi Kısa tarihi

Harran Üniversitesi Kısa tarihi Harran Üniversitesi Kısa tarihi 1976 : Şanlıurfa Meslek Yüksek Okulu Kuruldu 1978: Dicle Üniversitesi ne bağlı Ziraat Fakültesi, 1984: Dicle Üniversitesi ne bağlı Mühendislik Fakültesi (İnşaat Mühendisliği

Detaylı

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım.

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım. KONU: Kimyasal Tepkimeler Dersin Adı Dersin Konusu İYONİK BİLEŞİKLERİN FORMÜLLERİNİN YAZILMASI İyonik bağlı bileşiklerin formüllerini yazmak için atomların yüklerini bilmek gerekir. Bunu da daha önceki

Detaylı

AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR

AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR Amaç aşınmaya, korozyona, ısıl etkilere ve benzeri dış etkilere karşı malzemeyi korumaktır. 1-AKIMLI KAPLAMALAR: Bir tuz çözeltisine veya erimiş bir tuza batırılmış iki metal

Detaylı

EK 1 TABLO 1 ZEHİRLİLİK SEYRELME FAKTÖRÜ (ZSF) TAYİNİ

EK 1 TABLO 1 ZEHİRLİLİK SEYRELME FAKTÖRÜ (ZSF) TAYİNİ EK 1 TABLO 1 ZEHİRLİLİK SEYRELME FAKTÖRÜ (ZSF) TAYİNİ Atıksu muhtevası, balığın yüzgeçlerine yapışarak solunum epitellerinin şişmesine ve parçalanmasına neden olur ve bu şekilde balıklara zarar verir.

Detaylı

5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu)

5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu) 5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu) Mg +2 Na + K + Li + Bu gruptaki katyonların hepsini çöktürebilen ortak bir reaktif yoktur. Na, K ve Li alkali metaller grubunun üyeleridir. NH 4 da bileşikleri alkali metal

Detaylı

DENEY RAPORU. Amonyum Bakır (II) Sülfat ve Amonyum Nikel (II) Sülfat Sentezi

DENEY RAPORU. Amonyum Bakır (II) Sülfat ve Amonyum Nikel (II) Sülfat Sentezi M.Hilmi EREN 04-98 - 3636 Anorganik Kimya II Lab. 2.Deney Grubu DENEY RAPORU DENEY ADI Amonyum Bakır (II) Sülfat ve Amonyum Nikel (II) Sülfat Sentezi DENEY TAR H 27 MART 2003 Per embe AMAÇ Amonyum Sülfat

Detaylı

Sulu Çözeltiler ve Kimyasal Denge

Sulu Çözeltiler ve Kimyasal Denge Sulu Çözeltiler ve Kimyasal Denge Sulu Çözeltiler Çözelti: iki veya daha fazla maddenin meydana getirdiği homojen karışımdır. çözücü, Kütlece fazla olan (veya çözme işlemini yapan) bileşene çözücü denir.

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ E BİLEŞİKLER VE FRMÜLLERİ (4 SAAT) 1 Bileşikler 2 Bileşiklerin luşması 3 Bileşiklerin Özellikleri 4 Bileşik Çeşitleri 5 Bileşik

Detaylı

ASİTLER- BAZLAR. Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur.

ASİTLER- BAZLAR. Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur. ASİTLER- BAZLAR SUYUN OTONİZASYONU: Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur. H 2 O (S) H + (suda) + OH - (Suda) H 2 O (S) + H +

Detaylı

ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ

ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ Bölüm 3 ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler derste verilecektir. IA grubu: Li, Na, K, Rb, Cs ve Fr *Fr dışında hepsi, yumuşak yapıda ve parlak

Detaylı

Toprağın Katı ve Sıvı Fazı Arasındaki Etkileşimler

Toprağın Katı ve Sıvı Fazı Arasındaki Etkileşimler Toprağın Katı ve Sıvı Fazı Arasındaki Etkileşimler Toprakta bulunan katı (mineral ve organik madde), sıvı (toprak çözeltisi ve bileşenleri) ve gaz fazları sürekli olarak etkileşim içerisindedir. Bunlar

Detaylı

AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU

AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU Fiziksel ve Kimyasal Analizler - ph Değeri Elektrometrik AWWA 4500-H + B 21 st ed. 2005-103-105 o C de Toplam Katı Madde AWWA 2540-B 21 st ed. 2005 - İletkenlik AWWA

Detaylı

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması)

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) Gerek hayvansal yağlar gerekse bitkisel (nebati) yağlar, yağ asitlerinin gliserin (gliserol) ile oluşturdukları oldukça kompleks esterlerdir. Bu

Detaylı

Su Şartlandırma Ürünleri

Su Şartlandırma Ürünleri Su Şartlandırma Ürünleri M801 Stabilizatörlü %56 lık Hızlı Çözülen Granül Klor M802 Stabilizatörlü %90 lık Yavaş Çözülen Granül/Tablet Klor Hızlı çözülen ve siyanürik asit içeren %56 lık organik klor

Detaylı

4. SU 4.1 GİRİŞ Karışım suyu: Kür Suyu (Bakım Suyu): Yıkama Suyu:

4. SU 4.1 GİRİŞ Karışım suyu: Kür Suyu (Bakım Suyu): Yıkama Suyu: 1 4. SU 4.1 GİRİŞ Betonla ilgili işlemlerde, suyun değişik kullanım amaçları vardır. Bu amaçların her birinde, özellikle beton karışımının hazırlanmasında, kullanılacak suyun uygun kalitede olması, beton

Detaylı

- Bioanalytic; Biyokimya otoanalizörleri için test kitleri üretimi,

- Bioanalytic; Biyokimya otoanalizörleri için test kitleri üretimi, Testonic kitleri Colin Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. Tarafından üretilmektedir. Colin Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. - Colin; Tekstil yardımcı kimyasalları üretimi http://www.colin.com.tr - Vilso; Endüstriyel

Detaylı

Element ve Bileşikler

Element ve Bileşikler Element ve Bileşikler Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere element denir. Bir elementi oluşturan bütün atomların

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ Gelişen teknoloji ile beraber birçok endüstri alanında kullanılabilecek

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI: B100TSH0100004 Konu: Kaplıca Suyu Analizleri ANKARA 17.06.2004/10102. VALİLİĞİNE ( İl Sağlık Müdürlüğü) Çevre ve toplum sağlığının korunması

Detaylı

sektörün en iyileriyle hep yanınızda...

sektörün en iyileriyle hep yanınızda... sektörün en iyileriyle hep yanınızda... FİLTRASYON SİSTEMLERİ YUMUŞATMA SiSTEMLERi Yüzey borulamalı Multi Yüzey borulamalı Media Filtreler, 20 m 3 / Aktif Karbon filtreler saat ve üzeri kapasitelerde,

Detaylı

Hastanelerde Su Kullanımı. M.Ali SÜNGÜ Amerikan Hastanesi Bakım ve Onarım Müdürü alis@amerikanhastanesi.org

Hastanelerde Su Kullanımı. M.Ali SÜNGÜ Amerikan Hastanesi Bakım ve Onarım Müdürü alis@amerikanhastanesi.org Hastanelerde Su Kullanımı M.Ali SÜNGÜ Amerikan Hastanesi Bakım ve Onarım Müdürü alis@amerikanhastanesi.org Bir Çin atasözü der ki; Suyu içmeden önce, kaynağını öğren Hastanelerde infeksiyon kaynaklarını

Detaylı

ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla

ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla kendinden farklı atomlara dönüşemezler. Atomda (+) yüklü

Detaylı