Dicle Üniversitesi Týp Fakültesi acil servisine organofosfat zehirlenmeleri ile baþvuran hastalarýn demografik özellikleri

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Dicle Üniversitesi Týp Fakültesi acil servisine organofosfat zehirlenmeleri ile baþvuran hastalarýn demografik özellikleri"

Transkript

1 Týp Araþtýrmalarý Dergisi 2006: 4 (1): 5-13 ARAÞTIRMA Dicle Üniversitesi Týp Fakültesi acil servisine organofosfat zehirlenmeleri ile baþvuran hastalarýn demografik özellikleri Behçet Al 1, M. Nezir Güllü 1, Mehmet Küçüköner 2, Mustafa Aldemir 1, Cahfer Güloðlu 1 1 Dicle Üniversitesi Týp Fakültesi Acil Týp Anabilim Dalý, 2 Dicle Üniversitesi Týp Fakültesi Ýç Hastalýklarý Anabilim Dalý, Diyarbakýr Özet Amaç: Organofosfatlar (OF), sýklýkla tarým sektöründe ve hayvanlarda insektisit olarak kullanýlmaktadýr. Ýnsanlar, intihar amacýyla ya da ilaçlama sýrasýnda bu ilacýn zehirli etkisine maruz kalabilmektedirler. Bu çalýþmayý, Dicle Üniversite Týp Fakültesi Acil Servisi'ne organofosfat zehirlenmesi baþvuran hastalarýn demografik verilerini, mortalite ve morbiditeyi etkileyen faktörleri tespit etmek için planladýk. Gereç ve Yöntem: Eylül Eylül 2004 yýllarý arasýnda Dicle Üniversitesi Týp Fakültesi Acil Servise organofosfat zehirlenmeleri ile baþvuran 165 hastanýn dosyalarý geriye dönük olarak incelendi. Hastalarýn cinsi, yaþý, baþvuru tarihleri, aldýklarý ilaç çeþidi ve miktarý, yatýþ süresi, daha önce var olan hastalýklarý, sosyokültürel durumlarý, laboratuar sonuçlarý, komplikasyonlar, mortalite ve yapýlan müdahaleler araþtýrýldý. Bulgular: Çalýþmaya toplam 165 hastanýn dâhil edildi. Bunlarýn 155 (%94)'i kadýn,10 (%6)'u da erkeklerden oluþmakta idi. Yaþ ortalamasý 20.9 idi. Yüz yirmi dokuz (%78.2) vaka ilacý aldýktan sonra ilk 3 Yazýþma Adresi: Dr. Behçet Al Dicle Üniversitesi Týp Fakültesi Hastanesi Acil Týp Anabilim Dalý- Diyarbakýr Tlf: Faks: E - mail: saat, 35 (%21.2) vaka beþinci saat ve bir vaka da sekizinci saatten sonra acil servisimize baþvurmuþlardý. Baþvuru sýrasýnda 102 (%62) hastanýn þuuru bozuk idi. Yüz altmýþ (%97) hasta oral yoldan, 5 hasta da (%3) solunum veya deri yolu ile ilacý almak suretiyle zehirlenmiþlerdi. Altmýþ dört hastaya (%38.8) baþka bir saðlýk merkezinde müdahale yapýlmýþ, 101 (%61.2) hastanýn da ilk tedavileri kliniðimizde yapýlmýþtý. Hastalarýn 156 (%94.5)'sý intihar amaçlý, 9 (%5.5)'u da bilmeyerek ilacý almýþlardý. Yetmiþ dört (%45) hastanýn daha önce de ilaçlarla intihar giriþimi vardý. Yüz kýrk iki (%86) hasta þifa ile taburcu edilirken, 23 (%14) hasta da ölmüþtü. Ortalama yatýþ süresi 8.9 gün olarak tespit edildi. Seksen sekiz (%53.3) hasta kýrsal kesimden, 77 (%46.7) hasta da kent merkezlerinden gelmiþlerdi. Seksen yedi (%52.7) hasta ilkokul veya orta öðretim mezunu, 53 (%32.1)'ü lisede okuyan veya lise mezunu, 25 (%15.1) hasta da herhangi bir okula gitmemiþti. Sonuç: Baþvuru sýrasýnda derin asidozu (p<0.001), bradikardisi (p<0.001), hipotansiyonu (p <0.001) olan, yüksek doz OF (p <0.001) alan ve þuuru bozuk (p< 0.001) olan hastalarda, evli (p< 0.003) olanlarda, intihar amacý ile ilacý alanlarda (p <0.000), yirmi dört yaþýn altýndakilerde (p< 0.000), ilk tedavisi gecikmiþ olanlarda mortalite daha yüksek tespit edilmiþtir. Sosyokültürel seviyesi düþük ve tarýmla uðraþan genç yaþtaki bayanlarda, OF ile intihar eðiliminin yüksek olduðu kanaatindeyiz. Anahtar kelimeler: Organofosfat, intihar, mortalite.

2 6 Al ve ark Demographic features of patients resorted to the dicle university medicine faculty emergency service with organophosphate intoxication Objective: Organophosphates (OP) frequently are used as insecticide in the agriculture sector and for animals. The people are exposed to this drug's poisonous effects by committing suicide or when they apply to the pesticide. We planned this study to determine the factors affected the mortality and morbidity, as well as the demographic data of patients who applied to Dicle University, Medicine Faculty, and Emergency Department with OP poisoning. Methods: The data of 165 patients poisoned with OP poisonous were retrospectively investigated between September 2001 and September 2004 at Dicle University, Faculty of Medicine, and Department of Emergency. Patients' gender, age, application time, the kind and the amount of drugs they had taken, hospitalization period, and existence of earlier illness, social-cultural situation, laboratory results, complications, mortality, and interventions were evaluated. Results: One hundred and sixty-five patients were included in this study. Of patients, 155 (94%) were female, and 10 (6%) patients were male. The mean age was 20.9 years. One hundred and twenty-nine (78.2%) patients applied within 3 hours, 35 (21.2%) patients within 5 hours, and one patient within 8 hours applied to the emergency department after they had taken the drug. One hundred and two (62%) patients were unconscious during admission. One hundred and sixty (97%) patients were poisoned by taking the drugs in oral way, in 5 (%3) by inhalation or skin. The first treatment of 64 (38.8 %) patients was made when they were admitted. However, the first treatment of 101 (61.2 %) patients was applied in our emergency department. Of patients, 156 (94.5 %) had taken OP by committing suicide, and 9 (5.5 %) patients had taken it accidentally. Seventy-four (45 %) patients had committed suicide with the drugs one time again in the past. One hundred and forty- two (86 %) patients were discharged with recovery, and 23 (14 %) patients were died. Mean hospitalization period was determined as 8.9 days. Eighty- eight (% 53.3) patients had come from villages and rural regions, and 77 (46.7 %) patients had come from city-centers. Eighty-seven (52.7 %) patients have graduated from primary or secondary school, 53 (32.1 %) patients have graduated or continued to receive education at high school, and 25 (15.1 %) patients had never attended any school. Conclusion: The mortality was determined higher between the patients who had deep acidosis (p < 0.001), bradycardia (p <0.001), hypotension (p <0.001), bed conscious (p< 0.001), were married (p< 0.003), were under 24 years old, got high dose OP (p <0.001), took OP to commit suicide (p <0.001), and delayed treatment are most common factors affected mortality during admission. We consider that tendency committing suicide with organophosphate is high in young females who are busy with agriculture and have low socio cultural level. Key words: Organophosphate, suicide, mortality. Organofosfatlar (OF) Türkiye'de tarým sektöründe yaygýn olarak kullanýlmaktadýr. Bunun dýþýnda sârin, somon ve tabu gibi komponentleri ile bunlarýn taklitleri olan diisopropilflorofosfatlar kimyasal savaþ ajanlarý olarak ta kullanýlmaktadýrlar (1). Zehirlenmeler ile acil servislerine baþvuran hastalar arasýnda organofosfat intoksikasyonlarý önemli bir orana sahiptir. Dünya' da her yýl yaklaþýk kiþi OF bileþiklerinden zehirlenmektedirler (2). Bölgemizde, özellikle de genç kadýnlar arasýnda daha çok intihar amaçlý veya insanlar tarafýndan yanlýþlýkla alýnmaktadýr (4,5). Genellikle aðýzdan alýnmasýna raðmen, bazen inhalasyon veya deri yolu ile de bulaþmakta ve zehirlenme semptomlarý ortaya çýkabilmektedir. Bu ilaçlarýn toksik etkileri de santral sinir sistemi ve periferik sinirler üzerine odaklanmaktadýr. Eðer bu zehirlenmelerin organizma üzerindeki etki mekanizmalarý iyi bilinir, doðru ve zamanýnda ilk tedavi teknikleri uygulanabilirse, hastalarýn hayatta kalma þanslarý artabilmektedir. (6). Akut OF intoksikasyonun karakteristik bulgularý ve semptomlarý genellikle asetilkolin esteraz inhibisyonu ve meydana gelen kolinerjik krize baðlý olduðu düþünülmektedir. Organafosfat bileþikleri geri dönüþümsüz olarak asetilkolinesterazý inhibe ederek bu yolla asetilkolinin sinapslarda birikmesine neden olmaktadýrlar. (2). Bu bileþiklere baðlý ölüm daima asetilkolinesterazýn beyin ve diafragma üzerindeki gücünün inhibisyonundan kaynaklanmaktadýr. OF bileþikleri sempatik ve parasempatik gangliyonlarý ve çizgili kaslarý uyarýr. Bu bileþikler, muskarinik reseptörlerin olduðu, fakat kolinerjik sinirlerin olmadýðý bölgeleri direk olarak etkileyemezler. Yalnýzca yüksek dozda alýndýðýnda bu bölgeleri indirek yoldan etkilemektedirler (7,8). Bu zehirlenmelerde alýnan ilacýn derecesine göre hastalarda bulantý, kusma, halsizlik, baþ dönmesi, uyku hali, baþ aðrýsý, hipersalivasyon ve hipersekresyon gibi belirtiler görülmektedir (9). Mevcut ilaç zehirlenmeleri içinde en tehlikeli olan OF zehirlenmelerin tedavisinde çok fazla ajan henüz bulunmuyor. Tedavide en çok muskarinik kolinerjik antagonisti olan atropin ve pralidoxime (2 -PAM) ile oximes gibi asetilkolin esteraz reaktivatörleri kullanýlmaktadýr. Bu çalýþmanýn amacý, OF zehirlenmesi ile kliniðimize baþvuran hastalarýn demografik ve klinik özellikleri ile

3 Organofosfat zehirlenmeleri ile baþvuran hastalarýn demografik özellikleri 7 mortalitede etkili faktörleri deðerlendirmektir. Gereç ve Yöntem Bu çalýþma, Dicle Üniversitesi Týp Fakültesi (DÜTF) Acil Týp Polikliniðine Eylül 2001 ve Eylül 2004 yýllarý arasýnda OF zehirlenmeleri ile baþvuran 165 hastanýn dosyalarý geriye dönük incelenerek yapýldý. Çalýþmamýzda hastalarýn cinsi, yaþý, baþvuru tarihleri, aldýklarý ilaç çeþidi ve miktarý, yatýþ süresi, daha önce var olan hastalýklarý, mevsimsel daðýlým, sosyokültürel durumlarý, laboratuar sonuçlarý, geliþen komplikasyonlar, mortalite ve yapýlan müdahaleler araþtýrýldý. Hastalarýn ilk tedavileri kliniðimizde yapýldý. Az miktarda OF alanlar, ilk 24 saatte bradikardisi, hipotansiyonu, asidozu geliþmeyenler ve klinik olarak stabil olanlar hastalar önerilerle taburcu edilmiþ. Diðer hastalar stabil hale geldikten sonra ilgili kliniklere yatýrýlarak takip edilmiþlerdir. Ýstatistiksel analizler; X2 (Fisher Exact) Testi ve Pearson Korelâsyon Testi yapýldý. P<0,05 deðeri anlamlý kabul edildi. Bulgular 1. Yaþa ve cinsiyete göre daðýlým : Toplam 165 hastamýzýn 155 (%94)'i kadýnlardan, 10 (%6)'u erkeklerden oluþmakta idi. Vakalarýn 82 (%49.7)'si 18 yaþ altý, 42 (%25.2)'si yaþ arasýnda idi. Erkek kadýn (E/ K) oraný 1/16.7 idi. En küçük hasta 12 yaþ, en büyüðü de 47 yaþýnda olmak üzere, yaþ ortalamasý 20.9 idi. Her iki cinsten de en çok yaþ arasý gruptan intihar giriþiminde bulunmuþlardý. On sekiz yaþýndan sonra, yaþ büyüdükçe ilaç alma oraný düþmekte idi (Tablo 1). 2. Aylara göre daðýlým : Baþvuruda aylar arasýnda istatistiksel olarak anlamlý bir bulgu saptanmadý. Hastalar en çok Haziran ayýnda (n=30) baþvurmuþlardý. Haziran ayýný 24 hasta ile Eylül, 20 hasta ile Aralýk aylarý takip etmektedir. Mevsimlere göre de sýrayla en çok yaz (n=55), sonbahar (n=43), kýþ (n=41) ve ilkbahar aylarýnda OF zehirlenmeleri görülmüþtür (Grafik 1). 3. Baþvuru süresi ile mortalite arasýndaki iliþki : Hastalarýn %47.9 (n=79)'i ilacý aldýktan 2 saat sonra, %78.2 (n=129)'i 3 saat, %99.4 (n=164)'ü 5 saat sonra acil servisimize baþvurmuþlardýr. Bir hasta da sekizinci saatten sonra baþvurabilmiþtir. Geç baþvuru ile mortalite arasýnda anlamlý bir iliþki bulunamadý. Ölen hastalarýn %82.6 (n=19)'sý OF alýnýmýn ikinci saatinde baþvurmuþ, ölen diðer 4 (%17.4) hasta da beþinci saatte baþvurmuþtu (Tablo 2). 4. Þuur durumu ile mortalite arasýndaki iliþki: Baþvuru sýrasýnda 63 (%38.2) hastanýn þuuru açýk iken, 102 (%61.8) hastanýn þuuru kapalý veya konfüze olarak tespit edilmiþtir. Ölen hastalarýn hepinsin baþvuru sýrasýndaki þuuru kapalý veya konfüze idi. Kliniðimize, þuur kaybý ile müracaat etme ile mortalite arasýnda ista-

4 8 Al ve ark tistiksel olarak anlamlý bir korelasyon bulunmuþtur (p<0.001). Kötü þuurlu (kapalý/konfüze) hastalarda mortalite %22.5 (23/102) olarak hesaplanmýþtýr. Þuuru açýk olarak gelen hastalardan hiç birisi mortal seyretmemiþtir (Tablo 3). 5.Yapýlan ilk müdahale ile mortalite arasýndaki iliþki : Acil servisimize baþvurmadan önce 9 hastaya gastrik lavaj, 52 hastaya gastrik lavaj ve aktif kömür uygulanmýþtýr. Üç hastaya da sadece süt verilmek üzere toplam 64 (%38.8) hastaya müdahalede bulunulmuþtur. Yüz bir hasta (%61.2) hiçbir tedavi uygulanmadan getirilmiþlerdir. Birinci veya ikinci basamak saðlýk merkezinde ilk tedavisi yapýlýp ta gelen hastalarýn mortalite oraný %9.3 (6/64) iken, tedavisi yapýlmadan gelenlerde mortalite %16.8 (17/101) olarak tespit edildi. Bu oranlar, ilk müdahalenin hastanýn mortalitesini önemli derecede azatlýðýný göstermektedir (p<0.01). Hangi hastalara atropin veya 2 -PAM yapýldýðý tespit edilememiþtir (Tablo 4). 6. Cinsiyet, alýnan ilaç dozu ve mortalite arasýndaki iliþki : Toplam 48 (41 kadýn ve 7 erkek) hasta (%29) düþük doz OF alarak zehirlenmeye maruz kalmýþlardýr. Buna karþý 117 (114 kadýn +3 erkek) hastanýn (%71), yüksek dozda OF aldýklarý tespit edilmiþtir. Kadýnlar (%73.5), erkeklere (%30) oranla daha çok yüksek doz OF alma giriþiminde bulunmuþlardýr (p<0.001). Ölümcül seyreden 23 hastanýn hepsi (%100) yüksek doz ilaç alanlardandý (p<0.001). Çalýþmamýzda en çok yüksek doz OF alarak intiharda bulunan yaþ grubu %79.5 ile yaþ grubundan olanlar oluþmakta idi (Tablo 5).

5 Organofosfat zehirlenmeleri ile baþvuran hastalarýn demografik özellikleri 9 7. ilacý alma nedeni, cinsiyet ve mortalite arasýndaki iliþki : Yüz altmýþ beþ hastadan 156 (%94.5)'sý intihar amaçlý, 9 (%5.5) tanesinin de kaza ile OF aldýklarý tespit edilmiþtir. Kadýnlarda intihar amaçlý (%95.5) ilaç alma oraný, erkeklere (%25) göre daha yüksek bulunmuþtur. Ölümle sonuçlanan hastalar hepsi (%100) intihar nedeniyle OF alanlardandý (Tablo 6). 8. Tekrarlayan ilaç alýnýmý, cinsiyet ve mortalite arasýndaki iliþki : Toplam 91 (%55.2) hasta ilk defa ilaçlarla zehirlenmeye maruz kalýrken, 74 (%48.8) hasta daha önceden de ilaç alarak zehirlendikleri ortaya çýkmýþtýr. Kadýnlarda tekrarlayan intihar riski daha yüksek bulundu. Çalýþmamýza dâhil olan kadýnlarýn %46.5'i, erkeklerin ise %25'i ikinci kez ilaçlara baðlý zehirlenmiþlerdir. Daha önce bir defa intihar giriþiminde bulunanlarýn %76'sý, ikinci defa yüksek dozda ilaç alarak zehirlenmiþlerdir. Ýlk defa ilaç alanlarýn ise %67'si yüksek dozda ilaç alma giriþiminde bulunmuþlardýr. Ölen 23 hastanýn 19 (%83)'u ikinci defa ilaç alanlardan, 4 (%17)'ü de ilk defa ilaç alan hastalardandý (Tablo 7). 9. Kan basýncý, nabýz ve asidozun mortaliteye olan etkisi: Baþvuru sýrasýnda toplam 146 (%88.5) hastada sistolik kan basýncý, 90 mmhg' nýn altýnda ölçülmüþtür. Bunlardan 112 (%68) hastanýn sistolik kan basýncý 60 mmhg'nýn altýnda ölçülmüþ. Hipotansif (Sistolik kan basýncý < 60 mmhg) hastalarda mortalite oraný yüksek görülmüþtür (p< 0.001). Ölen 23 hastanýn hepsi baþvuru sýrasýnda hipotansif idi. Acil servise ilk müracaat sýrasýnda 120 (%73) hastanýn nabzý bradikardik (nabýz < 60/dak) olarak deðerlendirilmiþ. Bradikardik olan hastalardan 23 tanesi kaybedilmiþ (p<0.001). Çalýþmamýzda derin asidozun (Ph < 7.1)' da mortalitede önemli bir faktör olduðu saptanmýþtýr. Baþvuru sýrasýnda 23 (%14) hastanýn kan gazýnda Ph < 7.1, 87 (%53) hastanýn ise Ph'sý arasýnda ölçülmüþtür. Derin asidoz ile gelen hastalarda mortalite %83 (19/23) olarak tespit edildi (p < 0.001). Baþvuru sýrasýnda derin asidoz, hipotansiyon, ve bradikardi olan hastalarýn mortalite açýsýndan yüksek risk altýnda olduklarý tespit edildi (Tablo 8). Çalýþmamýzda ayrýca 99 hastada lökosit (>12 K/UL), 20'sinde UREA (>50 mg/dl), 34'ünde kreatinin (>1.5 mg/dl), 4'ünde ALT (>50 U/L) ve 38 hastada AST (> 50K/L)deðerleri yüksek bulundu. Yüksek laboratuar deðerleri ile mortalite arasýnda anlamlý bir bulgu saptanmadý. 10. Medeni hal, eðitim, yaþadýðý yer ve yaptýðý iþ duru-

6 10 Al ve ark muna göre daðýlým: Çalýþmamýzdaki vakalardan 88 (%53.3)'i evli, 77 (%46.7)'si bekâr idi. Evli olanlardan %70.5'i, bekâr olanlardan ise %71.4'ü yüksek doz OF alarak intiharda bulunmuþlardýr. Fakat evli olanlarda mortalite daha yüksek seyretmiþtir. Vakalarýmýzdan 87 (%53)'si ilkokul veya ortaokul mezunu, 53 (%32)'ü lise mezunu, 25 (%15) vaka da herhangi bir okula gitmemiþti. Seksen sekiz vaka (%53.3) kýrsal köy yerleþim yerlerinden, 77 (%46.7) vaka da deðiþik kent merkezlerinden gelmiþlerdi. Hastalarýmýzdan sadece 4 (%2.4)'ü daimi ücretli bir iþte çalýþtýðý tespit edilmiþtir (Tablo 9). 11. Yatýþ sürelerine göre daðýlým: Altý hasta 24 saat, 15 hasta 48 saat, 131 hasta 5-10 gün arasý ve 13 hasta da 10 günden fazla yatýrýlarak takip edilmiþlerdi (Grafik 2). Ortalama yatýþ süresi 8.9 gün idi. Baþvuru sýrasýnda hipotansiyonu olan 98 hasta, asidozu olan 95 hasta, bradikardisi olan 106 hasta ve yüksek doz OF alan 103 hasta 5 gün ve üzerinde hastanede yatýrýlarak tedavi edilmiþlerdir. Tartýþma Organofosfat bileþikleri tarým sektöründe yaygýn kullanýldýklarý için, bu ilacýn bileþikleri ile olan zehirlenmelerin deðiþik tiplerine rastlamak mümkündür. Zehirlenme sýklýkla tarým çalýþanlarý arasýnda görülmektedir. Bundan dolayý bu alanda çalýþan yaþ arasý kadýn ve erkekler diðer yaþ gruplarýna oranla daha sýk OF zehirlenmeleri ile karþýlaþmaktadýrlar. Direk kolinerjik sinirleri etkilemeleri ve asetilkolinesterazý geri dönüþümsüz inhibe ederek ciddi toksik etki oluþturmalarý nedeni ile tüm ilaç zehirlenmeleri arasýnda potansiyel olarak en tehlikeli gruplardandýr (8,10). Motor son plaklarýnda biriken asetilkolinin nikotinik (parasempatomimetik) etkileri iskelet kaslarýnda devamlý depolarizasyon, fasikulasyon, kas güçsüzlüðü yapar; hipertansiyon ve taþikardiye neden olur. Düz kaslarýn postgangliyonik parasempatik aktivitelerin muskarinik etkileri tüm organlarda (akciðerler, gastrointestinal kanal, göz, üriner sistem, sekretuar bezler gibi) düz kas kontraksiyonuna sebep olur. Sinus nodu ve Atrioventriküler iletiyi azaltýr, bradiaritmi ve ventriküler disritimlere neden olur. Organofosfatlara baðlý uzun süren krizler; hipoksi, iskemi ve zararlý uyarýlar sonucu orta veya ciddi derecede sinir hasarlarýna neden olurlar (11-13). Gerçek semptom ve bulgular muskarinik ve nikotinik reseptörler arasýndaki dengeye baðlýdýr ve en çok klinik bulgular da bunlara baðlý ortaya çýkmaktadýr. Çalýþmamýzda hastalarýn %72.7'sinde muskarinik, %64'ünde nikotinik, %61.8'inde santral sinir sistemi ve %30.3'ünde de karýþýk semptomlar gözlenmiþtir. Baþka

7 Organofosfat zehirlenmeleri ile baþvuran hastalarýn demografik özellikleri 11 çalýþmalarda (14-16) bu bulgular muskarinik %92, nikotinik %44, santral sinir sistemi bulgularý %40 ve kombine semptomlar %17 þeklinde belirtilmiþtir. Kara ve arkadaþlarýnýn (17) çalýþmasýnda da hastalarýn %70.8'inde muskarinik, %58.3'ünde nikotinik, %33.3'ünde santral sinir sistemi ve %20.8'inde karýþýk semptomlar bulunmuþ. Yapýlan çalýþmalarda olgularýn, cinsiyet ve mortalite oranlarý birbirinden farklý sonuçlar vermiþtir. Fakat ilacý alma þekli ve nedenleri ve hasta yaþlarýnýn genellikle birbirine benzediði ortaya çýkmýþtýr. Çalýþmamýzda erkek/kadýn oraný 1/16.7 olarak hesaplandý ve bunlarýn %67.3'ü 24 yaþýndan küçük olduðu tespit edildi. Kadýnlar arasýnda intihar amaçlý ilaç kullanýmý ve ölüm oraný erkeklere göre daha yüksek bulundu. Ölen hastalarýn tamamý, intihar amaçlý ilaç almýþtý. Bütün çalýþmalarda hastalarýn büyük bir çoðunluðunun OF'ý intihar amaçlý ve aðýzdan alarak zehirlendiði ortaya çýkmýþtýr. Çalýþmamýzdaki vakalarýn %94.5'inin ilacý intihar amaçlý aldýklarýný tespit ettik. Dokuz vaka tarým ilaçlanmasý sýrasýnda inhalasyon veya deri yolu ile bulaþ sonrasý zehirlenmiþlerdi. Karalliedde ve Senanayake'nin yaptýðý çalýþmada (18) vakalarýn %86'sýnýn erkek olduðu ve bunlarýn %91'inin 30 yaþ altýnda olduðu saptanmýþ. Bu çalýþmada da OF ile zehirlenmenin çoðu intihar kaynaklý olduðu belirtilmiþtir. Erkek kadýn oranýnýn 1/1.2 olduðu 37 vakalýk baþka bir çalýþmada (19), zehirlenmelerinin en sýk (%86.5) nedeninin intihar olduðu vurgulanmaktadýr. Zehirlenmeye maruz kalan hastalarda medeni durum oranlarý genellikle birbirlerine yakýndýr. Bizim çalýþmamýzda bu oranlar birbirine yakýn olmasýna raðmen, evli olanlarda ölüm oraný daha yüksek tespit edilmiþti. Karki ve arkadaþlarýnýn (19) çalýþmasýnda hastalarýn %62'sinin bekâr, Agarwal'ýn çalýþmasýnda (10) ise, hastalarýn %51.6'sýnýn evli, %48.4'ün de bekâr olduðu belirtilmektedir. Kara ve arkadaþlarýnýn çalýþmasýnda (17) ise, intihar nedeni ile OF alanlarýn %58.3'ünün bekâr olduklarýný belirtmiþ ve bekâr olmanýn kadýnlar arasýnda intiharýn yaygýn bir nedeni olduðunu vurgulanmýþtýr. Tüm intihar giriþimlerinde olduðu gibi, ilaçlarla olan intihar giriþimlerinde de gençler ve özellikle kadýnlar ön sýrada yer almaktadýrlar. Hepsinin de aile içi kavga, düþük sosyokültürel seviye, psikiyatrik hastalýklar, saðlýksýz kadýn erkek iliþkileri gibi ortak sebepleri vardýr. Ýspanya'da yapýlan 4 yýllýk geniþ epidemiyolojik bir çalýþmada (20), ilaçlarla intiharda erkek/kadýn oranýnýn erkek lehine (2.7/1) olduðu, hastalarýn büyük bir kýsmýnýn (%52.6) yaþ arasýnda olduðu belirtilmiþ. Bu hastalarýn %35.4'ünün aþk kavgasý, %27.8'in psikiyatrik hastalýk sonucu, %27'sinin aile içi tartýþma sonucu ilaçla intihara baþvurduklarý tespit edilmiþtir. Bölgemizin kültürel yapýsýnýn farklý olmasýndan dolayý aile içi kavga ve kadýn erkek iliþkilerinin soruþturulmasý genellikle cevapsýz kalmaktadýr. Fakat çalýþmaya katýlan hastalarýn, %48.5'inin daha önce depresyon, %2.4'ünün de somatizasyon bozukluðu tanýsý aldýklarý tespit edildi. Psikiyatrik bozukluk tanýsý almýþ hastalarýn %97.6'sý kadýnlardan oluþmakta idi. Vakalarýn %43.6'sý ve bunlarýn da %97.2'si kadýnlar olmak üzere, daha önce yine bir kez ilaçlarla intihar teþebbüsünde bulunduklarý ortaya çýkmýþtýr. Altý yüz altý vakalýk OF zehirlenmenin olduðu baþka geniþ bir çalýþmada (21), vakalarýn %75'in intihar nedenli, %21'in kaza sonucu, %2'sinin cinayet ve %5'in de belirlenemeyen nedenlere baðlý zehirlendiði ortaya çýkmýþtýr. Bu çalýþmada yaþ grubundakilerin zehirlenmeye daha çok yatkýn olduklarý vurgulanmýþtýr. Hindistan'dan Agarwal'ýn (10) toplam 190 vakalýk OF zehirlenmesi çalýþmasýnda, 128'in intihar, 30'un kaza ve 32 tanesinin de mesleki uðraþ sonucu zehirlendikleri belirtilmiþtir. Bu çalýþmadaki hastalarýn yaþlarýnýn 11 ile 60 arasýnda deðiþmekle birlikte, çoðunun yaþ grubundan olduðu ve erkek/kadýn oranýnýn da 1/2 olduðu tespit edilmiþ. Ýsrail Ulusal Toksik Kontrol Merkezi'nden Finkelstein ve arkadaþlarýnýn (22) yaptýklarý OF ile zehirlenmiþ 53 vakalýk çalýþmada, 31 hastanýn 18 yaþýndan küçük olduðu, hastalarýn yaþlarýnýn 1 ile 73 arasýnda deðiþtiði belirtilmiþ. Bu hastalarýn çoðunun yaþ arasýnda olduðu, yaþ arasýndaki hastalarýn hepsinin intihar amaçlý OF aldýklarý ortaya çýkmýþtýr. Kara ve Güloðlu'nun çalýþmasýnda (17) hastalarýn %4.5'i kaza, %95.5'in de intihar amaçlý OF aldýklarý tespit edilmiþ. Ayný çalýþmada hastalarýn %20.8'i erkek, %79.2'si kadýn olduðu ve yaþlarýnýn da 15 ile 51 arasýnda deðiþtiði, bunlarýn %54.2'sinin yaþ arasýnda olduðu ve %83.3'ün de 30 yaþ altýnda olduðu belirtilmiþtir. Organofosfatlarla olan zehirlenmelerde ölüm oranlarý diðer ilaçlarla olan zehirlenmelere nispetten daha yüksektir. Bu ilaçla olan zehirlenmelerde mortalite oranlarý %8 ile %18 arasýnda deðiþmektedir. Kasilo ve arkadaþlarýnýn (21) çalýþmasýnda bu oran %8, Theirmann ve arkadaþlarýnýn (2) çalýþmasýnda %8.3, bizim çalýþmamýzda %14, Kralliedde'nin (18) çalýþmasýnda ise mortalitenin %18 olduðu rapor edilmektedir. Moral ve arkadaþlarýnýn (23) 211 vakalýk OF zehirlenmesi çalýþmasýnda, mortaliteyi en çok etkileyen faktörlerin; hastalarýn 40 yaþýndan büyük olmasý, baþlangýç plazma asetilkolinesterazýn 400 U/L'nýn altýnda olmasý, yetersiz solunumun olmasý, hipersekresyon varlýðý, þuur bulanýklýðý ve OF'ýn aðýzdan alýnmasý olarak belirtilmektedir. Bizim çalýþmamýzda ise baþvuru sýrasýnda hastalarýn derin asidozu, bradikardisi, hipotansiyonlarýnýn olmasý, yüksek doz OF almalarý ve kapalý veya konfüze þuurlarýnýn olmasý mortaliteyi en çok etkileyen faktörler olarak saptanmýþtýr. Ýntiharda bulunmanýn önemli faktörlerinden birisi de sosyokültürel düzeyidir. Agarwal'ýn çalýþmasýnda (10) hastalarýn %71.6'sýnýn düþük, %24.2'sinin orta ve %4.2'sinin de yüksek eðitim düzeyinin olduðu belirtilmiþtir. Ayný çalýþmada vakalarýn %74.7'si kent merkezinde yaþarken, %25.3'ü de kýrsal kesimde

8 12 Al ve ark yaþadýðý belirtilmiþ. Çalýþmamýzda, vakalarýn %52.7'si ilkokul veya ortaokul mezunu, %32.1'i lise mezunu veya lisede okuyan ve %15.1'i hiç okula gitmemiþ idi. Seksen sekiz hasta köylerden, 77 hasta da kent merkezlerinden gelmiþlerdi. Kara ve arkadaþlarýnýn (17) yaptýklarý çalýþmada hastalarýn ortalama yaþlarýnýn 24 olduðu belirtilmiþ. Vakalarýn %66.7'sinin ilkokul mezunu olduðu, %58.3'ün düþük sosyoekonomik düzeyde olduðu ve hastalarýn %50'sinin kent merkezinden geldikleri saptanmýþtýr. Bazý çalýþmalar, OF zehirlenmesinde ilk saattin çok önemli olduðu, ancak OF'lar yaðda iyi eridiði için kritik zamanýn birkaç hafta alabileceðini belirtmiþler (24,25). Çalýþmamýzda 21 yaþýnda bir kadýn olgu, taburcu edildikten 22 gün sonra tekrar hipersekresyon, hipersalivasyon, nefes darlýðý, hipotansiyon klinik bulgularý ile müracaat etti. Hasta acil serviste solunum yetmezliðine girdi ve entübe edildi. Takip eden günlerde hasta yine þifa ile taburcu edildi. Bu olay OF'larýn yaðda iyi erimesinin geç bir komplikasyonu olarak ortaya çýkmýþtýr. Erken taný ve zamanýnda müdahale, OF zehirlenmelerinde hayat kurtarýcýdýr. Bu madde ile olan zehirlenmelerde semptomlar erken baþlar. Hastalar, genellikle aileleri tarafýndan fark edildikten sonra doktora götürülürler. Kara'nýn çalýþmasýnda (17) ilacý aldýktan sonra acil servise baþvuru arasýnda geçen sürenin 190 ±180 dakika olduðu belirtilmiþ. Hastalarýn %58'in 120 dakika da, %79'unun 240 dakika içinde ve 5 hastanýn da 300 dakikadan sonra acil servise geldiði saptanmýþtýr. Kara (17), hastalarýn ilk tedavilerinin birinci basamak saðlýk merkezlerinde baþlatýlmasýnýn, hastalarýn hayatta kalma þanslarýný artýracaðýný söylemektedir. Çalýþmamýzda, olgularýn %78.2'sinin ilacý aldýktan sonraki ilk 180 dakika içinde acil servise baþvurduðunu ve bu olgulardan 19 tanesinin öldüðünü tespit ettik. Otuz beþ olgu beþinci saatte baþvururken, sadece bir olgu sekizinci saatten sonra acil servisimize baþvurmuþtur. Altmýþ dört olgunun ilk tedavileri periferde baþlanmýþ ve bunlarýn %9.3'ü kayýp edilmiþtir. Yüz bir hasta, hiçbir tedavi baþlanmadan direk acil servisimize getirilmiþ ve bunlarýn da %16.8'i kayýp edilmiþtir. Bu hastalar acil servisimize erken getirilenler arasýnda olmalarýna raðmen, ilk tedavilerinin periferde baþlanýlmamasý mortalitenin yüksek olmasýna neden olmuþtur. Bazý çalýþmalarda (10,22, 26), akut OF zehirlenmelerinde EKG deðiþiklikleri olduðu, bundan dolayý EKG'de oluþan deðiþiklik miktarýnýn zehirlenme derecesi hakkýnda bir fikir verebileceði vurgulanmasýna raðmen; bazý çalýþmalarda da (27) hiç EKG deðiþikliklerin geliþmediði belirtilmiþtir. Çalýþmamýzda EKG'de en fazla ST -T deðiþiklikleri ve sinüs bradikardisi tespit edilmiþtir. Sadece bir hastada ventriküler fbrilasyon gözlenmiþ ve hasta kayýp edilmiþtir. Organofosfat zehirlenmelerinde laboratuar olarak en çok biyokimya deðiþiklikleri görülmektedir. Bir kýsým çalýþmalarda (28-31) OF zehirlenmelerinde hiperglisemi geliþtiði saptanmýþtýr. Finkelstein (22) çalýþmasýnda 53 hastanýn 5'inde ALT ve AST'de artýþ tespit etmiþ. Rivera (27), çalýþmasýnda 14 hastanýn 10'unda lökositoz, 5'inde hiperglisemi ve 4 hasta da hipokalemi tespit etmiþ. Kara'nýn (17) çalýþmasýnda da 21 hastada glikoz, 14 hastada CK, 9'unda ALT, 8'inde AST, 7'sinde LDH ve 5 hastada klor yüksekliði görülmüþ. Çalýþmamýzda 99 hastada lökosit, 20'sinde BUN, 34'ünde kreatinin, 4'ünde ALT ve 38 hastada AST deðerleri yüksek bulundu. Ayrýca 112 hastanýn nabzý bradikardik, 120'sinin kan basýncý 60 mmhg'nýn altýnda ve 23 hastanýn kan gazýnda Ph < 7.1 ölçüldü. Organofosfatlarla olan zehirlenmelerde klinik semptomlar çoðunlukla benzerdir. Bizim çalýþmamýzda en çok görülen semptom ve bulgular sýrayla bulantý - kusma, þuur bulanýklýðý, hipotansiyon, bradikardi, uykuya meyil, baþ dönmesi, hipersekresyondur. Agarwal'ýn (22) çalýþmasýnda kusma, bulantý, miyozis, sekresyon artýþý; Rivera'nýn (27) çalýþmasýnda bulantý, bronþial sekresyon artýþý; Kara'nýn (17) çalýþmasýnda kusma, þuur bulanýklýðý, taþikardi en çok görülen semptomlardýr. Sonuç olarak, düþük sosyokültürel seviye, daha önce tanýsý konulmuþ bir psikiyatrik hastalýðýn olmasý ve genç yaþta olmak OF alýnmasýný kolaylaþtýran faktörlerdir. Baþvuru sýrasýnda derin asidoz, bradikardi ve hipotansiyonun olmasý; þuurun kapalý veya konfüze olmasý, yüksek doz OF alýnmasý, ilk tedavinin gecikmiþ olmasý durumunda hastanýn mortalite açýsýnda yüksek risk altýnda olduðunu göstermektedir. Kaynaklar 1. Kai Tuovinen. Organophosphate-induced convulsions and prevention of neuropathological damages Toxicology. 196: 31-39, Thiermann H, Szinicz L, EyerF, et al. Modern strategies in therapy of organophosphate poisoning. Toxicology Letter. 107: , Sýr A, Özkan M, Altýndag A, et al. Diyarbakýr'da özkýyým ve özkýyým giriþimleri: Adli kayýtlarýn incelenmesi. Türk Psikiyatri Dergisi 10: 50-57, Göksu, S, Yýldýrým, C, Koçoðlu, H, Tutak, A. ve Ü. Öner, "Characteristics of Acute Adult Poisoning in Gaziantep, Turkey," J Toxicol Clin Toxicol, 40: ; Laurence, D. R, and Bennett, P. N. Cholinergic and antimuscarinic drugs. In ''Clinical Pharmacology'' 7th ed. Churchill Livingstone, Singapore , Olson, K. R, and Becker, C. E. Poisoning. In ''Current Emergency Diagnosis and Treatment,'' 3rd ed. (M. T. Ho andc. E. Saunders, Eds.) Appleton and Lange, Connecticut , Dökmeci Ý. Tarým ilaçlarý ile akut zehirlenmeler. ''Toksikoloji: Akut Zehirlenmelerde Taný ve Tedavi'' 2. Baský, Nobel Týp Kitapevleri, Ýstanbul Haddad L. MThe carbamate, organochlorine and botanical insecticides; insect repellents. In ''Clinical

9 Organofosfat zehirlenmeleri ile baþvuran hastalarýn demografik özellikleri 13 Management of Poisoning and Drug Overdose'' (L. M. Haddad and J. M. Winchester, Eds.). Saunders, Philadelphia , London L, Nell V, Thompson, et al.. Effects of longterm organophosphate exposures on neurological symptoms, vibration sense and tremor among South African farm workers. Scand. J. Work Environ. Health 24: 18-29, Agarwal S. B. A clinical, biochemical, neurobehavioral, and sociopsychological study of patients admitted to hospital as a result of 190 patients admitted to hospital as a result of acute organophosphorus poisoning. Environ. Res. 62: 63-70, Lallement G, Delamanche I, Pernot-Marino I, et al. Neuroprotective activity of glutamate receptor antagonists against soman-induced hippocampal damage: quantification with an 3 site ligand. Brain Res. 618: , Kadar T, Shapira S, G. Cohen, et al. Sarin-induced neuropathology in rats. Hum. Exp. Toxicol. 14: , Dell'Anna M.E, Geloso C, Draisci G, et al. Transient changes in Fos and GFAP immunoreactivity precede neuronal loss in the rat hippocampus following neonatal anoxia. Exp. Neurol. 131: , He F. Neurotoxic effects of insecticides-current and future research: A review. Neurotoxicology 21: , Morgan D. ''Recognition and Management of Pesticide Poisonings.'' U.S. Govt. Printing Office Whorton M. D, and Obrinsky D. L. Persistence of symptoms after mild to moderate acute organophosphate poisoning among 19 farm feld workers. J. Toxicol. Environ. Health 11: , Kara Ý H, Guloglu C, Karabulut A, Orak M. Sociodemographic, clinical, and laboratory features of cases of organic phosphorus intoxication who attended the Emergency Department in the Southeast Anatolian Region of Turkey. Environ Res. 88: 82-88, Karalliedde L, and Senanayake N. Acute organophosphorusinsecticide poisoning in Sri Lanka. Forensic Sci.Int. 36: , Karki P, Hansdak S. G, Bhandari S, et ala clinicoepidemiological study of organophosphorus poisoning at a rural-based teaching hospital in eastern Nepal. Trop. Doct. 31: 32-34, Hutchinson G, Daisley, H, Simmons V, and Gordon, A. NSuicide by poisoning. West. Indian Med. J. 40: 69-73, Kasilo O. J, Hobane T, and Nhachi C. F. Organophosphate poisoning in urban Zimbabwe. J. Appl. Toxicol. 11: , Finkelstein Y, Kushnir A, Raikhlin-Eisenkraft B, and Taitelman U. Antidotal therapy of severe acute organophosphate poisoning: A multihospital study. Neurotoxicol. Teratol. 11: , Moral A. R, Aþkar F. Z, Çevik A, Ulukaya S, et al. Organik Fosfor Ýntoksikasyonlarýýn Klinik Deðerlendirilmesi: 211 Vakanýn Analizi. Türk Anesteziyoloji ve Reanimasyon Cemiyeti Mecmuasý. 21: , Hu H, and Speizer F. E. Environmental and occupational hazards. In ''Harrison's Principles of Internal Medicine'' 14th ed. (A. S. Fauci, E. Braunwald, K. J. Isselbacher, et al. Eds.), Mc Graw Hill, New York; , Wagner S. L. ''Clinical Toxicology of Agricultural Chemicals,''. Noyes Data Corp. NJ , Çevik A, Moral A. R, Demirað K, and Hilmi A. Akut organik fosfor intoksikasyonlarýnda EKG deðiþiklikleri. Türk Anesteziyoloji ve Reanimasyon Cemiyeti Mecmuasn. 23: , Rivera J. A, and Rivera M. Organophosphate poisoning. Bol. Assoc. Med. P. R. 82: , Ben-Ami H, Ben-Haim S. A, Edoute Y, et al. Direct effects of phosphamidon on isolated working rat heart electrical and mechanical function. Toxicol. Appl. Pharmacol. 110: , Sancho E, Ferrando M. D, and Andreu E. Sublethal effects of organophosphorus insecticide on the European eel, Anguilla anguilla. Ecotoxicol. Environ. Saf. 36: 57-65, Bardin P. G, VanEedan S. F, Moolman J. A, et al. Organic phosphorus and carbamate poisoning. Arch. Intern. Med. 154: , Peduto V. A, D'uva R, and Piga M. Carbamate and organic phosphorus poisoning. Minerva Anestesiol. 62: 33-54, 1996.

ARAÞTIRMA RESEARCH ARTICLE Acil Servisine Baþvuran Zehirlenme Olgularýnýn Deðerlendirilmesi Dr. Gürkan Genç, Dr. Avni Saraç, Dr. Ülker Ertan Dr. Sami Ulus Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Hastanesi, ANKARA

Detaylı

Organofosfat zehirlenmelerinin sosyodemografik özellikleri ve pralidoksim verilme zamanı ile mortalite arasındaki ilişki

Organofosfat zehirlenmelerinin sosyodemografik özellikleri ve pralidoksim verilme zamanı ile mortalite arasındaki ilişki Dicle Tıp Dergisi / S. K. Kucur et al. Doppler sonography for endometrial pathologies 2; (): 9- Dicle Medical Journal doi:.798/diclemedj.92.2.. ÖZGÜN ARAŞTIRMA / ORIGINAL ARTICLE Organofosfat zehirlenmelerinin

Detaylı

Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Dergisi 2003; 46: 103-113 Orijinal Makale Eskiþehir bölgesinde çocukluk çaðý zehirlenmelerinin retrospektif deðerlendirilmesi Yýldýz Akbay-Öntürk 1, Birsen Uçar 2 Osmangazi

Detaylı

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi,

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, 5 Prof. Dr. Semih KESKÝL Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, yaþlýlarýn acil hastalýklarý diye bir durum yoktur. Bizimde burada söz konusu edeceðimiz yaþlýlar arasýndaki acil týbbi durumlardýr.

Detaylı

Acil Servise Başvuran Pestisit Zehirlenmelerinin Değerlendirilmesi

Acil Servise Başvuran Pestisit Zehirlenmelerinin Değerlendirilmesi Araştırma Makalesi doi: 10.4170/JAEM.2009.50570 Acil Servise Başvuran Pestisit Zehirlenmelerinin Değerlendirilmesi Assessment of the Pesticide Poisoning Admitted to Emergency Medicine Önder Tomruk 1, Serdal

Detaylı

ARAÞTIRMA RESEARCH ARTICLE Ýntoksikasyon Vakalarýnýn Dr. Ahmet Uyanýkoðlu 1, Dr. Emel Zeybek 1, Dr. Ýlker Cordan 1, Dr. Suzan Avcý 2, Dr. Tufan Tükek 1, 1 Vakýf Gureba Eðitim Hastanesi 2. Ýç Hastalýklarý

Detaylı

Yoğun bakım ünitesinde akut zehirlenme tanılı olguların geriye dönük analizi

Yoğun bakım ünitesinde akut zehirlenme tanılı olguların geriye dönük analizi Araştırma makalesi Yoğun bakım ünitesinde akut zehirlenme tanılı olguların geriye dönük analizi The retrospective analysis of acute intoxication cases in the intensive care unit 1 2 Nuray Altay, Ahmet

Detaylı

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon ARAÞTIRMA Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon Gülten Karadeniz 1, Serdar Tarhan 2, Emre Yanýkkerem 3, Özden Dedeli 3, Erkan Kahraman 4 1 Yrd.Doç.Dr., 3

Detaylı

Doðu Anadolu ve Güneydoðu Anadolu bölgelerinde haþlanma ve alev yanýklarýnýn epidemiyolojik özellikleri

Doðu Anadolu ve Güneydoðu Anadolu bölgelerinde haþlanma ve alev yanýklarýnýn epidemiyolojik özellikleri Týp Araþtýrmalarý Dergisi 2005: 3 (1): 14-21 ARAÞTIRMA Doðu Anadolu ve Güneydoðu Anadolu bölgelerinde haþlanma ve alev yanýklarýnýn epidemiyolojik özellikleri Behçet Al 1, M. Nezir Güllü 1, Hanefi Okur

Detaylı

Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Servisine Başvuran Zehirlenme Olgularının Analizi

Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Servisine Başvuran Zehirlenme Olgularının Analizi Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Servisine Başvuran Zehirlenme Olgularının Analizi Turgut DENİZ 1, Hayati KANDİŞ 2, Meral SAYGUN 3, Ünase BÜYÜKKOÇAK 4, Hüseyin ÜLGER 1, Ali KARAKUŞ 2 1 Kırıkkale

Detaylı

Cukurova Medical Journal

Cukurova Medical Journal Cukurova Medical Journal Araştırma Makalesi / Research Article 2008 2012 Yılları Arasında Adli Toksikoloji Laboratuvarına Gelen Olguların Değerlendirilmesi Evaluation of Cases Consulted to Forensic Toxicology

Detaylı

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi 1 Özet Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi Mehmet Ali MALAS, Osman SULAK, Bahadýr ÜNGÖR, Esra ÇETÝN, Soner ALBAY Süleyman Demirel

Detaylı

Retrospective Evaluation of Emergency Service Patients with Poisoning: a 20 Month Study

Retrospective Evaluation of Emergency Service Patients with Poisoning: a 20 Month Study 146 THE JOURNAL OF ACADEMIC EMERGENCY MEDICINE Original Article Özgün Araştırma Retrospective Evaluation of Emergency Service Patients with Poisoning: a 20 Month Study ile Acil Servise Gelen Hastaların

Detaylı

ARAÞTIRMA RESEARCH ARTICLE Çukurova Bölgesi'ndeki Çocukluk Çaðý Zehirlenme Olgularýnýn Deðerlendirilmesi Doç. Dr. Hayri Levent Yýlmaz 1, Dr. Turan Derme 2, Doç. Dr. Dinçer Yýldýzdaþ 3, Prof. Dr. Emre Alhan

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

TEMÝZLÝK ÝÞÝNDE ÇALIÞAN KÝÞÝLERÝN TEMÝZLÝK VE SAÐLIK DAVRANIÞLARININ DEÐERLENDÝRÝLMESÝ

TEMÝZLÝK ÝÞÝNDE ÇALIÞAN KÝÞÝLERÝN TEMÝZLÝK VE SAÐLIK DAVRANIÞLARININ DEÐERLENDÝRÝLMESÝ ARAÞTIRMALAR (Research Reports) TEMÝZLÝK ÝÞÝNDE ÇALIÞAN KÝÞÝLERÝN TEMÝZLÝK VE SAÐLIK DAVRANIÞLARININ DEÐERLENDÝRÝLMESÝ The evaluation of hygiene and health attitudes of cleaning workers Elçin Balcý 1,

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Hastanesi nde Yatan Hastalarýn Hasta Haklarý Konusundaki Bilgi Düzeyi

Erciyes Üniversitesi Hastanesi nde Yatan Hastalarýn Hasta Haklarý Konusundaki Bilgi Düzeyi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Erciyes Üniversitesi Hastanesi nde Yatan Hastalarýn Hasta Haklarý Konusundaki Bilgi Düzeyi The level of knowledge of inpatiens at Erciyes University hospital on the patient

Detaylı

Pestisit Zehirlenmeleri

Pestisit Zehirlenmeleri Araştırma/Research Article Pestisit Zehirlenmeleri Neva Sataloğlu*, Berna Aydın, Ahmet Turla Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp AD., Samsun * Neva Sataloğlu, Ondokuz Mayıs Üniv. Tıp Fak.

Detaylı

Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý

Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý Týp Araþtýrmalarý Dergisi 23: 1 (3): 15-2 ARAÞTIRMA Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý Remzi Kutaniþ, Ömer A. Özer, Buket T. Eryonucu Yüzüncü

Detaylı

Aile Hekimliðinde Genogram

Aile Hekimliðinde Genogram Aile Hekimliðinde Genogram Prof. Dr. Ýsmail Hamdi KARA, Düzce Üniversitesi Týp Fakültesi Aile Hekimliði AD, Düzce Aile Hekimliði Dersleri - 02.06.2010 15:30 1 I. Tanýmlar Hastalarý yalnýz bir birey olarak

Detaylı

GATA Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi'ne 2002-2004 yýllarý arasýnda viral hepatit nedenli yatýþlarýn sýklýðý ve daðýlýmý

GATA Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi'ne 2002-2004 yýllarý arasýnda viral hepatit nedenli yatýþlarýn sýklýðý ve daðýlýmý Gülhane Týp Dergisi 2006; 48: 125-131 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2006 ARAÞTIRMA GATA Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi'ne 2002-2004 yýllarý arasýnda viral hepatit nedenli yatýþlarýn sýklýðý ve Türker Türker

Detaylı

11 KLÝNÝK ARAÞTIRMA Deri Kanserleri: 10 Yýllýk Deðerlendirme Skin Cancers: Retrospective Analysis of 10 Years Yrd.Doç.Dr.Arif TÜRKMEN Dr.Ömer BERBEROÐLU Doç.Dr.Mehmet BEKERECÝOÐLU Prof.Dr.Mehmet MUTAF

Detaylı

Özgün Araştırma / Original Article. Özet. Abstract. DOI: 10.4274/haseki.1766

Özgün Araştırma / Original Article. Özet. Abstract. DOI: 10.4274/haseki.1766 Özgün Araştırma / Original Article DOI: 10.4274/haseki.1766 Yeni Açılan Yoğun Bakım Ünitemize Gelen Suisid ve İntoksikasyon Vakalarının Değerlendirilmesi Evaluation of Suicide and Intoxication Cases Admitted

Detaylı

Dr. Sevim Buzlu*, Nihal Bostancý**, Derya Özbaþ***, Sevil Yýlmaz****

Dr. Sevim Buzlu*, Nihal Bostancý**, Derya Özbaþ***, Sevil Yýlmaz**** Ýstanbul'da Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Kadýnlarýn Genel Saðlýk Anketine Göre Ruhsal Durumlarýnýn Deðerlendirilmesi Assessment of the Psychological Status of Women Who Applied to a Primary Care Unit in

Detaylı

Mardin ili ilköðretim okullarýnda 6-15 yaþ grubu öðrencilerde kilo fazlalýðý ve obezite prevalansý

Mardin ili ilköðretim okullarýnda 6-15 yaþ grubu öðrencilerde kilo fazlalýðý ve obezite prevalansý Týp Araþtýrmalarý Dergisi 2007: 5 (1): 31-35 ARAÞTIRMA Mardin ili ilköðretim okullarýnda 6-15 yaþ grubu öðrencilerde kilo fazlalýðý ve obezite prevalansý Uz. Dr. Ayfer Gözü Dicle Üniversitesi Týp Fakültesi,

Detaylı

Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerin Aldýklarý Saðlýk Hizmetlerinden Memnuniyetlerinin Deðerlendirilmesi

Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerin Aldýklarý Saðlýk Hizmetlerinden Memnuniyetlerinin Deðerlendirilmesi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerin Aldýklarý Saðlýk Hizmetlerinden Memnuniyetlerinin Deðerlendirilmesi Evaluation of Teacher Satisfaction on Delivery of Health

Detaylı

Mart 2010 Otel Piyasasý Antalya Ýstanbul Gayrimenkul Deðerleme ve Danýþmanlýk A.Þ. Büyükdere Cad. Kervan Geçmez Sok. No:5 K:2 Mecidiyeköy Ýstanbul - Türkiye Tel: +90.212.273.15.16 Faks: +90.212.355.07.28

Detaylı

Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma

Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma ARAÞTIRMA Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma Hüseyin Güleç 1, Ayhan Yavuz 2, Murat Topbaþ 3, Ýsmail

Detaylı

Siirt Verem Savaþ Dispanserinde tüberküloz tanýsýnda hatalý radyolojik yaklaþýmlar

Siirt Verem Savaþ Dispanserinde tüberküloz tanýsýnda hatalý radyolojik yaklaþýmlar Týp Araþtýrmalarý Dergisi 3; 1(2): 5-9 ARAÞTIRMA Siirt Verem Savaþ Dispanserinde tüberküloz tanýsýnda hatalý radyolojik yaklaþýmlar Fahrettin Talay 1, Sedat Altýn 2, Levent Karasulu 2 1 Eyüp Verem Savaþ

Detaylı

Yoğun Bakıma Kabul Edilen Zehirlenme Olgularının Analizi

Yoğun Bakıma Kabul Edilen Zehirlenme Olgularının Analizi doi:10.5222/iksst.2015.063 Araştırma Yoğun Bakıma Kabul Edilen Zehirlenme Olgularının Analizi Analysis of the Poisoning Cases Admitted into Intensive Care Unit Aykut Urfalıoğlu*, Necla Dilmen**, Sait Fatih

Detaylı

Özgeçmiş: Özellik yok Alışkanlıklar: Alkol, sigara, madde kullanımı yok

Özgeçmiş: Özellik yok Alışkanlıklar: Alkol, sigara, madde kullanımı yok Dr. Neşe ÇOLAK ORAY 21 yaşında 55 kg bayan hasta 3 saat önce 80 adet Parasetamol 500mg tablet Bulantı dışında ek yakınması yok Suicidal düşünce Özgeçmiş: Özellik yok Alışkanlıklar: Alkol, sigara, madde

Detaylı

Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Dergisi 2003; 46: 267-271 Orijinal Makale Yenidoðan sarýlýklarýnda fototerapi sonrasý "Rebound" Hiperbilirübinemi Erdal Taþkýn 1, Mehmet Kýlýç 1, A. Denizmen Aygün 2 Fýrat

Detaylı

Kafkas Üniversitesi öðrencilerinde tüberküloz bilinç ve bilgi düzeyi

Kafkas Üniversitesi öðrencilerinde tüberküloz bilinç ve bilgi düzeyi Týp Araþtýrmalarý Dergisi 2007: 5 (1): 21-26 ARAÞTIRMA Kafkas Üniversitesi öðrencilerinde tüberküloz bilinç ve bilgi düzeyi A. Çetin Tanrýkulu 1, Yýlmaz Palanci 2 1 Kafkas Üniversitesi Týp Fakültesi Göðüs

Detaylı

0 KLÝNÝK ARAÞTIRMA Romatolojik Sorunu Olan Hastalarda Yaþam Kalitesi ve Bazý Semptomlarla Ýliþkisi Quality Of Life Patients With Rheumatologic Problems And Its Correlates With Some Symptoms Arþ.Gör. Seda

Detaylı

Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý

Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý Prevalence of Obesity Among Teachers Employed Within City Town of Kayseri Provinence Mualla Aykut Professor

Detaylı

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz!

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! Asýlsýz iddia neden ortaya atýldý? Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! 19 Haziran 2004 tarihinde, Ovacýk Altýn Madeni ile hiçbir ilgisi olmayan Arsenik iddialarý ortaya atýlarak madenimiz

Detaylı

KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI

KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI UZMANLIK

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Týp Fakültesi Hastanesi Kadýn Hastalýklarý ve Doðum Kliniðine Baþvuran Gebelerde Gestasyonel Diyabet Sýklýðý

Erciyes Üniversitesi Týp Fakültesi Hastanesi Kadýn Hastalýklarý ve Doðum Kliniðine Baþvuran Gebelerde Gestasyonel Diyabet Sýklýðý ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Erciyes Üniversitesi Týp Fakültesi Hastanesi Kadýn Hastalýklarý ve Doðum Kliniðine Baþvuran Gebelerde Gestasyonel Diyabet Sýklýðý Prevalence of Gestational Diabetes among

Detaylı

2006 cilt 15 sayý 10 179

2006 cilt 15 sayý 10 179 Ankara'da Bir Lisenin 9 ve 10. Sýnýf Öðrencilerinin Kiþisel Hijyen Konusunda Davranýþlarýnýn Belirlenmesi Determination of the Behaviours of Ninth and Tenth Grade High School Students About Personal Hygiene

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Öðrencilerinde Sigara Ýçme Durumunun 1985 2005 Yýllarý Arasýndaki Deðiþimi

Erciyes Üniversitesi Öðrencilerinde Sigara Ýçme Durumunun 1985 2005 Yýllarý Arasýndaki Deðiþimi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Erciyes Üniversitesi Öðrencilerinde Sigara Ýçme Durumunun 1985 2005 Yýllarý Arasýndaki Deðiþimi Change of Smoking Prevalence among Erciyes University Students between 1985

Detaylı

Subklinik Hipotiroidili Hastalarda Tiroid Replasman Tedavisinin Anksiyete ve Depresyon Düzeylerine Etkisi

Subklinik Hipotiroidili Hastalarda Tiroid Replasman Tedavisinin Anksiyete ve Depresyon Düzeylerine Etkisi ARAÞTIRMA Subklinik Hipotiroidili Hastalarda Tiroid Replasman Tedavisinin Anksiyete ve Depresyon Düzeylerine Etkisi Yalçýn M. Yarpuz 1, Ümit Aydoðan 2, Oktay Sarý 1, Aydoðan Aydoðdu 3, Gökhan Üçkaya 4,

Detaylı

Gıda zehirlenmesine bağlı rapor düzenlenen adli olguların değerlendirilmesi

Gıda zehirlenmesine bağlı rapor düzenlenen adli olguların değerlendirilmesi Dicle Tıp Dergisi / 2014; 41 (1): 113-117 Dicle Medical Journal doi: 10.5798/diclemedj.0921.2014.01.0383 ÖZGÜN ARAŞTIRMA / ORIGINAL ARTICLE Gıda zehirlenmesine bağlı rapor düzenlenen adli olguların değerlendirilmesi

Detaylı

Bir üniversite hastanesi acil servisine başvuran zehirlenme olgularının değerlendirilmesi

Bir üniversite hastanesi acil servisine başvuran zehirlenme olgularının değerlendirilmesi Dicle Tıp Dergisi / E. Sönmez ve ark. Zehirlenme olguları 2012; 39 (1): 21-26 Dicle Medical Journal doi: 10.5798/diclemedj.0921.2012.01.0088 ÖZGÜN ARAŞTIRMA / ORIGINAL ARTICLE Bir üniversite hastanesi

Detaylı

0.2-200m3/saat AISI 304-316

0.2-200m3/saat AISI 304-316 RD Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip hava kilidleri her türlü proseste çalýþacak rotor ve gövde seçeneklerine sahiptir.aisi304-aisi316baþtaolmaküzerekimya,maden,gýda...gibi

Detaylı

Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi

Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi Dr. Sema Ýlhan Akalýn* Dr. Can Cimili**, Dr. Esma Kuzhan*** Giriþ: Depresyon birinci basamakta en yaygýn görülen ruh saðlýðý sorunudur, çok azýnýn ikinci

Detaylı

Bir Anadolu Þehrinde Psikiyatri Kliniðine Baþvuran Hastalarýn Hastalýk Açýklama ve Çare Arama Davranýþlarý

Bir Anadolu Þehrinde Psikiyatri Kliniðine Baþvuran Hastalarýn Hastalýk Açýklama ve Çare Arama Davranýþlarý ARAÞTIRMA Bir Anadolu Þehrinde Psikiyatri Kliniðine Baþvuran Hastalarýn Hastalýk Açýklama ve Çare Arama Davranýþlarý Patients' Who Admitted to Psychiatry Clinic in a Anatolian City Explanation Models for

Detaylı

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI Yarýþmanýn Amacý 1. ÝTHÝB 1.ÝTHÝB Teknik Tekstiller Proje Yarýþmasý, Ýstanbul Tekstil ve Hammaddeleri Ýhracatçýlarý Birliði'nin Türkiye Ýhracatçýlar Meclisi'nin katkýlarýyla Türkiye'de teknik tekstil sektörünün

Detaylı

Çocukluk çağı zehirlenme olgularının demografik özelliklerinin değerlendirilmesi

Çocukluk çağı zehirlenme olgularının demografik özelliklerinin değerlendirilmesi İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hast. Dergisi 14; 4(1):25- doi:.5222/buchd.14.25 Klinik Araştırma Çocukluk çağı zehirlenme olgularının demografik özelliklerinin değerlendirilmesi Evaluation of demographic characteristics

Detaylı

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Sağlık Akademisyenleri Dergisi 2014; 1(2):141-145 ISSN: 2148-7472 ARAŞTIRMA / RESEARCH ARTICLE Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Assessıng Nurses Level of Knowledge

Detaylı

Abdülkerim YILMAZ *, F. Mutlu KUKUL GÜVEN **, İlhan KORKMAZ ***, Salih KARABULUT ****

Abdülkerim YILMAZ *, F. Mutlu KUKUL GÜVEN **, İlhan KORKMAZ ***, Salih KARABULUT **** Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Serviste Akut Zehirlenmelerin Retrospektif Analizi Retrospective Analysis of Acute Poisonings in the Emergency Department Abdülkerim YILMAZ *, F. Mutlu KUKUL

Detaylı

KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE GÖRE ÝNCELENMESÝ *

KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE GÖRE ÝNCELENMESÝ * Abant Ýzzet Baysal Üniversitesi Eðitim Fakültesi Dergisi Cilt: 8, Sayý: 1, Yýl: 8, Haziran 2008 KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE

Detaylı

Türkiye de Mezuniyet Öncesi ve/veya Sonrasý Psikiyatri Eðitimi ve Hizmeti Veren Kurumlarýn Özellikleri

Türkiye de Mezuniyet Öncesi ve/veya Sonrasý Psikiyatri Eðitimi ve Hizmeti Veren Kurumlarýn Özellikleri Türkiye de Mezuniyet Öncesi ve/veya Sonrasý Psikiyatri Eðitimi ve Hizmeti Veren Kurumlarýn Özellikleri Orhan DOÐAN* ÖZET Bu çalýþmada mezuniyet öncesi ve/veya sonrasý psikiyatri eðitimi ve hizmeti veren

Detaylı

ARAÞTIRMA RESEARCH ARTICLE 282 Hodgkin Hastalýðý Olgusunun Baþlangýçtaki Klinik ve Laboratuvar Bulgularýnýn Deðerlendirilmesi Dr. Serdar Þahinoðlu 1, Doç. Dr. Mustafa N. Yenerel 2, Dr. Serkan Güvenç 1,

Detaylı

Dr. Ünal Ayrancý*, Dr. Nedime Köþgeroðlu**, Dr. Çýnar Yenilmez***, Fatma Aksoy****

Dr. Ünal Ayrancý*, Dr. Nedime Köþgeroðlu**, Dr. Çýnar Yenilmez***, Fatma Aksoy**** Eskiþehir'de Yaþlýlarýn Sosyoekonomik Özellikleri ve Saðlýk Durumlarý Socio-economical Characteristics and Health Status of Elderly People in Eski ehir Dr. Ünal Ayrancý*, Dr. Nedime Köþgeroðlu**, Dr. Çýnar

Detaylı

[Evaluation of preschool period toxicity cases] Okul öncesi dönem zehirlenme olgularının değerlendirilmesi

[Evaluation of preschool period toxicity cases] Okul öncesi dönem zehirlenme olgularının değerlendirilmesi Journal of Forensic Medicine, 2003; 17(2): 22-7. Adli Tıp Dergisi, 2003; 17(2): 22-7. Original Article / Orijinal Makale [Evaluation of preschool period toxicity cases] Okul öncesi dönem zehirlenme olgularının

Detaylı

Organofosfat ve Karbamat Zehirlenmeleri

Organofosfat ve Karbamat Zehirlenmeleri Derleme Organofosfat ve Karbamat Zehirlenmeleri Organophosphate and Carbamate Toxicity Ayhan Sarıtaş 1, Zeynep Çakır 1, Şahin Aslan 1 1 Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Acil Tıp Anabilim Dalı, Erzurum

Detaylı

Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi

Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi ARAÞTIRMA 1 Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi Fahriye Oflaz, Huriye Varol GATA Hemþirelik Yüksek Okulu 06010 Etlik-Ankara Özet Amaç: Bu çalýþmanýn amacý

Detaylı

ÝÞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI 2010 YILI GENEL SONUÇLARI

ÝÞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI 2010 YILI GENEL SONUÇLARI ÝÞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI 2010 YILI GENEL SONUÇLARI Ankete Cevap Veren MESS Üyesi Ýþyeri Sayýsý 154 Toplam Çalýþan Sayýsý Erkek Çalýþan Sayýsý Kadýn Çalýþan Sayýsý Mavi Yakalý Çalýþan Sayýsý Beyaz

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

Kayseri Ýl Merkezinde Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Diyabetik Hastalarda Metabolik Kontrol Durumu ve Eþlik Eden Faktörler

Kayseri Ýl Merkezinde Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Diyabetik Hastalarda Metabolik Kontrol Durumu ve Eþlik Eden Faktörler ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri Ýl Merkezinde Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Diyabetik Hastalarda Metabolik Kontrol Durumu ve Eþlik Eden Faktörler Metabolic Regulation and Related Factors in Diabetic

Detaylı

Kadýnlarýn Pap smear yaptýrma durumlarý ile bunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi

Kadýnlarýn Pap smear yaptýrma durumlarý ile bunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi Gülhane Týp Dergisi 2006; 48: 25-29 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2006 ARAÞTIRMA Kadýnlarýn Pap smear yaptýrma durumlarý ile bunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi Aygül Akyüz (*), Gülten Güvenç (*), Tülay

Detaylı

Dt. Erdal ÖZCAN * Yrd. Doç. Dr. Sinan EVCÝL* Dt.Hacer TURGUT** Doç. Dr. Mehmet YILDIZ **

Dt. Erdal ÖZCAN * Yrd. Doç. Dr. Sinan EVCÝL* Dt.Hacer TURGUT** Doç. Dr. Mehmet YILDIZ ** ATATÜRK ÜNÝVERSÝTESÝ DÝÞ HEKÝMLÝÐÝ FAKÜLTESÝNE BAÞVURAN HASTALARDA KLÝNÝÐE BAÞVURMA NEDENÝ ÝLE EÐÝTÝM DURUMU, YERLEÞÝM YERÝ ÝLE DÝÞ FIRÇALAMA ALIÞKANLIÐI ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝNÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ Dt. Erdal

Detaylı

MedYa KÝt / 26 Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetimi konusunda Türkiye nin ilk dergisi HR DergÝ Human Resources Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetim Dergisi olarak amacýmýz, kurulduðumuz günden bu yana deðiþmedi: Türkiye'de

Detaylı

Bir y ll k dönemde acil servise baflvuran akut zehirlenme olgular n n retrospektif analizi

Bir y ll k dönemde acil servise baflvuran akut zehirlenme olgular n n retrospektif analizi Bir y ll k dönemde acil servise baflvuran akut zehirlenme olgular n n retrospektif analizi Araflt rmalar / Researches Ö. Ya an 1, B. Akan 2, D. Erdem 2, D. Albayrak 2, B. Bilal 1, N. Gö üfl 3 1 Asis. Dr.,

Detaylı

Ýntihar Giriþimlerinin Ýncelenmesi: Risk Faktörleri ve Takip

Ýntihar Giriþimlerinin Ýncelenmesi: Risk Faktörleri ve Takip ARAÞTIRMA Ýntihar Giriþimlerinin Ýncelenmesi: Risk Faktörleri ve Takip Analyzing Suicide Attempts: Risk Factors and Follow Up Ali Emre Þevik 1, Halil Özcan 2, Emin Uysal 3 1 Uz.Dr., Medicar Hastanesi,

Detaylı

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe]. ofsport Sciences 2004 1 15 (3J 125-136 TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN ış TATMiN SEViYELERi Ünal KARlı, Settar KOÇAK Ortadoğu Teknik

Detaylı

Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði

Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði Birsen CEYHUN*, Ömer OÐUZTÜRK**, Ayþe Gülsen CEYHUN*** ÖZET Alkol ve diðer maddelerin kötü kullanýmý ülkemizde yaygýn bir sosyal sorun haline

Detaylı

Diyabetik hastalarda retinopati sýklýðý ve risk faktörleri

Diyabetik hastalarda retinopati sýklýðý ve risk faktörleri Gülhane Týp Dergisi 2005; 47: 164-174 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2005 ARAÞTIRMA Diyabetik hastalarda retinopati sýklýðý ve risk faktörleri Ahmet Taþ (*), M.Zeki Bayraktar (**), Üzeyir rdem (**), Güngör

Detaylı

TARIM ZEHİRLERİ. Yrd. Doç. Dr. Cem ERTAN İzmir Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalı

TARIM ZEHİRLERİ. Yrd. Doç. Dr. Cem ERTAN İzmir Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalı TARIM ZEHİRLERİ Yrd. Doç. Dr. Cem ERTAN İzmir Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalı Pestisidler Tarım ürünlerini ve insan sağlığını tehdit eden etkenlere karşı kullanılan kimyasallardır İnsektisidler Böcek

Detaylı

Genelevde Çalýþan Kadýnlarýn ve Ev Kadýnlarýnýn Cinsel Yolla Bulaþan Hastalýklar Konusundaki Bilgi Düzeylerinin Anksiyete ile Ýliþkisi

Genelevde Çalýþan Kadýnlarýn ve Ev Kadýnlarýnýn Cinsel Yolla Bulaþan Hastalýklar Konusundaki Bilgi Düzeylerinin Anksiyete ile Ýliþkisi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Reports) Genelevde Çalýþan Kadýnlarýn ve Ev Kadýnlarýnýn Cinsel Yolla Bulaþan Hastalýklar Konusundaki Bilgi Düzeylerinin Anksiyete ile Ýliþkisi The Relation Between Anxiety

Detaylı

Kayseri il merkezinde çalýþan hekimlerin hasta haklarý konusundaki bilgi düzeyleri

Kayseri il merkezinde çalýþan hekimlerin hasta haklarý konusundaki bilgi düzeyleri ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri il merkezinde çalýþan hekimlerin hasta haklarý konusundaki bilgi düzeyleri Knowledge levels of physicians working in Kayseri on patient rights Ali Özer, Dr., MD.

Detaylı

Araþtýrma Hazýrlayan: Ebru Kocamanlar Araþtýrma Uzman Yardýmcýsý Gýda Ürünlerinde Ambalajýn Satýn Alma Davranýþýna Etkisi Dünya Ambalaj Örgütü nün açýklamalarýna göre dünyada ambalaj kullanýmýnýn %30 unu

Detaylı

Ýleri evre küçük hücreli dýþý akciðer kanserinde sað kalýmý etkileyen faktörlerin analizi

Ýleri evre küçük hücreli dýþý akciðer kanserinde sað kalýmý etkileyen faktörlerin analizi Týp Araþtýrmalarý Dergisi 2006: 4 (3): 19-23 ARAÞTIRMA Ýleri evre küçük hücreli dýþý akciðer kanserinde sað kalýmý etkileyen faktörlerin analizi Taha Tahir Bekci, Nuray Bayrak Erdal Saðlýk Bakanlýðý Süreyyapaþa

Detaylı

Yaþlý hastanýn deðerlendirilmesi aþamasýnda bazý

Yaþlý hastanýn deðerlendirilmesi aþamasýnda bazý 4 Prof. Dr. Yeþim GÖKÇE-KUTSAL Yýllar bizi bulduklarý gibi býrakmýyorlar Owen Meredith Yaþlý hastanýn deðerlendirilmesi aþamasýnda bazý temel özellikler klinisyen hekimlerce mutlaka önüne alýnmalýdýr.ýleri

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ

1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ 1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ Burhanettin Kaya 1, Mine Kaya 2 1 Doç.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, 2 Uz.Dr., Ankara Halk Saðlýðý Müdürlüðü,

Detaylı

Yaygýn Anksiyete Bozukluðu Tanýlý Bireylere Verilen Psikoeðitimin Tedavideki Etkinliðinin Ýncelenmesi

Yaygýn Anksiyete Bozukluðu Tanýlý Bireylere Verilen Psikoeðitimin Tedavideki Etkinliðinin Ýncelenmesi ARAÞTIRMA Yaygýn Anksiyete Bozukluðu Tanýlý Bireylere Verilen Psikoeðitimin Tedavideki Etkinliðinin Ýncelenmesi The Efficacy of Psychoeducation as an Adjuvant Therapy in Generalized Anxiety Disorder Havva

Detaylı

Ýnfektif endokardit: retrospektif olarak 27 hastanýn deðerlendirilmesi

Ýnfektif endokardit: retrospektif olarak 27 hastanýn deðerlendirilmesi Týp Araþtýrmalarý Dergisi 2007: 5 (3): 91-99 ARAÞTIRMA Ýnfektif endokardit: retrospektif olarak 27 hastanýn deðerlendirilmesi Tuðrul Ýnanç 1, Mehmet Güngör Kaya 1, Esma Gündüz Kaya 2, Ali Doðan 1, Ýdris

Detaylı

Çocuklarda karýn aðrýsý nedenlerinin deðerlendirilmesi

Çocuklarda karýn aðrýsý nedenlerinin deðerlendirilmesi Gülhane Týp Dergisi 2005; 47: 199-203 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2005 ARAÞTIRMA Çocuklarda karýn aðrýsý nedenlerinin deðerlendirilmesi M.Ayþin Taþar (*) Özet Bu çalýþmanýn amacý, karýn aðrýsý þikâyeti

Detaylı

Dr. Emel Ege**, Msc. Sermin Timur***, Msc. Handan Zincir**** yeterince hizmet götürülemeyen kesimdir

Dr. Emel Ege**, Msc. Sermin Timur***, Msc. Handan Zincir**** yeterince hizmet götürülemeyen kesimdir Ebelik Son Sýnýf Öðrencilerinin Aile Planlamasý Eðitimi Etkinliðinin Deðerlendirilmesi* The Evaluation of the Educational Activitres of Pregraduate Midwifery Students on Family Planning Methods Dr. Emel

Detaylı

Mart 2010 Proje Hakkýnda NBÞ sektörünün ana girdisi olan mýsýrýn hasadý, hammadde kalitesi açýsýndan yetiþtirilmesi kadar önemli bir süreçtir. Hasat sýrasýnda gerçekleþtirilen yanlýþ uygulamalar sonucunda

Detaylı

BASIN DUYURUSU (25.08.2002) 2002 Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) Yerleþtirme Sonuçlarý

BASIN DUYURUSU (25.08.2002) 2002 Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) Yerleþtirme Sonuçlarý BASIN DUYURUSU (25.08.2002) 2002 Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) Yerleþtirme Sonuçlarý 16 Haziran ve 23 Haziran 2002 tarihlerinde yapýlan Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) ve Yabancý Dil Sýnavý (YDS) sonuçlarýna aðýrlýklý

Detaylı

Hemþirelerin Genel Ruhsal Durumlarýnýn Ýncelenmesi

Hemþirelerin Genel Ruhsal Durumlarýnýn Ýncelenmesi Hemþirelerin Genel Ruhsal Durumlarýnýn Ýncelenmesi The Analysis of the General Psychological Conditions of Nurses Dr. Serpil Yýlmaz*, Rabia Hacýhasanoðlu**, Zeynep Çiçek** Öz Hemþirelik, insanlarla iliþkiye

Detaylı

Madde Kullanýmý Nedeni Ýle Yatarak Tedavi Görenlerde Ýntihar Giriþimi Öyküsü

Madde Kullanýmý Nedeni Ýle Yatarak Tedavi Görenlerde Ýntihar Giriþimi Öyküsü Madde Kullanýmý Nedeni Ýle Yatarak Tedavi Görenlerde Ýntihar Giriþimi Öyküsü Cüneyt EVREN*, Bilge EVREN**, Kültegin ÖGEL***, Duran ÇAKMAK*** ÖZET Literatürdeki çalýþmalar, baðýmlýlarýn genel popülasyona

Detaylı

Matematik ve Türkçe Örnek Soru Çözümleri Matematik Testi Örnek Soru Çözümleri 1 Aþaðýdaki saatlerden hangisinin akrep ve yelkovaný bir dar açý oluþturur? ) ) ) ) 11 12 1 11 12 1 11 12 1 10 2 10 2 10 2

Detaylı

Huzurevinde Yaþayan Bireylerde Depresyon Düzeyi, Ölüm Kaygýsý ve Günlük Yaþam Ýþlevlerinin Belirlenmesi

Huzurevinde Yaþayan Bireylerde Depresyon Düzeyi, Ölüm Kaygýsý ve Günlük Yaþam Ýþlevlerinin Belirlenmesi ARAÞTIRMA Huzurevinde Yaþayan Bireylerde Depresyon Düzeyi, Ölüm Kaygýsý ve Günlük Yaþam Ýþlevlerinin Belirlenmesi Depression, Death Anxiety and Daily Life Functioning in the Elderly Living in Nursing Home

Detaylı

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn 4. SINIF COÞMAYA SORULARI 1. BÖLÜM 3. DÝKKAT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn toplamý kaçtýr? A) 83 B) 78 C) 91 D) 87

Detaylı

HEMODİALİZ HASTALARINA VERİLEN DİYET VE SIVI EĞİTİMİNİN BAZI PARAMETRELERE ETKİSİ

HEMODİALİZ HASTALARINA VERİLEN DİYET VE SIVI EĞİTİMİNİN BAZI PARAMETRELERE ETKİSİ HEMODİALİZ HASTALARINA VERİLEN DİYET VE SIVI EĞİTİMİNİN BAZI PARAMETRELERE ETKİSİ SELDA ARSLAN 1,FİGEN BEKAR TUNÇALP 2 1 Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü; 2 Selçuk Üniversitesi

Detaylı

ÝÞ GÜVENLÝÐÝ KONUSUNDA BÝLGÝ-TUTUM VE DAVRANIÞLARININ DEÐERLENDÝRÝLMESÝ *

ÝÞ GÜVENLÝÐÝ KONUSUNDA BÝLGÝ-TUTUM VE DAVRANIÞLARININ DEÐERLENDÝRÝLMESÝ * Dr. Elçin BALCI Uzm., Erciyes Üniv. Týp Fak. Halk Saðlýðý AD. Dr. Ýskender GÜN Yrd. Doç., Erciyes Üniv. Týp Fak. Halk Saðlýðý AD. Dr. Alper KAYA Kayseri H.M. Güldüoðlu Saðlýk Ocaðý Baþ Tbb. KTO-Ýþçi Saðlýðý

Detaylı

Depresyon Tanýsý Almýþ Hastalarda Ölüm Kaygýsýnýn Araþtýrýlmasý

Depresyon Tanýsý Almýþ Hastalarda Ölüm Kaygýsýnýn Araþtýrýlmasý ARAÞTIRMA Depresyon Tanýsý Almýþ Hastalarda Ölüm Kaygýsýnýn Araþtýrýlmasý Investigation of Death Anxiety Among Depressive Patients Nilgün Öngider 1, Suna Özýþýk Eyüpoðlu 2 1 Psk.Dr., P.S. Yaþam Özel Aile

Detaylı

Büyüme, İstihdam, Vasıflar ve Kadın İşgücü

Büyüme, İstihdam, Vasıflar ve Kadın İşgücü Türkiye Cumhuriyeti Devlet Planlama Teşkilatı ve Dünya Bankası Refah ve Sosyal Politika Analitik Çalışma Programı Çalışma Raporu Sayı: 6 Büyüme, İstihdam, Vasıflar ve Kadın İşgücü Erol Taymaz Ekonomi Bölümü

Detaylı

makale (7). Kiþinin saðlýðý ile yaptýðý iþ arasýnda birbirini etkileyen dinamik

makale (7). Kiþinin saðlýðý ile yaptýðý iþ arasýnda birbirini etkileyen dinamik BÝR TEKSTÝL FABRÝKASI ÇALIÞANLARINDA RUHSAL BELÝRTÝLERÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ Ayþe Berrin YÜCEL*, Zeynel SÜTOLUK **, Ferdi TANIR ***, Muhsin AKBABA **** Çalýþma hayatýnda stres ve sebep olduðu saðlýk problemleri

Detaylı

Dr. Selma Çetinkaya*, Dr. Seher Arslan**, Dr. Naim Nur ***, Dr. Ömer Faruk Demir**, Dr. Levent Özdemir****, Dr. Haldun Sümer*****

Dr. Selma Çetinkaya*, Dr. Seher Arslan**, Dr. Naim Nur ***, Dr. Ömer Faruk Demir**, Dr. Levent Özdemir****, Dr. Haldun Sümer***** Sývas Ýl Merkezi nde Sosyoekonomik Düzeyi Farklý Üç ÝlköðretimOkulu Öðrencilerinde Kiþisel Hijyen Alýþkanlýklarý Personal Hygiene Behaviors of The Students Attending in Primary Schools, in Sývas Dr. Selma

Detaylı

Kemoterapi alan hastalarýn sosyodemografik ve tanýsal özellikleri

Kemoterapi alan hastalarýn sosyodemografik ve tanýsal özellikleri ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kemoterapi alan hastalarýn sosyodemografik ve tanýsal özellikleri Sociodemographic and diagnostic characteristics of patients treated with chemotheraphy Gamze Gököz Doðu,

Detaylı

29 Fizik Tedavi Alan Hastalarýn Yaþam Kalitesinin Deðerlendirilmesi Assessment For Quality Of Life Of Patients Receiving Physical Therapy 1 Yrd.Doç. Dr.Birsen ALTAY 2 Yrd.Doç. Dr. H.Demet GÖNENER 1 Hemþ.

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ Danışman Doç. Dr. Tufan BAL YÜKSEK LİSANS TEZİ TARIM EKONOMİSİ ANABİLİM DALI ISPARTA - 2016 2016 [] TEZ

Detaylı

Yataklý Tedavi Hizmeti Sunan Psikiyatri Kliniklerinde Ektanýlar

Yataklý Tedavi Hizmeti Sunan Psikiyatri Kliniklerinde Ektanýlar ARAÞTIRMA Yataklý Tedavi Hizmeti Sunan Psikiyatri Kliniklerinde Ektanýlar Common Medical Problems in Inpatient Psychiatric Care Clinics Çaðatay Karþýdað 1, Umut Mert Aksoy 1, Gökþen Yüksel 1, Nihat Alpay

Detaylı

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım 1961 yılında Malatya da doğdum. İlk-orta ve lise öğrenimimi Malatya da tamamladım.1978 yılında girdiğim Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni 1984 yılında bitirdim. 1984-1987 yılları arasında Çanakkale ve

Detaylı

Giriþ Yaþlanma kaçýnýlmaz sosyal, biyolojik, bir yaþam sürecidir. Altmýþ beþ yaþ üzeri kiþiler geriatrik yaþ grubu olarak tanýmlanmaktadýr

Giriþ Yaþlanma kaçýnýlmaz sosyal, biyolojik, bir yaþam sürecidir. Altmýþ beþ yaþ üzeri kiþiler geriatrik yaþ grubu olarak tanýmlanmaktadýr Karamürsel Ýlçesi nde Yaþayan Yaþlýlarýn Sosyal Yaþama Ýliþkin Özellikleri Characteristics of the Elderly People Residing in Karamursel District, Regarding Social Life Dr. M. Eþber Özkömür*, Dr. Nüket

Detaylı