Bebelac firmasına koşulsuz destekleri için teşekkür ederiz.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Bebelac firmasına koşulsuz destekleri için teşekkür ederiz."

Transkript

1 1

2 Bebelac firmasına koşulsuz destekleri için teşekkür ederiz.

3 Önsöz Çocuk Solunum Yolu Hastalıkları ve Kistik Fibrozis Derneği kuruluşunun 20. Yılında Kistik Fibrozis Aile Eğitim Kitabı nın yeni ve daha geliştirilmiş formunu sizler ile paylaşmaktan mutluluk duymaktadır. Derneğin ana amaçlarından birisi her zaman kistik fibrozisli bireylere ve ailelerine her konuda destek olmaktır. Bu kitabın siz ve çocuğunuz için bir yol gösterici olmasını diliyoruz. Çocuk Solunum Yolu Hastalıkları ve Kistik Fibrozis Derneği Dernek Yönetim Kurulu Prof.Dr. Ayhan Göçmen Prof.Dr. Uğur Özçelik Prof.Dr. Deniz Doğru Ersöz Nermin Gürcan Emine Yarpuzlu Editörler Prof.Dr. Uğur Özçelik Prof.Dr. Ebru Yalçın 3

4 Çocuk Solunum Yolu Hastalıkları ve Kistik Fibrozis Derneği

5 İçindekiler Kistik fibrozis nedir?...7 Kistik fibroziste solunum sistemi etkilenmesi ve tedavisi İnhalasyon tedavisi uygulamaları ve inhalasyonda önemli noktalar Kistik fibroziste fizyoterapi ve rehabilitasyon Kistik fibroziste mikroplardan korunma yolları...46 Kistik fibroziste yeni tedaviler...52 Kistik fibroziste sindirim sistemi ve karaciğer etkilenmesi Kistik fibrozli bireyin beslenmesinde pratik noktalar...64 Kistik fibroziste endokrinolojik sorunlar...73 Kistik fibrozisi olan çocuk ve ailelerinde karşılaşılan psikososyal sorunlar Erişkinde kistik fibrozis Kistik fibroziste akciğer nakli...92 Kistik fibrozis yenidoğan tarama programları Kistik fibrozis hasta kayıt programları

6

7 KİSTİK FİBROZİS NEDİR? Kistik fibrozis (KF) kalıtsal (ailevi geçiş gösteren) bir hastalıktır. KF, beyaz ırkın hastalığı olarak bilinir ve en sık Kuzey Avrupa, kuzey Amerika da görülür. Hastalık sıklığı beyaz ırkta 1/ doğumda birdir. KF anne karnında, bebeğin oluşumunda, anne ve babadan gelen, bu hastalığa neden olan genlerle kazanılır; yani doğumdan sonra kazanılmaz. Hem anne, hem de baba KF hastalığına neden olan geni, genleri taşıyan kromozomlarının birinde taşıyordur (her bireyde anne ve babasından aldığı 23 çift kromozom ve bir çift cinsiyet kromozomu vardır). Kromozom çiftinin diğer yanındaki bu hastalığı ilgilendiren gen normal olduğu için, anne ve babada hastalık bulguları görülmez. Hastalıklı geni taşıyan anne ve babanın çocuğunda ise her bir gebelikte şu olasılıklar vardır; %25 olasılıkla sağlıklı olabilir, %50 olasılıkla taşıyıcı olabilir (hastalık bulguları yoktur tamamen sağlıklıdırlar, ancak hastalık genini çocuklarına aktarabilirler), %25 olasılıkla hasta olur (hasta kişide 2 gen de hastalığı taşır). Yani taşıyıcı anne ve babadan doğacak her bir çocuk dörtte bir ihtimalle hasta olacaktır (Şekil 1). 7

8 Şekil 1 KF e neden olan gende 2000 civarında mutasyon (gendeki değişiklik) saptanmıştır. Ülkemizde bazı merkezlerde bu hastalıkta en sık görülen mutasyonlar taranırken, bazı merkezlerde tüm gen taraması yapılabilmektedir. Anne ve babanın taşıdıkları mutasyon, ya da KF li kardeşte hastalığa neden olan mutasyon biliniyorsa, bebek anne karnındayken 11. haftada bebeği çevreleyen zarlardan (koryon villus örneklemesi) ya da haftalarda bebeği çevreleyen sıvıdan örnek alınarak (amniyosentez) doğumdan önce tanı konabilir. Bu işlemin anneye ve bebeğe zararı ihmal edilebilecek kadar azdır. Bebeğin hasta olduğu saptanırsa, ailenin izni ile gebelik tıbbi olarak sonlandırılabilir. Bu imkandan yararlanmak isteyen ailelerin hamile olduklarında, hatta tercihen bebek sahibi olmaya karar verdiklerinde, hamile kalmadan önce izlendikleri merkezle iletişime geçmeleri gerekir. KF doğumdan itibaren pek çok organın salgı bezlerini etkileyerek fonksiyon bozukluklarına yol açar. Hastalıktan sıklıkla akciğer- 8

9 ler, pankreas, karaciğer, bağırsaklar, sinüsler ve üreme organları etkilenir. Normalde, dış salgı bezlerinin salgısı sudan zengin ve akışkan kıvamdadır; bu özellik organ sistemlerinin normal çalışmasını sağlar. Gen mutasyonu nedeniyle KF li hastalarda salgılar susuzdur; koyulaşmış, kıvamı artmış ve akıcı özelliği kaybolmuştur. Ayrıca salgılardaki bikarbonat miktarı da azaldığından, daha asit yapıdadır. Bu anormal özellikteki salgılar akciğerde havayollarında birikerek mikropların yerleşmesine, tekrarlayan-ilerleyen akciğer enfeksiyonlarına ve ilerleyici akciğer hasarına neden olur. Solunum yolu salgılarının asit yapıda olması orada vücudun savunma sisteminin bir parçası olarak yer alan antibiyotik özelliklerini taşıyan bazı maddelerin de görevlerini yapmasını engelleyerek enfeksiyonları kolaylaştırır. Karaciğer ve pankreasın salgıları da koyulaşmıştır; bu koyu salgılar organ kanallarını tıkayarak hasara neden olurken, diğer taraftan da salgılar bağırsağa akamadığı için yenilen yiyecekler sindirilip vücuda yararlı hale getirilemez. Sonuç olarak ishal (bol, yağlı ve kötü kokulu), karında gaz ve şişkinlik, kilo alamama, vitamin eksiklikleri ve büyüme-gelişme geriliği ortaya çıkar. KF hastalığında ter bezleri de etkilenir. Hastaların terleri daha tuzludur. Özellikle sıcak havalarda terle tuz ve su kaybı artar; hastalarda susuzluk ve tuzsuzluk belirtileri (şok) görülebilir. KF li hastalar aşağıdaki bulguları gösterebilir; Akciğerlerle ilgili olanlar: Balgamlı, sık ve uzun süreli öksürük Tekrar eden veya iyileşmeyen akciğer enfeksiyonları (zatürre, bronşit, hırıltılı solunum) Akciğerlerde bronşların genişlemesi Nefes darlığı 9

10 Mide ve barsaklarla (sindirim sistemi ile) ilgili olanlar: Yenidoğan bebeğin ilk kakasının katı ve barsaklara yapışık olması nedeniyle kaka çıkaramaması (mekonyum ileus). Fazla miktarda, yağlı ve kötü kokulu ishal Karında şişlik, gaz ve ağrı İştahın iyi olmasına rağmen kilo alamama, büyüme ve gelişimin geri kalması Bağırsağın uç kısmının makattan dışarıya çıkması (rektal prolapsus) Bağırsak tıkanıklığı Diğer belirti ve bulgular: Terin fazla tuzlu olması Susuzluk ve tuzsuzluk hali Sık tekrar eden, düzelmeyen sinüzit, nazal polip (burun eti) Parmaklarda çomaklaşma Karaciğer hastalığı-safra kesesi taşları Diyabet (şeker hastalığı) Kısırlık (özellikle erkekte) Bu şikayetler ile gelen hastalarda ter testi denilen, terde tuz değerini ölçen bir test ile tanı konur. Bu test sırasında hastanın ön kolundan ter toplanır. Hasta bireylerde terde tuz oranının yüksekliği saptanır (Şekil 2). Bu test hastanın canını yakmaz. Tanı konulan hastalardan kan alınarak hastalığa ait genetik değişiklikler de tespit edilebilir. 10

11 Şekil 2 Ülkemizde 1.Ocak 2015 den itibaren yeni doğan döneminde topuk kanından yapılan taramalar ile KF den şüphelenilen hastalar ter testine yönlendirilerek yenidoğan taraması ile KF tanısı konulmaktadır. Bundan sonraki bölümlerde KF hastalığının etkilediği organ ve sistemlere ve onlara yönelik tedavilere ait daha ayrıntılı bilgilere ulaşabilirsiniz. Hastalığın kökten çözümü ile ilgili tedavi araştırmaları devam etmektedir ve son yıllarda bu konuda önemli gelişmeler olmuştur. Tanının erken konulması çok önemlidir; destek tedavilerin erken başlamasını sağlayarak organların hasarını azaltır ve geciktirir. Destek tedavi ömür boyu devam etmelidir. KF de yaşam süresini ve kalitesini etkileyen organ akciğerlerdir, hastanın beslenme durumu da çok önemlidir. Bu nedenle tedavide amaç, akciğer ve diğer sistemlerdeki hasarı en aza indirerek, hastanın yaşam kalitesini yükseltmek ve hastalığın kökten çözümünün bulunup, yaygınlaşacağı dönemlere en az hasarla ulaştırmaktır. 11

12 KİSTİK FİBROZİSTE SOLUNUM SİSTEMİ ETKİLENMESİ VE TEDAVİSİ Prof.Dr. Uğur Özçelik Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı Kistik fibrozis (KF) hastalığında akciğer tutulumu hastalığın klinik ağırlığını, yaşam süresi ve kalitesini belirleyen en önemli faktördür. KF li bireylerde üst solunum sistemine ait bulgularda sıktır ve %30 unda burun etleri (nazal polip) ve %90 ından fazlasında sinüzit saptanır. Nazal polipler genellikle çok sayıda, burun içi geçişi tıkayabilecek niteliktedir ve ameliyatla alınmasına rağmen tekrarlama eğilimindedir. Sağlıklı akciğerlerde solunum yollarında mukus salgılanır. Bu mukus solunum yollarını mikroplara karşı korur. Solunum yollarını döşeyen hücrelerin üzerindeki siliya denilen tüycüklerin hareketi ile bu mukus ve mikroplar solunum yollarından atılır. KF li hastalarda ise hastalıktaki temel genetik bozukluk sonucu salgılar susuzdur; koyulaşmış, kıvamı artmış ve akıcı özelliği kaybolmuştur. Kalın ve yapışkan nitelikteki mukus, solunum yollarında tıkanmalara neden olur. Tüycükler bu mukusu hareket ettiremezler. Mikroplar solunum yollarında yerleşerek enfeksiyona ve iltihaba neden olur. Vücudun savunmasından sorumlu beyaz küreler (lökositler) enfeksiyon ortamında toplanırlar ve bunların ömürlerini tamamlayıp ölmeleri ile ortaya çok miktarda artık çıkar. Bunlardan 12

13 biri de hücre çekirdeğinden ortaya çıkan DNA dır. Koyu, yapışkan mukus nedeni ile akciğerlerden temizlenemeyen atıklar, özellikle DNA, balgamı daha da koyulaştırır. Sonunda bu yapışkan balgam nedeni ile solunum yollarının tıkanması, enfeksiyon ve iltihap kısır döngüsü akciğer hasarının ilerlemesine neden olur. Ayrıca salgılardaki bikarbonat miktarı da azaldığından, mukus daha asit yapıdadır. Solunum yolu salgılarının asit yapıda olması, orada vücudun savunma sisteminin bir parçası olarak yer alan antibiyotik özelliklerini taşıyan bazı maddelerin de görevlerini yapmasını engelleyerek, enfeksiyonları kolaylaştırır. KF li hastaların akciğerleri doğumda normaldir. Ancak doğum sonrasından başlayarak, tekrarlayan, kronik akciğer enfeksiyonları gelişir. KF li bireylerin akciğerlerinde erken yaşlarda en sık stafilokok (Staphylococcus aures) ve Haemophilus influenzae ile ve yaşları ilerledikçe psödomonas (Pseudomonas aeruginosa) ile enfeksiyonlar gelişir. Başta psödomonas ve stafilokoklar olmak üzere mikroorganizmaların solunum yollarına yerleşmesi bu mikropların kronik kolonizasyonuna neden olur. Akciğerlerde başlangıçtaki mukoid olmayan tiplerle geçici psödomonas kolonizasyonunun yerini, tedavi edilmeyen bireylerde daha sonra aljinat örtüsü ile kaplı mukoid koloniler ile kalıcı, kronik psödomonas kolonizasyonu alır. Bu örtü psödomonas kolonilerini vücudun oluşturduğu bağışıklık sistemi ve antibiyotiklerin etkilerinden korur. Kronik psödomonas enfeksiyonunda, mikropların solunum sisteminden tam olarak temizlenmesi mümkün olmaz. Bu nedenle KF li bireylerde psödomonas ın solunum yollarında ilk kez saptandığı erken dönemde, mukoid kolonilere dönmeden etkin bir antibiyotik tedavisi ile yok edilmesi çok önemlidir. 13

14 KF de akciğer hasarının ilerlemesinde mikroplar, geçirilen enfeksiyonlar, sigara gibi çevresel faktörlerin dışında akciğer dışı faktörlerin, özellikle beslenmenin de önemli rolü olduğu gösterilmiştir. Yeterli beslenmemiş, vücut kitle indeksi düşük bireylerde solunum kas güçlerinin azalması akciğer fonksiyonlarını olumsuz etkiler. O nedenle beslenmeye çok önem verilmelidir. KF li bireylerde yaş ilerledikçe ortaya çıkabilecek diabet hastalığının iyi kontrol edilememesi de akciğer fonksiyonlarını olumsuz olarak etkiler. KF nin akciğer tutulumu klinikte kendini kronik öksürük ve tekrarlayan solunum sistemi enfeksiyonları (bronşiolit, bronşit, zatüre) olarak gösterir. Tekrarlayan enfeksiyonlar ve kronik kolonize olan bakterilere karşı gelişen iltihap yanıtı ile, zaman içerisinde solunum yollarının giderek hasar görmesi sonucu bronşlarda genişleme (bronşektazi) ve akciğer hasarı ortaya çıkar. KF li bireyler en sık solunum yolu enfeksiyonları nedeniyle (akut solunum yolu enfeksiyonu atağı) doktora başvurmak zorunda kalırlar. Solunum yolu enfeksiyonlarının bulguları şunlardır: Öksürüğün başlaması veya var olan öksürüğün artması Balgam miktarında artma, renginin koyulaşması, değişmesi, kanlı balgam Yorgunluk İştah azalması Kilo kaybı Ateş Solunumun hızlanması ve nefes darlığı 14

15 KF li bireylerin olanak varsa, göğüs hastalıkları kliniklerinde 3 ayda bir izlenmeleri önerilir. Her muayenede doktorlar tarafından şikayetleri sorulur, fizik inceleme bulgularına bakılır. Solunum fonksiyon testleri bunu başarabilecek 6 yaş üzerindeki çocuklarda her klinik kontrolde ve atak dönemlerinde uygulanmalıdır. Hastanın solunum fonksiyon testleri değerlerinde, daha önceki testlerine göre ani düşmeler, akut solunum yolu enfeksiyonu atağını veya gelişen bir komplikasyonu gösterir. Yıllar içerisindeki değişiklikler ise hastalığın gidişi ile ilişkilidir. Balgam örnekleri solunum yolu enfeksiyon etkenlerinin saptanması için önem taşır ve her kontrolde ve atak dönemlerinde alınması önerilir. Akciğer grafileri ile izlem yıllık olarak veya atak dönemlerinde önerilir. Akciğer tomografileri ise çok sık olmayarak, akciğerlerin daha ayrıntılı görülmesi ve bazı komplikasyonların araştırılması için çekilir. Akciğer enfeksiyonlarının tedavisi KF li hastaların balgam kültürlerinde bazı mikropların sık ürediklerinden söz etmiştik. Akut, yani ani gelişen enfeksiyonlarda antibiyotik tedavilerinin verilmesine ihtiyaç vardır. Hafif enfeksiyonlar ağızdan alınan (oral) antibiyotikler ile tedavi edilirken; ağır enfeksiyonların hastanede, yatırılarak tedavi edilmeleri gerekir. Genellikle tedavi süreleri gündür. Bazı durumlarda daha uzun süreli tedavilere ihtiyaç vardır. Eğer bazı mikroplar solunum yollarından devamlı üretiliyorlarsa, o mikrop için kronik kolonizasyon vardır. Yani o mikrop solunum yollarına artık yerleşmiştir. Bu durumda KF li bireylerin şikayetleri 15

16 olmasa bile, bu mikropların sayısını azaltmak ve verdikleri hasarı azaltmak için en sık inhalasyon yolu ile (solunum yollarına antibiyotiklerin nebulizatör yardımı ile buhar halinde verilmesi) tedavileri gerekir. Bu amaçla en sık kullanılan ilaçlar inhale Tobramisin ve Kolistindir. Solunum yolu ile kullanılan ancak ülkemizde henüz olmayan yeni antibiyotikler (Aztreonam lizin) ve geliştirilmekte olan antibiyotikler vardır. İnhalasyon yolu ile kullanılan antibiyotikler ile ilgili ayrıntılı bilgiye kitabın İnhalasyon tedavisi uygulamaları ve inhalasyonda önemli noktalar isimli bölümünden ulaşabilirsiniz. Balgamın kolay çıkarılmasını sağlayan tedaviler Koyu yapışkan balgamı çıkartmak için yardımcı olan ilaçlardır. Dornaz alfa balgamı daha da koyulaştıran, enfeksiyon nedeni ile solunum yollarında toplanan beyaz kürelerin ölmesi ile ortaya çıkan DNA nın küçük parçalara ayrılmasını ve böylece balgamın daha akışkan hale gelmesini sağlar. Solunum yollarına nebulizatör ile buhar şeklinde verilmesi sonrası, mutlaka dakika sonra uygulanan fizyoterapi ile balgamın dışarı atılması sağlanmalıdır. Hipertonik salin (%6-7 konsantrasyonda) nebulizatör ile uygulanması sonucu solunum yollarına su çekilir ve sulanan balgam daha kolay çıkabilir hale gelir. Bu ilaçların uygulaması ile ilgili ayrıntılı bilgiye kitabın İnhalasyon tedavisi uygulamaları ve inhalasyonda önemli noktalar isimli bölümünden ulaşabilirsiniz. 16

17 Göğüs fizyoterapisi Göğüs fizyoterapisi ile KF li bireylerde koyu, yapışkan nitelikteki balgamın solunum yollarından temizlenmesitemizlenmesi sağlanır. Enfeksiyonların önlenmesine katkı sağlayarak akciğerlerdeki hasarın oluşmasını engeller ve geciktirir. Bu nedenle göğüs fizyoterapisi, yaşa ve hastaya göre değişebilen teknikler kullanılarak, ömür boyu yapılmalıdır. KF li hastalar ve aileleri göğüs fizyoterapisini günlük olağan işleri arasına koymalıdırlar. Fizyoterapistin önerdiği uygun tekniklerle göğüs fizyoterapisi uygulanmalı, solunum yolu enfeksiyonları varlığında fizyoterapi sayısı ve süresi artırılmalıdır. Balgamı yumuşatmak için solunum yolu ile verilen ilaçların göğüs fizyoterapisinden önce verilmesi balgam çıkarılmasını kolaylaştırır. Yine, işlemin beslenmeden tercihen önce ya da bir saat sonra yapılması işlem sırasında olabilecek kusmaları azaltır. KF li bireylerde fizyoterapi uygulaması ile ilgili ayrıntılı bilgilere kitabın Kistik fibroziste fizyoterapi ve rehabilitasyon bölümünden ulaşabilirsiniz. Akciğer enfeksiyonlarından korunma KF li bireylerin solunum yolu enfeksiyonlarından korunması da çok önemlidir. Çocukluk çağı aşılarının normal çocuklarda olduğu gibi yapılması, bunlara ek olarak yıllık grip aşısının yapılması solunum yolu enfeksiyon sıklığını azaltır. KF li hastalar, soğuk algınlığı ve grip gibi üst solunum yolu enfeksiyonu olan kişilerden, hapşıran ve öksüren kişilerden uzak tutulmalı; el yıkanmasına önem verilmelidir. Çocuğun çevresinde ve aynı evde sigara içilmemelidir. Solunum yollarında biriken balgam, enfeksiyon 17

18 gelişimini kolaylaştıracağından fizik tedaviye önem verilmelidir. Enfeksiyondan korunmak için yapılması gerekenler ile ilgili daha ayrıntılı bilgiye kitabın Kistik fibroziste mikroplardan korunma yolları bölümünden ulaşabilirsiniz. Solunum yetmezliği ve tedavisi KF li bireylerin enfeksiyon atakları sırasında akut solunum yetmezliği gelişebilir. Bu dönemde genellikle maske veya burun kanülü ile oksijen verilmesi yeterlidir. Çoğunlukla oksijen ihtiyacı enfeksiyon bulgularının gerilemesi, akciğerlerin daha iyi havalanması ile geriler. Bazen ağır enfeksiyonlarda daha ileri solunum desteği azalır. Ventilatör tedavileri (akciğerin havalanmasına yardım eden aletler) bu durumda geçici olarak kullanılabilir. Burundan yüze oturan bir maske yardımı ile basınçlı hava uygulaması (non invazif mekanik ventilasyon) öncelikle tercih edilir. Eğer bu yeterli değilse, hasta uyutulup, akciğerler ana soluk yoluna koyulan bir tüple havalandırılır (invazif mekanik ventilasyon). Hastanın bulguları gerilediğinde bu desteklerden hasta çıkarılır. Akciğerleri ağır hasar görmüş bireylerde kronik solunum yetmezliği görülebilir. Kronik solunum yetmezliği durumunda akciğerlerde oksijen durumunu düzeltmek için bu hastalarda devamlı oksijen tedavisi veya non invazif mekanik ventilasyon tedavisi uygulanması gerekebilir. Kronik solunum yetmezliği olan KF li bireyler akciğer transplantasyonu için değerlendirilmelidir. Akciğer transplantasyonu ile ilgili daha ayrıntılı bilgilere kitabın Kistik fibroziste akciğer nakli bölümünden ulaşabilirsiniz. 18

19 İNHALASYON TEDAVİSİ UYGULAMALARI VE İNHALASYONDA ÖNEMLİ NOKTALAR Hemşire Sadıka Avcı Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı Kistik fibroziste (KF) solunum sistemi enfeksiyonlarının tedavisinde ve balgam sulandırmak amacıyla nebülizatörle inhalasyon tedavileri yaygın olarak uygulanmaktadır. İnhalasyon tedavisinde küçük boyutta ancak fazla dozda ilaç doğrudan solunum yollarına ulaştırılabilmekte, etkisi çok kısa sürede başlayıp, yan etkileri az görülmekte aynı zamanda kolay uygulanabilmektedir ve bazı ilaçlar sadece inhaler kullanıldıklarında etkin olmaktadır. KF li bireylerde inhalasyon tedavileri akciğer enfeksiyonlarının sıklığını azaltmak ve akciğer fonksiyonlarını iyileştirmek amacıyla tercih edilirler. Bunun sonucunda hastaneye yatış sıklığı azalmakta, klinik kötüleşme hızı yavaşlamakta, yaşam kalite skoru ve kilo alımı, büyüme gelişme profili düzelmektedir. KF te inhalasyon yolu ile verilecek ilaçlar çoğunlukla nebülizatör denilen cihazlarla verilir. Nebülizatörler hava kompresörü ya da oksijen tüpü aracılığı ile sıvı haldeki ilacı çok küçük partiküller haline getirip bir maske veya ağızlık yardımıyla kısa bir sürede solunum yollarına ulaşmasını sağlayan cihazlardır. Çalışma prensiplerine göre, nebülizatörler ultrasonik nebülizatörler ve jet tip nebülizatörler olarak iki çeşittir. 19

20 Ultrasonik nebülizatörler; yüksek frekanslı ses dalgaları oluşturarak kristal üzerindeki sıvının aerosol haline gelmesini sağlayan cihazlardır. Çok sessizdirler ve elektrikle çalışırlar. Kısa sürede fazla miktarda sıvıyı nebülize ederler. Daha çok solunum yollarını nemlendirmek, bronşları genişletici (bronkodilatör) tedavileri uygulamak için kullanılırlar. Taşımasının zor olması dezavantajları arasındadır. Jet nebülizatörler; oksijen basıncı ya da kompresör aracılığıyla sıvı haldeki ilacın aerosol haline gelmesini sağlayan cihazlardır. Evlerde kullanılan nebülizatör kompresörlü nebülizatörlerdendir. Hastanede kullanılanlar oksijenle çalışan nebülizatörlerdendir. Buhar çıkartan her cihaz jet nebülizatör değildir. İdeali, kullanılacak ilaca göre nebülizatör çeşidinin belirlenmesidir. Bronkodilatörler her türlü nebülizatörle verilebilir. Ancak KF te inhale antibiyotikler ve Dornaz alfa gibi ilaçların etkin olarak havayollarına ulaşması için sadece jet tipi nebülizatörlerle verilmeleri gerekmektedir. Başarılı bir nebülizasyonu etkileyen faktörler: Cihaza bağlı, ilaca bağlı, hastaya bağlı olarak değişir. Bu faktörler birbiriyle uyum içerisinde olmalıdır. İdeal nebülizasyonun özellikleri: Yüksek ilaç çıkışı olmalıdır (4-8 litre/dk) Nebülizasyon zamanı kısa olmalıdır (en fazla dk) Solunabilir partikül (parçacık) oranı fazla olmalı, oluşturduğu parçacık boyutu 5 mikrondan küçük olmalıdır 20

21 Kullanılacak ilaca uygun olmalıdır Nebülizatörü oluşturan parçalar sağlam ve eksiksiz olmalıdır. Kolay birleştirilebilir olmalıdır. Kolay temizlenebilir olmalıdır. Küçük ve kolay taşınabilir olmalıdır. Nebülizatör haznesine konulan ilaç miktarı 2-5 ml arasında olmalıdır. İlaçlar nebulizatörün ucuna takılan maske veya (çocuk uyum sağlayabiliyorsa, 6 yaş üstünde ise) ağızlık ile verilir. Maske veya ağızlık kullanımında ilaç yanıtının aynı olmasıyla birlikte ağızlığın kullanılması ilacın üst solunum yollarında depolanmasını azaltacak, buğu halindeki ilacın gözleri rahatsız etmesi önleyecek, ilaç kaybı az olacak ayrıca ilacın yüze bulaşması engellenmiş olacaktır. Kullanılacak maskenin çocuğun yaşına uygun olması çok önemlidir. Maske yüze sıkıca oturmazsa, ilaç havaya kaçar ve etkinliği azalır. İki farklı ilaç karıştırılarak aynı nebülizatör haznesiyle verilmemelidir. İlaçlar birbirini etkileyebilir. Her hasta (kardeşler dahil) ve her işlem için ayrı ilaç haznesi kullanılmalıdır. Hastanın farklı ilaçları aynı zamanda kullanması gerekiyorsa sırası Dornase alfa, fizik tedavi uygulaması ve inhale antibiyotik olmalıdır. Nebülizatörle uygulanacak ilaçlar havalandırmanın iyi olduğu bir yerde mümkünse ayrı bir odada yapılmalıdır. Çünkü havaya karışan ilaç buharını odadaki diğer kişilerin de soluması söz konusudur. Antibiyotiğe direnç gelişimini engellemek için tercihen bireyin tek başına kaldığı bir ortamda ilaç uygulanmalıdır. İşlemden sonra oda iyice havalandırılmalıdır. Ağızlık, maske her 3 ayda bir değiştirilmelidir. 21

22 Hasta ve ailesi nebülizatör kullanımı konusunda eğitilmelidir. Hastaların nebülizatörle ilaç kullanımında uyum çok önemlidir. Çünkü çocuk anlatılanları yapabilirse iyi sonuç alınır. Bireylere oturur, dik pozisyonda durmaları; normal hızda ve normal derinlikte soluk alıp vermeleri söylenmelidir. Eğer işlem sırasında hızlı ve derin soluk alınırsa, ilaç parçacıkları üst hava yollarında birikir. Aileler nebülizatör satın alırken tüm kısımlarını tanımalı, çıkarıp takma işlemini, çalıştırılmasını, işlem sonrası temizliği ve bakımını öğrenmelidirler. Cihazın arıza durumunda başvurabilecekleri kişi veya kurumların adres ve telefon numarasını da bilmeleri gerekir. Nebülizatörle ilaç kullanımı; İşleme başlamadan önce elinizi yıkayınız; 1. Nebülü açın ilacı hazneye boşaltın. 2. Kapağı kapatınız. 3. Ağızlığı takınız. 22

23 4. Maskeyi takınız. 5. Nebülizatör setinin ucunu makineye takın. 6. Maskeyi ağzınıza tutun. 7. Makineyi çalıştırın. 8. Normal soluk alıp vererek ilacı alınız 9. Haznedeki ilaç bitinceye kadar devam ediniz 10. Uygun nebülizatör ve ilaç dozu kullanıldığında işlem en fazla 15 dakika sürmektedir 23

24 11. Haznedeki ilaç bittikten sonra cızırtı sesi duyulur. Bu ses duyulduktan 1 dakika sonra işlem sonlandırılmalıdır. 12. İşlem sonrası hastanın yüzü yıkanmalı, ağzı duru su ile çalkalanmalıdır (Antibiyotik ve steroidler ağızda mantar enfeksiyonuna neden olabilir). Nebülizatörün temizlik ve dezenfeksiyonu; Tedavinin etkin olması ve nebülizatör haznesinde bakteri oluşmaması için temizliği çok önemlidir. Tedaviden sonra çok az da olsa ilaç haznenin dibinde kalır, eğer bu ilaç artığı temizlenmezse püskürtme delikleri tıkanır, hazne çabuk bozulur, hazneden uygun ilaç çıkışı olmaz ve enfeksiyon oluşabilir. Bunları önlemek amacı ile her kullanım sonrası, devrenin temizliği yapılmalıdır. Cihazın temizliği için tüm nebülizatör parçaları; maske veya ağızlık, ilaç haznesi ve bağlantı hortumu birbirinden ayrılır. Çeşme suyu ile yıkanarak ilaç artıkları temizlenir. Kaynamış suyun içine sıvı sabun dökülerek köpürtüp parçalar içinde yıkanır. Bol su ile durulanır. Kendiliğinden havada kurumasına bırakılır, herhangi bir bezle kurulanmaz. Kuruduktan sonra parçalar temiz elle birleştirilerek kutusuna kaldırılır. KF te inhalasyon yolu ile kullanılan ilaçlar Dornase alfa (rhdnase) Preperat adı Pulmozyme dir. KF te havayollarında tıkanıklığa ve enfeksiyonlara neden olan koyu balgamları parçalamak amacıyla 24

25 kullanılır. İlaç nebül içerisinde 2.5 mg etken madde bulunan 2.5 ml berrak, renksiz bir solüsyondur. Buzdolabının kapağında kendi ambalajında saklanır. Günde bir kez, bir nebül jet nebülizatör ile verilir. Başka hiçbir ilaçla karıştırılmaz. İnhalasyondan 30 dk. sonra mutlaka göğüs fizyoterapisi yapılarak parçalanan balgamlar dışarı çıkarılmalıdır. Seyrek de olsa ses kısıklığı, boğaz ağrısı, öksürük, balgamda kan gelmesi gibi yan etkiler görülebilir. Bu yan etkiler kısa sürelidir ve ilaca ara verildiğinde genellikle geçer. Beklenmeyen bir etki gördüğünüzde doktorunuza haber veriniz. Hipertonik salin Ülkemizde bulunan preperat adı Hyaneb dir (%7NaCl-Hyalurinik asit). Solunum yollarına nebulizatör ile sabah ve akşam, günde 2 kez uygulaması ve uygulama öncesi bronkodilatör verilmesi önerilir. Balgamın tuz içeriğini artırır ve balgamı sulandırarak solunum yollarından kolay atılmasını sağlar. Astımlı hastalarda hava yolu daralmasına neden olabilir. Beklenmeyen bir etki gördüğünüzde doktorunuza haber veriniz. Tobramisin Ülkemizde bulunan preperat adı TOBİ dir. Avrupa ve Amerika da Bramitob isimli preperatı da bulunmaktadır. Tobramisin, KF li hastalarda sıklıkla akciğerlere yerleşen Pseudomonas aeruginosa (Pa) isimli bakterinin yok edilmesi ya da kolonize olduysa azaltılarak enfeksiyonların önlenip, solunum fonksiyon testlerinin düzeltilmesi amacıyla kullanılır. Kullanıma hazır ampul ambalajlıdır. Bir kutuda 56 ampul vardır, günde 2 defa 1 ampul kullanılır. Bir kutu 28 günlük tedavi sağlar. Direnç gelişimini önlemek için ilaç, 28 gün kullanılır, 28 gün kullanılmaz. Bu şekilde kullanım 25

26 doktorunuz devam edilmesini söylediği sürece uzun süre devam ettirilebilir. 6 yaşın üzerindeki çocuklarda etkin ve güvenilirdir. Jet nebülizatörle verilir. İlaç kendi folyosunda buzdolabının kapağında saklanır. Dornase alfa da kullanıyorsa tedavi sırası; önce dornase alfa inhalasyonu, sonra fizik tedavi, sonra da tobramisin inhalasyonu olmalıdır. Tobramisin mümkünse ayrı bir odada verilir. Uygulma sonrası oda havalandırılmalı ve diğer kişilerin ilaca maruz kalması engellenmelidir. Ses değişikliği, öksürükte artış gibi yan etkileri olabilir. Bu etkiler görüldüğünde doktorunuza haber veriniz. Kolistin (Colomycin) Kolistin de tobramisin gibi Pa a karşı etkinliği olan bir antibiyotiktir. Tobramisin ile aynı endikasyonlarla kullanılır, jet nebülizatörle verilir. Tobramisinden farklı olarak 6 yaş altındaki hastalara da kullanılabilir ve ara vermeden devamlı kullanılması önerilir. Dozu yaşa göre değişir. İlk dozun hastanede verilmesi gereklidir. İlaç sulandırıldıktan sonra hepsi kullanılmayacaksa, kalan ilaç ağzı kapatılarak buzdolabında bir gün saklanabilir. Benzer yan etkiler görülebilir. Bronş açıcı (bronkodilatör) ilaçlar KF e astım eşlik ediyorsa, solunum fonksiyon testlerinde bronş aşırı duyarlılığı saptandıysa verilir. Küçük çocuklara her tür nebülizatörle verilebilir, 4 yaş sonrası çocuklar aracı tüple kuru toz inhaler formunu alabilirler. 26

27 KİSTİK FİBROZİSTE FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON Dr. Fzt. Naciye Vardar Yağlı, Dr. Fzt. Melda Sağlam, Uzm. Fzt. Ebru Çalık Kütükcü, Prof. Dr. Deniz İnal İnce, Prof. Dr. Hülya Arıkan Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü Balgamın temizlenmesi neden önemlidir? Normal bir insanda akciğer tarafından üretilen balgam incedir. Kistik fibrozis li (KF) bireylerin akciğerlerinde üretilen balgam ise kalın (yoğun) ve yapışkandır. Akciğerlere yapışır ve havanın geçtiği yolların tıkanmasına yol açar. Eğer üretilen bu balgam akciğerlerde kalırsa, küçük havayollarını tıkar ve orada mikropların üremesini kolaylaştırır. Bu nedenle havayollarını temizlemek için göğüs fizyoterapisi çok önemlidir. Göğüs Fizyoterapisi Nedir? Göğüs fizyoterapisi; akciğerler içindeki hava akışını düzeltmek için solunum yollarından balgamın dışarı atılmasına yardım eden bir yoldur. Bunun için balgam çıkarılmasına izin veren pozisyonlarda, göğüs duvarına perküsyon ve vibrasyon uygulamakla başarılabilir. Göğüs fizyoterapisinin üç ana parçası vardır: perküsyon (elle vurma), vibrasyon-shaking (titreşim-yaylandırma) 27

28 ve postural drenaj (belirli pozisyonlarda yerçekimi yolu ile balgam akışını sağlama). Göğüs fizyoterapisine ne zaman başlanmalıdır? Nasıl bir düzende uygulanmalıdır? Göğüs fizyoterapisine KF tanısı konulduktan hemen sonra başlanmalıdır. Fizyoterapinin hastanın tüm yaşamı boyunca düzenli olarak yapılması zorunludur. Genellikle günün ilk fizyoterapi seansının kahvaltıdan önce, çocuk uyanır uyanmaz yapılması önerilir. Bir diğer seans da okuldan eve gelindiğinde veya yatmadan önce olacaktır. Fizyoterapinin düzeni, fizyoterapistin önerilerine göre değişir. Buna ayıracağınız zamanın uzunluğu, çocuğunuzun akciğerlerinin durumuna bağlıdır. Fizyoterapinin, çocuğunuzun günlük hayatının bir parçası haline gelmesi önemlidir ve oyunlar eklenerek bu durum çocuğunuz için eğlenceli bir hale getirilebilir. Çocuklar genellikle fizyoterapiyi sıkıntı verici olarak görürler ve bundan kaçınmak için birçok yol denerler. Başından itibaren bu konuda katı olmanız; çocuğun durumu yönetmesine ve sizi yönlendirmesine izin vermemeniz gerekir. Unutmayın ki; göğüs fizyoterapisi çocuğunuzun sağlığı için son derece önemlidir. Perküsyon (Clapping) Göğüs perküsyonu (clapping), bileğin ritmik öne ve arkaya bükülme hareketleriyle, çukurlaştırılmış elleri kullanarak belirli bir alan üzerinde uygulanmaktadır. Teknik, sıklıkla iki elle yapılmaktadır. 28

29 Uygulanan göğüs alanına bağlı olarak tek eli kullanmak da bazen daha uygun olabilir. Perküsyon asla rahatsız edici olmamalıdır. Bu nedenle derinin duyusal olarak uyarılmasından sakınmak için, bir kat giysi üzerinden uygulanmalıdır. Bebeğinize sadece iki parmağınızla perküsyon uygulayabilirsiniz ve bebeğin rahatsız olmaması için her 30 saniyede bir 1-2 saniye dinlenme arası vermelisiniz. Perküsyon süresi, sıklığı ve basıncı; çocuğun yaşına, ihtiyacına ve toleransına bağlı olarak değişmektedir. Şiddetli ve hızlı göğüs perküsyonu, çocuğunuzun nefesini tutmasına ve havayollarının daralmasına neden olabilir. Bu nedenle hem siz hem de çocuk için rahat ve ritmik olan bir hızda uygulamalısınız. Perküsyon, belli bir alan üzerinde ve belli bir pozisyonda en az 1 dakika süre ile yapılır. Akciğerin problemli olan özel alanında daha fazla zaman harcanmalıdır. Perküsyon uygulaması genellikle postural drenaj pozisyonlarında yapılmaktadır. Vibrasyon Vibrasyon, her bir alan ve pozisyonda perküsyonunun hemen ardından yapılmaktadır. Ellerinizi birbiri üstünde olacak şekilde göğüs duvarı üzerine yerleştirin ve çocuğunuz nefesini verirken vücut ağırlığınızı kullanarak kaburgaların normal hareketi yönünde (aşağı ve içe doğru) titreşim hareketini uygulayın. Bu hareketi, omuz kaslarınızı kasıp ellerinizin hızlı hareket etmesine neden olacak şekilde hafif bir basınç uygulayarak yapın. Bu teknikler sıklıkla, havayollarının kapanmasını engelleyen derin nefes egzersizleri ile kullanılmaktadır. Çocuğunuzu derin bir nefes almak için uyarın ve nefesini verirken vibrasyonları uygulayın. 29

NEDEN İNHALER TEDAVİ İlacın solunum yollarına verilmesini sağlar Daha az dozda ilaç yeterli olur Daha az yan etki görülür

NEDEN İNHALER TEDAVİ İlacın solunum yollarına verilmesini sağlar Daha az dozda ilaç yeterli olur Daha az yan etki görülür ASTIM TEDAVİSİ Uzm.Dr. Handan Duman Uzm.Dr.Emine Dibek Mısırlıoğlu Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Çocuk Allerji Kliniği NEDEN İNHALER TEDAVİ İlacın

Detaylı

İNHALASYON YOLU İle İLAÇ UYGULAMA

İNHALASYON YOLU İle İLAÇ UYGULAMA 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 10.Hafta ( 17-21 / 11 / 2014 ) İNHALASYON YOLUYLA İLAÇ UYGULAMA Slayt No : 19 İNHALASYON YOLU İle İLAÇ UYGULAMA 2 İNHALASYON YOLU İLE İLAÇ UYGULAMA İnhalasyon, gaz veya

Detaylı

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar Verem Haftası etkinlikleri çerçevesinde Akkuş İlçe Sağlık Grup Başkanımız Dr. Mustafa AKDOĞAN 18/01/2010 tarihinde ilçemizde çalışan din adamları ve halka yönelik verem hastalığı ile ilgili çeşitli bilgiler

Detaylı

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI Yardım edin sinüslerim beni öldürüyor! Bunu daha önce hiç söylediniz mi?. Eğer cevabınız hayır ise siz çok şanslısınız demektir. Çünkü her yıl milyonlarca lira sinüs problemleri

Detaylı

Astım tedavisinde yaygın olarak yapılan yanlışlar vardır. Bu doğru bilinen yanlışların düzeltilmesi

Astım tedavisinde yaygın olarak yapılan yanlışlar vardır. Bu doğru bilinen yanlışların düzeltilmesi Bölüm 17 Astım Tedavisinde Yapılan Yanlışlar Astım Tedavisinde Yapılan Yanlışlar Dr. Gülhan AYHAN ve Dr. Ömer AYTEN Astım tedavisinde yaygın olarak yapılan yanlışlar vardır. Bu doğru bilinen yanlışların

Detaylı

GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008

GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 GRİP HAKKINDA BİLMEMİZ GEREKENLER Gribin nasıl bir hastalık olduğunu, Gripten korunmak için neler yapmamız gerektiğini, Grip aşısını ve ne zaman aşı olmamız

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI VEREM (TÜBERKÜLOZ) NEDİR? Verem hastalığı; verem mikrobunun solunum yolu ile alınmasıyla oluşan bulaşıcı bir

Detaylı

KOAH Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir?

KOAH Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir? KOAH NE DEMEKTİR? KOAH Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir? Hastalar için özet bilgiler KOAH nedir? KOAH, hastalığın belli başlı özelliklerinin tanımını içinde barındıran Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı teriminin

Detaylı

21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi

21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi 21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi MANİSA HABER Soğuklarla birlikte sinüzit vakalarında artış yaşanıyor Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Ercan Pınar, havaların

Detaylı

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065 Gençlerde Bel Ağrısına Dikkat! Bel ağrısı tüm dünyada oldukça yaygın bir problem olup zaman içinde daha sık görülmektedir. Erişkin toplumun en az %10'unda çeşitli nedenlerle gelişen kronik bel ağrıları

Detaylı

H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler. Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi)

H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler. Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi) H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi) İnfluenza olarak da bilinen grip, viral bir hastalıktır. Sağlıklı insanlarda ortalama bir haftada geçmesine rağmen; vücut direncini

Detaylı

Alevlenmelerin en yaygın nedeni, trakeobronşiyal enfeksiyonlar ve hava kirliliğidir. Şiddetli alevlenmelerin üçte birinde neden saptanamamaktadır

Alevlenmelerin en yaygın nedeni, trakeobronşiyal enfeksiyonlar ve hava kirliliğidir. Şiddetli alevlenmelerin üçte birinde neden saptanamamaktadır Toraks Derneği, Göğüs Hastalıkları Uzmanları ve solunum hastalıkları alanında çalışan diğer uzmanlık dallarındaki hekimler tarafından 1992 de kurulan bir ulusal uzmanlık derneğidir. Toraks Derneği nin

Detaylı

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri;

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Aile Sağlığı Merkezlerinde Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezlerinde Toplum Sağlığı Merkezlerinde ÜCRETSİZ verilmektedir. Temizlik, genel vücut

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. Hipertansiyon Nedir? Çoğunlukla yüksek kan basıncı olarak

Detaylı

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 15.Hafta ( 22-26 / 12 / 2014 ) ANNE SÜTÜNÜN ÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ Slayt No: 22 Bebeğin bağışıklık sisteminin gelişimini kolaylaştırır. Bebekte kulak enfeksiyonları

Detaylı

DOMUZ GRİBİ BELİRTİLERİ VE TANISI

DOMUZ GRİBİ BELİRTİLERİ VE TANISI DOMUZ GRİBİ BELİRTİLERİ VE TANISI Domuz gribi nedir? Domuz gribi, A(H1N1) tipi virüsten kaynaklanan, insanlarda hastalığa yol açan viral bir hastalıktır. Hastalık ilk kez Meksika ve ABD de görülmüş ve

Detaylı

VÜCUT BAKIMI VE TEMĠZLĠĞĠ

VÜCUT BAKIMI VE TEMĠZLĠĞĠ VÜCUT BAKIMI VE TEMĠZLĠĞĠ Sağlıklı bir yaşam için vücudun deri, saç, el ayak, ağız ve diş gibi kısımlarının bakımı ve temizliğine önem verilmesi gerekir. Derinin sağlıklı bir şekilde çalışabilmesi ve vücuda

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir enterik kaplı tablet 250 mg B 1 vitamini, 250 mg B 6 vitamini ve 1 mg B 12 vitamini içerir. Yardımcı madde(ler):

Detaylı

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir.

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. BEYAZ KAN HÜCRELERİ Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. 1 Görevleri nelerdir? Bu hücreler vücudu bulaşıcı hastalıklara ve yabancı maddelere karşı korur.

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI MUKOLATİN 600 mg Toz İçeren Saşe Ağızdan alınır. Etkin madde: 600 mg Asetilsistein Yardımcı madde(ler): Sorbitol, aspartam, mandalina aroması, gün batımı sarısı FCF E122. Bu ilacı kullanmaya

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: 600 mg Asetilsistein Yardımcı madde(ler): Beta karoten, aspartam, sorbitol ve portakal esansı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: 600 mg Asetilsistein Yardımcı madde(ler): Beta karoten, aspartam, sorbitol ve portakal esansı ASİST Plus 600 mg toz içeren saşe Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: 600 mg Asetilsistein Yardımcı madde(ler): Beta karoten, aspartam, sorbitol ve portakal esansı Bu ilacı kullanmaya başlamadan

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir?

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir? Suçiçeği Nedir? Su çiçeği varisella zoster adı verilen bir virüs tarafından meydana getirilen ateşli bir enfeksiyon hastalığıdır. Varisella zoster virüsü havada 1-2 saat canlı kalan ve çok hızlı çoğalan

Detaylı

Hepatit C ile Yaşamak

Hepatit C ile Yaşamak Hepatit C ile Yaşamak NEDİR? Hepatit C kan yoluyla bulaşan Hepatit C virüsünün(hcv) neden olduğu bir karaciğer hastalığıdır. 1 NEDİR? Hepatit C virüsünün birçok türü (genotipi ) bulunmaktadır. Ülkemizde

Detaylı

Sigaranın Vücudumuza Zararları

Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın vücudumuza olan zararları ve sigarayı bıraktıktan sonra vücudumuzdaki değişimler burada anlatılmaktadır. Sırt ve Bel Ağrısı: Sigara içmek bel ile ilgili hastalıkların

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. İnsan rotavirus RIX4414 suşu (canlı atenüe)* en az 10 6.0 CCID 50

KULLANMA TALİMATI. İnsan rotavirus RIX4414 suşu (canlı atenüe)* en az 10 6.0 CCID 50 KULLANMA TALİMATI ROTARIX 1.5 ml oral süspansiyon içeren aplikatör Rotavirüs aşısı, canlı Ağız yoluyla uygulanır. *Etkin maddeler : 1 doz (1,5 ml) içeriği : İnsan rotavirus RIX4414 suşu (canlı atenüe)*

Detaylı

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Hasta Eğitimi 2015

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Hasta Eğitimi 2015 Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Hasta Eğitimi 2015 Dr. Suat Seren Göğüs Hastalıkları Ve Cerrahisi Eğitim Ve Araştırma Hastanesi Eğitim Koordinatörlüğü KOAH Kronik Müzmin veya süreğen Obstrüktif Tıkayıcı

Detaylı

Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde başlayan astım kronik bir solunum sistemi hastalığıdır.

Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde başlayan astım kronik bir solunum sistemi hastalığıdır. Bölüm 9 Astım ve Gebelik Astım ve Gebelik Dr. Metin KEREN ve Dr. Ferda Öner ERKEKOL Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde başlayan astım kronik bir solunum sistemi hastalığıdır. Erişkinlerde astım görülme

Detaylı

Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir.

Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir. Ağız ve Diş Sağlığı Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir. Ağız sağlığı: Dişler ve onları

Detaylı

Türkiye de İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Koşullarının İyileştirilmesi Projesi (www.isgip.org)

Türkiye de İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Koşullarının İyileştirilmesi Projesi (www.isgip.org) Türkiye de İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Koşullarının İyileştirilmesi Projesi (www.isgip.org) Bu proje Avrupa Birliği ile Türkiye Cumhuriyeti tarafından finanse edilmektedir. Improvement of Occupational

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ CİNSEL YOLLA BULAŞAN HASTALIKLAR BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ?

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. VAXORAL 7 mg YETİŞKİNLER İÇİN KAPSÜL Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. VAXORAL 7 mg YETİŞKİNLER İÇİN KAPSÜL Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI VAXORAL 7 mg YETİŞKİNLER İÇİN KAPSÜL Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir kapsül etkin madde olarak 7 mg Haemophilus influenzae, Diplococcus pneumoniae, Klebsiella pneumoniae ve ozaenae,

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı. VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı. VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI VEREM EĞİTİM VE PROPAGANDA HAFTASI Geleneksel olarak her yıl Ocak ayının ilk Pazar gününden

Detaylı

Dr. Suat Seren Göğüs Hastalıkları Ve Cerrahisi. Eğitim Ve Araştırma Hastanesi. Eğitim Koordinatörlüğü

Dr. Suat Seren Göğüs Hastalıkları Ve Cerrahisi. Eğitim Ve Araştırma Hastanesi. Eğitim Koordinatörlüğü Dr. Suat Seren Göğüs Hastalıkları Ve Cerrahisi Eğitim Ve Araştırma Hastanesi Eğitim Koordinatörlüğü Solunum yoluyla ilaç kullanımına inhalasyon tedavisi denir. İnhalasyon ilaçları çeşitli özellikte olup

Detaylı

KOAH VE EGZERSİZ KOAH TA EGZERSİZ TAVSİYELERİ

KOAH VE EGZERSİZ KOAH TA EGZERSİZ TAVSİYELERİ KOAH VE EGZERSİZ KOAH kalıcı nefes darlığı ile kendini gösteren, geri dönüşü olmayan bir akciğer hastalığıdır. Sigara ve cevre kirliliği gibi faktörlerin etkisiyle hasta sayısı hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

Beyin Tümörü Sinir sisteminin (Beyin, omurilik ve sinirlerin) tümörleri, sinir dokusunda bulunan çeşitli hücrelerden kaynaklanabilir ya da vücudun başka bir yerindeki habis tümörün genellikle kan yolu

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI FUSİNAT 500 mg film tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Bir film kaplı tablet 500 mg sodyum fusidat içerir. Yardımcı maddeler: Mikrokristal selüloz PH 200, krospovidon, laktoz anhidrat,

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. SEKROL pediatrik şurup Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. SEKROL pediatrik şurup Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI SEKROL pediatrik şurup Ağızdan alınır. Etkin madde: 5 ml (1 ölçek) şurup solüsyonu, 15 mg ambroksol HCl içerir. Yardımcı maddeler: Sorbitol (E420), gliserol, sodyum metabisülfit (E223),

Detaylı

Temelde akılda tutulması gereken nöbetlerin iki çeşit olduğudur parsiyel (yani beyinde bir bölgeye sınırlı başlayan nöbetler jeneralize (beyinde

Temelde akılda tutulması gereken nöbetlerin iki çeşit olduğudur parsiyel (yani beyinde bir bölgeye sınırlı başlayan nöbetler jeneralize (beyinde EPİLEPSİ Basitleştirilmiş şekliyle epilepsi nöbeti kısa süreli beyin fonksiyon bozukluğuna bağlıdır, ve beyin hücrelerinde geçici anormal deşarjlar sonucu ortaya çıkar. Epilepsi nöbetlerinin çok değişik

Detaylı

İnsülin Nasıl Uygulanır? Diyabet

İnsülin Nasıl Uygulanır? Diyabet İnsülin Nasıl Uygulanır? Diyabet BR.HLİ.046 www.hisarhospital.com İNSÜLİN UYGULAMA Diyabette temel amaç kan şekeri düzeyini hedef aralıklarda tutmaktır. Bu amaçla beslenme tedavisi, egzersiz ve ilaç tedavisi

Detaylı

ÖZEL YALOVA HASTANESİ YOĞUN BAKIM ÜNİTESİ ENFEKSİYON KONTROL TALİMATI

ÖZEL YALOVA HASTANESİ YOĞUN BAKIM ÜNİTESİ ENFEKSİYON KONTROL TALİMATI 1.AMAÇ:Yoğun Bakım Ünitesi (YBÜ) sinde hastane enfeksiyonlarının oluşmasının ve önlenmesinin kontrolünü sağlamak. 2.KAPSAM:Tüm Yoğun Bakım ünitesini kapsar. 3.KISALTMALAR: YBÜ:Yoğun Bakım Ünitesi HHEK:Hastane

Detaylı

Hepatit B ile Yaşamak

Hepatit B ile Yaşamak Hepatit B ile Yaşamak NEDİR? Hepatit B, karaciğerin iltihaplanmasına sebep olan, kan yolu ve cinsel ilişkiyle bulaşan bir virüs hastalığıdır. Zaman içerisinde karaciğer hasarlarına ve karaciğer kanseri

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

EL YIKAMA VE ELDİVEN KULLANMA TALİMATI. Yönetim Temsilcisi

EL YIKAMA VE ELDİVEN KULLANMA TALİMATI. Yönetim Temsilcisi Sayfa No Sayfa 1/6 1.AMAÇ Hastalarla ve hastane ortamındaki yüzeylerle el teması sonrasında ortaya çıkan enfeksiyon bulaş riskini önlemeye yönelik el hijyeni ve eldiven kullanım kurallarını ve uygulamalarını

Detaylı

9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM

9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM 9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM ZEHİRLENMELER Zehirlenme nedir? Vücuda zehirli (toksik) bir maddenin girmesi sonucu normal fonksiyonların bozulmasıdır. Vücuda dışarıdan giren bazı yabancı maddeler, vücudun

Detaylı

T.C ERCİYES ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANELERİ ENFEKSİYON KONTROL KURULU. Ameliyathane Organizasyonu ve Giriş Çıkışlarda Uyulması Gereken Kurallar

T.C ERCİYES ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANELERİ ENFEKSİYON KONTROL KURULU. Ameliyathane Organizasyonu ve Giriş Çıkışlarda Uyulması Gereken Kurallar T.C ERCİYES ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANELERİ ENFEKSİYON KONTROL KURULU Ameliyathane Organizasyonu ve Giriş Çıkışlarda Uyulması Gereken Kurallar Mekan: Ameliyathanelerin yoğun bakım ünitelerinden

Detaylı

Astım hastalarının hava yollarındaki aşırı hassasiyet, hava akım kısıtlanması ve aşırı mukus salgılanması

Astım hastalarının hava yollarındaki aşırı hassasiyet, hava akım kısıtlanması ve aşırı mukus salgılanması Bölüm 11 Astım ve Cerrahi İşlemler Astım ve Cerrahi İşlemler Dr. Gözde KÖYCÜ ve Dr. Ferda Öner ERKEKOL Astım hastalarının hava yollarındaki aşırı hassasiyet, hava akım kısıtlanması ve aşırı mukus salgılanması

Detaylı

Solunum ve Kalp Durması Nedir?

Solunum ve Kalp Durması Nedir? TEMEL YAŞAM DESTEĞİ Solunum ve Kalp Durması Nedir? Solunum durması: Solunum hareketlerinin durması nedeniyle vücudun yaşamak için ihtiyacı olan oksijenden yoksun kalmasıdır. Hemen yapay solunum ile hasta

Detaylı

AYDINLATILMIŞ HASTA ONAM FORMU

AYDINLATILMIŞ HASTA ONAM FORMU AYDINLATILMIŞ HASTA ONAM FORMU Anabilim Dalı / Klinik Adı: Hastanın Adı, Soyadı: Baba adı: Doğum tarihi: Ana adı: TC Kimlik No: Planlanan girişimin adı: MİRİNGOTOMİ (Kulak zarının çizilmesi) veya VENTİLASYON

Detaylı

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. TIENAM 500 mg I.V. enjektabl flakon Damar içine uygulanır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde(ler): Her bir flakon steril olarak 500 mg imipenem (imipenem monohidrat olarak) ve 500 mg silastatin (silastatin

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ BAĞIRSAK PARAZİTLERİ VE KORUNMA YOLLARI BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ?

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. İnsan rotavirus RIX4414 suşu (canlı atenüe)* en az 10 6.0 CCID 50

KULLANMA TALİMATI. İnsan rotavirus RIX4414 suşu (canlı atenüe)* en az 10 6.0 CCID 50 KULLANMA TALİMATI ROTARIX 1.5 ml oral süspansiyon içeren tüp Rotavirüs aşısı, canlı Ağız yoluyla uygulanır. Etkin madde: 1 doz (1.5 ml) içeriği: İnsan rotavirus RIX4414 suşu (canlı atenüe)* en az 10 6.0

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. VAXORAL 3,5 mg ÇOCUKLAR İÇİN KAPSÜL Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. VAXORAL 3,5 mg ÇOCUKLAR İÇİN KAPSÜL Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI VAXORAL 3,5 mg ÇOCUKLAR İÇİN KAPSÜL Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir kapsül etkin madde olarak 3,5 mg Haemophilus influenzae, Diplococcus pneumoniae, Klebsiella pneumoniae ve ozaenae,

Detaylı

Akıllı Astım Tedavisi

Akıllı Astım Tedavisi FF Akıllı Astım Tedavisi Astım hastaları için uygulama talimatı 1. flutiform dozaj aerosolünü ilk kez kullanmadan önce neye dikkat etmeliyim? Kusursuz bir işleyiş için ilk kullanımdan önce veya uzun süre

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. BİTERAL 250 mg Film Kaplı Tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Ornidazol Her film kaplı tablet 250 mg ornidazol içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. BİTERAL 250 mg Film Kaplı Tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Ornidazol Her film kaplı tablet 250 mg ornidazol içermektedir. KULLANMA TALİMATI BİTERAL 250 mg Film Kaplı Tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Ornidazol Her film kaplı tablet 250 mg ornidazol içermektedir. Yardımcı Maddeler: Diğer yardımcı maddeler için 6.1 e

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

Hemoroid (Basur) Nedir?

Hemoroid (Basur) Nedir? Sindirim sisteminin giriş kapısını ağız ve dişler, çıkış kapısını ise anal kanal ve anüs oluşturur. İstemli olarak sağlanan dışkı ve gaz çıkışının kontrolü; hemoroitlerin de bir parçası olduğu bu anal

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

İZOLASYON ÖNLEMLERİ TALİMATI

İZOLASYON ÖNLEMLERİ TALİMATI İZOLASYON ÖNLEMLERİ TALİMATI SDÜDHF/TBH/TLM/62/YT-13.01.2015/REVNO-00 1. AMAÇ 1.1. Tanımlanmış veya şüphe edilen bulaşıcı hastalığı olan veya epidemiyolojik olarak önemli bir patojenle enfekte veya kolonize

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir kapsül, 180 mg kırmızı üzüm yaprağı kuru ekstresi (4-6:1) içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir kapsül, 180 mg kırmızı üzüm yaprağı kuru ekstresi (4-6:1) içerir. KULLANMA TALİMATI ANTISTAX 180 mg Sert Jelatin Kapsül Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Her bir kapsül, 180 mg kırmızı üzüm yaprağı kuru ekstresi (4-6:1) içerir. Yardımcı maddeler: Susuz kolloidal silisyum

Detaylı

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ Prostat her erkekte doğumdan itibaren bulunan, idrar torbasının hemen altında yer alan bir organdır. Yaklaşık 20 gr ağırlığındadır ve idrar torbasındaki idrarı

Detaylı

KOAH. Türk Toraks Derneği. KOAH Çalışma Grubu. Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Hasta Eğitim Slayt Seti Ekim 2014. Page 1. Türk Toraks Derneği

KOAH. Türk Toraks Derneği. KOAH Çalışma Grubu. Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Hasta Eğitim Slayt Seti Ekim 2014. Page 1. Türk Toraks Derneği KOAH KOAH Çalışma Grubu Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Hasta Eğitim Slayt Seti Ekim 2014 Page 1 Bu slayt seti KOAH Çalışma Grubu tarafından KOAH hastalarının KOAH ı tanımalarına ve hastaların tedavi

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. OXXA ŞURUP ( %4 Asetilsistein içeren Şurup hazırlamak için Granül ) Ağız yoluyla uygulanır.

KULLANMA TALİMATI. OXXA ŞURUP ( %4 Asetilsistein içeren Şurup hazırlamak için Granül ) Ağız yoluyla uygulanır. KULLANMA TALİMATI OXXA ŞURUP ( %4 Asetilsistein içeren Şurup hazırlamak için Granül ) Ağız yoluyla uygulanır. Etkin madde: Her 5 ml şurup 200 mg (%4) asetilsistein içerir Yardımcı maddeler: Metil paraben

Detaylı

ACAPELLA CHOICE KULLANIM PROTOKOLÜ. Vibrasyonlu Pozitif Ekspriatuar Basınç (PEP) aleti olan Acapella, sekresyonun atılmasında kullanılır.

ACAPELLA CHOICE KULLANIM PROTOKOLÜ. Vibrasyonlu Pozitif Ekspriatuar Basınç (PEP) aleti olan Acapella, sekresyonun atılmasında kullanılır. ACAPELLA CHOICE KULLANIM PROTOKOLÜ Vibrasyonlu Pozitif Ekspriatuar Basınç (PEP) aleti olan Acapella, sekresyonun atılmasında kullanılır. Acapella kullanıcıları Pozitif Ekspiratuar Basınç Terapisi talimatlarına

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

ÖZEL YALOVA HASTANESİ EL HİJYENİ TALİMATI

ÖZEL YALOVA HASTANESİ EL HİJYENİ TALİMATI 1. AMAÇ:Hastane enfeksiyonlarının oluşmasının önlenmesi, oluşmuş ise kontrol altına alınması amacıyla doğru el yıkama tekniğinin kullanılmasını sağlamaktır. 2. KAPSAM: Hastanedeki Tüm Birimleri kapsar.

Detaylı

ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM. Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM

ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM. Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM SAĞLIK VE HİJYEN NEDİR? Sağlık; kişinin doğuştan getirdiği kalıtsal özellikleri ile fiziksel, biyolojik ve sosyal

Detaylı

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser Nedir? Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. ASİST 200 mg kapsül Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. ASİST 200 mg kapsül Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI ASİST 200 mg kapsül Ağızdan alınır. Etkin madde: Her kapsülde 200 mg asetilsistein Yardımcı maddeler: Magnezyum stearat, kolloidal anhidrus silika, sodyum lauril sülfat, etil selüloz,

Detaylı

HASTANE TEMİZLİĞİNDE ENFEKSİYON KONTROL KURULU STANDARTLARI. Hastanelerde makine ile ıslak temizlik yöntemleri tercih edilmelidir,

HASTANE TEMİZLİĞİNDE ENFEKSİYON KONTROL KURULU STANDARTLARI. Hastanelerde makine ile ıslak temizlik yöntemleri tercih edilmelidir, HASTANE TEMİZLİĞİNDE ENFEKSİYON KONTROL KURULU STANDARTLARI Genel Temizlik Standartları Hastanelerde makine ile ıslak temizlik yöntemleri tercih edilmelidir, Hastanelerde kritik bölgeler dışındaki ünitelerde,

Detaylı

KALP KRİZİNDE İLK MÜDAHALE VE STENTLİ HASTANIN YAŞAMI. Uzm.Dr. Selahattin TÜREN Kardiyoloji Bölümü

KALP KRİZİNDE İLK MÜDAHALE VE STENTLİ HASTANIN YAŞAMI. Uzm.Dr. Selahattin TÜREN Kardiyoloji Bölümü KALP KRİZİNDE İLK MÜDAHALE VE STENTLİ HASTANIN YAŞAMI Uzm.Dr. Selahattin TÜREN Kardiyoloji Bölümü KALP KRıZINDE ILK MÜDAHALE Kalp krizi tıbbi bir acil durumdur. Erken tanı ve hızlı tedavi oldukça hayati

Detaylı

Astım hastalığı kronik bir hastalık olması nedeniyle tedavisi de uzun süreli olmaktadır. Kalp

Astım hastalığı kronik bir hastalık olması nedeniyle tedavisi de uzun süreli olmaktadır. Kalp Bölüm 18 Evde Astım Takibi Dr. Ömer AYTEN ve Dr. Gülhan AYHAN Astım hastalığı kronik bir hastalık olması nedeniyle tedavisi de uzun süreli olmaktadır. Kalp yetmezliği hastalığı, yüksek tansiyon hastalığı,

Detaylı

Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar

Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar üretir. Bunların başında insülin gelmektedir. İnsülin, pankreastan

Detaylı

TEMEL YAŞAM DESTEĞİ Solunum ve Kalp Durması Nedir? Solunum durması: Solunum hareketlerinin durması nedeniyle vücudun yaşamak için ihtiyacı olan oksijenden yoksun kalmasıdır. Hemen yapay solunum ile hasta

Detaylı

HASTANE TEMİZLİĞİ AYŞEGÜL LİKOĞLU ENFEKSİYON KONTROL HEMŞİRESİ VE EĞİTİM HEMŞİRESİ

HASTANE TEMİZLİĞİ AYŞEGÜL LİKOĞLU ENFEKSİYON KONTROL HEMŞİRESİ VE EĞİTİM HEMŞİRESİ HASTANE TEMİZLİĞİ AYŞEGÜL LİKOĞLU ENFEKSİYON KONTROL HEMŞİRESİ VE EĞİTİM HEMŞİRESİ Amaç Hastanede çalışan personeli ve yatan hastaları hastane enfeksiyonları açısından korumak, bilinçlendirmek, Gerekli

Detaylı

DuoResp Spiromax ile tedavi edilenler için bilgiler

DuoResp Spiromax ile tedavi edilenler için bilgiler Respiratory Turkiska DuoResp Spiromax ile tedavi edilenler için bilgiler Astım ve KOAH semptomlarının nedenleri nelerdir? Astım ve KOAH (kronik obstrüktif akciğer hastalığı) semptomları bir havayolu inflamasyonundan

Detaylı

PIHTIÖNLER(KAN SULANDIRICI) İLAÇ KULLANIM KILAVUZLARI DABİGATRAN(PRADAXA)

PIHTIÖNLER(KAN SULANDIRICI) İLAÇ KULLANIM KILAVUZLARI DABİGATRAN(PRADAXA) DABİGATRAN (PRADAXA) NE İÇİN KULLANILIR? Dabigatran (PRADAXA) pıhtıönler ilaç grubundadır. Halk arasında kan sulandırıcı ilaç olarak bahsedilen ilaçlardan bir tanesidir. Kan damarları içerisinde pıhtı

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI BELOGENT merhem Cilt üzerine uygulanır. Etkin madde: Her 1 gram merhemde dipropiyonat formunda 0,5 mg a eşdeğer betametazon ve sülfat formunda 1,0 mg a eşdeğer gentamisin bulunmaktadır.

Detaylı

EKSERSİZ PROGRAMLARI

EKSERSİZ PROGRAMLARI EKSERSİZ PROGRAMLARI Satranç sporcuları için sırt, bel, omuz, göğüs, ense ve boyun kaslarının geliştirilmesi önemlidir. Bunun için değişik kas guruplarını güçlendirmek amacıyla iki ayrı eksersiz programı

Detaylı

bekletilme ünitesi Sebze yıkama ünitesi Bulaşık yıkama ünitesi

bekletilme ünitesi Sebze yıkama ünitesi Bulaşık yıkama ünitesi MUTFAK HİJYENİ VE KİŞİSEL HİJYEN ENFEKSİYON KONTROL KURULU MUTFAK HİJYENİ Mutfakta fiziki iki alanlar; l Yemek pişirilme ünitesi Hazırlanan yemeklerin bekletilme ünitesi Sebze yıkama ünitesi Bulaşık yıkama

Detaylı

f D r. f akup İMREN Halk Sağlığı Müdürü

f D r. f akup İMREN Halk Sağlığı Müdürü T.C. VAN V A LİLİĞ İ Van Halk Sağlığı M üdürlüğü Sayı : 37.811.563-934/ 30/11/2015 Konu : Teklife Davet Kurumumuzun ihtiyacı olan (2) kalem AFİŞ VE BROŞÜR ALIMI işi için aşağıda yazılı ihtiyaç kalemleri,4734

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. NEROX-B12, 30 ve 60 tabletlik blister ambalajlarda sunulan B vitamini kompleksidir.

KULLANMA TALİMATI. NEROX-B12, 30 ve 60 tabletlik blister ambalajlarda sunulan B vitamini kompleksidir. KULLANMA TALİMATI NEROX-B12 film tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir film tablet 250 mg B 1 vitamini, 250 mg B 6 vitamini ve 1 mg B 12 vitamini içerir. Yardımcı maddeler: Sitrik asit monohidrat,

Detaylı

Kilo Kontrolünde Fiziksel Ak1vitenin Önemi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Maslak Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü

Kilo Kontrolünde Fiziksel Ak1vitenin Önemi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Maslak Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü Kilo Kontrolünde Fiziksel Ak1vitenin Önemi Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Maslak Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü Hareketsiz yaşamın en önemli sebebi Teknoloji ve motorlu taşıt kullanımının

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. MULTANZİM Draje Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. MULTANZİM Draje Ağızdan alınır. MULTANZİM Draje Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: 300 mg pankreatin (en az 8000 FIP ünitesi lipaz; en az 9000 FIP ünitesi amilaz; en az 500 FIP ünitesi proteaz) ve 50 mg safra disperti (%

Detaylı

Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve Güvenliği için Eğitim Seti

Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve Güvenliği için Eğitim Seti Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve Güvenliği için Eğitim Seti Ruhen, bedenen ve sosyal bakımdan tam bir iyilik halidir. Sağlığa zarar verecek ortamlardan korunmak için yapılacak uygulamalar

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI GAVISCON likit Ağız yoluyla alınır. Her bir 5 ml süspansiyon; Etkin madde: 250,00 mg sodyum aljinat ve 133,50 mg sodyum bikarbonat ve 80 mg kalsiyum karbonat, Yardımcı maddeler: Karbomer,

Detaylı