Mühendislik Fakültesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Mühendislik Fakültesi"

Transkript

1 Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Arş. Gör. KAZIM EVECAN Özet: Bu dökümanda elektronik devre ve gömülü sistem (embedded system design) tasarımında faydalı olabilecek konular kısaca anlatılmıştır. Detaylı bilgi için çeşitli kaynaklardan araştırma yapmanız gerekmektedir. Anlatılan konularla ilgili birçok kitap mevcuttur, buna ek olarak internetten birçok uygulama notu ve web sitesine erişebilirsiniz. 1

2 Elektronik Devre Tasarımında Dikkat Edilmesi Gereken Konular İçindekiler RISC (reduced instruction set computing) ve CISC (complex instruction set computing) mimarileri avantaj ve dezavantajları Derleyici (Compiler), Bağlayıcı (Linker) ve Üst Seviye Programlama Dili (High Level Programming Language) nedir? Tümleşik Tasarım Ortamı (Integrated Development Environmet) Veri akışı için yaygın olarak kullanılan arayüz standartları nelerdir ve neden kullanılır? PCB tasarımı ve kuralları Düşük güç tüketen elektronik devre tasarımı Güvenilirlik (Reliability) ve hata giderme

3 RISC (reduced instruction set computing) ve CISC (complex instruction set computing) mimarileri avantaj ve dezavantajları. Bellek boyutu, hız (frekans), güç tüketimi ve programlama kolaylığı açısından mikroişlemci seçiminde bu bilgiler dikkate alınmalıdır. RISC CISC Avantaj Dezavantaj Avantaj Dezavantaj Kod daha fazla alan Kod daha az alan Komut boyutu sabit kaplar ve fazla bellek kaplar ve etkin bellek değil, karmaşık kullanımı (derleyici kullanımı komutlar ve fazla yükü fazla) (derleyici yükü az) komut sayısı Komut boyutu sabit, komutlar basit ve komut sayısı az Mikroişlemci çekirdeği daha basit ve az alan kaplıyor, daha az adresleme modu Mikroişlemci çekirdeği pipelined, ve hızı arttırmak için ve düşük güç tüketecek şekilde tasarlanabilir Fazla üretilen koddan dolayı fazla bellek kullanımı ve düşük hız Daha az kod üretildiğinden etkin bellek kullanımı ve yüksek hız Mikroişlemci çekirdeği daha karmaşık ve fazla alan kullanıyor, daha fazla adresleme modu Genellikle komutların birçoğunun kullanılmamasından dolayı, mikroişlemci çekirdeği düşük güç tüketen şekilde tasarlanabilir Derleyici (Compiler), Bağlayıcı (Linker) ve Üst Seviye Programlama Dili (High Level Programming Language) nedir? Derleyici (compiler) kaynak kodunu obje koduna dönüştüren yazılımdır. Üretilen kod hedeflenen ortama göre, Windows, Linux işletim sisteminde, başka bir üst seviye programlama dilinde ya da başka bir donamında çalışabilir. Kısacası, kaynak koddan hedeflenen işletim sistemine ya da donanıma kod dönüşümü söz konusudur. Gömülü sistem tasarımında genel olarak, tasarımın daha kolay olduğu üst seviye bir dilden daha alt seviye bir dil olan makine koduna (1 ve 0 olarak) ya da assembler a (obje kodu) dönüşüm söz konusudur. Bu konuda en iyi örnek iki sayının çarpımı için gerekli işlemler verilebilir. Üst seviye dil olan C de sadece a*b ile elde edilirken, assembler ya da makine dilinde mikroişlemci sınıfına göre satır arasında kod yazmak gereklidir. Derleyici tarafından üretilen kodun bellekte en efektif şekilde yer teşkil etmesi için tümleşik geliştirme ortamında (IDE integrated development environment) çeşitli en uygun şekle sokma (optimizasyon) seçenekleri seçilebilir, bu en az hafıza kullanılması, en yüksek hız, en az güç tüketimi ya da en az enerji tüketimi olarak düşünülebilir. Bu aşamadan sonra üretilen obje kodları bağlayıcı (linker) tarafından birleştirilerek exe dosyası oluşturulur ya da ilgili donamın üzerinde çalışacak hale gelir (makine dili). Biraz daha açıklamak gerekirse farklı noktalarda geliştirilen kodlar bağlayıcı aracılığıyla (donamın özellikleri dikkate alınarak) donanım üzerinde çalışacak hale getirilmiştir. Derleyici ve bağlayıcı farkını bilmeniz, kod yazarken oluşan hataları gidermenizi kolaylaştırır. Diğer önemli terimler: çapraz derleyici (crosscompiler) çalıştığı ortamdan başka bir ortam için kod üreten derleyicidir, örneğin Windows ortamında, Linux ortamı için kod üreten derleyicidir; kaynaktan kaynağa derleyici (source to source compiler) bir dilden başka bir dile çeviri yapan derleyicidir; yorumlayıcı (interpreter) kodun icra edilen kısmıyla ilgilenen, makine kodunu üreten ve hataları yakalayan yazılımdır. 3

4 Figure 1: Üst seviye dilden donanımın üzerinde çalışıncaya kadar kod üretimini gösteren çevrim ve bağlayıcı giriş ve çıkış elemanlarının şema gösterimi [1]. Figure 2: Tümleşik tasarım ortamı veri akışı. Tümleşik Tasarım Ortamı (Integrated Development Environmet) Gömülü sistem tasarımı için, yukarıda belirtilen yazılımları içeren birçok tümleşik tasarım ortamı (IDE integrated development environment) bulunmaktadır, örneğin PIC mikroişlemcileri için MPLAB IDE ortamında derleyici (compiler), simülatör (simulator), ve bağlayıcı gibi diğer yazılımlar ve fonksiyon kütüphaneleri (function libraries) bulunmaktadır. Simülatör ile oluşturduğunuz kodu satır satır icra edebilmeniz için, çalıştır (run) ve satırlara durdurma noktaları (breakpoints) fonksiyonlarını sağlamaktadır. Bu tasarım ortamı simülatöre ek olarak, fiziksel olarak üretilmiş devre üzerindeki hataları giderme olanağı ya da gerçeklenmek istenilen özellikleri test etmeyi sağlayan, hata ayıklayıcı (In circuit debugger) desteğine sahiptir, örneğin ICD2. Hata ayıklayıcı JTAG arayüzü üzerinden devreye makine kodu aktarmakta ve iletişim kurmaktadır, bilgisayarla da USB üzerinden iletişim kurmaktadır. Hata ayıklayıcı interaktif olarak işlemci üzerindeki kayıtçılara, ROM, RAM, EEPROM, Flash bellek, yığın ve durum kayıtçılarına (state register) erişmeyi sağlar ve böylece tasarım öncesinde ortaya konan algoritmaya uygun şekilde kodun geliştirilmesine olanak sağlar. Bu özelliklere ek olarak tümleşik tasarım ortamları, işlemciyi sanal ortamda donanım ve yazılım olarak taklit eden simülatöre benzer olan, öykünücü (emulatör) özelliğine sahiptir. MATLAB ortamında simülatöre ait yukarıda bahsedilen özellikler (çalıştır, durdur, kayıtçı değerleri) kırmızı kutu içerisinde gösterilmiştir. Diğer tasarım ortamları da buna benzer şekilde simülatöre sahiptir. 4

5 Figure 3: MATLAB ortamında simülatör fonksiyonları kırmızı kutu içerisinde gösterilmiş. 5

6 Figure 4: Basit bir SPI yapısını gösterem diyagram ve veri akışı için sinyal seviyeleri [1]. Veri akışı için yaygın olarak kullanılan arayüz standartları nelerdir ve neden kullanılır? 1 Arayüz Standartları Embedded sistem tasarımında veri akışı için yaygın olarak kullanılan arayüz standartlarını ve bunların uç (pin) sinyallerinin (bit zamanlaması ve veri çerçevesi) ve gerilim seviyelerinin veri iletişiminde nasıl ve nerede kullanıldığını bilmek sistem tasarımını kolaylaştırır, daha iyi sonuç elde etmenizi sağlar ve yazılım yükünü azaltır. Donanımı ilk kullanıma hazırladığınızda (initialize) ve sekizli (byte) elde ettiğinizde arayüz istediğiniz şekilde işlev görür. 1.1 SPI (serial peripheral interface) SPI (serial peripheral interface) veri yolu 4 uçlu, efendi-köle (master-slave) yapısında ve saat (clock) senkronize edilmiş olup tümdevre (IC) arası ve hafıza (memory stick) seri iletişimde kullanılmaktadır ve iki yönlü (full duplex) veri transferine izin vermektedir. Buna ek olarak efendi tümdevre birden fazla köle tümdevre ile iletişim kurabilmektedir. 1.2 UART (universal asynchronous transceiver) UART (universal asynchronous transceiver) 2 uçlu asenkron (clock olmaksızın) tümdevre arası seri veri iletişiminde kullanılmaktadır. Veri alım şekli, kayıtçılarla (register) ayarlanmaktadır. Örneğin, veri hızı (baud rate), veri alım şekli (başlama ve durdurma biti olup olmadığı), sekizli uzunluğu (5-8 bit), hata kontrolü (parity check), çerçeve (frame) hatası vb. ayarlanabilmektedir. Bu arayüz daha çok RS232, RS422 ve RS485 standartlarında kullanılmaktadır. 6

7 Figure 5: UART yapısını gösterem diyagram ve bir sekizli veri dizisi [2]. 1.3 CAN (controller area network) CAN (controller area network) veri yolu birden fazla tümdevre (multi-master serial bus) aynı veri hattına bağlandığı ve birbiriyle seri veri iletişiminde bulunduğu otomotivde kullanılan arayüzdür. 120 ohm kablolarla (twisted pair) veri hattı oluşturulup yüksek hızlı iletişime izin vermektedir. 1.4 I 2 C (inter integrated circuit) I 2 C (inter integrated circuit) birden fazla tümdevre birbirine bağlayan seri arayüzdür. Diğer arayüzlerde olduğu gibi veri hızı, köle-efendi, vb. özellikler programlanabilmektedir, fakat diğerlerinden farklı olarak düşük hızla iletişim kurmaktadır. Tümdevre arası iletişimde ve EEPROM programlamada kullanılmaktadır. Adres alanlarında bulunan tümdevrelere ilgili adres komutu gönderilerek, efendi ünite tarafından erişim sağlanmaktadır. 1.5 LIN (local interconnect network) LIN (local interconnect network) bir efendi tümdevre ve en fazla 16 tane seri bağlı köle tümdevreden oluşan bir ağdır ve otomotivde kullanılmaktadır. Efendi tümdevre, ilgili köle tümdevre alacak şekilde, kodu içeren bilgiyi ağa gönderir ve geri gelen cevabı alır. Tek kablolu efendi tümdevreden başlamak üzere birbiri ardına bağlanmış köle tümdevrelerden oluşan UART arayüz olarak da düşünülebilir. 1.6 Ethernet Ethernet IEEE fark sinyali ile (differential) bilgisayar ağı teknolojisi olup, endüstride cihazları yerel ağa (LAN) bağlamak için kullanılmaktadır. Günümüzde 10Gbps hızlara kadar çıkmaktadır. Özellikle internet (web) tabanlı kontrolde ve telemetri uygulamalarında kullanılmaktadır. 7

8 Figure 6: CAN ağını gösteren şema [1]. Figure 7: I 2 C bağlantısını gösteren şema ve veri transferine ait veri çerçevesi. Figure 8: Basitçe Ethernet iletişim katmanları ve veri çerçevesi. 8

9 1.7 USB (universal serial bus) USB (universal serial bus) 4 uçlu fark sinyali ile seri iletişim kurulan bir arayüzdür. Vdd, gnd, data+ ve datauçlarına sahip olup, USB Gbps hıza sahiptir ve 900 ma çıkış akımı verebilmektedir. İşletim sistemi (OSI) iletişim kurabilmesi için sürücü (driver) gereklidir. Bu sayılanlara benzer olarak birçok arayüz standardı bulunmaktadır. ISO bu standartları yürüten kuruluştur. Standartlarla ilgili detaylı bilgilere ISO web sitesinden ulaşabilirsiniz. PCB tasarımı ve kuralları Part I PCB Tasarımı ve EMC Şematik tasarımda, her bir devre elemanına ait modellerle ideal ortamda yapılan benzetimle (simülasyon) çalışan devre, baskı devre (PCB printed circuit board) üretildikten sonra çalışmayabilir. İç ve dış kaynakların oluşturduğu girişim (EMI electromagnetic interference) sonucunda da istenmeyen şekilde çalışabilir. Bu tür sorunların birçoğu, kurallara uygun olarak tasarlanmayan PCB den kaynaklanmaktadır. Bundan dolayı her bir ürün sınıfına ait standart getirilmiştir (EMC electromagnetic compatibility), tüketici elektroniği, endüstriyel elektronik ve savunma elektroniği gibi. Nem, basınç ve radyasyon (alfa, beta, RF, vb.) sistemde istenmeyen sonuca neden olabilir. Tüm bunların yanında, elektronik sistemlerin ve devrelerin en büyük problemi sıcaklıktır, frekanslarda kaymaya, yollar üzerinde değişik gecikmelere, vb. problemlere neden olur. Bundan dolayı, sinyal bütünlüğü (signal integrity) sağlanarak, PCB, tasarım kurallarına uygun şekilde oluşturulmalıdır. Test kartının istenen sonucu vermesi, sistemin endüstriyel ortamda ya da sahada çalışacağı anlamına gelmez. Aşağıda tecrübelerle de sabit olan bazı kuralları listeledim. Ekranlama yaparak (toprağa bağlanmış şekilde olan bakır tabaka ya da katman) dış ve iç girişim kaynaklarına (elektromanyetik alanlar gibi) ve parazitlere (crosstalk or capacitive coupling) karşı koruma sağlayabilirsiniz. Tek ya da çok katmanlı her PCB bu özelliğe sahip olmalıdır. Dijital, analog ve yüksek frekans devre elemanlarını gruplandırarak PCB üzerine yerleştirin, bu dijital ve analog devre gürültülerini birbirinden izole ederek azaltmayı sağlar. Toprak gürültülerini birbirinden izole etmek için ekranlamalarını ayrı ayrı yapın. Devre elemanları arasında en kısa yol oluşturacak şekilde bağlantıları ve yerleşimi yapın (akım kısa yolu takip eder). İletim hatlarından da hatırlayacağınız üzere dielektrikten dolayı kapasitans, iletkenden dolayı direnç ve indüktansı meydana gelir. Köşeleri kıvrılmış şekilde ya da 45 derecelik açıyla çizmeye çalışın. Yüksek frekans yolları birbirinden ve diğer yollardan mümkün olduğunca uzakta oluşturun ya da aralarından toprak hattı çizin (guard-trace). (dikkat yüksek frekans tasarım için farklı paket programlar kullanmanız gerekmektedir) Yerleri sabit olan hiç değişmeyen parçalar olacaktır, diğer bağlantılar ve devre elemanları için mümkün olduğunca bu kuralları uygulayınız. Tüm bu kuralları uygulayabilmek açısından, otomatik yerleştirme programlarıyla (autorouther, vb.) PCB tasarlamak doğru değildir. 9

10 Figure 9: Ekranlanmış bir PCB e örnek. Figure 10: Şekilde ekranlama öncesi (a) ve sonrası (b) EMI mağruz kalan yola ait elektrik alan [3]. Figure 11: Dijital ve yüksek frekans devre elemanlarının gruplandırılarak yerleştirildiği PCB ye örnek. ISM bant IC ve anteni ekranlanmış kısımdan uzak ve ayrı kısma yerleştirilmiş. 10

11 Figure 12: (a) Akımın yoluna ait manyetik alan (akım sayfa düzleminden içeri), (b) yolun alt kısmında toprak düzleminde oluşan geri dönüş yönünde olan akıma ait manyetik alan (akım sayfa düzleminden dışarı), (c) toprak düzleminden aşağıda manyetik alan birbirini tümüyle, üzerinde ise kısmi olarak yok eder. Manyetik Alan (c) gösterilen sarı alanda yoğunlaşmıştır [3]. Figure 13: Şekilde gösterilen yollardan 2 ve 3 numaralı çizimler uygun çizimlerdir. Figure 14: Köşelerde oluşan alanlar toplam oluşturacağından indüktansı arttırır ve uygun bir çizim değildir [4]. 11

12 Figure 15: İki kablo dışında alanlar birbirini yok eder (kablolar arası mesafe=0) [4]. Hassasiyeti fazla olan, yüksek çözünürlüklü analog sinyaller gibi sinyalleri, diferansiyel olarak iletin. Örneğin sensör ve devreye dışarıdan uygulanan sinyaller gibi. Bu tarz bir tasarımda sinyaller, yollar üzerindeki gerilim düşümünden etkilenmediği gibi elektromanyetik girişimden minimum düzeyde etkilenir. Buna ek olarak, diferansiyel sinyal gönderimi emisyonu azaltır. Besleme hatlarını daha kalın çizmek gerilim düşümünü azaltır. Toprak hattını ekran halinde oluşturmak ve besleme uçlarını mümkün olduğunca kalın çizmek hat üzerindeki direnci ve indüktansı azaltır. Isı artışına neden olan elemanlar için PCB üzerinde solder stop mask ı koymamak, ya da ısı dağıtımı için PCB üzerinde soğutucu alan yapmak. Elektrik şebekesine bağlı devre için, filtre devresinden sonra gerilimi işlemek. Bunu bir band pass (RLC elemanlarıyla) 50 Hz geçiren devre olarak düşünebilirsiniz. Dışarıdan sisteme uygulanan sinyaller için filtre devresi uygulamak gürültü ve girişimi engeller. Elektrostatik deşarjı ve kasa üzerinde oluşan elektriği gidermek için, elektriksel ve elektronik sistemlerin dış kasaları topraklanabilir. Entegre devrelerin besleme hatlarına entegreye yakın olacak şekilde dekuplaj kondansatörü bağlanmalıdır (ek olarak bobinde bağlanabilir). Büyük değerli kondansatör düşük frekansı, düşük değerli kondansatör yüksek frekansı filtreler. Buna ek olarak, İndüktif gerilim çökmelerini engeller 12

13 Figure 16: Diferansiyel sinyal gönderiminin gürültüye karşı koruma sağlaması gösterilmiş [1]. Figure 17: EMC özelliğine sahip sistemin [5]. 13

14 Figure 18: İletkenlik yoluyla kuplaj mekanizmaları. Figure 19: (a) İndüktif kuplaj (b) Kapasitif kuplaj (c) Güç ve toprak hattı gürültüsü. 14

15 Figure 20: Topraklanma koruması olmayan twisted pair kabloya örnek [1]. Figure 21: Kaçak alanların farklı dielektrik katsayısına sahip tabanlarda (substrate) gösterilişi [6]. Sinyal taşımada ekranlı kabloları (kuaksiyel kablo) ya da diferansiyel kabloları (twisted pairs) tercih ediniz. Kuaksiyel kablodaki toprak hattı dış alanlara karşı sinyali korur. Diferansiyel kablolama hem dışarıdan gelen alana karşı koruma sağlar hem de kendi oluşturduğu alanı yok eder. Yüksek derecede elektromanyetik gürültünün olduğu ortamda çalışacak olan elektronik kartlar, birden fazla katmanlı olacak şekilde ve iki topraklanmış katman arasında oluşturulabilir. Relative permitivitesi yüksek olan taban (substrate) kullanmak yolların birbiriyle olan kaçak alanları (field leakage) azaltır. [6] Tüm bunları yapmanız tasarlanan sistemin, ilgili merkezlerde yapılan testlerden geçmesini kolaylaştırır. PCB tasarımı ve EMC konusunda birçok eğitime ve dokümana internetten ulaşabilirsiniz. Bilgisayar destekli PCB tasarım programları inç ölçüsünü kullanmaktadır. 1 inç=2.54 cm. Düşük güç tüketen elektronik devre tasarımı Düşük güç ve enerji tüketiminin önemi Günümüzde gelişen teknolojilerle birlikte birçok elektronik devre taşınabilir olmuş ve pil ya da batarya ile çalışmaktadır. Bundan dolayı bu tarz devreler için düşük güç tüketimi ya da enerji tüketimi gereklidir, örneğin cep telefonu, otomobil üzerindeki elektronik sistemler ve telemetri uygulamalarında pil ya da bataryanın uzun süre çalışması istenir. Enerji tüketimine bir örnek vermek gerekirse, kalem pil ile çalışan, ISM frekans şeriti (frequency band) kablosuz oda termostatı ana üniteye sıcaklık bilgisini gönderirken 3.3V 2200m/saat pilden 25mA akım gerektirmektedir ve sürekli olarak sıcaklık bilgisini ana üniteye göndererek 2200mA/25mA=88 saat ya da 3.7 gün çalışmaktadır. Eğer bu oda termostatı, 30 saniyede bir uyku modundan 15

16 (3.3V pilden 1uA akım çekmektedir) uyanıp 100 ms boyunca 3.3V pilden 25mA akım çekerek ana üniteye sıcaklık bilgisini gönderseydi, 25mA*0.1s/30s=0.083mA/s saniyede 0.083mA ortalama olarak harcayacak ve 2200mA/0.083mA=26400saat=1100gün=36.7ay=3.06yıl yaklaşık olarak 3 yıl bu pil ile çalışacaktı. Buna ek olarak, şebeke elektriğiyle çalışacak şekilde tasarlanan cihazlara düşük güç tüketimi ek bir özellik olarak eklenebilir. Güç tüketimine bir örnek olarak, kullandığım modem 12V besleme gerilimiyle çalışan bir cihaz olup 1000mA akım gerektirmektedir, 12*1000m=12W güç tüketir saatte, kw/saat elektriğin 0.40 TL olduğunu düşünürsek, 0.4*0.012*24*30= 3.456TL aylık 3.5 TL karşılık gelmektedir. Eğer bu cihaz ve tasarımda kullanılan tümdevreler düşük güç tüketecek şekilde tasarlansaydı ve gereken akım 500mA sınırlandırılmış olsaydı güç tüketimi yarı yarıya düşecekti ve aylık olarak 1.75 TL harcanmış olacaktı. Olaya faklı açılardan bakarsak, tüketici, bu elektronik cihazın ömrünü 10 yıl olarak kabul edersek (5 yıl kullanım garantisi var), cihaz kullanım süresi boyunca 420 TL karşılık bir elektrik faturası ödemektedir, fakat güç tüketimi yarı yarıya düşseydi 210 TL ödenecekti, cihazın bedelinden daha fazla bir kazanç sağlıyor. Üretici, aylık olarak adet satışı olan bir cihazı düşündüğünüzde aylık olarak ekonomiye TL yaklaşık 2.1 milyon Lira (10 yıl içerisinde geri dönüşü olan) katkı sağlamaktadır. Bu sadece evimizde kullandığımız basit bir elektronik devre ve bunun gibi birçok cihaz var, diğer çok düşük güç tüketen sistemleri düşündüğümüzde, düşük güç tüketen sistem tasarımının küçük ama sonuçları itibariyle büyük olduğu gözükmektedir ve mühendisliğin en önemli noktalarından biridir. (Diğer bir örnek, elektrik prizine bağlı bir 55 cm TV kapalıyken 1W güç harcamaktadır bu aylık yaklaşık olarak 30 kr karşılık gelmektedir.) Teori Düşük güç ya da enerji tüketimi için, düşük seviyeli besleme gerilimi gerekmektedir çünkü gerilimi düşürmek direnç sabit kalacağından akım seviyesini de düşürmektedir (1) ve böylece ikinci dereceden güçte azalma meydana gelmektedir (2). Bunu tümdevre temel yapı taşı olan transistor denkleminden de görebiliriz (5). Enerji denklemine baktığımızda, bir tümdevre frekans arttığında daha fazla enerji tüketmektedir ve her bir devir için (3) kadar enerji tüketmekte bundan dolayı gerilimin yanında frekans da azaltılmalıdır. V (t) = i(t)r (1) p(t) = v(t)i(t) = i 2 (t)r (2) E = T 0 p(t)dt = 1 2 CV 2 dd (3) E = 1 2 CV 2 ddf (4) I n = 1 2 k W n L (V gs V tn ) 2 (5) Güç Kaynağı Şebeke elektriğiyle çalışan bir devre için besleme gerilimini üretmemiz gerekmektedir. Bunun için düzenleyici (regulator) devreleri ya da anahtarlamalı mod güç kaynağını (SMPS switched mode power supply) kullanılır. Hangi devre daha avantajlı sorusuna yanıt anahtarlamalı mod güç kaynağıdır çünkü verimliliği yüksektir (power conversion efficiency), az yer kaplamaktadır, hafiftir ve çok az ısı yaymaktadır. Diğer taraftan basit düzenleyici devresi, transformatördeki, diyot üzerindeki ve gerilim düzenleyici tümdevre üzerindeki kayıptan etkilenmektedir ve bu kayıplar ısıya dönüştüğünden sisteme çok yer kaplayan soğutucu eklemek gerekip, ek maliyet getirmektedir. Örneğin, 220 V AC-18 V AC 25W transformatörümüz olsun çıkıştan 12V 1000mA elde edilsin, 18V gerilim düzenleyici tümdevre girişine uygulandığından giriş ve çıkış arasındaki gerilim farkı 6 V olup 1000mA akımı dikkate aldığımızda 6W güç kaybına neden olur. Akım hattı üzerinde iki adet diyot bulunmaktadır bundan dolayı 0.7*2=1.4V gerilim düşümü ve 1.4*1000mA=1.4W güç kaybı meydana gelir. 12W güç elde etmek için 6W düzenleyici tümdevre üzerinde ve 1.4W diyotlar üzerinde kayıp oluştu ve yaklaşık olarak %38 güç kaybına karşılık gelmektedir. Transformatörün verimliliğini %85 olarak düşündüğümüzde transformatör 22.8 W güç gerektirmekte ve 3.4 W güç kaybı meydana gelmektedir. Son durumda gücün %15 kayıp transformatörde, %26 düzenleyici tümdevre üzerinde, %6 diyotlar üzerinde ve 16

17 Figure 22: Lineer regülatör devresi. Figure 23: Tümdevrelerin beslemelerinin anahtarlanması. (sadece) %53 yük üzerinde harcanmaktadır. Kablo vb. kayıpları dikkate aldığınızda yaklaşık olarak gücün %50 yüke aktarılmaktadır. Anahtarlamalı güç kaynağı depolama elemanının (bobin ya da kondansatör) üzerindeki enerjiyi kullanarak, anahtarı açıp kapatarak çıkış gerilim ya da akımını üretmektedir. Böylece çok yüksek düzeyde verimlilik elde edilmektedir Tümdevreler Devrede kullanılan tümdevreler düşük güç tüketen versiyonları seçilebilir ve bunlar genellikle L serisiyle gösterilirler, örneğin MAX232L ya da işlemci sınıfında bulunan düşük güç (low power) tüketen sürüm gibi. Böyle bir tümdevre mevcut değilse, tümdevrelerin besleme hatları güç tüketimini azaltmak için bir anahtar yardımıyla açıp kapatılabilir (power gating) (şekilde gösterilmiştir). Tümdevre ile ilgili işlem varsa, işlemci ucu toprağa çekilerek gereken işlem yapıldıktan sonra tekrar besleme ucuna çekilerek işlem tamamlanır. Kısacası, devre üzerindeki her tümdevre uyku moduna bir anahtar yardımıyla girer (genellikle 1uA civarında bir akım çeker). Eğer dışarıdan, iletişim vb. bir istek varsa bir anahtar yardımıyla kesme (interrupt) üretilerek işlemci tarafından tümdevre besleme hattına bağlanır. Uyku Modu Sistemin merkezinde bulunan mikroişlemci eğer icra etmesi gereken bir işlem yoksa tüm devre bloklarını ve kendisini uyku moduna (stand-by) geçirmelidir. Ardından dışarıdan gelen işlem isteklerine ya da kesme isteğine göre uyanıp çalışma moduna geçerek gerekenleri yerine getirmelidir ya da işlemci üzerinde bulunan düşük hızlı bir osilatör yardımıyla işlem isteği periyodik olarak kontrol edilebilir. Örneğin, uyku moduna giren bir devre tuşa basıldığı zaman uyanabilir ve tuşun gerektirdiği fonksiyonu yerine getirebilir ve ardından tümdevreleri ve mikroişlemci üzerinde bulunan blokları kapatıp uyku moduna geçebilir. 17

18 Figure 24: Yüksek hız ve düşük enerji tüketimini gösteren işlem. Gerilim Ölçeklemesi ve Frekans Ölçeklemesi İşlemci üzerinde bulunan tüm donanım yapıları kullanılmalı ve yazılım üzerindeki yük azaltılmalıdır. Örneğin, UART, PWM, ya da herhangi bir fonksiyon yazılımda gerçeklemek yerine donanımda bulunan blokları kullanarak aynı şekilde icra edilebilir. Bu hem sistemin fonksiyonelliğini arttır (yani mevcut işlemciyle birçok işlem yapabilmek gibi ya da yazılım yükünü azaltır), tasarımı kolaylaştırır ve gerilim ve frekans ölçeklemesine (voltage scaling and frequency scaling) olanak sağlamaktadır. Gerilim ölçekleme ve frekans ölçekleme konularını kısaca özetlemek gerekir. Daha önce bahsettiğimiz gibi düşük güç tüketimi için gerilimi düşürmek gereklidir ve her bir tümdevrenin çalışabileceği minimum besleme gerilimi teknoloji ve mevcut işlemleri (process) yerine getirebileceği minimum çalışma frekansıyla sınırlandırılmıştır. Eğer işlemcinin yazılım yükü az ise mikroişlemciyi minimum besleme gerilimiyle çalıştırabiliriz ve bu gerilim genellikle 2V civarında olup, çok düşük frekanslarda 100kHz civarında çalışmaktadır. Aksi takdirde yazılım yükü fazla olduğunda, mikroişlemcinin işlemleri (processes) yerine getirmesi için gerekli minimum frekans olan, minimum çalışma frekansında sabit tutularak besleme gerilimi mümkün olduğunca azaltılır ve minimum güç tüketimi sağlanır. Gerilim ölçeklemesi (voltage scaling) bu şekilde özetlenebilir. Frekans ölçeklemesinde (frequency scaling) mevcut besleme geriliminde çalışma frekansını azaltılabildiği kadar azaltılır ve mevcut koşullarda her bir saykıl başına en düşük düzeyde enerji tüketimi sağlanır. Bir mikroişlemci için enerji tüketimi saykıl başına enerji tüketimi ölçülerek belirlenmektedir. Bu yöntemlerin bir ya da bir kaçını işlemlerin icra edilmesinde (karışık olarak (hybride)) kullanabilirsiniz. Enerji ve güç sarfiyatının önemine göre, işlemci hızı ayarlanabilir ya da farklı işlemler için hız farklı ayarlanabilir, aşağıdaki resimde bu durum gösterilmiştir. Batarya Bataryaların kapasitesi C-oranı (C-rate) ile ölçülmektedir. Eğer C-rate yüksek olursa (yüksek ortalama akım çekildiğinde) kapasite düşmektedir, yani kullanım süresi daha kısa olmaktadır ve bu olay Peukert grafiğiyle gösterilmektedir (bir batarya için en önemli veri). Aynı olayı teyit eder şekilde, bataryadan alınan güce göre kapasitesi değişmektedir (resimde gösterilmiştir). Buna ek olarak, bataryanın iç direnci yüksek akımlarda önem taşımaktadır ve düşük değerleri istenir. Bu konu tasarımda çok önemlidir, detaylı bilgi için araştırma yapınız. Güvenilirlik (Reliability) ve hata giderme Daha önceden bahsi geçen derleyici (compiler) ve bağlayıcı (linker) farkını bilmek, işlemci yapısını tanımak, yığın (stack, heap genelde overflow hatası verir), RAM, ROM, FLASH bellek ve çevresel üniteleri neler olduğunu bilmek tasarım esnasında oluşan mantık ve tasarım hatalarını gidermede kolaylık sağlayacağı gibi, tasarımın güvenilir (reliability) bir şekilde çalışması için bir ön koşuldur. Söz dizimi hatalarını derleyici otomatik ortaya koyar ve kolaylıkla düzeltilir. Mantık ve tasarım hatalarını tasarım esnasında hata ayıklayıcı donanım (In-circuit debugger) ve simülatör çalıştır ve durdur özellikleriyle giderilebilir. Sistem çalışma ortamında iken herhangi bir nedenle donanımda hata meydana gelebilir, girişime (EMI) mağruz kalıp istenmeyen şekilde çalışma meydana gelebilir veya bir döngü (loop) içerisinde takılıp kalabilir. Sistemin güvenilirliği için (reliability), tüm bu durumların meydana gelebileceği ihtimali dikkate alınarak donanım 18

19 Figure 25: Bataryanın harcanan güce karşı boşalma eğrisi. ve yazılım oluşturulmalıdır. Bazı yöntemler, WDT zamanlayıcısıyla yazılım takılmalarının (işlemin (process) kısa sürmesi testi) periyodik olarak kontrol edilmesi (watch dog timer bekçi köpeği zamanlayıcısı), arayüzden veri alındıktan sonra bit seviyesinde (parity) hata kontrolü (error checking), çerçeve seviyesinde hata kontrolü (CRC cyclic redundancy check), veri çerçevesi hatası (frame error) kontrolü, veri hattında çakışma (bus collision) ve osilatör çalışma testi şeklinde sayılabilir. Buna benzer birçok yöntem tümdevreye özel şekilde sıralanabilir, bundan dolayı çalışılan donamın özellikleri iyi bilinmeli ve dokümanları detaylı olarak incelenmelidir. References [1] [2] [3] Ground fill and Field Cancellation, Dr. Howard Johnson May 26,2005, EDN network [4] Reducing Ground Bounce in DC-to-DC Converters-Some Grounding Essentials [5] EMC/EMI gürültü azaltma ve koruma, ekranlama, topraklama ve PCB tasarımı [6] RF Circuit Design: Theory & Applications, by Reinhold Ludwig, ISBN-13: [7] Faydalı olabilecek kitaplar: EMO yayınları: EMC/EMI gürültü azaltma ve koruma, ekranlama, topraklama ve PCB tasarımı, Yazar Adı: A.S. BEER: TÜRKÇEYE ÇEVİREN AYDIN BODUR, ÇİĞDEM ÖZŞAR ISBN No: Yayın No: EG/2008/2 Yayın Yeri: ANKARA Sayfa Sayısı: 216 Faydalı olabilecek kitaplar: EMO yayınları: EMC/EMI gürültü azaltma ve koruma, ekranlama, topraklama ve PCB tasarımı, Yazar Adı: A.S. BEER: TÜRKÇEYE ÇEVİREN AYDIN BODUR, ÇİĞDEM ÖZŞAR ISBN No: Yayın No: EG/2008/2 Yayın Yeri: ANKARA Sayfa Sayısı:

KAZIM EVECAN 21.05.2015. PCB Tasarımı ve EMC İlgilenenler İçin Önemli Bilgiler

KAZIM EVECAN 21.05.2015. PCB Tasarımı ve EMC İlgilenenler İçin Önemli Bilgiler PCB Tasarımı ve EMC İlgilenenler İçin Önemli Bilgiler Şematik tasarımda, her bir devre elemanına ait modellerle ideal ortamda yapılan benzetimle (simülasyon) çalışan devre, baskı devre (PCB printed circuit

Detaylı

İçİndekİler. 1. Bölüm - Mİkro Denetleyİcİ Nedİr? 2. Bölüm - MİkroDenetleyİcİlerİ Anlamak

İçİndekİler. 1. Bölüm - Mİkro Denetleyİcİ Nedİr? 2. Bölüm - MİkroDenetleyİcİlerİ Anlamak XIII İçİndekİler 1. Bölüm - Mİkro Denetleyİcİ Nedİr? Mikrodenetleyici Tanımı Mikrodenetleyicilerin Tarihçesi Mikroişlemci- Mikrodenetleyici 1. İki Kavram Arasındaki Farklar 2. Tasarım Felsefesi ve Mimari

Detaylı

BÖLÜM 2 8051 Mikrodenetleyicisine Giriş

BÖLÜM 2 8051 Mikrodenetleyicisine Giriş C ile 8051 Mikrodenetleyici Uygulamaları BÖLÜM 2 8051 Mikrodenetleyicisine Giriş Amaçlar 8051 mikrodenetleyicisinin tarihi gelişimini açıklamak 8051 mikrodenetleyicisinin mimari yapısını kavramak 8051

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ

YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ Yenilenebilir enerji sistemleri eğitim seti temel olarak rüzgar türbini ve güneş panelleri ile elektrik üretimini uygulamalı eğitime taşımak amacıyla tasarlanmış, kapalı

Detaylı

Doküman No: KK-PS R2-TR CODESEC PS120 GÜÇ KAYNAĞI ÜNİTESİ KURULUM VE KULLANICI KILAVUZU. Doc: KK-PS R2-TR

Doküman No: KK-PS R2-TR CODESEC PS120 GÜÇ KAYNAĞI ÜNİTESİ KURULUM VE KULLANICI KILAVUZU. Doc: KK-PS R2-TR Doküman No: KK-PS120-0117-R2-TR CODESEC PS120 GÜÇ KAYNAĞI ÜNİTESİ KURULUM VE KULLANICI KILAVUZU Doc: KK-PS120-0117-R2-TR DİZİN TEKNİK ÖZELLİKLER... 3 1. GENEL AÇIKLAMA... 4 2. TANIMLAR... 4 3. KURULUM,

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemleri ve Donanım İşletim Sistemlerine Giriş/ Ders01 1 İşletim Sistemi? Yazılım olmadan bir bilgisayar METAL yığınıdır. Yazılım bilgiyi saklayabilir, işleyebilir

Detaylı

ATBRFN. Radyo Frekansı (RF) Tabanlı Dorse Takip Birimi. Bilgi Dokümanı (ATBRFN) www.dtsis.com 1

ATBRFN. Radyo Frekansı (RF) Tabanlı Dorse Takip Birimi. Bilgi Dokümanı (ATBRFN) www.dtsis.com 1 Radyo Frekansı (RF) Tabanlı Dorse Takip Birimi (ATBRFN) Bilgi Dokümanı www.dtsis.com 1 İçindekiler 1. Genel Tanım... 3 2. Sistem Tanımı... 4 2.1. Master Cihaz... 4 2.1.1. Blok Diyagram... 4 2.1.2. Teknik

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Bilgisayar Mühendisliğine Giriş Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Mikroişlemci Nedir? Bir bilgisayarın en önemli parçası Mikroişlemcisidir. Hiçbir bilgisayar mikroişlemci olmadan çalışamaz. Bu nedenle Mikroişlemci

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Bilgisayar Bileşenleri Bilgisayarın Fonksiyonu Instruction Cycle Kesmeler (Interrupt lar) Bus

Detaylı

Adres Yolu (Address Bus) Bellek Birimi. Veri Yolu (Databus) Kontrol Yolu (Control bus) Şekil xxx. Mikrodenetleyici genel blok şeması

Adres Yolu (Address Bus) Bellek Birimi. Veri Yolu (Databus) Kontrol Yolu (Control bus) Şekil xxx. Mikrodenetleyici genel blok şeması MİKRODENETLEYİCİLER MCU Micro Controller Unit Mikrodenetleyici Birimi İşlemci ile birlikte I/O ve bellek birimlerinin tek bir entegre olarak paketlendiği elektronik birime mikrodenetleyici (microcontroller)

Detaylı

IFD8520 ADRESLENEBİLİR RS-485/RS-422 İZOLELİ ÇEVİRİCİ KULLANIM KILAVUZU

IFD8520 ADRESLENEBİLİR RS-485/RS-422 İZOLELİ ÇEVİRİCİ KULLANIM KILAVUZU IFD8520 ADRESLENEBİLİR RS-485/RS-422 İZOLELİ ÇEVİRİCİ KULLANIM KILAVUZU ÖNSÖZ: Delta IFD8520 izoleli adreslenebilir RS-232 RS-422/RS-485 çevirici, RS-422/RS-485 'den RS-232 protokolüne haberleşme arabirimi

Detaylı

DCS DCS ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ & YAZILIM

DCS DCS ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ & YAZILIM DCS RF İLE UZAKTAN KONTROL SİSTEMLERİ UZAKTAN MOTOR KONTROL SİSTEMLERİ SU DEPOSU & KUYU OTOMASYONU VERİ AKTARIM ÜNİTELER ( DATA TRANSFER ) RF ISM 433 / 868 /915 Mhz Alıcı & Verici ünitesi ( Etki alanı

Detaylı

SK 2400 On-Off Seviye Kontrolörü Montaj ve Kullanım Kitapçığı

SK 2400 On-Off Seviye Kontrolörü Montaj ve Kullanım Kitapçığı SK 2400 On-Off Seviye Kontrolörü Montaj ve Kullanım Kitapçığı SK 2400 MKK v10.02-tr 1 İÇİNDEKİLER 1. ÖNEMLİ NOTLAR... 3 2. TANIMLAMA... 4 3. TEKNİK ÖZELLİKLER... 5 4. MONTAJ ve KABLOLAMA... 5 4.1. Montaj...

Detaylı

Bilgisayar ile Dijital Devrelerin Haberleşmesi. FT232R ve MAX232 Entegreleri. Çalışma Raporu

Bilgisayar ile Dijital Devrelerin Haberleşmesi. FT232R ve MAX232 Entegreleri. Çalışma Raporu Bilgisayar ile Dijital Devrelerin Haberleşmesi FT232R ve MAX232 Entegreleri Çalışma Raporu Hazırlayan: Fatih Erdem 26 Mayıs 2011 Bilgisayar ile Dijital Devrelerin Haberleşmesi Günümüz bilgisayarları USB,

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1. KLAVYE... 11 2. KLAVYE RB0... 19 3. KLAVYE RBHIGH... 27 4. 4 DİSPLAY... 31

İÇİNDEKİLER 1. KLAVYE... 11 2. KLAVYE RB0... 19 3. KLAVYE RBHIGH... 27 4. 4 DİSPLAY... 31 İÇİNDEKİLER 1. KLAVYE... 11 Satır ve Sütunlar...11 Devre Şeması...14 Program...15 PIC 16F84 ile 4x4 klavye tasarımını gösterir. PORTA ya bağlı 4 adet LED ile tuş bilgisi gözlenir. Kendiniz Uygulayınız...18

Detaylı

EMC Prensiplerine Uygun Baskılı Devre ve Ürün Tasarımı

EMC Prensiplerine Uygun Baskılı Devre ve Ürün Tasarımı EMC Prensiplerine Uygun Baskılı Devre ve Ürün Tasarımı Hazırlayan: Klaus LORENZEN Derleyen: Akın Aybars HAMŞİOĞLU 2012 Mikroişlemcili Baskılı Devrelerin Bağlantı Tekniği Devre Elemanların Plaketteki Yerleşim

Detaylı

MİKROİŞLEMCİ MİMARİLERİ

MİKROİŞLEMCİ MİMARİLERİ MİKROİŞLEMCİ MİMARİLERİ Mikroişlemcilerin yapısı tipik olarak 2 alt sınıfta incelenebilir: Mikroişlemci mimarisi (Komut seti mimarisi), Mikroişlemci organizasyonu (İşlemci mikromimarisi). CISC 1980 lerden

Detaylı

Algılayıcılar (Sensors)

Algılayıcılar (Sensors) Algılayıcılar (Sensors) Sayısal işlem ve ölçmeler sadece elektriksel büyüklüklerle yapılmaktadır. Genelde teknik ve fiziksel büyüklükler (sıcaklık, ağırlık kuvveti ve basınç gibi) elektrik dalından olmayan

Detaylı

Donanımlar Hafta 1 Donanım

Donanımlar Hafta 1 Donanım Donanımlar Hafta 1 Donanım Donanım Birimleri Ana Donanım Birimleri (Anakart, CPU, RAM, Ekran Kartı, Sabit Disk gibi aygıtlar, ) Ek Donanım Birimleri (Yazıcı, Tarayıcı, CD-ROM, Ses Kartı, vb ) Anakart (motherboard,

Detaylı

KISMİ DEŞARJ CİHAZLARI

KISMİ DEŞARJ CİHAZLARI KISMİ DEŞARJ CİHAZLARI XDP-II Kısmi Deşarj Cihazı XDP-II cihazı kısmi deşarjla oluşan elektriksel alandaki hızlı değişiklikleri algılayarak hassas ölçümler yapar. Aynı zamanda izole ekipmanlardaki kısmi

Detaylı

PROJE RAPORU. Proje adı: Pedalmatik 1 Giriş 2 Yöntem 3 Bulgular 6 Sonuç ve tartışma 7 Öneriler 7 Kaynakça 7

PROJE RAPORU. Proje adı: Pedalmatik 1 Giriş 2 Yöntem 3 Bulgular 6 Sonuç ve tartışma 7 Öneriler 7 Kaynakça 7 PROJE RAPORU Proje Adı: Pedalmatik Projemizle manuel vitesli araçlarda gaz, fren ve debriyaj pedallarını kullanması mümkün olmayan engelli bireylerin bu pedalları yönetme kolu (joystick) ile sol el işaret

Detaylı

ACD BİLGİ İŞLEM ACD KABLOSUZ VERİ TOPLAMA SİSTEMLERİ URT-V2 KABLOSUZ VERİ TOPLAMA TERMİNALİ DONANIM TEKNİK BELGESİ. URT-V2 Terminallerinin

ACD BİLGİ İŞLEM ACD KABLOSUZ VERİ TOPLAMA SİSTEMLERİ URT-V2 KABLOSUZ VERİ TOPLAMA TERMİNALİ DONANIM TEKNİK BELGESİ. URT-V2 Terminallerinin ACD BİLGİ İŞLEM URT-V2 KABLOSUZ VERİ TOPLAMA TERMİNALİ DONANIM TEKNİK BELGESİ URT-V2 Terminallerinin Donanım Özellikleri Genel Yetenekleri Terminal Dış Özellikler Montajda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Detaylı

WiFi RS232 Converter Sayfa 1 / 12. WiFi RS232 Converter. Teknik Döküman

WiFi RS232 Converter Sayfa 1 / 12. WiFi RS232 Converter. Teknik Döküman WiFi RS232 Converter Sayfa 1 / 12 WiFi RS232 Converter Teknik Döküman WiFi RS232 Converter Sayfa 2 / 12 1. ÖZELLĐKLER 60.20mm x 40.0mm devre boyutları (5-15)VDC giriş gerilimi Giriş ve çalışma gerilimini

Detaylı

Embedded(Gömülü)Sistem Nedir?

Embedded(Gömülü)Sistem Nedir? Embedded(Gömülü)Sistem Nedir? Embedded Computing System de amaç; elektronik cihaza bir işlevi sürekli tekrar ettirmektir. Sistem içindeki program buna göre hazırlanmıştır. PC lerde (Desktop veya Laptop)

Detaylı

BQ351 Modbus Röle Kontrol Ünitesi. Kullanım Kılavuzu. Doküman Versiyon: BQTEK

BQ351 Modbus Röle Kontrol Ünitesi. Kullanım Kılavuzu. Doküman Versiyon: BQTEK Modbus Röle Kontrol Ünitesi Kullanım Kılavuzu Doküman Versiyon: 1.0 08.12.2015 BQTEK İçindekiler İçindekiler... 2 1. Cihaz Özellikleri... 3 2. Genel Bilgi... 4 2.1. Genel Görünüm... 4 2.2 Cihaz Bağlantı

Detaylı

DERS 5 PIC 16F84 PROGRAMLAMA İÇERİK. PIC 16F84 bacak bağlantıları PIC 16F84 bellek yapısı Program belleği RAM bellek Değişken kullanımı Komutlar

DERS 5 PIC 16F84 PROGRAMLAMA İÇERİK. PIC 16F84 bacak bağlantıları PIC 16F84 bellek yapısı Program belleği RAM bellek Değişken kullanımı Komutlar DERS 5 PIC 16F84 PROGRAMLAMA İÇERİK PIC 16F84 bacak bağlantıları PIC 16F84 bellek yapısı Program belleği RAM bellek Değişken kullanımı Komutlar Ders 5, Slayt 2 1 BACAK BAĞLANTILARI Ders 5, Slayt 3 PIC

Detaylı

AĞ SĠSTEMLERĠ. Öğr. Gör. Durmuş KOÇ

AĞ SĠSTEMLERĠ. Öğr. Gör. Durmuş KOÇ AĞ SĠSTEMLERĠ Öğr. Gör. Durmuş KOÇ Ağ Ġletişimi Bilgi ve iletişim, bilgi paylaşımının giderek önem kazandığı dijital dünyanın önemli kavramları arasındadır. Bilginin farklı kaynaklar arasında transferi,

Detaylı

Hacettepe Robot Topluluğu

Hacettepe Robot Topluluğu Hacettepe Robot Topluluğu PIC Assembly Dersleri 1. Ders: PIC Programlamaya Giriş HUNRobotX - PIC Assembly Dersleri 1. Ders: PIC Programlamaya Giriş Yazan: Kutluhan Akman, Düzenleyen: Canol Gökel - 4 Haziran

Detaylı

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ İŞARET AKIŞ DİYAGRAMLARI SIGNAL FLOW GRAPH

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ İŞARET AKIŞ DİYAGRAMLARI SIGNAL FLOW GRAPH OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ İŞARET AKIŞ DİYAGRAMLARI SIGNAL FLOW GRAPH İŞARET AKIŞ DİYAGRAMLARI İşaret akış diyagramları blok diyagramlara bir alternatiftir. Fonksiyonel bloklar, işaretler, toplama noktaları

Detaylı

Ek bilgi Internet:.../cecx

Ek bilgi Internet:.../cecx Modüler PLC ler CECX İki ürün versiyonu: CoDeSys tabanlı modüler PLC CoDeSys ve SofMotion tabanlı motion PLC Kolay konfigürasyon Otomatik modül algılaması Network de PLC yi bulmak için arama fonksiyonu

Detaylı

LCR METRE KALİBRASYONU

LCR METRE KALİBRASYONU 599 LCR METRE KALİBRASYONU Yakup GÜLMEZ Gülay GÜLMEZ Mehmet ÇINAR ÖZET LCR metreler, genel olarak indüktans (L), kapasitans (C), direnç (R) gibi parametreleri çeşitli frekanslardaki alternatif akımda ölçen

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ İLERİ SEVİYE TEKNİK ÖZELLİKLER

YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ İLERİ SEVİYE TEKNİK ÖZELLİKLER YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ İLERİ SEVİYE TEKNİK ÖZELLİKLER Yenilenebilir enerji sistemleri eğitim seti temel olarak rüzgar türbini ve güneş panelleri ile elektrik üretimini uygulamalı eğitime taşımak

Detaylı

MLC 410 MANYETİK LİNEER CETVELLER KULLANMA KILAVUZU

MLC 410 MANYETİK LİNEER CETVELLER KULLANMA KILAVUZU MLC 410 KENDİNDEN YATAKLI SİSTEM MANYETİK LİNEER CETVELLER TEMASSIZ ÇALIŞMA 0,005 MM İLE 1 MM ARASI ÇÖZÜNÜRLÜK 4880 MM ÖLÇÜM MESAFESİ KENDİNDEN YATAKLI SİSTEM IP67 YÜKSEK KORUMA SINIFI MÜKEMMEL KARARLILIK

Detaylı

PIC MİKRODENETLEYİCİLER İÇİN. mikrobasic DERLEYİCİSİ

PIC MİKRODENETLEYİCİLER İÇİN. mikrobasic DERLEYİCİSİ PIC MİKRODENETLEYİCİLER İÇİN mikrobasic DERLEYİCİSİ KULLANIM VE UYGULAMA KİTABI Özgün Çeviri: Dr. F. Zeynep KÖKSAL Ph.D. EEE, ODTÜ/1990 Kamuran SAMANCI B. Sc. EEE, Ank.Üni./2006 BETİ BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ

Detaylı

KULLANIM KILAVUZU NFH-0115 VIP KONTROL SİSTEMLERİ HABERLEŞME ÜNİTESİ

KULLANIM KILAVUZU NFH-0115 VIP KONTROL SİSTEMLERİ HABERLEŞME ÜNİTESİ KULLANIM KILAVUZU NFH-0115 VIP KONTROL SİSTEMLERİ HABERLEŞME ÜNİTESİ DOKÜMAN VERSİON: 1.0 SON GÜNCELLEME: 29.04.2013 ÜRÜN GRUBU: VIP KONTROL SİSTEMLERİ ÜRÜN KODU: NFH-0115 ÜRÜN: VIP KONTROL SİSTEMİ HABERLEŞME

Detaylı

IRT63M. Bilgi Dokümanı. 128x64 piksel grafik LCD, Klavye, UART ve Ethernet Haberleşme ile Temassız Kart (ISO14443A/B) Okuyucu (IRT63M) www.dtsis.

IRT63M. Bilgi Dokümanı. 128x64 piksel grafik LCD, Klavye, UART ve Ethernet Haberleşme ile Temassız Kart (ISO14443A/B) Okuyucu (IRT63M) www.dtsis. 128x64 piksel grafik LCD, Klavye, UART ve Ethernet Haberleşme ile Temassız Kart (ISO14443A/B) Okuyucu (IRT63M) Bilgi Dokümanı www.dtsis.com 1 İçindekiler 1. Genel Tanım... 3 2. Blok Diyagram... 4 3. Teknik

Detaylı

T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ ALİAĞA MESLEK YÜKSEKOKULU

T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ ALİAĞA MESLEK YÜKSEKOKULU ELEKTRİK PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 2013 / 2014 EĞİTİM ÖĞRETİM DÖNEMİ 1. SINIF 1. YARIYIL 107 Matematik-I 3 0 3 3 Sayılar,olasılık ile ilgili temel esasları uygulamak, cebir çözümlerini yapmak, geometri

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi Konu Başlıkları Enerjide değişim Enerji sistemleri mühendisliği Rüzgar enerjisi Rüzgar enerjisi eğitim müfredatı Eğitim

Detaylı

DelcomRF DRF 12 UR (UART RECEIVER) Ürün Kılavuzu

DelcomRF DRF 12 UR (UART RECEIVER) Ürün Kılavuzu DelcomRF DRF 12 UR (UART RECEIVER) Ürün Kılavuzu DelcomRF FSK RF MODUL Versiyon: 1.0 www.delcomrf.com.tr Genel Özellikler: Dar band FSK Modülasyonlu haberleşme. 434 veya 868MHz bandında Frekans Tahsis

Detaylı

ATB100. ATB100 GPRS / GPS Tabanlı Filo Yönetim Terminali. Bilgi Dokümanı. www.dtsis.com 1

ATB100. ATB100 GPRS / GPS Tabanlı Filo Yönetim Terminali. Bilgi Dokümanı. www.dtsis.com 1 GPRS / GPS Tabanlı Filo Yönetim Terminali Bilgi Dokümanı www.dtsis.com 1 Tanım kompakt, bağımsız ve ekonomik, ancak güçlü ve zengin özelliklere sahip filo yönetimi terminalidir. Tri-band GSM/GPRS modem

Detaylı

OTOMATİK KONTROL 18.10.2015

OTOMATİK KONTROL 18.10.2015 18.10.2015 OTOMATİK KONTROL Giriş, Motivasyon, Tarihi gelişim - Tanım ve kavramlar, Lineer Sistemler, Geri Besleme Kavramı, Sistem Modellenmesi, Transfer Fonksiyonları - Durum Değişkenleri Modelleri Elektriksel

Detaylı

ETHERNET TEKNOLOJİSİ

ETHERNET TEKNOLOJİSİ ETHERNET TEKNOLOJİSİ ETHERNET TEKNOLOJİSİ İletişim, bir mesajın bir kanal aracılığıyla kaynaktan hedefe ulaştırılması işlemidir. Gerek insanlar arasında gerçekleşsin gerekse de bilgisayarlar arasında gerçekleşsin

Detaylı

VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2

VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2 VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2 Volümetrik debimetre nedir?? Fark basınç ölçümü ile hava akış verimini kontrol etmenizi sağlayan, bakım gerektirmeyen, yenilikçi bir Pnömatik otomasyon kontrol sistemidir, bu

Detaylı

Çukurova Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği

Çukurova Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği Çukurova Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği BMM309 Elektronik-2 Laboratuvarı Deney Föyü Deney#10 Analog Aktif Filtre Tasarımı Doç. Dr. Mutlu AVCI Arş. Gör. Mustafa İSTANBULLU ADANA, 2015 DENEY 10 Analog

Detaylı

2013/TUYAD- Merkezi Tv Dağıtım Sistemleri Malzeme ve Uygulama Şartname Standartları / Sürüm-1

2013/TUYAD- Merkezi Tv Dağıtım Sistemleri Malzeme ve Uygulama Şartname Standartları / Sürüm-1 Referans: 2013/TUYAD- Merkezi Tv Dağıtım Sistemleri Malzeme ve Uygulama Şartname Standartları / Sürüm-1 İÇİNDEKİLER TABLOSU İçindekiler Tablosu... 0 1. HEADEND SİSTEM ORTAM STANDARTLARI:... 1 2. ANALOG

Detaylı

1. LİNEER PCM KODLAMA

1. LİNEER PCM KODLAMA 1. LİNEER PCM KODLAMA 1.1 Amaçlar 4/12 bitlik lineer PCM kodlayıcısı ve kod çözücüsünü incelemek. Kuantalama hatasını incelemek. Kodlama kullanarak ses iletimini gerçekleştirmek. 1.2 Ön Hazırlık 1. Kuantalama

Detaylı

KURULUM ve KULLANIM KILAVUZU

KURULUM ve KULLANIM KILAVUZU ISITMA/SOĞUTMA OTOMASYON SİSTEMLERİ KURULUM ve KULLANIM KILAVUZU MODEL NO.: TH1149 TH1149SA TH1149SB TH1149RF TH1149MSA TH1149MSB DİKKAT : Cihazı kullanmadan önce bu kılavuzu okuyun ve daha sonra gerekli

Detaylı

BESLEME KARTI RF ALICI KARTI

BESLEME KARTI RF ALICI KARTI BESLEME KARTI Araç üzerinde bulunan ve tüm kartları besleyen ünitedir.doğrudan Lipo batarya ile beslendikten sonra motor kartına 11.1 V diğer kartlara 5 V dağıtır. Özellikleri; Ters gerilim korumalı Isınmaya

Detaylı

V-LAB BİLGİSAYAR ARAYÜZLÜ EĞİTİM SETİ

V-LAB BİLGİSAYAR ARAYÜZLÜ EĞİTİM SETİ Çeşitli ölçüm ünitelerine ve sinyal üreteçlerine sahip olan, tüm entegre cihazlarının bilgisayar üzerinden kontrol edilebilir ve gözlemlenebilir olması özellikleri ile Mesleki Eğitim'in önemli bir enstrümanıdır.

Detaylı

DelcomRF. Uart Alıcı-Verici(Transceiver) DRF - 22 UTR. Ürün Kılavuzu

DelcomRF. Uart Alıcı-Verici(Transceiver) DRF - 22 UTR. Ürün Kılavuzu DelcomRF Uart Alıcı-Verici(Transceiver) DRF - 22 UTR Ürün Kılavuzu DelcomRF FSK RF MODUL Versiyon: 1.0 www.delcomrf.com.tr 2.54 28mm 2.54 2.54 22.5m m 2.54 5mm 6mm Genel Özellikler: Dar band FSK Modülasyonlu

Detaylı

VIERO, görüntü tabanlı analiz sayesinde, ortalama araç hızı bilgisi üretmekte ve araç yoğunluğunu da ölçmektedir. VIERO Araç Sayım Sistemi

VIERO, görüntü tabanlı analiz sayesinde, ortalama araç hızı bilgisi üretmekte ve araç yoğunluğunu da ölçmektedir. VIERO Araç Sayım Sistemi ARAÇ SAYIM SİSTEMİ VIERO, görüntü tabanlı analiz sayesinde, ortalama araç hızı bilgisi üretmekte ve araç yoğunluğunu da ölçmektedir. VIERO Araç Sayım Sistemi VIERO Araç Sayım Sistemi, görüntü tabanlı olarak,

Detaylı

Bilgi ve iletişim teknolojileri

Bilgi ve iletişim teknolojileri Bilgi ve iletişim teknolojileri 1 Bilgisayar, Hesap makinesi gibi araçlara neden ihtiyaç duyulmuştur? Zaman tasarrufu Bilginin depolanması ihtiyacı Hatasız işlem yapma isteği İletişim ihtiyacı 30\2 Bilişim

Detaylı

Elektronik Termostat TE-1

Elektronik Termostat TE-1 Delivery address:mackenrodtstraße 14, Postal address: JUMO Adres: Instrument Co. Baraj Ltd. Yolu Cad. JUMO Ataşehir Process M Yanyol, Control, Inc. Veri Sayfası 6.551 Sayfa 1/5 Elektronik Termostat -1

Detaylı

8051 Ailesi MCS51 ailesinin orijinal bir üyesidir ve bu ailenin çekirdeğini oluşturur çekirdeğinin temel özellikkleri aşağıda verilmiştir:

8051 Ailesi MCS51 ailesinin orijinal bir üyesidir ve bu ailenin çekirdeğini oluşturur çekirdeğinin temel özellikkleri aşağıda verilmiştir: 8051 Ailesi 8051 MCS51 ailesinin orijinal bir üyesidir ve bu ailenin çekirdeğini oluşturur. 8051 çekirdeğinin temel özellikkleri aşağıda verilmiştir: 1. Kontrol uygulamaları için en uygun hale getirilmiş

Detaylı

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ TASARIM PROJESİ ÇALIŞMASI PİC PROGRAMLAMA İLE BASİT UÇAK OYUNU MEHMET HALİT İNAN BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BAHAR 2014 KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

RAM Standartları, Spesifikasyonları, Test Yöntemleri

RAM Standartları, Spesifikasyonları, Test Yöntemleri RAM Standartları, Spesifikasyonları, Test Yöntemleri Bilgisayar endüstrisindeki kişiler genelde Hafıza terimi yerine geçici komutları ve görevleri tamamlamak için gerekli dataları tutmak anlamıyla RAM(Random

Detaylı

VIERO ARAÇ SAYIM SİSTEMİ

VIERO ARAÇ SAYIM SİSTEMİ VIERO ARAÇ SAYIM SİSTEMİ VIERO, görüntü tabanlı analiz sayesinde, ortalama araç hızı bilgisi üretmekte ve araç yoğunluğunu da ölçmektedir. Viero Araç Sayım Sistemi Viero Araç Sayım Sistemi, görüntü tabanlı

Detaylı

RS-232'den RS-485'e Kullanıcı kılavuzu

RS-232'den RS-485'e Kullanıcı kılavuzu RS-232'den RS-485'e Kullanıcı kılavuzu DA-70161 I. Özet Bilgisayarlar ile çeşitli standart seri ara birim dönüştürücü donanımlar veya akıllı cihazlar arasındaki uzak dijital iletişimi gerçekleştirmek için,

Detaylı

RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ

RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ RASTGELE BİR SİNYAL Gürültü rastgele bir sinyal olduğu için herhangi bir zamandaki değerini tahmin etmek imkansızdır. Bu sebeple tekrarlayan sinyallerde de kullandığımız ortalama

Detaylı

KLEA Enerji Analizörü

KLEA Enerji Analizörü KLEA Enerji Analizörü Kolay panel montajı sistem bağlantısı Modüler tasarım Soket kablosu gerektirmez Tespit vidası gerektirmez En yeni teknoloji Veri Toplama Platformu Tüm enerji tüketimleri bir KLEA

Detaylı

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEYİN AMACI 1. IC zamanlayıcı NE555 in çalışmasını öğrenmek. 2. 555 multivibratörlerinin çalışma ve yapılarını öğrenmek. 3. IC zamanlayıcı anahtar devresi yapmak. GİRİŞ

Detaylı

Gömülü Sistemler, Uygulama Alanları ve Dünya daki Ekonomik Boyutu

Gömülü Sistemler, Uygulama Alanları ve Dünya daki Ekonomik Boyutu İçerik Sakarya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Yrd.Doç.Dr. Murat İSKEFİYELİ Gömülü Sistemler, Uygulama Alanları ve Dünya daki Ekonomik Boyutu Dr. Ahmet Kaya 2 1 Gömülü Sistem Kavramı Bir ana

Detaylı

B603 - B603B SERİSİ FREKANS KONTROLLÜ SÜRÜCÜLER KULLANMA KILAVUZU

B603 - B603B SERİSİ FREKANS KONTROLLÜ SÜRÜCÜLER KULLANMA KILAVUZU B603 - B603B SERİSİ FREKNS KONTROLLÜ SÜRÜCÜLER KULLNM KILUZU İÇERİK Sayfa BĞLNTI E KULLNIM BİLGİLERİ... 1 1.0 Elektriksel bağlantılar... 1 1.1 na terminal... 1 1.2 Kontrol devresi bağlantıları... 1 2.0

Detaylı

32 SAAT 32 SAAT . EĞİTİM YILI ELEKTRİK TESİSATÇISI KURS PLANI BAŞLAMA TOPLAM SÜRE TARİHİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

32 SAAT 32 SAAT . EĞİTİM YILI ELEKTRİK TESİSATÇISI KURS PLANI BAŞLAMA TOPLAM SÜRE TARİHİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ KURS MERKEZİNİN ADI ALAN ADI KURSUN ADI KURSUN SÜRESİ... EĞİTİM YILI ELEKTRİK TESİSATÇISI KURS PLANI BAŞLAMA.. TOPLAM SÜRE TARİHİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİK TESİSATÇISI 1256 SAAT BİTİŞ TARİHİ

Detaylı

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Komut Seti Mimarisi. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Komut Seti Mimarisi. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü BİLGİSAYAR MİMARİSİ Komut Seti Mimarisi Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü Komut Seti Mimarisi Bilgisayarın hesaplama karakteristiklerini belirler. Donanım sistemi mimarisi ise, MİB(Merkezi İşlem Birimi),

Detaylı

TEKNOMOBİL UYDU HABERLEŞME A.Ş. KULLANICI KILAVUZU Rev. 1.0 Satcom SCATEL

TEKNOMOBİL UYDU HABERLEŞME A.Ş. KULLANICI KILAVUZU Rev. 1.0 Satcom SCATEL UYDU HABERLEŞME A.Ş. KULLANICI KILAVUZU Rev. 1.0 Satcom SCATEL İÇİNDEKİLER GÜVENLİK UYARISI... 1 GİRİŞ... 2 1. SCATEL ÖZELLİKLERİ...3 2. ELEKTRİKSEL ARA YÜZLER... 4 2.1 D-SUB 50 PİNLİ DİŞİ BAĞLAYICI...4

Detaylı

TRAFO TEST CİHAZLARI VE KISMİ DEŞARJ CİHAZLARI

TRAFO TEST CİHAZLARI VE KISMİ DEŞARJ CİHAZLARI TRAFO TEST CİHAZLARI VE KISMİ DEŞARJ CİHAZLARI TRAFO TEST CİHAZLARI WRT-10D Trafo Sargı Direnç Test Cihazı l Yüksek stabil ölçümler için sağlam, çok iyi ayarlanmış ve filtrelenmiş çıkış akım kaynağı l

Detaylı

CUMHURİYET MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİNİN TEMELLERİ DERSİ DERS NOTLARI BELLEKLER

CUMHURİYET MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİNİN TEMELLERİ DERSİ DERS NOTLARI BELLEKLER BELLEKLER Genel olarak bellekler, elektronik bilgi depolama üniteleridir. Bilgisayarlarda kullanılan bellekler, işlemcinin istediği bilgi ve komutları maksimum hızda işlemciye ulaştıran ve üzerindeki bilgileri

Detaylı

TRİFAZE VOLTAJ REGÜLATÖRLERİ

TRİFAZE VOLTAJ REGÜLATÖRLERİ TRİFAZE VOLTAJ REGÜLATÖRLERİ Trifaze mikro-işlemci kontrollü voltaj regülatörlerimiz 10,5 kva ile 2000 kva güç değerleri arasında standart veya korumalı olarak üretilmektedir. Regülatörlerimiz dengelenmiş

Detaylı

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr Gölhisar Meslek Yüksekokulu Bilgisayarın Yapısı Donanım (Hardware): Bir bilgisayara genel olarak bakıldığında; Kasa, Ekran, Klavye, Fare, Yazıcı, Hoparlör,

Detaylı

UTR-C10 U UHF DATA TRANSCEIVER

UTR-C10 U UHF DATA TRANSCEIVER UTR-C10 U UHF DATA TRANSCEIVER ÜRÜN KILAVUZU Version 1.6 (MAYIS 2008) İVEDİK ORGANİZE SAN. BÖL. 21. CADDE 609. SOKAK NO:15 06370 OSTİM / ANKARA TEL NO :(312) 395 68 75 76 FAKS NO:(312) 395 68 77 http://

Detaylı

Bilgisayar Mimarisi ve Organizasyonu Giriş

Bilgisayar Mimarisi ve Organizasyonu Giriş + Bilgisayar Mimarisi ve Organizasyonu Giriş Bilgisayar Mimarisi Bilgisayar Organizasyonu Programcının görebileceği bir sistemin nitelikleri Bir programın mantıksal yürütülmesi üzerinde direk bir etkisi

Detaylı

Bilgisayar Donanımı Dersi BİLGİSAYARIN MİMARI YAPISI VE ÇALIŞMA MANTIĞI

Bilgisayar Donanımı Dersi BİLGİSAYARIN MİMARI YAPISI VE ÇALIŞMA MANTIĞI Bilgisayar Donanımı Dersi BİLGİSAYARIN MİMARI YAPISI VE ÇALIŞMA MANTIĞI Bilgisayarın Mimarı Yapısı ve Çalışma Mantığı Bilgisayarı yapısal olarak; bilgilerin girilmesi, girilen bilgilerin belirtilen durumlara

Detaylı

NES DC.DRV.200 Tanıtım Dokümanı

NES DC.DRV.200 Tanıtım Dokümanı NES DC.DRV.00 Tanıtım Dokümanı 10.08.016 Giri Tasarım ve yazılım faaliyetleri tamamen yerli olarak firmamız tarafından gerçekle tirilen Endüstriyel DC motorlar için geli tirilmi mikroi lemci kontrollü

Detaylı

aşağıdakilerden hangisidir?

aşağıdakilerden hangisidir? 1 Bir elektronun iki atom tarafından ortaklaşa kullanılmasına ne denir? ) Elektrik bağ Manyetik bağ Kovalent bağ tomik bağ yonik bağ 4 Bir kez veri kaydedilebilen ve daha sonra değiştirilemeyen bellek

Detaylı

TEKSAN M-BUS CONVERTER

TEKSAN M-BUS CONVERTER TEKSAN M-BUS CONVERTER KULLANMA KILAVUZU Değerli Müşterimiz, Öncelikle ürünümüzü satın aldığınız için teşekkür ederiz. Bu kullanma kılavuzundaki tüm talimat ve uyarıları dikkatlice okuyunuz. Bu kılavuz

Detaylı

PIC KULLANARAK GÜÇ KARSAYISI ÖLÇÜM DEVRESİ TASARIMI VE SİMÜLASYON

PIC KULLANARAK GÜÇ KARSAYISI ÖLÇÜM DEVRESİ TASARIMI VE SİMÜLASYON PIC KULLANARAK GÜÇ KARSAYISI ÖLÇÜM DEVRESİ TASARIMI VE SİMÜLASYON Sabir RÜSTEMLİ 1 Muhammet ATEŞ 2 1 Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Van 2 Başkale Meslek Yüksekokulu

Detaylı

Mikrobilgisayar Sistemleri ve Assembler

Mikrobilgisayar Sistemleri ve Assembler Mikrobilgisayar Sistemleri ve Assembler Bahar Dönemi Öğr.Gör. Vedat MARTTİN Konu Başlıkları Mikrobilgisayar sisteminin genel yapısı,mimariler,merkezi işlem Birimi RAM ve ROM bellek özellikleri ve Çeşitleri

Detaylı

BÖLÜM 1 RF OSİLATÖRLER

BÖLÜM 1 RF OSİLATÖRLER BÖÜM RF OSİATÖRER. AMAÇ. Radyo Frekansı(RF) Osilatörlerinin çalışma prensibi ve karakteristiklerinin anlaşılması.. Osilatörlerin tasarlanması ve gerçeklenmesi.. TEME KAVRAMARIN İNEENMESİ Osilatör, basit

Detaylı

Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ

Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ BSM 460 KABLOSUZ ALGILAYICI AĞLAR Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ Nesnelerin İnterneti 1 BSM 460 KABLOSUZ ALGILAYICI AĞLAR 5. Hafta KABLOSUZ ALGILAYICI AĞLAR Nesnelerin İnterneti 2 Kablosuz Algılayıcı Ağlar (Wireless

Detaylı

3/1 (Trifaze Giriş / Monfaze Çıkış ) 15-30 kva 3/3 (Trifaze Giriş / Trifaze Çıkış ) 20-80 kva

3/1 (Trifaze Giriş / Monfaze Çıkış ) 15-30 kva 3/3 (Trifaze Giriş / Trifaze Çıkış ) 20-80 kva TRİE UPS LER 3/1 (Trifaze Giriş / Monfaze Çıkış ) 15-30 kva 3/3 (Trifaze Giriş / Trifaze Çıkış ) 20-80 kva 3 faz giriş -1 faz çıkış ve 3 faz giriş -3 faz çıkış kesintisiz güç kaynakları başta sanayi, tıp,

Detaylı

robotsan idea Kontrol Kartı (idea Board) Kurulum

robotsan idea Kontrol Kartı (idea Board) Kurulum robotsan idea Kontrol Kartı (idea Board) 1 Genel Bakış Bu dokümanda, robotsan tarafından geliştirilmiş olan idea Kontrol Kartları nın programlanabilmesi için işletim sistemine tanıtılması sırasında yapılması

Detaylı

ALGORİTMA VE PROGRAMLAMA I

ALGORİTMA VE PROGRAMLAMA I ALGORİTMA VE PROGRAMLAMA I YZM 1101 Celal Bayar Üniversitesi Hasan Ferdi Turgutlu Teknoloji Fakültesi 2. BÖLÜM 2 PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Programlama Terimleri ve Programlama Ortamı 3 Program Programlama IDE

Detaylı

TECO N3 SERİSİ HIZ KONTROL CİHAZLARI

TECO N3 SERİSİ HIZ KONTROL CİHAZLARI 1/55 TECO N3 SERİSİ HIZ 230V 1FAZ 230V 3FAZ 460V 3FAZ 0.4 2.2 KW 0.4 30 KW 0.75 55 KW 2/55 PARÇA NUMARASI TANIMLAMALARI 3/55 TEMEL ÖZELLİKLER 1 FAZ 200-240V MODEL N3-2xx-SC/SCF P5 01 03 Güç (HP) 0.5 1

Detaylı

Sistem Programlama. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir.

Sistem Programlama. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir. Kesmeler çağırılma kaynaklarına göre 3 kısma ayrılırlar: Yazılım kesmeleri Donanım

Detaylı

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ TEMEL KAVRAMLAR VE TANIMLAR

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ TEMEL KAVRAMLAR VE TANIMLAR OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ TEMEL KAVRAMLAR VE TANIMLAR KONTROL SİSTEMLERİ GİRİŞ Son yıllarda kontrol sistemleri, insanlığın ve uygarlığın gelişme ve ilerlemesinde çok önemli rol oynayan bir bilim dalı

Detaylı

Uygulama kağıtları ve Kısa Sınav kağıtlarına; Ad, Soyad, Numara ve Grup No (Ör: B2-5) mutlaka yazılacak.

Uygulama kağıtları ve Kısa Sınav kağıtlarına; Ad, Soyad, Numara ve Grup No (Ör: B2-5) mutlaka yazılacak. Uygulama kağıtları ve Kısa Sınav kağıtlarına; Ad, Soyad, Numara ve Grup No (Ör: B2-5) mutlaka yazılacak. Grup Adı Ön Hazırlıkta bulunan sonuçlardan uygulama kağıdına yazılması gereken değerler deneye gelmeden

Detaylı

HT 250 SET. LCD li Kablosuz Oda Termostatı Kontrolleri. Kullanım

HT 250 SET. LCD li Kablosuz Oda Termostatı Kontrolleri. Kullanım HT 250 SET LCD li Kablosuz Oda Termostatı Kontrolleri HT 250 SET kablosuz oda termostatıdır. Kullanıcı oda termostatını ihtiyacı doğrultusunda ayarlayıp daha konforlu ve ekonomik bir ısınma sağlar. - Hassas

Detaylı

BİLGİSAYAR TEKNOLOJİSİ VE PROGRAMLAMA DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL

BİLGİSAYAR TEKNOLOJİSİ VE PROGRAMLAMA DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL BİLGİSAYAR TEKNOLOJİSİ VE PROGRAMLAMA DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL Matematik I Sayılar. Cebir. Denklemler ve Eşitsizlikler. Fonksiyonlar. Logaritma. Trigonometri. Geometri. Teknolojinin Bilimsel İlk. Malzeme

Detaylı

Optik Sürücüler CD/CD-ROM DVD HD-DVD/BLU-RAY DİSK Disket Monitör LCD LED Projeksiyon Klavye Mouse Mikrofon Tarayıcı

Optik Sürücüler CD/CD-ROM DVD HD-DVD/BLU-RAY DİSK Disket Monitör LCD LED Projeksiyon Klavye Mouse Mikrofon Tarayıcı 1 Donanım Bileşenleri ve Çalışma Prensipleri Anakart (Mainboard) İşlemci (Cpu) Ekran Kartı Bellekler Ram Rom Ses Kartı Ağ Kartı TV Kartı Sabit Diskler HDD HHD SSD Optik Sürücüler CD/CD-ROM DVD HD-DVD/BLU-RAY

Detaylı

Program Nedir? Program, bir problemin çözümü için herhangi bir programlama dilinin kuralları ile oluşturulmuş komut kümesidir.

Program Nedir? Program, bir problemin çözümü için herhangi bir programlama dilinin kuralları ile oluşturulmuş komut kümesidir. PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Program Nedir? Program, bir problemin çözümü için herhangi bir programlama dilinin kuralları ile oluşturulmuş komut kümesidir. C de yazılan bir programın çalışması için çoğunlukla aşağıdaki

Detaylı

9. MERKEZİ İŞLEM BİRİM MODÜLÜ TASARIMI

9. MERKEZİ İŞLEM BİRİM MODÜLÜ TASARIMI 1 9. MERKEZİ İŞLEM BİRİM MODÜLÜ TASARIMI Mikroişlemci temelli sistem donanımının en önemli kısmı merkezi işlem birimi modülüdür. Bu modülü tasarlamak için mikroişlemcinin uç işlevlerinin çok iyi bilinmesi

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİLİ CEP TELEFONU ŞARJ CİHAZI KULLANMA KILAVUZU

GÜNEŞ ENERJİLİ CEP TELEFONU ŞARJ CİHAZI KULLANMA KILAVUZU GÜNEŞ ENERJİLİ CEP TELEFONU ŞARJ CİHAZI KULLANMA KILAVUZU 1. GÜVENLİK TALİMATLARI Genel Olarak; Lütfen, ürünü kullanmadan önce, bu ürünle beraber verilen dökümanları okuyun böylece güvenlik talimatlarını

Detaylı

Yumuşak Yolvericiler. Kalkış için kontrollü yol verme fonksiyonları. Duruş için özellikle pompa uygulamalarına yönelik yumuşak duruş fonksiyonları

Yumuşak Yolvericiler. Kalkış için kontrollü yol verme fonksiyonları. Duruş için özellikle pompa uygulamalarına yönelik yumuşak duruş fonksiyonları Yumuşak Yolvericiler Vektör kontrollü AKdem dijital yumuşak yol vericisi, 6-tristör kontrollü olup, 3 fazlı sincap kafesli motorlarda yumuşak kalkış ve duruş prosesleri için tasarlanmıştır. Vektör kontrol,

Detaylı

MAK 1005 Bilgisayar Programlamaya Giriş. BİLGİSAYARA GİRİŞ ve ALGORİTMA KAVRAMI

MAK 1005 Bilgisayar Programlamaya Giriş. BİLGİSAYARA GİRİŞ ve ALGORİTMA KAVRAMI MAK 1005 Bilgisayar Programlamaya Giriş Uludağ Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü BİLGİSAYARA GİRİŞ ve ALGORİTMA KAVRAMI Prof. Dr. Necmettin Kaya 1 KONULAR 1. Bilgisayara giriş,

Detaylı

AKILLI ŞEBEKELER Smart Grids. Mehmet TÜMAY Taner TOPAL

AKILLI ŞEBEKELER Smart Grids. Mehmet TÜMAY Taner TOPAL AKILLI ŞEBEKELER Smart Grids Mehmet TÜMAY Taner TOPAL Özet Günümüzde elektrik enerjisi üretim, iletim ve dağıtım teknolojilerinde bilişim teknolojilerinin kullanımı yaygınlaşmaktadır. Akıllı şebekeler

Detaylı

Multisim ile İlgili Temel Bilgiler

Multisim ile İlgili Temel Bilgiler Analog Elektronik Dr. Erhan Akdoğan Multisim ile İlgili Temel Bilgiler Düzenleyen: Ahmet Taha Koru 1 Multisim ile İlgili Temel Bilgiler Multisim Programı ile ilgili Temel Bilgiler 1. Devre Elemanlarının

Detaylı

İNVERTER ENTEGRELİ MOTORLAR

İNVERTER ENTEGRELİ MOTORLAR İNVERTER ENTEGRELİ MOTORLAR ENTEGRE MOTOR ÇÖZÜMLERİ Günümüzde enerji kaynakları hızla tükenirken enerjiye olan talep aynı oranda artmaktadır. Bununla beraber enerji maliyetleri artmakta ve enerjinin optimum

Detaylı

ATC-3200 ZigBee to RS232/422/485 Çevirici Kullanıcı Kılavuzu

ATC-3200 ZigBee to RS232/422/485 Çevirici Kullanıcı Kılavuzu ATC-3200 ZigBee to RS232/422/485 Çevirici Kullanıcı Kılavuzu 1.0 Giriş AC-3200 cihazı, maliyet odaklı tasarlanmış yüksek entegreli Seri den ZigBee ye kablosuz çevirici adaptördür. Dahili ZigBee teknolojisi

Detaylı

1. Ders Giriş. Mikroişlemcili Sistem Uygulamaları

1. Ders Giriş. Mikroişlemcili Sistem Uygulamaları 1. Ders Giriş Hazırlayan: Arş. Gör. Hakan ÜÇGÜN Mikroişlemcili Sistem Uygulamaları Dikkat ettiniz mi: Etrafımızdaki akıllı cihazların sayısı ne kadar da arttı. Cep telefonlarımız artık sadece iletişim

Detaylı