POLİKİSTİK OVERLİ KADINLARIN KIZ KARDEŞLERİNDE HİPERİNSÜLİNEMİNİN HİPERANDROJENİZM İLE OLAN İLİŞKİSİNİN ARAŞTIRILMASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "POLİKİSTİK OVERLİ KADINLARIN KIZ KARDEŞLERİNDE HİPERİNSÜLİNEMİNİN HİPERANDROJENİZM İLE OLAN İLİŞKİSİNİN ARAŞTIRILMASI"

Transkript

1 T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI POLİKİSTİK OVERLİ KADINLARIN KIZ KARDEŞLERİNDE HİPERİNSÜLİNEMİNİN HİPERANDROJENİZM İLE OLAN İLİŞKİSİNİN ARAŞTIRILMASI Dr. OSMAN ÇAKAR UZMANLIK TEZİ TEZ DANIŞMANI Prof. Dr. İSMET KÖKER ADANA

2 TEŞEKKÜR Uzmanlık eğitimim süresince eğitimime katkıda bulunan; Çukurova Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD deki değerli hocalarıma, desteğini esirgemeyen sevgili eşime, tezimin danışmanlığını yapan Çukurova Üniversitesi Kadın hastalıkları ve Doğum ABD Hocalarımdan Prof. Dr. İsmet Köker e teşekkürü bir borç bilirim. i

3 İÇİNDEKİLER SAYFA NO: TEŞEKKÜR i İÇİNDEKİLER...ii TABLO LİSTESİ... iii ŞEKİL LİSTESİ...iv KISALTMA LİSTESİ...v ÖZET VE ANAHTAR SÖZCÜKLER...vi ABSTRACT KEYWORDS...vi 1.GİRİŞ GENEL BİLGİLER Tanım Tarihçe Prevalans Fizyopatoloji Klinik PCOS ve Risk faktörleri Tanısal çalışmalar Tedavi GEREÇ VE YÖNTEM BULGULAR TARTIŞMA SONUÇLAR KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ...66 ii

4 TABLO LİSTESİ Sayfa no: Tablo 1. Çalışma parametreleri ve birimleri 30 Tablo 2. Gruplara göre olgu sayısı 31 Tablo 3. Grupların demografik özellikleri 31 Tablo 4. PCO lu olguların kız kardeşlerinin Fenotip özellikleri 35 Tablo 5. Grupların Fizik Muayene özellikleri 36 Tablo 6. Hormon profiline göre grupların karşılaştırılması 40 Tablo 7. Metabolik parametrelere göre grupların karşılaştırılması 44 Tablo 8. Lipid profiline göre grupların karşılaştırılması 46 iii

5 ŞEKİL LİSTESİ Sayfa no: Şekil 1. Olguların Vücut Kitle İndeksine göre grafiği 32 Şekil 2. Olguların yaş grafiği 33 Şekil 3. Olguların doktora başvurma şikayet sıklıklarına göre grafiği 34 Şekil 4. Hasta gruplarının fenotip özelliklerine göre grafiği 35 Şekil 5. Çalışmaya katılan olguların overlerinin USG de karşılaştırma grafiği 37 Şekil 6. Olguların Menstrüel Siklus düzensizliğine göre grafiği 38 Şekil 7. Olguların hirsutizm özelliklerine göre grafiği 39 Şekil 8. Olguların LH/FSH oranlarına göre karşılaştırılması grafiği 41 Şekil 9. Olguların serbest Testosteron düzeylerine göre grafiği 42 Şekil 10. Olguların DHEASO4 düzeylerine göre karşılaştırma grafiği 43 Şekil 11. Olguların İnsülin düzeylerine göre karşılaştırma grafiği 44 Şekil 12.Olguların C-peptid düzeyine göre karşılaştırma grafiği 45 Şekil13. Olguların TG düzeylerine göre karşılaştırma grafiği 47 iv

6 KISALTMA LİSTESİ 1. A : Androstendion 2. BMİ : Vücut kitle indeksi 3. ÇÜTF : Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi 4. DM : Diabetes Mellitus 5. DHEASO4 : Dehidroepiandrostenodion Sülfat 6. DHAS : Dehidroandrostenedion 7. DHT : Dihidrotestosteron 8. DEXA : Dual enerji x-ışını absorbsiyometresi 9. E1 : Estron 10.E2 : Estrodiol 11. E3 : Estriol 12. FSH : Follikül Stimulan Hormon 13. FM : Fizik Muayene 14. GnRH : Gonadotropin Releasing Hormon 15. HDL : Yüksek Dansiteli Lipoprotein(High Density lipoprotein) 16. HT : Hipertansiyon 17. İGF : İnsülin Benzeri Büyüme Faktörü(İnsülin Like Growth Factor) 18. IU : Uluslararası Ünite(İnternational Ünit) 19. KVS : Kardiyovasküler Sistem 20. LDL : Düşük Dansiteli Lipoprotein(Low Density Lipoprotein) 21. LH : Lüteinizan Hormon 22.MR : Magnetik Rezonans 23.OKS : Oral Kontrasepsiyon 24. OGTT : Oral Glukoz Tolerans Testi 25. PCO : Polikistik Over 26. PCOS : Polikistik Over Sendromu 27. Prl : Prolaktin 28. P : Progesteron 29. SHBG : Seks Hormonu Bağlayan Globülin(Sex Hormone Binding Globuline) 30. ST : Serbest Testosteron 32. USG : Ultrasonografi 33: TT : Total Testosteron 32. TG : Trigliserit 33.TSH : Tiroid Stimulan Hormon v

7 ÖZET Polikistik Overli Kadınların Kız Kardeşlerinde Hiperinsülineminin Hiperandrojenizm İle Olan İlişkisinin Araştırılması Bu çalışmanın amacı; PCO lu kadınlarda artmış metabolik, kardiyolojik ve kanser riskinin yalnızca PCO lularda sınırlı kalmayıp PCO lu kadınların kız kardeşleri içinde risk oluşturabileceğini incelemektir. Olgular üç gruba ayrılarak incelendi. Birinci grup PCO lu olup toplam 68 olgudan oluşmaktaydı ; Puberteden itibaren günde bir adet gören veya yılda 6 dan az adet gören, yükselmiş Total veya serbest Testosteron düzeyine sahip Tiroid, Surrenal, Hipofiz ile ilgili hastalığı olmayan olgulardan oluşmaktaydı. İkinci grup PCO lu olguların kız kardeşleri(n=118) olup; ailede mutlaka bir tane PCO lu vardı, gebeliği olan, histerektomi olmuş, sistemik hastalığı bulunan(diabetes Mellitus, Hipertansiyon) veya hormonal ilaç kullanım öyküsü olan vakalar çalışmaya dahil edilmedi. Üçüncü grup kontrol grubunu içermekteydi. Kontrol grubunda ; yaş arası, sistemik hastalığı olmayan ilaç kullanmayan genel olarak sağlıklı bireylerden oluşan 45 olgu dahil edildi. Bütün vakalarda yaş, BMİ, doktora geliş şikayetleri, adet düzenleri, FM, USG, TA, hirsutizm, C-peptid, İnsülin, OGTT, Glukoz/İnsülin oranı, FSH, LH, Total veya serbest Testosteron, DHEASO4, Total Kolesterol, HDL, LDL, TG, hasta grubunda fenotip çalışıldı. Verilerin istatiksel analizinde SPSS 11.0 programı kullanıldı. Çalışılan tüm parametrelerin sonuçlarının kontrol, PCO lu olguların kız kardeşleri, PCO grubunda ikili karşılaştırmalarında Mann-Whitney U Testi kullanıldı. Alt grupların birbiri ile karşılaştırmalarında ise Kruskal Wallis Yöntemi kullanıldı. P değeri 0,05 ten küçük değerler istatiksel olarak anlamlı olacak şekilde önemlilik seviyesi alındı. Çalışmaya dahil edilen grupların BMİ kg/m 2, yaş ortalaması olup kontrol grubu daha yaşlı bireylerden oluşmaktaydı. Grupların en sık geliş şikayetleri adet düzensizliği olup hasta ve PCO daki bireyler daha oligomenoreik idi. Hasta grubunun fenotipi daha çok PCO+HA+Oligomenoreik idi. Hasta grubundakilerin sistolik kan basınçları yükselme eğilimindeydi. Hasta ve PCO kontrole göre daha hirsutik idi. LH/FSH, TT, serbest Testosteron, hasta ve PCO grubunda kontrole göre yüksek olup, DHEASO4 ise yalnızca hasta grubunda yüksek bulunmuş. C peptid hasta ve PCO grubunda yüksek iken açlık insülini yalnız hasta grubunda diğer iki gruba göre anlamlı olarak yüksek idi. Glukoz/İnsülin <4,5 hasta ve PCO grubunda kontrole göre daha fazladır. Lipid profilinden yalnız TG, PCO grubunda diğer iki gruba göre yüksek idi. Literatürde PCO lu kız kardeşleri üzerine yapılmış fazla çalışma olmayıp kız kardeşlerin metabolik, lipid, hormon profillerinin karşılaştırıp değerlendirmek için daha geniş çapta çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar sözcükler: Adet düzensizliği, hiperandrojenemi, hiperinsülinemi, PCO lu kadınların kız kardeşleri. vi

8 ABSTRACT The investigation of relation betwene hpyperandrogenemia and hyperinsulinemia in the sisters of PCO women The purpose of this study is; to examine the increased metabolic, cardiologic, and cancer risk in the women who have PCO can constitute too much risk not only for the ones who have PCO but also for the sisters of those women. The cases are evaluated in three groups. First group is the have PCO 68 cases who these are cases who have bleeding in every days since puberte or have bleeding less than 6 times a year, have no disease relavent to thyroid, adrenal, hypophysis which has increased total or free testosterone level. The second group are the sisters of the cases with PCO(patient, n=118) ; there is absolutely one person have PCO in the family, and the cases who have pregnancy, had hysterectomy, has systemic disease or has medicine usage history are not included in the study. Third group is control group. In the control group; 45 cases who are years-old and have no systemic disease and haven t used medicine and in generaly originated with healthy people are included.in all of the cases phenotype studied in the patient groups of age, BMI, complains when they first visit to doctor, menstrual disorders., Physical examination, USG, TA, hirsutism, C-peptid, insulin, OGTT, Glucose/insulin proportion, FSH, LH, Total or free testosterone, DHEASO4, Total cholesterol, HDL, LDL, TG. SPSS 11.0 programme was used in the statistical analysis of the data. Mann-Whitney u Test was used in the double comparison of the results of all the parameters studied in the control, patient, PCO group. Importance level of values whose p value is less than 0.05 is taken as statistically significantly. BMI of the groups included in the study is kg/m2, their medium age is and the control group has older cases. The most frequent coming reason of the groups was menstrual disorders both the patient and the people in PCO was more oligomenoreic. phenotype of patient group was much more PCO+HA+Oligomenoreic. Systolic blood pressure of the ones in the patient group had increasing tendency. Patients and PCO cases more hirsutic than control group. LH/FSH, TT, free testosterone were higher in the patients and PCO group than control group, and DHEASO4 was found higher only in the patient group. While C peptid was high in the patient and PCO group, fasting insulin was significantly higher only in the patient group than the other two groups. Glucose/insulin < 4,5 in the patient and PCO group was much more than in the control group. Only TG from the lipid Profhile in the PCO group was higher than the other two groups. In the literature there were not so many studies made on sisters who have PCO, and more broad scale studies are needed to compare and evaluate metabolic, lipid, hormone Profhiles of the sisters. Key Words:, Hyperandrogenism, Hyperinsulinemia, sisters of the women with PCO, Menstrual disorders vii

9 1. GİRİŞ Polikistik Over Sendromu, Stein ve Leventhal tarafından 1935 yılında tanımlanmıştır. İlerleyen yıllarda bu sendromla ilgili araştırmalar, büyük bir ilgiyle devam etmiştir li yıllarda radyoimmunassay yöntemiyle gerçek anlamda hormon düzeylerinin ölçülmesiyle, hastalığın LH, Testosteron ve diğer hormonlarla olan yakın ilişkisi ortaya konmuştur. Son on yılda ; hiperinsülinemi, hiperandrojenemi ile ilişkileri ve genetik yapının çözülmesiyle, polikistik over sendromu başka bir boyut kazanmıştır. Over bu patolojide temel etken gibi görünsede ; hipotalamo-hipofizer aks, pankreas, surrenal glandlar, kardiyovasküler ve endokrin sistemler arasındaki geniş bir yelpazede olayın sadece bir kompenenti ve bu zincirinde son halkası olduğu anlaşılmaktadır. Bu kadar kompleks bir yapı içeren polikistik over tablosunun jinekoloji dışında, endokrinoloji, genetik, kardiyoloji, metabolizma, dermatoloji, onkoloji ve meme hastalıklarını da içine alan çok geniş bir hekim topluluğuna hitap ettiği anlaşılmaktadır. Bu çalışmanın amacı PCO lu kadınlarda artmış metabolik bozukluklar, kardiyolojik problemler ve kanser riskinin yalnızca PCO lularda sınırlı kalmayıp PCO lu kadınların kız kardeşleri içinde risk oluşturup oluşturmadığını incelemektir. 1

10 2.GENEL BİLGİLER 2.1 Tanım Polikistik over sendromu (PCOS), merkezi sinir sistemi, hipofiz, overler, adrenal glandlar ve ekstraglanduler dokular arasındaki etkileşimlerin bozulması sonucu ; üreme çağının herhangi bir döneminde ortaya çıkan kronik seyreden, yaşam kalitesini olumsuz etkiliyebilen kompleks bir hastalıktır (1). 2.2 Tarihçe Irvıng F. Stein ve Michael L. Leventhal 1935 yılında anovulasyonla ilgili bir semptom kompleksinden bahsetti (2) de McArthur, Ingersoll ve Worcester ilk olarak PCO lu kadınlarda yükselmiş LH idrar seviyelerini ortaya koydular ve 1980 lerde yükselmiş LH ve Testosteron seviyeleri tanıda kullanılmaya başlanırken, 1980 yıllarda LH ve FSH oranlarının LH lehine yükseldiğide ortaya kondu( 3 ). Son yıllarda real-time ultrasondan iyi bir tanı aracı olarak faydalanılmaktadır. Swanson, Sauerbrei ve Cooperberg (1981) ilk PCO nun ultrasonik tanımlamasını rapor ettiler. Günümüzde PCO nun tanısında ultrason gold Standard olarak değerlendirilmektedir. 2.3 Prevalans Polikistik over sendromla, Polikistik overler (PCO) karıştırılmamalıdır. Polikistik overlere herhangi bir klinik sendromunda tanı konulabilir( 4). Polikistik over sendrom; amenore, oligomenore, hirşutizm, anovulasyon, akne ve yağlı cilt gibi androjen fazlalığının diğer bulgularını içeren semptom topluluğuna sahip kadınlarda polikistik overlerin bulunmasıdır. PCO prevalansı %23 olarak rapor edilmiştir. Sonraki üç prevalans çalışmalarında oran %16-%30 arasında bildirilmiştir( 5,6,7,8 ). 2.4 Patofizyoloji Kadınlar üreme çağının herhangi bir döneminde PCOS ile karşılaşabilirler. Bu hastalarda oligomenore/amenore, hirşutizm, infertilite, obesite bulunabilmektedir. Karekteristik biyokimyasal bulgular olarak serbest androjen konsantrasyonunda artma, 2

11 erken midfolliküler faz plazma estradiol tespiti ve artmış estron konsantrasyonudur. Pituiter gonadotropinlerin konsantrasyonları, puls sıklığı veya amplitüdü normal siklusta olduğundan farklıdır Normal Follikülogenezis Başlangıç dişi cinsiyet hücrelerinin (primordiyal germ hücreleri) gelişip olgunlaşmasına oogenezis denir. Oogenezisi doğum öncesi (prenatal maturation) ve doğum sonrası (postnatal maturation) dönemi olarak iki döneme ayırmak mümkündür (8). Primordiyal germ hücreleri, Embriyonik yaşamın 1.ayından sonra, vitellus kesesinin endodermi içinde, hücrelerin farklılaşması ile ortaya çıkarlar. Genetik olarak Primordiyal germ hücreleri dişi gonadlara gelince oogoniumlara dönüşürler. Oogoniumların büyük bir kısmı mitoz ile bölünürken bir kısmı da büyüyerek primer oositleri oluştururlar. Doğumda primer oositlerin tüm sayısı arasındadır. Atrezi doğumdan sonra, çocukluk döneminde de sürer. Atrezinin anlamı, follikülün granuloza hücrelerinde mitozun durması ve bu hücrelerin bazal laminadan ayrılması, giderek oositin ölümü ve fagositozudur. Puberteye gelindiğinde bir genç kızın iki ovaryumunda primordiyal folliküler içinde toplam primer oosit bulunur (8). Her siklusta FSH etkisiyle 5-15 adet primordiyal follikül gelişip büyür. Follikül gelişimi ve büyümesi, esas olarak granuloza hücrelerinin ölçü ve sayısındaki artış ile olur. Granuloza hücreleri, plazmanın özelliklerine sahip folliküler sıvıyı salgılarlar. Sıvıyı içeren boşluklar birleşerek, antrum denilen boşluğu oluşturur. Follikülün bu haline sekonder follikül adı verilir. Sekonder folliküllerin çoğu, üreme siklusunun 14. gününde atreziye uğrar. Ancak baskın olan bir sekonder follikül, büyümesini sürdürür ve mm e ulaşır. İçinde sekonder oosit bulunan bu folliküle olgun yada graaf follikülü denir. Olgunlaşma süresince, büyüyen oositin beslenmesi follikül epitelinden diffüzyonla olur. 3

12 2.4.2 Polikistik overli hastalarda follikülogenezis Polikistik overlerde primer, sekonder ve tersiyer folliküllerin sayısında artiş olduğu tespit edilmiştir. Matur follikül sayısında ise azalma mevcuttur. Polikistik overlerde iki temel defekt üzerinde durulmaktadır. 1. Erken tersiyer follikül gelişimi de dahil olmak üzere, erken follikülogenezis te follikül kurtarılmasında artış veya doğal atrezide azalma mevcuttur. 2. Tersiyer folliküllerin atrezisinde normal kadınlara göre akselerasyon ve takip eden follikül maturasyonunda engelleme vardır. Sekonder ve Tersiyer folliküllerin atrezisi, fonksiyonel aktif tekal interstisyel hücrelerin korunması ile sonuçlanır.bu hücreler hipertrofik, aktif steroidojenik kapasiteli ve LH stimulasyonuna cevap veren hücrelerdir. Bu hücreler, polikistik over stromasındaki artışa katkıda bulunmakta ve androjen sekrete etmektedirler (9) Normal menstrual siklusta Gonadotropin sekresyonu Düzenli ovulatuar siklus; merkezi sinir sistemi, hipotalamus, pituiter ve over arasındaki kompleks etkileşmeye bağlıdır. FSH nın başlangıçtaki monotropik predominansı folliküler gelişim için esastır. FSH folliküler gelişimi stimule etmekte, granuloza hücrelerinde LH resöpterlerini ve aromataz enzim sistemlerini indüklemektedir. Takiben plazma LH sekresyonu, orta ve geç folliküler faz boyunca, GnRH ın dk. da bir olan salınımı 60 dk. da bire çıkarak artmaktadır. Ovulatuar LH piki, GnRH sıklığı ve amplitüdündeki artiş ve artan serum östradiol(e2) kombinasyonuna bağlı olarak oluşan pozitif feedback cevabı ile olmaktadır. Plazma FSH seviyeleri, artan plazma E2 ve inhibin B nin inhibitör etkisine bağlı olarak, geç folliküler faz da düşmektedir. Ovulasyonu takiben, plazma progesteron seviyeleri artmaktadır (10 ). Corpus luteumun yok olması ile, plazma progesteron, E2 ve inhibin A seviyeleri azalmakta, azalan progesteron, GnRH sekresyon frekansında artmaya neden olmaktadır (11). 4

13 2.4.4 Polikistik over sendrom da nöroendokrin LH/FSH oranında artış PCOS de bir marker olarak kullanılmıştır. PCOS de artmış serum LH ın prevalansı %30-%90 dır. Taylor ve ark. Klinik zeminde PCOS tanısı alan anovulatuar hastaların %75 inde LH seviyesinin arttığını göstermiştir (12,13) LH ve FSH un GnRH a cevabı GnRH a artmış LH cevabı PCOS de olan bir bulgudur (14). Bunun yanında GnRH a FSH cevabı ovulatuar kontrol grubu ile aynıdır (15). GnRH a artmış LH cevabı, PCOS da oluşan persistant plazma E2 ve artmış östron (E3) ile sonuçlanmaktadır LH puls sıklığı PCOS lu kadınlarda her saat bir puls oluşmakta, bu ise normal kadınlara göre siklusun her basamağında yüksek olarak görülmektedir (16). PCOS da LH puls sıklığının artması GnRH salınım sıklığının arttığını desteklemektedir. Yani normal ovulatuar siklusta görülen GnRH un puls sıklığının folliküler fazda artması ve luteal fazda azalması, anovulatuar PCOS da oluşmamaktadır. Bu da GnRH salınımının düzenlenmesinde bozukluk olduğunu desteklemektedir Hiperandrojenemili Adolesanlarda, pulsatil Gonadotropin salınımı Prepubertal kızlarda, LH ve FSH seviyesi düşük, FSH/LH oranı yüksektir. Ayrıca bu kızlarda, seks steroidlerinin negatif feedback etkisine bağlı artmış sensitivite varlığı ve GnRH oluşurken düşük LH cevabı vardır (17). Son çalışmalar, hafif androjen fazlalığı olan adolesanlarda perimenarşiyal periyod boyunca, pulsatil LH(GnRH) salınımlarının anormal olduğunu ortaya çıkarmışlardır PCOS de değişmiş gonadotropin salınım mekanizmaları a.) FSH salınımı: FSH salınımı direk olarak E2 ve İnhibinin selektif inhibitör etkisine ve GnRH salınımının amplitüd ve sıklığına bağlıdır. PCOS lu kadınlarda, Alfa inhibin ve dimerik inhibin A ve B, erken ve midfolliküler fazda normal kadınlar ile aynı, fakat geç folliküler fazda düşüktür (18). 5

14 b.) LH salınımı: PCOS da, Pulsatil LH salınımının persistan artmış sıklığı anormal GnRH salınımını açıklamaktadır. LH sentez ve salınımı GnRH puls stimulasyon paternine bağlıdır GnRH puls stimülusunun gonadotropin sentez ve salınımına etkisi GnRH nın pulsatil sekresyonundaki bozukluk LH yı olumsuz etkilemektedir. GnRH pulsunun saatte bir olması hem LH hem de FSH ın salınımını devam ettirmektedir. Ama eğer puls 3 saatte bire düşerse, LH düşmekte FSH artmaktadır. Gonadotrop hücrelerde aktivin ve follistatin mevcuttur (19). Aktivin, FSH düzeyini artırmakta, follistatin, aktivine bağlanarak onu inaktive etmektedir. Son çalışmalar, GnRH ın follistatin gen ekspresyonunu regule ettiğini göstermiştir PCOS de anormal GnRH salınımının altında yatan mekanizmalar PCOS de hızlı GnRH puls sıklığının, asiklik gonadotropin salınımında rol oynadığını, elde edilen veriler desteklemektedir. Ama GnRH salınımının anormal regülasyonun altında yatan mekanizma henüz açık değildir Nörotransmitterler İnsan ve hayvan çalışmaları, dopamin ve endorfinlerin GnRH salınımını inhibe ettiğini göstermiştir. Erken çalışmalar, azalmış dopaminerjik aktivitenin serum LH seviyesinin artması ile sonuçlandığını göstermiş ve PCOS lu % hastada hiperprolaktinemi varlığı ortaya koymuştur. PCOS ve kontrol grubunda Dopamin infüzyonu ile LH supresyonunun azaltılması, çalışmalar ile başlangıçta desteklenmiş, ama plazma E2 açısından, dopamin infüzyonu boyunca LH supresyonu aynı bulunmuştur (20). a.) Dopamin: İmmünoreaktif LH nın salınımında major bir faktör olan dopamin, normal siklusları olan kadınlarda LH sekresyonları üzerine inhibitör etki yapar. PCOS da LH pulslarının artan frekansı LH salınımı üzerindeki opioiderjik veya dopaminerjik inhibitör aktivitesinin santral yetersizliği nedeniyledir. LH daki bu artış bir dopamin resöptör blokeri olan metaklopramit ile bloke edilebilir ve dopamin agonisti bromokriptin ile mensler ve ovulasyon sağlanabilir. 6

15 b.) Hiperprolaktinemi: Prolaktin gen ekspresyonu ön hipofiz laktotrop hücrelerinde, desidualize endometriumda ve myometriumda meydana gelir. İnsanlarda ana fonksiyonu laktasyonu başlatmak ve devam ettirmektir den bugüne polikistik overli hastalarda hiperprolaktinemi sıklığı %3,2 ile %12,5 arasında değişiklik göstermiştir. PCO olan ve olmayan kadınlarda intravenöz dopamin uygulanması ile her iki grupta da serum LH ve prolaktin seviyelerinde düşme görülür, bu da gösteriyor ki ; PCOS lu tüm olgularda anormal LH sekresyonu ile ilişkili hipotalamik dopamin rahatsızlığı varlığında sonuç hiperprolaktinemidir. Gerçekte, PCOS lu tüm hastalarda LH puls sıklığı ve amplitüdünde artış görülür fakat sadece birkaç hastada prolaktin artışı vardır. c.) Opiod resöptör blokerü naloksan infüzyonu: Naloksan normal folliküler fazda plazma LH seviyesinin artışına etkisizdir, ama luteal LH puls salınımını belirgin olarak azaltmaktadır (36). Bu sonuçlar, PCOS da azalmış hipotalamik opioid tonusunun değişmiş östrojen /progesteron a bağlı olduğunu ve intrensik hipotalamik anormalliği göstermediğini ortaya koymuştur. d.) Östrojenler: PCOS de LH ile E3 ve E2 seviyeleri arasında pozitif korelasyon vardır. PCOS ve kontrol grubunda infüze edilen östron, FSH seviyesini inhibe ettiği halde serum LH seviyesini arttırmamıştır (22). Günümüzde elde edilen veriler, persistan E3 yükselmesinin GnRH ın pulsatil sekresyonunu artırmada rolü olmadığını göstermiştir. e.) Androjenler: Son veriler hiperandrojeneminin, PCOS da mevcut olan LH in hızlı sıklığı ve yüksek amplütüdünden sorumlu olmadığını desteklemektedir. Ama, yaşamın erken zamanlarında fazla androjene maruz kalma (konjenital adrenal 21 hidroksilaz eksikliği gibi), GnRH salınımının sonraki regulasyonuna etki edebilmekte midir?. Bu soru hala cevabını bulamamıştır. f.) İnsülin: İnsülin rezistansı PCOS da kalıcı bir bulgudur. İn vitro, rat pituiter hücre çalışmalarında hiperinsülineminin, GnRH ı ve LH, FSH salınımını potansiyelize ettiği gösterilmiştir (23). İn vivo çalışmada ise 7

16 hiperinsülineminin, GnRH a LH cevabını arttırdığı gösterilememiştir (24). PCOS lu obez kadınlar yüksek plazma insülin seviyelerine sahiptir, fakat zayıf PCOS lu kadınlar ile karşılaştırıldıklarında ortalama LH seviyesi değişmemiş ve düşük olarak bulunmuştur. Sonuç olarak, insülinin gonadotropin salınımına etkisi tam olarak açıklanamamıştır Ovulasyonun Hipotalamik Regulasyonundaki Bozukluklar ve PCOS Etyolojisindeki Muhtemel Rolu: PCOS lu anovulatuar adult kadınlardaki persistan, hızlı GnRH stimulusu luteal E2 ve progesteron konsatrasyon yokluğunu yansıtmaktadır. Bu durum, LH sentez ve sekresyon artışına neden olmakta ve ovaryan teka hücrelerinde androjen üretimini arttırmaktadır. Hızlı GnRH stimulusu, FSH sentezinide bozmakta ve sonuçta ovaryan folliküler büyüme ve aromataz enzim sisteminin indüklenmesi bozulmaktadır. Progesteronun inhibitör etkisine GnRH puls jenaratörünün azalmış sensitivitesi, PCOS olacak kızlardaki pubertal maturasyon boyunca anormal GnRH sekresyonunu açıklayan mekanizmadır. 2.5 Klinik PCOS ile ilgili pek çok farklı görüş vardır ve tanıyı kesin olarak belirleyen sınırlar tam olarak ortaya konulamamıştır. Klinisyenlerin çoğu PCOS u gördüklerinde kesin olarak tanımlayabildikleri konusunda hemfikirdirler, ancak diğerleri idiopatik hirsutizm, kronik anovulasyon, hipotalamik amenore gibi PCOS un değişik spektrumunda yer alan diagnostik tanımları tartışmalı bulmaktadır. Semptomlar menarşla başlamaktadır, ancak hastalığın klinik gidişi birçok farklı faktörlerden etkilenmektedir. Örneğin erken yaşlarda daha çok mestrüel düzensizlikler görülmekte, daha ileri yaşlarda ise hirsutizm ve infertilite ön plana çıkmaktadır. Orta ve ileri derecede polikistik overleri olan bazı vakalarda ovaryan disfonksiyona sebeb olacak kadar adipoz doku birikinceye kadar semptom görülmeyebilir. PCOS de anahtar bulgu, anovulasyon olup, olguların %50 sinde amenore, %30 unda ise düzensiz şiddetli kanama şeklinde kendini göstermektedir. Gerçek virilizasyon nadir görülmekle birlikte anovulatuar hastaların %70 inde kozmetik açıdan rahatsız eden bir hirsutizm mevcuttur. Olgularda obezite varlığının çok değişkenlik 8

17 gösterdiği ve tanısal değerinin bulunmadığı ortaya çıkmaktadır. Bununla birlikte vücut kitle indeksi arttıkça, Testosteron düzeyi de arttığından aşırı kilolu anovulatuar kadınlarda hirşutizm daha sıktır. Alopesi ve akneye de hiperandrojenizm neden olmaktadır. a.) Kronik Anovulasyon : Kronik anovulasyonun klinik görüntüsü, irregüler menstrüel siklus, oligomenore ya da amenore şeklindedir. PCOS da menstrual disfonksiyon genellikle menarş ile başlar (25). PCOS un tedaviye ihtiyaç gösteren tek tablosu şiddetli oligomenoredir. Çünkü endometrial hiperplazi ve ardından gelişebilecek neoplastik değişiklik riski mevcuttur. Pelvik ultrasonografi ile bu tip hastaların endometrial kalınlıklarını ölçerek mönitörize etmek mümkün olsa da ultrason monitorizasyonunun malign değişim için risk altındaki kadınların prediksiyonunda efektif olup olmadığı kesin değildir. Bu nedenle, PCOS lu ve şiddetli oligomenoresi olan kadınlarda, düzenli bir çekilme kanaması sağlamak gerekir. PCOS da kronik anovulasyonda anormal follikulogenezis ortaya konur. Sonuç olarak bu hastalarda infertilite şikayeti vardır. Nadiren bu sendromda spontan gebelik ve ovulasyon meydana gelebilmektedir (26,27,28). Sürekli anovulasyonun klinik sonuçları olarak infertilite, amenoreden disfonksiyonel kanamaya kadar değişen menstrüel kanama problemleri, hirşutizm, akne, endometrial kanser ve muhtemelen meme kanseri riskinde artış, kardiovasküler sistem hastalıklarında artış şeklinde olabilmektedir ve hiperinsülinemi mevcut olan kadınlarda Diabetes Mellitus riskinde artış mevcuttur. b.) Hiperandrojenizm: Androjen fazlalığının en yaygın belirtisi hirsutizm olmakla birlikte, söz konusu kadınlarda ayrıca sebore, akne, alopesi veya hidroadenitis süpürativa da görülebilir. Hirşutizm, kadınlarda kıllanmanın normalde çok hafif olduğu veya hiç olmadığı androjene bağımlı alanlarında tipik koyu ve kalın telli kılların fazlalığı olarak tanımlanır. Androjene bağımlı alanlar denilince dudak üstü, çene, yanaklar, kulaklar, karnın alt kısmı, sırt, göğüs ve ekstremitelerin proksimal kısımları, kalçanın alt kısımları ve intergluteal bölge ifade edilmektedir. Androjen fazlalığının en belirğin ve kozmetik olarak sorun olan klinik özelliği pilosebasöz ünit üzerindeki etkisidir. Hirşutizm,yağlı cilt ve akne, değişen şiddette ve derecede bireysel farklılıklarla (etnik, hedef organdaki androjen reseptör düzey farklılığı gibi) ortaya çıkmaktadır.kadınların ortalama olarak %70 i hirsutizm sergilerken, daha azı ise aknelidir. Primer olarak etkilenen alanlar ; fasiyal bölge ve vücudun suprapubik 9

18 alanlardır. Sık olmamakla birlikte PCOS da, virilizasyon (örn; maskülinizasyon, temporal saç açılması, kliteromegali)oluşabilir. Klinik hiperandrojenizm hızlı ve şiddetli gelişmişse ; androjen üreten tümör oluşumunu ekarte etmek için ileri inceleme yapılmalıdır. Birçok kadın anti-androjen tedavinin bir tamamlayıcısı olarak kıl giderici tüm kozmetik metodlardan fayda görürler ve bu yöntemlerle yeniden kıllanma tekrarlamamaktadır. Bunun aksine antiandrojenler kıl sayısını azaltmayıp gelişim oranını azaltmaktadır. Normal kadınlarda testosteron üretimi 0,2-0,3mg/gün dür. Yaklaşık olarak Testosteronun %50 si androstenedionun periferik dönüşümünden üretilir. Dolaşımdaki testosterona adrenal gland ve overler yaklaşık olarak eşit oranda (%25) katkıda bulunurlar, ancak siklus ortasında overdeki üretim %10-15 daha artar. Dehidroepiandrosteron sülfat ın hemen hemen tamamı, dehidroepiandrosteron un büyük çoğunluğu adrenal glanddan üretilir. Dolaşımdaki androjenlerin yaklaşık olarak %80 i, seks steroid horman bağlayıcı globulin (SHBG) denen bir beta globuline, yaklaşık olarak %19 da zayıf olarak albumine bağlanır, geriye kalan %1 lik kadarı serbesttir. Androjenite esas olarak serbest ve kısmen de albumine bağlı fraksiyonlara dayanır. Dehidroepiandrosteron, dehidroepiandrosteron sülfat(dha, DHAS), ve androstenedion anlamlı olarak proteinlere bağlanmazlar. Dolaşımdaki major androjen testosteron olmakla birlikte dihidrotestosteron (DHT), kıl follikülleri ve derideki pilosebase birim gibi birçok duyarlı dokuda major nükleer androjendir. Hirsutizmde, dolaşımdaki testosteronun sadece %25 i periferik dönüşünden gelir ve çoğunluğu direkt doku sekresyonundan kaynaklanır. Kadınlarda hirsutizmin esas nedeni anovulasyon ve overlerden aşırı androjen üretimidir (31). Hirşutizmli hastada terminal kıllarda erkeksi yapıya uygun bir artış vardır. Hem teşhiste hem de tedavide objektif kalabilmek amacıyla bu artışın şiddeti ve dağılımı bir skorlama sistemi kullanılarak kaydedilmektedir. Bu amaçla Ferriman-Gallwey yöntemi kullanılabilir (32). Bu yöntemde kıl büyümesindeki artışın derecesi vücudun 9 farklı bölgesinde objektif olarak değerlendirilir. Bu bölgeler yüz(özellikle bıyık ve sakal bölgesi), göğüs, meme areolası, linea alba, sırtın üst kısımları, sırtın aşağı kısımları, kalçalar, uyluk iç kısımları ve dış genital bölgelerdir. Her bölge için 1 ile 4 arasında puan verilir.toplam 8 in üzerindeki değerler hirşutizm olarak değerlendirilir.hirşutizm hafif, orta, şiddetli olarak gruba ayrılabilir. Hafif hirşut kadınlarda tek alan skoru 0-2 olup tipik olarak, yüzde, göğüs ve alt abdomende, ince, renkli kıllar bulunur. Orta derecede hirşutizmde, tek alanda

19 skorlarına rastlanır. Bu grubda kol-bacakta, yüzde göğüste, abdomende ve perinede kaba, renkli, uzayabilen kıllar vardır. Şiddetli hirşutizmde ise skor 3-4 ve üstü olup tüm sakal bölgesinde ve geri kalan androjene duyarlı alanlarda kalın ve renkli kılların varlığıdır. Polikistik over sendromu (PCOS), androjen fazlalığının ve hirşutizmin en sık rastlanan nedenidir. Bu hastalar tüm hirşutizmlilerin %65-85 gibi bir çoğunluğunu oluştururlar (33,34). Üreme dönemdeki kadınların yaklaşık %5 inde PCOS vardır (35). Her ne kadar polikistik olarak isimlendirilse de tüm olgularda overler polikistik değildir. Patolojik olarak PCOS tanısı konmuş olguların %40-60 obez, %60-90 ı hirşut, %50-90 ı amenoreiktir. %55-70 inde infertilite sorunu vardır. %7-16 sında düzenli mensesler izlenir. PCOS lu hastalarda virilizasyon veya maskulinizasyon yoktur veya minimaldır. PCOS un diğer özellikleri arasında hiperinsülinemi ve bazen glukoz intoleransı da yer alır (36). Hiperinsülineminin overlerin fazla androjen üretmesini uyarıcı bir rol oynadığına inanılmaktadır. Serum androjen düzeyleri orta derecede yükselir, LH/FSH oranı genellikle 3 ün üzerindedir bu oran hastaların ancak %60 ında izlenebilir (37). c.) Obesite: Genellikle PCOS lu kadınlar normal kadınlara göre daha obezdirler. Obesite ile PCOS un semptomlarının daha kötüleştiği universal bir tecrübedir. Obesite, batı toplumlarında giderek artan prevalansı olan bir patolojidir. ABD de toplumunun %33 ü obestir. Bunların %34 ü kadındır. BMİ(vücud kitle indeksi) obesitenin en yaygın kullanılan indeksidir(kg/m2) (38). Vücud yağı ile anlamlı bir ilişkisi vardır. Total vücud yağ kitlesi fiziksel metodlarla da değerlendirilmiştir.(deri katlantısı kalınlığı, su altı ağırlığı, DEXA dansitometre, MR, infrared spektroskopi gibi) Yağ dokusunun dağılımının da önemli olduğu ve bu metodlarla değerlendirilebileceği bildirilmektedir. Ancak en basit klinik metod WHR (yani bel- kalça oranı ) ve kısaca bel çevresi ölçümüdür. İnfertilite üzerine çalışmalar çoğunlukla ağırlık veya BMİ ye dayanmaktadır. Vücud kompozisyonu ve dağılımına ilişkin veriler çok azdır. Bununla beraber genel tıp literatüründe periferal obesitenin de sağlığı olumsuz etkilediği şeklinde bilgiler bulunmaktadır. Kadınların yağ rezervleri erkeklerden daha fazladır fakat yağ dağılımı abdominalden çok periferaldir(android yerine jinekoid ). Obez ve yüksek kilolu kadınlar jinekolojik ve reprodüktif tıp kliniklerinde oldukça sık görülmektedir. BMI aralıkları genellikle şu şekilde tanımlanmıştır; normal ağırlıkta ( kg/m2), 11

20 yüksek kilolu ( kg/m2) ve obez (>30kg/m2). Adipoz dokuda, aktif steroid üretimi ve metabolizması gerçekleşmekte olup önemli androjenleri öströjenlere(aromataz aktivitesi), östradiolü estrona ve dehidroepiandrostenedionu androstenediole çevirme fonksiyonları mevcuttur. Aromataz, kemik, hipotalamus, karaciğer, kas, böbrek, meme,abdomen, omentum ile kemik iliğindeki yağ dokusunda bulunur. PCOS gibi hiperandrojenik obezitede, androjenlerin artmış üretimi menstrüel düzensizlikle birliktedir. Estrona çevrilen androstenedion miktarı total vücud ağırlığına bağlı olarak değişiklik gösterir (41). Adipositler tarafından sentezlenen ve salınan 16 kd luk bir protein hormon olan leptin ob geni ürünüdür. Beyindeki enerji depolarının miktarını düzenler. Obez insanlarda leptin seviyesi yüksektir. Leptin, anti-obesite etkisine ek olarak hipotalamo-hipofizer-gonadal aks gibi pek çok nöroendokrin fonksiyonu etkiliyebilir. Obesite ve aşırı kilonun menstrüel disfonksiyona anlamlı bir katkıda bulunduğu görülmektedir. Her ne kadar polikistik overi olan kadınlar, normal overi olanlara göre kiloya bağlı menstrüel disfonksiyondan daha çok sorun yaşasalarda ayırım için yeterli veri yoktur. Yayınlarda; artmış vücud kitlesi ve infertilite nin artmış insidansı arasında bir bağ olduğu görülmektedir (40). Kilo fazlalığı, artmış abortus riskiyle birliktedir. Genel olarak PCOS lu kadınların PCOS olmayanlara göre daha yüksek oranda abortus riskine sahip olduğu gösterilmiştir. Bu sonuç kısmende olsa, PCOS daki yüksek LH konsatrasyonu sonucunda bozulmuş oosit ve embriyo kalitesine bağlanmıştır. Artmış BMİ ile DM arasındaki ilişki konusunda çok miktarda yayın vardır. PCOS olan olgularda önemli bir glukoz intoleransı riski vardır.güney Avustralya Adelaide üniversitesinde yapılan bir çalışmada BMİ i 30 kg/m2 nin üzerindeki 20 li- 30 lu yaşlardaki tüm kadınların %18 inde glukoz metabolizmasında bozukluk saptanmıştır. PCOS u olan kadınların %15 inde başlangıç çalışmasında glukoz toleransı normalken, 5-7 yıl sonra bozulmuş glukoz toleransına veya aşikar diabete dönüş görülmektedir (42). Conway ve ark. (1992) PCOS lu zayıf kadınların %8 inde PCOS lu obez kadınların %11 inde anormal glukoz toleransı olduğunu göstermişlerdir. PCOS lu olguların başlangıçta normal glukoz toleransı gösterdikleri halde aynı hastalarda yılda %3 lük bir artışla bozulmuş glukoz toleransı veya DM a dönüş saptanmıştır. Bu değişimin hemen hepsi artan obezite ile bağlantılı olabileceğini ve kilo alımının 12

KADIN İNFERTİLİTESİNDE LABORATUVARIN ROLÜ

KADIN İNFERTİLİTESİNDE LABORATUVARIN ROLÜ KADIN İNFERTİLİTESİNDE LABORATUVARIN ROLÜ OVERYEN REZERV PREMATÜR OVARYEN YETMEZLİK POLİKİSTİK OVER SENDROMU Dr.MURAT ÖKTEM Menstrüel siklusların düzenli olması %95 ovülasyon olduğunu gösterir. Fakat yeterli

Detaylı

Polikistik Over Sendromu ve Hiperandrojenemi

Polikistik Over Sendromu ve Hiperandrojenemi Polikistik Over Sendromu ve Hiperandrojenemi Ayırıcı Tanı Nasıl Yapılmalı? Prof. Dr. Kürşad Ünlühızarcı Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı Kayseri PKOS Tanı Kriterleri NIH 1990

Detaylı

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Dr. Serhat IŞIK 13.10.2011 TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD

Detaylı

TESTOSTERON (TOTAL) Klinik Laboratuvar Testleri

TESTOSTERON (TOTAL) Klinik Laboratuvar Testleri TESTOSTERON (TOTAL) Kullanım amacı: Erkeklerde ve kadınlarda farklı kullanım amaçları vardır. Erkeklerde en çok, libido kaybı, erektil fonksiyon bozukluğu, jinekomasti, osteoporoz ve infertilite gibi belirti

Detaylı

POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ

POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ Prof. Dr. Fırat ORTAÇ Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD. Jinekolojik Onkoloji Departmanı Polikistik Over Sendromu(PKOS)

Detaylı

DR. DENİZ CAN ÖZTEKİN T.C.S.B. İZMİR EGE DOGUMEVİ VE KADIN HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ TÜP BEBEK MERKEZİ

DR. DENİZ CAN ÖZTEKİN T.C.S.B. İZMİR EGE DOGUMEVİ VE KADIN HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ TÜP BEBEK MERKEZİ 4 DR. DENİZ CAN ÖZTEKİN T.C.S.B. İZMİR EGE DOGUMEVİ VE KADIN HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ TÜP BEBEK MERKEZİ İnfertilite nedenleri %15 ovulatuar faktorler %30-40 tuboperitoneal faktörler %30-40

Detaylı

Doç.Dr. Özlem Evliyaoğlu Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Doç.Dr. Özlem Evliyaoğlu Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi Polikistik Over Sendromunda Tanı, Prevelans ve Fenotipler Doç.Dr. Özlem Evliyaoğlu Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi Irving Freiler Stein (1887 1976). Michael Leo Leventhal

Detaylı

Androjenler ve Anabolik Steroidler

Androjenler ve Anabolik Steroidler Androjenler ve Anabolik Steroidler Sentezleri Androjenler kolesterolden sentezlenirler. Testosteron, testisin interstisyel (leydig ) hücrelerinde, 5-Pregnonolon dan sentezlenir. Testosteron salındıktan

Detaylı

PCOS nun Uzun Dönem Sağlık Etkileri

PCOS nun Uzun Dönem Sağlık Etkileri PCOS nun Uzun Dönem Sağlık Etkileri Prof. Dr. Cavidan Gülerman Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları EAH - Ankara PCOS un Uzun Dönem Sağlık Etkileri PCOS, reprodüktif çağın ötesinde; " İnsülin rezistansı

Detaylı

Kronik Anovulasyonun Patofizyolojisi ve PCOS da Foliküler Gelişim. Murat Sönmezer Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi

Kronik Anovulasyonun Patofizyolojisi ve PCOS da Foliküler Gelişim. Murat Sönmezer Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kronik Anovulasyonun Patofizyolojisi ve PCOS da Foliküler Gelişim Murat Sönmezer Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kronik Anovulasyon Overyan yetmezlik hipergonadotropik hipogonadizm Santral defektler

Detaylı

İNFERTİL HASTANIN HORMON DEĞERLENDİRMESİ NASIL YAPILMALIDIR? DOÇ. DR. ERCAN BAŞTU

İNFERTİL HASTANIN HORMON DEĞERLENDİRMESİ NASIL YAPILMALIDIR? DOÇ. DR. ERCAN BAŞTU İNFERTİL HASTANIN HORMON DEĞERLENDİRMESİ NASIL YAPILMALIDIR? DOÇ. DR. ERCAN BAŞTU İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Reprodük>f Endokrinoloji ve İnfer>lite

Detaylı

PCOS ve GEBELİK KOMPLİKASYONLARI. Prof. Dr. Nazan Başak Yıldırım Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D.

PCOS ve GEBELİK KOMPLİKASYONLARI. Prof. Dr. Nazan Başak Yıldırım Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. PCOS ve GEBELİK KOMPLİKASYONLARI Prof. Dr. Nazan Başak Yıldırım Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. PCOS hiperandrojenism, anovulasyon, overde polikistik görünüm Obezite

Detaylı

MENAPOZ DÖNEMİ MENAPOZ DÖNEM VE HORMONLAR

MENAPOZ DÖNEMİ MENAPOZ DÖNEM VE HORMONLAR MENAPOZ DÖNEMİ VE HORMONLAR DR.ALEV ÖKTEM Menapozun Nedeni Overlerdeki oositlerin üreme yaşlanması sırasında ovülasyon ve atrezi nedeniyle tükenmesidir Kronolojik yaş üreme yaşlanmasının tespiti için çok

Detaylı

GnRH LH Gonadotropinler FSH Leydig hücresi Sertoli hücresi. Transkripsiyon Transkripsiyon

GnRH LH Gonadotropinler FSH Leydig hücresi Sertoli hücresi. Transkripsiyon Transkripsiyon GONAD HORMONLAR Uyarı Hipotalamus GnRH LH Gonadotropinler FSH Leydig hücresi Sertoli hücresi camp Protein fosforilasyon camp Protein fosforilasyon Transkripsiyon Transkripsiyon Testosteron sentez ve salınım

Detaylı

Konjenital adrenal hiperplazi. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı

Konjenital adrenal hiperplazi. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Konjenital adrenal hiperplazi (KAH) Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Dersin Amacı KAH patogenezinin öğrenilmesi KAH lı hastaların klinik ve laboratuar bulgularının

Detaylı

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması;

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; AMENORE Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; Genç kızlarda menstruasyon 9 ila 18 yaş arasında başlar. 12 yaş averaj yaşıdır ve birçoğu bu yaşta başlar. Adetin olmamasına

Detaylı

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom İnsülin direnci (İR) zemininde ortaya çıkan Abdominal obesite Bozulmuş glukoz toleransı (BGT) veya DM HT Dislipidemi Enflamasyon, endotel

Detaylı

KORTİZOL, METABOLİK SENDROM VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR

KORTİZOL, METABOLİK SENDROM VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR KORTİZOL, METABOLİK SENDROM VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR Prof.Dr. ARZU SEVEN İ.Ü.CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI DİSMETABOLİK SENDROM DİYABESİTİ SENDROM X İNSÜLİN DİRENCİ SENDROMU METABOLİK

Detaylı

her hakki saklidir onderyaman.com

her hakki saklidir onderyaman.com Andropoz: Yaşlanan Erkek: Tarihsel yaklaşım Yaşlanma ile beraber gonadal (testis) fonksiyonlarda azalma ve bu durumun kişi üzerine etkileri antik çağlardan beri bilinmekte ve araştırılmaktadır. Örneğin

Detaylı

Konjenital adrenal hiperplazi (KAH) Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı

Konjenital adrenal hiperplazi (KAH) Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Konjenital adrenal hiperplazi (KAH) Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Dersin Amacı KAH patogenezinin öğrenilmesi KAH lı hastaların klinik ve laboratuar bulgularının

Detaylı

Doç. Dr. M. Coşan Terek Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı

Doç. Dr. M. Coşan Terek Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Doç. Dr. M. Coşan Terek Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Polikistik over sendromu PKOS kadınlar için uzun dönem ciddi sağlık sorunları oluşturan sık görülen bir

Detaylı

POLİKİSTİK OVER SENROMLU İNFERTİL HASTALARDA OVULASYON İNDÜKSİYONUNDA METFORMİN VE KLOMİFEN SİTRATIN KARŞILAŞTIRILMASI

POLİKİSTİK OVER SENROMLU İNFERTİL HASTALARDA OVULASYON İNDÜKSİYONUNDA METFORMİN VE KLOMİFEN SİTRATIN KARŞILAŞTIRILMASI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI HASEKİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM KLİNİĞİ KLİNİK ŞEFİ OP.DR. AHMET ÇETİN POLİKİSTİK OVER SENROMLU İNFERTİL HASTALARDA OVULASYON İNDÜKSİYONUNDA METFORMİN

Detaylı

ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ

ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ Kadın ve erkek üreme sistemi dölün üretilmesi amacı ile özelleşmiş özel organlardan oluşmaktadır. Bazı üreme organları cinsiyet hücrelerini üretir, diğerleri

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

Prof Dr Ercan M Aygen Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hast. ve Doğum AD, Üreme Endokrinolojisi ve İVF Ünitesi Kayseri

Prof Dr Ercan M Aygen Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hast. ve Doğum AD, Üreme Endokrinolojisi ve İVF Ünitesi Kayseri Hiperandrojenizm & Oral Kontraseptifler Prof Dr Ercan M Aygen Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hast. ve Doğum AD, Üreme Endokrinolojisi ve İVF Ünitesi Kayseri Hiperandrojenizm Hirsutizm akne alopesi

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

endokrinolog gözüyle SEKONDER AMENOREYE YAKLAŞIM

endokrinolog gözüyle SEKONDER AMENOREYE YAKLAŞIM endokrinolog gözüyle SEKONDER AMENOREYE YAKLAŞIM Prof.Dr. Mehmet Numan TAMER SDÜ Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Met Hast. BD ISPARTA Genel bilgiler Doğurganlık dönemi kadınların 1/3 ünde mens bozuklukları

Detaylı

HİRŞUTİZM AYIRICI TANISI

HİRŞUTİZM AYIRICI TANISI HİRŞUTİZM AYIRICI TANISI Prof Dr Dilek Gogas Yavuz Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma hastalıkları BD Hirsutizm - Hipertrikoz Hipertirokoz : Androjen etkisinde olmayan bölgelerde

Detaylı

KADINDA REPRODÜKTİF SİSTEM HASTALIKLARI. Prof. Dr. Özer Açbay

KADINDA REPRODÜKTİF SİSTEM HASTALIKLARI. Prof. Dr. Özer Açbay KADINDA REPRODÜKTİF SİSTEM HASTALIKLARI Prof. Dr. Özer Açbay (-) (+) (-) (-) involution Gonadarj Telarj Adrenarj Aromataz Hipogonadizmin semptom ve sonuçları 1. Amenore (primer, sekonder) veya oligomenore

Detaylı

T.C. PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI

T.C. PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI T.C. PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI POLİKİSTİK OVER SENDROM LU HASTALARDA PANCREATİC DERİVED FACTOR (PANDER veya FAM3B) VE MALONDİALDEHİT (MDA) DÜZEYLERİNİN

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1 1 VÜCUT KOMPOSİZYONU VÜCUT KOMPOSİZYONU Vücuttaki tüm doku, hücre, molekül ve atom bileşenlerinin miktarını ifade eder Tıp, beslenme, egzersiz bilimleri, büyüme ve gelişme, yaşlanma, fiziksel iş kapasitesi,

Detaylı

Dehidroepiandrosteron- sülfat; DHEA-sülfat testi;

Dehidroepiandrosteron- sülfat; DHEA-sülfat testi; DHEA-s Dehidroepiandrosteron- sülfat; DHEA-sülfat testi; DHEA sülfat böbrek üstü bezi tarafından üretilen zayıf bir erkeklik hormonudur ( androjen ). DHEA- sülfat hem kadın hem erkeklerde üretilir. Kadınlarda

Detaylı

Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi Am J Obstet Gynecol 1998;179:S101-8 Hakkında bu kadar çok yazı yazılan fakat az şey bilinen başka bir jinekolojik hastalık daha yoktur! TANISAL

Detaylı

POLİKİSTİK OVER SENDROMU

POLİKİSTİK OVER SENDROMU POLİKİSTİK OVER SENDROMU Polikistik Over Hastalığı; PCOS; Stein Leventhal Sendromu; Polifolliküler Over; Hiperandrojenik Anovulasyon; Polikistik over sendromu kronik endokrin bir hastalıktır, kadınlarda

Detaylı

Sunum planı. Hipofiz Epifiz Tiroid Paratiroid ve Pankreas hormonları

Sunum planı. Hipofiz Epifiz Tiroid Paratiroid ve Pankreas hormonları Dr. Suat Erdoğan Sunum planı Hipofiz Epifiz Tiroid Paratiroid ve Pankreas hormonları Hipofiz bezi (hypophysis) Hipofizial çukurlukta bulunur (sella turcica) 9 adet hormon üretir İki bölümü vardır: Anterior

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

Prof. Dr. M. Sait Yücebilgin Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD

Prof. Dr. M. Sait Yücebilgin Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD Prof. Dr. M. Sait Yücebilgin Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD Semen analizi Ovülasyon değerlendirilmesi HSG vardır. Endike ise; Over rezervi tayini Laparoskopi söz konusudur.

Detaylı

Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması

Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması 20 24 Mayıs 2009 tarihleri arasında Antalya da düzenlenen 45. Ulusal Diyabet Kongresinde

Detaylı

PCOS da OVÜLASYON İNDÜKSİYONU. Prof. Dr. Erbil Doğan Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi TJOD İZMİR Kasım 2012

PCOS da OVÜLASYON İNDÜKSİYONU. Prof. Dr. Erbil Doğan Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi TJOD İZMİR Kasım 2012 PCOS da OVÜLASYON İNDÜKSİYONU Prof. Dr. Erbil Doğan Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi TJOD İZMİR Kasım 2012 PCOS açıklanamayan hiperandrojenik kronik anovülasyonla seyreden heterojen bir hastalıktır.

Detaylı

ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME

ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME Adolesans ; çocukluktan erişkinliğe geçiş dönemidir * Fiziksel Büyüme * Cinsel Gelişme * Psikososyal Gelişme Büyüme ve gelişme, adolesansta belirgin bir

Detaylı

E DOK O RİN İ S İ S S İ T S EM

E DOK O RİN İ S İ S S İ T S EM ENDOKRİN SİSTEM Prof.Dr. Erdal ZORBA Kontrol sistemleri Sinir sistemi Hızlı, anlık değişim ve yanıtlar Endokrin sistem Saniyelerden aylara kadar süren etki ve yanıt endokrin sistem hormonal iletişim 2

Detaylı

86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir?

86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir? 86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir? A) Angajman B) Pelvik girimden geçiş C) Orta pelvise giriş D) Pelvik çıkım düzlemine giriş E) Omuz

Detaylı

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Kliniği

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Kliniği Ergenlik problemleri Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Kliniği Ergenlik İnsan gelişiminde seksüel olgunlaşmanın ve büyümenin tamamlandığı sonunda üreme kapasitesinin elde

Detaylı

Radyoterapi-Infertilite. Dr. Ferah Yıldız HÜTF Radyasyon Onkolojisi AD

Radyoterapi-Infertilite. Dr. Ferah Yıldız HÜTF Radyasyon Onkolojisi AD Radyoterapi-Infertilite Dr. Ferah Yıldız HÜTF Radyasyon Onkolojisi AD 2010 yılında her 250 erişkinden biri kanserden kurtulmuş bireylerden oluşacak Blatt ve ark, 1999 TEDAVİYE BAĞLI YAN ETKİLER!!!!! Infertilite

Detaylı

GENİTAL SİKLUS Östrus Siklusu

GENİTAL SİKLUS Östrus Siklusu GENİTAL SİKLUS Östrus Siklusu Tanım Purbertiye ulaşan bir dişide hormonların kontrolü (hipotalamus, hipofiz ve ovaryum dan salınan) altında ovaryum ve uterusta meydana gelen değişiklikler Genital siklus

Detaylı

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Ektopik Gebelik Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Sunum Planı Tanım Epidemiyoloji Patofizyoloji Klinik Tanı Ayırıcı tanı Tedavi Tanım Fertilize ovumun endometriyal kavite dışında

Detaylı

GEBE OLMAYAN KADINLARDA VAJİNAL KANAMA. Dr.Müjdat ŞİMŞEK

GEBE OLMAYAN KADINLARDA VAJİNAL KANAMA. Dr.Müjdat ŞİMŞEK GEBE OLMAYAN KADINLARDA VAJİNAL KANAMA Dr.Müjdat ŞİMŞEK EPİDEMİYOLOİ Üreme çağındaki kadınların vajinal kanama nedeniyle acil servise başvurmaları sıktır. Menoraji sağlıklı kadında %9 14 oranında görülür.

Detaylı

DR.MEHMET MUSA ASLAN TRAKYA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİMDALI

DR.MEHMET MUSA ASLAN TRAKYA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİMDALI OVARYEN VENLERİN SELEKTİF KATETERİZASYONU İLE TANI ALAN BİR POSTMENAPOZAL OVARYEN HİPERANDROJENEMİ VAKASI DR.MEHMET MUSA ASLAN TRAKYA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİMDALI

Detaylı

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Kahramanmaraş 1. Biyokimya Günleri Bildiri Konusu: Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Mehmet Aydın DAĞDEVİREN GİRİŞ Fetuin-A, esas olarak karaciğerde

Detaylı

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s. 69-74 Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım Prof. Dr. Hakan

Detaylı

Malnutrisyon ve İnflamasyonun. Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi

Malnutrisyon ve İnflamasyonun. Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi Sürekli Ayaktan Periton Diyalizi Hastalarında Malnutrisyon ve İnflamasyonun Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi Ebru Karcı, Erkan Dervişoğlu lu, Necmi Eren, Betül Kalender Kocaeli Üniversitesi,

Detaylı

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Psikiyatrik hastalığı olan bireylerde MetabolikSendrom (MetS) sıklığı genel popülasyona

Detaylı

ADOLESAN VE PKOS. Prof.Dr. Nedim Karadadaş E.Ü.T.F. Kadın Hast. Ve Doğum Anabilim Dalı Bornova - İzmir

ADOLESAN VE PKOS. Prof.Dr. Nedim Karadadaş E.Ü.T.F. Kadın Hast. Ve Doğum Anabilim Dalı Bornova - İzmir ADOLESAN VE PKOS Prof.Dr. Nedim Karadadaş E.Ü.T.F. Kadın Hast. Ve Doğum Anabilim Dalı Bornova - İzmir Fizyoloji Fizyopatoloji Tanı Fizik bulgular Laboratuar Tanı kriterleri Sağlık sorunları Tedavi modaliteleri

Detaylı

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Prof. Dr. Lemi İbrahimoğlu İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Perinatoloji Bilim Dalı Gestasyonel Diyabetes

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

ANTİMÜLLERİAN HORMON (AMH)

ANTİMÜLLERİAN HORMON (AMH) ANTİMÜLLERİAN HORMON (AMH) Menopoz durumunun değerlendirilmesi İnfertilite açısından over rezervinin değerlendirilmesi Yardımcı üreme teknikleri / IVF uygulamalarında over cevabının değerlendirilmesi Prematür

Detaylı

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 KRONİK HASTALIK ANEMİSİ IX. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GİRİŞ VE TANIM Kronik

Detaylı

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği M E T I N S A R I K A Y A, F U N D A S A R I, J I N I G Ü N E Ş, M U S T A F A E R E N, A H M E T E D I P K O R K M A

Detaylı

20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu.

20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu. Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması 20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu. Özlem Serenli,

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI BAKIRKÖY DR.SADİ KONUK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM KLİNİĞİ KLİNİK ŞEFİ DOÇ. DR.

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI BAKIRKÖY DR.SADİ KONUK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM KLİNİĞİ KLİNİK ŞEFİ DOÇ. DR. T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI BAKIRKÖY DR.SADİ KONUK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM KLİNİĞİ KLİNİK ŞEFİ DOÇ. DR. KADİR SAVAN POLİKİSTİK OVER SENDROMLU ADOLESANLARDA SERUM ADİPONEKTİN

Detaylı

Chapter 10. Summary (Turkish)-Özet

Chapter 10. Summary (Turkish)-Özet Chapter 10 Summary (Turkish)-Özet Özet Vücuda alınan enerjinin harcanandan fazla olması durumunda ortaya çıkan obezite, günümüzde tüm dünyada araştırılan sağlık sorunlarından birisidir. Obezitenin görülme

Detaylı

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir.

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. Metabolik Sendrom Araştırma Grubu Prof.Dr. Ömer Kozan Dokuz Eylül Üniv. Tıp Fak. Kardiyoloji ABD, İzmir

Detaylı

GROWTH HORMON. Klinik Laboratuvar Testleri

GROWTH HORMON. Klinik Laboratuvar Testleri GROWTH HORMON Diğer adı ve kısaltmalar: Büyüme hormonu, somatotropin, somatotrop hormon, GH, STH. Kullanım amacı: Growth hormon üretiminde fazlalık veya yetersizlik bulunup bulunmadığının araştırılması

Detaylı

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler:

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler: Obezite alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olmasıyla oluşur. Bunu genetik faktörler, metabolizma hızı, iştah, gıdaya ulaşabilme, davranışsal faktörler, fiziksel aktivite durumu, kültürel faktörler

Detaylı

T.C HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İÇ HASTALIKLARI ANABİLİM DALI POLİKİSTİK OVER SENDROMUNUN UZUN DÖNEM KARDİYOMETABOLİK SONUÇLARI

T.C HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İÇ HASTALIKLARI ANABİLİM DALI POLİKİSTİK OVER SENDROMUNUN UZUN DÖNEM KARDİYOMETABOLİK SONUÇLARI T.C HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İÇ HASTALIKLARI ANABİLİM DALI POLİKİSTİK OVER SENDROMUNUN UZUN DÖNEM KARDİYOMETABOLİK SONUÇLARI Dr. Özlem DOĞAN UZMANLIK TEZİ TEZ DANIŞMANI Prof. Dr. Okan Bülent

Detaylı

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAZIRLAYAN:FZT.MELTEM ERASLAN DANIŞMAN:PROF.DR.İSMET MELEK Obezite (şişmanlık),vücutta aşırı ölçüde

Detaylı

PCO ve Jinekolojik Kanser ilişkisi. Prof. Dr. Aydın Özsaran Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı

PCO ve Jinekolojik Kanser ilişkisi. Prof. Dr. Aydın Özsaran Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı PCO ve Jinekolojik Kanser ilişkisi Prof. Dr. Aydın Özsaran Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Jinekolojik Kanserler Hormonlarla ilişkili olanlar Endometrium Ca Meme

Detaylı

İLK TRİMESTERDE PROGESTERON. Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim

İLK TRİMESTERDE PROGESTERON. Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim İLK TRİMESTERDE PROGESTERON Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Progesteron Gebeliğin oluşumu ve devamında çok önemli bir hormondur Progestinler Progesteron (Progestan

Detaylı

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması;

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; AMENORE Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; Genç kızlarda menstruasyon 9 ila 18 yaş arasında başlar. 12 yaş averaj yaşıdır ve birçoğu bu yaşta başlar. Adetin olmamasına

Detaylı

Kronik Pankreatit. Prof. Dr.Ömer ŞENTÜRK KOÜ Gastroenteroloji, KOCAELİ

Kronik Pankreatit. Prof. Dr.Ömer ŞENTÜRK KOÜ Gastroenteroloji, KOCAELİ Kronik Pankreatit Prof. Dr.Ömer ŞENTÜRK KOÜ Gastroenteroloji, KOCAELİ Tanım Pankreasın endokrin ve ekzokrin yapılarının hasarı, fibröz doku gelişimi ile karakterize inflamatuvar bir olay Olay histolojik

Detaylı

Gebelikte diyabet taraması. Prof. Dr. Yalçın Kimya

Gebelikte diyabet taraması. Prof. Dr. Yalçın Kimya Gebelikte diyabet taraması Prof. Dr. Yalçın Kimya Gestasyonel diyabet İlk defa gebelik sırasında saptanan diyabet Diagnosis and classification of diabetes mellitus. Diabetes Care 2010;33(Suppl 1):S62 9.

Detaylı

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması;

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; AMENORE Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; Genç kızlarda menstruasyon 9 ila 18 yaş arasında başlar. 12 yaş averaj yaşıdır ve birçoğu bu yaşta başlar. Adetin olmamasına

Detaylı

T.C. PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI

T.C. PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI T.C. PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI POLİKİSTİK OVER SENDROM LU HASTALARDA OMENTİN VE OSTEOPROTEGERİN DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ UZMANLIK TEZİ DR. MURAT LEVENT

Detaylı

Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II

Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II 47. ULUSAL DİYABET KONGRESİ 11-15 Mayıs 211, Rixos Sungate Hotel, Antalya Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II Prof. Dr. İlhan SATMAN ve TURDEP-II Çalışma Grubu İstanbul Üniversitesi

Detaylı

Dişi Genital Sistem Anomalileri

Dişi Genital Sistem Anomalileri Dişi Genital Sistem Anomalileri KLEİNEFELTER SENDROMU 47,XXY karyotipine sahip (XXXY gibi diğer varyasyonlar da olabilir) 1:500 erkek insidanla cinsiyet farklanmasıyla ilgili anomaliler içinde en sık görülenidir.

Detaylı

Hipofiz beyin tabanında burnun arkasında optik sinirlerin altında yer alan küçük bir bezdir.

Hipofiz beyin tabanında burnun arkasında optik sinirlerin altında yer alan küçük bir bezdir. PROLAKATİNOMA NEDİR? Hipofiz beyin tabanında burnun arkasında optik sinirlerin altında yer alan küçük bir bezdir. Hipofiz tiroid, overler, testisler ve adrenal bezleri kontrol eden hormonları üretir. Hipofiz

Detaylı

DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI. Mümkün olduğunca normal bir yaşam. Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg

DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI. Mümkün olduğunca normal bir yaşam. Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI DEDBT01944 Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg Mümkün olduğunca normal bir yaşam www.lilly-pharma.de www.lilly-diabetes.de

Detaylı

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

İBH da osteoporoz. Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013

İBH da osteoporoz. Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013 İBH da osteoporoz Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013 WHO a göre osteoporoz «Osteoporoz; azalmış kemik kitlesi, kemik dokusunun mikroçatısında bozulma, kemik frajilitesinde

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

FİZİKSEL ETKİNLİĞİN SAĞLIK ÜZERİNE YARARLARI Doç. Dr. Ferda GÜRSEL

FİZİKSEL ETKİNLİĞİN SAĞLIK ÜZERİNE YARARLARI Doç. Dr. Ferda GÜRSEL FİZİKSEL ETKİNLİĞİN SAĞLIK ÜZERİNE YARARLARI Doç. Dr. Ferda GÜRSEL 1 MESAJLAR! Fiziksel etkinlik (FE) ve iyi bir fiziksel uygunluk, hastalık riskini azaltır uygun sağlık ve iyi olma haline katkıda bulunur.!

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

Kastrasyon Masum Bir Tedavi midir? Dr. Kamil ÇAM Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji AD

Kastrasyon Masum Bir Tedavi midir? Dr. Kamil ÇAM Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji AD Kastrasyon Masum Bir Tedavi midir? Dr. Kamil ÇAM Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji AD İLERİ EVRE PROSTAT KANSERİ HORMONAL TEDAVİ STANDART %80-90 yanıt Hormonal Tedavi Testesteron düzeyini düşüren

Detaylı

Reprodüktif Endokrinoloji. Prof. Dr. Mithat EVECEN

Reprodüktif Endokrinoloji. Prof. Dr. Mithat EVECEN Reprodüktif Endokrinoloji Prof. Dr. Mithat EVECEN TANIMLAR: Hormon: Yunanca = uyarma, canlandırma, harekete geçirme. Tanım: Bir hücre ya da dokuda sentezlenen ve buralardan kan, lenf ve sinir yoluyla vücudun

Detaylı

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur.

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Basit ve ucuz bazı testlerle erken saptandığında önlenebilir veya ilerlemesi geciktirilebilir olmasına karģın,

Detaylı

109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir?

109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir? 109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir? A) Subserozal B) Pedinküle subserozal C) İntramural D) Servikal E) Tip 0 submukozal Soru kalitesiz

Detaylı

T.C. PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İÇ HASTALIKLARI ANABİLİM DALI

T.C. PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İÇ HASTALIKLARI ANABİLİM DALI T.C. PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İÇ HASTALIKLARI ANABİLİM DALI POLİKİSTİK OVER SENDROMLU KADINLARDA SİPROTERON ASETAT+ETİNİL ÖSTRADİOL TEDAVİSİ İLE, METFORMİN İLE KOMBİNE SİPROTERON ASETAT+ETİNİL

Detaylı

ALFA FETOPROTEİN (TÜMÖR BELİRLEYİCİSİ)

ALFA FETOPROTEİN (TÜMÖR BELİRLEYİCİSİ) ALFA FETOPROTEİN (TÜMÖR BELİRLEYİCİSİ) Diğer adı ve kısaltma: α fetoprotein, AFP. Kullanım amacı: Primer karaciğer, testis ve over kanserlerinin araştırılması ve tedaviye alınan cevabın izlenmesi amacıyla

Detaylı

Kolesterol yaşam için gerekli olan mum kıvamında yağımsı bir maddedir.

Kolesterol yaşam için gerekli olan mum kıvamında yağımsı bir maddedir. On5yirmi5.com Kolesterol Nedir? Kolesterol yaşam için gerekli olan mum kıvamında yağımsı bir maddedir. Yayın Tarihi : 21 Haziran 2011 Salı (oluşturma : 11/3/2015) Kolesterol beyin, sinirler, kalp, bağırsaklar,

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ KESİN RAPORU. Proje Başlığı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ KESİN RAPORU. Proje Başlığı TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ KESİN RAPORU Proje Başlığı Polikistik over sendromunda subklinik otonomik glukokortikoid hipersekresyonunun araştırılması Proje Yürütücüsü

Detaylı

Yazar Ad 41 Prof. Dr. Haluk ÖZEN Cinsel hayat çocuk yaştan itibaren hayatımızın önemli bir kesimini oluşturur. Yaşlılık döneminde cinsellik ayrı bir özellik taşır. Yaşlı erkek kimdir, hangi yaş yaşlanma

Detaylı

ĠKĠNCĠL AMENOREYE JĠNEKOLOG GÖZÜYLE YAKLAġIM. Doç. Dr Gürkan BOZDAĞ Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum AD, ANKARA

ĠKĠNCĠL AMENOREYE JĠNEKOLOG GÖZÜYLE YAKLAġIM. Doç. Dr Gürkan BOZDAĞ Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum AD, ANKARA ĠKĠNCĠL AMENOREYE JĠNEKOLOG GÖZÜYLE YAKLAġIM Doç. Dr Gürkan BOZDAĞ Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum AD, ANKARA 2 Tanım BĠRĠNCĠL AMENORE 13 yaģ kadar adet olmaması 15 yaģ

Detaylı

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi büyüme ve gelişme geriliği diş çürükleri zayıflık ve şişmanlık okul çağı çocuk ve gençlerde demir yetersizliği anemisi 0-5 Yaş Grubu Çocuklarda iyot yetersizliği hastalıkları vitamin yetersizlikleri raşitizm

Detaylı

Oral ajanlarla ovulasyon induksiyonu. Doc. Dr. Fatma Ferda Verit Suleymaniye Kadin Hastaliklari ve Dogum Egitim ve Arastirma Hastanesi

Oral ajanlarla ovulasyon induksiyonu. Doc. Dr. Fatma Ferda Verit Suleymaniye Kadin Hastaliklari ve Dogum Egitim ve Arastirma Hastanesi Oral ajanlarla ovulasyon induksiyonu Doc. Dr. Fatma Ferda Verit Suleymaniye Kadin Hastaliklari ve Dogum Egitim ve Arastirma Hastanesi Klomifen sitrat Ovulasyon induksiyonu amaciyla ilk kez 1961 yilinda

Detaylı

(İnt. Dr. Doğukan Danışman)

(İnt. Dr. Doğukan Danışman) (İnt. Dr. Doğukan Danışman) *Amaç: Sigara ve pankreas kanseri arasında doz-yanıt ilişkisini değerlendirmek ve geçici değişkenlerin etkilerini incelemektir. *Yöntem: * 6507 pankreas olgusu ve 12 890 kontrol

Detaylı

JİNEKOLOJİ EL KİTABI

JİNEKOLOJİ EL KİTABI JİNEKOLOJİ EL KİTABI İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı EDİTÖRLER Prof. Dr. Abdullah TURFANDA, Prof. Dr. Ahmet BÜYÜKÖREN, Doç. Dr. Ahmet Cem İYİBOZKURT,

Detaylı

Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar Akseki, Dilek Taşkıran

Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar Akseki, Dilek Taşkıran Yağlı Karaciğer (Metabolik Sendrom) Modeli Geliştirilen Sıçanlarda Psikoz Yatkınlığındaki Artışın Gösterilmesi ve Bu Bulgunun İnflamatuar Sitokinlerle Bağlantısının Açıklanması Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar

Detaylı

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Dr. Ayşegül Örs Zümrütdal Başkent Üniversitesi-Nefroloji Bilim Dalı 20/05/2011-ANTALYA Böbrek kistleri Genetik ya da genetik olmayan nedenlere bağlı olarak, Değişik

Detaylı