TEMEL İŞLEMLER-1. Yrd. Doç. Dr. Ayhan BAŞTÜRK

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TEMEL İŞLEMLER-1. Yrd. Doç. Dr. Ayhan BAŞTÜRK"

Transkript

1 TEMEL İŞLEMLER-1 Yrd. Doç. Dr. Ayhan BAŞTÜRK

2 TEMEL BİLGİLER Ölçülebilen veya gözlemlenebilen fiziksel bir nitelik, kalitatif olarak bir boyutla tanımlanır. Uzunluk, alan, hacim, kuvvet, sıcaklık ve enerji gibi kavramların her biri bir boyuttur. Bir boyutun, kantitatif büyüklüğü bir birimle belirtilir (metre, saniye gibi). Boyutlar, "temel boyutlar" ve "türetilmiş boyutlar" olarak iki grup oluştururlar. Uzunluk, zaman, sıcaklık ve kütle gibi boyutlar temel boyutlardır. Türetilmiş boyutlar ise, temel boyutların kombinasyonu ile ortaya çıkan, alan, hacim, hız, yoğunluk vb. gibi boyutlardır. Boyutların isimlendirilmesinde çeşitli yaklaşımlar olmakla birlikte, en çok Milletlerarası Birimler Sistemi (Systeme International d Unites) (SI-birimleri) kullanılmaktadır. SI sisteminde 7 temel boyut bulunmaktadır;

3

4 Kuvvet: SI sisteminde kuvvet birimi Newton (N)'dur. 1 kg lık kütleye 1 m/ s 2 ivme kazandıran kuvvete 1 Newton (N) denir. Buna göre: 1 (N) = 1 (kg) x 1 (m/ s 2 ) Enerji : (Kuvvet x uzunluk)'dur. SI sisteminde kuvvet birimi (N) uzunluk birimi (m) olduğundan enerji birimi: Enerji = N x m = (kg m/ s 2 ) x m = kg m 2 /s 2 Bu enerji birimine jul (J) denir. Şu halde, 1 Newton'luk bir kuvvetin kendi doğrultusunda 1 metre yol almasıyla yapılan işe 1 jul (J) denir. Isı, iş ve enerji aynı cinsten boyutlardır. GÜÇ: Birim zamanda yapılan işe güç denir. İş (N x m) birimiyle, zaman ise saniye (s) olarak alınınca SI sisteminde güç birimi: N m Güç = s = kg. m/s 2 m s Bu güç birimine Watt (W) denir, şu halde : = kg m2 /s 2 s = J s W = J s Elektrik güç birimi olan 1 (W) = 1 (A) x 1 (V) aynı zamanda ısı ve iş birimi olan 1 (W) = J/s değerine eşittir.

5 Basınç: Kuvvetin, etki ettiği alana oranıdır. SI sisteminde tanımı ve birimi: Basınç = Kuvvet Alan = N m 2 Bu basınç birimine Paskal (Pa) denir. 1 Pa; 1 Newton luk kuvvetin 1 m 2 lik alan üzerine yaptığı basınçtır. Buna göre : Paskal = N kg m/s2 = m2 m 2 = kg m s 2 Bu basınç birimi çok küçük olduğundan bunun 1000 katı olan (kpa) veya 10 5 katı olan bar birimleri kullanılır. Buna göre : 1 bar = 10 5 Pa = 10 5 (N/m 2 ) 1000 pa = 1 kpa 10 6 pa = 1 mpa 10 3 pa = 1 kpa 10 5 pa = 1 Bar

6

7 Sıcaklık: Bir maddeyi oluşturan tüm moleküllerin hareketinden kaynaklanan ortalama kinetik enerji, o maddenin sıcaklığını oluşturur. Sıcaklık ne kadar yüksekse, moleküllerin hareketi o kadar fazla demektir. Ortalama moleküler kinetik enerji yükselince, sıcaklık da yükselir. Bir cismin sıcaklığını yükseltmek için ona "ısı" gibi bir ek enerji verilmesi gerekmektedir. Termal Denge: İki farklı sıcaklıktaki A ve B gibi iki nesne birbirlerine dokundurulduğunda belli bir süre sonra ikisi de aynı sıcaklığa ulaşmış olur. Bu iki nesne termal dengeye ulaşmıştır denir. Termal denge oluşurken, sıcak cisimden soğuk cisme ısı enerjisi akışı gerçekleşmiştir. Şu halde sıcaklık, ısı akış yönünü belirler. Buna göre ısı daima, sıcaklığı yüksek olan cisimden, sıcaklığı daha düşük olana doğru akar. Farklı sıcaklıkta iki madde aynı ortamda karıştırıldıklarında iki cisim sıcaklıkları aynı oluncaya kadar ısı nakli devam eder. Sıcak cismin verdiği ısı = Soğuk cismin aldığı ısı Q 1 =Q 2 m.c 1. T = m.c 2. T

8 Sıcaklık ölçme: Bir cismin sıcaklığını saptayabilmek amacıyla sıcaklığa bağlı olarak değişen ve aynı zamanda ölçülebilen bazı fiziksel özelliklerden yararlanılır. Bu özellikler arasında, sıcaklık değiştikçe; bir sıvının hacminin, bir metal çubuğun uzunluğunun değişmesi veya sabit hacimde tutulan bir gazın basıncının değişmesi gibi özellikler sayılabilir. Sıcaklığa bağlı olarak fiziksel özelliği değişen bu materyallere "termometrik obje" denir. Termometrik obje kılcal bir cam borudaki sıvı ise, sıcaklığa bağlı olarak sıvı hacminin artışı, borudaki sıvı yüksekliğinin değişmesine neden olur. Buna göre böyle bir gereçte skala düzenleme, sıvı kolonun uzunluğuna göre yapılır. Ancak, sıcaklığa bağlı olarak bu değişme linear (dogrusal) olmalıdır. Termometre skalasını oluşturmada öncelikle sabit bir nokta seçilmesi zorunludur. Hangi termometre olursa olsun, bütün termometreler bu noktada aynı değeri göstermelidir. Termometre skalası düzenlemede "sabit nokta" Celcius skalasında 0.01 C işaretine, Kelvin skalasında ise K işaretine denk gelmektedir.

9 Termometre skalaları Fahrenheit ve Celcius olmak üzere başlıca 2 termometre skalası vardır. Fahrenheit skalasında termometrik obje olarak kılcal bir cam boruya doldurulmuş civa kullanılmış, suyun donma noktasındaki civa seviyesi 32, kaynama noktasında ise 212 rakamları ile işaretlenmiş ve birimi F simgesiyle gösterilmiştir. Böylece suyun donma ve kaynama noktaları arasında 180 derecelik bir skala oluşturulmuştur. Celcius skalada suyun donma noktası 0, kaynama noktası 100 olarak işaretlenmiştir. Bu skalaya aynı zamanda "Centigrade" (Santigrat) skalası da denmekte ve C ile simgelenmektedir..

10 Sıcaklık ölçmede 2 ayrı skala daha vardır. Bunlardan birisi Kelvin diğeri Rankine skalasıdır. Kelvin derecesinin simgesi K'dir ve derece işareti ( ) kullanılmaz. Rankine derecesinin simgesi ise R dir. Kelvin skalası, Celcius skalasıyla aynı derecelendirmeyi kullanmaktadır. Yani 1 C = 1 K'dir. Ancak Kelvin skalasında sabit nokta olarak alınan 0 K, Celcius skalasındaki -273 C'ye karşı gelmektedir. Benzer ilişki Rankine skalasıyla Fahrenheit skalası arasında geçerlidir. Bu defa Rankine skalasındaki 0 R, Fahrenheit skalasında -460 o F'a karşı gelmektedir. Aynı şekilde 1 R = 1 F'dir. Görüldüğü gibi, Kelvin ve Rankine skalalarında sıfır işareti, mutlak sıfırı gösterecek şekilde düzenlenmiştir. Bu nedenle bu skalalara "mutlak skala" denir. Özellikle Kelvin skalası, bilimde kullanılan temel skaladır ve "Termodinamik mutlak sıcaklık skalası" olarak da adlandırılmaktadır

11 Farklı sıcaklık birimlerinin birbirine çevrilmesi: Fahrenheit ve santigrat skala değerlerinin birbirine çevrilmesi SU KAYNAR o F = 5/9 o C (yani 100/180=5/9) 1 o C = 9/5 o F (yani 180/100=9/5) o C = 5/9 ( o F-32) o F = (9/5 x o C) SU DONAR Santigrat ve kelvin skala değerlerinin birbirine çevrilmesi K= o C+273 o C = K-273 Mutlak sıfır ve gaz yasaları Teorik olarak mutlak sıfır, erişilmesi mümkün olan en düşük sıcaklık olarak tanımlanabilir. Buna karşılık bilimsel tanımı ise moleküllerin, atomların ve elektronların sahip olabileceği en düşük enerji düzeyindeyken ulaştıkları sıcaklıktır.

12 Örnek: 40 C'deki su 95 C'ye ısıtılınca: a) Suyun başlangıç ve son sıcaklığını K birimiyle belirtiniz. b) Suyun başlangıç ve son sıcaklığını F birimiyle belirtiniz. c) Suyun Santigrat ( C), Fahrenheit ( F) ve Kelvin (K) birimleriyle kaç derece ısınmış olduğunu hesaplayınız. Çözüm: a) Suyun K birimiyle başlangıç sıcaklığı, = 313 K, son sıcaklığı ise, = 368 K'dir. b) Suyun F birimiyle başlangıç sıcaklığı; (9/5) (40) + 32 = 104 F, son sıcaklığı ise ; (9/5) (95) + 32 = 203 F'dir. c) Su 40 C'den 95 C'ye ısıtılmakla: = 55 C ısınmıştır, 55 (9/5) = 99 F ısınmıştır = 55 C = 55 K (veya 368 K 313 K = 55 K) ısınmıştır.

13 Örnek : Dondurulmuş bir (A) gıdasının sıcaklığı -20 C olarak, bir (B) gıdasının sıcaklığı ise -20 F olarak ölçülmüştür. (A) gıdasının sıcaklığını F, (B) gıdasının sıcaklığını C birimiyle hesaplayınız. Çözüm: (A) gıdasının sıcaklığı : -20 C (9/5) (-20) + 32 = -4 F (B) gıdasının sıcaklığı : -20 F (5/9) (-20-32) = C Luis Gay-Lussac yasası: Sabit basınçtaki bir gazın hacmi, sıcaklığı ile orantılıdır. V 1 = V 2 = sabit T 1 T 2 Robert Boyle yasası: Eğer sıcaklık sabit kalırsa, belli miktardaki bir gazın basıncı ile hacminin çarpımı daima aynı değeri verir. P 1 V 1 = P 2 V 2 = sabit Boyle yasası ile Gay-Lussac yasası birleşince genel gaz yasasına ulaşılır: P 1 V 1 = P 2V 2 = sabit T 1 T 2

14 ISI Bir sistem ile sistemin çevresi arasında yalnız sıcaklık farkından dolayı akan enerji türüdür. Isı, sıcaklığı yüksek olan sistemden, düşük olan sisteme doğru akar. Isının birimi, bir işlem sırasında bir cisimde ortaya çıkan belli bir değişim cinsinden tanımlanabilmektedir. Örneğin, 1 kg suyun sıcaklığının 14.5 C'den 15.5 C'ye (1 C) yükselmesini sağlayan ısı enerjisine, 1 kcal denir. Isı herhangi bir enerji çeşidine de dönüştürülebilir. Isı birimlerinin birbirleriyle eşdeğer ilişkileri: 1 kj = kcal 1 kcal = Btu 1 kj = Btu 1 Btu = kcal 1 kcal = kj 1 Btu = kj

15 Isı Kapasitesi ve özgül Isı Isı kapasitesi : Bir cisme verilen ΔQ ısısının, o cisimde neden olduğu ΔT sıcaklık değişimine oranı, o cismin ısı kapasitesidir. Bu tanıma göre; Isı kapasitesi, C = Q T Molar ısı kapasitesi : Bir maddenin 1 mol ünün 1 C ısınması için gerekli olan ısıya, o maddenin molar ısı kapasitesi denir. Molar ısı kapasitesinin birimi, J / mol C'dir. Özgül ısı: Bir maddenin ısı kapasitesinin, o maddenin birim kütlesine oranı, onun özgül ısısıdır. Bu tanıma göre; Özgül ısı, C p = Isı kapasitesi kütle Q m T Özgül ısının birimi, kj/ kg C'dir.

16

17 Isı Enerjisi ve Türleri Bir maddenin sıcaklığı yükselmişse; o madde ısı kazanmış, aksine sıcaklığı düşmüşse ısı kaybetmiştir. Bir maddenin sıcaklığında değişmeye neden olan ısıya hissedilir ısı denirken, sıcaklığında değişmeye neden olmaksızın o maddenin faz değiştirmesini sağlayan ısıya gizli ısı denir. Hissedilir ısının miktarı (Q), sıcaklıktaki değişme (ΔT) ve özgül ısı (c p ) yardımıyla şu eşitlikle hesaplanabilir. Q = m. c p. T Burada: Q : Suyun kazandığı hissedilir ısı, kj m : Suyun kütlesi, kg c p : Suyun özgül ısısı, 4.18 kj/kg C ΔT: Suyun sıcaklığındaki değişim, C

18 Bir kapta bulunan ve sıcaklığı 20 o C olan su ısıtılmaya başlanınca suyun sıcaklığı artar, bu sırada suyun kazandığı ısı hissedilir ısıdır. Su kaynamaya başladıktan sonra ısıtmaya devam edilirse sıcaklık değişmez fakat su buharlaşmaya başlar. Bu sırada verilen ısı sıcaklığı değiştirmez ancak suyun faz değiştirmesine yol açar bu ısıya gizli ısı denir. Faz değişimi buharlaşma şeklindeyse buna buharlaşma (evaporasyon) gizli ısısı denir. Suyun tamamı buhar fazına dönüştükten sonra bu buhar kızgın bir metal yüzeyden geçirilirse tekrar sıcaklığı yükselir ve kızgın buhara dönüşür. Bu aşamada buhara verilen ısı da hissedilir ısıdır. Kızgın buhardan ısı alınırsa (soğutulursa) hissedilir ısı uzaklaştırılır. Daha fazla uzaklaştırılırsa, buhar sıvı faza dönüşür (yoğunlaşma) fakat sıcaklığı değişmez. Uzaklaştırılan ısıya yoğunlaşma gizli ısısı denir. Bir sıvının buharlaşma gizli ısısı ile yoğunlaşma gizli ısısı birbirine eşittir.

19 BASINÇ BİRİMLERİ Birim alana etki eden kuvvete basınç denir. Kullanılan kuvvet birimine bağlı olarak basınç birimi de değişir. SI sisteminde kuvvet birimi olarak Newton alınmış olup, basınç birimi Paskal (Pa) dır. Bazı basınç birimleri ise; kg / cm 2, kg f /cm 2, kp / cm 2, atm, at, ata ve atü dür. kg /cm 2 ve kg f /cm 2 aslında aynı birimlerdir. Kilopond (kp) standart kütlenin, standart yer çekimi ivmesi etkisindeyken ağırlığıdır. 1 kp=1kg f dur. kuvvet (force)(f) 1 kp/cm 2 ye aynı zamanda teknik atmosfer denir. Teknik atmosfer (at) simgesiyle gösterilir. Böylece 1 kp/cm 2 = 1 kg f /cm 2 = 1 at olduğu ortaya çıkmaktadır.

20 SI sisteminde basınç birimi Paskal (Pa)'dır. 1 Newton'luk kuvvetin 1 m 2 'ye yaptığı basınca 1 Pa denir. Pa = N kg m/s2 m2 = m 2 = kg/m s 2 Paskal çok küçük bir birim olduğundan çoğu kez 10 3 kat olan (kpa) veya 10 6 kat olan (MPa) birimleri kullanılmaktadır. Paskalın 10 5 katı olan değer, bar olarak anılır. 1 bar yaklaşık 1 atm olduğu için (tam olarak 1 atm = bar) bar birimi sıkça kullanılmaktadır. Basınç ölçmede iki farklı temel esas alınabilir. Bunlardan birisi, normal atmosfer basıncını sıfır olarak almak ve bunun üzerindeki basınçtan ölçmektir. Bu temele göre ölçülen basınca "efektif basınç" denir. Basınç ölçmede temel alınan ikinci durumda, "mutlak sıfır basınç" kavramından hareket edilmektedir. Buna göre normal atmosfer basıcı, mutlak (absolu) sıfırın üzerindeki basınçtır ve bunu belirtmek için 1 atm (abs) seklinde bir ifade kullanılır.

21 Eğer bir sistemin basıncı 1 atm (abs)'den daha düşükse, orada vakumdan bahsedilir. Buna göre; Vakum=Atmosfer basıcı Mutlak basınç Örneğin, hermetik olarak kapanmış bir metal kutuda atm (abs) basınç ölçülmüşse, kutuda atm vakum ( = 0.395) bulunuyor demektir. Vakum miktarı çoğunlukla "mm Hg" birimiyle belirtilir. Eğer basınçlar başka birimle ölçülmüşse bunların önce "mm Hg" birimine çevrilmesi gerekir. Yukarıdaki örnekte; kutu iç basıncının mm Hg olduğu (760 x = 459.8), atmosferik basıncın 760 mm Hg olduğu göz önüne alınınca, vakum miktarının mm Hg düzeyinde bulunduğu ( = 300.2) anlaşılmaktadır.

22 Basınç ölçmede kullanılan gereçlere manometre denir. Manometrelerde normal atmosfer basıncı sıfır olarak işaretlenmiştir. Manometreler atmosfer basıncını yok sayarak bunun üzerindeki basıncı ölçerler. Bu basınca efektif basınç (manometre basıncı) adı verilir. Manometre basıncı + atmosferik basınç = Mutlak basınç (absolu basınç) 1 at= 1 kp/cm 2 1 at mutlak basıncı ifade ediyorsa; 1 ata, 1 at efektif basıncı (manometre basıncını) ifade ediyorsa 1 atü simgesi kullanılır.

23 Yoğunluk, Özgül Ağırlık ve Özgül Hacim Yoğunluk : Bir maddenin yoğunluğu, onun ağırlık açısından niteliğini gösteren bir ölçüdür ve şu eşitlikle tanımlanır. ρ = m V Burada; ρ (rho) : yoğunluk, kg/m 3 m: Ağırlık, kg V: Hacim, m 3 Özgül ağırlık (bağıl yoğunluk) : Bir maddenin bağıl yoğunluğu; 4 C'de aynı hacimdeki saf suyun ağırlığına oranıdır. Su 4 C'deyken en yüksek yoğunluğa sahiptir. Maddenin yoğunluğu, kg/m3 Bağıl yoğunluk = Suyun yoğunluğu, kg/m 3 Gazların bağıl yoğunluğu; standart olarak suyu değil, havayı temel alır. Daha farklı bir ifadeyle bir gazın bağıl yoğunluğu, havanın yoğunluğunun kaç katı olduğunu gösterir. Gazların hacmi basınç ve sıcaklığa göre çok fazla değiştiğinden, hem yoğunlukları ve hem de bağıl yoğunlukları standart koşullara göre belirtilir. Burada standart koşullar ise sıcaklık: 0 C ve basınç: 760 mm Hg'dir. Standart koşullarda kuru havanın özgül yoğunluğu kg/m 3, bağıl yoğunluğu ise 1.0 dir. Buna karşın Örneğin, amonyağın özgül yoğunluğu kg/m 3, bağıl yoğunluğu ise 0.595'tir (0.769 / = 0.595).

24 Özgül hacim : Soğutma tekniğinde, gazların özgül hacmi çok önemli bir kavramdır. Gazların özgül hacmi, yoğunluğun resiprokalidir (tersidir). SI sisteminde özgül hacim, her kg gazın m 3 olarak hacmidir. Standart koşullarda, yani 0 C sıcaklık ve 1 atm (101.3 kpa) basınçta kuru havanın özgül hacmi (V): V = 1 ρ = kg/m 3 = m3 /kg Entalpi Bir sistemin entalpisi, hissedilir ısı ile gizli ısı toplamından oluşur. Buna göre entalpi, "toplam ısı" demektir. Entalpi değeri, herhangi bir referans konuma göre ifade edilir. Bir sistemin referans konumdaki entalpi değeri, hesaplamalarda kolaylık sağlaması nedeniyle genellikle sıfır olarak seçilir.

25 -20 C'deki 1 kg buzun entalpisi sıfır alınarak, atmosferik basınçta 110 C'de 1 kg buhara dönüşmesi sırasındaki entalpi değişimi gösterilmiştir. Buzun erime ısısı L E =335 kj/kg Suyun buharlaşma ısısı L B =2256 kj /kg Buzun özgül ısısı C=2,09 kj /kg Buharın özgül ısısı C=2,01 kj /kg Suyun özgül ısısı C=4,186 kj /kg NOT: 1kJ = kcal 1 Kcal = 4,187 kj Buzun buhara dönüşmesinde entalpi değişimi (1 atm basınçta) AB: 1 kg buzun, -20 o C den 0 o C ye ısınması: Q = m. c p. T = 1 x 2.09 x (0-(-20))=41.8 kj/kg BC: 0 o C de 1 kg buzun, 0 o C de 1kg suya faz değiştirmesi: Q = m. LE = 1 x 335 =335 kj/kg Burada hal değişimi olduğundan ısı değişimi olmaz. Buzun gizli erime ısısı 335 kj/kg dır. CD: 0 o C de 1 kg suyun, 100 o C ye ısınması: 1 x (100-0) = kj/kg DE: 100 o C de 1 kg suyun, buhar fazına dönüşmesi: 1 x 2256= 2256 kj/kg EF: 100 o C deki 1 kg buharın, 110 o C ye ısınması: 1 x 2.01 x ( ) = 20.1 kj/kg

26 Şekil de açıkça görüldüğü gibi, -20 C'de 1 kg buzun entalpisi sıfır olarak alınınca, 0 C'de suya dönüşünce entalpisi kj/kg'a, 110 C'de buhara dönüşünce entalpisi kj/kg ulaşmaktadır. Başka bir şekilde irdelemeyle, 0 C'deki buz 100 C'de suya dönüşünce entalpisi kj/kg yükselmiştir. Bu değer; -20 C'deki buza göre, 100 C'deki suyun entalpisinden, 0 C'deki buzun entalpisinin çıkarılmasıyla da ( = 753.6) bulunduğu gibi, 0 C'deki buzun entalpisi sıfır alınarak, erime gizli ısısı (BC = 335 kj/kg) ile hissedilir ısının (CD = kj/kg) toplanmasıyla da bulunabilir ( = kj/kg). Bu hesaplamada su buharının özgül ısısı 2.01 kj/kg C olarak alınmıştır.

27 Örnek Problem: -40 C sıcaklıktaki 150 gr buzun 150 C sıcaklıkta buhar haline gelmesi için gereken ısı miktarını bulunuz? Buzun erime ısısı L E =335 kj/kg Çözüm Suyun buharlaşma ısısı L B =2256 kj /kg -40 C sıcaklıkta 150 gr buzun 150 C sıcaklıkta Buzun özgül ısısı C=2,09 kj /kg buhar haline gelmesi için suyun hal değişimi Buharın özgül ısısı C=2,01 kj /kg dikkate alınarak 5 kademede hesaplanabilir: Suyun özgül ısısı C=4,186 kj /kg 5-Buharın 100 C den 150 C çıkması için gereken ısı; Q 5 =m.c(t 2 t 1 ) =0,15.2,01.( ) =15,075 kj Toplam ısı; Q T =Q 1 +Q 2 +Q 3 +Q 4 +Q 5 =479,3 kj 1 Kcal = 4,187 kj = 479,3/4,187 = 114,473 kcal 1kJ= kcal C buzu 0 C ye çıkarmak için gereken ısı Q = m.c buz (t 2 t 1 ) Q 1 = 0,15 x 2,09(0-(-40)) = 12,54 kj m(kg), C(kJ/kg C), t( C) Q(kJ) 2-Buzun tamamen ergimesi için gereken ısı; Q 2 = m.l E = 0, = 50,25 kj 3-Suyun sıcaklığını 0 C den 100 C çıkarmak için gereken Q 3 = m.c(t 2 t 1 ) = 0,15.4,18.(100-0) = 62,85 kj 4-Suyun 100 C de tamamen buhar haline gelmesi için gereken ısı; Q 4 = m.l B = 0, =338,55 kj

28 Örnek Problem: Sıcaklığı bilinmeyen çelik kütlesi 15kg, ısınma ısı c=0,635 kj/kg K olup, bu parça 15 C sıcaklıkta,50 kg kütlesinde ve ısınma ısısı 2,01 kj/kg K olan yağ banyosuna atılmaktadır. Banyonun son sıcaklığı 60 C olduğuna göre, çelik parçanın ilk sıcaklığını bulunuz? Çözüm: Yağ banyosu Q 1 =m yağ C yağ (t 1 -t 2 ) ısısını alır. Çelik malzeme Q 2 =m çelik C çelik (t 1 -t 2 ) ısısını verir. Alınan ısı=verilen ısı Q 1 =Q 2 m yağ.c yağ (t 1 -t 2 ) = m çelik c çelik (t 1 -t 2 ) 50.2,01(60-15)=15.0,6(t 2-60) Örnek Problem t 2 =535 C 20 C deki sıcaklıkta 2 kg ve 5kg suyu 100 C sıcaklığa ulaştırmak için gereken ısı miktarını bulunuz? Çözüm Q=m.c(t 2 -t 1 ) = m 1. c(t 2 -t 1 ) = 2.4,2 (100-20)=672 kj Q 2 =m 2.c(t 2 -t 1 ) = 5.4,2 (100-20) = 1680 kj

29 Bu problemin sonucundan şu sonuca varabiliriz: aynı sıcaklıkta aynı kütledeki akışkanların istenilen sıcaklığa getirmek için verilen ısı miktarı özgül ısı kapasitelerine göre değişmekte yani ısınma ısısı fazla olan su, etil alkole göre aynı sıcaklığa getirmek için daha fazla enerjiye ihtiyaç duyar. Örnek Problem 5000gr kütlesindeki alüminyum bloğun sıcaklığı 120 C den 15 C ye düşürülmektedir. Alüminyumdan çekilen ısı miktarını bulunuz. Çözüm C al =0,950kj /kg C m=5000gr Q = m.c al (t 2 -t 1 ) = 5.0,950(15-120) = -498,750 kj Sonucun eksi çıkması sistemden ısı çekildiğini gösterir. Örnek Problem Kütleleri 5 er kg olan etil alkol ve suyun sıcaklığı 30 C dir. Bu iki sıvı maddenin sıcaklığını 60 C ye çıkarmak için gereken ısı miktarını bulunuz? Çözüm Q su = m su. c su (t 2 -t 1 ) = 5 x 4,2 (60-30) = 630 kj Q etil alko l = m etil alkol. C etil alkol (t 2- t 1 ) =5x2,4 (60-30) = 360 kj

30 TERMODİNAMİĞİN TEMEL YASALARI Termodinamik; enerji, enerjinin dönüşümü ve enerjinin maddenin hali ile ilgisini inceleyen bilim dalıdır. Termodinamik iki önemli temel kavrama ve iki önemli ilkeye dayanmaktadır. Kavramların birisi enerji, diğeri entropidir. Entropi bir sistemin mekanik işe çevrilemeyecek termal enerjisini temsil eden termodinamik terimidir. Yani faydasız enerjidir. Termodinamiğin iki ilkesi ise, "termodinamiğin birinci yasası" ve "termodinamiğin ikinci yasası" olarak anılmaktadır. Birinci yasa: Enerjinin sakınımını ortaya koyan bu yasanın tanımı; "izole edilmiş bir sistemde enerji sabit kalır. Ya da "Enerji yok edilemez veya oluşturulamaz, ancak bir şekilden başka bir şekle dönüşebilir" şeklindedir. İkinci yasa: Bu yasa, enerjinin transfer veya dönüşüm yönünü tanımlar. Bu yasa da, çeşitli şekillerde ifade edilmektedir. Fakat esas anlamı: "Enerji, spontan-olarak sadece, yüksek olandan düşük olana doğru transfer olur" şeklindedir.

31 ISI TRANSFERİ Isının bir ortamdan başka bir ortama taşınması, yani; ısının hareket etme olgusuna Isı transferi denir. Soğuk tekniğinde ısı, sıcak ortamdan, bir metal spiral boru içindeki refrijeranta veya soğuk sıvıya (sekonder refrijerant) doğru taşınır. Aynı şekilde sıkıştırılmış ve böylece ısınmış refrijerant buharının ısısı; bir kondensatörde, havaya veya soğutma suyuna aktarılır. Soğutulmuş veya dondurulmuş ürünlerin depolandığı soğuk depoya, yan duvarlar, tavan ve tabandan ısı transferi gerçekleşir. Özetle, gıdaların soğukta muhafazası işleminde daima ısı transferi söz konusudur. Isı bir maddeden veya ortamdan başka bir maddeye veya ortama, 1. Kondüksiyon, 2. Konveksiyon 3. Radyasyon (ışıma) yolu ile olmak üzere üç şekilde taşınır.

32 1. Kondüksiyonla ısı transferi: Doğrudan doğruya fiziki temas halinde bulunan farklı ortamlar arasında atom ve moleküllerin belirgin bir hareketi olmaksızın, sadece bunların teması sonucu gerçeklesen ısı transferine, kondüksiyonla ısı transferi denir. Burada ısı transferi moleküler düzeyde gerçekleşir. Isı kazanan moleküller titreşimle ısıyı diğer moleküllere aktarırlar. Kondüksiyonla ısı transferi katı materyallerde gerçekleşir. Fourier kondüksiyonla ısı transfer eşitliği Q = λ A T 1 T 2 L Q: kodüksiyonla iletilen ısı, W λ: Isıl iletkenlik katsayısı, W/m o C A: Isı transferine dik ısı transfer alanı, m 2 T 1 : Sıcaklığı yüksek tarafın sıcaklığı, o C T 2 : Soğuk yüzeyin sıcaklığı, o C

33 Isı iletkenlik katsayıları Kuru tuğlanın ısıl iletkenlik katsayısı λ= 0.35 W/ m C, Suyun ısıl iletkenlik katsayısı λ= 0.58 W/ m C, Kuru tuğlanın ısıl iletkenlik katsayısı λ= 1.05 W/ m C, Örnek: Kalınlığı 20 cm olan bir tuğla duvarın bir yüzeyi 35 C, diğer yüzeyi ise 10 C olarak sabit tutulmaktadır. Tuğlanın ısıl iletkenlik katsayısı, λ = 0.7 W/ m C olduğuna göre 1 m 2 duvar alanından transfer olan ısı miktarını hesaplayınız. Çözüm: Q = λ A T 1 T 2 L Q= 87.5 W = 0.7 W m C x 1m2 x C 0,2m Not: 1 m 2 alandan transfer olan ısı miktarına (W), ısı akısı (q) denir. Q A = q = λ(t 1 T 2 ) L ısı akısı

34 Düzlem duvarın yüzeyinden belli uzaklıktaki katmanların sıcaklığının hesaplanmasında şu formül kullanılır; T 2 = T 1 Q λ A (L) T 1 : Yüzey sıcaklığı, o C T 2 : Yüzeyden (L)m uzaklıktaki katmanın sıcaklığı, o C λ: Duvarın ısıl iletkenlik katsayısı, W/m o C A: Isı transferinin gerçekleştiği alanı, m 2 L: Yüzeyden uzaklık (ısı transferinin gerçekleştiği kalınlık), m Q: kodüksiyonla iletilen ısı, W Örnek: Karşılıklı yüzey sıcaklıkları 35 C ve 10 C olarak sabit tutulan 20 cm kalınlıkta bir tuğla duvarın (λ= 0.7 W/ m C) sıcak yüzeyden 15 cm derinlikteki sıcaklığını hesaplayınız.(q=87.5w) T 2 = T 1 Q λ A L = x 1 x0.15 = = 16.25

35 Çok katmanlı maddeler için kullanılabilecek ısı transfer formülü Birleşik düzlem duvardan ısı transferi: Q = K A (T 1 -T 2 ) Isı akısı q= K (T 1 -T 2 ) Q : Transfer olan ısı, W K : Toplam ısı transfer katsayısı, W/m 2 o C A : Isı transfer alanı, m 2 T 1 -T 2 : İki yüzey arasındaki sıcaklık farkı, o C q : Isı akısı, W/m 2 Toplam ısı transfer katsayısı; 1 K = L 1 λ 1 + L 2 λ 2. + L n λ n veya K = 1 L 1 + L 2.+ L n λ 1 λ 2 λn

36 Örnek: Bir soğuk deponun 20 cm kalınlıktaki beton duvarı (λ= 1.4 W/ m C), iç yüzeyi 4.8 cm kalınlıkta polistiren köpükle (λ = W/ m C) yalıtılmıştır. Eğer depo duvarının dış yüzey sıcaklığı 35 o C'de, yalıtım katmanının depoya bakan yüzey sıcaklığı 4 o C'de sabit tutulmak istenirse ısı akısını hesaplayınız. 1 = L 1 + L 2 = K λ 1 λ K= W/m 2 o C q = (35-4) q = 21W/m 2 Örnek: Bir soğuk deponun iç yüzey sıcaklığı 5 C, depo atmosferinin sıcaklığı 1 C'dir. Yüzey film ısı transfer katsayısı K= 15 W/ m 2 C olduğuna göre, 1 m 2 duvar yüzeyinden depo atmosferine transfer olan ısı miktarını (yani ısı akısını; q =Q / A) hesaplayınız. q= K (T 1 -T 2 ) q =15 (5-1) = 60W/m 2

37 2. Konveksiyonla ısı transferi Bu tarz ısı transferinde ısı, bir noktadan diğer bir noktaya bir akışkanın (sıvı veya gaz) hareketiyle taşınmaktadır. Bir akışkan katı bir yüzey üzerinden akarken, akışkanla katı yüzey arasında bir sıcaklık farkı olduğu sürece, daima bir ısı değiştokuşu gerçekleşir. Akışkanın hareketi doğal veya zorlamalı olarak gelişebilir. Örneğin; bir soğuk depodaki soğutma sisteminin evaporatörü, depo atmosferini havanın doğal sirkülasyonu ile soğutabildiği gibi, hava; bir fan ile sirkülasyona zorlanarak depo atmosferi daha hızlı bir şekilde soğutulabilmektedir. Akışkanın hızı, katı yüzeyle akışkanın temas ettiği sınırda sıfıra düşer. Bu sınır katmanında (boundary layer) ısı transferi kondüksiyonla, sınır katmanı dışında kalan akışkanda ise konveksiyonla gerçekleşir. Bu koşullarda ısı transferi "Newton soğutma yasası" eşitliği ile tanımlanır; Q = h A (T 1 - T ) Burada : Q : Transfer olan ısı, W h : Yüzey ısı transfer katsayısı veya konvektif ısı transfer katsayısı, W / m 2 o C A : Isı transfer alanı, m 2 T 1 : Katı yüzeyin sıcaklığı, C T : Akışkanın sıcaklığı, C T 1 - T : Genel sıcaklık gradiyeni olarak da anılır.

38 Kondüksiyon ve konveksiyonun aynı anda gerçekleşmesi Bir çok işlemde ısı transferi, aynı anda hem konveksiyon ve hem de kondüksiyonla gerçekleşir. Örneğin ambalajlanmış bir gıdanın soğuk hava akımında dondurulması sırasında ısı iletimi, hava ile ambalaj yüzeyi arasında konveksiyonla, ambalaj materyali ve içeriğinde kondüksiyonla gerçekleşir. Bir soğutma sisteminin hava soğutan evaporatör spiralleri ile hava arasında ısı transferi incelenirse ısının, spiral içindeki refrijerant a konveksiyonla, spiralin metal duvarında kondüksiyonla, spiral yüzeyi ile hava arasında konveksiyonla gerçekleştiği görülür. Benzer şekilde ısı transferi; bir soğuk deponun duvarının dış yüzeyi ile dış atmosfer arasında konveksiyonla, duvar katmanlarında kondüksiyonla, duvarın iç yüzeyi ile depo atmosferi arasında konveksiyonla gerçekleşir. Isı transfer katsayısı değeri aşağıdaki eşitlikle hesaplanır; 1 K = 1 + L 1 + L 2. + L n + 1 h 1 λ 1 λ 2 λ n h 2 Burada : h 1 ve h 2 : Duvarın her iki yüzeyindeki yüzey ısı transfer katsayıları λ: İlgili maddenin ısıl iletkenlik katsayısı, W/m o C

39 Örnek : Bir soğuk deponun 20 cm kalınlıktaki beton duvarı (λ = 1.4 W/ m C), içeriden 4.8 cm kalınlıkta polistren köpükle (λ= W/ m C) yalıtılmıştır. Depo dış ve iç atmosfer sıcaklıkları sıra ile 35 o C ve 4 o C'dir. Yüzey ısı transfer katsayıları ise sıra ile, 10 W/ m 2 C ve 25 W/ m 2 C'dir. Duvardan transfer olan ısı miktarını (ısı akısını) hesaplayınız Çözüm: K = L 1 + L 2. + L n + 1 K = 1 h 1 λ 1 λ 2 λ n h K=0.619 W/m 2 o C q= K (T 1 -T 2 ) q =0.619 (35-4) = W/m 2

GIDALARIN BAZI FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ

GIDALARIN BAZI FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ GIDALARIN BAZI FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ Gıdalara uygulanan çeşitli işlemlere ilişkin bazı hesaplamalar için, gıdaların bazı fiziksel özelliklerini yansıtan sayısal değerlere gereksinim bulunmaktadır. Gıdaların

Detaylı

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR Sistem ve Hal Değişkenleri Üzerinde araştırma yapmak üzere sınırladığımız bir evren parçasına sistem, bu sistemi çevreleyen yere is ortam adı verilir. İzole sistem; Madde ve her türden enerji akışına karşı

Detaylı

TEMEL KAVRAMLAR. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN

TEMEL KAVRAMLAR. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN KÜTLE: Yeryüzünde hacim kaplayan cisimlerin değişmez madde miktarıdır. ( sıcaklığa, basınca, çekim ivmesine bağlı olarak değişmez. ) Terazi ile ölçülür. Kütle birimi SI birim sisteminde Kg dır. Herhangi

Detaylı

Buna göre bir işlemde transfer edilen q ısısı, sistemde A dan B ye giderken yapılan adyabatik iş ile nonadyabatik bir iş arasındaki farka eşittir.

Buna göre bir işlemde transfer edilen q ısısı, sistemde A dan B ye giderken yapılan adyabatik iş ile nonadyabatik bir iş arasındaki farka eşittir. 1 1. TANIMLAR (Ref. e_makaleleri) Enerji, Isı, İş: Enerji: Enerji, iş yapabilme kapasitesidir; çeşitli şekillerde bulunabilir ve bir tipten diğer bir şekle dönüşebilir. Örneğin, yakıt kimyasal enerjiye

Detaylı

SOĞUTMA SİSTEMLERİ VE ÇALIŞMA İLKELERİ (Devamı)

SOĞUTMA SİSTEMLERİ VE ÇALIŞMA İLKELERİ (Devamı) SOĞUTMA SİSTEMLERİ VE ÇALIŞMA İLKELERİ (Devamı) Soğutma devresine ilişkin bazı parametrelerin hesaplanması "Doymuş sıvı - doymuş buhar" aralığında çalışma Basınç-entalpi grafiğinde genel bir soğutma devresi

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402

Detaylı

TERMAL ve ENERJİ MÜHENDİSLİĞİ. Rıdvan YAKUT

TERMAL ve ENERJİ MÜHENDİSLİĞİ. Rıdvan YAKUT TERMAL ve ENERJİ MÜHENDİSLİĞİ Rıdvan YAKUT Termal ve Enerji Mühendisliği Bu bölümde, içten yanmalı motorlar, uçak itki sistemleri, ısıtma ve soğutma sistemleri, yenilenebilir enerji kaynakları, yenilenemez

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ SAKARYA MESLEK YÜKSEKOKULU

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ SAKARYA MESLEK YÜKSEKOKULU TERMODİNAMİK Öğr. Gör. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ SAKARYA MESLEK YÜKSEKOKULU TERMODİNAMİĞİN BİLİM OLARAK YERİ VE TEMEL KAVRAMLARI, TARİF EDİLEN SİSTEMLERİ VE BUNLARA AİT TEMEL ÖZELLİKLER. TERMODİNAMİĞİN TANIMI

Detaylı

C = F-32 = K-273 = X-A 100 180 100 B-A. ( Cx1,8)+32= F

C = F-32 = K-273 = X-A 100 180 100 B-A. ( Cx1,8)+32= F ISI VE SICAKLIK Isı;Tüm maddeler atom ya da molekül dediğimiz taneciklerden oluşmuştur. Bu taneciklerin bazı hareketleri vardır. En katı, en sert maddelerin bile tanecikleri hareketlidir. Bu hareketi katı

Detaylı

Fizik 203. Ders 6 Kütle Çekimi-Isı, Sıcaklık ve Termodinamiğe Giriş Ali Övgün

Fizik 203. Ders 6 Kütle Çekimi-Isı, Sıcaklık ve Termodinamiğe Giriş Ali Övgün Fizik 203 Ders 6 Kütle Çekimi-Isı, Sıcaklık ve Termodinamiğe Giriş Ali Övgün Ofis: AS242 Fen ve Edebiyat Fakültesi Tel: 0392-630-1379 ali.ovgun@emu.edu.tr www.aovgun.com Kepler Yasaları Güneş sistemindeki

Detaylı

Isı transferi (taşınımı)

Isı transferi (taşınımı) Isı transferi (taşınımı) Isı: Sıcaklık farkı nedeniyle bir maddeden diğerine transfer olan bir enerji formudur. Isı transferi, sıcaklık farkı nedeniyle maddeler arasında meydana gelen enerji taşınımını

Detaylı

NOT: Toplam 5 soru çözünüz, sınav süresi 90 dakikadır. SORULAR VE ÇÖZÜMLER

NOT: Toplam 5 soru çözünüz, sınav süresi 90 dakikadır. SORULAR VE ÇÖZÜMLER Adı- Soyadı: Fakülte No : Gıda Mühendisliği Bölümü, 2015/2016 Öğretim Yılı, Güz Yarıyılı 00391-Termodinamik Dersi, Dönem Sonu Sınavı Soru ve Çözümleri 07.01.2016 Soru (puan) 1 (20) 2 (20) 3 (20) 4 (20)

Detaylı

SORULAR VE ÇÖZÜMLER. Adı- Soyadı : Fakülte No :

SORULAR VE ÇÖZÜMLER. Adı- Soyadı : Fakülte No : Adı- Soyadı : Fakülte No : Gıda Mühendisliği Bölümü, 2014/2015 Öğretim Yılı, Güz Yarıyılı 00391-Termodinamik Dersi, Dönem Sonu Sınavı Soru ve Çözümleri 06.01.2015 Soru (puan) 1 (15) 2 (15) 3 (15) 4 (20)

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET

ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET A BASINÇ VE BASINÇ BİRİMLERİ (5 SAAT) Madde ve Özellikleri 2 Kütle 3 Eylemsizlik 4 Tanecikli Yapı 5 Hacim 6 Öz Kütle (Yoğunluk) 7 Ağırlık 8

Detaylı

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ 1 Amaçlar Amaçlar Saf madde kavramının tanıtılması Faz değişimi işleminin fizik ilkelerinin incelenmesi Saf maddenin P-v-T yüzeylerinin ve P-v, T-v ve P-T özelik diyagramlarının

Detaylı

METEOROLOJİ. III. Hafta: Sıcaklık

METEOROLOJİ. III. Hafta: Sıcaklık METEOROLOJİ III Hafta: Sıcaklık SICAKLIK Doğada 2 tip denge var 1 Enerji ve sıcaklık dengesi (Gelen enerji = Giden enerji) 2 Su dengesi (Hidrolojik döngü) Cisimlerin molekülleri titreşir, ancak 273 o C

Detaylı

METEOROLOJİ SICAKLIK. Havacılık Meteorolojisi Şube Müdürlüğü. İbrahim ÇAMALAN Meteoroloji Mühendisi

METEOROLOJİ SICAKLIK. Havacılık Meteorolojisi Şube Müdürlüğü. İbrahim ÇAMALAN Meteoroloji Mühendisi METEOROLOJİ SICAKLIK İbrahim ÇAMALAN Meteoroloji Mühendisi Havacılık Meteorolojisi Şube Müdürlüğü Sıcaklık havacılıkta büyük bir öneme sahiptir çünkü pek çok hava aracının performans parametrelerinin hesaplanmasına

Detaylı

Termodinamik Isı ve Sıcaklık

Termodinamik Isı ve Sıcaklık Isı ve Sıcaklık 1 Isıl olayların da nicel anlatımını yapabilmek için, sıcaklık, ısı ve iç enerji kavramlarının dikkatlice tanımlanması gerekir. Bu bölüme, bu üç büyüklük ve termodinamik yasalarından "sıfırıncı

Detaylı

O )molekül ağırlığı 18 g/mol ve 1g suyun kapladığı hacimde

O )molekül ağırlığı 18 g/mol ve 1g suyun kapladığı hacimde 1) Suyun ( H 2 O )molekül ağırlığı 18 g/mol ve 1g suyun kapladığı hacimde 10 6 m 3 olduğuna göre, birbirine komşu su moleküllerinin arasındaki uzaklığı Avagadro sayısını kullanarak hesap ediniz. Moleküllerin

Detaylı

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =.

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =. 2014 2015 Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 1. Aşağıda verilen boşluklarara ifadeler doğru ise (D), yanlış ise (Y) yazınız. A. Fiziğin ışıkla

Detaylı

Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası

Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası Sıcaklık, bir gaz molekülünün kütle merkezi hareketinin ortalama kinetic enerjisinin bir ölçüsüdür. Sıcaklık,

Detaylı

NOT: Toplam 5 soru çözünüz, sınav süresi 90 dakikadır. SORULAR VE ÇÖZÜMLER

NOT: Toplam 5 soru çözünüz, sınav süresi 90 dakikadır. SORULAR VE ÇÖZÜMLER Adı- Soyadı: Fakülte No : Gıda Mühendisliği Bölümü, 2015/2016 Öğretim Yılı, Güz Yarıyılı 00391-Termodinamik Dersi, Bütünleme Sınavı Soru ve Çözümleri 20.01.2016 Soru (puan) 1 (20) 2 (20) 3 (20) 4 (20)

Detaylı

NOT: Toplam 5 soru çözünüz, sınav süresi 90 dakikadır. SORULAR VE ÇÖZÜMLER

NOT: Toplam 5 soru çözünüz, sınav süresi 90 dakikadır. SORULAR VE ÇÖZÜMLER Adı- Soyadı : Fakülte No : Gıda Mühendisliği Bölümü, 2014/2015 Öğretim Yılı, Güz Yarıyılı 00391-Termodinamik Dersi, Bütünleme Sınavı Soru ve Çözümleri 23.01.2015 Soru (puan) 1 (20) 2 (20) 3 (20) 4 (20)

Detaylı

2. Basınç ve Akışkanların Statiği

2. Basınç ve Akışkanların Statiği 2. Basınç ve Akışkanların Statiği 1 Basınç, bir akışkan tarafından birim alana uygulanan normal kuvvet olarak tanımlanır. Basıncın birimi pascal (Pa) adı verilen metrekare başına newton (N/m 2 ) birimine

Detaylı

Isı ve sıcaklık arasındaki fark : Isı ve sıcaklık birbiriyle bağlantılı fakat aynı olmayan iki kavramdır.

Isı ve sıcaklık arasındaki fark : Isı ve sıcaklık birbiriyle bağlantılı fakat aynı olmayan iki kavramdır. MADDE VE ISI Madde : Belli bir kütlesi, hacmi ve tanecikli yapısı olan her şeye madde denir. Maddeler ısıtıldıkları zaman tanecikleri arasındaki mesafe, hacmi ve hareket enerjisi artar, soğutulduklarında

Detaylı

BÖLÜM 6 PROSES DEĞİŞKENLERİNİN İNCELENMESİ

BÖLÜM 6 PROSES DEĞİŞKENLERİNİN İNCELENMESİ BÖLÜM 6 PROSES DEĞİŞKENLERİNİN İNCELENMESİ Kimya Mühendisi, bir prosesin belirlenen koşullarda çalışıp çalışmadığını denetlemek için, sıcaklık, basınç, yoğunluk, derişim, akış hızı gibi proses değişkenlerini

Detaylı

MAK104 TEKNİK FİZİK UYGULAMALAR

MAK104 TEKNİK FİZİK UYGULAMALAR MAK04 TEKNİK FİZİK ISI TRANSFERİ ÖRNEK PROBLEMLER Tabakalı düzlem duvarlarda ısı transferi Birleşik düzlem duvarlardan x yönünde, sabit rejim halinde ve duvarlar içerisinde ısı üretimi olmaması ve termofiziksel

Detaylı

F KALDIRMA KUVVETİ (ARCHİMEDES PRENSİBİ) (3 SAAT) 1 Sıvıların Kaldırma Kuvveti 2 Gazların Kaldır ma Kuvveti

F KALDIRMA KUVVETİ (ARCHİMEDES PRENSİBİ) (3 SAAT) 1 Sıvıların Kaldırma Kuvveti 2 Gazların Kaldır ma Kuvveti ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUET E HAREKET F KALDIRMA KUETİ (ARCHİMEDES PRENSİBİ) (3 SAAT) 1 Sıvıların Kaldırma Kuvveti 2 Gazların Kaldır ma Kuvveti 1 F KALDIRMA KUETİ (ARCHİMEDES PRENSİBİ)

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ Bölüm 1 DAİRESEL HAREKET Bölüm 2 İŞ, GÜÇ, ENERJİ ve MOMENTUM

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ Bölüm 1 DAİRESEL HAREKET Bölüm 2 İŞ, GÜÇ, ENERJİ ve MOMENTUM ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 DAİRESEL HAREKET 11 1.1. Dairesel Hareket 12 1.2. Açısal Yol 12 1.3. Açısal Hız 14 1.4. Açısal Hız ile Çizgisel Hız Arasındaki Bağıntı 15 1.5. Açısal İvme 16 1.6. Düzgün Dairesel

Detaylı

5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI

5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI h 1 h f h 2 1 5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI (Ref. e_makaleleri) Sıvılar Bernoulli teoremine göre, bir akışkanın bir borudan akabilmesi için, aşağıdaki şekilde şematik olarak gösterildiği gibi, 1 noktasındaki

Detaylı

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ. Bölüm 5: Kontrol Hacimleri için Kütle ve Enerji Çözümlemesi

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ. Bölüm 5: Kontrol Hacimleri için Kütle ve Enerji Çözümlemesi Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ 1 Amaçlar Kütlenin korunumu ilkesi geliştirilecektir. Kütlenin korunumu ilkesi sürekli ve sürekli olmayan akış sistemlerini içeren çeşitli sistemlere

Detaylı

9. SINIF FİZİK YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI. MEV Koleji Özel Ankara Okulları

9. SINIF FİZİK YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI. MEV Koleji Özel Ankara Okulları 9. SINIF FİZİK YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI MEV Koleji Özel Ankara Okulları Sevgili öğrenciler; yorucu bir çalışma döneminden sonra hepiniz tatili hak ettiniz. Fakat öğrendiklerimizi kalıcı hale getirmek

Detaylı

Sıvılar ve Katılar. Maddenin Halleri. Sıvıların Özellikleri. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN

Sıvılar ve Katılar. Maddenin Halleri. Sıvıların Özellikleri. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Sıvılar ve Katılar MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Sıcaklık düşürülürse gaz moleküllerinin kinetik enerjileri azalır. Bu nedenle, bir gaz yeteri kadar soğutulursa moleküllerarası

Detaylı

Soru No Puan Program Çıktısı 3, ,8 3,10 1,10

Soru No Puan Program Çıktısı 3, ,8 3,10 1,10 Öğrenci Numarası Adı ve Soyadı İmzası: CEVAP ANAHTARI Açıklama: Sınavda ders notları ve dersle ilgili tablolar serbesttir. SORU. Tersinir ve tersinmez işlemi tanımlayınız. Gerçek işlemler nasıl işlemdir?

Detaylı

ISI TRANSFER MEKANİZMALARI

ISI TRANSFER MEKANİZMALARI ISI TRANSFER MEKANİZMALARI ISI; sıcaklık farkından dolayı sistemden diğerine transfer olan bir enerji türüdür. Termodinamik bir sistemin hal değiştirirken geçen ısı transfer miktarıyla ilgilenir. Isı transferi

Detaylı

Isı Cisimleri Hareket Ettirir

Isı Cisimleri Hareket Ettirir Isı Cisimleri Hareket Ettirir Yakıtların oksijenle birleşerek yanması sonucunda oluşan ısı enerjisi harekete dönüşebilir. Yediğimiz besinler enerji verir. Besinlerden sağladığımız bu enerji ısı enerjisidir.

Detaylı

BÖLÜM 3. Yrd. Doç.Dr. Erbil Kavcı. Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü

BÖLÜM 3. Yrd. Doç.Dr. Erbil Kavcı. Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü BÖLÜM 3 Sürekli Isı iletimi Yrd. Doç.Dr. Erbil Kavcı Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü Düzlem Duvarlarda Sürekli Isı İletimi İç ve dış yüzey sıcaklıkları farklı bir duvar düşünelim +x yönünde

Detaylı

1. Aşağıda verilen fiziksel büyüklüklerin dönüşümünde? işareti yerine gelecek sayıyı bulunuz.

1. Aşağıda verilen fiziksel büyüklüklerin dönüşümünde? işareti yerine gelecek sayıyı bulunuz. Şube Adı- Soyadı: Fakülte No: NÖ-A NÖ-B Kimya Mühendisliği Bölümü, 2016/2017 Öğretim Yılı, 00323-Akışkanlar Mekaniği Dersi, 2. Ara Sınavı Soruları 10.12.2016 Soru (puan) 1 (20) 2 (20) 3 (20) 4 (20) 5 (20)

Detaylı

Gaz hali genel olarak molekül ve atomların birbirinden uzak olduğu ve çok hızlı hareket ettiği bir haldir.

Gaz hali genel olarak molekül ve atomların birbirinden uzak olduğu ve çok hızlı hareket ettiği bir haldir. GAZLAR Maddeler tabiatta katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç halde bulunurlar. Gaz hali genel olarak molekül ve atomların birbirinden uzak olduğu ve çok hızlı hareket ettiği bir haldir. Gaz molekülleri birbirine

Detaylı

GIDALARIN SOĞUTULMALARINDA SOĞUTMA YÜKÜ VE HESAPLANMASI

GIDALARIN SOĞUTULMALARINDA SOĞUTMA YÜKÜ VE HESAPLANMASI GIDALARIN SOĞUTULMALARINDA SOĞUTMA YÜKÜ VE HESAPLANMASI Bir soğuk deponun soğutma yükü (soğutma kapasitesi), depolanacak ürünün ön soğutmaya tabi tutulup tutulmadığına göre hesaplanır. Soğutma yükü; "bir

Detaylı

Pamukkale Üniversitesi. Makine Mühendisliği Bölümü. MENG 219 Deney Föyü

Pamukkale Üniversitesi. Makine Mühendisliği Bölümü. MENG 219 Deney Föyü Pamukkale Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü MENG 219 Deney Föyü Deney No: Deney Adı: Deney Sorumluları: Deneyin Amacı: X Basınç Ölçümü Doç. Dr. Kadir Kavaklıoğlu ve Araş. Gör. Y Bu deneyin amacı

Detaylı

SICAKLIK NEDİR? Sıcaklık termometre

SICAKLIK NEDİR? Sıcaklık termometre SICAKLIK NEDİR? Sıcaklık maddedeki moleküllerin hareket hızları ile ilgilidir. Bu maddeler için aynı veya farklı olabilir. Yani; Sıcaklık ortalama hızda hareket eden bir molekülün hareket (kinetik) enerjisidir.

Detaylı

Termodinamik. Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Lütfullah Kuddusi. Bölüm 2 Problemler. Problem numaraları kitabın «5 th Edition» ile aynıdır.

Termodinamik. Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Lütfullah Kuddusi. Bölüm 2 Problemler. Problem numaraları kitabın «5 th Edition» ile aynıdır. Termodinamik Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Lütfullah Kuddusi Bölüm 2 Problemler Problem numaraları kitabın «5 th Edition» ile aynıdır. 1 2-26 800 kg kütlesi olan bir arabanın yatay yolda 0 dan 100 km/h hıza

Detaylı

TERMODİNAMİK / HAL DEĞİŞİMİ

TERMODİNAMİK / HAL DEĞİŞİMİ TRMOİNMİK / HL ĞİŞİMİ Maddenin Isı İletkenliği / Isı Sıcaklık Farkı / asıncın rime Noktasına tkisi / Nem Sorular TRMOİNMİK Isıl denge; sıcaklıkları farklı cisimler birbirine değerek ortak bir sıcaklığa

Detaylı

Dr. Osman TURAN. Makine ve İmalat Mühendisliği Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi ISI TRANSFERİ

Dr. Osman TURAN. Makine ve İmalat Mühendisliği Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi ISI TRANSFERİ Dr. Osman TURAN Makine ve İmalat Mühendisliği Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi ISI TRANSFERİ Kaynaklar Ders Değerlendirme Ders Planı Giriş: Isı Transferi Isı İletimi Sürekli Isı İletimi Genişletilmiş

Detaylı

FİZİKOKİMYA I ARASINAV SORU VE CEVAPLARI 2013-14 GÜZ YARIYILI

FİZİKOKİMYA I ARASINAV SORU VE CEVAPLARI 2013-14 GÜZ YARIYILI Soru 1: Aşağıdaki ifadeleri tanımlayınız. a) Sistem b)adyabatik sistem c) Kapalı sistem c) Bileşen analizi Cevap 1: a) Sistem: Üzerinde araştırma yapmak üzere sınırladığımız bir evren parçasına verilen

Detaylı

Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır.

Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır. Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır. Basıncın derinlikle değişimi Aynı derinlikteki bütün noktalar aynı basınçta y yönünde toplam kuvvet

Detaylı

KİM 2013 Fizikokimya. Yrd.Doç. Dr. Kinyas POLAT Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Fakültesi, Kimya Bölümü

KİM 2013 Fizikokimya. Yrd.Doç. Dr. Kinyas POLAT Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Fakültesi, Kimya Bölümü KİM 03 Fizikokimya Yrd.Doç. Dr. Kinyas POLAT Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Fakültesi, Kimya Bölümü kinyas.polat@deu.edu.tr YARARLANILABİLCEK KAYNAKLAR DEĞERLENDİRME Vize (%0) + Vize (%0) + Quiz/Ödev (%0)

Detaylı

MANOMETRELER 3.1 PİEZOMETRE

MANOMETRELER 3.1 PİEZOMETRE 18 3 MANOMETRELER Düşük sıvı basınçlarını hassas olarak ölçmek için yaygın bir metot, bir veya birden fazla denge kolonu kullanan piezometre ve manometrelerin kullanılmasıdır. Burada çeşitli tipleri tartışılacaktır,

Detaylı

5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI

5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI 5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI Yeryüzündeki sular küçük damlacıklar halinde havaya karışır. Bu damlacıklara su buharı diyoruz. Suyun küçük damlacıklar halinde havaya

Detaylı

KİNETİK GAZ KURAMI. Doç. Dr. Faruk GÖKMEŞE Kimya Bölümü Hitit Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi 1

KİNETİK GAZ KURAMI. Doç. Dr. Faruk GÖKMEŞE Kimya Bölümü Hitit Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi 1 Kinetik Gaz Kuramından Gazların Isınma Isılarının Bulunması Sabit hacimdeki ısınma ısısı (C v ): Sabit hacimde bulunan bir mol gazın sıcaklığını 1K değiştirmek için gerekli ısı alışverişi. Sabit basınçtaki

Detaylı

3) Isı kazancının eşit dağılımı, küte volanı ve solar radyasyon kaynaklı ısı yükü (Q radyasyon )

3) Isı kazancının eşit dağılımı, küte volanı ve solar radyasyon kaynaklı ısı yükü (Q radyasyon ) 3) Isı kazancının eşit dağılımı, küte volanı ve solar radyasyon kaynaklı ısı yükü (Q radyasyon ) Genellikle, bir soğuk hava deposunun çeşitli duvarlarından giren ısı kazancının bu duvarlara eşit dağılması

Detaylı

ÇEV207 AKIŞKANLAR MEKANİĞİ KİNEMATİK-1. Y. Doç. Dr. Güray Doğan

ÇEV207 AKIŞKANLAR MEKANİĞİ KİNEMATİK-1. Y. Doç. Dr. Güray Doğan ÇEV207 AKIŞKANLAR MEKANİĞİ KİNEMATİK-1 Y. Doç. Dr. Güray Doğan 1 Kinematik Kinematik: akışkanların hareketlerini tanımlar Kinematik harekete sebep olan kuvvetler ile ilgilenmez. Akışkanlar mekaniğinde

Detaylı

f = 1 0.013809 = 0.986191

f = 1 0.013809 = 0.986191 MAKİNA MÜHNDİSLİĞİ BÖLÜMÜ-00-008 BAHAR DÖNMİ MK ISI TRANSFRİ II (+) DRSİ YIL İÇİ SINAVI SORULARI ÇÖZÜMLRİ Soruların çözümlerinde Yunus A. Çengel, Heat and Mass Transfer: A Practical Approach, SI, /, 00,

Detaylı

KALDIRMA KUVVETİ. A) Sıvıların kaldırma kuvveti. B) Gazların kaldırma kuvveti

KALDIRMA KUVVETİ. A) Sıvıların kaldırma kuvveti. B) Gazların kaldırma kuvveti KALDIRMA KUVVETİ Her cisim, dünyanın merkezine doğru bir çekim kuvvetinin etkisindedir. Buna rağmen su yüzeyine bırakılan, tahta takozun ve gemilerin batmadığını, bazı balonların da havada, yukarı doğru

Detaylı

SORULAR - ÇÖZÜMLER. NOT: Toplam 5 (beş) soru çözünüz. Sınav süresi 90 dakikadır. 1. Aşağıdaki çizelgede boş bırakılan yerleri doldurunuz. Çözüm.1.

SORULAR - ÇÖZÜMLER. NOT: Toplam 5 (beş) soru çözünüz. Sınav süresi 90 dakikadır. 1. Aşağıdaki çizelgede boş bırakılan yerleri doldurunuz. Çözüm.1. SORULAR - ÇÖZÜMLER 1. Aşağıdaki çizelgede boş bırakılan yerleri doldurunuz. Çözüm.1. Gıda Mühendisliği Bölümü, 2014/2015 Öğretim Yılı, Bahar Yarıyılı 0216-Akışkanlar Mekaniği Dersi, Dönem Sonu Sınavı Soru

Detaylı

Açık hava basıncını ilk defa 1643 yılında, İtalyan bilim adamı Evangelista Torricelli keşfetmiştir. Yaptığı deneylerde Torriçelli Deneyi denmiştir.

Açık hava basıncını ilk defa 1643 yılında, İtalyan bilim adamı Evangelista Torricelli keşfetmiştir. Yaptığı deneylerde Torriçelli Deneyi denmiştir. GAZ BASINCI 1)AÇIK HAVA BASINCI: Dünyanın çevresindeki hava tabakası çeşitli gazlardan meydana gelir. Bu gaz tabakasına atmosfer denir. Atmosferdeki gazlar da, katı ve sıvılarda ki gibi ağırlığından dolayı

Detaylı

SICAKLIK NEDİR? Sıcaklık termometre

SICAKLIK NEDİR? Sıcaklık termometre SICAKLIK NEDİR? Sıcaklık maddedeki moleküllerin hareket hızları ile ilgilidir. Bu maddeler için aynı veya farklı olabilir. Yani; Sıcaklık ortalama hızda hareket eden bir molekülün hareket (kinetik) enerjisidir.

Detaylı

!" #$%&'! ( ')! *+*,(* *' *, -*.*. /0 1, -*.*

! #$%&'! ( ')! *+*,(* *' *, -*.*. /0 1, -*.* 2. BÖLÜM SAF MADDELERİN ERMODİNAMİK ÖZELLİKLERİ Saf madde Saf madde, her noktasında aynı e değişmeyen bir kimyasal bileşime sahip olan maddeye denir. Saf maddenin sadece bir tek kimyasal element eya bileşimden

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç Kaldırma Kuvveti - Dünya, üzerinde bulunan bütün cisimlere kendi merkezine doğru çekim kuvveti uygular. Bu kuvvete yer çekimi kuvveti

Detaylı

Akışkanların Dinamiği

Akışkanların Dinamiği Akışkanların Dinamiği Akışkanların Dinamiğinde Kullanılan Temel Prensipler Gaz ve sıvı akımıyla ilgili bütün problemlerin çözümü kütlenin korunumu, enerjinin korunumu ve momentumun korunumu prensibe dayanır.

Detaylı

SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ

SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ Sıcaklık düşürüldükçe kinetik enerjileri azalan gaz molekülleri sıvı hale geçer. Sıvı haldeki tanecikler birbirine temas edecek kadar yakın olduğundan aralarındaki çekim kuvvetleri

Detaylı

YOĞUŞMA DENEYİ. Arş. Gör. Emre MANDEV

YOĞUŞMA DENEYİ. Arş. Gör. Emre MANDEV YOĞUŞMA DENEYİ Arş. Gör. Emre MANDEV 1. Giriş Yoğuşma katı-buhar ara yüzünde gerçekleşen faz değişimi işlemi olup işlem sırasında gizli ısı etkisi önemli rol oynamaktadır. Yoğuşma yoluyla buharın sıvıya

Detaylı

3.1. Basınç 3. BASINÇ VE AKIŞKAN STATİĞİ

3.1. Basınç 3. BASINÇ VE AKIŞKAN STATİĞİ 3. BASINÇ VE AKIŞKAN STATİĞİ Doç.Dr. Serdar GÖNCÜ (Ağustos 2011) 3.1. Basınç Bir akışkan tarafından birim alana uygulanan normal kuvvete basınç denir Basınç birimi N/m 2 olup buna pascal (Pa) denir. 1

Detaylı

7. BÖLÜMLE İLGİLİ ÖRNEK SORULAR

7. BÖLÜMLE İLGİLİ ÖRNEK SORULAR 7. BÖLÜMLE İLGİLİ ÖRNEK SORULAR 1) Denver, Colorao da (rakım 1610 m) yerel atmosfer basıncı 8.4 kpa dır. Bu basınçta ve 0 o C sıcaklıktaki hava, 120 o C sıcaklıkta ve 2.5m 8m boyutlarında düz bir plaka

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR II DOĞRUSAL ISI İLETİMİ DENEYİ 1.Deneyin Adı: Doğrusal ısı iletimi deneyi..

Detaylı

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V 8.SINIF KUVVET VE HAREKET ÜNİTE ÇALIŞMA YAPRAĞI /11/2013 KALDIRMA KUVVETİ Sıvıların cisimlere uyguladığı kaldırma kuvvetini bulmak için,n nı önce havada,sonra aynı n nı düzeneği bozmadan suda ölçeriz.daha

Detaylı

Bir katı malzeme ısıtıldığında, sıcaklığının artması, malzemenin bir miktar ısı enerjisini absorbe ettiğini gösterir. Isı kapasitesi, bir malzemenin

Bir katı malzeme ısıtıldığında, sıcaklığının artması, malzemenin bir miktar ısı enerjisini absorbe ettiğini gösterir. Isı kapasitesi, bir malzemenin Bir katı malzeme ısıtıldığında, sıcaklığının artması, malzemenin bir miktar ısı enerjisini absorbe ettiğini gösterir. Isı kapasitesi, bir malzemenin dış ortamdan ısı absorblama kabiliyetinin bir göstergesi

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Rev: 17.09.2014 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Makine Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Termodinamik ve Isı Tekniği Anabilim Dalı Termodinamik Genel Laboratuvar Föyü Güz Dönemi Öğrencinin Adı Soyadı : No

Detaylı

TERMODİNAMİK SINAV HAZIRLIK SORULARI BÖLÜM 4

TERMODİNAMİK SINAV HAZIRLIK SORULARI BÖLÜM 4 Kapalı Sistem Enerji Analizi TERMODİNAMİK SINAV HAZIRLIK SORULARI BÖLÜM 4 4-27 0.5 m 3 hacmindeki bir tank başlangıçta 160 kpa basınç ve %40 kuruluk derecesinde soğutucu akışkan-134a içermektedir. Daha

Detaylı

MADDENİN TANECİKLİ YAPISI VE ISI. Maddenin Sınıflandırılması

MADDENİN TANECİKLİ YAPISI VE ISI. Maddenin Sınıflandırılması Maddenin Sınıflandırılması 1.Katı Tanecikler arasında boşluk yoktur. Genleşir. Sıkıştırılamaz 2.Sıvı Tanecikler arasında boşluk azdır. Konulduğu kabın şeklini alır. Azda olsa sıkıştırılabilir. Genleşir.

Detaylı

Bilgi İletişim ve Teknoloji

Bilgi İletişim ve Teknoloji MADDENİN HALLERİ Genel olarak madde ya katı ya sıvı ya da gaz hâlinde bulunur. İstenildiğinde ortam şartları elverişli hâle getirilerek bir hâlden diğerine dönüştürülebilir. Maddenin katı, sıvı ve gaz

Detaylı

NÖ-A NÖ-B. Adı- Soyadı: Fakülte No:

NÖ-A NÖ-B. Adı- Soyadı: Fakülte No: Şube Adı- Soyadı: Fakülte No: NÖ-A NÖ-B Kimya Mühendisliği Bölümü, 2016/2017 Öğretim Yılı, 00323-Akışkanlar Mekaniği Dersi, Dönem Sonu Sınavı Soru ve Çözümleri 05.01.2017 Soru (puan) 1 (20) 2 (20) 3 (20)

Detaylı

AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ

AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ 1 Bir otomobil lastiğinin basıncı, lastik içerisindeki havanın sıcaklığına bağlıdır Hava sıcaklığı 25 C iken etkin basınç 210 kpa dır Eğer lastiğin hacmi 0025

Detaylı

ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN

ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN 4. SICAKLIK ÖLÇÜMÜ Sıcaklık Ölçümünde kullanılan araçların çalışma prensipleri fiziğin ve termodinamiğin temel yasalarına dayandırılmış olup, genellikle aşağıdaki gibidir: i.

Detaylı

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri DENEY 3 MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri AMAÇ: Maddelerin üç halinin nitel ve nicel gözlemlerle incelenerek maddenin sıcaklık ile davranımını incelemek. TEORİ Hal değişimi,

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

ĠKLĠMLENDĠRME DENEYĠ

ĠKLĠMLENDĠRME DENEYĠ ĠKLĠMLENDĠRME DENEYĠ MAK-LAB008 1 GĠRĠġ İnsanlara konforlu bir ortam sağlamak ve endüstriyel amaçlar için uygun koşullar yaratmak maksadıyla iklimlendirme yapılır İklimlendirmede başlıca avanın sıcaklığı

Detaylı

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: SORULAR-CEVAPLAR

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: SORULAR-CEVAPLAR MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: 1- (24 Puan) Şekildeki 5.08 cm çaplı 38.1 m uzunluğunda, 15.24 cm çaplı 22.86 m uzunluğunda ve 7.62 cm çaplı

Detaylı

TEOG Hazırlık Föyü Isı ve Sıcaklık

TEOG Hazırlık Föyü Isı ve Sıcaklık Isı * Bir enerji türüdür. * Kalorimetre kabı ile ölçülür. * Birimi kalori (cal) veya Joule (J) dür. * Bir maddeyi oluşturan taneciklerin toplam hareket enerjisidir. Sıcaklık * Enerji değildir. Hissedilen

Detaylı

GAZLAR GAZ KARIŞIMLARI

GAZLAR GAZ KARIŞIMLARI DALTON KISMİ BASINÇLAR YASASI Aynı Kaplarda Gazların Karıştırılması Birbiri ile tepkimeye girmeyen gaz karışımlarının davranışı genellikle ilgi çekicidir. Böyle bir karışımdaki bir bileşenin basıncı, aynı

Detaylı

Makine Mühendisliği Bölümü Isı Transferi Ara Sınav Soruları. Notlar ve tablolar kapalıdır. Sorular eşit puanlıdır. Süre 90 dakikadır.

Makine Mühendisliği Bölümü Isı Transferi Ara Sınav Soruları. Notlar ve tablolar kapalıdır. Sorular eşit puanlıdır. Süre 90 dakikadır. Makine Mühendisliği Bölümü Isı Transferi Ara Sınav Soruları Notlar ve tablolar kapalıdır. Sorular eşit puanlıdır. Süre 90 dakikadır. 28.11.2011 S.1) Bir evin duvarı 3 m yükseklikte, 10 m uzunluğunda 30

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 5 : MADDENĐN HALLERĐ VE ISI

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 5 : MADDENĐN HALLERĐ VE ISI ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 5 : MADDENĐN HALLERĐ VE ISI F- HAL DEĞĐŞĐM ISILARI (ERĐME DONMA VE BUHARLAŞMA YOĞUŞMA ISISI) 1- Hal Değişim Sıcaklıkları (Noktaları) 2- Hal Değişim Isısı 3- Hal Değişim

Detaylı

SEYİT AHMET İNAN, İZZET KARA*, ARİF KOYUN**

SEYİT AHMET İNAN, İZZET KARA*, ARİF KOYUN** PELTİER TERMOELEKTRİK SOĞUTUCU KULLANILARAK KATI CİSİMLERİN ISI İLETİM KATSAYISININ ÖLÇÜLMESİNE YÖNELİK CİHAZ TASARIMI, YAPILMASI VE ENDÜSTRİYEL UYGULAMASI SEYİT AHMET İNAN, İZZET KARA*, ARİF KOYUN** Süleyman

Detaylı

AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ

AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut 1. Yoğunluğu 850 kg/m 3 ve kinematik viskozitesi 0.00062 m 2 /s olan yağ, çapı 5 mm ve uzunluğu 40

Detaylı

11. BÖLÜM: TOPRAK SUYU

11. BÖLÜM: TOPRAK SUYU 11. BÖLÜM: TOPRAK SUYU Bitki gelişimi için gerekli olan besin maddelerinin açığa çıkmasını sağlar Besin maddelerini bitki köküne taşır Bitki hücrelerinin temel yapı maddesidir Fotosentez için gereklidir

Detaylı

A. PROJE BİLGİLERİ 2 B. DEPO HACMİ 4 C. YAPI BİLEŞENLERİNİN ÖZELLİKLERİ VE ISI İLETİM KATSAYILARI 5 1)DIŞ DUVAR 5 2)İÇ DUVAR 5 3)TAVAN 6 4)TABAN 6

A. PROJE BİLGİLERİ 2 B. DEPO HACMİ 4 C. YAPI BİLEŞENLERİNİN ÖZELLİKLERİ VE ISI İLETİM KATSAYILARI 5 1)DIŞ DUVAR 5 2)İÇ DUVAR 5 3)TAVAN 6 4)TABAN 6 A. PROJE BİLGİLERİ 2 B. DEPO HACMİ 4 C. YAPI BİLEŞENLERİNİN ÖZELLİKLERİ VE ISI İLETİM KATSAYILARI 5 1)DIŞ DUVAR 5 2)İÇ DUVAR 5 3)TAVAN 6 4)TABAN 6 D.ISI YÜKÜ HESABI 7 1. Trasnsmisyon Isı Yükü 7 2- İnfilitrasyon

Detaylı

AKM 205 BÖLÜM 2 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut

AKM 205 BÖLÜM 2 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut AKM 205 BÖLÜM 2 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut 1. Bir otomobile lastiğinin basıncı, lastik içerisindeki havanın sıcaklığına bağlıdır. Hava sıcaklığı

Detaylı

KYM 101 KİMYA MÜHENDİSLĞİNE GİRİŞ PROBLEM SETİ

KYM 101 KİMYA MÜHENDİSLĞİNE GİRİŞ PROBLEM SETİ KYM 101 KİMYA MÜHENDİSLĞİNE GİRİŞ PROBLEM SETİ 1. Aşağıda verilen birim çevirme işlemlerini yapınız. ) 554 ) 5.37x10.. h ) 760 h ) 921 ) 800, ) 25 ) 23.. ) 0.981.. ) 8.314... ) 0.052..h 2. Bir atık su

Detaylı

HİD 253 TERMODİNAMİK İLKELERİ ÖRNEK SORULAR

HİD 253 TERMODİNAMİK İLKELERİ ÖRNEK SORULAR HİD 253 TERMODİNAMİK İLKELERİ ÖRNEK SORULAR 1. İçinde manyetik kuvvetlerin etkili olduğu uzaya denir. 2. Bir cismin hızından kaynaklanan enerjisine denir. 3. Maddenin üç özelliği şunlardır: a) b) c) 4.

Detaylı

ZAMANA BAĞLI ISI İLETİMİ ÖRNEK PROBLEMLER

ZAMANA BAĞLI ISI İLETİMİ ÖRNEK PROBLEMLER ZAMANA BAĞLI ISI İLETİMİ ÖRNEK PROBLEMLER 1) Annesi bebeğine süt ısıtmak için cm çaplı ince cidarlı bir cam bardağa su koyuyor. Bardakdaki sütün yüksekliği 7 cm dir. Daa sonra cam bardağı 0 o C de sıcak

Detaylı

EĞİTİM NOTLARI 5 Kondens Miktarı Hesapları KONDENS MİKTARI HESAPLARI

EĞİTİM NOTLARI 5 Kondens Miktarı Hesapları KONDENS MİKTARI HESAPLARI KONDENS MİKTARI HESAPLARI Buhar kullanan bazı ünitelere ait kondens miktarı hesaplama örnekleri aşağıdadır. Ana Buhar Hatları Isınma süresinde kondens miktarı en yüksek değere ulaşır. Bu değer kondenstop

Detaylı

Maddeye hareket veren kuvveti, Isaac Newton (1642-1727) aşağıdaki matematiksel ifadeyle tanımlamıştır.

Maddeye hareket veren kuvveti, Isaac Newton (1642-1727) aşağıdaki matematiksel ifadeyle tanımlamıştır. 1 1. TEMEL TARİF VE KAVRAMLAR (Ref. e_makaleleri) Kuvvet Maddeye hareket veren kuvveti, Isaac Newton (1642-1727) aşağıdaki matematiksel ifadeyle tanımlamıştır. F=ma Burada F bir madde parçacığına uygulanan

Detaylı

MAK 401 Konu 6 : Sıcaklık Ölçümleri (Burada verilenler sadece slaytlardır. Dersleri dinleyerek gerekli yerlerde notlar almanız ve kitap destekli çalışmanız sizin açınızdan çok daha uygun olacaktır.) Giriş

Detaylı

Maddenin Fiziksel Özellikleri

Maddenin Fiziksel Özellikleri ÜNİTE 5 Maddenin Fiziksel Özellikleri Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra, maddeyi yakından tanıyacak, maddenin hallerini bilecek, maddenin fiziksel özelliklerini öğrenecek, fiziksel değişmeleri kavrayacaksınız.

Detaylı

Termodinamik. Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Lütfullah Kuddusi. Bölüm 4: Kapalı Sistemlerin Enerji Analizi

Termodinamik. Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Lütfullah Kuddusi. Bölüm 4: Kapalı Sistemlerin Enerji Analizi Termodinamik Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Lütfullah Kuddusi 1 Bölüm 4 KAPALI SİSTEMLERİN ENERJİ ANALİZİ 2 Amaçlar Özellikle otomobil motoru ve kompresör gibi pistonlu makinelerde yaygın olarak karşılaşılan

Detaylı

Maddenin Halleri. Katı

Maddenin Halleri. Katı Katı Sıvı Gaz Gaz halde bulunan molekül sayısı azdır., Maddenin Halleri - Belirli bir şekli ve hacmi vardır.. - Tanecikler birbirine çok yakın ve düzenlidir. - Belli bir hacmi olmakla beraber bulunduğu

Detaylı

ISI DEĞİŞTİRİCİLERLE İLGİLİ ÖRNEK SORU VE ÇÖZÜMLERİ

ISI DEĞİŞTİRİCİLERLE İLGİLİ ÖRNEK SORU VE ÇÖZÜMLERİ ISI DEĞİŞTİRİCİLERLE İLGİLİ ÖRNEK SORU VE ÇÖZÜMLERİ.) Çift borulu paralel akışlı bir ısı değiştirici soğuk musluk suyunun sıcak su ile ısıtılmasında kullanılmaktadır. Sıcak su (cc pp 4.5 kj/kg. ) boruya

Detaylı

EK 2. BİRİMLER, DÖNÜŞÜM FAKTÖRLERİ, ISI İÇERİKLERİ

EK 2. BİRİMLER, DÖNÜŞÜM FAKTÖRLERİ, ISI İÇERİKLERİ 1 EK 2. BİRİMLER, DÖNÜŞÜM FAKTÖRLERİ, ISI İÇERİKLERİ (Ref. e_makaleleri) BİRİMLER Temel Birimler uzunluk, metre kütle, kilogram zaman, saniye elektrik akımı, amper termodinamik sıcaklık, Kelvin Zaman bir

Detaylı

Hareket halindeki elektrik yüklerinin oluşturduğu bir sistem düşünelim. Belirli bir bölgede net bir yük akışı olduğunda, akımın mevcut olduğu

Hareket halindeki elektrik yüklerinin oluşturduğu bir sistem düşünelim. Belirli bir bölgede net bir yük akışı olduğunda, akımın mevcut olduğu Akım ve Direnç Elektriksel olaylarla ilgili buraya kadar yaptığımız tartışmalar durgun yüklerle veya elektrostatikle sınırlı kalmıştır. Şimdi, elektrik yüklerinin hareket halinde olduğu durumları inceleyeceğiz.

Detaylı