TEMEL İŞLEMLER-1. Yrd. Doç. Dr. Ayhan BAŞTÜRK

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TEMEL İŞLEMLER-1. Yrd. Doç. Dr. Ayhan BAŞTÜRK"

Transkript

1 TEMEL İŞLEMLER-1 Yrd. Doç. Dr. Ayhan BAŞTÜRK

2 TEMEL BİLGİLER Ölçülebilen veya gözlemlenebilen fiziksel bir nitelik, kalitatif olarak bir boyutla tanımlanır. Uzunluk, alan, hacim, kuvvet, sıcaklık ve enerji gibi kavramların her biri bir boyuttur. Bir boyutun, kantitatif büyüklüğü bir birimle belirtilir (metre, saniye gibi). Boyutlar, "temel boyutlar" ve "türetilmiş boyutlar" olarak iki grup oluştururlar. Uzunluk, zaman, sıcaklık ve kütle gibi boyutlar temel boyutlardır. Türetilmiş boyutlar ise, temel boyutların kombinasyonu ile ortaya çıkan, alan, hacim, hız, yoğunluk vb. gibi boyutlardır. Boyutların isimlendirilmesinde çeşitli yaklaşımlar olmakla birlikte, en çok Milletlerarası Birimler Sistemi (Systeme International d Unites) (SI-birimleri) kullanılmaktadır. SI sisteminde 7 temel boyut bulunmaktadır;

3

4 Kuvvet: SI sisteminde kuvvet birimi Newton (N)'dur. 1 kg lık kütleye 1 m/ s 2 ivme kazandıran kuvvete 1 Newton (N) denir. Buna göre: 1 (N) = 1 (kg) x 1 (m/ s 2 ) Enerji : (Kuvvet x uzunluk)'dur. SI sisteminde kuvvet birimi (N) uzunluk birimi (m) olduğundan enerji birimi: Enerji = N x m = (kg m/ s 2 ) x m = kg m 2 /s 2 Bu enerji birimine jul (J) denir. Şu halde, 1 Newton'luk bir kuvvetin kendi doğrultusunda 1 metre yol almasıyla yapılan işe 1 jul (J) denir. Isı, iş ve enerji aynı cinsten boyutlardır. GÜÇ: Birim zamanda yapılan işe güç denir. İş (N x m) birimiyle, zaman ise saniye (s) olarak alınınca SI sisteminde güç birimi: N m Güç = s = kg. m/s 2 m s Bu güç birimine Watt (W) denir, şu halde : = kg m2 /s 2 s = J s W = J s Elektrik güç birimi olan 1 (W) = 1 (A) x 1 (V) aynı zamanda ısı ve iş birimi olan 1 (W) = J/s değerine eşittir.

5 Basınç: Kuvvetin, etki ettiği alana oranıdır. SI sisteminde tanımı ve birimi: Basınç = Kuvvet Alan = N m 2 Bu basınç birimine Paskal (Pa) denir. 1 Pa; 1 Newton luk kuvvetin 1 m 2 lik alan üzerine yaptığı basınçtır. Buna göre : Paskal = N kg m/s2 = m2 m 2 = kg m s 2 Bu basınç birimi çok küçük olduğundan bunun 1000 katı olan (kpa) veya 10 5 katı olan bar birimleri kullanılır. Buna göre : 1 bar = 10 5 Pa = 10 5 (N/m 2 ) 1000 pa = 1 kpa 10 6 pa = 1 mpa 10 3 pa = 1 kpa 10 5 pa = 1 Bar

6

7 Sıcaklık: Bir maddeyi oluşturan tüm moleküllerin hareketinden kaynaklanan ortalama kinetik enerji, o maddenin sıcaklığını oluşturur. Sıcaklık ne kadar yüksekse, moleküllerin hareketi o kadar fazla demektir. Ortalama moleküler kinetik enerji yükselince, sıcaklık da yükselir. Bir cismin sıcaklığını yükseltmek için ona "ısı" gibi bir ek enerji verilmesi gerekmektedir. Termal Denge: İki farklı sıcaklıktaki A ve B gibi iki nesne birbirlerine dokundurulduğunda belli bir süre sonra ikisi de aynı sıcaklığa ulaşmış olur. Bu iki nesne termal dengeye ulaşmıştır denir. Termal denge oluşurken, sıcak cisimden soğuk cisme ısı enerjisi akışı gerçekleşmiştir. Şu halde sıcaklık, ısı akış yönünü belirler. Buna göre ısı daima, sıcaklığı yüksek olan cisimden, sıcaklığı daha düşük olana doğru akar. Farklı sıcaklıkta iki madde aynı ortamda karıştırıldıklarında iki cisim sıcaklıkları aynı oluncaya kadar ısı nakli devam eder. Sıcak cismin verdiği ısı = Soğuk cismin aldığı ısı Q 1 =Q 2 m.c 1. T = m.c 2. T

8 Sıcaklık ölçme: Bir cismin sıcaklığını saptayabilmek amacıyla sıcaklığa bağlı olarak değişen ve aynı zamanda ölçülebilen bazı fiziksel özelliklerden yararlanılır. Bu özellikler arasında, sıcaklık değiştikçe; bir sıvının hacminin, bir metal çubuğun uzunluğunun değişmesi veya sabit hacimde tutulan bir gazın basıncının değişmesi gibi özellikler sayılabilir. Sıcaklığa bağlı olarak fiziksel özelliği değişen bu materyallere "termometrik obje" denir. Termometrik obje kılcal bir cam borudaki sıvı ise, sıcaklığa bağlı olarak sıvı hacminin artışı, borudaki sıvı yüksekliğinin değişmesine neden olur. Buna göre böyle bir gereçte skala düzenleme, sıvı kolonun uzunluğuna göre yapılır. Ancak, sıcaklığa bağlı olarak bu değişme linear (dogrusal) olmalıdır. Termometre skalasını oluşturmada öncelikle sabit bir nokta seçilmesi zorunludur. Hangi termometre olursa olsun, bütün termometreler bu noktada aynı değeri göstermelidir. Termometre skalası düzenlemede "sabit nokta" Celcius skalasında 0.01 C işaretine, Kelvin skalasında ise K işaretine denk gelmektedir.

9 Termometre skalaları Fahrenheit ve Celcius olmak üzere başlıca 2 termometre skalası vardır. Fahrenheit skalasında termometrik obje olarak kılcal bir cam boruya doldurulmuş civa kullanılmış, suyun donma noktasındaki civa seviyesi 32, kaynama noktasında ise 212 rakamları ile işaretlenmiş ve birimi F simgesiyle gösterilmiştir. Böylece suyun donma ve kaynama noktaları arasında 180 derecelik bir skala oluşturulmuştur. Celcius skalada suyun donma noktası 0, kaynama noktası 100 olarak işaretlenmiştir. Bu skalaya aynı zamanda "Centigrade" (Santigrat) skalası da denmekte ve C ile simgelenmektedir..

10 Sıcaklık ölçmede 2 ayrı skala daha vardır. Bunlardan birisi Kelvin diğeri Rankine skalasıdır. Kelvin derecesinin simgesi K'dir ve derece işareti ( ) kullanılmaz. Rankine derecesinin simgesi ise R dir. Kelvin skalası, Celcius skalasıyla aynı derecelendirmeyi kullanmaktadır. Yani 1 C = 1 K'dir. Ancak Kelvin skalasında sabit nokta olarak alınan 0 K, Celcius skalasındaki -273 C'ye karşı gelmektedir. Benzer ilişki Rankine skalasıyla Fahrenheit skalası arasında geçerlidir. Bu defa Rankine skalasındaki 0 R, Fahrenheit skalasında -460 o F'a karşı gelmektedir. Aynı şekilde 1 R = 1 F'dir. Görüldüğü gibi, Kelvin ve Rankine skalalarında sıfır işareti, mutlak sıfırı gösterecek şekilde düzenlenmiştir. Bu nedenle bu skalalara "mutlak skala" denir. Özellikle Kelvin skalası, bilimde kullanılan temel skaladır ve "Termodinamik mutlak sıcaklık skalası" olarak da adlandırılmaktadır

11 Farklı sıcaklık birimlerinin birbirine çevrilmesi: Fahrenheit ve santigrat skala değerlerinin birbirine çevrilmesi SU KAYNAR o F = 5/9 o C (yani 100/180=5/9) 1 o C = 9/5 o F (yani 180/100=9/5) o C = 5/9 ( o F-32) o F = (9/5 x o C) SU DONAR Santigrat ve kelvin skala değerlerinin birbirine çevrilmesi K= o C+273 o C = K-273 Mutlak sıfır ve gaz yasaları Teorik olarak mutlak sıfır, erişilmesi mümkün olan en düşük sıcaklık olarak tanımlanabilir. Buna karşılık bilimsel tanımı ise moleküllerin, atomların ve elektronların sahip olabileceği en düşük enerji düzeyindeyken ulaştıkları sıcaklıktır.

12 Örnek: 40 C'deki su 95 C'ye ısıtılınca: a) Suyun başlangıç ve son sıcaklığını K birimiyle belirtiniz. b) Suyun başlangıç ve son sıcaklığını F birimiyle belirtiniz. c) Suyun Santigrat ( C), Fahrenheit ( F) ve Kelvin (K) birimleriyle kaç derece ısınmış olduğunu hesaplayınız. Çözüm: a) Suyun K birimiyle başlangıç sıcaklığı, = 313 K, son sıcaklığı ise, = 368 K'dir. b) Suyun F birimiyle başlangıç sıcaklığı; (9/5) (40) + 32 = 104 F, son sıcaklığı ise ; (9/5) (95) + 32 = 203 F'dir. c) Su 40 C'den 95 C'ye ısıtılmakla: = 55 C ısınmıştır, 55 (9/5) = 99 F ısınmıştır = 55 C = 55 K (veya 368 K 313 K = 55 K) ısınmıştır.

13 Örnek : Dondurulmuş bir (A) gıdasının sıcaklığı -20 C olarak, bir (B) gıdasının sıcaklığı ise -20 F olarak ölçülmüştür. (A) gıdasının sıcaklığını F, (B) gıdasının sıcaklığını C birimiyle hesaplayınız. Çözüm: (A) gıdasının sıcaklığı : -20 C (9/5) (-20) + 32 = -4 F (B) gıdasının sıcaklığı : -20 F (5/9) (-20-32) = C Luis Gay-Lussac yasası: Sabit basınçtaki bir gazın hacmi, sıcaklığı ile orantılıdır. V 1 = V 2 = sabit T 1 T 2 Robert Boyle yasası: Eğer sıcaklık sabit kalırsa, belli miktardaki bir gazın basıncı ile hacminin çarpımı daima aynı değeri verir. P 1 V 1 = P 2 V 2 = sabit Boyle yasası ile Gay-Lussac yasası birleşince genel gaz yasasına ulaşılır: P 1 V 1 = P 2V 2 = sabit T 1 T 2

14 ISI Bir sistem ile sistemin çevresi arasında yalnız sıcaklık farkından dolayı akan enerji türüdür. Isı, sıcaklığı yüksek olan sistemden, düşük olan sisteme doğru akar. Isının birimi, bir işlem sırasında bir cisimde ortaya çıkan belli bir değişim cinsinden tanımlanabilmektedir. Örneğin, 1 kg suyun sıcaklığının 14.5 C'den 15.5 C'ye (1 C) yükselmesini sağlayan ısı enerjisine, 1 kcal denir. Isı herhangi bir enerji çeşidine de dönüştürülebilir. Isı birimlerinin birbirleriyle eşdeğer ilişkileri: 1 kj = kcal 1 kcal = Btu 1 kj = Btu 1 Btu = kcal 1 kcal = kj 1 Btu = kj

15 Isı Kapasitesi ve özgül Isı Isı kapasitesi : Bir cisme verilen ΔQ ısısının, o cisimde neden olduğu ΔT sıcaklık değişimine oranı, o cismin ısı kapasitesidir. Bu tanıma göre; Isı kapasitesi, C = Q T Molar ısı kapasitesi : Bir maddenin 1 mol ünün 1 C ısınması için gerekli olan ısıya, o maddenin molar ısı kapasitesi denir. Molar ısı kapasitesinin birimi, J / mol C'dir. Özgül ısı: Bir maddenin ısı kapasitesinin, o maddenin birim kütlesine oranı, onun özgül ısısıdır. Bu tanıma göre; Özgül ısı, C p = Isı kapasitesi kütle Q m T Özgül ısının birimi, kj/ kg C'dir.

16

17 Isı Enerjisi ve Türleri Bir maddenin sıcaklığı yükselmişse; o madde ısı kazanmış, aksine sıcaklığı düşmüşse ısı kaybetmiştir. Bir maddenin sıcaklığında değişmeye neden olan ısıya hissedilir ısı denirken, sıcaklığında değişmeye neden olmaksızın o maddenin faz değiştirmesini sağlayan ısıya gizli ısı denir. Hissedilir ısının miktarı (Q), sıcaklıktaki değişme (ΔT) ve özgül ısı (c p ) yardımıyla şu eşitlikle hesaplanabilir. Q = m. c p. T Burada: Q : Suyun kazandığı hissedilir ısı, kj m : Suyun kütlesi, kg c p : Suyun özgül ısısı, 4.18 kj/kg C ΔT: Suyun sıcaklığındaki değişim, C

18 Bir kapta bulunan ve sıcaklığı 20 o C olan su ısıtılmaya başlanınca suyun sıcaklığı artar, bu sırada suyun kazandığı ısı hissedilir ısıdır. Su kaynamaya başladıktan sonra ısıtmaya devam edilirse sıcaklık değişmez fakat su buharlaşmaya başlar. Bu sırada verilen ısı sıcaklığı değiştirmez ancak suyun faz değiştirmesine yol açar bu ısıya gizli ısı denir. Faz değişimi buharlaşma şeklindeyse buna buharlaşma (evaporasyon) gizli ısısı denir. Suyun tamamı buhar fazına dönüştükten sonra bu buhar kızgın bir metal yüzeyden geçirilirse tekrar sıcaklığı yükselir ve kızgın buhara dönüşür. Bu aşamada buhara verilen ısı da hissedilir ısıdır. Kızgın buhardan ısı alınırsa (soğutulursa) hissedilir ısı uzaklaştırılır. Daha fazla uzaklaştırılırsa, buhar sıvı faza dönüşür (yoğunlaşma) fakat sıcaklığı değişmez. Uzaklaştırılan ısıya yoğunlaşma gizli ısısı denir. Bir sıvının buharlaşma gizli ısısı ile yoğunlaşma gizli ısısı birbirine eşittir.

19 BASINÇ BİRİMLERİ Birim alana etki eden kuvvete basınç denir. Kullanılan kuvvet birimine bağlı olarak basınç birimi de değişir. SI sisteminde kuvvet birimi olarak Newton alınmış olup, basınç birimi Paskal (Pa) dır. Bazı basınç birimleri ise; kg / cm 2, kg f /cm 2, kp / cm 2, atm, at, ata ve atü dür. kg /cm 2 ve kg f /cm 2 aslında aynı birimlerdir. Kilopond (kp) standart kütlenin, standart yer çekimi ivmesi etkisindeyken ağırlığıdır. 1 kp=1kg f dur. kuvvet (force)(f) 1 kp/cm 2 ye aynı zamanda teknik atmosfer denir. Teknik atmosfer (at) simgesiyle gösterilir. Böylece 1 kp/cm 2 = 1 kg f /cm 2 = 1 at olduğu ortaya çıkmaktadır.

20 SI sisteminde basınç birimi Paskal (Pa)'dır. 1 Newton'luk kuvvetin 1 m 2 'ye yaptığı basınca 1 Pa denir. Pa = N kg m/s2 m2 = m 2 = kg/m s 2 Paskal çok küçük bir birim olduğundan çoğu kez 10 3 kat olan (kpa) veya 10 6 kat olan (MPa) birimleri kullanılmaktadır. Paskalın 10 5 katı olan değer, bar olarak anılır. 1 bar yaklaşık 1 atm olduğu için (tam olarak 1 atm = bar) bar birimi sıkça kullanılmaktadır. Basınç ölçmede iki farklı temel esas alınabilir. Bunlardan birisi, normal atmosfer basıncını sıfır olarak almak ve bunun üzerindeki basınçtan ölçmektir. Bu temele göre ölçülen basınca "efektif basınç" denir. Basınç ölçmede temel alınan ikinci durumda, "mutlak sıfır basınç" kavramından hareket edilmektedir. Buna göre normal atmosfer basıcı, mutlak (absolu) sıfırın üzerindeki basınçtır ve bunu belirtmek için 1 atm (abs) seklinde bir ifade kullanılır.

21 Eğer bir sistemin basıncı 1 atm (abs)'den daha düşükse, orada vakumdan bahsedilir. Buna göre; Vakum=Atmosfer basıcı Mutlak basınç Örneğin, hermetik olarak kapanmış bir metal kutuda atm (abs) basınç ölçülmüşse, kutuda atm vakum ( = 0.395) bulunuyor demektir. Vakum miktarı çoğunlukla "mm Hg" birimiyle belirtilir. Eğer basınçlar başka birimle ölçülmüşse bunların önce "mm Hg" birimine çevrilmesi gerekir. Yukarıdaki örnekte; kutu iç basıncının mm Hg olduğu (760 x = 459.8), atmosferik basıncın 760 mm Hg olduğu göz önüne alınınca, vakum miktarının mm Hg düzeyinde bulunduğu ( = 300.2) anlaşılmaktadır.

22 Basınç ölçmede kullanılan gereçlere manometre denir. Manometrelerde normal atmosfer basıncı sıfır olarak işaretlenmiştir. Manometreler atmosfer basıncını yok sayarak bunun üzerindeki basıncı ölçerler. Bu basınca efektif basınç (manometre basıncı) adı verilir. Manometre basıncı + atmosferik basınç = Mutlak basınç (absolu basınç) 1 at= 1 kp/cm 2 1 at mutlak basıncı ifade ediyorsa; 1 ata, 1 at efektif basıncı (manometre basıncını) ifade ediyorsa 1 atü simgesi kullanılır.

23 Yoğunluk, Özgül Ağırlık ve Özgül Hacim Yoğunluk : Bir maddenin yoğunluğu, onun ağırlık açısından niteliğini gösteren bir ölçüdür ve şu eşitlikle tanımlanır. ρ = m V Burada; ρ (rho) : yoğunluk, kg/m 3 m: Ağırlık, kg V: Hacim, m 3 Özgül ağırlık (bağıl yoğunluk) : Bir maddenin bağıl yoğunluğu; 4 C'de aynı hacimdeki saf suyun ağırlığına oranıdır. Su 4 C'deyken en yüksek yoğunluğa sahiptir. Maddenin yoğunluğu, kg/m3 Bağıl yoğunluk = Suyun yoğunluğu, kg/m 3 Gazların bağıl yoğunluğu; standart olarak suyu değil, havayı temel alır. Daha farklı bir ifadeyle bir gazın bağıl yoğunluğu, havanın yoğunluğunun kaç katı olduğunu gösterir. Gazların hacmi basınç ve sıcaklığa göre çok fazla değiştiğinden, hem yoğunlukları ve hem de bağıl yoğunlukları standart koşullara göre belirtilir. Burada standart koşullar ise sıcaklık: 0 C ve basınç: 760 mm Hg'dir. Standart koşullarda kuru havanın özgül yoğunluğu kg/m 3, bağıl yoğunluğu ise 1.0 dir. Buna karşın Örneğin, amonyağın özgül yoğunluğu kg/m 3, bağıl yoğunluğu ise 0.595'tir (0.769 / = 0.595).

24 Özgül hacim : Soğutma tekniğinde, gazların özgül hacmi çok önemli bir kavramdır. Gazların özgül hacmi, yoğunluğun resiprokalidir (tersidir). SI sisteminde özgül hacim, her kg gazın m 3 olarak hacmidir. Standart koşullarda, yani 0 C sıcaklık ve 1 atm (101.3 kpa) basınçta kuru havanın özgül hacmi (V): V = 1 ρ = kg/m 3 = m3 /kg Entalpi Bir sistemin entalpisi, hissedilir ısı ile gizli ısı toplamından oluşur. Buna göre entalpi, "toplam ısı" demektir. Entalpi değeri, herhangi bir referans konuma göre ifade edilir. Bir sistemin referans konumdaki entalpi değeri, hesaplamalarda kolaylık sağlaması nedeniyle genellikle sıfır olarak seçilir.

25 -20 C'deki 1 kg buzun entalpisi sıfır alınarak, atmosferik basınçta 110 C'de 1 kg buhara dönüşmesi sırasındaki entalpi değişimi gösterilmiştir. Buzun erime ısısı L E =335 kj/kg Suyun buharlaşma ısısı L B =2256 kj /kg Buzun özgül ısısı C=2,09 kj /kg Buharın özgül ısısı C=2,01 kj /kg Suyun özgül ısısı C=4,186 kj /kg NOT: 1kJ = kcal 1 Kcal = 4,187 kj Buzun buhara dönüşmesinde entalpi değişimi (1 atm basınçta) AB: 1 kg buzun, -20 o C den 0 o C ye ısınması: Q = m. c p. T = 1 x 2.09 x (0-(-20))=41.8 kj/kg BC: 0 o C de 1 kg buzun, 0 o C de 1kg suya faz değiştirmesi: Q = m. LE = 1 x 335 =335 kj/kg Burada hal değişimi olduğundan ısı değişimi olmaz. Buzun gizli erime ısısı 335 kj/kg dır. CD: 0 o C de 1 kg suyun, 100 o C ye ısınması: 1 x (100-0) = kj/kg DE: 100 o C de 1 kg suyun, buhar fazına dönüşmesi: 1 x 2256= 2256 kj/kg EF: 100 o C deki 1 kg buharın, 110 o C ye ısınması: 1 x 2.01 x ( ) = 20.1 kj/kg

26 Şekil de açıkça görüldüğü gibi, -20 C'de 1 kg buzun entalpisi sıfır olarak alınınca, 0 C'de suya dönüşünce entalpisi kj/kg'a, 110 C'de buhara dönüşünce entalpisi kj/kg ulaşmaktadır. Başka bir şekilde irdelemeyle, 0 C'deki buz 100 C'de suya dönüşünce entalpisi kj/kg yükselmiştir. Bu değer; -20 C'deki buza göre, 100 C'deki suyun entalpisinden, 0 C'deki buzun entalpisinin çıkarılmasıyla da ( = 753.6) bulunduğu gibi, 0 C'deki buzun entalpisi sıfır alınarak, erime gizli ısısı (BC = 335 kj/kg) ile hissedilir ısının (CD = kj/kg) toplanmasıyla da bulunabilir ( = kj/kg). Bu hesaplamada su buharının özgül ısısı 2.01 kj/kg C olarak alınmıştır.

27 Örnek Problem: -40 C sıcaklıktaki 150 gr buzun 150 C sıcaklıkta buhar haline gelmesi için gereken ısı miktarını bulunuz? Buzun erime ısısı L E =335 kj/kg Çözüm Suyun buharlaşma ısısı L B =2256 kj /kg -40 C sıcaklıkta 150 gr buzun 150 C sıcaklıkta Buzun özgül ısısı C=2,09 kj /kg buhar haline gelmesi için suyun hal değişimi Buharın özgül ısısı C=2,01 kj /kg dikkate alınarak 5 kademede hesaplanabilir: Suyun özgül ısısı C=4,186 kj /kg 5-Buharın 100 C den 150 C çıkması için gereken ısı; Q 5 =m.c(t 2 t 1 ) =0,15.2,01.( ) =15,075 kj Toplam ısı; Q T =Q 1 +Q 2 +Q 3 +Q 4 +Q 5 =479,3 kj 1 Kcal = 4,187 kj = 479,3/4,187 = 114,473 kcal 1kJ= kcal C buzu 0 C ye çıkarmak için gereken ısı Q = m.c buz (t 2 t 1 ) Q 1 = 0,15 x 2,09(0-(-40)) = 12,54 kj m(kg), C(kJ/kg C), t( C) Q(kJ) 2-Buzun tamamen ergimesi için gereken ısı; Q 2 = m.l E = 0, = 50,25 kj 3-Suyun sıcaklığını 0 C den 100 C çıkarmak için gereken Q 3 = m.c(t 2 t 1 ) = 0,15.4,18.(100-0) = 62,85 kj 4-Suyun 100 C de tamamen buhar haline gelmesi için gereken ısı; Q 4 = m.l B = 0, =338,55 kj

28 Örnek Problem: Sıcaklığı bilinmeyen çelik kütlesi 15kg, ısınma ısı c=0,635 kj/kg K olup, bu parça 15 C sıcaklıkta,50 kg kütlesinde ve ısınma ısısı 2,01 kj/kg K olan yağ banyosuna atılmaktadır. Banyonun son sıcaklığı 60 C olduğuna göre, çelik parçanın ilk sıcaklığını bulunuz? Çözüm: Yağ banyosu Q 1 =m yağ C yağ (t 1 -t 2 ) ısısını alır. Çelik malzeme Q 2 =m çelik C çelik (t 1 -t 2 ) ısısını verir. Alınan ısı=verilen ısı Q 1 =Q 2 m yağ.c yağ (t 1 -t 2 ) = m çelik c çelik (t 1 -t 2 ) 50.2,01(60-15)=15.0,6(t 2-60) Örnek Problem t 2 =535 C 20 C deki sıcaklıkta 2 kg ve 5kg suyu 100 C sıcaklığa ulaştırmak için gereken ısı miktarını bulunuz? Çözüm Q=m.c(t 2 -t 1 ) = m 1. c(t 2 -t 1 ) = 2.4,2 (100-20)=672 kj Q 2 =m 2.c(t 2 -t 1 ) = 5.4,2 (100-20) = 1680 kj

29 Bu problemin sonucundan şu sonuca varabiliriz: aynı sıcaklıkta aynı kütledeki akışkanların istenilen sıcaklığa getirmek için verilen ısı miktarı özgül ısı kapasitelerine göre değişmekte yani ısınma ısısı fazla olan su, etil alkole göre aynı sıcaklığa getirmek için daha fazla enerjiye ihtiyaç duyar. Örnek Problem 5000gr kütlesindeki alüminyum bloğun sıcaklığı 120 C den 15 C ye düşürülmektedir. Alüminyumdan çekilen ısı miktarını bulunuz. Çözüm C al =0,950kj /kg C m=5000gr Q = m.c al (t 2 -t 1 ) = 5.0,950(15-120) = -498,750 kj Sonucun eksi çıkması sistemden ısı çekildiğini gösterir. Örnek Problem Kütleleri 5 er kg olan etil alkol ve suyun sıcaklığı 30 C dir. Bu iki sıvı maddenin sıcaklığını 60 C ye çıkarmak için gereken ısı miktarını bulunuz? Çözüm Q su = m su. c su (t 2 -t 1 ) = 5 x 4,2 (60-30) = 630 kj Q etil alko l = m etil alkol. C etil alkol (t 2- t 1 ) =5x2,4 (60-30) = 360 kj

30 TERMODİNAMİĞİN TEMEL YASALARI Termodinamik; enerji, enerjinin dönüşümü ve enerjinin maddenin hali ile ilgisini inceleyen bilim dalıdır. Termodinamik iki önemli temel kavrama ve iki önemli ilkeye dayanmaktadır. Kavramların birisi enerji, diğeri entropidir. Entropi bir sistemin mekanik işe çevrilemeyecek termal enerjisini temsil eden termodinamik terimidir. Yani faydasız enerjidir. Termodinamiğin iki ilkesi ise, "termodinamiğin birinci yasası" ve "termodinamiğin ikinci yasası" olarak anılmaktadır. Birinci yasa: Enerjinin sakınımını ortaya koyan bu yasanın tanımı; "izole edilmiş bir sistemde enerji sabit kalır. Ya da "Enerji yok edilemez veya oluşturulamaz, ancak bir şekilden başka bir şekle dönüşebilir" şeklindedir. İkinci yasa: Bu yasa, enerjinin transfer veya dönüşüm yönünü tanımlar. Bu yasa da, çeşitli şekillerde ifade edilmektedir. Fakat esas anlamı: "Enerji, spontan-olarak sadece, yüksek olandan düşük olana doğru transfer olur" şeklindedir.

31 ISI TRANSFERİ Isının bir ortamdan başka bir ortama taşınması, yani; ısının hareket etme olgusuna Isı transferi denir. Soğuk tekniğinde ısı, sıcak ortamdan, bir metal spiral boru içindeki refrijeranta veya soğuk sıvıya (sekonder refrijerant) doğru taşınır. Aynı şekilde sıkıştırılmış ve böylece ısınmış refrijerant buharının ısısı; bir kondensatörde, havaya veya soğutma suyuna aktarılır. Soğutulmuş veya dondurulmuş ürünlerin depolandığı soğuk depoya, yan duvarlar, tavan ve tabandan ısı transferi gerçekleşir. Özetle, gıdaların soğukta muhafazası işleminde daima ısı transferi söz konusudur. Isı bir maddeden veya ortamdan başka bir maddeye veya ortama, 1. Kondüksiyon, 2. Konveksiyon 3. Radyasyon (ışıma) yolu ile olmak üzere üç şekilde taşınır.

32 1. Kondüksiyonla ısı transferi: Doğrudan doğruya fiziki temas halinde bulunan farklı ortamlar arasında atom ve moleküllerin belirgin bir hareketi olmaksızın, sadece bunların teması sonucu gerçeklesen ısı transferine, kondüksiyonla ısı transferi denir. Burada ısı transferi moleküler düzeyde gerçekleşir. Isı kazanan moleküller titreşimle ısıyı diğer moleküllere aktarırlar. Kondüksiyonla ısı transferi katı materyallerde gerçekleşir. Fourier kondüksiyonla ısı transfer eşitliği Q = λ A T 1 T 2 L Q: kodüksiyonla iletilen ısı, W λ: Isıl iletkenlik katsayısı, W/m o C A: Isı transferine dik ısı transfer alanı, m 2 T 1 : Sıcaklığı yüksek tarafın sıcaklığı, o C T 2 : Soğuk yüzeyin sıcaklığı, o C

33 Isı iletkenlik katsayıları Kuru tuğlanın ısıl iletkenlik katsayısı λ= 0.35 W/ m C, Suyun ısıl iletkenlik katsayısı λ= 0.58 W/ m C, Kuru tuğlanın ısıl iletkenlik katsayısı λ= 1.05 W/ m C, Örnek: Kalınlığı 20 cm olan bir tuğla duvarın bir yüzeyi 35 C, diğer yüzeyi ise 10 C olarak sabit tutulmaktadır. Tuğlanın ısıl iletkenlik katsayısı, λ = 0.7 W/ m C olduğuna göre 1 m 2 duvar alanından transfer olan ısı miktarını hesaplayınız. Çözüm: Q = λ A T 1 T 2 L Q= 87.5 W = 0.7 W m C x 1m2 x C 0,2m Not: 1 m 2 alandan transfer olan ısı miktarına (W), ısı akısı (q) denir. Q A = q = λ(t 1 T 2 ) L ısı akısı

34 Düzlem duvarın yüzeyinden belli uzaklıktaki katmanların sıcaklığının hesaplanmasında şu formül kullanılır; T 2 = T 1 Q λ A (L) T 1 : Yüzey sıcaklığı, o C T 2 : Yüzeyden (L)m uzaklıktaki katmanın sıcaklığı, o C λ: Duvarın ısıl iletkenlik katsayısı, W/m o C A: Isı transferinin gerçekleştiği alanı, m 2 L: Yüzeyden uzaklık (ısı transferinin gerçekleştiği kalınlık), m Q: kodüksiyonla iletilen ısı, W Örnek: Karşılıklı yüzey sıcaklıkları 35 C ve 10 C olarak sabit tutulan 20 cm kalınlıkta bir tuğla duvarın (λ= 0.7 W/ m C) sıcak yüzeyden 15 cm derinlikteki sıcaklığını hesaplayınız.(q=87.5w) T 2 = T 1 Q λ A L = x 1 x0.15 = = 16.25

35 Çok katmanlı maddeler için kullanılabilecek ısı transfer formülü Birleşik düzlem duvardan ısı transferi: Q = K A (T 1 -T 2 ) Isı akısı q= K (T 1 -T 2 ) Q : Transfer olan ısı, W K : Toplam ısı transfer katsayısı, W/m 2 o C A : Isı transfer alanı, m 2 T 1 -T 2 : İki yüzey arasındaki sıcaklık farkı, o C q : Isı akısı, W/m 2 Toplam ısı transfer katsayısı; 1 K = L 1 λ 1 + L 2 λ 2. + L n λ n veya K = 1 L 1 + L 2.+ L n λ 1 λ 2 λn

36 Örnek: Bir soğuk deponun 20 cm kalınlıktaki beton duvarı (λ= 1.4 W/ m C), iç yüzeyi 4.8 cm kalınlıkta polistiren köpükle (λ = W/ m C) yalıtılmıştır. Eğer depo duvarının dış yüzey sıcaklığı 35 o C'de, yalıtım katmanının depoya bakan yüzey sıcaklığı 4 o C'de sabit tutulmak istenirse ısı akısını hesaplayınız. 1 = L 1 + L 2 = K λ 1 λ K= W/m 2 o C q = (35-4) q = 21W/m 2 Örnek: Bir soğuk deponun iç yüzey sıcaklığı 5 C, depo atmosferinin sıcaklığı 1 C'dir. Yüzey film ısı transfer katsayısı K= 15 W/ m 2 C olduğuna göre, 1 m 2 duvar yüzeyinden depo atmosferine transfer olan ısı miktarını (yani ısı akısını; q =Q / A) hesaplayınız. q= K (T 1 -T 2 ) q =15 (5-1) = 60W/m 2

37 2. Konveksiyonla ısı transferi Bu tarz ısı transferinde ısı, bir noktadan diğer bir noktaya bir akışkanın (sıvı veya gaz) hareketiyle taşınmaktadır. Bir akışkan katı bir yüzey üzerinden akarken, akışkanla katı yüzey arasında bir sıcaklık farkı olduğu sürece, daima bir ısı değiştokuşu gerçekleşir. Akışkanın hareketi doğal veya zorlamalı olarak gelişebilir. Örneğin; bir soğuk depodaki soğutma sisteminin evaporatörü, depo atmosferini havanın doğal sirkülasyonu ile soğutabildiği gibi, hava; bir fan ile sirkülasyona zorlanarak depo atmosferi daha hızlı bir şekilde soğutulabilmektedir. Akışkanın hızı, katı yüzeyle akışkanın temas ettiği sınırda sıfıra düşer. Bu sınır katmanında (boundary layer) ısı transferi kondüksiyonla, sınır katmanı dışında kalan akışkanda ise konveksiyonla gerçekleşir. Bu koşullarda ısı transferi "Newton soğutma yasası" eşitliği ile tanımlanır; Q = h A (T 1 - T ) Burada : Q : Transfer olan ısı, W h : Yüzey ısı transfer katsayısı veya konvektif ısı transfer katsayısı, W / m 2 o C A : Isı transfer alanı, m 2 T 1 : Katı yüzeyin sıcaklığı, C T : Akışkanın sıcaklığı, C T 1 - T : Genel sıcaklık gradiyeni olarak da anılır.

38 Kondüksiyon ve konveksiyonun aynı anda gerçekleşmesi Bir çok işlemde ısı transferi, aynı anda hem konveksiyon ve hem de kondüksiyonla gerçekleşir. Örneğin ambalajlanmış bir gıdanın soğuk hava akımında dondurulması sırasında ısı iletimi, hava ile ambalaj yüzeyi arasında konveksiyonla, ambalaj materyali ve içeriğinde kondüksiyonla gerçekleşir. Bir soğutma sisteminin hava soğutan evaporatör spiralleri ile hava arasında ısı transferi incelenirse ısının, spiral içindeki refrijerant a konveksiyonla, spiralin metal duvarında kondüksiyonla, spiral yüzeyi ile hava arasında konveksiyonla gerçekleştiği görülür. Benzer şekilde ısı transferi; bir soğuk deponun duvarının dış yüzeyi ile dış atmosfer arasında konveksiyonla, duvar katmanlarında kondüksiyonla, duvarın iç yüzeyi ile depo atmosferi arasında konveksiyonla gerçekleşir. Isı transfer katsayısı değeri aşağıdaki eşitlikle hesaplanır; 1 K = 1 + L 1 + L 2. + L n + 1 h 1 λ 1 λ 2 λ n h 2 Burada : h 1 ve h 2 : Duvarın her iki yüzeyindeki yüzey ısı transfer katsayıları λ: İlgili maddenin ısıl iletkenlik katsayısı, W/m o C

39 Örnek : Bir soğuk deponun 20 cm kalınlıktaki beton duvarı (λ = 1.4 W/ m C), içeriden 4.8 cm kalınlıkta polistren köpükle (λ= W/ m C) yalıtılmıştır. Depo dış ve iç atmosfer sıcaklıkları sıra ile 35 o C ve 4 o C'dir. Yüzey ısı transfer katsayıları ise sıra ile, 10 W/ m 2 C ve 25 W/ m 2 C'dir. Duvardan transfer olan ısı miktarını (ısı akısını) hesaplayınız Çözüm: K = L 1 + L 2. + L n + 1 K = 1 h 1 λ 1 λ 2 λ n h K=0.619 W/m 2 o C q= K (T 1 -T 2 ) q =0.619 (35-4) = W/m 2

GIDALARIN BAZI FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ

GIDALARIN BAZI FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ GIDALARIN BAZI FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ Gıdalara uygulanan çeşitli işlemlere ilişkin bazı hesaplamalar için, gıdaların bazı fiziksel özelliklerini yansıtan sayısal değerlere gereksinim bulunmaktadır. Gıdaların

Detaylı

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR Sistem ve Hal Değişkenleri Üzerinde araştırma yapmak üzere sınırladığımız bir evren parçasına sistem, bu sistemi çevreleyen yere is ortam adı verilir. İzole sistem; Madde ve her türden enerji akışına karşı

Detaylı

TEMEL KAVRAMLAR. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN

TEMEL KAVRAMLAR. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN KÜTLE: Yeryüzünde hacim kaplayan cisimlerin değişmez madde miktarıdır. ( sıcaklığa, basınca, çekim ivmesine bağlı olarak değişmez. ) Terazi ile ölçülür. Kütle birimi SI birim sisteminde Kg dır. Herhangi

Detaylı

Buna göre bir işlemde transfer edilen q ısısı, sistemde A dan B ye giderken yapılan adyabatik iş ile nonadyabatik bir iş arasındaki farka eşittir.

Buna göre bir işlemde transfer edilen q ısısı, sistemde A dan B ye giderken yapılan adyabatik iş ile nonadyabatik bir iş arasındaki farka eşittir. 1 1. TANIMLAR (Ref. e_makaleleri) Enerji, Isı, İş: Enerji: Enerji, iş yapabilme kapasitesidir; çeşitli şekillerde bulunabilir ve bir tipten diğer bir şekle dönüşebilir. Örneğin, yakıt kimyasal enerjiye

Detaylı

SOĞUTMA SİSTEMLERİ VE ÇALIŞMA İLKELERİ (Devamı)

SOĞUTMA SİSTEMLERİ VE ÇALIŞMA İLKELERİ (Devamı) SOĞUTMA SİSTEMLERİ VE ÇALIŞMA İLKELERİ (Devamı) Soğutma devresine ilişkin bazı parametrelerin hesaplanması "Doymuş sıvı - doymuş buhar" aralığında çalışma Basınç-entalpi grafiğinde genel bir soğutma devresi

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402

Detaylı

C = F-32 = K-273 = X-A 100 180 100 B-A. ( Cx1,8)+32= F

C = F-32 = K-273 = X-A 100 180 100 B-A. ( Cx1,8)+32= F ISI VE SICAKLIK Isı;Tüm maddeler atom ya da molekül dediğimiz taneciklerden oluşmuştur. Bu taneciklerin bazı hareketleri vardır. En katı, en sert maddelerin bile tanecikleri hareketlidir. Bu hareketi katı

Detaylı

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ 1 Amaçlar Amaçlar Saf madde kavramının tanıtılması Faz değişimi işleminin fizik ilkelerinin incelenmesi Saf maddenin P-v-T yüzeylerinin ve P-v, T-v ve P-T özelik diyagramlarının

Detaylı

Isı ve sıcaklık arasındaki fark : Isı ve sıcaklık birbiriyle bağlantılı fakat aynı olmayan iki kavramdır.

Isı ve sıcaklık arasındaki fark : Isı ve sıcaklık birbiriyle bağlantılı fakat aynı olmayan iki kavramdır. MADDE VE ISI Madde : Belli bir kütlesi, hacmi ve tanecikli yapısı olan her şeye madde denir. Maddeler ısıtıldıkları zaman tanecikleri arasındaki mesafe, hacmi ve hareket enerjisi artar, soğutulduklarında

Detaylı

Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası

Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası Sıcaklık, bir gaz molekülünün kütle merkezi hareketinin ortalama kinetic enerjisinin bir ölçüsüdür. Sıcaklık,

Detaylı

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =.

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =. 2014 2015 Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 1. Aşağıda verilen boşluklarara ifadeler doğru ise (D), yanlış ise (Y) yazınız. A. Fiziğin ışıkla

Detaylı

BÖLÜM 6 PROSES DEĞİŞKENLERİNİN İNCELENMESİ

BÖLÜM 6 PROSES DEĞİŞKENLERİNİN İNCELENMESİ BÖLÜM 6 PROSES DEĞİŞKENLERİNİN İNCELENMESİ Kimya Mühendisi, bir prosesin belirlenen koşullarda çalışıp çalışmadığını denetlemek için, sıcaklık, basınç, yoğunluk, derişim, akış hızı gibi proses değişkenlerini

Detaylı

5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI

5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI h 1 h f h 2 1 5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI (Ref. e_makaleleri) Sıvılar Bernoulli teoremine göre, bir akışkanın bir borudan akabilmesi için, aşağıdaki şekilde şematik olarak gösterildiği gibi, 1 noktasındaki

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ Bölüm 1 DAİRESEL HAREKET Bölüm 2 İŞ, GÜÇ, ENERJİ ve MOMENTUM

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ Bölüm 1 DAİRESEL HAREKET Bölüm 2 İŞ, GÜÇ, ENERJİ ve MOMENTUM ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 DAİRESEL HAREKET 11 1.1. Dairesel Hareket 12 1.2. Açısal Yol 12 1.3. Açısal Hız 14 1.4. Açısal Hız ile Çizgisel Hız Arasındaki Bağıntı 15 1.5. Açısal İvme 16 1.6. Düzgün Dairesel

Detaylı

9. SINIF FİZİK YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI. MEV Koleji Özel Ankara Okulları

9. SINIF FİZİK YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI. MEV Koleji Özel Ankara Okulları 9. SINIF FİZİK YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI MEV Koleji Özel Ankara Okulları Sevgili öğrenciler; yorucu bir çalışma döneminden sonra hepiniz tatili hak ettiniz. Fakat öğrendiklerimizi kalıcı hale getirmek

Detaylı

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ. Bölüm 5: Kontrol Hacimleri için Kütle ve Enerji Çözümlemesi

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ. Bölüm 5: Kontrol Hacimleri için Kütle ve Enerji Çözümlemesi Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ 1 Amaçlar Kütlenin korunumu ilkesi geliştirilecektir. Kütlenin korunumu ilkesi sürekli ve sürekli olmayan akış sistemlerini içeren çeşitli sistemlere

Detaylı

ISI TRANSFER MEKANİZMALARI

ISI TRANSFER MEKANİZMALARI ISI TRANSFER MEKANİZMALARI ISI; sıcaklık farkından dolayı sistemden diğerine transfer olan bir enerji türüdür. Termodinamik bir sistemin hal değiştirirken geçen ısı transfer miktarıyla ilgilenir. Isı transferi

Detaylı

GIDALARIN SOĞUTULMALARINDA SOĞUTMA YÜKÜ VE HESAPLANMASI

GIDALARIN SOĞUTULMALARINDA SOĞUTMA YÜKÜ VE HESAPLANMASI GIDALARIN SOĞUTULMALARINDA SOĞUTMA YÜKÜ VE HESAPLANMASI Bir soğuk deponun soğutma yükü (soğutma kapasitesi), depolanacak ürünün ön soğutmaya tabi tutulup tutulmadığına göre hesaplanır. Soğutma yükü; "bir

Detaylı

Pamukkale Üniversitesi. Makine Mühendisliği Bölümü. MENG 219 Deney Föyü

Pamukkale Üniversitesi. Makine Mühendisliği Bölümü. MENG 219 Deney Föyü Pamukkale Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü MENG 219 Deney Föyü Deney No: Deney Adı: Deney Sorumluları: Deneyin Amacı: X Basınç Ölçümü Doç. Dr. Kadir Kavaklıoğlu ve Araş. Gör. Y Bu deneyin amacı

Detaylı

BÖLÜM 3. Yrd. Doç.Dr. Erbil Kavcı. Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü

BÖLÜM 3. Yrd. Doç.Dr. Erbil Kavcı. Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü BÖLÜM 3 Sürekli Isı iletimi Yrd. Doç.Dr. Erbil Kavcı Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü Düzlem Duvarlarda Sürekli Isı İletimi İç ve dış yüzey sıcaklıkları farklı bir duvar düşünelim +x yönünde

Detaylı

FİZİKOKİMYA I ARASINAV SORU VE CEVAPLARI 2013-14 GÜZ YARIYILI

FİZİKOKİMYA I ARASINAV SORU VE CEVAPLARI 2013-14 GÜZ YARIYILI Soru 1: Aşağıdaki ifadeleri tanımlayınız. a) Sistem b)adyabatik sistem c) Kapalı sistem c) Bileşen analizi Cevap 1: a) Sistem: Üzerinde araştırma yapmak üzere sınırladığımız bir evren parçasına verilen

Detaylı

SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ

SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ Sıcaklık düşürüldükçe kinetik enerjileri azalan gaz molekülleri sıvı hale geçer. Sıvı haldeki tanecikler birbirine temas edecek kadar yakın olduğundan aralarındaki çekim kuvvetleri

Detaylı

MANOMETRELER 3.1 PİEZOMETRE

MANOMETRELER 3.1 PİEZOMETRE 18 3 MANOMETRELER Düşük sıvı basınçlarını hassas olarak ölçmek için yaygın bir metot, bir veya birden fazla denge kolonu kullanan piezometre ve manometrelerin kullanılmasıdır. Burada çeşitli tipleri tartışılacaktır,

Detaylı

!" #$%&'! ( ')! *+*,(* *' *, -*.*. /0 1, -*.*

! #$%&'! ( ')! *+*,(* *' *, -*.*. /0 1, -*.* 2. BÖLÜM SAF MADDELERİN ERMODİNAMİK ÖZELLİKLERİ Saf madde Saf madde, her noktasında aynı e değişmeyen bir kimyasal bileşime sahip olan maddeye denir. Saf maddenin sadece bir tek kimyasal element eya bileşimden

Detaylı

Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır.

Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır. Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır. Basıncın derinlikle değişimi Aynı derinlikteki bütün noktalar aynı basınçta y yönünde toplam kuvvet

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Rev: 17.09.2014 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Makine Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Termodinamik ve Isı Tekniği Anabilim Dalı Termodinamik Genel Laboratuvar Föyü Güz Dönemi Öğrencinin Adı Soyadı : No

Detaylı

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V 8.SINIF KUVVET VE HAREKET ÜNİTE ÇALIŞMA YAPRAĞI /11/2013 KALDIRMA KUVVETİ Sıvıların cisimlere uyguladığı kaldırma kuvvetini bulmak için,n nı önce havada,sonra aynı n nı düzeneği bozmadan suda ölçeriz.daha

Detaylı

Açık hava basıncını ilk defa 1643 yılında, İtalyan bilim adamı Evangelista Torricelli keşfetmiştir. Yaptığı deneylerde Torriçelli Deneyi denmiştir.

Açık hava basıncını ilk defa 1643 yılında, İtalyan bilim adamı Evangelista Torricelli keşfetmiştir. Yaptığı deneylerde Torriçelli Deneyi denmiştir. GAZ BASINCI 1)AÇIK HAVA BASINCI: Dünyanın çevresindeki hava tabakası çeşitli gazlardan meydana gelir. Bu gaz tabakasına atmosfer denir. Atmosferdeki gazlar da, katı ve sıvılarda ki gibi ağırlığından dolayı

Detaylı

f = 1 0.013809 = 0.986191

f = 1 0.013809 = 0.986191 MAKİNA MÜHNDİSLİĞİ BÖLÜMÜ-00-008 BAHAR DÖNMİ MK ISI TRANSFRİ II (+) DRSİ YIL İÇİ SINAVI SORULARI ÇÖZÜMLRİ Soruların çözümlerinde Yunus A. Çengel, Heat and Mass Transfer: A Practical Approach, SI, /, 00,

Detaylı

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri DENEY 3 MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri AMAÇ: Maddelerin üç halinin nitel ve nicel gözlemlerle incelenerek maddenin sıcaklık ile davranımını incelemek. TEORİ Hal değişimi,

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR II DOĞRUSAL ISI İLETİMİ DENEYİ 1.Deneyin Adı: Doğrusal ısı iletimi deneyi..

Detaylı

ĠKLĠMLENDĠRME DENEYĠ

ĠKLĠMLENDĠRME DENEYĠ ĠKLĠMLENDĠRME DENEYĠ MAK-LAB008 1 GĠRĠġ İnsanlara konforlu bir ortam sağlamak ve endüstriyel amaçlar için uygun koşullar yaratmak maksadıyla iklimlendirme yapılır İklimlendirmede başlıca avanın sıcaklığı

Detaylı

TEOG Hazırlık Föyü Isı ve Sıcaklık

TEOG Hazırlık Föyü Isı ve Sıcaklık Isı * Bir enerji türüdür. * Kalorimetre kabı ile ölçülür. * Birimi kalori (cal) veya Joule (J) dür. * Bir maddeyi oluşturan taneciklerin toplam hareket enerjisidir. Sıcaklık * Enerji değildir. Hissedilen

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ

AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ 1 Bir otomobil lastiğinin basıncı, lastik içerisindeki havanın sıcaklığına bağlıdır Hava sıcaklığı 25 C iken etkin basınç 210 kpa dır Eğer lastiğin hacmi 0025

Detaylı

SEYİT AHMET İNAN, İZZET KARA*, ARİF KOYUN**

SEYİT AHMET İNAN, İZZET KARA*, ARİF KOYUN** PELTİER TERMOELEKTRİK SOĞUTUCU KULLANILARAK KATI CİSİMLERİN ISI İLETİM KATSAYISININ ÖLÇÜLMESİNE YÖNELİK CİHAZ TASARIMI, YAPILMASI VE ENDÜSTRİYEL UYGULAMASI SEYİT AHMET İNAN, İZZET KARA*, ARİF KOYUN** Süleyman

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç Kaldırma Kuvveti - Dünya, üzerinde bulunan bütün cisimlere kendi merkezine doğru çekim kuvveti uygular. Bu kuvvete yer çekimi kuvveti

Detaylı

MAK 401 Konu 6 : Sıcaklık Ölçümleri (Burada verilenler sadece slaytlardır. Dersleri dinleyerek gerekli yerlerde notlar almanız ve kitap destekli çalışmanız sizin açınızdan çok daha uygun olacaktır.) Giriş

Detaylı

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: SORULAR-CEVAPLAR

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: SORULAR-CEVAPLAR MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: 1- (24 Puan) Şekildeki 5.08 cm çaplı 38.1 m uzunluğunda, 15.24 cm çaplı 22.86 m uzunluğunda ve 7.62 cm çaplı

Detaylı

AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ

AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut 1. Yoğunluğu 850 kg/m 3 ve kinematik viskozitesi 0.00062 m 2 /s olan yağ, çapı 5 mm ve uzunluğu 40

Detaylı

EĞİTİM NOTLARI 5 Kondens Miktarı Hesapları KONDENS MİKTARI HESAPLARI

EĞİTİM NOTLARI 5 Kondens Miktarı Hesapları KONDENS MİKTARI HESAPLARI KONDENS MİKTARI HESAPLARI Buhar kullanan bazı ünitelere ait kondens miktarı hesaplama örnekleri aşağıdadır. Ana Buhar Hatları Isınma süresinde kondens miktarı en yüksek değere ulaşır. Bu değer kondenstop

Detaylı

AKM 205 BÖLÜM 2 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut

AKM 205 BÖLÜM 2 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut AKM 205 BÖLÜM 2 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut 1. Bir otomobile lastiğinin basıncı, lastik içerisindeki havanın sıcaklığına bağlıdır. Hava sıcaklığı

Detaylı

Maddeye hareket veren kuvveti, Isaac Newton (1642-1727) aşağıdaki matematiksel ifadeyle tanımlamıştır.

Maddeye hareket veren kuvveti, Isaac Newton (1642-1727) aşağıdaki matematiksel ifadeyle tanımlamıştır. 1 1. TEMEL TARİF VE KAVRAMLAR (Ref. e_makaleleri) Kuvvet Maddeye hareket veren kuvveti, Isaac Newton (1642-1727) aşağıdaki matematiksel ifadeyle tanımlamıştır. F=ma Burada F bir madde parçacığına uygulanan

Detaylı

EK 2. BİRİMLER, DÖNÜŞÜM FAKTÖRLERİ, ISI İÇERİKLERİ

EK 2. BİRİMLER, DÖNÜŞÜM FAKTÖRLERİ, ISI İÇERİKLERİ 1 EK 2. BİRİMLER, DÖNÜŞÜM FAKTÖRLERİ, ISI İÇERİKLERİ (Ref. e_makaleleri) BİRİMLER Temel Birimler uzunluk, metre kütle, kilogram zaman, saniye elektrik akımı, amper termodinamik sıcaklık, Kelvin Zaman bir

Detaylı

A. PROJE BİLGİLERİ 2 B. DEPO HACMİ 4 C. YAPI BİLEŞENLERİNİN ÖZELLİKLERİ VE ISI İLETİM KATSAYILARI 5 1)DIŞ DUVAR 5 2)İÇ DUVAR 5 3)TAVAN 6 4)TABAN 6

A. PROJE BİLGİLERİ 2 B. DEPO HACMİ 4 C. YAPI BİLEŞENLERİNİN ÖZELLİKLERİ VE ISI İLETİM KATSAYILARI 5 1)DIŞ DUVAR 5 2)İÇ DUVAR 5 3)TAVAN 6 4)TABAN 6 A. PROJE BİLGİLERİ 2 B. DEPO HACMİ 4 C. YAPI BİLEŞENLERİNİN ÖZELLİKLERİ VE ISI İLETİM KATSAYILARI 5 1)DIŞ DUVAR 5 2)İÇ DUVAR 5 3)TAVAN 6 4)TABAN 6 D.ISI YÜKÜ HESABI 7 1. Trasnsmisyon Isı Yükü 7 2- İnfilitrasyon

Detaylı

ISI Mühendisliği İçindekiler

ISI Mühendisliği İçindekiler ISI Mühendisliği İçindekiler Aktarım hesabı...2 Genel...2 Nominal tüketim...2 Nominal tüketimin hesaplanması...4 Tesis kapasitesi...6 Tesis kapasitesinin hesaplanması...8 1 Aktarım Hesabı Genel Aktarım

Detaylı

2. SU VE BUHARIN ÖZELLİKLERİ. (Ref. e_makaleleri) Su Buharı ve Sanayide Kullanımı

2. SU VE BUHARIN ÖZELLİKLERİ. (Ref. e_makaleleri) Su Buharı ve Sanayide Kullanımı 1 2. SU VE BUHARIN ÖZELLİKLERİ (Ref. e_makaleleri) Su Buharı ve Sanayide Kullanımı Su sabit basınç altında ısıtıldığında kaynayıncaya kadar sıcaklığı yükselir. Buharlaşan suyun sıcaklığı, buharlaşma süresince

Detaylı

Makine Mühendisliği Bölümü Isı Transferi Ara Sınav Soruları. Notlar ve tablolar kapalıdır. Sorular eşit puanlıdır. Süre 90 dakikadır.

Makine Mühendisliği Bölümü Isı Transferi Ara Sınav Soruları. Notlar ve tablolar kapalıdır. Sorular eşit puanlıdır. Süre 90 dakikadır. Makine Mühendisliği Bölümü Isı Transferi Ara Sınav Soruları Notlar ve tablolar kapalıdır. Sorular eşit puanlıdır. Süre 90 dakikadır. 28.11.2011 S.1) Bir evin duvarı 3 m yükseklikte, 10 m uzunluğunda 30

Detaylı

TARIMSAL YAPILARDA ÇEVRE KOŞULLARININ DENETİMİ. Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

TARIMSAL YAPILARDA ÇEVRE KOŞULLARININ DENETİMİ. Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü TARIMSAL YAPILARDA ÇEVRE KOŞULLARININ DENETİMİ Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Çevre Nedir? Canlının içinde yaşadığı, büyüyüp geliştiği ve

Detaylı

TANIMLAR, STANDARTLAR, STEMĐ, HATALAR, BELĐRS YER DEĞĐŞ MLERĐ KUMPASLAR, MĐKROMETRELER, ÇÜMLER KOMPARATÖRLER. RLER BOYUTSAL ve ŞEK EN KÜÇÜK

TANIMLAR, STANDARTLAR, STEMĐ, HATALAR, BELĐRS YER DEĞĐŞ MLERĐ KUMPASLAR, MĐKROMETRELER, ÇÜMLER KOMPARATÖRLER. RLER BOYUTSAL ve ŞEK EN KÜÇÜK Metroloji ve SI Temel Birimleri TANIMLAR, STANDARTLAR, BOYUTLAR VE BĐRĐMLER, B GENELLEŞTĐRĐLM LMĐŞ ÖLÇME SĐSTEMS STEMĐ, HATALAR, BELĐRS RSĐZL ZLĐK K ANALĐZĐ, ĐSTAT STATĐKSEL ANALĐZ YER DEĞĐŞ ĞĐŞTĐRME ÖLÇÜ

Detaylı

Güç, enerji ve kuvvet kavramları, birimler, akım, gerilim, direnç, lineerlik nonlineerlik kavramları. Arş.Gör. Arda Güney

Güç, enerji ve kuvvet kavramları, birimler, akım, gerilim, direnç, lineerlik nonlineerlik kavramları. Arş.Gör. Arda Güney Güç, enerji ve kuvvet kavramları, birimler, akım, gerilim, direnç, lineerlik nonlineerlik kavramları Arş.Gör. Arda Güney İçerik Uluslararası Birim Sistemi Fiziksel Anlamda Bazı Tanımlamalar Elektriksel

Detaylı

AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut

AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut 1. 70 kg gelen bir bayanın 400 cm 2 toplam ayak tabanına sahip olduğunu göz önüne alınız. Bu bayan

Detaylı

Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi

Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Giriş Bilimsel amaçla veya teknolojide gerekli alanlarda kullanılmak üzere, kapalı bir hacim içindeki gaz moleküllerinin

Detaylı

ISI POMPASI DENEY FÖYÜ

ISI POMPASI DENEY FÖYÜ ONDOKUZ MAYIS ÜNĐVERSĐTESĐ MÜHENDĐSLĐK FAKÜLTESĐ MAKĐNA MÜHENDĐSLĐĞĐ BÖLÜMÜ ISI POMPASI DENEY FÖYÜ Hazırlayan: YRD. DOÇ. DR HAKAN ÖZCAN ŞUBAT 2011 DENEY NO: 2 DENEY ADI: ISI POMPASI DENEYĐ AMAÇ: Isı pompası

Detaylı

ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME DERSĐ GAZLAR KONU ANLATIMI

ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME DERSĐ GAZLAR KONU ANLATIMI 2008 ANKARA ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME DERSĐ GAZLAR KONU ANLATIMI DERS SORUMLUSU:Prof. Dr. Đnci MORGĐL HAZIRLAYAN:Derya ÇAKICI 20338451 GAZLAR Maddeler tabiatta katı, sıvı ve gaz olmak

Detaylı

R-712 SOĞUTMA LABORATUAR ÜNİTESİ DENEY FÖYLERİ

R-712 SOĞUTMA LABORATUAR ÜNİTESİ DENEY FÖYLERİ DENEYSAN EĞİTİM CİHAZLARI SAN. VE TİC. Yeni sanayi sitesi 36.Sok. No:22 BALIKESİR Telefaks:0266 2461075 http://www.deneysan.com R-712 SOĞUTMA LABORATUAR ÜNİTESİ DENEY FÖYLERİ HAZIRLAYAN Yrd.Doç.Dr. Hüseyin

Detaylı

Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi

Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi Akışkanlar dinamiğinde, sürtünmesiz akışkanlar için Bernoulli prensibi akımın hız arttıkça aynı anda

Detaylı

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ. Bölüm 5: Kontrol Hacimleri için Kütle ve Enerji Çözümlemesi

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ. Bölüm 5: Kontrol Hacimleri için Kütle ve Enerji Çözümlemesi Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ 1 Amaçlar Kütlenin korunumu ilkesi geliştirilecektir. Kütlenin korunumu ilkesi sürekli ve sürekli olmayan akış sistemlerini içeren çeşitli sistemlere

Detaylı

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM 4.1. Giriş Bir önceki bölümde, hareket denklemi F = ma nın, maddesel noktanın yer değiştirmesine göre integrasyonu ile elde edilen iş ve enerji denklemlerini

Detaylı

4. ÇEVRİMLER (Ref. e_makaleleri)

4. ÇEVRİMLER (Ref. e_makaleleri) 4. ÇEVRİMLER (Ref. e_makaleleri) Rankine Çevrimi Basit güç ünitelerinin ideal veya teorik çevrimi, Şekil-1 de görülen Rankine çevrimi ile tanımlanır. Çevrim, uygun bir şekilde bağlantılanmış dört cihazdan

Detaylı

DENEY FÖYÜ DENEY ADI ĐKLĐMLENDĐRME TEKNĐĞĐ DERSĐN ÖĞRETĐM ÜYESĐ DOÇ. DR. ALĐ BOLATTÜRK

DENEY FÖYÜ DENEY ADI ĐKLĐMLENDĐRME TEKNĐĞĐ DERSĐN ÖĞRETĐM ÜYESĐ DOÇ. DR. ALĐ BOLATTÜRK SÜLEYMAN DEMĐREL ÜNĐVERSĐTESĐ MÜHENDĐSLĐK-MĐMARLIK FAKÜLTESĐ MAKĐNA MÜHENDĐSLĐĞĐ BÖLÜMÜ TERMODĐNAMĐK LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI ĐKLĐMLENDĐRME TEKNĐĞĐ DERSĐN ÖĞRETĐM ÜYESĐ DOÇ. DR. ALĐ BOLATTÜRK DENEY

Detaylı

METEOROLOJİK TEMEL FORMÜLLER VE YORUMLARI

METEOROLOJİK TEMEL FORMÜLLER VE YORUMLARI METEOROLOJİK TEMEL FORMÜLLER VE YORUMLARI 1.Temel SI Birimleri Hazırlayan : Nezihe AKGÜN Fiz.Yük.Müh. Kütle (m) : kilogram ( kg ) Zaman süresi (t) : saniye ( s ) Mesafe (d) : metre ( m ) Sıcaklık (T) :

Detaylı

9.7 ISIL İŞLEM SIRASINDA GIDA BİLEŞENLERİNİN PARÇALANMASI

9.7 ISIL İŞLEM SIRASINDA GIDA BİLEŞENLERİNİN PARÇALANMASI 9.7 ISIL İŞLEM SIRASINDA GIDA BİLEŞENLERİNİN PARÇALANMASI 9.7.1 Sabit Sıcaklıkta Yürütülen Isıl işlemde Bileşenlerin Parçalanması 9.7.2 Değişen Sıcaklıkta Yürütülen Isıl İşlemde Bileşim Öğelerinin Parçalanması

Detaylı

Isı ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler. Bu üniteyi çalıştıktan sonra,

Isı ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler. Bu üniteyi çalıştıktan sonra, ÜNİTE 6 Isı Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Amaçlar enerji kavramını, sıcaklık ve ısıyı, özgül ısıyı, ısı ölçümünü, erime ve buharlaşmayı, genleşmeyi, gazları öğreneceksiniz. İçindekiler Giriş Enerji Sıcaklık

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Kalibrasyon Laboratuvarı Akreditasyon No: Adresi : Osmaniye mah. Ümraniye Sok. No:11/B Bakırköy 34144 İSTANBUL / TÜRKİYE Tel : 0 212 660 87 81 Faks : 0 212 660

Detaylı

(p = osmotik basınç)

(p = osmotik basınç) EK II RAOULT KANUNU OSMOTİK BASINÇ Şek- 1 Bir cam kap içine oturtulmuş gözenekli bir kabın içinde şekerli su, cam kapla da saf su bulunsun ve her iki kapta düzeyler aynı olsun (şek. 1). Bu koşullar altında

Detaylı

SOĞUTMA KULESİ EĞİTİM SETİ DENEY FÖYÜ

SOĞUTMA KULESİ EĞİTİM SETİ DENEY FÖYÜ BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ SOĞUTMA KULESİ EĞİTİM SETİ DENEY FÖYÜ BALIKESİR 2013 DENEY NO -1: Soğutma Kulesindeki Proseslerin Gözlemlenmesi DENEYİN

Detaylı

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu HAFTALIK DERS PLANI Hafta Konular Kaynaklar 1 Zeminle İlgili Problemler ve Zeminlerin Oluşumu [1], s. 1-13 2 Zeminlerin Fiziksel Özellikleri [1], s. 14-79; [23]; [24]; [25] 3 Zeminlerin Sınıflandırılması

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ DENEYİN AMACI Gazlarda söz konusu olmayan yüzey gerilimi sıvı

Detaylı

Hidroliğin Tanımı. Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır.

Hidroliğin Tanımı. Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır. HİDROLİK SİSTEMLER Hidroliğin Tanımı Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır. Enerji Türleri ve Karşılaştırılmaları Temel Fizik Kanunları

Detaylı

2006-07 Öğretim Yılı Merkezi Ölçme-Değerlendirme I.Dönem Sonu 6.Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Sınavı Sınav Başlama Saati:08:30 Tarih:22 Ocak 2007

2006-07 Öğretim Yılı Merkezi Ölçme-Değerlendirme I.Dönem Sonu 6.Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Sınavı Sınav Başlama Saati:08:30 Tarih:22 Ocak 2007 2006-07 Öğretim Yılı Merkezi Ölçme-Değerlendirme I.Dönem Sonu 6.Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Sınavı Sınav Başlama Saati:08:30 Tarih:22 Ocak 2007 İsim/ Soy isim: Sınıf:.. SORULAR 1. Yukarıdaki şekilde de

Detaylı

SICAK SU HAZIRLAYICISI (BOYLER)

SICAK SU HAZIRLAYICISI (BOYLER) SICAK SU HAZIRLAYICISI (BOYLER) Sıcak su hazırlayıcısı ; sıcak su, kaynar su veya buhardan faydalanarak sıcak su hazırlayan cihazdır.bu cihazlar soğuk ve sıcak ortamların akış yönlerine, cidar sayısına

Detaylı

2. AKIŞKANLARDAN ISI AKIŞI İLKELERİ

2. AKIŞKANLARDAN ISI AKIŞI İLKELERİ 1 2. AKIŞKANLARDAN ISI AKIŞI İLKELERİ (Ref. e_makaleleri) Kimya mühendisliğinde çok sık karşılaşılan bir işlem, katı bir malzeme içinden geçen sıcak bir akışkan yoluyla, daha soğuk bir akışkana ısı transferidir.

Detaylı

HAZIRLAYAN: HAMDİ GÖKSU

HAZIRLAYAN: HAMDİ GÖKSU 1. Aşağıdaki grafiklerde A,B,C sıvılarının ve X,Y,Z,T,Q cisimlerinin yoğunlukları verilmiştir. 2.Aşağıdaki şekilleri oluşturan küplerin hacimleri eşittir. A-Yukarıdaki cisimlerden hangilerinin yoğunlukları

Detaylı

Su Debisi ve Boru Çapı Hesabı

Su Debisi ve Boru Çapı Hesabı Su Debisi ve Boru Çapı Hesabı Su Debisi Hesabı Sıcak sulu ısıtma sistemleri, günümüzde bireysel ve bölgesel konut ısıtmasında, fabrika ve atölye, sera ısıtmasında, jeotermal enerjinin kullanıldığı ısıtma

Detaylı

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR Hal Değişkenleri Arasındaki Denklemler Aralarında sıfıra eşitlenebilen en az bir veya daha fazla denklem kurulabilen değişkenler birbirine bağımlıdır. Bu denklemlerden bilinen

Detaylı

İKLİMLENDİRME DENEYİ FÖYÜ

İKLİMLENDİRME DENEYİ FÖYÜ İKLİMLENDİRME DENEYİ FÖYÜ Deneyin Amacı İklimlendirme tesisatının çalıştınlması ve çeşitli kısımlarının görevlerinin öğrenilmesi, Deney sırasında ölçülen büyüklükler yardımıyla Psikrometrik Diyagramı kullanarak,

Detaylı

I. TERMODİNAMİĞİN TEMEL KAVRAMLARI. 1.1. Termodinamik ve Enerji

I. TERMODİNAMİĞİN TEMEL KAVRAMLARI. 1.1. Termodinamik ve Enerji I. TERMODİNAMİĞİN TEMEL KAVRAMLARI 1.1. Termodinamik ve Enerji Yoktan enerji üretmek ve ısıyı işe dönüştürmek için yapılan çalışmalar termodinamik bilim dalının ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Fiziksel,

Detaylı

Newton un ikinci yasası: Bir cisim ivmesi cisim üzerine etki eden toplam kuvvet ile doğru orantılı cismin kütlesi ile ters orantılıdır.

Newton un ikinci yasası: Bir cisim ivmesi cisim üzerine etki eden toplam kuvvet ile doğru orantılı cismin kütlesi ile ters orantılıdır. Bölüm 5: Hareket Yasaları(Özet) Önceki bölümde hareketin temel kavramları olan yerdeğiştirme, hız ve ivme tanımlanmıştır. Bu bölümde ise hareketli cisimlerin farklı hareketlerine sebep olan etkilerin hareketi

Detaylı

ME-207 TERMODİNAMİK ÇALIŞMA SORULARI. KTO Karatay Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Remzi ŞAHİN Arş. Gör. Sadık ATA

ME-207 TERMODİNAMİK ÇALIŞMA SORULARI. KTO Karatay Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Remzi ŞAHİN Arş. Gör. Sadık ATA ME-207 TERMODİNAMİK ÇALIŞMA SORULARI Bölümü EKİM 2015 İÇİNDEKİLER BİRİM ANALİZİ 2 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ 3 TERMODİNAMİĞİN BİRİNCİ YASASI KAPALI SİSTEMLER 5 TERMODİNAMİĞİN BİRİNCİ YASASI AÇIK SİSTEMLER

Detaylı

4. AKIŞKANLARDA FAZ DEĞİŞİKLİĞİYLE ISI TRANSFERİ

4. AKIŞKANLARDA FAZ DEĞİŞİKLİĞİYLE ISI TRANSFERİ 1 4. AKIŞKANLARDA FAZ DEĞİŞİKLİĞİYLE ISI TRANSFERİ (Ref. e_makaleleri) Faz değişikliği yoluyla ısı transferi, akışkanlar arasındaki basit ısı değiştirilmesi işleminden daha karmaşıktır. Bir faz değişikliği,

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Mustafa GÜNGÖRMÜŞ mgungormus@turgutozal.edu.tr. Ders asistanı: Fatih Kaya

Yrd. Doç. Dr. Mustafa GÜNGÖRMÜŞ mgungormus@turgutozal.edu.tr. Ders asistanı: Fatih Kaya Yrd. Doç. Dr. Mustafa GÜNGÖRMÜŞ mgungormus@turgutozal.edu.tr Ders asistanı: Fatih Kaya Hareket düzleminde etki ederse Veya hareket düzleminde bir bileşeni varsa F F d Cisme etki eden d Kuvvet F F Veya

Detaylı

8.333 İstatistiksel Mekanik I: Parçacıkların İstatistiksel Mekaniği

8.333 İstatistiksel Mekanik I: Parçacıkların İstatistiksel Mekaniği MIT Açık Ders Malzemeleri http://ocw.mit.edu 8.333 İstatistiksel Mekanik I: Parçacıkların İstatistiksel Mekaniği 2007 Güz Bu materyallerden alıntı yapmak veya Kullanım Şartları hakkında bilgi almak için

Detaylı

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Zemindeki mühendislik problemleri, zeminin kendisinden değil, boşluklarında bulunan boşluk suyundan kaynaklanır. Su olmayan bir gezegende yaşıyor olsaydık, zemin

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 3: Güneş Enerjisi Güneşin Yapısı Güneş Işınımı Güneş Spektrumu Toplam Güneş Işınımı Güneş Işınımının Ölçülmesi Dr. Osman Turan Makine ve İmalat Mühendisliği Bilecik Şeyh Edebali

Detaylı

GÜNEŞ ENERJĐSĐ IV. BÖLÜM. Prof. Dr. Olcay KINCAY

GÜNEŞ ENERJĐSĐ IV. BÖLÜM. Prof. Dr. Olcay KINCAY GÜNEŞ ENERJĐSĐ IV. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY DÜZ TOPLAYICI Düz toplayıcı, güneş ışınımını, yararlı enerjiye dönüştüren ısı eşanjörüdür. Akışkanlar arasında ısı geçişi sağlayan ısı eşanjörlerinden farkı,

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 0 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY İÇİNDE SABİT SICAKLIKTA SİLİNDİRİK ISITICI BULUNAN DİKDÖRTGEN PRİZMATİK SAC KUTU YÜZEYLERİNDEN ZORLANMIŞ TAŞINIM

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DENEY FÖYÜ DENEY ADI AKIŞKAN YATAKLI ISI TRANSFER DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEY SORUMLUSU DENEY GRUBU: DENEY TARİHİ

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/12) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/12) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/12) Laboratuvarı Akreditasyon No: Adresi : Fevzi Çakmak Mah. 10564 Sok. No:44 42050 KONYA / TÜRKİYE Tel : 0 332 342 70 20 Faks : 0 332 342 70 23 E-Posta : ukm@ukm.com.tr

Detaylı

Dr. Fatih AY. Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr

Dr. Fatih AY. Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr Düzlemsel Güneş Toplayıcıları Vakumlu Güneş Toplayıcıları Yoğunlaştırıcı Sistemler Düz Toplayıcının Isıl Analizi 2 Yapı olarak havası boşaltılmış

Detaylı

4. Bölüm. Aerostatik, Atmosfer, Aerostatik taşıma. Aerostatik denge

4. Bölüm. Aerostatik, Atmosfer, Aerostatik taşıma. Aerostatik denge 4. Bölüm Aerostatik, Atmosfer, Aerostatik taşıma Aerostatik denge (p+ p).a h W p.a Statik halde akışkan içindeki bir kitlenin ağırlığı, bu kitlenin alt ve üst tarafından etkileyen basınç kuvvetlerinin

Detaylı

VİSKOZİTE SIVILARIN VİSKOZİTESİ

VİSKOZİTE SIVILARIN VİSKOZİTESİ VİSKOZİTE Katı, sıvı veya gaz halinde bütün cisimler, kitlelerinin bir bölümünün birbirine göre şekil ya da göreceli yer değiştirmelerine karşı bir mukavemet arz ederler. Bu mukavemet değişik türlerde

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MOTORLAR LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MOTORLAR LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MOTORLAR LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI LAMİNER VİSKOZ AKIM ISI DEĞİŞTİRİCİSİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ YRD. DOÇ. DR. GÜLŞAH

Detaylı

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 Elektriksel olaylarla ilgili buraya kadar yaptığımız, tartışmalarımız, durgun yüklerle veya elektrostatikle sınırlı kalmıştır. Şimdi, elektrik

Detaylı

Mekanik Deneyleri II ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler. Yazar Prof.Dr. Ertuğrul YÖRÜKOĞULLARI

Mekanik Deneyleri II ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler. Yazar Prof.Dr. Ertuğrul YÖRÜKOĞULLARI Mekanik Deneyleri II Yazar Prof.Dr. Ertuğrul YÖRÜKOĞULLARI ÜNİTE 6 Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; iş-enerji, basit makina, sıvı ve gazların basıncı, Boyle-Mariotte ve Gay-Lussac yasaları ile ilgili

Detaylı

11.1 11.2. Tanım Akışkanların Statiği (Hidrostatik) Örnekler Kaldırma Kuvveti. 11.3 Örnek Eylemsizlik Momenti. 11.4 Eylemsizlik Yarıçapı

11.1 11.2. Tanım Akışkanların Statiği (Hidrostatik) Örnekler Kaldırma Kuvveti. 11.3 Örnek Eylemsizlik Momenti. 11.4 Eylemsizlik Yarıçapı 11.1 11. Tanım Akışkanların Statiği (Hidrostatik) Örnekler Kaldırma Kuvveti 11.3 Örnek Eylemsizlik Momenti 11.4 Eylemsizlik Yarıçapı 11.5 Eksen Takımının Değiştirilmesi 11.6 Asal Eylemsizlik Momentleri

Detaylı

MAK-LAB007 AKIŞKAN YATAĞINDA AKIŞKANLAŞTIRMA DENEYİ

MAK-LAB007 AKIŞKAN YATAĞINDA AKIŞKANLAŞTIRMA DENEYİ MAK-LAB007 AKIŞKAN YATAĞINDA AKIŞKANLAŞTIRMA DENEYİ 1.GİRİŞ Deney tesisatı; içerisine bir ısıtıcı,bir basınç prizi ve manometre borusu yerleştirilmiş cam bir silindirden oluşmuştur. Ayrıca bu hazneden

Detaylı

Bölüm 3 SAF MADDENĠN ÖZELLĠKLERĠ. Bölüm 3: Saf Maddenin Özellikleri

Bölüm 3 SAF MADDENĠN ÖZELLĠKLERĠ. Bölüm 3: Saf Maddenin Özellikleri Bölüm 3 SAF MADDENĠN ÖZELLĠKLERĠ 1 2 Amaçlar Saf madde kavramının tanıtılması Faz değiģimi iģleminin fizik ilkelerinin incelenmesi Saf maddenin P-v-T yüzeylerinin ve P-v, T-v ve P-T özelik diyagramlarının

Detaylı

MADDENİN ISI ETKİSİYLE DEĞİŞİMİ A. Isınma ve soğuma

MADDENİN ISI ETKİSİYLE DEĞİŞİMİ A. Isınma ve soğuma MADDENİN ISI ETKİSİYLE DEĞİŞİMİ A. Isınma ve soğuma B. Hal değişimi A. Bozunma A. ISINMA VE SOĞUMA Maddeler bulundukları ortamlara bağlı olarak sıcak yada soğuk olabilirler. Isının en önemli özelliklerinden

Detaylı