Sosyal bilimciler bugünü, bilgisayar veya. enformasyon çağı olarak nitelendirmekte; sanayi çağının artık dönemini tamamladığını

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Sosyal bilimciler bugünü, bilgisayar veya. enformasyon çağı olarak nitelendirmekte; sanayi çağının artık dönemini tamamladığını"

Transkript

1 BİLGİSAYAR PROGRAMLARININ KORUNMASI AB. ve TÜRKİYE (*) 1- GİRİŞ (1) Ayşe Saadet ARIKAN (**) Günümüzde, çağdaş yaşamın değişik yönlerinin artık büyük oranda bilgisayarlar ile düzenlendiği görülmektedir. Şehir içi, şehirlerarası ve ülkelerarası seyahat, bankaların çalışma sistemi, kartlı alışveriş sistemi bilgisayarın, yaşamı etkilediği alanlardan sadece birkaçını oluşturmaktadır. Sosyal bilimciler bugünü, bilgisayar veya. enformasyon çağı olarak nitelendirmekte; sanayi çağının artık dönemini tamamladığını vurgulamaktadırlar. 1937'li yıllarda başlayan yeni dönemin en önemli özelliği, bilgisayar ve bilginin elektronik işlenmesinin, haberleşmeyi, öğrenme şeklini, öğrenme yerini, iş hayatını, çalışmayı, imalatı önemli ölçüde değiştirmiş olmasıdır. Bu çerçevede bilgisayarların işyerlerinde, eğitim kurumlarında ve evlerde giderek daha yaygın bir biçünde kullanıldığı görülmektedir. Teknolojinin ve özellikle bilgisayar endüstrisinin (2) gelişimi bilgisayar ve bilgisayar programları yaşam kalitesini arttırırken, (*) Ankara (**) LL.M., Hakim; Adalet Bakanlığı, A.T. Koordinasyon Dairesi. (1) Bilgisayar programlannın korunmasının hukuki yönü, programiann üzerinde çalıştığı bilgisayann ve bilgisayar teknolojisinin bazı temel kavramlarının bilinmesini gerektirmektedir. Bu nedenle (ifade ediş şeklinden doğan sorumluluk kendisine ait olmak üzere) Yazar, bu çalışmanın teknik yönünün kavrimmasındaki ~eğerli katkıları için Bilgisayar Y. Mühendisi Derya ARIKAN'a teşekkürü bir borç bilir. Bu çalışma Yazar'ın, Ankara Barosu'nun 22 Mayıs 1996 tarihinde Ankara'da ve Türkiye Barolar Birliği'nin 20 Kasım 1996 tarihinde İstanbul'da, Mikrosoft ile birlikte düzenlediği sempozyumlarda sunduğu tebliğ esas alınarak hazırlanmıştır. (2) Bilgisayar endüstrisi deyimi ile hem makina olarak bilgisayar endüstrisi hem de bilgisayarı çalıştıran bilgisayar programları endüstrisi kastedilmektedir. TÜRKİYE BAROLAR BİRLiG İ DERGisi, ı996/3 309

2 ile ilgili bazı olumsuz uygulamalar (3) Hukukun yeni düzenlemeler getirmesine yol açmıştır. Bu olumsuzluklardan en önemlisi, bilgisayar programlarından haksız biçimde yararlanma olgusunun yaygınlaşmasıdır. Başlangıçta sadece 1(1-Zmanlar dünyasında, bu uzmanların kendi aralarında yaptığı sözleşmelerle, Borçlar Hukuku hükümlerine göre korunan bilgisayar programları, zamanla kişisel bilgisayarların yaygınlaşması ve (programların disketierde yer alması nedeni ile) piyasada herkesin ulaşabileceği şekilde dağıtılınaları yüzünden kolayca yasadışı çoğaltmalara konu olmuştur. Programdan haksız biçimde.yararlanan üçüncü kişilere karşı etkin bir koruma arayışı, bilgisayar programlarının Fikri Hukuk disiplini içinde değerlendirilmesine yol açmıştır. Bilgisayar programlarının korunmasının Fikr1 Hukuk açısından incelendiği bu çalışmada konu üç bölümde irdelenmektedir: Birinci Bölüm'de, bilgisayar programı kavramı ve program çeşitleri tanımlanarak, bilgisayar endüstrisinin gelişme süreci hakkında açıklamalarda bulunulmuştur. Koruma kapsamının belirlenmesindeki önemi nedeni ile programların hazırlanma sürecine ve yine koruma ile doğrudan bağlantılı teknik kavrarnlara ayrıca değinilmiştir. "Bilgisayar Programlarının Korunması" başlıklı İkinci Bö.lüm'de programların korunmasına değişik hukuk disiplinlerinin yaklaşımı incelenmektedir. Korumainn tüm dünyada Fikri Hukuk noktasında odaklaşrp.ası gerçeğinden yola çıkılarak, bu konudaki uluslararası sözleşmelerin program korumasına yaklaşımı da yine bu Bölüm'ün konuları arasındadır. Buna ilaveten değişik (3) Bu olumsuzlukların arasında kişisel verilerin, bilgisayar araç olarak kullanılmak suretiyle temel hakları ihlal edici biçimde kullanılması bulunduğu gibi, uzak terminalleri izinsiz ve sürekli biçimde kullanmak; bedelini ödemeden mal ve hizmet elde etmek ve karşılıksız yarar sağlamak için, bir bilgisayar sistemine hukuka aykırı biçimde girmek; sistemi değiştirmek, imha etmek; sisteme girişi önlemek; bir sisteme izinsiz girmek gibi haller de bulunmaktadır. Bu makalede, programların korunmasına Fikri Hukuk açısından yaklaşıldığından, Kamu Hukukunun konusunu oluşturan yukardaki türden olumsuzlukların incelenmesine yer verilmemiştir. 310 TÜRKİYE BAROLAR BİRLİGİ DERGİSİ, 1996/3

3 ülkelerin mevzuatı ve mahkeme kararlarına yer verilirken, bilgisayar ve program endüstrisinin doğum yeri olan ABD'ndeki duruma özellikle değinilmiştir. Türkiye'nin Kıta Avrupa'sı hukuk sisteminde yer alması ve A.T. ile Gümrük Birliği ilişkisi nedeni ile bazı A.B. ülkeleri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir (4). A.T.'na üye ülkeler mevzuatındaki farklılıkl~nn Avrupa Topluluğu'nu harekete geçirmesi nedeni ile, A.B. içinde yapılan uyum çalışmaları ve (Türkiye açısından da uyum yükümlülüğü bulunan) 91/250 sayılı Bilgisayar Programlarının Korunması Direktifine, İkinci Bölüm'ün konulan arasında özenle yer verilmiştir. Türkiye'deki durumun değerlendirildiği Üçüncü Bölüm'de önce, programlan ayrıntılı biçimde düzenleyen FSEK da dahil olmak üzere, patent ve endüstriyel tasarımları içeren Türk mevzuatının, konuya genel yaklaşımı üzerinde durulmuştur. Türki- ye'nin uluslararası sözleşmeler karşısındaki konumu ile Gümrük Birliği ilişkisi içinde (A.T. nun fikri ve sınai haklar mevzuatına uyum yükümlülüğümüz dikkate alınarak), 1/95 sayılı OKK'nda konunun düzenleme şekline ayrıca değinilmiştir. Nihayet bu Bölüm'ün en önemli başlığını oluşturan "Türk Mevzuatının Değerlendirmesi" kısmında, FSEK'nun program koruması ile ilgili hükümleri, A.T.nun 91/250 sayılı Direktiii (5) ve GATT TRIPs Anlaşması'nın ışığı altında, Bern Sözleşmesi'de değişiklik yapma çalışmaları da dikkate alınarak karşılaştırmalı biçimde incelenmiştir. Çalışmanın Sonuç bölümünde yukarıdaki incelemelerin genel bir değerlendirilmesi yapılarak, önerilerde bulunulmuştur. (4) Bu inceleme yapılırken daha ziyade, 91/250 sayılı AT. Direktiii'nin üye devletlerin takdir hakkına bıraktığı noktalarda yoğunlaşmaya çalışılmıştır. Diğer konularda ise, 91/250 sayılı AT. Direktiii'nden önce AT. içinde mevcut olan farklılıklar sergilenmeye çalışılmıştır. (5) AT. nun, taklit ve korsan malların gümrüklerde durdurulması ile ilgili 3295/94 ve 1367/95 sayılı Tüzükleri de programlar açısından ayrıca dikkate alınmıştır. TÜRKİYE BAROLAR BİRLiGi DERGisi, 1996/3 311

4 BİRİNCİ BÖLÜM BİLGİSAYAR ve BİLGİSAYAR PROGRAMLARI I- BİLGİSAYAR ve BİLGİSAYAR PROGRAMLARI 1- BİLGİSAYAR KA VRAMI Bilgisayar (computer), ana' hafıza. birimine (main memory) depolanan bilgilerin kontrolü altında dışardan bilgi- veri alan (input)~ bunu depolayan; insan müdahalesi olmadan bu veri üzerinde aritmetiksel ve mantıksal işlemler yapan, 'tüm bu işlemlerin sonucunda bir çıktı (output) üreten elektronik bir araçtır (6). görmeleri nedeni ile, İlk bilgisayarların hesap makinası işlevi hesaplamak anlamına gelen İngilizce' COMPUTER sözcüğü ile ifade edilen bilgisayar, bugün hesap makinası dışında çok geniş alanda işlemler görse de aynı sözcükle ifade edilmektedir (7). Bir makina (araç) olan bilgisayarı, bilgisayar programından (8) ayırt etmek için Donanım (9) sözcüğü de yaygın biçimde kullanılmaktadır. Bilgi ve veri üzerinde işlem ya pan bilgisayarda yukarda verilen tanıma uygun olarak dört ana birim bulunmaktadır. Bunlar: a- Girdi Birimi (Input Unit) Bilgisayara bilgi girilmesi sırasında kullanılan en önemli birim klavye dir, (6) SHELLY, B.G.- CASHMAN, T.J.: Computer Foundementals for an Information Age, 1984 California, Ch. 1, sh. 1. (7) SHELLY- CASHMAN : A.g.e., Ch. 4, sh. 24 (8) Bilgisayar programı (software) için Türkçede Yazılım tabiri de kullanılmaktadır. (9) Hardware. 312 TÜRKİYE BAROLAR BİRLiGİ DERGiSi,. 1996/3

5 b- İşlem Birimi (Processor Unit) Bir benzetme yapmak gerekirse insan beynine tekabül eden bu birim iki kısımdan oluşmaktadır: aa- Ana Bellek (Main Memory) \ Bu kısımda, komutlar ve bilgisayara verilen bilgiler elektronik olarak depolanınaktadır. bb- Merkezi İşlem Birimi= İşletici (Central Processing Unit) Bilgisayara verilen verilbilgi ve komutları yorumlayan, icra eden ve bilgisayarın girdi, çıktı ve depolama faaliyetlerini kontrol eden bu önemli birimde, bilgisayarın aritmetik ve mantıksal işlemlerin yapıldığı bölüm ile bilgisayarın tüm faaliyetlerini yönetip kontrol eden kontrol bölümü bulunmaktadır. c- Yedek Depolama Birimi (Auxiliary Storage Unit) Verilerin işlenm~si ve komutların icrası sırasında depolama işlevi gören Ana Belleğin çok büyük olmaması nedeni ile geçici veri ve komutlar başka yerlerde kaydedilip (örneğin diske~ler gibi) ihtiyaç anında Yedek Depolama Birimi aracılığı ile bilgisayara verilir ve Merkezi İşlem Birimi, yukarda belirtilen bölümlerinin aracılığı ile istenilen sonucu sağlar. d- Çıktı Birimi (Output Unit) Klavye aracılığı ile girilen veriler ışığı altında istenen sonuç, gerektiğinde Ye dek Depolama Birimine sürülen diskette yer alan komutların İşlem Biriminde işlenmesinden sonra, Çıktı Birimi aracılığı ile insanın ulaşabileceği bir hale getirilir. Çıktı Birimi, sonuç bilginin anında görülmesini sağlayan Ekran (10) ve bilginin kalıcı biçimde alınmasını sağlayan Printer dan oluşmaktadır. (lo) CRT (Cathod Ray Tube). TÜRKİYE BAROLAR BiRLiGi DERGiSi, 1996/3 313

6 2- BİLGİSAYAR PROGRAMI KAVRAMİ Yazılım (ll) olarak da ifade edilen bilgisayar programı, bilgisayarın (yukardaki tanırnma. uygun biçimde) veri işleme ve istenilen çıktıya ulaşma fonksiyonunu yerine getirmesi için: - Girdi işlemlerini, - Aritmetiksel işlemleri, - Mantıksal işlemleri, - Depolama işlemlerini ve - Çıktı işlemlerini yapabilmesini sağlayan komutlar bütünüdür (12). Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı, (13) 1978 yılında düzenlediği. Tip Mevzuatta (14) bilgisayar programını, "Makinanın (bilgisayarın) okuyabileceği şekilde düzenlenip yerleştirildiğinde, bilgisayara: - bir fonksiyonu icra etme, - bir amacı gerçekleştirme, -bir sonucu vurgulama yeteneğini veren komutlar bütünü" olarak tanımlamıştır. Bilgisayar programını oluşturan bu komutlar: - klavyeden bilgi alıp ana belleğe depolama, -matematiksel işlemlerde ana bellekteki bilginin kullanılma- 'sını sağlama (rakamlar vererek toplama işlemi yapılmasını isteme örneğinde olduğu gibi), (ll) Software. (ı2) DWORKIN G.,.-TAYLOR, R.D.: Copyright, Design and Patent Act of ı988, London ı990, sh. ı 79; SHELLY- CASHMAN : A.g.e., Ch. ı3, sh. ı; EC Commission: Green Pa per on Copyright and the Challenge of Technology - Copyright Issues Requiring Immediate Action, COM (88) ı 72 Final, 7 June ı988, sh. ı 70. (ı3) WIPO, fikri ve sına! hakların korunması çerçevesinde ı967 yılında imzalanan bir sözleşme ile kurulmuş olup, Birleşmiş Milletler'in hükümetlerarası teşkilatlarından biridir. Türkiye bu Teşkilata ı976 yılından bu yana üyedir. (ı4) Model Provisions on the Protection of Computer Software. 314 TÜRKİYE BAROLAR BİRLiGi DERGiSi, 1996/3

7 - bellekteki iki verının mukayesesini takiben bu çerçevede karşılaştırmalı işlemler yapılması, - print alınması, - ekranda gösterme, - ekranda grafik çizimi, -verilerin diskete kaydı komutlarından oluşmaktadır. Karmaşık sorunların çözümü için hazirianan programların yüzlerce, hatta binlerce komuttan oluşması mümkün olup; istenen sonucun alınma~ı yani programın başarısı, bu komutların doğru sırada yazılmasına bağlıdır (15). 3- BİLGİSAYAR ve BİLGİSAYAR PROGRAMLARININ GELiŞME SÜRECi Bilgisayar ve bilgisayar programı, doğum yeri olatı ABD esas alınacak olursa, günümüze beş evreden geçerek ulaşmıştır yılından bugüne kadar geçen bu dönemleri, aşağıdaki şekilde özetlemek mümkündür: A- Birinci Evre: Yılları İlk dijital (16) bilgisayar, hesap makinası (computer) olarak, 1937 yılında ABD'nde yapılmıştır (17) yılında ilk geniş kapsamlı bilgisayar (18), Mauchly ve Eckert tarafından yapılmış ve da yaygınlaşmıştır yılında Dr. J. von Neumann bilgisayara, sonradan program yükleme konseptini oluşturmuş ve bu nitelikteki ilk bilgisa-. yar, (19t 1952 yılındaki seçimlerde, ayların % 5 inin bu yolla sayılması üzerine halkın dikkatini çekmiştir. (15) SHELLY- CASHMAN : A.g.e., Ch. 1, sh. 8. (16) Digit, O dan 9 akadar olan rakamların her birini ifade etmekte olan bir kavram olup digital, "rakamlı" anlamını taşımaktadır. Dijital bilgisayar ile ifade edilmek istenen, makinanın okuduğu dilin bu rakamlardan oluşan dil olmasıdır. Bkz. ilerde, "Konu İle İlgili Kavramlar" başlığı altındaki bilgiler, sh (1 7) Atanasaf ve Berry tarafından yapılan bu bilgisayar, bu kişilerin isimlerine ithafen "ABC" olarak anılmıştır. (18) ENIAC : Electronic Nurnerical Integratar and Computer. (19) EDSAC : Electronic Delay Storage Automatic Calculater. TÜRKİYE BAROLAR BİRLiGi DERGisi, 1996/3 315

8 Maliyet yüksekliği nedeni ile çok az sayıdaki kurum tarafından kullanılabilen bilgisayar, yılları arasında, aralarında IBM ve RemingtonRand gibi firmaların da bulunduğu 13 şirket tarafından imal edilmeye başlanmıştır ve 1957 yıllarında, program yüklenebilen bilgisayarlar, makinanın anlayabileceği dil ile programlanmaya başlanmış ve Dr. Grace Hopper'ın liderliğinde program dilleri geliştirilmeye başlanmıştır (20). B- İkinci Devre: Yılları 1958 yılına kadar bilgisayar içindeki elektronik devre aracılığı ile bilgi iletimi,. çok yer işgal eden ve bir süre sonra fazla ısınmaya neden olan vakum tüpler aracılığı ile yapılıyordu. Bu tarihte elektronik devre işleyişi için transistörün (21) kullanımı, bilgisayar teknolojisinde yeni bir devir başlatmıştır. Bu dönemde özel kesimdeki şirketler ve üniversiteler gibi bilim çevrelerinde kullanılan bilgisayar sayısı 2250 e ulaşmıştır. İkinci evrenin en önemli özelliği bilgisayar şirketlerinin sayısının artmış olmasına rağmen, bir bilgisayarı çalıştırmak için hazırlanan dahili programların, diğer bilgisayarları çalıştırmaması ve bunun sonucunda da şirketler arasındaki rekabet yokluğudur (22). C- Üçüncü Evre: Yılları. Bu yıllar hem bilgisayar hem de bilgisayar programları açısından önemli bir dönemi oluşturmaktadır. Bilgisayar açısından en önemli gelişme, elektronik devre iletiminde transistörün yerine bir, başparmak tırnağı büyüklüzünde (20) Birinci evre ile ilgili açıklamalar için bkz. SHELLY- CASHMAN : a.g.e., Ch. 2, sh (21) Transistör, 1947 yılında Bell Labrotuarlarında çalışan Bardeen, Brattain ve Shockley tarafından bulunmuştur. Bu üç bilimadamı bu nedenle Nobel ödülü almıştır. (22) SHELLY- CASHMAN: a.g.e., Ch. 2, sh TÜRKİYE BAROLAR BİRLiGi DERGiSi, 1996/3

9 - yarı - iletken çipierin (23) kullanılmaya başlanmmsı, bir başka deyimle entegre devre teknolojisindeki gelişmedir. Bu gelişme ile birlikte maliyet yüksek olsa da, büyük şirketler için ilk "mini computer" (24) lar imal edilmeye başlanmıştır. Piyasadaki bilgisayar sayısı e ulaşmıştır. Kullanıcı devreye girdiğinde, bilgisayarın cevap vermesini sağlayan "interactive" işlem, bu dön~mde geliştirilmiştir. Bilgisayar programları açısından atfedilen öneme gelince: 1969 yılına kadar bilgisayar şirketleri, hem makinalarını (donanım = bilgisayar) hem de programlarını (yazılım = bilgisayar prggramı) kendileri yapıp; her ikisi için tek bir pakette tek birfiat belirlemektedirler. (Yalnız, paket içinde, programın mülkiyetinin değil kullanma hakkının kiralandığı vurgulanmakta idi.) Sözü edilen tarihte IBM şirketi, bu işle uğraşan endüstrinin de etkisi ile bundan sonra bilgisayar programlarını ayrı fiatlandıracağını belirtmiştir. Bu yaklaşım, ilk kez 1968 yılında kurulan Bilgisayar Programı Şirketlerinin (25) IBM ile rekabet edebilmelerine imkan sağlamış ve program endüstrisinin 1970 lerde önemli ölçüde büyümesine neden olmuştur. D- Dördüncü Evre: Yılları 1970 yılında ABD'deki bilgisayar sayısı e ulaşmıştır. Özellikle minibilgisayarlara olan talep, 1977 li yıllarda bir bir minibilgisayar endüstrisinin doğumuna yol açmıştır (26). (23) Chips. Çipler, doğada bulunan silikon kristallerinin katmanlar haline getirilmesinden sonra, mühendisler tarafından üzerine devrelerin işlenmesi ile oluşturulan yarı,-iletken materyaldir. Günlük yaşamda telefondan çamaşır makinasına, elektronik olarak çalışan tüm aletlerde bulunmaktadır. Bilgisayarlarda çipierin oluşturulması konusunda bkz. SHELLY- CASHMAN: a.g.e., Ch. 8, sh (24) O tarihlerde şirketlerde kullamlan "mini bilgisayarlar" bugün, "PC personel computer = kişisel bilgisayar" olarak, büyük şirketlerin yanısıra, küçük işletmeler, okullar ve evlerimizde herkesin günlük yaşantısina girmiş bulunmaktadır. PC tabiri, ilk kez 1981 yılındaibm'in ni telendirmesi ile günlük dile yerleşmiştir. (25) İlk bilgisayar programı şirketi Computer Scienc~ Cooperation'dır. Üçüncü evre konusunda bkz. SHELLY- CASHMAN: a.g.e., Ch. 2, sh (26) O dönemde popüler olan makinalar Apple I ve Apple II olarak adlandırılmış;blok olarak tek bir gövde üzerine yerleştirilmiş eknan+klavye+kaydedi- TÜRKİYE BAROLAR BİRLİGİ DERGİSİ, lll96/3 317

10 Büyük şirketler bir kenara bırakılacak olursa, piyasadaki ıninibilgisayarlar için yazılan programlar başlangıçta sadece oyun programlan olarak hazırlanmışt1r. Bu nedenledir ki bu bilgisayarlar 9nce oyun makinaları şeklinde gelişmiştir. E- Beşinci Evre: Bir makina olan bilgisayarla il~li mi~ro elektronik teknolojisinin gelişmesi sonucunda, minibilgisayarların maliyeti düşmüş; kullanım yerlerinin çoğalması ve her kesimden talebin artması ise. bilgisayar programlannın daha da gelişmesini teşvik edici olmuştur (27). Bu 'çerçevede, oyuiı programlannın yanısıra yine. minibilgisayarlarda kullanılmak ü~ere, metin yazma programlan geliştirilmiştir (28). Özellikle mali konularda haz~rlanan programların, mali danışmanlar ve diğer çalışanlara kazandıracağı zamanın farkedilmesi ile iş dünyası, bilgisayarın ve bilgisayar programlarının sadece. oyun için olmadığı iyice anlamıştır. Bu dönemde, bilgisayar ile bilgisayar programı en. iyi biçimde emek ve zamandan tasarrufu ile hata indirgeyen ürünler ve hesaplar ortaya koyması sağ bağdaştınlniış ve insanın, payını sıfı:ı:-a. Ianmıştır. Gerek bilgisayar gerek bilgisayar programı gelişmelerin sonucunda: sektöründeki bu - Eğitim. sektörü bundan yaygın biçimde yararlanmış, ' - İşyerierinde yazışma kırtasiyesini de ortadan kaldırarak verimliliği artıran büro otomasyonu doğmuş, - Robotlann imalat sektöründe kullanılması sağlanmış, ciden oluşan PET = Personel Electronic Transactorlı;ır piyasaya. sürülmüştür. Bu bilgisayarlarda, 19p4'lü yıllarda geliştirilen BASIC dili kullanılmıştır. (BASIC: Beginner's All Purpose Symbolic Instruction Code). (27) 1981 yılında ev, okul, KOBİ ve büyük işletmelerdeiri minibilgisayar sayısı iken, 1982 yıiinda bu sayı e ulaşmıştır. Bkz. SHELLY CASHMAN : a.g.e., Ch. 2, sh. 21. (28) CAl: Computer Assisted Instruction bunlar arasındadır. 318 TÜRKİYE BAROLAR BiıiLiöi DERGiSi, 1991W.,,!

11 -Mühendis", mimar ve diğer tasarımcılar açısından CAD (29) ve CAM (30) gibi yaratmayı 1 tasarlamayı ve imalatı kolaylaştıran sistemler doğmuştur (31). Belki yeni bir dönem olarak adlandırılabilecek günümüzde ise yapay zekalı (32) makinaların işlevleri son derece gelişmiş ve özellikle internet örneğinde olduğu gibi haberleşme 1 iletişim, altın çağını yaşayan bir konuma ulaşmıştır. Bu gelişme içinde bilgisayar programlarının, makina '(bilgisayar) endüstrisinden ayrı, bağımsız bir endüstri olarak doğmasında üç önemli etken rol almıştır. Bunlar: - Makina ile ilgili teknolojinin gelişmesi, lardan itibaren programların, makinadan ayrı olarak piyasaya sürülmesi ve bunun sonucunda, program fırmaları arasında rekabet yaratılması, - PC denilen ve herkesin ulaşabileceği türden, küçük ebatlı "kişisel bilgisayar" ların evler de dahil her alanda y~ygınlaşmasıdır. Başlangıçta sadece oyun programları varken zamanla: - Eğitim programları - İş programları (33), - Metin yazma programları (34), -Veri tahanı programları (35) ve - Grafik programları, -Haberleşmeyi sağlayan programlar gelişmiştir. (29) CAD : Computer Aided Design : Bilgisayar Destekli Tasarım. (30) CAM : Computer Aided Manufacturing : Bilgisayar Destekli imalat. (31) Beşinci Evre için bkz. SHELLY- CASHMAN: a.g.e., Ch. 2, sh (32) Artifıcial Intelligence. (33) Business Software. (34) Wörd Processing Software. (35) Data Base Software. TÜRKİYE BAROLAR BiRLİÖi DERGiSi, 1996/3 319

12 . Program endüstrisinin ilk doğduğu yıllarda, a'z sermaye gerektiren ve özel bir işyeri gerektirmeyen bu endüstri; 2-3 kişilik şirketlerden oluşup, p~ogramın bu kişiler tarafından kendi evlerinde geliştirilmesi nedeni ile "Cottage Industry = Klübe Endüstrisi" olarak anılmıştır. Oysa bugün program endüstrisini, küçük firmaların yanısıra, ciroları milyonlarca dolara ulaşari Mikrosoft, Lotus, Visi Corp gibi devler oluşturmaktadır (36). II- PROGRAM ÇEŞİTLERİ Elektronik bir araç olan bilgisayardan yararlanabilmek, üç tür bilgisayar program~nı gerektirmektedir. Bunlar sırası ile Sistem programları, Uygulama programları ve Derleme programlarıdır. 1- işletim SİSTEMİ (Program)(*) \ Sistem programları, bilgisayarın dahili fonksiyonlarını kontrol eden, bilgisayarın bilgisayar olarak çalışmasını sağlayan programlardır. ~iraz sonra sözü edilecek olan uygulama programları, ancak işletim sistemi programları varsa çalıştırılabilmektedir. Sistem programlarının bir kısmı, bellek imal edildiğinde ROM (37) tipi bir bellek ahirak önceden kaydedilmişse de pek çok işletim sisteminin disketiere kaydedilip, bilgisayara sonradan yüklenmesi de mümkündür. İşletim sistemindeki program komutları aracılığı ile sistem, diskete, printer'a, ekrana ve diğer aksama ulaşımı kontrol eder.. Bu işlemleri yaparken klavye aracılığı ile kullanıcıyla 'haberleşirken, uygulama programı ile iletişim kurarak, bilgisayarın Merkezi İşlem Biriminin klavye talimatiarına cevap vermesini sağlar (38). Disket, printer, ekran, hafıza gibi bilgisayar aksamma ulaşırnın kontrolu yanında, iletişim sistemlerinin pek çok ilave fonk- (36) SHELLY -CASHMAN: a.g.e., Ch. 17, sh (*) Operating Systems (37) Bir bellek türü olan ROM : Read Only Memory ve diğer bellek türleri için bkz. aşağıdaki Konu İle İlgili Kavramlar, sh. 16. (38) PHILLIPS, J. FIRTH, A: Introduction to Intellectual Property; London 1990, sh TÜRKİYE BAROLAR BİRLiGi DERGiSi, 1996/3

13 siyonları da içerdiği görülmektedir. Tarih ve zaman belirtilmesi, disketteki programın içeriğinin (menu) ekranda gösterilmesi (directory), disketin formatlanması, dosyaların yeniden isimlendirilmesi, dosyaların silinmesi, disketin tamamının veya bağımsız bir dosyanın kopyalanması, kopyalamadan sonra orjinal ile kopyalanan arasında karşılaştırma yapılması işletim sistemlerinin içerdiği fonksiyonlar arasındadır (39). Tanınmış işletim sistemi (programları) arasında MS DOS, Unix ve MS Windows bulunmaktadır. Bunlardan :Ms'Windows'un da 3.1, Work Groups, NT ve nihayet 1995 yılında geliştirilen Windows 95 tipi programları bulunmaktadır. Bilgisayar programlarının birbirleri ile ve makina (bilgisayar) ile olan iletişimini aşağıdaki şekilde göstermek mümkündür: (39) SHELLY- CASHMAN: a.g.e., Ch. 14, sh TÜRKİYE BAROLAR BİRLİÖİ DERGİSİ, 1996/3 321,

14 BİLGİSAYAR (Donanım) BİLGİSAYAR PROGRAMI (Yazılım) ANABELLEK MERKEZi İŞLEMCi' ı Aritmetik ve Maptıksal İşlemler '+ ı ı işletim SİSTEMİ J!'.. 'If Kontrol UYGULAMA PROGRAMI. DERLEME PROGRAMLARI'. 2- UYGULAMA PROGRAMLARI (*) Bir işletim sistemi üzerinde çalışan ve kullanıcının yazı yazmak (40), çizim yapmak (41), muhasebe işlemleri yapmak, satranç v.s. gibi oyun oynamak veya Internet'te (42) dolaşmak gibi amaçlarının gerçekıeşmesinı sağlayan programlardır. (*) Application Programmes. (40) Kelime-işlemci Programlan (MS Word, Word Perfect, Word Star gibi). (41) CAD Programlan (Auotocad gibi).. (42) Browser Programları (Netscape gibi). 322 TÜRKİYE BAROLAR BİRLİGİ DERGisi,

15 Uygulama programları genellikle, bilgisayara sonradan (örneğin kaydedildiği disket aracılığı ile) yüklenen programlardır. Bazı hallerde uygulama programları, alelade kullanıcı yerine, programcılar için bilgisayar programı yazarken yardımcı olmak üzere hazırlanmış olabilir. Tool (43) adı verilen bu tür yardımcı uygulama programları, profesyonel programcılar tarafından kullanılmaktadır ( 44). 3- DERLEME PROGRAMLARI (*) Bilgisayar programları, programcı tarafından hazırlandığında normal olarak insimın anlayabileceği bir dille yazılmıştır ( 45). Kaynak kodu denilen bu programın, makinanın anlayacağı dijital dile (nesne koduna) çevrilmesi gerekmektedir. Bu amaçla hazırlanan derleme programları, kaynak kodlarının nesne kodlarina çevrilmesinde kullanılan program türüdür. Bu programlar, kullanılan dil esas alınarak C Compiler, Pascal Compiler, Fortran Compiler, Cobol Compiler ve Visual Basic Compiler gibi isimler almaktadır. III- BİLGİSAYAR PROGRAMLARININ HAZlRLANMASI Bir bilgisayar programının hazırlanmasında, hazırlık çalışmaları, kaynak kodunun yazılması ve bu kodun nesne koduna çevrilmesi aşaması olmak üzere üç aşama bulunmaktadır. 1- HAZIRLIK AŞAMASI Bir programın hazırlık aşamasını iki kısımda incelemekte yarar bulunmaktadır. İlk kısımda programın ve makinanın istenilen çıktıyı verebilmesine imkan sağlayıcı bir sistem araştırması ve analizi yapılır. Sistem analistleri tarafından yapılan bu araş- (43) Bu tür programlar arasında electronic spreadsheet ve file management (ya da diğer ismi ile data base management) programları bulunmaktadır. (44) EC Commission: a.g.rapor, sh. 170; SHELLY- CASHMANN: a.g.e., Ch. 12, sh (*) Compilation Programınes. (45) Bkz. aşağıda Bilgisayar Programlarının Hazırlanması. TÜRKİYE BAROLAR BİRLİGİ DERGiSi, ı996/3 323

16 l tırma sonunda bir yapı 1 usül oluşturulur ve bazı özellikler tesbit edilir. Programcının, hazırladığı programın başarılı olması için, sistem analistlerinin belirlediği usulü dikkate alması gerektiği gibi hangi verilerden yararlanabileceğini de iyi saptaması gerekmektedir.. Hazırlık aşamasının ikinci kısmında programcı sistem analistinin belirlediği usul ve veriler çerçevesinde bilgisayar programının yapısı ve mantığını tasarlar. Bu tasarım, program yaratma evresinin en önemli bölümünü oluşturur. Zira bu işlemin gerekli ayrıntıların tamamlanması ile sözü edilen program yapısı ve mantığı aşağıda incelenecek olan kaynak koduna vücut verecektir. Yapının, mantığın ve komutların birbirini tamamlaması halinde ortaya çıkan kod, istenen doğru sonucu verecek, her koşulda çalışacak ve kolaylıkla değişiklik yapılabilecektir ( 46). Bu aşamada programcı, komutları doğrudan yazmaya başlayabileceği gibi rnetodoloji olarak akış şernalarından yararlanabilir. Akış şem'alarında, istenen sonuca 1 çözüriıe ulaştıracak olan program mantığını ifade etmek ve program komutları arasındaki mantıksal ilişkiyi göstermek üzere, mantıksal çözümü temsil eden semboller kullanılır. Programcı programı yazarken örneğin: - girdi okunmalı, - hesaplama işlemi yapılmalı, -karşılaştırma yapılmalı veya karar alınmalı, - alternatifiere göre değişik sonuçlar karşılaştırılmalı, - çıktı alınmalı şeklindeki komutları basamak, basamak düşünürken; her bir basamağı bir sembol ile gösterme imkanına sahiptir. Bu çerçevede hazırlanan semboller pekçok ülkede ulusal standartiaşma ku- ( 46) Programın etkinliği olarak isimlendirilen bu nitelikler ile ilgili olarak programcılar, programın: reliable, robust, maintainable olduğundan sözederler. Bkz. SHELLY- CASHMANN : a.g.e., Ch. 16, sh TÜRKİYE BAROLAR BİRLİGİ DERGisi, 1996/3

17 rumlarınca standarda dahil bağlanmış olup; bu semboller, komutların ve programın grafik düzenlenmesini sağlamaktadır. Örneğin ABD'nde, bir akış şem'asında bulunan sembollerden bazılarının standarda bağlanmış şekil ve anlamlarını aşağıdaki şekilde göstermek mümkündür (47): D <> işlem yapma komutları için kullanılır. Alternatifler ile ilgili karar komutları için kullanılır. Başlama, bitiş, kesinti komutları ile ilgili Terminal o Girdi ve çıktı komutları için kulanılır. o Akış şem'asındaki program parçaları arasındaki bağlantı için o Sayfaya girme veya çıkma ile ilgili komutlar için 2- KAYNAK KODU (*) Akış şem'alarının (veya diğer metodların) da yardımı ile tasarımı tamamlanan program komutları genellikle, insanın anlayacağı dille yazılmış komutlardır. Kaynak Kodu= Source Code olarak adlandırılan bu komutların, makinanın anlayacağı dijital dile çevrilmesi zorunluluğu bulunmaktadır. 3- NESNE KODU (**) Nesne Kodu = Object Code, derleme programları aracılığı ile makinanın anlayacağı dijital dile çevrilmiş programlardır. (47) Semboller için bkz. SHELLY- CASHMAN: a.g.e., Ch. 16, sh. 3. Program tasanınında akış şem'alarının yanısıra başka metodolojiler de kullanılmaktadır. Ayrıntılı bilgi için bkz. SHELLY- CASHMAN: a.g.e., Ch. 16, sh. ll. (*) Source Code. (**) Object Code. TÜRKİYE BAROLAR BiRLiGi DERGiSi, ı996/3 325

18 İşletim sistemleri ve uygulama programları piyasada bulunan disketler üzerinde, nesne kodu şeklinde yer almaktadır. Kodlama, O ve 1 lerden oluşan (48) ikili sistemde (49) aşağıdaki şekilde yapılır: l A = B= = o= z = = Kodlama bazan 10 luk (decimal) sisteme göre de yapılabilir. Bu durumda: A = 65 B= 66 Z = 90 şeklinde gösterilir. Kodlama konusunda da standartlar oluşturulmuştur (50). Programların bu şekilde hazırlanıp kodlanmasından sonra, programın nasıl kullanılacağı ve içeriği hakkında gerekli bilgiler program dökümanlarında / kitapçıklarında yer alır. IV- KONU İLE İLGİLİ DİGER KAVRAMLAR 1- VERİ Veri (DATA), bilgisayarın bir sonuca ulaşmak için bilgi işleme süreci içinde (51),.üzerinde işlem yaptiğı rakamlar, sözcükler ve cümleler olarak tanımlanabilir. Bilgisayar programlarının isteni- (48) Bu rakamların her biri bit olarak adlandırılır. 8 bit, byte olarak adlandırılır. ( 49) Binary digit. (50) SHELLY- CASHMAN: a.g.e., Ch. 8, sh (51) Input, storage, process ve out put işlemleri. 326 TÜRKİYE B~OLAR BİRLiGi DERGiSi, 1996/3

19 len sonucu vermesi ancak gerekli verinin bilgisayarın hafızasına verilmesi ile mümkündür. 2- BELLEK TİPLERİ Veri ve programların kaydedildiği belleğin dört tipi bulun.., maktadır: a- RAM (Random Access Mernory) RAM nitelikli bir hafızaya kaydedilen veri 1 program: - ekranda görülebilir, - print edilebilir, - bellekten silinebilir, belleğe sonn::idan kaydedilebilir, - komutlar ile değiştirilebilir. b- ROM (Read Only Memory) Bu nitelikteki belleklerde veri 1 program, bellek - chip imalatı sırasında, chip üzerine kaydedildiğinden, bir daha silinemez ve komutlar ile değiştirilemez. Yukardaki iki tipin yanısıra, PROM (programmable ROM = kullanıcı tarafından sonradan. programın ROM nitelikli belleğe kaydı) ve EPROM (Erasable PROM = PROM'un silinebilir özellikli olan şekli) olmak üzere iki bellek tipi daha bulunmaktadır (52). 3- BİLGİSAYAR DiLLERİ Programcı kaynak kodu şeklinde program yazarken, yaradanahileceği 400 den fazla bilgisayar dili bulunmaktadır. Gelişme süreci içinde diller dört seviyeden oluşmaktadır: 1- Assembly Language (kaynak kodu halinde dahi makinanın anlayacağı: şekilde yazımı sağlayan bir dildir.) (52) SHELLY- CASHMAN: a.g.e., Ch. 8, sh. 13. TÜRKİYE BAROLAR BİRLİGİ DERGİSİ, 1996/3 327.

20 l - Orta düzey diller: C dili gibi, 3- Yüksek düzey diller: Pascal, PUl, COBOL (53) FORTRAN (54) 4- Görsel programlama dilleri (55) : ekranda görsel olarak algılanan seçeneklerden yararlanılarak kullanılan dillerq.ir. Programcı, dil seçiminde, hazırladığı programın amacına göre. hareket etmektedir. Örneğin havanın nemini ölçen bir alet için program yazılırken, görsel programlama dili yerine, daha basit, makinaya özel ~ir assembly language kullanılmaktadır. 4-KOMUTLAR Komutlar, bir programlaluşturan ve bilgisayarın işlevini yeri- ne getirmesini sağlayan ifadelerdir. Programcı hangi dili kullanırsa kullansın bir programdaki ko' mutlar esas itibarı ile 7 tip şeklinde gruplandirılabilir. llerde. de vurgulanacağı üzere, bir programda hukuken neyin korunacağı saptanırken bu 7 tip komut şekli ve kullanılan dil değil, fakat her tip içindeki komutların, o tipin öngördüğü gerekliliği yerine getirmek için seçilen ifade şekli esas alınmak gerekmektedir. Dilin uygulandığı ve tüm programlarda rastlanan bu T genel korriut tipi aşağıdaki şekilde ifade edilebilir: 1- Programın işleteceği veri tabanlarını, dosyalan ve ana kayıtları tanımlayıcı komutlar, 2- Programın içindeki hususları, başlıkları belirleyici ~omutlar, 3- Girdi ve diğer girdi kaynaklarından alınarak ana bellekte okunınayı veya yazılmayı temin eden komutlar, (53) Comman Business Oriented Language, İngilizce yazış şeklipe benzer komutlardan oluşmaktadır. (54) Formula Translation, matematiksel işlemlerde kullanılmaktadır. (55) Visiual Programining Language. 328 TÜRKİYE BAROLAR BİRLİÖİ DERGisi,

Yazılımlar için Fikri Mülkiyet Hakları

Yazılımlar için Fikri Mülkiyet Hakları Yazılımlar için Fikri Mülkiyet Hakları Bilgisayar Uygulamalı Buluşların Patentlenebilirliği Konulu konferans Eva Hopper ve Edoardo Pastore Patent uzmanları, Cluster Computers Avrupa Patent Ofisi Ankara,

Detaylı

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım Yazılım Yazılım Bilgisayarlar üretildikleri anda içlerinde herhangi bir bilgi barındırmadıkları için bir işlevleri yoktur. Bilgisayarlara belirli yazılımlar yüklenerek işlem yapabilecek hale getirilirler.

Detaylı

Temel Kavramlar-2. Aşağıda depolama aygıtlarının kapasitelerini inceleyebilirsiniz.

Temel Kavramlar-2. Aşağıda depolama aygıtlarının kapasitelerini inceleyebilirsiniz. Temel Kavramlar-2 Byte = 8 Bit in bir araya gelmesiyle oluşan bellektir. Bilgisayarın tanıdığı harf rakam ve özel karakterlerden her biri 1 byte lık yer kaplar. Yani her bir harfin 1 veya 0 dan oluşan

Detaylı

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi Bil101 Bilgisayar Yazılımı I Bilgisayar Yüksek Mühendisi Kullanıcıdan aldığı veri ya da bilgilerle kullanıcının isteği doğrultusunda işlem ve karşılaştırmalar yapabilen, veri ya da bilgileri sabit disk,

Detaylı

PROGRAMLAMAYA GİRİŞ. Öğr. Gör. Ayhan KOÇ. Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay.

PROGRAMLAMAYA GİRİŞ. Öğr. Gör. Ayhan KOÇ. Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay. PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Öğr. Gör. Ayhan KOÇ Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay., 2007 Algoritma ve Programlamaya Giriş, Ebubekir YAŞAR, Murathan Yay., 2011

Detaylı

ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta. Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru

ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta. Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru 1 Konular 1. Bilgisayar Nedir? 2. Bilgisayarın Tarihçesi 3. Günümüz Bilgi Teknolojisi 4. Bilgisayarların Sınıflandırılması

Detaylı

BİLGİSAYAR PROGRAMLARI ÜZERİNDEKİ HAKLAR VE BU HAKLARIN KORUNMASI. İstanbul 1997 İ Ç İ N D E K İ L E R. Sayfa KISALTMALAR 11 GİRİŞ 15

BİLGİSAYAR PROGRAMLARI ÜZERİNDEKİ HAKLAR VE BU HAKLARIN KORUNMASI. İstanbul 1997 İ Ç İ N D E K İ L E R. Sayfa KISALTMALAR 11 GİRİŞ 15 BİLGİSAYAR PROGRAMLARI ÜZERİNDEKİ HAKLAR VE BU HAKLARIN KORUNMASI İstanbul 1997 İ Ç İ N D E K İ L E R Sayfa KISALTMALAR 11 GİRİŞ 15 BiRiNCi BÖLÜM Bilgisayar ve Bilgisayar Programları I- BİLGİSAYARIN TANIMI

Detaylı

PATENTLER YAZILIM PATENTLERİ

PATENTLER YAZILIM PATENTLERİ PATENTLER YAZILIM PATENTLERİ Ümit Yerli Patent Vekili Program Süre: 120 DK Fikri haklar Patent, kriterler, sağladığı haklar. Telif Tarifname, örnek başvurular Başvuru süreci, yurt dışında patent tescili

Detaylı

Bilgi ve iletişim teknolojileri

Bilgi ve iletişim teknolojileri Bilgi ve iletişim teknolojileri 1 Bilgisayar, Hesap makinesi gibi araçlara neden ihtiyaç duyulmuştur? Zaman tasarrufu Bilginin depolanması ihtiyacı Hatasız işlem yapma isteği İletişim ihtiyacı 30\2 Bilişim

Detaylı

SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI. Sistem Analizi -Bilgi Sistemleri-

SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI. Sistem Analizi -Bilgi Sistemleri- SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI Sistem Analizi -Bilgi Sistemleri- Bilgi Sistemi Bilgi sistemi, karar vericiler için verileri işleyerek bilgi sağlayan çoğunlukla bilgisayara dayalı sistemlerdir. Bilgi sistemi

Detaylı

BİLİŞİM HUKUKU, 2005 İ Ç İ N D E K İ L E R

BİLİŞİM HUKUKU, 2005 İ Ç İ N D E K İ L E R BİLİŞİM HUKUKU, 2005 İ Ç İ N D E K İ L E R I- İÇİNDEKİLER II- KISALTMALAR 1.Bilgisayar ve Bilgisayar Programları Teknolojisi 1.1. Bilgisayarın Tanımı 1.2. Bilgisayarların Tarihi Gelişimi 1.3. Donanım (Hardware)

Detaylı

İşletim Sistemi. BTEP205 - İşletim Sistemleri

İşletim Sistemi. BTEP205 - İşletim Sistemleri İşletim Sistemi 2 İşletim sistemi (Operating System-OS), bilgisayar kullanıcısı ile bilgisayarı oluşturan donanım arasındaki iletişimi sağlayan ve uygulama programlarını çalıştırmaktan sorumlu olan sistem

Detaylı

Bilgisayarda Programlama. Temel Kavramlar

Bilgisayarda Programlama. Temel Kavramlar Bilgisayarda Programlama Temel Kavramlar KAVRAMLAR Programlama, yaşadığımız gerçek dünyadaki problemlere ilişkin çözümlerin bilgisayarın anlayabileceği bir biçime dönüştürülmesi / ifade edilmesidir. Bunu

Detaylı

Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir?

Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Başlangıç Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Bilgisayar Bilgisayar, kendisine verilen bilgiler

Detaylı

Bilgi ve iletişim teknolojileri Dersi Ders Notlarıdır?

Bilgi ve iletişim teknolojileri Dersi Ders Notlarıdır? Bilgi ve iletişim teknolojileri Dersi Ders Notlarıdır? Bilgisayar, Hesap makinesi gibi araçlara neden ihtiyaç duyulmuştur? Zaman tasarrufu Bilginin depolanması ihtiyacı Hatasız işlem yapma isteği İletişim

Detaylı

SINA-İ MÜLKİYET HAKLARINDAN PATENT VE ULUSAL TESCİL SİSTEMİ 25 HAZİRAN 2014 - ADANA

SINA-İ MÜLKİYET HAKLARINDAN PATENT VE ULUSAL TESCİL SİSTEMİ 25 HAZİRAN 2014 - ADANA SINA-İ MÜLKİYET HAKLARINDAN PATENT VE ULUSAL TESCİL SİSTEMİ 25 HAZİRAN 2014 - ADANA Patent nedir? Patent, tekniğin bilinen durumunu aşan, yeni ve sanayiye uygulanabilen buluşlara verilen belgedir. Buluş

Detaylı

Algoritmalar ve Programlama. Algoritma

Algoritmalar ve Programlama. Algoritma Algoritmalar ve Programlama Algoritma Algoritma Bir sorunu / problemi çözmek veya belirli bir amaca ulaşmak için gerekli olan sıralı mantıksal adımların tümüne algoritma denir. Algoritma bir sorunun çözümü

Detaylı

---------------------------------------------------------------------

--------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------- PATENT NEDİR? BULUŞLARIN PATENT İLE KORUNMASININ AMAÇLARI PATENT TESCİLİ İÇİN GEREKLİ KRİTERLER İNCELEMELİ/İNCELEMESİZ PATENT PATENT

Detaylı

ÖNSÖZ... vii KISALTMALAR... xix GİRİŞ...1 I- KONUNUN TAKDİMİ...1 II- BİLGİ-İŞLEM TEKNOLOJİLERİ VE HUKUK İLİŞKİSİ - KONUNUN SINIRLANMASI...

ÖNSÖZ... vii KISALTMALAR... xix GİRİŞ...1 I- KONUNUN TAKDİMİ...1 II- BİLGİ-İŞLEM TEKNOLOJİLERİ VE HUKUK İLİŞKİSİ - KONUNUN SINIRLANMASI... xi İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii KISALTMALAR... xix GİRİŞ...1 I- KONUNUN TAKDİMİ...1 II- BİLGİ-İŞLEM TEKNOLOJİLERİ VE HUKUK İLİŞKİSİ - KONUNUN SINIRLANMASI...3 III- TERMİNOLOJİ...6 A- Teknik Terminoloji...6

Detaylı

TEMEL BİLGİTEKNOLOJİLERİ

TEMEL BİLGİTEKNOLOJİLERİ TEMEL BİLGİTEKNOLOJİLERİ Bilgiyi işlemekte kullanılan araçlar ikiye ayrılır. 1- Maddi cihazlar 2-Kavramsal araçlar. Kullanıcıve bilgisayarın karşılıklıetkileşimini sağlayan birimlerin genel adıgiriş-çıkışbirimleridir.

Detaylı

TEMEL BİLGİSAYAR BİLİMLERİ

TEMEL BİLGİSAYAR BİLİMLERİ TEMEL BİLGİSAYAR BİLİMLERİ Doç. Dr. M.Ümit GÜMÜŞAY YTÜ - 2012 2 PROGRAMLAMA MANTIĞI Herhangi bir amaç için hazırlanan programın mantık hataları içermesi durumunda, alınacak sonucunda yanlış olacağı aşikardır.

Detaylı

Bilişim Teknolojilerine Giriş

Bilişim Teknolojilerine Giriş Bilişim Teknolojilerine Giriş Bilginin toplanması, işlenmesi, saklanması ve iletilmesini sağlayan teknolojilerin bütününe bilişim teknolojileri denir. Bilişim Teknolojisi Girilen verileri saklayan, işleyen,

Detaylı

BİLGİSAYAR KULLANMA KURSU

BİLGİSAYAR KULLANMA KURSU 1 2 KURS MODÜLLERİ 1. BİLGİSAYAR KULLANIMI 3 1. Bilişim (Bilgi ve İletişim) Kavramı Bilişim, bilgi ve iletişim kelimelerinin bir arada kullanılmasıyla meydana gelmiştir. Bilişim, bilginin teknolojik araçlar

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu

İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu bulunmaktadır; 1. Performans: İşletim sistemi, makine

Detaylı

Algoritma ve Akış Diyagramları

Algoritma ve Akış Diyagramları Algoritma ve Akış Diyagramları Bir problemin çözümüne ulaşabilmek için izlenecek ardışık mantık ve işlem dizisine ALGORİTMA, algoritmanın çizimsel gösterimine ise AKIŞ DİYAGRAMI adı verilir 1 Akış diyagramları

Detaylı

1. VERİ TABANI KAVRAMLARI VE VERİ TABANI OLUŞTUMA

1. VERİ TABANI KAVRAMLARI VE VERİ TABANI OLUŞTUMA BÖLÜM15 D- VERİ TABANI PROGRAMI 1. VERİ TABANI KAVRAMLARI VE VERİ TABANI OLUŞTUMA 1.1. Veri Tabanı Kavramları Veritabanı (DataBase) : En genel tanımıyla, kullanım amacına uygun olarak düzenlenmiş veriler

Detaylı

FİKRİ VE SINAÎ MÜLKİYET HAKLARI. Dr. Deniz ŞENYAY ÖNCEL deniz.oncel@deu.edu.tr

FİKRİ VE SINAÎ MÜLKİYET HAKLARI. Dr. Deniz ŞENYAY ÖNCEL deniz.oncel@deu.edu.tr FİKRİ VE SINAÎ MÜLKİYET HAKLARI Dr. Deniz ŞENYAY ÖNCEL deniz.oncel@deu.edu.tr İÇERİK Genel Olarak Fikri Mülkiyet Hukuku Fikri Mülkiyet Hukukunun Temel İlkeleri Fikri Mülkiyet Sisteminin Ana Unsurları Tarihçe

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN 2012-2013 Güz Dönemi Fırat Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN 2012-2013 Güz Dönemi Fırat Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN 2012-2013 Güz Dönemi Fırat Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Dersin amacı *Bilgisayarlara giriş, algoritma geliştirme, akış diyagramları *Programlamaya giriş, Java diliyle

Detaylı

Bilgi Çağının Güçlü Araçları: Bilgisayarlar

Bilgi Çağının Güçlü Araçları: Bilgisayarlar Bilgi Çağının Güçlü Araçları: Bilgisayarlar Bilgisayarın Tanımı Bilgisayar, kendisine verilen verileri alabilen, bunlar üzerinde işlem ve karşılaştırma yapabilen, veri ve bilgileri saklayabilen ve istenildiğinde

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM AUTOCAD DERSİ. 1. HAFTA 27.09.2012 Öğr. Gör. Serkan ÖREN

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM AUTOCAD DERSİ. 1. HAFTA 27.09.2012 Öğr. Gör. Serkan ÖREN BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM AUTOCAD DERSİ 1. HAFTA 1 AutoCAD, tüm dünyada başta mühendisler ve mimarlar tarafından kullanılan, dünyaca tanınan yazılım firması Autodesktarafından hazırlanan, bilgisayar

Detaylı

5. PROGRAMLA DİLLERİ. 5.1 Giriş

5. PROGRAMLA DİLLERİ. 5.1 Giriş 5. PROGRAMLA DİLLERİ 8.1 Giriş 8.2 Yazılım Geliştirme Süreci 8.3 Yazılım Geliştirme Sürecinde Programlama Dilinin Önemi 8.4 Programlama Dillerinin Tarihçesi 8.5 Programlama Dillerinin Sınıflandırılması

Detaylı

10 LU SAYISAL SİSTEMİ İLE 2 Lİ SAYISAL SİSTEMİ ARASINDA ÇEVİRİM UYGULAMASI

10 LU SAYISAL SİSTEMİ İLE 2 Lİ SAYISAL SİSTEMİ ARASINDA ÇEVİRİM UYGULAMASI 10 LU SAYISAL SİSTEMİ İLE 2 Lİ SAYISAL SİSTEMİ ARASINDA ÇEVİRİM UYGULAMASI Sayısal Sistemler Sayısal sistem, sayıları temsil eden simgeler için bir yazma sistemi yani matematiksel bir gösterim sistemidir.

Detaylı

Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ

Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Bilgisayar, kendine önceden yüklenmiş program gereğince

Detaylı

CUMHURİYET MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİNİN TEMELLERİ DERSİ DERS NOTLARI BELLEKLER

CUMHURİYET MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİNİN TEMELLERİ DERSİ DERS NOTLARI BELLEKLER BELLEKLER Genel olarak bellekler, elektronik bilgi depolama üniteleridir. Bilgisayarlarda kullanılan bellekler, işlemcinin istediği bilgi ve komutları maksimum hızda işlemciye ulaştıran ve üzerindeki bilgileri

Detaylı

Dersin Konusu ve Amaçları: Ders P lanı: Bölüm 1: Bilgi Teknolojilerinde Temel Kavramlar

Dersin Konusu ve Amaçları: Ders P lanı: Bölüm 1: Bilgi Teknolojilerinde Temel Kavramlar Bilgi Teknolojileri ve Uygulamalarına Giriş Dersin Konusu ve Amaçları: Bu dersin amacı daha önce bilgisayar ve bilgi teknolojileri alanında herhangi bir bilgi ve/veya deneyime sahip olmayan öğrenciye bilgi

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİSİ (BİT) Dil Ağırlıklı Liseler Haftalık 2, yıllık toplam 74 ders saati

BİLİŞİM TEKNOLOJİSİ (BİT) Dil Ağırlıklı Liseler Haftalık 2, yıllık toplam 74 ders saati BİLİŞİM TEKNOLOJİSİ (BİT) Dil Ağırlıklı Liseler Haftalık 2, yıllık toplam 74 ders saati Giriş Bilişim Teknolojisi, çağdaş insan hayatının ana alanlarından birini, günlük etkinliklerin ayrılmaz parçası

Detaylı

SİSTEM VE YAZILIM. o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur.

SİSTEM VE YAZILIM. o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur. SİSTEM VE YAZILIM o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur. o Yazılım, bilgisayar sistemlerinin bir bileşeni olarak ele alınmalıdır. o Yazılım yalnızca

Detaylı

KODLAMAYA HAZIRLIK MODÜLÜ 1. YAZILI SINAV ÇALIŞMA SORULARI VE MODÜL ÖZETİ

KODLAMAYA HAZIRLIK MODÜLÜ 1. YAZILI SINAV ÇALIŞMA SORULARI VE MODÜL ÖZETİ KODLAMAYA HAZIRLIK MODÜLÜ 1. YAZILI SINAV ÇALIŞMA SORULARI VE MODÜL ÖZETİ ÖLÇME DEĞERLENDİRME-1 SORULAR Aşağıdaki cümleleri dikkatlice okuyarak boş bırakılan yerlere doğru sözcüğü yazınız. 1.., elektronik

Detaylı

FİKRİ HAKLAR ESD873 2. GENEL KAVRAMLAR. Yrd.Doç.Dr. Levent DURDU Kocaeli Üniversitesi B.Ö.T.E. Bölümü

FİKRİ HAKLAR ESD873 2. GENEL KAVRAMLAR. Yrd.Doç.Dr. Levent DURDU Kocaeli Üniversitesi B.Ö.T.E. Bölümü FİKRİ HAKLAR ESD873 2. GENEL KAVRAMLAR Yrd.Doç.Dr. Levent DURDU Kocaeli Üniversitesi B.Ö.T.E. Bölümü 2012 2013 Bahar Kocaeli Üniversitesi, tüm hakları saklıdır. GENEL KAVRAMLAR ESD873 FİKRİ HAKLAR 2 ÖĞRENME

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Bilgisayar Mühendisliğine Giriş Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Mikroişlemci Nedir? Bir bilgisayarın en önemli parçası Mikroişlemcisidir. Hiçbir bilgisayar mikroişlemci olmadan çalışamaz. Bu nedenle Mikroişlemci

Detaylı

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr Gölhisar Meslek Yüksekokulu Bilgisayarın Yapısı Donanım (Hardware): Bir bilgisayara genel olarak bakıldığında; Kasa, Ekran, Klavye, Fare, Yazıcı, Hoparlör,

Detaylı

Yazılım Telif Haklarının Ticarileştirilmesi. Av. Gökhan Gökçe

Yazılım Telif Haklarının Ticarileştirilmesi. Av. Gökhan Gökçe Yazılım Telif Haklarının Ticarileştirilmesi Av. Gökhan Gökçe Sunum Planı 1. BSA Kapsamı 2. Ticarileştirme Modelleri 3. Yasal Düzenlemeler 4. Lisans Türleri Business Software Alliance (İş Yazılımları Birliği)

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI. 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar

BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI. 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar Yılmaz DEMİR BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ÖĞRETMENİ Ünitelerimiz

Detaylı

VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA (BTP104)

VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA (BTP104) VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA (BTP104) Yazar: Doç.Dr. İ. Hakkı CEDİMOĞLU S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir.

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM Bilgisayar : Kullanıcıdan aldığı bilgiyi işleyip, tekrar kullanıcaya sunan teknolojik alete denir.üç çeşit bilgisayar vardır.bunlar ; Masaüstü,Dizüstü,Tablet. Bilgisayarın Özellikleri : 1. Hızlıdır. 2.Hatasızdır.

Detaylı

VERİ KAYNAKLARI. Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri

VERİ KAYNAKLARI. Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri VERİ KAYNAKLARI YÖNETİMİ İ İ 5. ÜNİTE GİRİŞ Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri yönetimidir. Geleneksel yada çağdaş, birinci yada ikinci elden derlenen veriler amaca uygun veri formlarında tutulur.

Detaylı

ÇALIŞMA RAPORU : FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI (TELİF HAKLARI) : ULUSLARARASI FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI HUKUKU : İNGİLTERE (LONDRA) HAZIRLAYAN

ÇALIŞMA RAPORU : FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI (TELİF HAKLARI) : ULUSLARARASI FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI HUKUKU : İNGİLTERE (LONDRA) HAZIRLAYAN ÇALIŞMA RAPORU KONU PROGRAM : FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI (TELİF HAKLARI) : ULUSLARARASI FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI HUKUKU TÜRÜ/SÜRESİ: MASTER (LLM), 16/09/2010 14/09/2011 ÜLKE : İNGİLTERE (LONDRA) ÜNİVERSİTE :

Detaylı

Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 fatihay@fatihay.net www.fatihay.net

Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 fatihay@fatihay.net www.fatihay.net Bilgisayar Programlama Ders 1 Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 fatihay@fatihay.net www.fatihay.net Bilgisayar Programlamaya C ile Programlamaya Yazılım: Bilgisayarın işlemler yapması ve karar vermesi

Detaylı

Dijital Kültürel Miras Ürünlerinde Entelektüel Mülkiyet Hakları:

Dijital Kültürel Miras Ürünlerinde Entelektüel Mülkiyet Hakları: Dijital Kültürel Miras Ürünlerinde Entelektüel Mülkiyet Hakları: Europeana Çerçevesinde Türkiye deki Durumun Değerlendirilmesi Arş. Gör. Şahika Eroğlu Hacettepe Üniversitesi, Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemleri ve Donanım İşletim Sistemlerine Giriş/ Ders01 1 İşletim Sistemi? Yazılım olmadan bir bilgisayar METAL yığınıdır. Yazılım bilgiyi saklayabilir, işleyebilir

Detaylı

Merkezi İşlem Birimi Kavramı (CPU)

Merkezi İşlem Birimi Kavramı (CPU) Donanım Merkezi İşlem Birimi Kavramı (CPU) Bilgisayar içerisinde meydana gelen her türlü aritmetiksel, mantıksal ve karşılaştırma işlemlerinden sorumlu olan elektronik bir aygıttır. Başlıca üç bölümden

Detaylı

Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları

Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları 1. Günlük yaşantıda bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? 2. Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Donanım Yazılım Bilişim

Detaylı

MARKA GENEL BİLGİLER

MARKA GENEL BİLGİLER MARKA GENEL BİLGİLER 1 Sunum İçeriği Markanın tanımı ve çeşitleri Mutlak ve nispi red nedenleri Başvuru şartları ve şekli Başvurunun incelenmesi ve tescil süreci 2 MARKA NEDİR? Bir işletme tarafından üretilen

Detaylı

Endüstriyel Tasarım Tescilinde Yenilik ve Ayırt Edici Nitelik Değerlendirmesi. İç Mimarlık Ve Çevre Tasarımı Bölümü, Beytepe Kampusu 06800 Ankara,

Endüstriyel Tasarım Tescilinde Yenilik ve Ayırt Edici Nitelik Değerlendirmesi. İç Mimarlık Ve Çevre Tasarımı Bölümü, Beytepe Kampusu 06800 Ankara, Endüstriyel Tasarım Tescilinde Yenilik ve Ayırt Edici Nitelik Değerlendirmesi Öğr. Gör. Dr. Gülçin Cankız ELİBOL Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi, İç Mimarlık Ve Çevre Tasarımı Bölümü, Beytepe

Detaylı

Bilgisayar en yavaş parçası kadar hızlıdır!

Bilgisayar en yavaş parçası kadar hızlıdır! Donanım Bilgisayar en yavaş parçası kadar hızlıdır! Merkezi İşlem Birimi Kavramı (CPU) Bilgisayar içerisinde meydana gelen her türlü aritmetiksel, mantıksal ve karşılaştırma işlemlerinden sorumlu olan

Detaylı

MİKROİŞLEMCİLER 1 Ders 1

MİKROİŞLEMCİLER 1 Ders 1 MİKROİŞLEMCİLER 1 Ders 1 Ders Kitabı: The 80x86 IBM PC and Compatible Computers Assembly Language, Design, and Interfacing Muhammad ali Mazidi, Janice Gillipsie Mazidi Öğr.Gör. Mahmut YALÇIN 09.03.2011

Detaylı

2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM MÜNEVVER ÖZTÜRK ORTAOKULU II. DÖNEM BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ DERS NOTLARI

2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM MÜNEVVER ÖZTÜRK ORTAOKULU II. DÖNEM BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ DERS NOTLARI 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM MÜNEVVER ÖZTÜRK ORTAOKULU II. DÖNEM BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ DERS NOTLARI Bilgi BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ (BTY) Türkiye de orta eğitimde bilgisayar eğitimi,

Detaylı

HÜPP PYTHON I.HAFTA ALGORİTMA MANTIĞI, AKIŞ DİYAGRAMLARI VE PYTHON'A GİRİŞ

HÜPP PYTHON I.HAFTA ALGORİTMA MANTIĞI, AKIŞ DİYAGRAMLARI VE PYTHON'A GİRİŞ HÜPP PYTHON I.HAFTA ALGORİTMA MANTIĞI, AKIŞ DİYAGRAMLARI VE PYTHON'A GİRİŞ PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Herhangi bir program yazabilmemiz için öncelikle önümüzde bir problem, soru olması gerekir. Problemi belirledikten

Detaylı

Program Nedir? Program, bir problemin çözümü için herhangi bir programlama dilinin kuralları ile oluşturulmuş komut kümesidir.

Program Nedir? Program, bir problemin çözümü için herhangi bir programlama dilinin kuralları ile oluşturulmuş komut kümesidir. PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Program Nedir? Program, bir problemin çözümü için herhangi bir programlama dilinin kuralları ile oluşturulmuş komut kümesidir. C de yazılan bir programın çalışması için çoğunlukla aşağıdaki

Detaylı

Açık Kaynak Kodlu Yazılım

Açık Kaynak Kodlu Yazılım Temel Kavramlar İşletim Sistemi Bilgisayar kullanıcısı ile bilgisayarı oluşturan donanım arasındaki iletişimi sağlayan, aynı zamanda diğer uygulama yazılımlarını çalıştırmaktan sorumlu olan sistem yazılımıdır.

Detaylı

1. Sınai mülkiyet haklarından elde edilen kazanç ve iratların kapsamı

1. Sınai mülkiyet haklarından elde edilen kazanç ve iratların kapsamı Sayı: 2015/11 Konu: Sınai mülkiyet haklarına ilişkin kurumlar vergisi istisnasının uygulama esaslarının açıklandığı Kurumlar Vergisi Genel Tebliği 21 Nisan 2015 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandı. 21 Nisan

Detaylı

MEB YÖK MESLEK YÜKSEKOKULLARI PROGRAM GELİŞTİRME PROJESİ. 1. Tipik bir mikrobilgisayar sistemin yapısı ve çalışması hakkında bilgi sahibi olabilme

MEB YÖK MESLEK YÜKSEKOKULLARI PROGRAM GELİŞTİRME PROJESİ. 1. Tipik bir mikrobilgisayar sistemin yapısı ve çalışması hakkında bilgi sahibi olabilme PROGRAMIN ADI DERSIN KODU VE ADI DERSIN ISLENECEGI DÖNEM HAFTALIK DERS SAATİ DERSİN SÜRESİ ENDÜSTRİYEL ELEKTRONİK MİK.İŞLEMCİLER/MİK.DENETLEYİCİLER-1 2. Yıl, III. Yarıyıl (Güz) 4 (Teori: 3, Uygulama: 1,

Detaylı

Fikri mülkiyet, ulusal bir düzeyde değil, aslında evrensel bir düzeyde kullanılır.

Fikri mülkiyet, ulusal bir düzeyde değil, aslında evrensel bir düzeyde kullanılır. Fikri mülkiyet, ulusal bir düzeyde değil, aslında evrensel bir düzeyde kullanılır. Telif hakları ile korunan malzemeleri içeren video kasetleri ve CD ler artan sayıdaki ülkede pazarlanmakta; Coca- Cola

Detaylı

FİKRİ HAKLAR ESD873 4. PATENT BAŞVURU SÜRECİ. Yrd.Doç.Dr. Levent DURDU Kocaeli Üniversitesi B.Ö.T.E. Bölümü

FİKRİ HAKLAR ESD873 4. PATENT BAŞVURU SÜRECİ. Yrd.Doç.Dr. Levent DURDU Kocaeli Üniversitesi B.Ö.T.E. Bölümü FİKRİ HAKLAR ESD873 4. PATENT BAŞVURU SÜRECİ Yrd.Doç.Dr. Levent DURDU Kocaeli Üniversitesi B.Ö.T.E. Bölümü 2012 2013 Bahar Kocaeli Üniversitesi, tüm hakları saklıdır. PATENT BAŞVURU SÜRECİ ESD873 FİKRİ

Detaylı

Av. Deniz KAYATEKİN. Patentin Hükümsüzlüğü

Av. Deniz KAYATEKİN. Patentin Hükümsüzlüğü Av. Deniz KAYATEKİN Patentin Hükümsüzlüğü İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX GİRİŞ...1 I. Fikri Mülkiyet Hukukuna Genel Bakış...3 A. Fikri ve Sınai Mülkiyet Hukuku...3 B. Fikri Mülkiyet Hukukunun

Detaylı

FSH BİLGİLENDİRME TOPLANTILARI 28.12.2015

FSH BİLGİLENDİRME TOPLANTILARI 28.12.2015 FSH BİLGİLENDİRME TOPLANTILARI 28.12.2015 Yrd. Doç. Dr. Selin ÖZDEN MERHACI Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Fikri ve Sınai Haklar Araştırma ve Uygulama Merkezi FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI (FİKRİ VE SINAİ

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI İÇERİK 2 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI ÖĞR. GÖR. HASAN ALİ AKYÜREK Ders izlencesi Bilgisayara giriş Bilgisayar nedir? Bilgisayarın tarihçesi Bilgisayarların sınıflandırılması Bilgisayar nasıl çalışır?

Detaylı

Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC)

Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC) Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC) Sistem analistlerinin ve kullanıcı faaliyetlerinin spesifik döngüsünün kullanılmasıyla En iyi geliştirilmiş sistemin oluşmasını

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi

Akdeniz Üniversitesi F. Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Akdeniz Üniversitesi Bilgi ve İletişim Teknolojisi Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans (x) Lisans ( ) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi

Detaylı

C PROGRAMLAMA YRD.DOÇ.DR. BUKET DOĞAN PROGRAM - ALGORİTMA AKIŞ ŞEMASI

C PROGRAMLAMA YRD.DOÇ.DR. BUKET DOĞAN PROGRAM - ALGORİTMA AKIŞ ŞEMASI C PROGRAMLAMA DİLİ YRD.DOÇ.DR. BUKET DOĞAN 1 PROGRAM - ALGORİTMA AKIŞ ŞEMASI Program : Belirli bir problemi çözmek için bir bilgisayar dili kullanılarak yazılmış deyimler dizisi. Algoritma bir sorunun

Detaylı

Dr. Musa KILIÇ Öğretim Görevlisi http://kisi.deu.edu.tr/musa.kilic

Dr. Musa KILIÇ Öğretim Görevlisi http://kisi.deu.edu.tr/musa.kilic Dr. Musa KILIÇ Öğretim Görevlisi http://kisi.deu.edu.tr/musa.kilic BİLGİSAYAR DONANIM Donanım birimleri ekran, klavye, harddisk, ram YAZILIM Yazılımlar ise bilgisayarın donanım yapısını kullanılır hale

Detaylı

FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI KORUMA DERNEĞİ ÇALIŞMA GRUPLARI VE KOMİTELER YÖNETMELİĞİ

FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI KORUMA DERNEĞİ ÇALIŞMA GRUPLARI VE KOMİTELER YÖNETMELİĞİ FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI KORUMA DERNEĞİ ÇALIŞMA GRUPLARI VE KOMİTELER YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Hukuki Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 Bu Yönetmeliğin amacı, Fikri Mülkiyet Hakları Koruma Derneği

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ FİKRİ VE SINAİ MÜLKİYET HAKLARI PAYLAŞIM YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ FİKRİ VE SINAİ MÜLKİYET HAKLARI PAYLAŞIM YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ FİKRİ VE SINAİ MÜLKİYET HAKLARI PAYLAŞIM YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönergenin amacı, Düzce Üniversitesi çalışanlarının yaptığı

Detaylı

FİKRİ VE SINAÎ MÜLKİYET HAKLARI. Dr. Deniz ŞENYAY ÖNCEL deniz.oncel@deu.edu.tr

FİKRİ VE SINAÎ MÜLKİYET HAKLARI. Dr. Deniz ŞENYAY ÖNCEL deniz.oncel@deu.edu.tr FİKRİ VE SINAÎ MÜLKİYET HAKLARI Dr. Deniz ŞENYAY ÖNCEL deniz.oncel@deu.edu.tr Bilgi toplumunun önemli unsurlarından olan bilgisayar yazılımları, söz konusu fikir ürünlerinden ESERLER içinde yorumlanmaktadır.

Detaylı

MEHMET ÇEKİÇ ORTAOKULU

MEHMET ÇEKİÇ ORTAOKULU ANKARA MAMAK MEHMET ÇEKİÇ ORTAOKULU BİLGİSAYAR DONANIM BİRİMLERİ Ankara, 2013 Hazırlayan: Mustafa KATLANÇ BİLGİSAYAR DONANIM BİRİMLERİ 1 Bilgisayar Donanım Birimleri Bilgisayar sistemleri, donanım birimlerinin

Detaylı

Avrupa Patent Ofisi nde Bilgisayar Uygulamalı Buluşların Patentlenmesi için Gereklilikler

Avrupa Patent Ofisi nde Bilgisayar Uygulamalı Buluşların Patentlenmesi için Gereklilikler Avrupa Patent Ofisi nde Bilgisayar Uygulamalı Buluşların Patentlenmesi için Gereklilikler Bilgisayar Uygulamalı Buluşların Patentlenebilirliği Konulu Konferans Eva Hopper ve Edoardo Pastore Patent uzmanları,

Detaylı

Bölüm I Bilişim Teknolojilerine (BT) Giriş

Bölüm I Bilişim Teknolojilerine (BT) Giriş Bölüm I Bilişim Teknolojilerine (BT) Giriş Son elli yılda bilim, teknoloji, ulaşım, haberleşme, iletişim, lojistik ve özellikle de Bilişim Teknolojilerindeki (BT) gelişmeler; 1. Yaşanan evde, 2. Çocukların

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Bilgisayar Mühendisliği Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Mühendislik Nedir? Mühendislik, bilim ve matematiğin yararlı cihaz ve sistemlerin üretimine uygulanmasıdır. Örn: Elektrik mühendisleri, elektronik

Detaylı

ENDÜSTRİYEL TASARIM TESCİLİ. Tasarım tescili ürünlerin görünüm özelliklerini koruma altına alan bir sistemdir.

ENDÜSTRİYEL TASARIM TESCİLİ. Tasarım tescili ürünlerin görünüm özelliklerini koruma altına alan bir sistemdir. ENDÜSTRİYEL TASARIM TESCİLİ Tasarım tescili ürünlerin görünüm özelliklerini koruma altına alan bir sistemdir. ENDÜSTRİYEL TASARIM KORUMASI Bu sistem ile; üretim yöntemi, ürünlerin kullanım amacı, fonksiyonel

Detaylı

Dosya Yönetim Sistemi Hazırlayan : mustafa kaygısız Kaynak: megep.meb.gov.tr

Dosya Yönetim Sistemi Hazırlayan : mustafa kaygısız Kaynak: megep.meb.gov.tr Dosya Yönetim Sistemi Hazırlayan : mustafa kaygısız Kaynak: megep.meb.gov.tr İşletim sisteminin dosyaları organize etme ve yönetme için ne kullandığını gösteren ifadedir. Dosya verilerin toplandığı birimlerdir

Detaylı

Bilgisayar Uygulamalı Buluşlar için İstemlerin Yazılması

Bilgisayar Uygulamalı Buluşlar için İstemlerin Yazılması Bilgisayar Uygulamalı Buluşlar için İstemlerin Yazılması Eva Hopper ve Edoardo Pastore Patent uzmanları, Cluster Computers Avrupa Patent Ofisi Bilgisayar Uygulamalı Buluşların Patentlenebilirliği Konulu

Detaylı

27.10.2014 MONĐTÖRLER

27.10.2014 MONĐTÖRLER MONĐTÖRLER 46 47 Bilgisayarın kullanıcının yaptığı işlemleri görebilmesini sağlayan görsel parçasıdır. Monitörde hareketli ya da sabit resim olarak algılananlar aslında tek karelik resimlerdir. Bu tek

Detaylı

GÖRSEL PROGRALAMA HAFTA 3 ALGORİTMA VE AKIŞ DİYAGRAMLARI

GÖRSEL PROGRALAMA HAFTA 3 ALGORİTMA VE AKIŞ DİYAGRAMLARI GÖRSEL PROGRALAMA HAFTA 3 ALGORİTMA VE AKIŞ DİYAGRAMLARI DERS İÇERİĞİ Algoritma nedir? Akış Diyagramı nedir? Örnek Uygulama ALGORİTMA Algoritma sözcüğü Ebu Abdullah Muhammed İbn Musa el Harezmi adındaki

Detaylı

Sınai Mülkiyet Hakları, Önemi,

Sınai Mülkiyet Hakları, Önemi, Sınai Mülkiyet Hakları, Önemi, İçerik Genel Bakış Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları Türk Patent Enstitüsü ve Görevleri Eskiden hammadde kaynaklarına ve sermaye birikimine sahip olan ülkeler güç ve kontrol

Detaylı

Donanım&Yazılım 30.10.2013

Donanım&Yazılım 30.10.2013 Bilgi ve İletişim Teknolojisi Dersi Donanım&Yazılım Donanım (Bilgisayarı oluşturan parçaların her birine donanım denir). Örnek; Klavye Fare Ekran Yazılım (Bilgisayar donanımının uyumlu bir şekilde çalışmasını

Detaylı

Dr. YALÇIN TOSUN İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Görevlisi SİNEMA ESERLERİ VE ESER SAHİBİNİN HAKLARI

Dr. YALÇIN TOSUN İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Görevlisi SİNEMA ESERLERİ VE ESER SAHİBİNİN HAKLARI Dr. YALÇIN TOSUN İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Görevlisi SİNEMA ESERLERİ VE ESER SAHİBİNİN HAKLARI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...vii İÇİNDEKİLER... xi KISALTMALAR...xix GİRİŞ... 1 Birinci Bölüm

Detaylı

TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ I

TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ I DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ I KISA ÖZET

Detaylı

Mobil Kullanılabilirlik ve Kullanıcı Deneyimi Eğitimi

Mobil Kullanılabilirlik ve Kullanıcı Deneyimi Eğitimi Mobil Kullanılabilirlik ve Kullanıcı Deneyimi Eğitimi Kullanıcı Dostu Arayüzler Oluşturun www.userspots.com 1 Mobil Kullanılabilirlik ve Kullanıcı Deneyimi Eğitimi Nedir? Mobil kullanılabilirlik ve kullanıcı

Detaylı

Bilgisayar Uygulamalı Buluşlar Konusunda Avrupa Patent Ofisi nin Araştırma ve İnceleme Uygulamaları

Bilgisayar Uygulamalı Buluşlar Konusunda Avrupa Patent Ofisi nin Araştırma ve İnceleme Uygulamaları Bilgisayar Uygulamalı Buluşlar Konusunda Avrupa Patent Ofisi nin Araştırma ve İnceleme Uygulamaları Bilgisayar Uygulamalı Buluşların Patentlenebilirliği Konulu Konferans Eva Hopper ve Edoardo Pastore Patent

Detaylı

Gayrimaddi Haklar ve Vergilendirilmesi

Gayrimaddi Haklar ve Vergilendirilmesi Gayrimaddi Haklar ve Vergilendirilmesi Musa YILDIRIM Gelirler Başkontrolörü GAYRİMADDİ HAKLAR ve VERGİLENDİRİLMESİ Fikri Haklar (Telif Hakları) Marka, Patent, Faydalı Model, Tasarım Teknik Bilgi (Know-How)

Detaylı

Hacettepe Robot Topluluğu

Hacettepe Robot Topluluğu Hacettepe Robot Topluluğu PIC Assembly Dersleri 1. Ders: PIC Programlamaya Giriş HUNRobotX - PIC Assembly Dersleri 1. Ders: PIC Programlamaya Giriş Yazan: Kutluhan Akman, Düzenleyen: Canol Gökel - 4 Haziran

Detaylı

Uygulama 6. Sunum 5. Oturum 4. Taşıma 3. Ağ 2. Veri iletim 1

Uygulama 6. Sunum 5. Oturum 4. Taşıma 3. Ağ 2. Veri iletim 1 OSI MODELİ OSI Modeli Farklıbilgisayarların ve standartların gelişmesi ile sorunların ortaya çıkması nedeniyle ISO (International Organization for Standardization), OSI(Open Systems Interconnection) modelini

Detaylı

4- ALGORİTMA (ALGORITHM)

4- ALGORİTMA (ALGORITHM) (ALGORITHM) Algoritma: Bir Problemin çözümünün, günlük konuşma diliyle adım adım yazılmasıdır. Algoritma sözcüğü Ebu Abdullah Muhammed İbn Musa el Harezmi adındaki Türkistan'lı alimden kaynaklanır. Bu

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi

Akdeniz Üniversitesi F. Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Akdeniz Üniversitesi Bilgi Teknolojileri Kullanımı Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans ( ) Lisans (x) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi

Detaylı

Üniversite- Sanayi İşbirliğinde Önemli Bir Araç: Teknoloji Transfer Arayüzleri DÜNYADA VE TÜRKİYE'DE FİKRİ HAKLAR

Üniversite- Sanayi İşbirliğinde Önemli Bir Araç: Teknoloji Transfer Arayüzleri DÜNYADA VE TÜRKİYE'DE FİKRİ HAKLAR Üniversite- Sanayi İşbirliğinde Önemli Bir Araç: Teknoloji Transfer Arayüzleri DÜNYADA VE TÜRKİYE'DE FİKRİ HAKLAR M. Kaan DERİCİOĞLU Ankara Patent Bürosu Limited Şirketi 26 Mayıs 2010 Divan Oteli ANKARA

Detaylı

FİKRİ VE SINAÎ MÜLKİYET HAKLARI. Dr. Deniz ŞENYAY ÖNCEL deniz.oncel@deu.edu.tr

FİKRİ VE SINAÎ MÜLKİYET HAKLARI. Dr. Deniz ŞENYAY ÖNCEL deniz.oncel@deu.edu.tr FİKRİ VE SINAÎ MÜLKİYET HAKLARI Dr. Deniz ŞENYAY ÖNCEL deniz.oncel@deu.edu.tr Tasarım Nedir? Tasarım nesnel çevreyi gereksinimlerine uyarlama sürecidir. Herkesin aynı işlediği konuyu kişisel farklarınızla

Detaylı

DERS TANITIM BİLGİLERİ. Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) AKTS. Yerel Kredi

DERS TANITIM BİLGİLERİ. Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) AKTS. Yerel Kredi DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Yerel Kredi AKTS Temel Bilgi ve İletişim BEB650 Güz / 0 2 0 1 2 Teknolojileri Kullanımı Bahar

Detaylı

Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında...

Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında... Bilgisayar Ağları Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında... Merkezi yapıya sahip ENIAC (1945) ~167 m² 30 ton IBM 650 (1960) K.G.M Dk.da ~ 74000 işlem 12 yıl kullanılmıştır http://the eniac.com www.kgm.gov.tr

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM : Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar

BİRİNCİ BÖLÜM : Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar HAYVAN IRKLARININ TESCİLİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK Resmi Gazete Tarihi: 17/06/2003 Resmi Gazete Sayısı: 25141 Tarım ve Köyişleri Bakanlığından: BİRİNCİ BÖLÜM : Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar Amaç

Detaylı

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi Bil101 Bilgisayar Yazılımı I Bilgisayar Yüksek Mühendisi Editör Disk 1)Kaynak kodlar editör aracılığı ile oluşturulur. (.c) Kaynak dosya Önişleyici Disk 2)Önişleyici kodlar içerisindeki ilk işleme işini

Detaylı