OLUMLU ERGEN GELÝÞÝMÝNDE EBEVEYN/AKRAN ÝLÝÞKÝLERÝNÝN ÖNEMÝ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "OLUMLU ERGEN GELÝÞÝMÝNDE EBEVEYN/AKRAN ÝLÝÞKÝLERÝNÝN ÖNEMÝ"

Transkript

1 OLUMLU ERGEN GELÝÞÝMÝNDE EBEVEYN/AKRAN ÝLÝÞKÝLERÝNÝN ÖNEMÝ Fatih Bayraktar* ÖZET Amaç: Psikoloji yazýný incelendiðinde, ergen davranýþlarýyla ilgili araþtýrmalarýn çoðunlukla olumsuz sosyal davranýþlara yoðunlaþtýðý, olumlu sosyal davranýþlarýn ve bu davranýþlarý ortaya çýkaran etmenlerin görece ihmal edildiði görülmektedir. Ergenlerin çoðu bu geçiþ sürecini mutluluk, huzur ve güven duygularý içinde geçirmektedir. Bu noktada geçiþ sürecini baþarýyla atlatan ergenleri, bu dönemde sýklýkla zorluklar yaþayan ergenlerden ayýran önemli bir özellik ergenlerin hem ebeveynleriyle hem de akranlarýyla oluþturduklarý iliþkilerin niteliðidir. Bu gözden geçirme çalýþmasýnda olumlu ergen geliþimine katkýda bulunan etmenlere (özellikle ebeveyn/akran iliþkilerine) ve bu etmenler arasýndaki aracý/yönlendirici iliþkilere deðinilmektedir. Yöntem: Ergenlerin olumlu geliþimini ele alan yurtiçi ve yurtdýþý veri tabanlarý (ULAKBÝM, ISI-WEB, SCIENCE DIRECT, EBSCOHOST, PSYCH-INFO) taranmýþtýr. Sonuçlar: Ergen-ebeveyn/akran iliþkileri ve olumlu ergen geliþimi arasýndaki iliþki, çok boyutlu ve çok yönlü olarak ele alýnmýþtýr. Gözden geçirilen araþtýrma sonuçlarý olumlu ergen geliþiminde güvenli ebeveyn ve akran iliþkilerinin önemini göstermektedir. Tartýþma: Gözden geçirilen çalýþmalarýn çoðunda ergen-ebeveyn/akran iliþkilerinin doðasý araþtýrmacýlar tarafýndan iki yönlü tanýmlanmasýna karþýn genellikle tek yönlü incelenmektedir. Ayrýca çoðu araþtýrmada ebeveynlerin her çocuða benzer þekilde davrandýðý farz edilmekte ve ebeveynliðin geliþimsel bir süreç olduðu göz ardý edilmektedir. Dahasý, her ne kadar demokratik ebeveynlik stilinin evrensel olarak avantajlarý ortaya konmuþsa da özellikle yetkeci ebeveynliðin kültüre ve duruma özgü biçimde iþlevsel olabileceði unutulmamalýdýr. Anahtar sözcükler: Ergen, Ebeveyn, Akran Grubu, Geliþim SUMMARY: THE IMPORTANCE OF PARENT/PEER RELATIONSHIPS IN POSITIVE ADOLESCENT DEVELOPMENT Objective: When the psychology literature had been examined, it was seen that the studies about adolescent social behaviors were mainly stressing anti-social behaviors rather than the prosocial ones. Most of the adolescents live this transmission period with feelings of happiness, comfort and confidence. A critical difference between the adolescents who had overcomed this transition period and who had experienced difficulties, was the quality of the relationships between adolescents and their parents/peers. In this review, various factors which contribute to positive adolescent development and the moderator/mediator relationships between these factors were discussed. Method: National and international data bases (ULAKBÝM, ISI-WEB, SCIENCE DIRECT, EBSCOHOST, PSYCH-INFO) was reviewed about positive adolescent development. Results: The relationship between adolescents and their parents/peers has been handled as multi-dimensional and multi-directional. The study results which have been reviewed indicated that secure adolescent/peer relationships were critical for positive adolescent development. Discussion: Although in many of the reviewed studies the nature of relationships between adolescents and their parents/peers had been defined as reciprocal, they had usually been studied as unidirectional. Besides, parents had been supposed to behave similarly to each offspring and the developmental nature of parental process had been ignored. Furthermore, albeit the advantages of authoritative parenthood had been manifested, it has to be recognized that authoritarian parenthood could have been functional depending on cultural and contextual variables. Key words: Adolescent, Parents, Peer Group, Development GÝRÝÞ Psikoloji yazýný incelendiðinde, ergen davranýþlarýyla ilgili araþtýrmalarýn çoðunlukla olumsuz sosyal davranýþlara yoðunlaþtýðý, olumlu sosyal davranýþlarýn ve bu davranýþlarý ortaya çýkaran etmenlerin görece ihmal edildiði görülmektedir (Carlo ve Randall 2001). Ancak son yýllarda bu durumun deðiþmeye baþladýðý, artan sayýda *Arþ. Gör., Ankara Üniv. Dil Tarih Coðrafya Fak., Psikoloji Bölümü,Ankara. araþtýrmacý ve kuramcýnýn olumlu sosyal davranýþlar ve iliþkili deðiþkenleri ayrýntýlý olarak incelemeye baþladýðý da dikkat çekmektedir. Ergenliðin stresli-fýrtýnalý bir dönem olduðu savý artýk kabul görmemesine karþýn, ergenliðin çoðunlukla biliþsel, biyolojik ve sosyal deðiþimlerin meydana geldiði bir geçiþ süreci olduðu görüþü hala geçerliðini sürdürmektedir (Elliot Çocuk ve Gençlik Ruh Saðlýðý Dergisi : 14 (3)

2 BAYRAKTAR ve Feldman 1990). Bu noktada geçiþ sürecini baþarýyla atlatan ergenleri, bu dönemde sýklýkla zorluklar yaþayan ergenlerden ayýran önemli bir özellik ergenlerin hem ebeveynleriyle hem de akranlarýyla oluþturduklarý iliþkilerin niteliðidir. Ergenlik döneminde çocuklar baðlanma figürleri olarak ebeveynlerden akranlara ve romantik partnerlere kaymaktadýr (Allen ve Land 1999, Carlo ve ark. 1999, Fraley ve Davis 1997). Ancak ebeveynlere duyulan baðýmlýlýðýn azalmasý ergenin davranýþsal sonuçlarý açýsýndan ebeveynlerin daha az önemli olduðu anlamýna gelmemektedir. Ebeveynlerle olan güvenli baðlanma ergenlikte hatta genç yetiþkinlikte psikolojik saðlýðýn en önemli yordayýcýlarýndan biri olmaya devam etmektedir (Fraley ve Davis 1997). Bu nedenle, ebeveynlerin ergenlerin yaþamlarýnda önemli birer sosyalleþme aracý olduðu bilinmektedir (Bugental ve Goodnow 1998). Ancak 1970'li yýllara kadar psikoloji yazýný ebeveyn-ergen çatýþmasýnýn doðal ve iþlevsel olduðunu, çatýþma olmaksýzýn ergenin ebeveynlerden duygusal olarak özerkleþemeyeceðini savunmaktaydý. Ebeveynlere, ergenlerden muhalefet beklemeleri, bunun olmamasý durumunda kaygýlanmalarý gerektiði salýk veriliyordu. Diðer bir deyiþle çatýþma ergenin saðlýklý bir yetiþkin olmasý için gerekliydi. Bu görüþ kendini uç noktalarda Anna Freud'un (1958) yazýlarýnda, daha liberal bir biçimde ise Erikson'un (1968) "Kimlik Çatýþmasý" ve Blos'un (1967) "Bireyselleþme" kavramlarýnda göstermiþtir (Aktaran Steinberg 2001). 1960'larýn sonu, 1970'lerin baþý ise bu görüþe karþý çýkan bir dizi görgül çalýþmanýn yayýnlandýðý yýllar olmuþtur. Örneklemini klinik ortamlardan deðil okullardan seçen bu çalýþmalar, ergenlerin yaklaþýk %75'inin ebeveynleriyle mutlu ve huzurlu iliþkileri olduðunu göstermiþtir. Bu örneklemlerde kimlik çatýþmasý ya da bireyselleþme yaþansa bile bu, aile dinamiklerini sarsacak nitelikte bulunmamýþtýr (Douvan ve Adelson 1966, Offer 1969). Rutter ve ark. (1976) ise, geriye kalan %25'lik dilimdeki ailelerin, zorluklarý ergenlik öncesinde yaþamaya baþladýðýný bulmuþ ve böylece ergenliðe özgü olduðu söylenen "fýrtýnalý-stresli" sýfatlarýnýn yaþamýn genelinde olabileceðini göstermiþlerdir. Ýlerleyen zamanlarda Baumrind'in (1971) demokratik ebeveyn stiliyle iliþkili olumlu ergen geliþiminin vurgulanmasý ve daha sonra bu boyutun sýcaklýk, sýnýr koyma, psikolojik özerklik gibi alt-boyutlara ayrýþtýrýlmasýyla olumlu ergen geliþimi ve ebeveyn davranýþlarý arasýndaki iliþki daha indirgemeci bir yaklaþýmla ele alýnmaya baþlamýþtýr (Gray ve Steinberg 1999). Steinberg'e (2001) göre demokratik ebeveynliðin olumlu ergen geliþimindeki önemli rolü üç temel özelliðe dayanmaktadýr: Ebeveynlerin ergenin yaþamýna aktif olarak dahil olmalarý ergeni ebeveyn etkisine daha açýk hale getirmekte ve daha etkili bir sosyalleþme saðlamaktadýr; Hem destek hem de sýnýrlamanýn eþ zamanlý uygulanmasý kendini düzenleme becerilerinin geliþimini kolaylaþtýrmakta ve böylece ergenin sorumlu, kendine yeterli bir birey olarak yaþamýný sürdürmesine yardýmcý olmaktadýr. Son olarak ebeveyn-ergen arasýndaki olumlu etkileþim ergenin biliþsel ve sosyal yeterliðini geliþtirmekte ve ergenin aile dýþýnda da etkili þekilde var olmasýný saðlamaktadýr. Bu noktada önemli bir soru, demokratik ebeveynliðin getirilerinin belirli bir etnik köken, sosyo-ekonomik durum ve evlilik durumuna (ör: tek ebeveynli aile, anne-babalý aile, parçalanmýþ aile vs.) özgü olup olmadýðýdýr (Steinberg ve ark 1991). Steinberg (1990) farklý Amerikalý örneklemleri ele aldýðý çalýþmasýnda, ergenlerin hangi köken, sosyo-ekonomik durum ya da evlilik durumundan geliyor olursa olsun demokratik ebeveynlikten faydalandýðýný belirtmiþtir. Deðiþik deðer sistemlerine sahip Çin, Pakistan, Hong Kong, Ýskoçya, Avustralya ve Arjantin gibi ülkelerde yapýlan çalýþmalar da benzer sonuçlar ortaya koymuþtur (Feldman ve ark. 1991, Shek 1996, Shucksmith ve ark. 1995, Stewart ve ark. 1999). Bu sonuçlar evrensel olarak olumlu ergen geliþimine katkýda bulunan tek ebeveynlik stilinin demokratik ebeveynlik olduðu anlamýna gelmemektedir. Steinberg ve arkadaþlarý (1992), demokratik ebeveynliðin Afrika kökenli Amerikalý ve Asya kökenli Amerikalý öðrencilerin okul baþarýsýna katkýda bulunmadýðýný belirtmiþ, diðer çalýþmalar da sözü geçen bu azýnlýk gruplarýnýn yetkeci ebeveynlikten Avrupa kökenli Amerikalýlar kadar zarar görmediðini göstermiþtir (Baldwin ve Baldwin 1989). 158

3 Olumlu Ergen Geliþimi Baumrind'in (1971) ebeveyn stilleri (yetkeci, demokratik ve izin verici ebeveynlik) yakýn zamanlý çalýþmalarda ebeveyn davranýþ boyutlarý þeklinde incelenmeye baþlanmýþ ve ebeveynergen iliþkileri de bu baðlamda ele alýnmýþtýr. Burada amaç ebeveyn stilleri modelinin kavramsal olarak indirgenmesi ve altta yatan mekanizmalarýn keþfedilmesidir. Bu noktada ebeveyn stilleri ebeveynlerin çocuk ya da ergen için yarattýðý duygusal ortam; ebeveyn davranýþ boyutlarý ise ergenin davranýþlarýný þekillendirme ve deðiþtirmeye yönelik amaçlý davranýþlar olarak tanýmlanmaktadýr. Ebeveyn davranýþlarýnýn ne kadar etkili olacaðý, yaratýlan duygusal ortama da baðlýdýr çünkü duygusal ortam çocuðu ebeveyn pratiklerine duyarlý hale getirmektedir. Steinberg ve Silk (2002) bu baðlamda ebeveynlik boyutlarýný üçe ayýrmaktadýr; uyum, özerklik ve çatýþma. Uyum, ebeveynlerle ergenler arasýndaki olumlu duygular içeren iliþki biçimlerini tanýmlamaktadýr. Özerklik, ergenlere sýnýr koyma yanýnda büyüme ve baðýmsýzlýk arasýnda bir denge yaratma çabasýdýr. Çatýþma ise ergenlerle ebeveynler arasýndaki genel bir gerilime iþaret etmektedir. Vazsonyi ve arkadaþlarý (2003) ise bu boyutlarý açmýþ ve yakýnlýk-iletiþim altboyutlarýný uyum boyutu altýna, izleme-akran onayý-destekleme alt-boyutlarýný özerklik boyutuna ve anlaþmazlýk-çatýþma alt-boyutlarýný da çatýþma boyutu altýna yerleþtirmiþlerdir. Bazý araþtýrmacýlar tarafýndan kabul etme, sýcaklýk ve duyarlýk alt-boyutlarýnýn da eklendiði uyum boyutu sýklýkla sosyal yeterlikle olumlu yönde, içselleþtirilmiþ (ör: depresyon, kaygý) ve dýþsallaþtýrýlmýþ (ör: saldýrganlýk) problem davranýþlarýyla ise olumsuz yönde iliþkili bulunmuþtur. Özerkliðin geliþimsel sonuçlarý ise daha çok özerkliðin olmadýðý durumlar üzerinden, diðer bir deyiþle tersinden tanýmlanmaktadýr. Görgül çalýþmalar psikolojik açýdan baský altýndaki ergenlerin içselleþtirilmiþ sorun davranýþlar sergilemeye daha yatkýn olduklarýný, davranýþlarý aþýrý kontrol edilen ergenlerin ise dýþsallaþtýrýlmýþ sorun davranýþlar açýsýndan daha büyük risk altýnda olduðunu belirtmektedir (Holden ve Miller 1999, Rothbaum ve Weisz 1994). Çatýþmanýn ergen geliþimindeki rolü ise ortama baðlýdýr. Diðer bir deyiþle genel olarak uyumlu bir ortamdaki çatýþma, ergenin bireyselleþmesinin iþlevsel ve olumlu bir parçasýyken, kontrol edici ve baskýcý bir ortamdaki çatýþma olumsuz geliþimsel sonuçlara neden olabilmektedir (Steinberg ve Silk 2002). Bu noktada alan yazýnda gözlemlenen bir soruna iþaret etmek yararlý olacaktýr. Görgül çalýþmalarda ebeveyn stilleriyle pratikleri arasýndaki ayrýþma net deðildir. Bazý durumlarda önceden ebeveyn stillerini ölçmek için kullanýlan ayný ölçekler yalnýzca stil yerine pratik kelimesi getirilerek kullanýlmýþtýr (Averevolli ve ark. 1999). Bazý durumlarda ise ebeveyn pratiklerini ölçmek için kullanýlan maddeler stilleri ölçmek için kullanýlan maddelerle ya ayný ya da çok benzer olmaktadýr (Brown ve ark 1993). Bu nedenle ölçeklere bakýp hangisinin ebeveyn stillerini hangisinin ebeveyn pratiklerini ölçtüðünü anlamak zor olmaktadýr. Olumlu sosyal davranýþlarýn tutarlý bir biçimde sýcak ve duyarlý ebeveynlikle ama ayný zamanda sýnýr koyma, yönlendirme gibi disiplin yöntemleriyle de iliþkili olduðu bilinmektedir (Hoffman 1983, Maccoby ve Martin 1983). Ancak ebeveyn tutum ve davranýþlarýnýn ergenlerin davranýþýný etkilemesinin altýnda yatan süreçler yeterli düzeyde incelenmemiþtir. Sosyal-Biliþsel kurama göre benzer davranýþlarýn benzer sonuçlar doðuracaðý düþüncesi davranýþlarý þekillendirmektedir (Bandura 1986). Davranýþ repertuarýnýn ve buna baðlý sonuçlarýn artmasýyla bireyler belirli davranýþlarýn olasý sonuçlarýný formüle etmeye baþlamaktadýr. Araþtýrmalar da çocuk ve ergenlerin bir davranýþý ortaya koymadan önce olasý sonuçlarýný deðerlendirdiðini iþaret etmektedir (Crick ve Dodge 1994, Nelson ve Crick 1999). Bu noktada ebeveynler çocuk ve ergenin davranýþlarýný þekillendirirken diðer yandan çocuk ve ergenler de aktif biçimde ebeveyn davranýþlarýný etkilemektedir. Zaman içinde çocuk ve ergenler bir davranýþý seçmeden önce ebeveynlerinin o davranýþa gösterecekleri tepkileri tahmin etmeyi öðrenmektedir. Crick ve Dodge'un (1994) sosyal bilgi iþleme modeline göre çocuklar bir eylemi gerçekleþtirmeden önce, ebeveynlerinin olasý tepkilerini deðerlendirmektedir. Çok az sayýda çalýþma, ebeveynlerin açýk beklentilerinin ve bunlarýn çocuklar tarafýndan algýlanmasýnýn çocuklarda olumlu 159

4 BAYRAKTAR sosyal davranýþlarla iliþkili olduðunu göstermiþtir (Eisenberg ve Fabes 1998). Sosyal-biliþsel etmenlere ek olarak Grusec ve Goodnow (1994), ebeveyn davranýþlarýnýn çocuklar tarafýndan kabul edilebilir ve uygun müdahaleler olarak algýlanmasýnýn çocuklarýn deðerleri içselleþtirmesi açýsýndan önemli olduðunu belirtmektedir. Araþtýrmacýlar bu noktada çocuklarýn disiplin eyleminin içerdiði mesajý anlamalarýnýn yanýnda, bu mesajý kabul etmelerinin de içselleþtirmeyi saðladýðýný savunmaktadýr. Çocuklarýn mesajý kabul etmelerindeki önemli bir etmen de uygulanan disiplin yönteminin çocuk tarafýndan uygun olarak algýlanmasýdýr. Ebeveynlerinin, kendi olumlu ya da olumsuz sosyal davranýþlarýna uygun tepkiler verdiðini algýlayan ergenler, davranýþlarýna uygun tepki verilmediðini algýlayan ergenlerden daha fazla ebeveyn deðerlerini içselleþtirmeye yatkýn olmaktadýr (Wyatt ve Carlo 2002). Dahasý ebeveynlerinin olumlu ve olumsuz sosyal davranýþlarýna uygun tepkilerde bulunduðunu algýlayan ergenlerde olumlu sosyal davranýþlar artmakta, olumsuz sosyal davranýþlar azalmaktadýr. Bu örüntü derinlemesine incelendiðinde, olumsuz sosyal davranýþlarýna uygun tepki gösterildiðini algýlayan ergenlerin daha fazla olumlu sosyal davranýþ göstermeye yöneldikleri görülmektedir. Bu sonuç hem ebeveynlerden hem de ergenlerden alýnan verilerde deðiþmemektedir. Ergenlerdeki olumlu geliþimle iliþkili bir baþka etmen de güvenli baðlanmadýr. Bowlby (1973, 1982) baðlanmayý bebekle birincil bakým veren kiþi (genellikle anne) arasýndaki güçlü duygusal bað olarak tanýmlamýþtýr. Ancak yakýn zamanda baðlanma tekrar kavramsallaþtýrýlmýþ ve yaþam boyunca oluþan tüm anlamlý iliþkileri (ör, akranlarý, romantik partnerleri) içine alacak þekilde geniþletilmiþtir (Armsden ve Greenberg 1987, Hazan ve Shaver 1987, Kobak ve Cole, 1994). Baðlanma kuramýnýn bebeklik döneminin ötesinde tüm yaþam boyu geliþim dönemlerine uygulanmasýyla, ebeveynlerin ergenlik döneminde de etkinliðini sürdürdüðü savý desteklenmiþtir. Araþtýrmalar, ebeveynlerine daha güvenli þekilde baðlanan ergenlerin daha yüksek benlik-saygýsýna, yaþam doyumuna, okul baþarýsýna ve daha az psikolojik gerilime sahip olduðunu göstermiþtir (Armsden ve Greenberg, 1987; Blain ve ark. 1993, Bradford ve Lyddon 1993; Lapsley ve ark. 1990). Akranlarla güvenli baðlanma da olumlu ergen geliþiminde rol oynamaktadýr. Araþtýrmalar akranlarla olan güçlü iliþkilerin benlik deðerinin, bakýþ açýsý alma becerisinin ve olumlu sosyal davranýþlarýn artmasýyla (Azmitia ve Perlmutter 1989, Eisenberg ve Fabes 1998), diðer yandan duygusal-davranýþsal sorunlarýn azalmasýyla iliþkili olduðunu göstermiþtir (Diekstra ve Garreski 1996, Coie ve Dodge 1998). Burada cevaplanmasý gereken bir soru akranlarýn ve ebeveynlerin ergen geliþiminde birbirine benzer mi yoksa birbirinden farklý roller mi üstlendiðidir. Bazý kuramcýlar akran iliþkilerinin ebeveyn iliþkilerinden farklý olduðunu çünkü ebeveyn iliþkilerinin daha çok tek taraflý bir güç içerdiðini, bundan farklý olarak ise akran iliþkilerinin daha çok karþýlýklýlýk ve paylaþým ilkelerine dayandýðýný savunmuþlardýr (Piaget 1965, Youniss 1985). Diðerleri ise ebeveyn-ergen iliþkilerinin hem yatay hem de dikey güç iliþkilerinin bir karýþýmý olduðunu, diðer bir deyiþle hem arkadaþlýk hem de otoriterlik iliþkilerine sahip olduðunu belirtmiþlerdir (Laursen ve Collins 1994). Araþtýrmalar da ebeveyn ve akran iliþkilerinin birçok noktada örtüþtüðünü göstermiþtir. Bir çalýþmada, ergenler duygusal destek ve yakýnlýk figürlerini belirtmeleri istendiðinde, ebeveynler ve akranlar eþit sayýda aday gösterilmiþlerdir (Freeman 1997). Laible ve arkadaþlarý (2004) da çalýþmalarýnda örneklemlerini dört baðlanma grubuna ayýrmýþ (hem ebeveynlere hem de akranlara güvenli baðlanan, ebeveynlere ve akranlara güvensiz baðlanan, ebeveynlere güvenli baðlanýp akranlara güvensiz baðlanan, akranlara güvenli baðlanýp ebeveynlere güvensiz baðlanan) ve hem ebeveynlere hem de akranlara güvenli baðlanan ve çoðunluðunu kýzlarýn oluþturduðu grubun, depresyon ve saldýrganlýkta düþük, sempati düzeyinde ise en yüksek puanlarý aldýðýný belirtmiþlerdir. Diðer taraftan, ebeveynlere ve akranlara güvenli biçimde baðlanamayan grup çoðunlukla erkeklerden oluþmuþ, bu grup depresyon ve saldýrganlýkta en yüksek, sempatide ise en düþük puanlarý almýþlardýr. Diðer iki grup ise anlamlý olarak birbirlerinden farklýlaþmamýþtýr. Bu sonuçlar da ergenlikte ebeveynakran iliþkilerinin birçok açýdan örtüþtüðünü göstermektedir. Bu noktada tartýþýlan önemli bir konu, ebeveynlere ve akranlara olan çoklu baðlanma iliþki- 160

5 Olumlu Ergen Geliþimi lerinin çocuðun içsel Çalýþan Modelleri'nde nasýl birleþtirildiðidir. Bowlby (1982) baðlanma iliþkilerinin zihindeki temsillerini Çalýþan Modeller olarak adlandýrmýþtýr çünkü bu temsilleri yeni bilgi giriþlerine açýk, ortam ve iliþkiler deðiþtikçe þekillenen modeller olarak deðerlendirmektedir. Baðlanma kuramýnýn bu özelliði çocuklarýn ebeveynleri, akranlarý ve diðer önemli kiþilerle olan iliþkilerini ve bu iliþkilerin kendi aralarýndaki dinamikleri anlamamýza yardýmcý olmaktadýr. Bretherton (1985), bu baðlamda hiyerarþik organizasyon kavramýný savunmuþ ve çocuk için en önemli baðlanma figürünün (çoðunlukla annenin) geliþimsel sonuçlar açýsýndan en etkili ve yordayýcý etmen olduðunu savunmuþtur. Van Ijeendoorn ve arkadaþlarý (1992) tüm iliþkilerin eþit deðere sahip olduðunu ve bu yüzden tek bir iliþki örüntüsü içinde toplandýklarýný belirtmiþ, Suess ve arkadaþlarý (1992) ise çoklu baðlanma iliþkilerinin baðýmsýz içsel modeller oluþturduðunu ve farklý geliþimsel alanlarda etkin olduðunu savunmuþtur. Bu baðlamdaki çalýþmalar farklý sonuçlar verdiðinden, çoklu baðlaným iliþkilerinin çocuk ve ergenlerde nasýl içsel modeller oluþturduðu açýk deðildir. Kumru ve arkadaþlarý (2004) Türk ergenlerde ebeveyne baðlýlýðýn olumlu sosyal davranýþlarý yordamadýðýný, bunun tersine akran baðlýlýðý gösteren ergenlerde duygusal, itaatkar ve gizli olumlu sosyal davranýþlarýn daha sýk görüldüðünü belirtmiþtir. Dayanýklýlýkla ilgili yazýnda yakýn zamanlý çalýþmalar da olumlu akran iliþkilerinin koruyucu bir etmen olduðunu ortaya koymuþtur. 138 ailenin boylamsal olarak incelendiði bir çalýþmada Gauze ve arkadaþlarý (1996) aileye baðlýlýðýn az olduðu ergenlerde sosyal beceri ve benlik-saygýsý puanlarýnýn düþtüðünü bulmuþtur. Ancak bu negatif iliþki karþýlýklý ve nitelikli arkadaþlýk (akranlarýn birbirini desteklediði ve yakýnlýk içeren arkadaþlýklar) yaþayan ergenler için anlamlý deðildir. Benzer þekilde, Bolger ve arkadaþlarý (1998) da çocuk istismarý ve düþük benlik saygýsý arasýndaki iliþkinin, karþýlýklý iyi bir arkadaþlýða sahip olanlarda anlamsýz olduðunu belirtmiþtir. Schwartz ve arkadaþlarý (2000) birbirinden baðýmsýz iki grupta cezalandýrýcý bir aile ortamýnda yaþamanýn, az arkadaþý olan ya da hiç arkadaþý olmayan çocuklarda kurban statüsünde bulunmayla iliþkili olduðunu ancak bu iliþkinin geniþ bir arkadaþ çevresi olan çocuklar için geçersiz olduðunu bulmuþtur. Lansford ve arkadaþlarý (2003) da olumsuz ebeveynliðin saldýrganlýk gibi dýþsallaþtýrýlmýþ sorun davranýþlarýyla iliþkili olacaðýný ama yüksek nitelikteki arkadaþlýklara sahip ergenlerde bu iliþkinin anlamsýz olacaðýný savunmuþlardýr. Ancak burada kritik olan nokta belirtilen arkadaþlýklarýn anti-sosyal nitelikler taþýmayan arkadaþlýklar olmasýdýr. Burada olumlu arkadaþlýkla, olumlu sosyal davranýþlarýn sergilendiði ve paylaþýldýðý arkadaþlýklar kastedilmektedir. Tüm bu çalýþmalar sorunlu aile ortamlarýnýn yarattýðý risklerin nitelikli arkadaþlýklar ve geniþ akran grubu tarafýndan telafi edilebileceðini düþündürmektedir. Ancak olumlu ergen geliþiminde ebeveyn baðlýlýðýnýn akran baðlýlýðýndan daha kritik olduðunu savunan çalýþmalar da mevcuttur (Barrera ve Garison-Jones 1992). Diðer bir deyiþle ergenlerde olumlu sosyal davranýþlarýn geliþiminde hangi kaynaklarýn daha belirleyici olduðu hala tartýþýlmakta olan bir konudur. TARTIÞMA VE SONUÇ Ergen-akran, ergen-ebeveyn iliþkileri iki yönlü iliþkilerdir. Diðer bir deyiþle ergenler yaþamlarýndaki önemli insanlardan etkilenmenin yanýnda, o insanlarla birlikteliði seçen ve ayný zamanda o insanlarýn tepkilerini/davranýþlarýný þekillendiren aktif bireylerdir. Ancak ergenebeveyn/akran iliþkilerinin doðasý araþtýrmacýlar tarafýndan iki yönlü tanýmlanmasýna karþýn genellikle tek yönlü incelenmektedir. Ýliþki, bir örüntü olarak ele alýndýðýnda, örüntünün yalnýzca yarýsýnýn deðerlendirilmesi, diðer yarýsýnýn deðerlendirilmesini, dolayýsýyla iki yönlü bir iliþki örüntüsünün ortaya çýkarýlmasýný olanaksýz kýlmaktadýr (Steinberg ve ark. 1994). Bu þekildeki araþtýrma desenlerinin sýklýkla kullanýlmasý da potansiyel iki yönlü iliþkilere karþý bilimsel bir ilgisizliðin olduðunu düþündürmektedir. Çok yönlü iliþkilere olan bu görece ilgisizlik baðlanmayla ilgili yazýnda da kendini göstermektedir. Baðlanma modeli ebeveyn iliþkilerini genellikle diðer iliþki örüntülerinden ayrý olarak ele almaktadýr. Anne ve babayla, kardeþlerle, akrabalarla, akranlarla ve romantik partnerle olan baðlanma iliþkilerinin birbirleriyle nasýl etkileþtiði, zaman içinde birbirlerini nasýl þekillendirdiði henüz yeterince incelenmemiþ bir 161

6 BAYRAKTAR konudur. Ayrýca çoðunlukla baðlanma iliþkileri tek yönlü çalýþýlmýþ, baðlanma sorunlarý çocuk psikopatolojisinin önemli yordayýcýlarýndan biri olarak deðerlendirilmiþtir (Greenberg 1999). Örneðin güvensiz baðlanmanýn mý çocukta antisosyal davranýþlarý yordadýðý yoksa çocuklarýnýn sürekli biçimde anti-sosyal davranýþlar sergilediðini gören ebeveynlerin çocuktan duygusal olarak uzaklaþýp, güvensiz bir baðlanma ortamý mý oluþturduklarý bilinmemektedir. Diðer bir tartýþýlmasý gereken konu da, çoðu araþtýrmada ebeveynlerin her çocuða benzer þekilde davrandýðýnýn farz edilmesidir. Ebeveynliðin geliþimsel bir süreç olduðu, her çocukta neyin iþe yarayýp yaramadýðýnýn zaman içinde öðrenildiði, geliþimin mutlaka olumlu yönde olmadýðý, sorunlu bir çocuk tarafýndan sürekli engellenen ebeveynlerin istenmeyen ebeveyn davranýþlarý da geliþtirebileceði göz ardý edilmektedir. Ergenlerde uyumlu davranýþlarýn ebeveynlerin çocuklarýný izlemesiyle iliþkili olduðu bilinmektedir (Kerr ve ark. 2003). Ancak alan yazýn incelendiðinde bir eylem olan izlemenin, ergen hakkýnda bilgi edinme þeklinde iþe vuruklaþtýrýldýðý, bunun da aslýnda bir eylem deðil eylemlerin sonucu olduðu görülmektedir. Yazýnda görece deðinilmeyen baþka bir nokta da ebeveynlerin ergenlerle ilgili bilgisinin neden önemli olduðu ve neden daha az problem davranýþla ve genelde daha fazla olumlu davranýþla iliþkili olduðudur. Stattin ve Kerr (2000) ebeveyn izlemesinin iþe vuruk tanýmýný deðiþtirerek, izlemeyi bilgi sahibi olmak anlamýnýn dýþýnda kullanmýþ ve ebeveynlerin aktif olarak bilgi arama davranýþlarýnýn bilgi edinmeyle zayýf þekilde iliþkili olduðunu bulmuþlardýr. Diðer taraftan ebeveynlerin ergenlerle ilgili günlük bilgilerinin çoðunu, ergenlerin doðal ve kendiliðinden bilgi paylaþtýklarý anlardan elde ettiklerini belirtmiþlerdir. Baþka bir çalýþmada da ebeveynleri tarafýndan kontrol edilen çocuklarýn deðil, günlük aktiviteleri hakkýnda ebeveynlerine çokça bilgi veren çocuklarýn birçok yönden daha uyumlu olduklarý bulunmuþtur (Kerr ve ark 1999). Bu bulgular ebeveyn bilgisiyle ergen uyumu arasýnda öngörülen baðlantýnýn (en azýndan bazý kültürlerde) olmayabileceðini düþündürmektedir. Ancak bu, ebeveyn bilgisinin ya da izlemesinin önemli olmadýðý anlamýna gelmemektedir. Stattin ve Kerr'e (2000) göre bilgi önemlidir ancak bu, ergenin ne zaman kontrol edileceði ya da ergene ne zaman müdahale edileceðini belirleyen bilgi deðildir. Tam tersine güven duygusuyla örülmüþ bir bilgi iþlevsel olmaktadýr. Çünkü güven, ebeveyn ve çocuklarýn birbirleriyle etkileþtikleri karmaþýk, süreðen ve iki yönlü aile süreçlerinin önemli bir parçasýdýr. Son olarak, ergenin akranlarýyla ve ebeveynleriyle iliþkileri yalnýzca ergen uyumuyla iliþkili olarak ele alýnmamalýdýr. Bu iliþkilerin kendileri de uyum sürecinin deðiþik formlarýdýr. Diðer bir deyiþle ebeveyn davranýþlarý ve akran iliþkileri uyumu ortaya çýkarmanýn ötesinde uyumun sonuçlarý olarak da deðerlendirilmelidir (Kerr ve ark. 2003). Kýsaca söylemek gerekirse, ergen-ebeveyn/ akran iliþkileri ve olumlu ergen geliþimi arasýndaki iliþki çok boyutlu ve çok yönlü ele alýndýðýnda yeterli düzeyde anlaþýlabilmektedir. Bu da ancak görece daha ileri ve daha karmaþýk istatistiksel yöntemlerin ve deðiþik araþtýrma desenlerinin kullanýlmasýyla mümkün olabilecektir. Ayrýca her ne kadar demokratik ebeveynlik stilinin ve bu stilin altýna giren davranýþ boyutlarýnýn evrensel olarak avantajlarý ortaya konmuþsa da özellikle yetkeci ebeveynliðin kültüre ve duruma özgü biçimde iþlevsel olabileceði unutulmamalýdýr. Bu nedenle kültürler arasý çalýþmalarýn yalnýzca karþýlaþtýrma amaçlý deðil kültüre özgü iþlevsel olabilecek ebeveyn davranýþlarýnýn ortaya çýkarýlmasýný da amaçlayarak uygulanmasý alan yazýný ileriye götürebilecektir. Örneðin Türk toplumu toplulukçu deðerlerin yüksek olduðu, aile ve akraba baðlarýnýn ve kiþilerarasý iliþkilerin önemsendiði bir toplum olarak tanýmlanmaktadýr (Göregenli 1997). Böyle bir toplumda batý normlarýna göre tanýmlanmýþ yetkeci ebeveynlik tarzý ergenin bu davranýþlarý baðlama uygun tepkiler olarak algýlamasýyla iþlevsel olabilmektedir. Bu baðlamda özellikle okullardaki þiddetin dramatik boyutlara ulaþtýðý günümüzde ergenlerin nasýl yetiþtirileceðine dair tartýþmalar da yoðunlaþmýþtýr. Bazýlarý soruna din eðitiminin hem ailede hem de örgün eðitimde özendirilmesi, gençlerin sýký bir biçimde kontrol edilmesi gibi muhafazakar çözümler ararken, diðer yandan olaylarý ergenlik döneminin doðal sonuçlarý olarak da yorumlayanlar vardýr. 162

7 Olumlu Ergen Geliþimi Bilimsel bir bakýþ açýsýndan bakýldýðýnda ise ülkemizde ergenlerle özdeþleþmeye baþlayan olumsuzluklarýn geliþimsel zamandan ziyade tarihsel zamana, ve bu zamanýn getirdiði çevresel þartlara baðlý olduðu söylenebilir. Diðer bir deyiþle söz konusu þiddet ise þiddetin ergenlere özgü olmadýðý, toplumun her kesiminde yaygýnlaþmaya baþladýðý gözden kaçmamaktadýr. Þiddetin yaygýnlaþmasý ise kaçýnýlmaz olarak toplumun en büyük kesimini oluþturan ergenlere yansýmaktadýr. Burada sorunun olasý bir çözümü olumlu ergen geliþimini vurgulamak ve olumlu örneklerle eðitim vererek olumsuz olanlarýn etkisini zayýflatmaktýr. Bunun yaygýn biçimde uygulanma þekli ise örgün eðitimde yurttaþlýk eðitimini zorunlu hale getirmek, toplumun genel yaþantýsýnda ise ergenleri olumlu sosyal davranýþlarýn sergilendiði yardým kuruluþlarý, gönüllü aðabeylik/ablalýk gibi giriþimlere katmak olabilir. Yurttaþlýk eðitimi bu makalenin konusu olmamakla birlikte kýsaca çocuk ve ergenlere sorumlu bir yurttaþ olmanýn alt yapýsýný kazandýrmak olarak tanýmlanabilir. Bu alanda yapýlan çalýþmalar özellikle risk grubundaki ergenlerin (ör: alt sosyo-ekonomik düzeydeki ergenler, göç eden ergenler) etkin biçimde verilen yurttaþlýk eðitiminden sonra yakýn çevrelerinden baþlamak üzere sorun olarak algýladýklarý olaylara yapýcý bir biçimde müdahale ettiklerini ve böylece hem kendilerini hem de çevrelerini olumlu yönde yeniden yapýlandýrdýklarýný göstermektedir (Sherman 2002, Zeldin ve ark. 2003). Ülkemizde liseli gençlerle yapýlan bir çalýþmada da Akyel (1986) genel özgecilik puanlarý ile ahlaki muhakeme puanlarý arasýnda pozitif yönde bir iliþki bulmuþtur. Bu sonuç örgün eðitimle ahlaki muhakeme becerileri geliþtirilen ergenlerin olumlu sosyal davranýþlar sergilemeye daha yatkýn olduklarýný düþündürmektedir. Ayrýca araþtýrmalar, yaparak öðrenmenin önemini vurgulamakta, baþkalarýna yardým etmenin gelecekteki yardým etme davranýþýný artýrdýðýný iþaret etmektedir (Staub 2003). Bunlara ek olarak aile eðitim programlarýnýn, akran yardýmlaþma gruplarýnýn yaygýnlaþtýrýlmasý ergenin iki önemli baðlamýna olumlu yönde müdahale olasýlýðýný artýracaktýr. Özetle, alan yazýn deðiþik açýlarda ve boyutlarda ergenliðin kaçýnýlmaz biçimde sorunlu bir dönem olmadýðýný, ergenin çevresindeki düzenlemelerle bu geçiþ döneminin son derece baþarýlý ve olumlu biçimde atlatýlabileceðini göstermektedir. Türkiye'deki ruh saðlýðý çalýþanlarýnýn da bu noktada yapmasý gereken kanýmýzca ergenliðin olumlu yönlerini vurgulamak ve bu yöndeki gayretlere sonuna kadar destek vermektir. KAYNAKLAR Akyel H B (1986) Altruistic behavior and prosocial moral reasoning among Turkish high school students. Yayýnlanmamýþ doktora tezi, University of Maryland. Allen J, Land D (1999) Attachment in adolescence. Handbook of Attachment: Research, Theory, & Clinical Applications içinde Cassidy J ve Shaver P (ed) The Guilford Press, New York, s: Armsden G, Greenberg M (1987) The inventory of parent and peer attachment: Individual differences and their relationship to psychological well-being in adolescence. J Yth and Adoles 16: Averevolli S, Sessa FM, Steinberg L (1999) Family structure, parenting practices and adolescent adjustment: An ecological examination. Coping With Divorce, Single Parenting, and Remarriage: A Risk and Resiliency Perspective içinde Hetherington EM (ed) Mahwah NJ, Erlbaum, s: Azmitia M, Perlmutter M (1989) Social influences on children's cognition: State of the art and future directions. Advances in Child Development and Behavior, Vol. 22 içinde Reese HW (ed) Academic Press, New York. Baldwin C, Baldwin A (1989) The role of family interaction in the prediction of adolescent competence. Paper presented at the meeting of the Society for Research in Child Development, Kansas City, MO. Bandura A (1986) Social Foundations of Thought and Action: A Social Cognitive Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall. Barrera M, Garrison Jones C (1992) Family and peer social support as specific correlates of adolescent depressive symptoms. J Abnorm Child Psychol 20: Baumrind D (1971) Current patterns of parental authority. Dev Psychol 4(1): Blain M, Thompson J, Whiffen V (1993) Attachment and perceived social support in late adolescence: The interaction between working models of self and others. J Adolesc Res 8: Bolger KE, Patterson CJ, Kupersmidt JB (1998) Peer relationships and self-esteem among children who have been maltreated. Child Dev 69:

8 BAYRAKTAR Bowlby J (1973) Attachment and Loss, Vol. 2. Separation: Anxiety and Anger, Basic, New York. Bowlby J (1982) Attachment and loss, Vol. 1. Attachment, Basic, New York. Bradford E, Lyddon WJ (1993) Current parental attachment: Its relation to perceived psychological distress and relationship satisfaction in college students. J Coll Stud Dev 34: Bretherton I (1985) Attachment theory: Retrospect and prospect. Growing Points of Attachment Theory and Research. Monogr Soc Res Child Dev içinde Bretherton I ve Waters E (ed), 50: Brown BB, Mounts N, Lamborn SD ve ark (1993) Parenting practices and peer group affiliation in adolescence. Child Dev 64: Bugental DB, Goodnow JJ (1998) Socialization processes. Handbook of Child Psychology: Vol 3. Social, Emotional, and Personality Development, Damon W (Series Ed) ve Eisenberg N içinde (Vol. Ed.) (5th ed). Wiley, New York, s: Carlo G, Fabes R, Laible D ve ark (1999) Early adolescence and prosocial/moral behaviour II:The role of social and contextual influences. J Early Adolesc 19: Carlo G, Randall BA (2001) Are all prosocial behaviors equal? A socioecological developmental conception of prosocial behavior. Advances in Psychology Research, Volume II içinde Columbus F (ed). Nova Science, New Yorks, s: Coie J, Dodge K (1998) Aggression and antisocial behaviour. Handbook of Child Psychology (5th ed.), Vol. 3. Social, Emotional, and Personality Development içinde Damon W (ed), ( Eisenberg N Vol Ed) New York: Wiley. s: Crick N R, Dodge KA (1994) A review and reformulation of social information processing mechanisms in children's social adjustment. Psychol Bull 115: Diekstra R, Garreski N (1996) Perceived social support from family, school, and peers: Relationship with emotional and behavioral problems among adolescents. J Am Acad Child Adolesc Psychiaty 35: Douvan E, Adelson J (1966) The Adolescent Experience. Wiley, New York. Eisenberg N, Fabes RA (1998) Prosocial development. Handbook of Child Psychology (5th ed.), Vol. 3. Social, Emotional, and Personality Development içinde Damon W (Ed.), ( Eisenberg N Vol Ed), Wileys, New York, s: Eliot G, Feldman S (1990) Capturing the adolescent experience. Children's Social Networks and Social Supports içinde Feldman S ve Eliot G (ed.) Wiley, New York, s: Feldman SS, Rosenthal DA, Mont-Reynaud, R ve ark. (1991) Ain't misbehavin': Adolescent values and family environments as correlates of misconduct in a crossnational study of Chinese, Australian, and American Youth. J Res Adolesc, 1: Fraley R, Davis K (1997) Attachment formation and transfer in young adults' close friendships and romantic relationships. Personal relationships 4: Freeman H (1997) Who do you turn to? Parents and peers as attachment figures during adolescence. Paper presented at Society for Research in Child Development, Washington, DC. Gauze C, Bukowski WM, Aquan-Assee J ve ark. (1996) Interactions between family environment and friendship and associations with self-perceived well-being during early adolescence. Child Dev 67: Göregenli M (1997) Individualist-collectivist tendencies in a Turkish sample. J Cross-Cult Psychol 28: Gray M, Steinberg L (1999) Unpacking authoritative parenting: Reassessing a multidimensional construct. J Marriage Fam 61: Greenberg MT (1999) Attachment and psychopathology in childhood. Handbook of Attachment: Theory, Research, and Clinical Applications içinde Cassidy J ve Shaver PR (ed). Guilford Press, New York, s: Grusec JE, Goodnow JJ (1994) Impact of parental discipline methods on the child's internalization of values: A reconceptualization of current points of view. Dev Psychol 30: Hazan C, Shaver P (1987) Romantic love conceptualized as an attachment process. J Pers Soc Psychol 52: Hoffman ML (1983) Affective and cognitive processes in moral internalization. Social Cognition and Social Development: A Sociocultural Perspective içinde Higgins ET, Ruble DN, ve Hartup WW (ed), Cambridge University Press, New York, s: Holden GW, Miller PC (1999) Enduring and different:ameta-analysis of the similarity inparents' child rearing. Psychol Bull 125: Kerr M., Stattin H., Biesecker G ve ark. (2003) Relationships with parents and peers in adolescence. Handbook of Psychology (Vol. 6) Developmental Psychology içinde, R. Lerner, Easterbrooks MA ve Mistry J. (Ed.), Willey, New York, s: Kerr M, Stattin H, Trost K (1999) To know you is to trust 164

9 Olumlu Ergen Geliþimi you: parents' trust is rooted in child disclosure of information. J Adolesc 22: Kobak RR, Cole H (1994) Disorders and dysfunctions of the self. Rochester Symposium on Developmental Psychopathology, Vol. 5. içinde Cicchetti D ve Toth S (ed), University of Rochester Press, Rochester, NY, s: Kumru A, Carlo G, Edwards CP (2004) Olumlu sosyal davranýþlarýn iliþkisel, kültürel, biliþsel ve duyuþsal bazý deðiþkenlerle iliþkisi. Turk J Psychol, 54: Laible DB, Carlo G, Roesch SC (2004) Pathways to selfesteem in late adolescence:the role of parent and peer attachment, empathy, and social behaviours. J Adolesc, 27: Lansford JE, Criss MM, Pettit GS ve ark. (2003) Friendship quality, peer group affiliation, and peer antisocial behavior as moderators of the link between negative parenting and adolescent externalizing behavior. J Res Adolesc 13: Lapsley D, Rice K, FitzGerald D (1990) Adolescent attachment, identity, and adjustment to college: Implications for the continuity of adaptation hypothesis. J Counsel Dev 68: Laursen B, Collins W (1994) Interpersonal conflict during adolescence. Psychol Bull 115: Maccoby EE, Martin JA (1983) Socialization in the context of the family: Parent-child interaction. Handbook of child psychology içinde Mussen PH (Series Ed.) ve Hetherington E M (Vol. Ed.), (Vol. 4). John Wiley, New York, s: Nelson DA, Crick NR (1999) Rose-colored glasses: Examining the social information processing of prosocial young adolescents. J Early Adolesc 19: Offer D (1969) The Psychological World of the Teenager. Basic, New York. Piaget J (1965) The Moral Judgment of the Child, Routledge ve Kegan Paul,Free press, New York Rothbaum F, Weisz JR (1994) Parental caregiving and child externalizing behavior in nonclinical samples: A meta-analysis. Psychol Bull 116: Rutter M, Graham P, Chadwick F ve ark. (1976) Adolescent turmoil: Fact or fiction. J Child Psychol Psychiatry 17: Schwartz D, Dodge K A, Pettit, GS ve ark. (2000) Friendship as a moderating factor in the pathway between early harsh home environment and later victimization in the peer group. Dev Psychol 36: Shek DT (1996) Mental health of chinese adolescents. Growing up the Chinese way içinde Lau S (ed) Chinese University Pres, Beijing. Sherman, RF. (2002) Building young people's lives: One foundation's strategy. Youth participation: Improving institutions and communities içinde Kirshner B, O'Donoghue JL ve McLaughlin M (ed), Jossey-Bass, San Francisco, s: Shucksmith J, Hendry L, Glendinning A (1995) Models of parenting: Implications of adolescent well-being within different types of family contexts. J Adolesc 18: Stattin H, Kerr M (2000) Parental monitoring: A reinterpretation. Child Dev 71: Staub E (2003) The psychology of good and evil: Why children, adults, and groups help and harm others. Cambridge University Pres, New York. Steinberg L (1990) Autonomy, conflict, and harmony in the family relationship. At The Treshold: The Developing Adolescent içinde Feldman S ve Eliot G (ed) Cambridge MA: Harvard University Pres, s: Steinberg L (2001) We know some things: Parent-adolescent relationships in retrospect and prospect. J Res Adolesc 11: Steinberg L, Dornbusch S, Brown B (1992) Ethnic differences in adolescent achievement: An ecological perspective. Am Psychol 47: Steinberg L, Lamborn S, Darling, N ve ark. (1994) Over time changes in adjustment and competence among adolescents from authoritative, authoritarian, indulgent, and neglectful families. Child Dev 65: Steinberg L, Mounts N, Lamborn S, ve ark. (1991) Authoritative parenting and adolescent adjustment across various ecological niches. J Res Adolesc 1: Steinberg L, Silk JS (2002) Parenting adolescents. Handbook of Parenting içinde Bornstein MH (ed), (Vol. 1). Mahwah, NJ: Erlbaum. s: Stewart S, Bond M, Zaman R ve ark. (1999) Perceptions of parents and adolescent outcomes in Pakistan. Unpublished Manuscript. Suess GJ, Grossman KE, Sroufe LA (1992) Effects of infant attachment to mother and father quality of adaptation in preschool: From dyadic to individual organization of self. Int J Behav Dev 15: Van Ijzendoorn MH, Sagi A, Lambermon MWE (1992) The multiple caretaker paradox: Data from Holland and Israel. Beyond the parent: The role of other adults 165

10 BAYRAKTAR in children's lives içinde Pianta RC (ed) (New Directions for Child Development Series, No. 57), Jossey-Bass, San Francisco, s: Vazsonyi AT, Hibbert JR, Snider JB (2003) Exotic enterprise no more? Adolescent reports of family and parenting processes from youth in four countries. J Res Adolesc 13: Youniss J (1985) Parents and Peers in Social Development: A Sullivan-Piaget Perspective. University of Chicago Press, Chicago. Wyatt JM, Carlo G (2002) What will my parents think? Relations among adolescents' expected parental reactions, prosocial moral reasoning, and prosocial and antisocial behaviors. J Adolesc Res 17: Zeldin S, Camino L, Calvert M (2003) Toward an understanding of youth in community governance. Social policy report, no. 17. Ann Arbor, MI: Society for Research in Child Development. 166

CURRICULUM VITAE. F. Melike SAYIL

CURRICULUM VITAE. F. Melike SAYIL CURRICULUM VITAE F. Melike SAYIL E-mail: mekmel@hacettepe.edu.tr http://www.devpsy.hacettepe.edu.tr Phone Number: +90 (312) 297 8337 Address: Hacettepe University, Faculty of Letters Department of Psychology

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Zeynep Çatay Çalışkan 2. Doğum Tarihi: 18 Şubat 1975 3. Unvanı: Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Boğaziçi Üniversitesi 1996 Y. Lisans

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl. BA Psychology Hacettepe 1999

Derece Alan Üniversite Yıl. BA Psychology Hacettepe 1999 Resume 1. Name, Last Name: Ferzan Curun 2. Date of Birth: 11.04.1975 3. Position Title: :Assistant Professor 4. Education Info: :PhD. Derece Alan Üniversite Yıl BA Psychology Hacettepe 1999 Yüksek Lisans

Detaylı

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý NOT : Bu bölüm önümüzdeki günlerde Prof.Dr. Hüner Þencan ýn incelemesinden sonra daha da geliþtirilerek son halini alacaktýr. Zaman kaybý olmamasý için büyük ölçüde- tamamlanmýþ olan bu bölüm web e konmuþtur.

Detaylı

Tez adı: Babalar... Tez Danışmanı:(HACER NERMİN ÇELEN)

Tez adı: Babalar... Tez Danışmanı:(HACER NERMİN ÇELEN) GÜLÇİN KARADENİZ ÖĞRETİM GÖREVLİSİ E-Posta Adresi Telefon (İş) : 2166261050-2244 Faks : 2166281113 Adres : : gulcinkaradeniz@maltepe.edu.tr Maltepe Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü

Detaylı

CURRICULUM VITAE ASİYE KUMRU EDUCATION

CURRICULUM VITAE ASİYE KUMRU EDUCATION CURRICULUM VITAE ASİYE KUMRU Ozyegin University Department of Psychology Istanbul/Turkey Phone: +90 (216) 5649211 Fax: +90 (216) 564-9099 Email: asiye.kumru@ozyegin.edu.tr EDUCATION Ph.D. Developmental

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Görev Kurum Yıl Dekan Yardımcısı Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi 1999-2004 Bölüm Başkanı

ÖZGEÇMİŞ. Görev Kurum Yıl Dekan Yardımcısı Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi 1999-2004 Bölüm Başkanı ÖZGEÇMİŞ Doç. Dr. Demet Erol Öngen Adres Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimler Bölümü Kampus 07058 E-posta demetongen@akdeniz.edu.tr Telefon 2423102072 Faks 2422261953 RESİM EKLENECEK 1.

Detaylı

ERGENLERİN ALGILADIKLARI EBEVEYN İZLEME VE DESTEK DAVRANIŞLARI

ERGENLERİN ALGILADIKLARI EBEVEYN İZLEME VE DESTEK DAVRANIŞLARI İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt: 9 Sayı: 15 Bahar 2008 s:1 14 ERGENLERİN ALGILADIKLARI EBEVEYN İZLEME VE DESTEK DAVRANIŞLARI Ayşe B. AKSOY, Özlem Gözün KAHRAMAN Şükran KILIÇ Özet Bu araştırma,

Detaylı

Ebeveyn-Ergen Ýliþki Niteliði Ölçeði'nin Üniversite Öðrencileri için Psikometrik Özellikleri

Ebeveyn-Ergen Ýliþki Niteliði Ölçeði'nin Üniversite Öðrencileri için Psikometrik Özellikleri ARAÞTIRMA Ebeveyn-Ergen Ýliþki Niteliði Ölçeði'nin Üniversite Öðrencileri için Psikometrik Özellikleri Quality of Parent-Adolescent Relationship Scale of Psychometric Properties on University Students

Detaylı

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ. Prof. Dr. F. MELİKE SAYIL. Adres: Hacettepe Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü Beytepe, 06800 Ankara

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ. Prof. Dr. F. MELİKE SAYIL. Adres: Hacettepe Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü Beytepe, 06800 Ankara AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ Prof. Dr. F. MELİKE SAYIL Adres: Hacettepe Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü Beytepe, 06800 Ankara E-posta: mekmel@hacettepe.edu.tr http://www.devpsy.hacettepe.edu.tr

Detaylı

Yetiþkinliðe Geçiþte Bireyleþme Türleri ve Kimlik Statüleri: Üniversite Öðrencileri ve "Unutulan Yarý"

Yetiþkinliðe Geçiþte Bireyleþme Türleri ve Kimlik Statüleri: Üniversite Öðrencileri ve Unutulan Yarý ARAÞTIRMA Yetiþkinliðe Geçiþte Bireyleþme Türleri ve Kimlik Statüleri: Üniversite Öðrencileri ve "Unutulan Yarý" Individualization Types and Identity Status in Transition to Adulthood: College Students

Detaylı

ERGENLÝK DÖNEMÝNDE KÝMLÝK VE BAÐLANMA ÝLÝÞKÝLERÝ: KÝMLÝK STATÜLERÝ VE BAÐLANMA STÝLLERÝ ÜZERÝNDEN BÝR ÝNCELEME

ERGENLÝK DÖNEMÝNDE KÝMLÝK VE BAÐLANMA ÝLÝÞKÝLERÝ: KÝMLÝK STATÜLERÝ VE BAÐLANMA STÝLLERÝ ÜZERÝNDEN BÝR ÝNCELEME ERGENLÝK DÖNEMÝNDE KÝMLÝK VE BAÐLANMA ÝLÝÞKÝLERÝ: KÝMLÝK STATÜLERÝ VE BAÐLANMA STÝLLERÝ ÜZERÝNDEN BÝR ÝNCELEME Ümit MORSÜNBÜL*, Bilgen TÜMEN * * ÖZET Amaç: Ergenlik, Erikson'un psikososyal geliþim kuramýnda

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl. Doktora Sosyoloji Ortadoğu Teknik Üniversitesi 2010 (ODTÜ)

Derece Alan Üniversite Yıl. Doktora Sosyoloji Ortadoğu Teknik Üniversitesi 2010 (ODTÜ) ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Serap (Türkmen) KAVAS 2. Doğum Tarihi: 12.01.1981 3. Unvanı: Yard.Doç 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İngiliz Dili ve Fatih Üniversitesi 2002 Edebiyatı Y. Lisans

Detaylı

EĞİTİM BİLİMLERİ BÖLÜMÜ ULUSLAR ARASI NİTELİĞE SAHİP ETKİNLİKLERİ

EĞİTİM BİLİMLERİ BÖLÜMÜ ULUSLAR ARASI NİTELİĞE SAHİP ETKİNLİKLERİ İSMİ TARİHİ YERİ PANEL ÇALIŞTAY SEMİNER KONFERANS KONGRE... Inge Danilesen tarafından Danimarka Sistemi isimli Petra Hartmann tarafından 6-8 Yaş Arası Çocuklarda Duyguların Yoğunluğunu Ölçmek isimli seminer

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Psikoloji Hacettepe 1999

Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Psikoloji Hacettepe 1999 EK 3 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Ferzan Curun 2. Doğum Tarihi: 11.04.1975 3. Unvanı: :Yrd.Doç.Dr 4. Öğrenim Durumu: :Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Hacettepe 1999 Yüksek Lisans Doktora

Detaylı

YRD. DOÇ. DR. MÜGE AKBAĞ

YRD. DOÇ. DR. MÜGE AKBAĞ YRD. DOÇ. DR. MÜGE AKBAĞ ÖĞRENİM DURUMU Üniversite Fakülte/Yüksekokul Bölüm Giriş Yılı Mezuniyet Yılı İstanbul Edebiyat Psikoloji 1987 1991 üstü Tür Tez Konusu Tez Danışmanı Yüksek Doktora Liseli Ergenlerin

Detaylı

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ IPA Cross-Border Programme CCI No: 2007CB16IPO008 BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ SINIR ÖTESÝ BÖLGEDE KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLÝ ÝÞLETMELERÝN ORTAK EKO-GÜÇLERÝ PROJESÝ Ref. ¹ 2007CB16IPO008-2011-2-063, Geçerli sözleþme

Detaylı

ERGEN RUH SAÐLIÐI AÇISINDAN BÝR RÝSK FAKTÖRÜ: ÝNTERNET BAÐIMLILIÐI

ERGEN RUH SAÐLIÐI AÇISINDAN BÝR RÝSK FAKTÖRÜ: ÝNTERNET BAÐIMLILIÐI ERGEN RUH SAÐLIÐI AÇISINDAN BÝR RÝSK FAKTÖRÜ: ÝNTERNET BAÐIMLILIÐI Esra CEYHAN* ÖZET Amaç: Günümüzde internete iliþkin baðýmlýlýk veya patolojik internet kullanýmý büyük bir ilgi, araþtýrma, tartýþma alaný

Detaylı

Nagihan OĞUZ DURAN Tel: +90 (224) 294 22 11 e-mail: nagihan@uludag.edu.tr

Nagihan OĞUZ DURAN Tel: +90 (224) 294 22 11 e-mail: nagihan@uludag.edu.tr Nagihan OĞUZ DURAN Tel: +90 (224) 294 22 11 e-mail: nagihan@uludag.edu.tr EĞİTİM Doktora,Orta Doğu Teknik Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Bilim Dalı (2006) Yüksek Lisans, Uludağ Üniversitesi

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Eğitim. Akademik Ünvanlar HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ SEVGİNAR VATAN. sevginarvatan@gmail.

ÖZGEÇMİŞ. Eğitim. Akademik Ünvanlar HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ SEVGİNAR VATAN. sevginarvatan@gmail. ÖZGEÇMİŞ SEVGİNAR VATAN E-Posta: sevginarvatan@gmail.com Telefon: 2978325 Adres: Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü Beytepe/Ankara Eğitim Mezuniyet Tarihi Derece Alan Kurum 2006 Lisans Psikoloji Orta

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Psikoloji Hacettepe 1999

Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Psikoloji Hacettepe 1999 EK 3 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Ferzan Curun 2. Doğum Tarihi: 11.04.1975 3. Unvanı: :Yrd.Doç.Dr 4. Öğrenim Durumu: :Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Hacettepe 1999 Yüksek Lisans Doktora

Detaylı

Türkiye: Gelecek Nesiller için Fýrsatlarýn Çoðaltýlmasý 11. Çocuk Geliþimi ve Çocuklarýn Karþýlaþtýðý Riskler Eþitsizliðin nesiller arasý geçiþinin bugün Türkiye nin en genç neslini ciddi ölçüde etkilediði

Detaylı

ARKADAŞLIK KALİTESİ ÖLÇEĞİ TÜRKÇE FORMUNUN GEÇERLİK VE GÜVENİRLİĞİ

ARKADAŞLIK KALİTESİ ÖLÇEĞİ TÜRKÇE FORMUNUN GEÇERLİK VE GÜVENİRLİĞİ ARKADAŞLIK KALİTESİ ÖLÇEĞİ TÜRKÇE FORMUNUN GEÇERLİK VE GÜVENİRLİĞİ Doç. Dr. Ahmet Akın Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi aakin@sakarya.edu.tr Doktora Öğr. Fatıma Firdevs Adam Karduz Sakarya Üniversitesi

Detaylı

Yetiþkinliðe Geçiþ Yýllarýnda Sigara Ýçme Davranýþýnýn Psikososyal Belirleyicileri ve Sigara Ýçmenin Yaþam Doyumu ve Öznel Ýyi Oluþla Ýliþkisi

Yetiþkinliðe Geçiþ Yýllarýnda Sigara Ýçme Davranýþýnýn Psikososyal Belirleyicileri ve Sigara Ýçmenin Yaþam Doyumu ve Öznel Ýyi Oluþla Ýliþkisi ARAÞTIRMA Yetiþkinliðe Geçiþ Yýllarýnda Sigara Ýçme Davranýþýnýn Psikososyal Belirleyicileri ve Sigara Ýçmenin Yaþam Doyumu ve Öznel Ýyi Oluþla Ýliþkisi Psycho-social Markers of Smoking, and the Relationships

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ 1 ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: ÖMER FARUK ŞİMŞEK Öğrenim Durumu: Doktora Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ankara Üniversitesi 1996 Y. Lisans

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Doktora Psikolojik Danışma ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2009

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Doktora Psikolojik Danışma ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2009 ÖZGEÇMİŞ Yrd. Doç. Dr. S. Gülfem Çakır Adres Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü, 07058, Antalya E-posta glfmcakir@gmail.com; sgcakir@akdeniz.edu.tr Telefon 02423106626 Faks

Detaylı

Öğretmen Adaylarının Olumlu Sosyal ve Saldırgan Davranış Eğilimlerinin İncelenmesi

Öğretmen Adaylarının Olumlu Sosyal ve Saldırgan Davranış Eğilimlerinin İncelenmesi DOI: 10.5961/jhes.2013.082 Öğretmen Adaylarının Olumlu Sosyal ve Saldırgan Davranış Eğilimlerinin İncelenmesi Examination of the Prosocial and Aggressive Tendencies of Preservice Teachers Özlem GÖZÜN KAHRAMAN,

Detaylı

T.C. MÝLLÎ EÐÝTÝM BAKANLIÐI EÐÝTÝMÝ ARAÞTIRMA VE GELÝÞTÝRME DAÝRESÝ BAÞKANLIÐI KENDÝNÝ TANIYOR MUSUN? ANKARA, 2011 MESLEK SEÇÝMÝNÝN NE KADAR ÖNEMLÝ BÝR KARAR OLDUÐUNUN FARKINDA MISINIZ? Meslek seçerken

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı : Metin Deniz Doğum Tarihi: 1978 Öğrenim Durumu: Doktora Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans İngilizce Öğretmenliği Selçuk Üniversitesi 2001 Y. Lisans

Detaylı

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi 1 Özet Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi Mehmet Ali MALAS, Osman SULAK, Bahadýr ÜNGÖR, Esra ÇETÝN, Soner ALBAY Süleyman Demirel

Detaylı

ÖZ GEÇMİŞ. Hilal ŞEN. Psikoloji Bölümü CASE- B43 Rumeli Feneri Yolu, Sarıyer, 34450 İstanbul Türkiye. 2010 Gelişimsel Psikoloji, Yüksek Lisans

ÖZ GEÇMİŞ. Hilal ŞEN. Psikoloji Bölümü CASE- B43 Rumeli Feneri Yolu, Sarıyer, 34450 İstanbul Türkiye. 2010 Gelişimsel Psikoloji, Yüksek Lisans ÖZ GEÇMİŞ Hilal ŞEN Ofis Adresi: E- mail: Koç Üniversitesi Psikoloji Bölümü CASE- B43 Rumeli Feneri Yolu, Sarıyer, 34450 İstanbul Türkiye hisen@ku.edu.tr Eğitim 2011- (devam ediyor) Gelişimsel Psikoloji,

Detaylı

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu OLGU SUNUMU Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu Multidisciplinary Approach to Child Abuse: A Case Report Muhammed Ayaz 1, Ayþe Burcu Ayaz 1 1 Uz.Dr., Sakarya Üniversitesi Týp Fakültesi

Detaylı

PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ PROGRAMI

PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ PROGRAMI ANADAL EĞİTİM PROGRAMI ZORUNLU DERSLERİ 1.Sınıf/1.Yarıyıl in ön koşulu var mı? *** in önceki eğitim programında eşdeğer bir dersi var mı? **** 1 YDİ101 YDF101 YDA101 2 ATA101 Temel Yabancı Dil (İngilizce)

Detaylı

ERGENLERİN STRESLİ YAŞANTILARINA YÖNELİK EBEVEYN TEPKİLERİ ÖLÇEĞİ NİN TÜRKÇE FORMUNUN GEÇERLİĞİ VE GÜVENİRLİĞİ

ERGENLERİN STRESLİ YAŞANTILARINA YÖNELİK EBEVEYN TEPKİLERİ ÖLÇEĞİ NİN TÜRKÇE FORMUNUN GEÇERLİĞİ VE GÜVENİRLİĞİ ERGENLERİN STRESLİ YAŞANTILARINA YÖNELİK EBEVEYN TEPKİLERİ ÖLÇEĞİ NİN TÜRKÇE FORMUNUN GEÇERLİĞİ VE GÜVENİRLİĞİ Doç. Dr. Dr. Ahmet Akın Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi aakin@sakarya.edu.tr Doktora

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

düþürücü kullanmamak c-duruma uygun ilaç kullanmamak Ateþ Durumunda Mutlaka Hekime Götürülmesi Gereken Haller:

düþürücü kullanmamak c-duruma uygun ilaç kullanmamak Ateþ Durumunda Mutlaka Hekime Götürülmesi Gereken Haller: Ayna-Gazetesi-renksiz-11-06.qxp 26.10.2006 23:39 Seite 2 Çocuklarda Ateþ Deðerli Ayna okuyucularý, bundan böyle bu sayfada sizleri saðlýk konusunda bilgilendireceðim. Atalarýmýz ne demiþti: olmaya devlet

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Zümra Özyeşil 2. Doğum Tarihi : 11.10.1979 3. Unvanı : Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu : Ph.D. 5. Çalıştığı Kurum : MEF Üniversitesi Derece Alan Üniversite Yıl Lisans EĞİTİM

Detaylı

İSMAİL ÇELİK YARDIMCI DOÇENT

İSMAİL ÇELİK YARDIMCI DOÇENT İSMAİL ÇELİK YARDIMCI DOÇENT ÖZGEÇMİŞ YÜKSEKÖĞRETİM KURULU 09.06.2015 Adres AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DEKANLIĞI Telefon E-posta 4722162035-5422 icelik@agri.edu.tr Doğum Tarihi 05.07.1977

Detaylı

Bebeklik Dönemindeki Baðlanma Sürecine Genel Bir Bakýþ

Bebeklik Dönemindeki Baðlanma Sürecine Genel Bir Bakýþ DERLEME Bebeklik Dönemindeki Baðlanma Sürecine Genel Bir Bakýþ A.Þebnem Soysal 1, Þahin Bodur 2, Elvan Ýþeri 3, Selahattin Þenol 4 1 Uz. Psk., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý

Detaylı

Okul Öncesi Çocuklar ve Ebeveynlerinin Bağlanma Güvenlikleri İle Çocuk Yetiştirme Tutumları Arasındaki İlişkiler Ayşegül Güner Algan, Gül Şendil*

Okul Öncesi Çocuklar ve Ebeveynlerinin Bağlanma Güvenlikleri İle Çocuk Yetiştirme Tutumları Arasındaki İlişkiler Ayşegül Güner Algan, Gül Şendil* http://www.journals.istanbul.edu.tr/tr/index.php/psikoloji Psikoloji Çalışmaları Dergisi 33-1 (2013) 55-68 Okul Öncesi Çocuklar ve Ebeveynlerinin Bağlanma Güvenlikleri İle Çocuk Yetiştirme Tutumları Arasındaki

Detaylı

2006 cilt 15 sayý 10 179

2006 cilt 15 sayý 10 179 Ankara'da Bir Lisenin 9 ve 10. Sýnýf Öðrencilerinin Kiþisel Hijyen Konusunda Davranýþlarýnýn Belirlenmesi Determination of the Behaviours of Ninth and Tenth Grade High School Students About Personal Hygiene

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans 1. Adı Soyadı: Ayşe Begüm Ötken ÖZGEÇMİŞ 2. Doğum Tarihi: 08.08.1977 3. Ünvanı: Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Y. Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkiler Y. Human Resource

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ ÖZGEÇMİŞ PROF. DR. ZEHRA UÇANOK E-Posta: ucanok@hacettepe.edu.tr Telefon: +90 (312) 297 83 28 Adres: Psikoloji Bölümü Eğitim Mezuniyet Tarihi Derece Alan Kurum 1989 Lisans Psikoloji Orta Doğu Teknik Üniversitesi

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. OrtaöğretimMatematikEğitimi BoğaziciÜniversitesi 2007

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. OrtaöğretimMatematikEğitimi BoğaziciÜniversitesi 2007 ÖZGEÇMİŞ 1. AdıSoyadı: Rukiye Didem Taylan 2. DoğumTarihi: 25 Temmuz 1984 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. 4. ÖgrenimDurumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans OrtaöğretimMatematikEğitimi BoğaziciÜniversitesi 2007

Detaylı

Hacer ÖZYURT¹, Özcan ÖZYURT 2, Hasan KARAL 3

Hacer ÖZYURT¹, Özcan ÖZYURT 2, Hasan KARAL 3 999 PERMÜTASYON- - E- Hacer ÖZYURT¹, Özcan ÖZYURT 2, Hasan KARAL 3 1 hacerozyurt@ktu.edu.tr 2 oozyurt@ktu.edu.tr 3 Yrd.Doç.Dr. hasankaral@ktu.edu.tr Özet: - - de - Anahtar kelimeler: e- Abstract: Conducted

Detaylı

ÜNİTE FİZİKSEL GELİŞİMİ DEĞERLENDİRME ÇOCUK GELİŞİMİ - I İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Doç. Dr. Birol ALVER

ÜNİTE FİZİKSEL GELİŞİMİ DEĞERLENDİRME ÇOCUK GELİŞİMİ - I İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Doç. Dr. Birol ALVER FİZİKSEL GELİŞİMİ DEĞERLENDİRME İÇİNDEKİLER Fiziksel Gelişimin Değerlendirilmesi Boy Uzunluğuna İlişkin Persentil Eğrileri Kiloya İlişkin Persentil Eğrileri Baş Çevresi Uzunluğuna İlişkin Persentil Eğrileri

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Yücel ÖKSÜZ Doğum Tarihi: 05 Şubat 1966 Öğrenim Durumu: Doktora/S.Yeterlik/ Tıpta Uzmanlık Psikolojik Danışma ve Rehberlik Doc. / Prof. ----------------------------

Detaylı

konularýnda servis hizmeti sunan Sosyal Hizmetler Dairesi bir devlet kuruluºu olup, bu kuruluº ülkede yaºayan herkese ücretsiz hizmet vermektedir.

konularýnda servis hizmeti sunan Sosyal Hizmetler Dairesi bir devlet kuruluºu olup, bu kuruluº ülkede yaºayan herkese ücretsiz hizmet vermektedir. 1/7 AMT FÜR SOZIALE DIENSTE FÜRSTENTUM LIECHTENSTEIN Sosyal Hizmetler Dairesi Çocuk ve gençlik hizmetleri Sosyal hizmetler Terapi hizmetleri Ýç hizmetler konularýnda servis hizmeti sunan Sosyal Hizmetler

Detaylı

Nedensellik Ýliþkisi ve Pozitif Bilimin Amaçlarý Açýsýndan Deneysel ve Korelatif Yaklaþýmlar

Nedensellik Ýliþkisi ve Pozitif Bilimin Amaçlarý Açýsýndan Deneysel ve Korelatif Yaklaþýmlar Nedensellik Ýliþkisi ve Pozitif Bilimin Amaçlarý Açýsýndan Deneysel ve Korelatif Yaklaþýmlar Sirel KARAKAÞ* ÖZET Bu makalede pozitif bilim kavramýnýn çeþitli yönleri ele alýnmýþtýr. Bu baðlamda, pozitif

Detaylı

Cinsel Benlik Þemasý Ölçeði'nin Üniversite Örnekleminde Geçerlik ve Güvenilirlik Çalýþmasý

Cinsel Benlik Þemasý Ölçeði'nin Üniversite Örnekleminde Geçerlik ve Güvenilirlik Çalýþmasý ARAÞTIRMA Cinsel Benlik Þemasý Ölçeði'nin Üniversite Örnekleminde Geçerlik ve Güvenilirlik Çalýþmasý A Validity and Reliability Study of the Sexual Self-Schema Scale Among Undergraduate Students Gözde

Detaylı

ANABABALARIN ERGEN ÇOCUKLARINI İZLEMELERİ: BİR GÖZDEN GEÇİRME

ANABABALARIN ERGEN ÇOCUKLARINI İZLEMELERİ: BİR GÖZDEN GEÇİRME ANABABALARIN ERGEN ÇOCUKLARINI İZLEMELERİ: BİR GÖZDEN GEÇİRME Hicran ÇETİN*, Figen ÇOK** ÖZET Amaç: Çocuk ve ergenlerin gelişiminde çocuğun izlenmesi önemli ve gerekli bir anababalık becerisi olarak görülmektedir.

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İşletme (İngilizce) Hacettepe Üniversitesi 2001. Derece Alan Üniversite Yıl

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İşletme (İngilizce) Hacettepe Üniversitesi 2001. Derece Alan Üniversite Yıl 1 Adı Soyadı: Savaş CEYLAN 2 Unvanı: Arş. Gör. Dr. 3 İletişim Bilgileri Tlf: 297 83 39 / 532 430 95 47 E-posta: savasc@hacettepe.edu.tr 4 Öğrenim Durumu ÖZGEÇMİŞ Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İşletme

Detaylı

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta Mikro Dozaj Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta ve aðýr hizmet tipi modellerimizle Türk

Detaylı

PSİKOLOJİK İYİ OLMA VE YETİŞKİN BAĞLANMA BOYUTLARI PSYCHOLOGICAL WELL-BEING AND ADULT ATTACHMENT DIMENSIONS

PSİKOLOJİK İYİ OLMA VE YETİŞKİN BAĞLANMA BOYUTLARI PSYCHOLOGICAL WELL-BEING AND ADULT ATTACHMENT DIMENSIONS PSİKOLOJİK İYİ OLMA VE YETİŞKİN BAĞLANMA BOYUTLARI Uzman Psikolojik Danışman Şirin Erdem Milli Eğitim Bakanlığı İzmir sirinerdem1@gmail.com Yrd. Doç. Dr. Zekavet Kabasakal Dokuz Eylül Üniversitesi İzmir

Detaylı

Duchenne Muskuler Distrofili Çocuklarýn Aile Ýþlevlerinin ve Annelerinde Depresyon ve Kaygý Düzeylerinin Araþtýrýlmasý

Duchenne Muskuler Distrofili Çocuklarýn Aile Ýþlevlerinin ve Annelerinde Depresyon ve Kaygý Düzeylerinin Araþtýrýlmasý ARAÞTIRMA Duchenne Muskuler Distrofili Çocuklarýn Aile Ýþlevlerinin ve Annelerinde Depresyon ve Kaygý Düzeylerinin Araþtýrýlmasý Burcu Çakaloz 1, Semra Kurul 2 1 Uz. Dr., Pamukkale Üniversitesi Týp Fakültesi

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı: Serra İçellioğlu 2. Doğum Tarihi: 17.02.1983 3. Unvanı: Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu: Doktora

ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı: Serra İçellioğlu 2. Doğum Tarihi: 17.02.1983 3. Unvanı: Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu: Doktora ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Serra İçellioğlu 2. Doğum Tarihi: 17.02.1983 3. Unvanı: Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu: Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji İstanbul Üniversitesi 2001-2005 Y.

Detaylı

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn 4. SINIF COÞMAYA SORULARI 1. BÖLÜM 3. DÝKKAT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn toplamý kaçtýr? A) 83 B) 78 C) 91 D) 87

Detaylı

International Journal of Progressive Education, 6(2), 27-47.

International Journal of Progressive Education, 6(2), 27-47. ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: AYŞE AYPAY Doğum Tarihi: 24 02 1969 Öğrenim Durumu: Doktora Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Bölümü Ankara Üniversitesi 1989 Y. Lisans

Detaylı

ERGENLER ÝÇÝN SOSYAL KAYGI ÖLÇEÐÝNÝN (ESKÖ) GEÇERLÝK VE GÜVENÝRLÝÐÝNÝN ÝNCELENMESÝ

ERGENLER ÝÇÝN SOSYAL KAYGI ÖLÇEÐÝNÝN (ESKÖ) GEÇERLÝK VE GÜVENÝRLÝÐÝNÝN ÝNCELENMESÝ ERGENLER ÝÇÝN SOSYAL KAYGI ÖLÇEÐÝNÝN (ESKÖ) GEÇERLÝK VE GÜVENÝRLÝÐÝNÝN ÝNCELENMESÝ Arzu AYDIN*, Serap TEKÝNSAV SÜTCÜ** ÖZET Amaç: Bu çalýþmanýn amacý Ergenler için Sosyal Kaygý Ölçeði'nin (ESKÖ) Türk ergenler

Detaylı

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe]. ofsport Sciences 2004 1 15 (3J 125-136 TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN ış TATMiN SEViYELERi Ünal KARlı, Settar KOÇAK Ortadoğu Teknik

Detaylı

Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi

Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi ARAÞTIRMA 1 Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi Fahriye Oflaz, Huriye Varol GATA Hemþirelik Yüksek Okulu 06010 Etlik-Ankara Özet Amaç: Bu çalýþmanýn amacý

Detaylı

Hemþirelerin Genel Ruhsal Durumlarýnýn Ýncelenmesi

Hemþirelerin Genel Ruhsal Durumlarýnýn Ýncelenmesi Hemþirelerin Genel Ruhsal Durumlarýnýn Ýncelenmesi The Analysis of the General Psychological Conditions of Nurses Dr. Serpil Yýlmaz*, Rabia Hacýhasanoðlu**, Zeynep Çiçek** Öz Hemþirelik, insanlarla iliþkiye

Detaylı

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT The purpose of the study is to investigate the impact of autonomous learning on graduate students

Detaylı

Ergenlerde Öznel Ýyi Oluþu Artýrma Stratejilerini Kullanma ile Akademik Motivasyon Arasýndaki Ýliþki

Ergenlerde Öznel Ýyi Oluþu Artýrma Stratejilerini Kullanma ile Akademik Motivasyon Arasýndaki Ýliþki ARAÞTIRMA Ergenlerde Öznel Ýyi Oluþu Artýrma Stratejilerini Kullanma ile Akademik Motivasyon Arasýndaki Ýliþki The Relationship Between Using of Subjective Well Being Increasing Strategies and Academic

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Psikoloji Boğaziçi Üniversitesi 2005-2010

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Psikoloji Boğaziçi Üniversitesi 2005-2010 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Berke Kırıkkanat 2. Doğum Tarihi : 09 Şubat 1988 3. Unvanı : Araştırma Görevlisi 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Boğaziçi Üniversitesi 2005-2010

Detaylı

Ruh Saðlýðý Çalýþanlarýnda Tükenmiþlik

Ruh Saðlýðý Çalýþanlarýnda Tükenmiþlik ARAÞTIRMA Ruh Saðlýðý Çalýþanlarýnda Tükenmiþlik Müge Oðuzberk 1, Arzu Aydýn 2 1 Psk., Lodos Özel Eðitim Okulu, 2 Yrd.Doç.Dr., Mersin Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü, Mersin ÖZET Amaç:

Detaylı

ANNELERİN TUTUMLARINA GÖRE 5-6 YAŞ ÇOCUKLARININ SOSYAL-DUYGUSAL UYUM DÜZEYLERİ

ANNELERİN TUTUMLARINA GÖRE 5-6 YAŞ ÇOCUKLARININ SOSYAL-DUYGUSAL UYUM DÜZEYLERİ H.Gülay, A.Önder 89 ANNELERİN TUTUMLARINA GÖRE 5-6 YAŞ ÇOCUKLARININ SOSYAL-DUYGUSAL UYUM DÜZEYLERİ Hülya GÜLAY Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Okul Öncesi Eğitimi ABD. Alev ÖNDER

Detaylı

Duygu AKYÜZ*, Gül ŞENDİL**

Duygu AKYÜZ*, Gül ŞENDİL** ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAĞLANMA STİLLERİ İLE EBEVEYNLERİYLE YAŞADIKLARI PROBLEMLERİ ÇÖZÜM BİÇİMLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE ÖZERKLİĞİN ARACI ROLÜNÜN İNCELENMESİ Duygu AKYÜZ*, Gül ŞENDİL** ÖZET Amaç: Bu

Detaylı

GÝRÝÞ. Bu anlamda, özellikle az geliþmiþ toplumlarda sanayi çaðýndan bilgi

GÝRÝÞ. Bu anlamda, özellikle az geliþmiþ toplumlarda sanayi çaðýndan bilgi GÝRÝÞ Ýnsanoðlu günümüzde dünya tarihinde belki de bilginin en kýymetli olduðu dönemi yaþamaktadýr. Çaðýmýzda bilgiye sahip olmanýn ya da bilgi kaynaðýna kolaylýkla ulaþabilmenin önemi her geçen gün artmaktadýr.

Detaylı

Orta ve İleri Ergenlik Döneminde Risk Alma Davranışı: Ebeveyn ve Akranların Rolü

Orta ve İleri Ergenlik Döneminde Risk Alma Davranışı: Ebeveyn ve Akranların Rolü Türk Psikoloji Yazıları, Haziran 2009, 12 (23), 14-24 Orta ve İleri Ergenlik Döneminde Risk Alma Davranışı: Ebeveyn ve Akranların Rolü Nilay Pekel Uludağlı Melike Sayıl Adalet Bakanlığı, Ceza ve Tevkifevleri

Detaylı

Proceedings/Bildiriler Kitabı. siber silah fabrikas nda ve bir ya da birden fazla devlet. 20-21 September /Eylül 2013 Ankara / TURKEY 6.

Proceedings/Bildiriler Kitabı. siber silah fabrikas nda ve bir ya da birden fazla devlet. 20-21 September /Eylül 2013 Ankara / TURKEY 6. Hakan devlet- Anahtar Kelimeler Abstract In the last decade, it has become evident that states or state-sponsored actors are involved in large scale cyber attacks and that many States have been developing

Detaylı

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe 1. ofsport Sciences 2004, 15 (1),49-64 Dave/li Derleme EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Ziya KORUÇ, Perlearı BAYAR Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri

Detaylı

GÜÇLER VE GÜÇLÜKLER ANKETÝ'NÝN (GGA) TÜRKÇE UYARLAMASININ PSÝKOMETRÝK ÖZELLÝKLERÝ

GÜÇLER VE GÜÇLÜKLER ANKETÝ'NÝN (GGA) TÜRKÇE UYARLAMASININ PSÝKOMETRÝK ÖZELLÝKLERÝ GÜÇLER VE GÜÇLÜKLER ANKETÝ'NÝN (GGA) TÜRKÇE UYARLAMASININ PSÝKOMETRÝK ÖZELLÝKLERÝ Taner GÜVENÝR*, Aylin ÖZBEK*, Burak BAYKARA*, Haluk ARKAR**, Birsen ÞENTÜRK***,Seçil ÝNCEKAÞ*** ÖZET Amaç: Güçler ve Güçlükler

Detaylı

Turaşlı K. N.. (2012), Intercultural Approach in Early Childhood Education, Journal Of Education And Future,, ıssue:1 p. 37-47, ISSN 2146-8249

Turaşlı K. N.. (2012), Intercultural Approach in Early Childhood Education, Journal Of Education And Future,, ıssue:1 p. 37-47, ISSN 2146-8249 Nalan Kuru Turaşlı Tel: +90 5326671867 e-mail: nalanturasli@gmail.com 2000 yılında Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Okul Öncesi Öğretmenliği Programı nda yüksek lisans, 2006 yılında yine

Detaylı

Yenidoðan Döneminde Hastanede Uzun Süreli Tedavi Görmenin Baðlanma Örüntüsü Üzerindeki Etkileri: Bir Olgu Sunumu

Yenidoðan Döneminde Hastanede Uzun Süreli Tedavi Görmenin Baðlanma Örüntüsü Üzerindeki Etkileri: Bir Olgu Sunumu Olgu Sunumu Yenidoðan Döneminde Hastanede Uzun Süreli Tedavi Görmenin Baðlanma Örüntüsü Üzerindeki Etkileri: Bir Olgu Sunumu A. Þebnem SOYSAL*, Ebru ERGENEKON**, Erhan AKSOY*** ÖZET Bu yazýda, uzun süreli

Detaylı

Predictors of Adolescents Friendship Qualities: Gender and Family Related Variables

Predictors of Adolescents Friendship Qualities: Gender and Family Related Variables Elementary Education Online, 11(3), 845-855, 2012. İlköğretim Online, 11(3), 845-855, 2012. [Online]: http://ilkogretim-online.org.tr Predictors of Adolescents Friendship Qualities: Gender and Family Related

Detaylı

AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ -

AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ - T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ - Necla YILMAZ Yüksek Lisans Tezi Çorum

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı/Soyadı : F. Sülen ŞAHİN KIRALP 2. Doğum Tarihi : 16/06/ Ünvanı : Doktor 4. Öğrenim Durumu:

ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı/Soyadı : F. Sülen ŞAHİN KIRALP 2. Doğum Tarihi : 16/06/ Ünvanı : Doktor 4. Öğrenim Durumu: ÖZGEÇMİŞ 1. Adı/Soyadı : F. Sülen ŞAHİN KIRALP 2. Doğum Tarihi : 16/06/1972 3. Ünvanı : Doktor 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Rehberlik ve Psik. Danışmanlık Ankara Üniversitesi 1991-1995

Detaylı

Üniversite Öðrencileri Güvenli Cinselliði Nasýl Algýlýyor? How Do The University Students Perceive Safer Sex?

Üniversite Öðrencileri Güvenli Cinselliði Nasýl Algýlýyor? How Do The University Students Perceive Safer Sex? Üniversite Öðrencileri Güvenli Cinselliði Nasýl Algýlýyor? How Do The University Students Perceive Safer Sex? Dr. Didem Ateþ*, Dr. Aktan Karahan**, Dr. Tuðrul Erbaydar*** Özet Bu çalýþma gençlerin güvenli

Detaylı

Bağlanma ve İlişkili Değişkenler Attachment and Related Variables

Bağlanma ve İlişkili Değişkenler Attachment and Related Variables Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry 2011; 3(3):553-570 2011, eissn:1309-0674 pissn:1309-0658 Bağlanma ve İlişkili Değişkenler Attachment and Related Variables Ümit Morsünbül

Detaylı

Hemþirelerin atýlganlýk düzeyleri

Hemþirelerin atýlganlýk düzeyleri ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Hemþirelerin atýlganlýk düzeyleri Assertiveness levels of nurses Birgül Özkan, Msc, Department of Nursing, Kayseri Atatürk Health Vocational School, Erciyes University,

Detaylı

YAYIN FAALİYETLERİ. Uluslararası Hakemli Dergilerde Yayınlanan Makaleler

YAYIN FAALİYETLERİ. Uluslararası Hakemli Dergilerde Yayınlanan Makaleler YAYIN FAALİYETLERİ Uluslararası Hakemli Dergilerde Yayınlanan Makaleler Buyukgoze-Kavas, A., Duffy, R. D., Yerin Güneri, O., & Autin, K. L. (in press). Job satisfaction among Turkish teachers: Exploring

Detaylı

Ebeveyne Duyulan Güvenin Psikolojik Kontrol ve Zorbalık / Zorbalığa Maruz Kalma Arasındaki Aracı Rolünün İncelenmesi*

Ebeveyne Duyulan Güvenin Psikolojik Kontrol ve Zorbalık / Zorbalığa Maruz Kalma Arasındaki Aracı Rolünün İncelenmesi* Ebeveyne Duyulan Güvenin Psikolojik Kontrol ve Zorbalık / Zorbalığa Maruz Kalma Arasındaki Aracı Rolünün İncelenmesi* Fatih BAYRAKTAR, Ankara Üniversitesi DTCF Psikoloji Bölümü Gözde ÖZDİKMENLİ DEMİR,

Detaylı

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme - 1 8 Konuþmayý Yazýya Dökme El yazýnýn yerini alacak bir aygýt düþü XIX. yüzyýlý boyunca çok kiþiyi meþgul etmiþtir. Deðiþik tasarým örnekleri görülmekle beraber, daktilo dediðimiz aygýtýn satýlabilir

Detaylı

LEARNING GOALS Human Rights Lessons

LEARNING GOALS Human Rights Lessons This project is co-financed by the European Union and the Republic of Turkey Benim için İnsan Hakları Human Rights for Me LEARNING GOALS Human Rights Lessons Anton Senf May 2014 This project is co-financed

Detaylı

T A R K A N K A C M A Z

T A R K A N K A C M A Z T A R K A N K A C M A Z EĞĠTĠM 1996-2003 Indiana University, Bloomington, IN - ABD Doktora Eğitim Programları Müfredat ve Eğitim (Anadal) Eğitim Teknolojileri (Yandal) 1995-1996 Ege Üniversitesi Doktora

Detaylı

Motor kademeleri ile otomasyon seviyeleri arasýnda akýllý baðlantý Akýllý Baðlantý Siemens tarafýndan geliþtirilen SIMOCODE-DP iþlemcilerin prozeslerinin hatasýz çalýþmasýný saðlamak için gerekli tüm temel

Detaylı

Aleksitimi: Psikolojik Belirtiler ve Baðlanma Stilleri

Aleksitimi: Psikolojik Belirtiler ve Baðlanma Stilleri ARAÞTIRMA Aleksitimi: Psikolojik Belirtiler ve Baðlanma Stilleri Ayþegül Durak Batýgün 1, Ayda Büyükþahin 2 1 Doç.Dr., 2 Yrd.Doç.Dr., Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coðrafya Fakültesi Psikoloji Bölümü,

Detaylı

Ne-Ka. Grouptechnic ... /... / 2008. Sayýn Makina Üreticisi,

Ne-Ka. Grouptechnic ... /... / 2008. Sayýn Makina Üreticisi, ... /... / 2008 Sayýn Makina Üreticisi, Firmamýz Bursa'da 1986 yýlýnda kurulmuþtur. 2003 yýlýndan beri PVC makineleri sektörüne yönelik çözümler üretmektedir. Geniþ bir ürün yelpazesine sahip olan firmamýz,

Detaylı

Özgeçmiş. 2013 Doktora Tezi Başlığı: Ortaokul Öğrencilerinin Mağduriyetinde Etkili Olan Öğrenci ve okul Düzeyi Faktörleri: Ekolojik Bir Bakış Açısı

Özgeçmiş. 2013 Doktora Tezi Başlığı: Ortaokul Öğrencilerinin Mağduriyetinde Etkili Olan Öğrenci ve okul Düzeyi Faktörleri: Ekolojik Bir Bakış Açısı Özgeçmiş Gökhan Atik Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Eğitimde Psikolojik Hizmetler Bölümü Cebeci Kampüsü Cemal Gürsel Sokak, 06590, Ankara E-posta(lar): gokhanatik@gmail.com, gatik@ankara.edu.tr

Detaylı

İş Telefonu 09 242 3106626 Faks: 09 242 2261953

İş Telefonu 09 242 3106626 Faks: 09 242 2261953 Dr. S. Gülfem ÇAKIR Doğum Tarihi 27 Ocak 1974 Doğum Yeri Kurum Fakülte Akademik Unvan Akademik Görevi Statüsü (Asli veya Görevlendirme) Ankara Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Araş. Gör. Dr. Öğretim

Detaylı

Özgeçmiş. Doktora Tezi Başlığı: Student and School Level Factors in Victimization of Middle School Students: An Ecological Perspective

Özgeçmiş. Doktora Tezi Başlığı: Student and School Level Factors in Victimization of Middle School Students: An Ecological Perspective Özgeçmiş Yrd. Doç. Dr. Gökhan Atik Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Eğitimde Psikolojik Hizmetler Bölümü Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Anabilim Dalı Cebeci Kampüsü Cemal Gürsel Sokak,

Detaylı

Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Dergisi 2003; 46: 317-327 Derleme Çocuk ruh saðlýðý açýsýndan prematürite Aylin Özbek 1, Süha Miral 2 Dokuz Eylül Üniversitesi Týp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Saðlýðý ve

Detaylı

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER Major Depresyon, Davraným Bozukluðu ve Madde Kullaným Bozukluðu olan Ergenlerde Fluoksetin ve Biliþsel Davranýþcý Terapinin Karþýlaþtýrýldýðý Randomize Kontrollü Çalýþma Riggs

Detaylı

center towns. In order to determine the language development of children, Turkish Language Activities Observation Form developed by Ömeroğlu and

center towns. In order to determine the language development of children, Turkish Language Activities Observation Form developed by Ömeroğlu and ALTI YAŞ ÇOCUKLARININ TÜRKÇE DİL ETKİNLİKLERİNDE DİL KAZANIMLARI İLE ANNE BABA İŞLEVLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN CİNSİYET, DOĞUM SIRASI, OKULA DEVAM SÜRESİ GİBİ DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ Arş. Gör. Uzm.Derya

Detaylı

ANAOKULU ÇOCUKLARlNDA LOKOMOTOR. BECERiLERE ETKisi

ANAOKULU ÇOCUKLARlNDA LOKOMOTOR. BECERiLERE ETKisi Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe 1. ofsport Sciences 2004, 15 (2), 76-90 GELişTiRiLMiş OYUN-EGZERSiZ PROGRAMıNıN ANAOKULU ÇOCUKLARlNDA LOKOMOTOR. BECERiLERE ETKisi Fabna KERKEZ ÖZET Bu çalışmanın amacı

Detaylı

SINIF ÖĞRETMENİ ADAYLARININ SOSYAL BECERİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ. Dr.Serdal SEVEN Fırat Üniversitesi Muş Eğitim Fakültesi, Okul Öncesi ABD.

SINIF ÖĞRETMENİ ADAYLARININ SOSYAL BECERİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ. Dr.Serdal SEVEN Fırat Üniversitesi Muş Eğitim Fakültesi, Okul Öncesi ABD. SINIF ÖĞRETMENİ ADAYLARININ SOSYAL BECERİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ Dr.Serdal SEVEN Fırat Üniversitesi Muş Eğitim Fakültesi, Okul Öncesi ABD. Cenk YOLDAŞ Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi İlköğretim

Detaylı

ulu Sosy Anahtar Kelimeler: .2014, Makale Kabul Tarihi:21.10.2014 2014, Cilt:11, 163-184

ulu Sosy Anahtar Kelimeler: .2014, Makale Kabul Tarihi:21.10.2014 2014, Cilt:11, 163-184 ulu.2014, Makale Kabul Tarihi:21.10.2014 Sosy Anahtar Kelimeler: 2014, Cilt:11, 163184 The Relaionship Between Social Capital of Schools And Organizational Image Based On Perceptions of Teachers Abstract:The

Detaylı

0.2-200m3/saat AISI 304-316

0.2-200m3/saat AISI 304-316 RD Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip hava kilidleri her türlü proseste çalýþacak rotor ve gövde seçeneklerine sahiptir.aisi304-aisi316baþtaolmaküzerekimya,maden,gýda...gibi

Detaylı

HEARTS PROJESİ YAYGINLAŞTIRMA RAPORU

HEARTS PROJESİ YAYGINLAŞTIRMA RAPORU HEARTS PROJESİ YAYGINLAŞTIRMA RAPORU BOLU HALKIN EGITIMINI GELISTIRME VE DESTEKLEME DERNEGI TARAFINDAN ORGANİZE EDİLEN YAYGINLAŞTIRMA FAALİYETLERİ - TURKİYE Bolu Halkın Egitimini Gelistirme ve Destekleme

Detaylı