ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJELERİ KOORDİNASYON BİRİMİ KOORDİNATÖRLÜĞÜNE

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJELERİ KOORDİNASYON BİRİMİ KOORDİNATÖRLÜĞÜNE"

Transkript

1 ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJELERİ KOORDİNASYON BİRİMİ KOORDİNATÖRLÜĞÜNE Proje Türü :AYP (Altyapı Projesi) Proje No :10A Proje Yöneticisi Proje Konusu :Prof. Dr. Mustafa ALPBAZ :Sıvı-gaz reaktör basınç sisteminin GPC kontrolu Yukarıda bilgileri yazılı olan projeminsonuç raporunun e-kütüphanede yayınlanmasını; İSTİYORUM İSTEMİYORUM Prof. Dr. Mustafa ALPBAZ

2 ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ SONUÇ RAPORU SIVI-GAZ REAKTÖR BASINÇ SİSTEMİNİN GPC KONTROLU Proje Yürütücüsü Prof. Dr. Mustafa ALPBAZ Yardımcı Araştırmacılar Prof. Dr. Hale HAPOĞLU Prof. Dr. Bülent AKAY Prof. Dr. Hasan TOĞRUL Yrd. Doç. Dr. Suna ERTUNÇ Ayşe AKPINAR Baran ÖZYURT Mine ÖZÇELİK Proje Numarası 10A Başlama Tarihi 17/03/2010 Bitiş Tarihi 17/09/2012 Rapor Tarihi 10/07/2013 Ankara Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Ankara - " 2013 "

3 I. Projenin Türkçe ve İngilizce Adı ve Özetleri Sıvı-Gaz reaktör basınç sisteminin GPC kontrolu GPC control of liquid-gas reactor pressure system Projenin Türkçe Özeti Kimya endüstrisinde ürün elde edebilmek için işletim şartlarının iyi belirlenmesi ve bu işletim şartlarının istenilen düzeyde tutulması gerekmektedir. Uygun işletim şartlarının oluşturulması için sıcaklık, basınç, sıvı seviye ve akış hızı gibi proses parametrelerinin optimum değerlerinde tutulması amaçlanmalıdır. Basınç, havalandırma, vakum, damıtma, kaynama vb. fiziksel ve kimyasal olayların gerçekleştirilmesinde kritik bir değişken olmasından dolsyı kontrol edilmesi gereken önemli bir parametredir. Yüksek basınçlı bir sistemin basınca dayanıklı olmayan bir sistemde gerçekleştirilmesi patlamalara neden olabilir. Bu nedenle istenilen şartlarda basınç sistemlerinin işletilebilmesi için çok iyi bir basınç kontrolunun gerçekleştirilmesi gerekmekir. Zayıf bir basınç kontrolu üretim, kalite ve emniyet açısından önemli problemleri beraberinde getirebilmektedir. Ancak basınç kontrolu oldukça zordur ve zor olmasının birçok sebebi vardır. Bunlar proseslerin doğrusal olmaması, büyük yük değişikliklerine sahip olması, büyük ve değişken zaman gecikimlerinin olması, yüksek hız ve açık hat salınımlarının olması gibi nedenlerdir. Yapılan çalışma kapsamında bir sıvı-gaz sistemini içeren reaktörün basınç kontrolu gerçekleştirilmiştir. Ön çalışma olarak açık hat dinamik deneyler gerçekleştirilerek sistemin kontrol edilebilirliği gözlemlenmiştir. Kapalı hatta ayar değişkeni olarak seçilen basınç kontrol vanasına çeşitli etkiler verilerek çıkış değişkeni olan basıncın davranışı incelenmiştir. Bilgi alışverişi ve gerekli hesaplamaların yapılabilmesi için MATLAB programlama dilinde yazılmış GPC (Genelleştirilmiş Model Öngörmeli Kontrol) kontrol algoritması on-line olarak kullanılmıştır. GPC kontrol algoritmasının etkinliği gözlenmişve PID kontrol algoritması sonuçları ile karşılaştırılmıştır. Bunun için wireless iletişim sistemi ve on-line bilgisayar sistemleri kullanılmıştır. Projenin İngilizce Özeti The operating conditions are determined to obtain the best product in the chemical industry and the operating conditions should be kept at a desired level. For suitable operating conditions, the process parameters such as flow rate, temperature, pressure, liquid level should aim to keep at the optimum values. Pressure is an important parameter to be monitored for the physical and chemical prosesses such as ventilation, vacuum, distillation, boiling. The realization of a high-pressure process in a pressure-nonresistant reactor can cause an explosion. Therefore, the required conditions for operation of pressure systems must be obtained by using a very good pressure control. A weak pressure control application can bring significant problems about quality and safety. However, pressure control is very difficult and there are many reasons for being difficult. These are not linear processes, having a large load changes, large and variable time delay, high speed and oscillatory open loop behaviour.

4 In the present work, the pressure control is achieved in a liquid-gas reactor system. Firstly, by performing dynamic experiments, the behaviour has been observed for control purpose. The pressure behaviour is observed by giving various effects to the pressure control valve which can be chosen as manipulating variable in the closed loop. To make information exchange and the necessary calculations, the MATLAB programming language was used and the GPC (Generalized model predictive control) algorithm was used on-line. The performance of GPC control algorithm was observed and compared with the PID results. Wireless communication and on-line computer system is used to achieve this work. II. Amaç ve Kapsam Kimya endüstrisinde ürün elde edebilmek için işletim şartlarının iyi belirlenmesi ve bu işletim şartlarının istenilen düzeyde tutulması gerekmektedir. Uygun işletim şartlarının oluşturulması için sıcaklık, basınç, sıvı seviye ve akış hızı gibi proses parametrelerinin optimum değerlerinde tutulması amaçlanmalıdır. Basınç havalandırma, vakum, damıtma, kaynama vb. fiziksel ve kimyasal olayların gerçekleşmesinde kritik bir değişken olmasından dolayı kontrol edilmesi gereken önemli bir parametredir. Yüksek basınçlı bir sistemin basınca dayanıklı olmayan bir sistemde gerçekleştirilmesi patlamalara neden olabilir. Bu nedenle istenen şartlarda basınç sistemlerinin işletilebilmesi için çok iyi bir basınç kontrolunun gerçekleştirilmesi gerekir. Zayıf bir basınç kontrolu üretim, kalite ve emniyet açısından önemli problemleri beraberinde getirebilmektedir. Ancak basınç kontrolu oldukça zordur ve zor olmasının birçok sebebi vardır. Bunlar proseslerin; doğrusal olmaması, büyük yük değişikliklerine sahip olması, büyük ve değişken zaman gecikimlerinin olması, yüksek hız ve açık hat salınımlarının olması gibi nedenlerdir. Bilgisayar sistemlerinin gelişmesi ve basınçlı proseslerin endüstrideki kullanım alanlarının artmasıyla, basınç proseslerin bilgisayar kontrolü gittikçe önem kazanmıştır. Söz konusu basınçlı prosesler incelendiğinde zamanla değişen birçok parametrenin proses üzerinde etkisi olduğu görülmektedir. Bunun yanında doğrusal olmayan yapıları ile kontrolleri ve optimizasyonları zordur. Büyük bir hızla gelişen teknolojinin yarattığı rekabet ve hızlı değişen tüketici beklentileri dikkate alınırsa, basınçlı proseslerde ileri kontrol algoritmalarının önemi anlaşılacaktır. Proses değişkenlerinin çok sayıda olması, bu değişkenlerin on-line bilgisayarlarla anlık ve sürekli olarak kontrol edilmesini zorunlu kılar. Üretim kalitesinde oluşan farklılığın en aza indirilmesi, sistem değişkenlerinin gerçek zamanlı olarak takibinin yanında, sistemde oluşan yük etkilerinin kontrolü ve üretim sırasında oluşabilecek değişimlerin on-line olarak tespit edilebilmesiyle sağlanabilecektir.

5 Bilgisayarların yaygınlaşması ile birlikte otomasyon programları ve bunların oluşturulduğu programlama dilleri de önem kazanmaya başlamıştır. Ancak her dil bu alanda sunduğu artılarının yanında eksilerini de beraberinde getirmektedir. Öyle ki piyasada bulunan güçlü programlama dillerinin çoğu, gerçek zamanlı iletişimde kullanıcıya sunduğu nesnel tabanlı, kolay hazırlanabilir bir görsellik ve iletişim hızıyla dikkat çekerken, yine kullanıcıya sunamadığı sınırlı programlama temeli ile tezat oluşturmaktadır. Güçlü mühendislik hesaplamalarına ve matematiksel tabana sahip programlar ise hızdan ve görsellikten vazgeçerek kullanıcıya farklı alternatifler sunabilmektedir. Günümüzde mikroelektronikler alanındaki gelişmeler sayesinde hızlı hesaplama yapabilen ve geniş veri depolama kapasitesine sahip bilgisayarlarla gelişmiş kontrol algoritmaları kullanılmaktadır. III. Materyal ve Yöntem Yapılacak çalışmada; bir sıvı-gaz sistemini içeren reaktörün basınç kontrolunun Genelleştirilmiş Öngörmeli Kontrol (GPC) ile gerçekleştirilmesi hedeflenmiştir. Gerekli kontrol sisteminin uygulanabilmesi için Matlab-Simulink programında çalışılmıştır. Bu amaçla Temel İşlemler Laboratuar ında bulunan Proses Kontrol Simulatör ü kullanılmıştır. Proje kapsamında Proses Kontrol Simülatör ü ile bilgisayar arasında veri aktarımını sağlamak için Wireless iletişim sistemi kurulmuştur. Proses Kontrol Simülatörü Cussons P3005 Proses Kontrol Simülatörü ilkeleri ve süreci operasyonları bağlamında kontrol donanımları kullanımında öğrenci yetiştirmek için tasarlanmıştır. Tasarım gözlem ve detaylı çalışma ile birlikte çeşitli komponentlerin çalışmasını kolaylaştırır. Her kontrol performans özelliklerini hem bireysel hem de birbirleriyle ilişkili olarak döngüler, cihaz donanımı seçimi böylece mümkün olduğunca araçların tipi için bir çeşit sunmak için yapılır; yani pnömatik, elektronik, ekipman arabirim ve mikroişlemci kullanımında özellikle tabanlı teknoloji bir denetleyici tasarımında. Simülatör basınç, akış, sıcaklık ve seviye kontrolü için kullanılır. Etkileri, Sistem yükü ve zaman sabitleri değişen ve oransal, integral ve diferansiyel açısından incelenebilir.

6 Akış hızı, sıvı seviye, sıcaklık ve basınç olmak üzere dört proses parametresinin değerini ölçen ve kontrol eden bir sistemdir. Proses kontrol simülatöründe iki ana bölüm vardır. Bunlar; Prosesin bulunduğu bölüm Elektronik devrelerin bulunduğu, ölçüm ve kontrolün yapılabildiği pano Şekil1. Proses kontrol simülatörü Proses kontrol simülatörü sistem ekipmanları ve döngüler Proses kontrol simülatöründe sisteme beslenen suyun muhafaza edildiği bir adet tank, sisteme sıvıyı besleyen elektrik ile çalışan bir adet pompa, şebeke suyu ile soğutmanın yapıldığı ceketli soğutucu, sistemde suyun tutulduğu iki adet cam tank, elektrik ile çalışan bir adet sıvı seviye kontrol vanası (CV1) ve akış hızı kontrol vanası (CV2), akış hızını ölçen bir adet orifismetre, diferansiyel basınç farkını sıvı seviyesine çeviren bir adet transmitter, sıvının taşmasını önlemek amacıyla pompanın otomatik olarak kapanmasını sağlayan sigorta, pnömatik basınç kontrol edici indikatörü, pnömatik basınç kaydedici, pnömatik olarak çalışan basınç kontrol vanası, sisteme kompresörden gelen basınçlı havayı istenilen basınç değerindeki havayı ileten iki adet regülator bulunmaktadır. Ayrıca sistemde dört farklı deney düzeneğini oluşturabilmek için elle ayarlanan vanalar bulunmaktadır. Proses kontrol simülatörünün diğer bir birimi ise elektronik devrelerin bulunduğu panodur. Bu panoda sıcaklık, sıvı seviye kontrol ve akış hızının kontrolü ve ölçümü yapılabilmektedir.

7 Burada üç adet gösterge, otomatik-elsel kontrole geçişi yapabileceğimiz butonlar, PID parametrelerinin değerlerini verebileceğimiz butonlar bulunmaktadır. Simulatörde basınç ölçüm ve kontrol sisteminin dışında bulunan tüm sistemler; akış hızı, sıcaklık ve sıvı seviyesi tamamen elektriksel olarak çalışmaktadır. Basınç sistemi ise pnömatik olarak çalışmaktadır. Proses kontrol simülatöründe kablosuz kontrol ve ölçüm için proje kapsamında yeniliğe gidilmiş, yeni ekipmanlar eklenmiştir. Şekil 2. Proses kontrol simülatorü genel gösterimi

8 Şekil 3. Proses kontrol simulatörü proses şeması Basınç kontrol döngüsü Bu çalışma modu için V2 tankı su döngüsünden uzaklaştırılır. R1 düzenleyicisindeki sıkıştırılmış hava V2 tankına iğne vanası ile geçirilir. V2 tankındaki basınç, sıkıştırılmış havanın atmosfere taşırılmasıyla basıncı kontrol etmek için basınç kontol vanası CV3 ü çalıştıran pnömatik basınç intikatörü- ileticisi tarafından gösterilir. İğne vana sistemdeki yükleme değişiklikleri için ayarlanabilir. Proses değişkeni ve kontrolörü çıkış basınç sinyalleri pnömatik grafik kayıtlarında yer alır.

9 Proses kontrol simülatöründe basınç kontrol sistemi Basınç kontrol sistemi pnömatik olarak çalışmaktadır. Sistemde bir adet pnömatik olarak çalışan sistemden hava çıkışını sağlayan bir adet basınç kontrol vanası, otomatik-elsel çalışmayı sağlayan bir adet düğme, vana açıklığını ayarladığımız bir adet düzenek, basınç kaydedici, basınç göstergeleri ve PID parametrelerini verebildiğimiz bölüm vardır. Kablosuz kontrol amacı ile geliştirilen proses kontrol simulatörü Proje kapsamında kablosuz ölçüm ve kontrol amacıyla proses kontrol simulatöründe değişikliğe gidilmiştir. Bu amaçla bilgisayar ve sistem arasında iletişimi sağlayabilmek adına sisteme ve içeriye veri aktarımını sağlayan iki adet anten koyulmuştur. Ayrıca proseste ayar değişkenleri olarak belirlenen; sıvı seviye kontrol vanası, ısıtıcı, basınç kontrol vanası tekrardan kalibre edilmiş ve bunların çıkışları modüllere bağlanmıştır. Bu modüller iki anten arasındaki aktarılan verileri bünyesinde bulundurmaktadır. Kablosuz kontrol amacı ile geliştirilen basınç kontrol sistemi Proses kontrol simülatöründe kablosuz ölçüm ve kontrol amacıyla kurulan wireless sistemi için sadece basınç sisteminde değişime gidilmiştir. Sıvı seviye, sıcaklık ölçüm ve kontrol sistemleri elektriksel çalıştıkları için bunlarda ek bir düzeneğe ihtiyaç duyulmamış, ancak basınç sistemi pnömatik olarak çalıştığından ek olarak bir takım ekipmanlar eklenmiştir. Şekil 4. Kablosuz kontrol amacı ile geliştirilen basınç sistemi

10 Öncelikle sistemin kablosuz olarak veya eski şekliyle yani panodan kontrol edebilmemizi sağlayan iki adet biri elektirkle çalışan diğeri ise elektrikle kapanan selonoid vana kullanılmıştır. Elketriksel olarak gelen sinyalleri algılaması amacıyla pnömatik olarak çalışan basınç kontrol vanasına bir adet I/P çevirici bağlanmıştır. Böylece basınç kontrol vanası elektriksel olarak gelen sinyalleri pnömatik olarak algılayabilmektedir. Ayrıca tanktaki basınçlı havayı algılayabilen bir adte basınç sensörü eklenmiştir. Şekil 5. Kablosuz kontrol amacıyla geliştirilen basınç sistemi blok diyagramı Yukarıda proje kapsamında geliştirilen basınç sistemi blok diyagramı gösterilmiştir. Kırmızı ile gösterilen hat yeni sistemi ifade etmektedir. Eski sistemde kompresörden gelen hava sabit bir basınçta R1 sayesinde sisteme beslenmektedir. R2 ile pnömatik olarak çalışan ekipmanlara hava sağlanmaktadır. İnce ayar vanası açılarak sisteme hava girişi sağlanmış olur. Sistemin otomatik veya elsel olarak kontrol edileceğine karar verildikten sonra basınç kontrol edicide gösterilen basınca göre V2 tankında olan basınç CV3 basınç kontrol vanasının açılıp kapanması ile ayarlanır. Ancak yeni sistemde hava basınçları ayarlandıktan sonra V2 tankında oluşan basınç sensör ile belirlenir, kablosuz olarak çalışılacağı zaman I/P çevirici ile gelen elektrik sinyalleri pnömatik sinyallerine çevirilerek CV3 vanası açılıp kapanarak sistem içeriden PID parametreleri verilerek kablosuz olarak kontrol edilir.

11 IV. Analiz ve Bulgular Deney Yöntemi Proses kontrol simülatöründe yatışkın hal, dinamik hal ve kontrol deneyleri olmak üzere üç farklı deney yapılmıştır. Dinamik hal deneyeleri basamak etki ve PRBS etki verilerek yapılmıştır. PRBS etki sistem model parametrelerini belirlemek amacıyla sistemi tanımak amacıyla verilmiştir. Kontrol deneyleri ise PID ve GPC olmak üzere iki kontrol algoritması kullanılarak gerçekleştirilmiştir. PID kontrol algoritmasının kullanılmasının nedeni; GPC kontrol algoritmasının etkinliğini görmektir. Deneyler Sistemde dört farklı proses parametresinin ölçüm ve kontrolu yapılabildiğinden, elle ayarlanan vanalar ile dört farklı deney düzeneği kurulabilmektedir. Basınç ölçüm ve kontrol deneyleri için öncelikle sıvı-gaz reaktör sistemini oluşturabilmek için elle ayarlanan vanalar ilgili pozisyona getirilir ve pompa çalıştırılarak V2 tankının istenilen seviyeye kadar dolması sağlanır. Daha sonra pompa kapatılır, elle ayarlanan vanaların tümü kapalı konuma getirilir. R1 ve R2 de istenilen hava basıncı ayarlandıktan sonra sisteme basınçlı hava verilir. Deneylere başlanır. Yatışkın hal deneyleri Sistemde salınım olmadığı, basıncın zamanla değişmeyip sabit kaldığı deneylerdir. Tüm deneylere başlanmadan önce sistem kendi kendine bırakılır ve belirlenen başlangıç koşullarında sistemin sabitlenmesi beklenir. Şekil 6. MATLAB-Simulink programında yatışkın hal basınç deneyi şematik gösterimi

12 Şekilde deneyler için kullanılan simulink programının şematik şekli verilmiştir. Burada sistemin kablosuz veya kablolu bir şekilde kontrolunun yapılabilmesi için bir adet wireless on/off düğmesi, proses parametrelerinin sayısal ve grafiksel olarak gösterildiği bloklar, hata sinyallerinin depolandığı ve bir önceki sinyalle devam et komutunun yazılı olduğu bloklar, vanaların değerini verebileceğimiz kutucuklar bulunmaktadır. Dinamik hal deneyleri Yatışkın hal deneyleri basamak etki ve PRBS etki verilmek üzere iki şekilde yapılmıştır. Basmak etkide basınç kontrol vanası CV3 ün açıklığına belli etkiler verilmiş daha sonra sistemin yatışkın hale gelmesi beklenmiştir. PRBS etkide ise sistem model parametrelerini hesaplayabilmek için sisteme gelişigüzel ikili sinyaller verilmiştir. Şekil 7. MATLAB-Simulink programında dinamik hal (basamak etki) basınç deneyi şematik gösterimi Şekil 7. MATLAB-Simulink programında dinamik hal (PRBS etki) basınç deneyi şematik gösterimi

13 Yukarıda PRBS etkinin verildiği deneyin simulink ortamındaki gösterimi verilmiştir. Bu deneylerin yapılabilmesi için sisteme PRBS algoritmasının yazıldığı bir blok eklenmiştir. Sistemin öncelikle yatışkın hale gelmesi sağlanmış daha sonra anahtar PRBS algoritmasının yazıldığı bloğa alınmış ve deneye devam edilmiştir. Kontrol deneyleri PID deneylerinin gerçekleştirilebilmesi amacıyla programa PID algoritmasını yerleştirebileceğimiz S-Function bloğu eklenmiştir. Şekil 8. MATLAB-Simulink programında basınç kontrol deneyi şematik gösterimi DENEY SONUÇLARI Proses kontrol simulatöründe basınç parametresi için yatışkın hal, dinamik hal, PID ve GPC kontrol deneyleri yapılmıştır. Sistemde yapılan deney sonuçları matlab-simulink programında aşağıda verilmiştir. Yatışkın Hal Deney Sonuçları Yatışkın hal deneyi proses kontrol simulatöründe %45 vana kapalılığında gerçekleştirilmiştir. Sistemde basınç 1.93 bar değerinde iken vanaya etki verildiğinde vana açılmış, sistem içerisinde bulunan basınç azalmaya başlamıştır. Sistem basıncı 1.22 bar a geldiğinde sabitlenmiş, yatışkın hal elde edilmiştir.

14 Çizelge 1Yatışkın hal deney koşulları Parametre CV3 vana kapalılığı %45 vana kapalılığı P (son) 1.22 bar Sıvı seviyesi T 2 Deney süresi Deney veri alma sıklığı 4,52 dm C 600s 1s Şekil 9. Matlab-Simulink programında yatışkın hal deneyi Şekil 10. Yatışkın hal deneyinde zamana karşı CV3 vana pozisyonu grafiği

15 Şekil 11. Yatışkın hal deneyinde zamana karşı basınç grafiği Dinamik Hal Deney Sonuçları Dinamik hal deneyleri, basamak etki ve PRBS etki verilerek yapılmıştır. Basmak etkisi altında dinamik hal deney sonuçları Sistem öncelikle % 45 vana kapalılığında çalıştırılmıştır. Sistemin yatışkın hale gelmesi beklenmiştir. Sistemde bulunan CV3 basınç kontrol vanasına % 25 lik bir etki verilmiş ve vana kapalılığının %70 olması sağlanmıştır (Şekil-5-5). Sistem basıncının yavaş yavaş arttığı görülmüş, 1,55 bar basınçta sabitlenmiştir. Çizelge 2 Basamak etkisi altında dinamik hal deney koşulları Parametre CV3 vana kapalılığı (İlk konum) CV3 vana kapalılığı (İkinci konum) Sıvı seviyesi T 2 Deney süresi Deney veri alma sıklığı Basınç (%45 vana kapalılığında) Basınç (%70 vana kapalılığında) %45 vana kapalılığı %70 vana kapalılığı 4,52 dm C 600s 1s 1.22 bar 1.55 bar

16 Şekil 12 Matlab-Simulink programında basamak etkinin verildiği dinamik hal deneyi Şekil 13 Basamak etkinin verildiği dinamik hal deneyinde zamana karşı CV3 vana pozisyonu grafiği Şekil 14 Basamak etkinin verildiği dinamik hal deneyinde zamana karşı basınç grafiği PRBS etki altında dinamik hal deney sonuçları PRBS etki altında dinamik hal deneyleri yapılırken öncelikle GPC kontrolunda 1.3 bar basınçta sistem basıncını sabit tutmak hedeflenmiştir. Bu basıncın alt ve üst değerlerinde 1.61 bar ve 1.35 bar basınç değerleri belirlenmiştir. Bu basınç değerlerinin hangi vana

17 açıklığında elde edildiğini tespit etmek amacıyla dinamik deneyler yapılmış; 1.35 bar basınç %65 vana kapalılığında, 1.61 bar basınç ise %85 vana kapalılığında elde edilmiştir. PRBS sinyalleri %65 - %85 vana kapalılığına göre verilmiştir (Şekil.5-8). Sistemin yatışkın hale gelmesi %65 vana kapalılığında sağlanmış daha sonra simulink programındaki anahtar PRBS bloğuna bağlanmış ve verilen etkiye göre basınç değerleri gözlemlenmiştir (Şekil-5-9). Çizelge 3 PRBS etkisi altında dinamik hal deney koşulları Parametre CV 3 vana kapalılığı (min.) %65 vana kapalılığı CV 3 vana kapalılığı (max.) %85 vana kapalılığı Sıvı seviyesi T 2 Deney süresi Deney veri alma sıklığı Basınç (%65 vana kapalılığında) Basınç (%85 vana kapalılığında) 4,52 dm C 800s 5s 1.35 bar 1.61 bar Şekil 15 Matlab-Simulink programında PRBS etkinin verildiği dinamik hal deneyi

18 Şekil 16 PRBS etkinin verildiği dinamik hal deneyinde zamana karşı CV3 vana pozisyonu grafiği Şekil 17 PRBS etkinin verildiği dinamik hal deneyinde zamana karşı basınç grafiği PRBS etki verilerek yapılan dinamik hal deneyi sonunda elde edilen veriler kullanılarak Bierman Algoritması yardımı ile sistem model parametreleri hesaplanmıştır. Modelde bulunan y sıcaklığı, u ise % ısıtıcı kapasitesini göstermek üzere hesaplanan sistem model parametreleri aşağıda gösterildiği gibidir. a 0 = 1 a 1 = a 2 = b 0 = C = 1 B = b 0 A = 1+ a 1 *z -1 + a 2 * z -2

19 ARIMA MODEL : B C y ( t) = u( t 1) + e( t) A A ARIMAX MODEL: B y ( t) = u( t 1) A Kontrol Deneyleri Sonuçları Kontrol deneyleri PID ve GPC yöntemleri kullanılarak yapılmıştır. PID kontrol deneylerinin yapılmasının amacı; GPC kontrol algoritmasının etkinliğinin belirlenmesidir. Kontrol algoritmasında kullanılan PID parametrelerinin bulunması için deneme yanılma ve Cohen-Coon yöntemleri kullanılmıştır. PID kontrol deney sonuçları Deneme yanılma yöntemi ile katsayıları bulunan PID kontrol deney sonuçları Deneme yanılma yöntemi ile katsayıları bulunan PID kontrol deneyleri için öncelikle PID algoritması yazılmış ve ardından sisteme eklenmiştir. Algoritmaya yazılacak PID parametreleri; 1. deneme için P: 10, I: 2 ve D: 0; 2. deneme için P: 12, I: 2 ve D: 0 olarak belirlenmiştir. Sisteme set noktası 1.3 bar olarak verilmiş ve deney başlatılmıştır. Bu kontrol parametreleri ile istenilen kontrol sağlanmıştır. Elde edilen CV3 vana pozisyonu ve basınç değerleri sırasıyla 1. ve 2. denemeler için şekilde verilmiştir. Çizelge 4Deneme yanılma yöntemi ile katsayıları bulunan PID kontrol deney parametreleri Parametre P 10 I 2 D 0 Set noktası Sıvı seviyesi 1,3 bar 4,52 dm

20 T 2 24,4 0 C Şekil 18 Matlab-Simulink programında P:10, I:2, D:0 iken PID kontrol deneyi Şekil 19 Matlab-Simulink programında P:10, I:2, D:0 iken PID kontrol deneyi (devamı)

21 Şekil 20 P:10, I:2, D:0 iken PID kontrol deneyinde zamana karşı CV3 vana pozisyonu grafiği Şekil 21 P:10, I:2, D:0 iken PID kontrol deneyinde zamana karşı basınç grafiği Çizelge 5 Deneme yanılma yöntemi ile katsayıları bulunan PID kontrol deney parametreleri Parametre P 12 I 2 D 0 Set noktası Sıvı seviyesi T 2 1,3 bar 4,51 dm 24,3 0 C

22 Şekil 22 Matlab-Simulink programında P:12, I:2, D:0 iken PID kontrol deneyi Şekil 23 Matlab-Simulink programında P:12, I:2, D:0 iken PID kontrol deneyi (devamı) Şekil 24 P:12, I:2, D:0 iken PID kontrol deneyinde zamana karşı CV3 vana pozisyonu grafiği

23 Şekil 25 P:12, I:2, D:0 iken PID kontrol deneyinde zamana karşı basınç grafiği Cohen-Coon yöntemi ile katsayıları bulunan PID kontrol deney sonuçları Sistem yanıtımlarının aşağıda verilen iletim fonksiyonuna uyduğu kabul edilmiştir. U s e G( s) = 1+ τ ( τ a AD s s) 1. Prosesin yatışkın hal değerleri elde edilir. 2. Kontrol sistemi devreden çıkarılır. 3. Ayarlanabilen değişken üzerine belli bir değerde kademe etkisi vardır. 4. Kontrol edilecek değişkenin yeni bir yatışkın hale ulaşması beklenir. İkinci yatışkın durum değerleri zamana karşı grafiğe geçirilir. Bu grafik reaksiyon eğrisi olarak tanımlanır. Reaksiyon eğrisine maksimum tırmanma noktasında teğet çizilir. Teğetin absisi kestiği nokta ölü zaman olarak adlandırılır.

24 Sıcaklık τ AD τ a Zaman Şekil 26 Proses reaksiyon eğrisi Bu yöntem ile optimum kontrol parametrelerinin hesaplanması için kullanılan denklemler şu şekildedir: K c 1 = U s τ τ a AD 4τ 3 4τ AD a τ I τ ( τ = τ 13+ 8( τ AD a AD a ) ) τ D = τ AD 4 τ 11+ 2( τ AD a ) Cohen-Coon PID parametre yöntemini kullanabilmek için CV3 vanasına verilen basamak etki değerleri ve deney koşulları Çizelgede verilmiştir. Çizelge 6 Basamak etkisi altında dinamik hal deney koşulları Parametre CV 3 vana kapalılığı (İlk konum) %45 vana kapalılığı

25 CV 3 vana kapalılığı (İkinci konum) Sıvı seviyesi T 2 Deney süresi Deney veri alma sıklığı Basınç (%45vana kapalılığında) Basınç %70 vana kapalılığı %70 vana kapalılığı 4,52 dm C 600s 1s 1.35 bar 1.61 bar Şekil 27 Basamak etki sonunda CV3 vana pozisyonu grafiği Şekil 28 Basamak etki sonunda oluşan basınç değerleri grafiği

26 CV3 vanasına basamak etki verildiğinde zamana karşı basınç grafiği Şekilde gösterilmiştir. Şekilden okunan ölü zaman ve zaman sabiti değerleri kullanılarak eşitlikler yardımı ile hesaplanan PID katsayıları Çizelgede verilmiştir. Basınç-Zaman Grafiği Şekil 29 Reaksiyon eğrisi Çizelge 7 Cohen-Coon yöntemi ile katsayıları bulunan PID kontrol deney koşulları ve katsayıları Parametre τ AD τ a 4.5 s 15.5 s U s K c τ I τ D 5.35 Cohen-Coon yöntemi ile bulunan PID katsayıları kullanılarak PID kontrol deneyi yapılmıştır. Çizelge de Cohen-Coon yöntemi ile bulunan PID katsayıları verilmiştir. Bu deney sonucunda elde edilen CV3 vana pozisyonu ve basınç değerleri sırasıyla Şekilde verilmiştir. Çizelge 8 Cohen-Coon yöntemi ile katsayıları bulunan PID kontrol deney parametreleri Parametre

27 P I D 5.35 Set noktası Sıvı seviyesi T 2 1,3 bar 4,6 dm 23,4 0 C Şekil 30 Matlab-Simulink programında P: 54.83, I: , D: 5.35 iken PID kontrol deneyi

28 Şekil 31Matlab-Simulink programında P: 54.83, I:20.131, D: 5.35 iken PID kontrol deneyi (devamı) Şekil 32 P: 54.83, I: , D: 5.35 iken PID kontrol deneyinde zamana karşı CV3 vana pozisyonu grafiği Şekil 33 P: 54.83, I: , D: 5.35 iken PID kontrol deneyinde zamana karşı basınç grafiği GPC kontrol deney sonuçları GPC kontrol deneyleri kontrol algoritmasında yer alan λ ve N 2 değerlerinin farklı değerleri için yapılmıştır. Kontrol deneylerine geçilmeden önce %65 vana kapalılığında sistemin yatışkın hale gelmesi beklenmiştir. λ = iken farklı N 2 değerlerinde GPC kontrol deney sonuçları GPC kontrol deneylerinde λ ve N 2 değerlerinin kontrola etkisi gözlemlenmiştir. λ = 0.005, N 2 = 2 değerleri için deney yapılmıştır. Deney koşulları Çizelgede verilmiştir. Deney sonunda alınan CV3 vana pozisyonu ve basınç değerleri şekilde verilmiştir. Çizelge 9 λ = iken farklı N 2 = 2 değerlerinde GPC kontrol deney koşulları Parametre λ 0,005

29 N 2 2 N u 1 Set noktası Sıvı seviyesi T 2 1,3 bar 4,5 dm 22,6 0 C Şekil 34 Matlab-Simulink programında λ = iken farklı N 2 = 2 değerlerinde GPC kontrol deneyi Şekil 35 Matlab-Simulink programında λ = iken farklı N 2 = 2 değerlerinde GPC kontrol deneyi (devamı)

30 Şekil 36 GPC kontrol deneyinde λ = 0.005, N 2 = 2 iken CV3 vana pozisyonunun zamana karşı grafiği Şekil 37 GPC kontrol deneyinde λ = 0.005, N 2 = 2 iken basıncın zamana karşı grafiği λ = iken N 2 = 4 değerleri için deney yapılmıştır. Deney koşulları Çizelgede deney sonunda alınan CV3 vana pozisyonu ve basınç değerleri şekilde verilmiştir. Çizelge 10 λ = iken farklı N 2 = 4 değerlerinde GPC kontrol deney koşulları Parametre Λ 0,005 N 2 4 N u 1 Set noktası Sıvı seviyesi T 2 1,3 bar 4,47 dm 22,9 0 C

31 Şekil 38 Matlab-Simulink programında λ = iken farklı N 2 = 4 değerlerinde GPC kontrol deneyi Şekil 39 Matlab-Simulink programında λ = iken farklı N 2 = 4 değerlerinde GPC kontrol deneyi (devamı) Şekil 40 GPC kontrol deneyinde λ = 0.005, N 2 = 4 iken CV3 vana pozisyonunu zamana karşı grafiği

32 Şekil 41 GPC kontrol deneyinde λ = 0.005, N 2 = 4 iken basınca zamana karşı grafiği λ = iken N 2 = 6 değerleri için deney yapılmıştır. Çizelge 11 λ = iken farklı N 2 = 6 değerlerinde GPC kontrol deney koşulları Parametre Λ 0,005 N 2 6 N u 1 Set noktası Sıvı seviyesi T 2 1,3 bar 4,5 dm 23,6 0 C

33 Şekil 42 Matlab-Simulink programında λ = iken farklı N 2 = 6 değerlerinde GPC kontrol deneyi Şekil 43 GPC kontrol deneyinde λ = 0.005, N 2 = 6 iken CV3 vana pozisyonunun zamana karşı grafiği Şekil 44 GPC kontrol deneyinde λ = 0.005, N 2 = 6 iken basınca zamana karşı grafiği λ = 0.01 iken farklı N 2 değerlerinde GPC kontrol deney sonuçları λ = 0.01 iken N 2 = 2 değerleri için deney yapılmıştır. Çizelge 12 λ = 0.01 iken farklı N 2 = 2 değerlerinde GPC kontrol deney koşulları

34 Parametre Λ 0,01 N 2 2 N u 1 Set noktası Sıvı seviyesi T 2 1,3 bar 4,5 dm 22,6 0 C Şekil 45 Matlab-Simulink programında λ = 0.01 iken farklı N 2 = 2 değerlerinde GPC kontrol deneyi Şekil 46 Matlab-Simulink programında λ = 0.01 iken farklı N 2 = 2 değerlerinde GPC kontrol deneyi (devam)

35 Şekil 47 GPC kontrol deneyinde λ = 0.01, N 2 = 2 iken CV3 vana pozisyonunun zamana karşı grafiği Şekil 48 GPC kontrol deneyinde λ = 0.01, N 2 = 2 iken basınca zamana karşı grafiği λ = 0.01 iken N 2 = 4 değerleri için deney yapılmıştır. Çizelge 13 λ = 0.01 iken farklı N 2 = 4 değerlerinde GPC kontrol deney koşulları Parametre λ 0,01 N 2 4 N u 1 Set noktası Sıvı seviyesi T 2 1,3 bar 4,53 dm 23,5 0 C

36 Şekil 49 Matlab-Simulink programında λ = 0.01 iken farklı N 2 = 4 değerlerinde GPC kontrol deneyi Şekil 50 Matlab-Simulink programında λ = 0.01 iken farklı N 2 = 4 değerlerinde GPC kontrol deneyi (devamı) Şekil 51 GPC kontrol deneyinde λ = 0.01, N 2 = 4 iken CV3 vana pozisyonunun zamana karşı grafiği

37 Şekil 52 GPC kontrol deneyinde λ = 0.01, N 2 = 4 iken basınca zamana karşı grafiği λ = 0.01 iken N 2 = 6 değerleri için deney yapılmıştır. Çizelge 14 λ = 0.01 iken farklı N 2 = 6 değerlerinde GPC kontrol deney koşulları Parametre Λ 0,01 N 2 6 N u 1 Set noktası Sıvı seviyesi T 2 1,3 bar 4,48 dm 22,4 0 C

38 Şekil 53 Matlab-Simulink programında λ = 0.01 iken farklı N 2 = 6 değerlerinde GPC kontrol deneyi Şekil 54 Matlab-Simulink programında λ = 0.01 iken farklı N 2 = 6 değerlerinde GPC kontrol deneyi (devamı) Şekil 55 GPC kontrol deneyinde λ = 0.01, N 2 = 6 iken CV3 vana pozisyonunun zamana karşı grafiği Şekil 56 GPC kontrol deneyinde λ = 0.01, N 2 = 6 iken basınca zamana karşı grafiği λ = 0.05 iken farklı N 2 değerlerinde GPC kontrol deney sonuçları λ = 0.05 iken N 2 = 2 değerleri için deney yapılmıştır. Çizelge 15 λ = 0.05 iken farklı N 2 = 2 değerlerinde GPC kontrol deney koşulları

39 Parametre Λ 0,05 N 2 2 N u 1 Set noktası Sıvı seviyesi T 2 1,3 bar 4,52 dm 23,3 0 C Şekil 57 Matlab-Simulink programında λ = 0.05 iken farklı N 2 = 2 değerlerinde GPC kontrol deneyi Şekil 58 Matlab-Simulink programında λ = 0.05 iken farklı N 2 = 2 değerlerinde GPC kontrol deneyi (devamı)

40 Şekil 59 GPC kontrol deneyinde λ = 0.05, N 2 = 2 iken CV3 vana pozisyonunun zamana karşı grafiği Şekil 60 GPC kontrol deneyinde λ = 0.05, N 2 = 2 iken basınca zamana karşı grafiği λ = 0.05 iken N 2 = 4 değerleri için deney yapılmıştır. Çizelge 16 λ = 0.05 iken farklı N 2 = 4 değerlerinde GPC kontrol deney koşulları Parametre Λ 0,05 N 2 4 N u 1 Set noktası Sıvı seviyesi T 2 1,3 bar 4,53 dm 23,5 0 C

41 Şekil 61 Matlab-Simulink programında λ = 0.05 iken farklı N 2 = 4 değerlerinde GPC kontrol deneyi Şekil 62 GPC kontrol deneyinde λ = 0.05, N 2 = 4 iken CV3 vana pozisyonunun zamana karşı grafiği Şekil 63 GPC kontrol deneyinde λ = 0.05, N 2 = 4 iken basınca zamana karşı grafiği

42 λ = 0.05 iken N 2 = 6 değerleri için deney yapılmıştır. Çizelge 17 λ = 0.05 iken farklı N 2 = 6 değerlerinde GPC kontrol deney koşulları Parametre Λ 0,05 N 2 6 N u 1 Set noktası Sıvı seviyesi T 2 1,3 bar 4,48 dm 22,9 0 C Şekil 64 Matlab-Simulink programında λ = 0.05 iken farklı N 2 = 6 değerlerinde GPC kontrol deneyi

43 Şekil 65 GPC kontrol deneyinde λ = 0.05, N 2 = 6 iken CV3 vana pozisyonunun zamana karşı grafiği Şekil 66 GPC kontrol deneyinde λ = 0.05, N 2 = 6 iken basınca zamana karşı grafiği λ = 0.1 iken farklı N 2 değerlerinde GPC kontrol deney sonuçları λ = 0.1 iken N 2 = 2 değerleri için deney yapılmıştır. Çizelge 18 λ = 0.1 iken farklı N 2 = 2 değerlerinde GPC kontrol deney koşulları Parametre Λ 0,1 N 2 2 N u 1 Set noktası Sıvı seviyesi 1,3 bar 4,52 dm

44 T 2 23,3 0 C Şekil 67 Matlab-Simulink programında λ = 0.1 iken farklı N 2 = 2 değerlerinde GPC kontrol deneyi Şekil 68 GPC kontrol deneyinde λ = 0.1, N 2 = 2 iken CV3 vana pozisyonunun zamana karşı grafiği Şekil 69 GPC kontrol deneyinde λ = 0.1, N 2 = 2 iken basınca zamana karşı grafiği λ = 0.1 iken N 2 = 4 değerleri için deney yapılmıştır.

45 Çizelge 19 λ = 0.1 iken farklı N 2 = 4 değerlerinde GPC kontrol deney koşulları Parametre Λ 0,1 N 2 4 N u 1 Set noktası Sıvı seviyesi T 2 1,3 bar 4,52 dm 23,4 0 C Şekil 70 Matlab-Simulink programında λ = 0.1 iken farklı N 2 = 4 değerlerinde GPC kontrol deneyi Şekil 71 GPC kontrol deneyinde λ = 0.1, N 2 = 4 iken CV3 vana pozisyonunun zamana

46 karşı grafiği Şekil 72 GPC kontrol deneyinde λ = 0.1, N 2 = 4 iken basınca zamana karşı grafiği λ = 0.1 iken N 2 = 6 değerleri için deney yapılmıştır. Çizelge 20 λ = 0.1 iken farklı N 2 = 6 değerlerinde GPC kontrol deney koşulları Parametre Λ 0,1 N 2 6 N u 1 Set noktası Sıvı seviyesi T 2 1,3 bar 4,48 dm 23,3 0 C

47 Şekil 73 Matlab-Simulink programında λ = 0.1 iken farklı N 2 = 6 değerlerinde GPC kontrol deneyi Şekil 74 GPC kontrol deneyinde λ = 0.1, N 2 = 6 iken CV3 vana pozisyonunun zamana karşı grafiği Şekil 75 GPC kontrol deneyinde λ = 0.1, N 2 = 6 iken basıncın zamana karşı grafiği

48 GPC ve PID kontrol sonuçlarının karşılaştırılması GPC kontrol algoritmasının etkinliğini görebilmek için PID kontrol deneyleri yapılmıştır. Cohen-Coon yöntemi ile bulunan PID katsayılarının kullanılarak yapıldığı PID kontrol deneyi ile λ = 0.01 iken farklı N 2 = 2 değerlerinde yapılan GPC kontrol deneyi sonucunda elde edilen vana ve basınç verileri grafik üzerinde karşılaştırılmıştır. Şekil 76 PID kontrol deneyi sonucu elde edilen vana pozisyonunun zamana karşı grafiği Şekil 77 GPC kontrol deneyi sonucu elde edilen vana pozisyonunun zamana karşı grafiği

49 Şekil 78 PID kontrol deneyi sonucu elde edilen basıncın zamana karşı grafiği Şekil 79 GPC kontrol deneyi sonucu elde edilen basıncın zamana karşı grafiği Grafiklerdende görüldüğü üzere kullanılan GPC kontrol algoritması PID kontrol algoritmasına göre daha iyidir. V. Sonuç ve Öneriler Sıvı-gaz reaktör basınç sistemlerinin proses kontrol simülatöründe benzetimi yapılmıştır. Bunun için sistemdeki tank belli bir seviyeye kadar su ile doldurulmuş diğer kısmı ise basınçlı hava ile doldurulmuştur. Sistemde basınç kontrolu gerçekleştirilmiştir. Gaz basıncının elde edilmesi için havanın basıncını 3 atm e kadar çıkaran bir kompresör kullanılmıştır. Sıvı-gaz reaktörlerinin basınç kontrolunu gerçekleştirebilmek için ayar değişkeni olarak tankın hava ile dolu olan kısmının çıkışına bir kontrol vanası takılmış ve bu vana sayesinde sistemden hava çıkışı ayarlanarak prosesin kontrol edilebilirliği sağlanmıştır.

50 Çalışmalarda önce dinamik analiz yapılmış, sistemin kontrol edilebilirliği gözlemlenmiştir. Bunun yanında sisteme verilen etkiye karşı sistemin tepkisi gözlenerek tepki süresi bulunmuştur. PRBS sinyaller bilgisayar aracılığı ile tank çıkışındaki kontrol vanasına verilmiş, sıvı gaz sisteminin bu etkiye karşı tepkisi gözlemlenmiştir. Elde edilen veriler yardımı ile GPC kontrolu için gerekli olan ARIMAX model parametreleri hesaplanmıştır. GPC kontrol sisteminden önce ilgili kontrol sisteminin etkinliğini anlamak için PID kontrol yöntemi uygulanmıştır. PID kontrol sisteminin sıvı-gaz basınç reaktörünün basıncını istenilen düzeyde kontrol ettiği anlaşılmıştır. Bu çalışmalardan sonra GPC kontrol algoritmasının ilgili sisteme uygulanması gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada elde edilen en önemli sonuç sıvı-gaz basınç reaktörlerinin bilgisayarlarla kontrolunde wireless iletişim yönteminin kullanılmasıdır. Yapılan çalışmalar sonunda kablosuz iletişim yönteminin kontrolde başarılı olduğu görülmüştür. Yazılan GPC kontrol algoritması ile yapılan çalışmalarda bu algoritmanın önemli özelliklerinden olan bazı parametrelerinin kontroldeki etkinliği gözlenmiştir. Bunun için önce kontrol ayar parametresi olan λ katsayısının çeşitli değerlerinde kontrol çalışması yapılmış, çıkış değişkeninin zamana göre değişimi incelenmiştir. Ayrıca N 2 parametresinin de kontrol etkinliğinin etkisi araştırılmıştır. Çeşitli N 2 değerlerinde çıkış değişkenlerinin zamana göre değişimi incelenmiştir.

51 KAYNAKLAR Babuska, R., Braake, H.A.B., Can, H.J.L., Krijgsman, A.J., Verbruggen, H.B., 1996, Comparison of Intelligent Control Schemes for Real-Time Pressure Control, Control Eng.,Practice, Vol.4, No.11, pp Caro, D., Wireless Networks for Industrial Automation, ISA- The Instrumentation, Systems and Automation Society, 2nd Edition. Chen, D., Nixon, M., Aneweer, T., Shepard, R., Mok, A., 2004, Middleware for Wireless Process Control Systems, Wacerts. Clarke, D.M., Mohtadi, C. And Tuffs, P.S Generalized Predictive Control Part 2. Extensions and Interpretations. Automatica, Vol. 23, No 2, pp Leung, D., 2006, Real-Time MPC Supervisory System, 2006, Computers and Chemical Engineering 24, pp Nygaard, G., Naevdal, G., 2006, Nonlinear Model Predictive Control Scheme for Stabilizing Annulus Pressure During Oil Well Drilling, Journal of Process Control1, pp P3005 Process Control Simulator hand book. Sheikhzadeh, M., Trifkovic, M., Rohani, S., 2007, Real-Time Optimal Control of an Anti-Solvent Isothermal Semi-Batch Crystallization Process, Chemical Engineering Science 63, pp Song, J., Mok, A., Chen, D., Nixon, M., 2004, Challenges of Wireless Control in Process Industry, Wacerts. Zupancic, B., 1998, Extension Software for Real-Time Control System Design and Implementation With MATLAB-Simulink, Simulation Practice and Theory 6, pp

KABLOSUZ SICAKLIK KONTROLU İÇİN BİR SİMÜLATÖRÜN KESİKLİ VE SÜREKLİ ZAMANDA PARAMETRİK OLMAYAN MODELLEMESİ

KABLOSUZ SICAKLIK KONTROLU İÇİN BİR SİMÜLATÖRÜN KESİKLİ VE SÜREKLİ ZAMANDA PARAMETRİK OLMAYAN MODELLEMESİ KABLOSUZ SICAKLIK KONTROLU İÇİN BİR SİMÜLATÖRÜN KESİKLİ VE SÜREKLİ ZAMANDA PARAMETRİK OLMAYAN MODELLEMESİ Adnan ALDEMİR a, Ayşe AKPINAR a, Hasan TOĞRUL b, Hale HAPOĞLU a, Mustafa ALPBAZ a a Ankara Üniversitesi,

Detaylı

KESİKLİ İŞLETİLEN PİLOT ÖLÇEKLİ DOLGULU DAMITMA KOLONUNDA ÜST ÜRÜN SICAKLIĞININ SET NOKTASI DEĞİŞİMİNDE GERİ BESLEMELİ KONTROLU

KESİKLİ İŞLETİLEN PİLOT ÖLÇEKLİ DOLGULU DAMITMA KOLONUNDA ÜST ÜRÜN SICAKLIĞININ SET NOKTASI DEĞİŞİMİNDE GERİ BESLEMELİ KONTROLU KESİKLİ İŞLETİLEN PİLOT ÖLÇEKLİ DOLGULU DAMITMA KOLONUNDA ÜST ÜRÜN SICAKLIĞININ SET NOKTASI DEĞİŞİMİNDE GERİ BESLEMELİ KONTROLU B. HACIBEKİROĞLU, Y. GÖKÇE, S. ERTUNÇ, B. AKAY Ankara Üniversitesi, Mühendislik

Detaylı

ÖZET SIVI-GAZ REAKTÖR BASINÇ SİSTEMİNİN GPC KONTROLU. Ayşe AKPINAR. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Kimya Mühendisliği Anabilim Dalı

ÖZET SIVI-GAZ REAKTÖR BASINÇ SİSTEMİNİN GPC KONTROLU. Ayşe AKPINAR. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Kimya Mühendisliği Anabilim Dalı ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ SIVI-GAZ REAKTÖR BASINÇ SİSTEMİNİN GPC KONTROLU AYŞE AKPINAR KİMYA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI ANKARA 2011 Her Hakkı Saklıdır ÖZET SIVI-GAZ

Detaylı

Kablosuz Sıcaklık Kontrolü İçin PID Ayarlama Yöntemlerinin Karşılaştırılması

Kablosuz Sıcaklık Kontrolü İçin PID Ayarlama Yöntemlerinin Karşılaştırılması Politeknik Dergisi, 2016; 19 (1) : 9-19 Journal of Polytechnic, 2016; 19 (1) : 9-19 Kablosuz Sıcaklık Kontrolü İçin PID Ayarlama Yöntemlerinin Karşılaştırılması Adnan ALDEMİR, Hale HAPOĞLU Ankara Üniversitesi,

Detaylı

Genelleştirilmiş Öngörmeli Kontrol ile Kablosuz Sıcaklık Profillerinin Karşılaştırılması

Genelleştirilmiş Öngörmeli Kontrol ile Kablosuz Sıcaklık Profillerinin Karşılaştırılması Politeknik Dergisi, 2016; 19 (3) : 377-388 Journal of Polytechnic, 2016; 19 (3) : 377-388 Genelleştirilmiş Öngörmeli Kontrol ile Kablosuz Sıcaklık Profillerinin Karşılaştırılması Adnan ALDEMİR 1*, Hale

Detaylı

ETİL ASETAT-ETANOL AZEOTROP KARIŞIMININ DAMITILDIĞI BİR EKSTRAKTİF DOLGULU DAMITMA KOLONUNUN SICAKLIK KONTROLÜ

ETİL ASETAT-ETANOL AZEOTROP KARIŞIMININ DAMITILDIĞI BİR EKSTRAKTİF DOLGULU DAMITMA KOLONUNUN SICAKLIK KONTROLÜ ETİL ASETAT-ETANOL AZEOTROP KARIŞIMININ DAMITILDIĞI BİR EKSTRAKTİF DOLGULU DAMITMA KOLONUNUN SICAKLIK KONTROLÜ Levent Taştimur a, Abdulwahab Giwa b, Süleyman Karacan b,* a Ankara Patent Bürosu Limited

Detaylı

(Mekanik Sistemlerde PID Kontrol Uygulaması - 2) DENEYSEL KARIŞTIRMA İSTASYONUNUN PID İLE DEBİ KONTROLÜ. DENEY SORUMLUSU Arş.Gör.

(Mekanik Sistemlerde PID Kontrol Uygulaması - 2) DENEYSEL KARIŞTIRMA İSTASYONUNUN PID İLE DEBİ KONTROLÜ. DENEY SORUMLUSU Arş.Gör. T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI 1 (Mekanik Sistemlerde PID Kontrol Uygulaması - 2) DENEYSEL KARIŞTIRMA İSTASYONUNUN PID İLE DEBİ KONTROLÜ

Detaylı

(Mekanik Sistemlerde PID Kontrol Uygulaması - 3) HAVA KÜTLE AKIŞ SİSTEMLERİNDE PID İLE SICAKLIK KONTROLÜ. DENEY SORUMLUSU Arş.Gör.

(Mekanik Sistemlerde PID Kontrol Uygulaması - 3) HAVA KÜTLE AKIŞ SİSTEMLERİNDE PID İLE SICAKLIK KONTROLÜ. DENEY SORUMLUSU Arş.Gör. T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI 1 (Mekanik Sistemlerde PID Kontrol Uygulaması - 3) HAVA KÜTLE AKIŞ SİSTEMLERİNDE PID İLE SICAKLIK

Detaylı

EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI

EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI SENSÖRLER VE DÖNÜŞTÜRÜCÜLER SÜREÇ KONTROL Süreç Kontrol Süreç kontrolle ilişkili işlemler her zaman doğada var olmuştur. Doğal süreç kontrolünü yaşayan bir

Detaylı

PROSES KONTROL DENEY FÖYÜ

PROSES KONTROL DENEY FÖYÜ T.C. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNA TEORİSİ, SİSTEM DİNAMİĞİ VE KONTROL ANA BİLİM DALI LABORATUARI PROSES KONTROL DENEY FÖYÜ 2016 GÜZ 1 PROSES KONTROL SİSTEMİ

Detaylı

EDUCATIONAL MATERIALS

EDUCATIONAL MATERIALS PROBLEM SET 1. (2.1) Mükemmel karıştırılmış, sabit hacimli tank, aynı sıvıyı içeren iki giriş akımına sahiptir. Her akımın sıcaklığı ve akış hızı zamanla değişebilir. a) Geçiş işlemini ifade eden dinamik

Detaylı

KÜMEN ÜRETİMİNİN YAPILDIĞI TEPKİMELİ BİR DAMITMA KOLONUNUN BENZETİMİ

KÜMEN ÜRETİMİNİN YAPILDIĞI TEPKİMELİ BİR DAMITMA KOLONUNUN BENZETİMİ KÜMEN ÜRETİMİNİN YAPILDIĞI TEPKİMELİ BİR DAMITMA KOLONUNUN BENZETİMİ Damla Gül a,*, Abdulwahab GIWA a, Süleyman KARACAN a a,* Ankara Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Dögol

Detaylı

KİNETİK MODEL PARAMETRELERİNİN BELİRLENMESİNDE KULLANILAN OPTİMİZASYON TEKNİKLERİNİN KIYASLANMASI

KİNETİK MODEL PARAMETRELERİNİN BELİRLENMESİNDE KULLANILAN OPTİMİZASYON TEKNİKLERİNİN KIYASLANMASI KİNETİK MODEL PARAMETRELERİNİN BELİRLENMESİNDE KULLANILAN OPTİMİZASYON TEKNİKLERİNİN KIYASLANMASI Hatice YANIKOĞLU a, Ezgi ÖZKARA a, Mehmet YÜCEER a* İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği

Detaylı

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ISI TRANSFERİ LABORATUVARI ISI POMPASI DENEY FÖYÜ 1. DENEYİN AMACI Isı pompası deneyi ile, günümüzde bir çok alanda kullanılan ısı pompalarının

Detaylı

Ege Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Kontrol Sistemleri II Dersi Grup Adı: Sıvı Seviye Kontrol Deneyi.../..

Ege Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Kontrol Sistemleri II Dersi Grup Adı: Sıvı Seviye Kontrol Deneyi.../.. Ege Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Kontrol Sistemleri II Dersi Grup Adı: Sıvı Seviye Kontrol Deneyi.../../2015 KP Pompa akış sabiti 3.3 cm3/s/v DO1 Çıkış-1 in ağız çapı 0.635 cm DO2

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI SÜREKLİ KARIŞTIRMALI REAKTÖR DENEYİ 2012 KONYA İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... ii SİMGELER VE

Detaylı

MEB YÖK MESLEK YÜKSEKOKULLARI PROGRAM GELĐŞTĐRME PROJESĐ. 1. Endüstride kullanılan Otomatik Kontrolun temel kavramlarını açıklayabilme.

MEB YÖK MESLEK YÜKSEKOKULLARI PROGRAM GELĐŞTĐRME PROJESĐ. 1. Endüstride kullanılan Otomatik Kontrolun temel kavramlarını açıklayabilme. PROGRAMIN ADI DERSĐN ADI DERSĐN ĐŞLENECEĞĐ YARIYIL HAFTALIK DERS SAATĐ DERSĐN SÜRESĐ ENDÜSTRĐYEL OTOMASYON SÜREÇ KONTROL 2. Yıl III. Yarıyıl 4 (Teori: 3, Uygulama: 1, Kredi:4) 56 Saat AMAÇLAR 1. Endüstride

Detaylı

PROSES KONTROL. Şekil B de yük değişkeni (8) nolu okla, yük elemanı ise (7) nolu blok ile gösterilmiştir.

PROSES KONTROL. Şekil B de yük değişkeni (8) nolu okla, yük elemanı ise (7) nolu blok ile gösterilmiştir. PROSES KONTROL Prosesler, normal şartlarda çalışırken bütün değişkenleri zamana göre değişmeyerek belli sabit değerlerdedir ve sistem yatışkın haldedir. Ancak işletim esnasında bir takım etkiler çıkış

Detaylı

DENEY MONTAJ ŞEMASI I II III ON-OFF VALF BORU KESİTİ

DENEY MONTAJ ŞEMASI I II III ON-OFF VALF BORU KESİTİ DENEY MONTAJ ŞEMASI I II III 200 500 500 ON-OFF VALF 30 BORU KESİTİ DENEY ŞEMASI BORU TRANSDUCER COMPUTER AMPLIFICATOR DIGITAL CONVERTER AN ANALYTICAL AND EXPERIMENTAL INVESTIGATION OF UNSTEADY FLOWS IN

Detaylı

CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KONTROL VE OTOMASYON LABORATUVARI

CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KONTROL VE OTOMASYON LABORATUVARI CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KONTROL VE OTOMASYON LABORATUVARI Kuruluş Amacı Celal Bayar Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Kontrol

Detaylı

Kontrol Sistemlerinin Analizi

Kontrol Sistemlerinin Analizi Sistemlerin analizi Kontrol Sistemlerinin Analizi Otomatik kontrol mühendisinin görevi sisteme uygun kontrolör tasarlamaktır. Bunun için öncelikle sistemin analiz edilmesi gerekir. Bunun için test sinyalleri

Detaylı

SD-AY mA SEVİYE PROBU

SD-AY mA SEVİYE PROBU SD-AY420 4-20mA SEVİYE PROBU Vira Isı Endüstriyel Ürünler A.Ş. Metal İş Sanayi Sitesi 11. Blok No:37-39 İkitelli/İstanbul Tel: 0.212.549.57.70 Fax: 0.212.549.58.48 info@viravalf.com www.viravalf.com SD-AY420

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB-305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB-305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB-305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I DENEY 2 : BORULARDA BASINÇ KAYBI VE SÜRTÜNME DENEYİ (AKIŞKANLAR MEKANİĞİ) DENEYİN AMACI:

Detaylı

Hidrolik devre sembolleri Hidrolik Devre Kontrol ve Ekipman Sembolleri

Hidrolik devre sembolleri Hidrolik Devre Kontrol ve Ekipman Sembolleri Hidrolik devre sembolleri Hidrolik Devre Kontrol ve Ekipman Sembolleri Çizgi Temel Semboller Sürekli Çizgi - Akış hattını gösterir Daire - Yarımdaire Kare - Dikdörtgen Dörtgen Çeşitli Semboller Üçgen Pompa

Detaylı

Hidrolik Devre Kontrol ve Ekipman Sembolleri Çizgi Temel Semboller Sürekli Çizgi - Akış hattını gösterir Kesik Çizgi - Pilot veya drenaj hattını gösterir Daire - Yarımdaire Bir ünitedeki iki veya daha

Detaylı

RWD Solar Teknik Sunum

RWD Solar Teknik Sunum RWD SOLAR RWD Solar Teknik Sunum Copyright Siemens AG 2010. All rights reserved. Multi-montaj çözümü Ray veya vida ile panel içine montaj Ön panel montajı DIN raylı sistemle modüler panel içi montaj IP20

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Process Control EEE423 7 3+2 4 5

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Process Control EEE423 7 3+2 4 5 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Process Control EEE423 7 3+2 4 5 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Seçmeli / Yüz Yüze Dersin

Detaylı

Temel Semboller. Sürekli Çizgi - Akış hattını gösterir. Kesik Çizgi - Pilot veya drenaj hattını gösterir

Temel Semboller. Sürekli Çizgi - Akış hattını gösterir. Kesik Çizgi - Pilot veya drenaj hattını gösterir Çizgi Temel Semboller Sürekli Çizgi - Akış hattını gösterir Kesik Çizgi - Pilot veya drenaj hattını gösterir Bir ünitedeki iki veya daha fazla fonksiyonu gösterir Daire - Yarımdaire Daire - Enerji çevrim

Detaylı

DERSİN ADI DENEY ADI DENEYİN SORUMLUSU DENEYİN YAPILDIĞI LABORATUAR

DERSİN ADI DENEY ADI DENEYİN SORUMLUSU DENEYİN YAPILDIĞI LABORATUAR ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DERSİN ADI MAK 4119- MAKİNE TASARIM LABORATUARI DENEY ADI BİR SÜREÇ DENETİM SİSTEMİNİN İNCELENMESİ DENEYİN SORUMLUSU ÖĞR. GÖR.

Detaylı

LIQUID RECEIVERS - CODE DESCRIPTION LİKİT TANKLARI - KOD TANIMI

LIQUID RECEIVERS - CODE DESCRIPTION LİKİT TANKLARI - KOD TANIMI LIQUID RECEIVERS - CODE DESCRIPTION LİKİT TANKLARI - KOD TANIMI Liquid receiver - without any accessories Likit tankı - aksesuarsız V9A.33b.100.A5.A5.F4.F5 NPT Connection NPT Bağlantısı [ F4 ] V 9 A 33b

Detaylı

BÖLÜM 5 OTOMATİK KONTROL FORMLARI 5.1 AÇIK KAPALI KONTROL (ON-OFF) BİLGİSAYARLI KONTROL

BÖLÜM 5 OTOMATİK KONTROL FORMLARI 5.1 AÇIK KAPALI KONTROL (ON-OFF) BİLGİSAYARLI KONTROL BÖLÜM 5 OTOMATİK KONTROL FORMLARI Otomatik kontrolda, kontrol edici cihazın, set değeri etrafında gereken hassasiyetle çalışırken, hatayı gereken oranda minimuma indirecek çeşitli kontrol formları vardır.

Detaylı

YAPILARDA OTOMASYON ve ENERJİ YÖNETİMİ

YAPILARDA OTOMASYON ve ENERJİ YÖNETİMİ YAPILARDA OTOMASYON ve ENERJİ YÖNETİMİ OTOMATİK KONTROL III. Bölüm MEKANİK TESİSATLARDA OTOMASYON Kullanım Sıcak Su Tesisatı (Boyler) Boyler düzeneği Güneş enerji destekli boyler düzeneği Boyler düzeneği

Detaylı

OTOMASYON SİSTEMLERİ. Hazırlayan Yrd.Doç.Dr.Birol Arifoğlu

OTOMASYON SİSTEMLERİ. Hazırlayan Yrd.Doç.Dr.Birol Arifoğlu OTOMASYON SİSTEMLERİ Hazırlayan Yrd.Doç.Dr.Birol Arifoğlu Temel Kavramlar ve Tanımlar Açık Çevrim Kontrol Sistemleri Kapalı Çevrim (Geri Beslemeli) Kontrol Sistemleri İleri Beslemeli Kontrol Sistemleri

Detaylı

Kimyasal Süreç Hesaplamaları (CEAC 207) Ders Detayları

Kimyasal Süreç Hesaplamaları (CEAC 207) Ders Detayları Kimyasal Süreç Hesaplamaları (CEAC 207) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Uygulama Saati Saati Laboratuar Kredi AKTS Saati Kimyasal Süreç Hesaplamaları CEAC 207 Güz 3 2 2 4 7 Ön Koşul Ders(ler)i

Detaylı

T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TE-605 SERİ PARALEL HAVA KOMPRESÖR EĞİTİM SETİ

T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TE-605 SERİ PARALEL HAVA KOMPRESÖR EĞİTİM SETİ T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TE-65 SERİ PARALEL HAVA KOMPRESÖR EĞİTİM SETİ HAZIRLAYAN: EFKAN ERDOĞAN KONTROL EDEN: DOÇ. DR. HÜSEYİN BULGURCU BALIKESİR-1

Detaylı

Kimya Mühendisliği Laboratuvarı II (CEAC 402) Ders Detayları

Kimya Mühendisliği Laboratuvarı II (CEAC 402) Ders Detayları Kimya Mühendisliği Laboratuvarı II (CEAC 402) Ders Detayları Ders Adı Kimya Mühendisliği Laboratuvarı II Ders Kodu CEAC 402 Dönemi Ders Uygulama Laboratuar Kredi AKTS Saati Saati Saati Bahar 0 4 0 2 6

Detaylı

AKIŞKANLARIN ISI İLETİM KATSAYILARININ BELİRLENMESİ DENEYİ

AKIŞKANLARIN ISI İLETİM KATSAYILARININ BELİRLENMESİ DENEYİ T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLARIN ISI İLETİM KATSAYILARININ BELİRLENMESİ DENEYİ Hazırlayan Yrd.Doç.Dr. Lütfü NAMLI SAMSUN AKIŞKANLARIN ISI İLETİM

Detaylı

ISI POMPASI DENEY FÖYÜ

ISI POMPASI DENEY FÖYÜ T.C BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ DOĞA BİLİMLERİ, MİMARLIK ve MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ISI POMPASI DENEY FÖYÜ 2015-2016 Güz Yarıyılı Prof.Dr. Yusuf Ali KARA Arş.Gör.Semih AKIN Makine

Detaylı

FRANCİS TÜRBİNİ DENEY SİMÜLASYONU

FRANCİS TÜRBİNİ DENEY SİMÜLASYONU 1 COK-0430T 2 COK-0430T FRANCİS TÜRBİN DENEYİ DENEYİN AMACI: Francis türbinin çalışma prensibini uygulamalı olarak öğrenmek ve performans karakteristiklerinin deneysel olarak ölçülmesi ile performans karakteristik

Detaylı

Sirkülasyon Pompaları

Sirkülasyon Pompaları Sirkülasyon Pompaları Circulation Pumps Dünyayı koruyan teknolojilerle daha konforlu bir hayat için çalışıyoruz.. Dünyanın önde gelen markaları, uzmanları, bilim insanları ve profesyonel kadroları, gelişen

Detaylı

Deneysel Verilerin Değerlendirilmesi. Dersi Veren Öğretim Üyeleri: Yrd. Doç. Dr. Özge ANDİÇ ÇAKIR. Prof. Dr. Murat ELİBOL FİNAL SINAVI

Deneysel Verilerin Değerlendirilmesi. Dersi Veren Öğretim Üyeleri: Yrd. Doç. Dr. Özge ANDİÇ ÇAKIR. Prof. Dr. Murat ELİBOL FİNAL SINAVI Deneysel Verilerin Değerlendirilmesi Dersi Veren Öğretim Üyeleri: Yrd. Doç. Dr. Özge ANDİÇ ÇAKIR Prof. Dr. Murat ELİBOL FİNAL SINAVI Ödevi Hazırlayan: Özge AKBOĞA 91100019124 (Doktora) Güz,2012 İzmir 1

Detaylı

MİDEA MARKA ISI POMPASI- TİCARİ TİPLER YALNIZ SICAK SU ISITMA

MİDEA MARKA ISI POMPASI- TİCARİ TİPLER YALNIZ SICAK SU ISITMA MİDEA MARKA ISI POMPASI- TİCARİ TİPLER YALNIZ SICAK SU ISITMA 1ph/50Hz:10kW 3ph/50Hz:20kW 3ph/50Hz:43kW 1. Kapasite: Monofaze 10kW; trifaze 20/43kW. 2. Yüksek Verim; COP= 4 ( Dış Ortam Sıcaklığı: 20/15⁰C,

Detaylı

TAŞINIMLA ISI AKTARIMI DENEYİ

TAŞINIMLA ISI AKTARIMI DENEYİ TAŞINIMLA ISI AKTARIMI DENEYİ Bursa Teknik Üniversitesi DBMMF Kimya Mühendisliği Bölümü 1 1. Amaç Doğal ve zorlanmış taşınımla ısı aktarımının temel ilkelerinin deney düzeneği üzerinde uygulanması. Öğrenme

Detaylı

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir.

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir. 1.1.3. Scada Yazılımından Beklenenler Hızlı ve kolay uygulama tasarımı Dinamik grafik çizim araçları Çizim kütüphaneleri Alarm yönetimi Tarih bilgilerinin toplanması Rapor üretimi 1.1.4. Scada Sistemleri

Detaylı

Seviye Transmitteri. Seviye Gösterici Transmitter --------------------------------------- Model LIT25. Temassız Ultrasonik Sensörlü

Seviye Transmitteri. Seviye Gösterici Transmitter --------------------------------------- Model LIT25. Temassız Ultrasonik Sensörlü Seviye Transmitteri Temassız Ultrasonik Sensörlü Tank Envanteri, Seviye Gözlemleme ve Kontrolü için Seviye Gösterici Transmitter --------------------------------------- Model LIT25 Kimyasal Depolama Tankları,

Detaylı

KAYNAMALI ISI TRANSFERİ DENEYİ. Arş. Gör. Emre MANDEV

KAYNAMALI ISI TRANSFERİ DENEYİ. Arş. Gör. Emre MANDEV KAYNAMALI ISI TRANSFERİ DENEYİ Arş. Gör. Emre MANDEV 1. Giriş Pek çok uygulama alanında sıcak bir ortamdan soğuk bir ortama ısı transferi gerçekleştiğinde kaynama ve yoğuşma olayları gözlemlenir. Örneğin,

Detaylı

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com ISSN:1304-4141 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 2007 (2) 43-48 TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR Kısa Makale Çift Etkili Silindirin Servo Valfle Konum Kontrolünün Modellenmesi

Detaylı

SK 2400 On-Off Seviye Kontrolörü Montaj ve Kullanım Kitapçığı

SK 2400 On-Off Seviye Kontrolörü Montaj ve Kullanım Kitapçığı SK 2400 On-Off Seviye Kontrolörü Montaj ve Kullanım Kitapçığı SK 2400 MKK v10.02-tr 1 İÇİNDEKİLER 1. ÖNEMLİ NOTLAR... 3 2. TANIMLAMA... 4 3. TEKNİK ÖZELLİKLER... 5 4. MONTAJ ve KABLOLAMA... 5 4.1. Montaj...

Detaylı

Hızlı, sessiz ve son derece ekonomik hava alma

Hızlı, sessiz ve son derece ekonomik hava alma Your reliable partner Hızlı, sessiz ve son derece ekonomik hava alma Vacumat Eco her yönüyle verimli Su kalitesi performansı belirler Su kalitesi soğutma ve ısıtma sistemlerinin performansını belirler.

Detaylı

1. BAYLAN TAM OTAMATĠK TEST PANOSU

1. BAYLAN TAM OTAMATĠK TEST PANOSU 1. BAYLAN TAM OTAMATĠK TEST PANOSU Bu test panosunda, elektromanyetik debimetre ile ölçüm metodu kullanılmaktadır. Debimetrelerin kalibrasyonu, su toplama tankı ile kalibre edilmiş terazi ve hacim tankıyla

Detaylı

Süreç Modelleme, Dinamiği ve Kontrolü (CEAC 407) Ders Detayları

Süreç Modelleme, Dinamiği ve Kontrolü (CEAC 407) Ders Detayları Süreç Modelleme, Dinamiği ve Kontrolü (CEAC 407) Ders Detayları Ders Adı Süreç Modelleme, Dinamiği ve Kontrolü Ders Kodu CEAC 407 Dönemi Ders Uygulama Laboratuar Kredi AKTS Saati Saati Saati Güz 3 1 0

Detaylı

1.0. OTOMATİK KONTROL VANALARI UYGULAMALARI

1.0. OTOMATİK KONTROL VANALARI UYGULAMALARI 1.0. OTOMATİK KONTROL VANALARI UYGULAMALARI Otomatik kontrol sistemlerinin en önemli elemanları olan motorlu vanaların kendilerinden beklenen görevi tam olarak yerine getirebilmeleri için, hidronik devre

Detaylı

SANTRİFÜJ POMPA DENEYİ

SANTRİFÜJ POMPA DENEYİ 1 SANTRİFÜJ POMPA DENEYİ 1. Giriş Deney düzeneği tank, su dolaşımını sağlayan boru sistemi ve küçük ölçekli bir santrifüj pompadan oluşmaktadır. Düzenek, üzerinde ölçümlerin yapılabilmesi için elektronik

Detaylı

ÖZET OTOMATİK KÖKLENDİRME SİSTEMİNDE ORTAM NEMİNİN SENSÖRLERLE HASSAS KONTROLÜ. Murat ÇAĞLAR

ÖZET OTOMATİK KÖKLENDİRME SİSTEMİNDE ORTAM NEMİNİN SENSÖRLERLE HASSAS KONTROLÜ. Murat ÇAĞLAR vii ÖZET OTOMATİK KÖKLENDİRME SİSTEMİNDE ORTAM NEMİNİN SENSÖRLERLE HASSAS KONTROLÜ Murat ÇAĞLAR Yüksek Lisans Tezi, Tarım Makinaları Anabilim Dalı Tez Danışmanı: Doç. Dr. Saadettin YILDIRIM 2014, 65 sayfa

Detaylı

2011 Third International Conference on Intelligent Human-Machine Systems and Cybernetics

2011 Third International Conference on Intelligent Human-Machine Systems and Cybernetics 2011 Third International Conference on Intelligent Human-Machine Systems and Cybernetics Özet: Bulanık bir denetleyici tasarlanırken karşılaşılan en önemli sıkıntı, bulanık giriş çıkış üyelik fonksiyonlarının

Detaylı

AQ2000 DIŞ HAVA KOMPANZASYON PANELİ

AQ2000 DIŞ HAVA KOMPANZASYON PANELİ Honeywell AQ00 DIŞ HAVA KOMPANZASYON PANELİ ÖZELLİKLER ÜRÜN SPESİFİKASYONU Kolay kullanımı sağlayan dijital kontrol teknolojisi. Isıtma sistemlerinde dış hava kompanzasyonu. Çeşitli sistem uygulamaları.

Detaylı

eko10000 SERİSİ HİDROLİK KONTROL VANALARI

eko10000 SERİSİ HİDROLİK KONTROL VANALARI eko10000 SERİSİ HİDROLİK KONTROL VANALARI eko10001 MANUEL HİDROLİK Manuel hidrolik kontrol vanaları, hat basıncı ile çalışan, 3 yollu bir selektör vana ile açma-kapama sağlayan hidrolik kontrol vanalarıdır.

Detaylı

HİDROLİK SİSTEMLERİN TASARIMINDA PAKET PROGRAM VE HİDROLİK MODÜLLER KULLANILARAK KOLAY BENZETİM YAPILMASI

HİDROLİK SİSTEMLERİN TASARIMINDA PAKET PROGRAM VE HİDROLİK MODÜLLER KULLANILARAK KOLAY BENZETİM YAPILMASI 49 HİDROLİK SİSTEMLERİN TASARIMINDA PAKET PROGRAM VE HİDROLİK MODÜLLER KULLANILARAK KOLAY BENZETİM YAPILMASI Tuna BALKAN M. A. Sahir ARIKAN ÖZET Bu çalışmada, hidrolik sistemlerin tasarımında hazır ticari

Detaylı

R1234YF SOĞUTUCU AKIŞKANININ FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ İÇİN BASİT EŞİTLİKLER ÖZET ABSTRACT

R1234YF SOĞUTUCU AKIŞKANININ FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ İÇİN BASİT EŞİTLİKLER ÖZET ABSTRACT 2. Ulusal İklimlendirme Soğutma Eğitimi Sempozyumu ve Sergisi 23-25 Ekim 2014 Balıkesir R1234YF SOĞUTUCU AKIŞKANININ FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ İÇİN BASİT EŞİTLİKLER Çağrı KUTLU 1, Mehmet Tahir ERDİNÇ 1 ve Şaban

Detaylı

KONTROL ORGANI VE SİSTEMLERİ:

KONTROL ORGANI VE SİSTEMLERİ: KONTROL ORGANI VE SİSTEMLERİ: Open and Closed Loop Control(Açık ve kapalı Çevrim) KONTROL SİSTEMLERİ : 1) Açık çevrim Kontrol sistemleri 2) Kapalı Çevrim Kontrol Sistemleri Kontrol Sistemlerin kullanılması

Detaylı

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI 1. BASINÇ, AKIŞ ve SEVİYE KONTROL DENEYLERİ

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI 1. BASINÇ, AKIŞ ve SEVİYE KONTROL DENEYLERİ T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI 1 BASINÇ, AKIŞ ve SEVİYE KONTROL DENEYLERİ DENEY SORUMLUSU Arş.Gör. Şaban ULUS Haziran 2012 KAYSERİ

Detaylı

Airbox. Klimalar için elektrik tasarruf cihazı

Airbox. Klimalar için elektrik tasarruf cihazı Klimalar için elektrik tasarruf cihazı %20 - %40 arasında enerji tasarrufu 9.000 48.000 btu duvar, pencere, dolap, tavan klimaları ve ufak güç merkezli klimalara uygun Isıtma ve soğutma konumunda etkili

Detaylı

VIERO ARAÇ SAYIM SİSTEMİ

VIERO ARAÇ SAYIM SİSTEMİ VIERO ARAÇ SAYIM SİSTEMİ VIERO, görüntü tabanlı analiz sayesinde, ortalama araç hızı bilgisi üretmekte ve araç yoğunluğunu da ölçmektedir. Viero Araç Sayım Sistemi Viero Araç Sayım Sistemi, görüntü tabanlı

Detaylı

TEKLİ TİP, ISLAK ROTORLU, ENTEGRE FREKANS KONVERTÖRLÜ SİRKÜLASYON POMPASI ŞARTNAMESİ:

TEKLİ TİP, ISLAK ROTORLU, ENTEGRE FREKANS KONVERTÖRLÜ SİRKÜLASYON POMPASI ŞARTNAMESİ: TEKLİ TİP, ISLAK ROTORLU, ENTEGRE FREKANS KONVERTÖRLÜ SİRKÜLASYON POMPASI ŞARTNAMESİ: Düz boruya takılabilen, salmastrasız, yağlama ve soğutması pompalanacak akışkan ile yapan, bakım gerektirmeyen, ıslak

Detaylı

DENEY 3 HAVALI KONUM KONTROL SİSTEMİ DENEY FÖYÜ

DENEY 3 HAVALI KONUM KONTROL SİSTEMİ DENEY FÖYÜ DENEY 3 HAVALI KONUM KONTROL SİSTEMİ DENEY FÖYÜ 1. Deneyin Amacı Bu deneyde, bir fiziksel sistem verildiğinde, bu sistemi kontrol etmek için temelde hangi adımların izlenmesi gerektiğinin kavranması amaçlanmaktadır.

Detaylı

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ İŞARET AKIŞ DİYAGRAMLARI SIGNAL FLOW GRAPH

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ İŞARET AKIŞ DİYAGRAMLARI SIGNAL FLOW GRAPH OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ İŞARET AKIŞ DİYAGRAMLARI SIGNAL FLOW GRAPH İŞARET AKIŞ DİYAGRAMLARI İşaret akış diyagramları blok diyagramlara bir alternatiftir. Fonksiyonel bloklar, işaretler, toplama noktaları

Detaylı

Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti

Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti Hüseyin Fidan, Vildan Çınarlı, Muhammed Uysal, Kadriye Filiz Balbal, Ali Özdemir 1, Ayşegül Alaybeyoğlu 2 1 Celal Bayar Üniversitesi, Matematik Bölümü, Manisa

Detaylı

BULANIK MANTIK YÖNTEMİNİN PID DENETLEYİCİ PERFORMANSINA ETKİSİ

BULANIK MANTIK YÖNTEMİNİN PID DENETLEYİCİ PERFORMANSINA ETKİSİ 16. ULUSAL MAKİNA TEORİSİ SEMPOZYUMU Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, 12-13 Eylül, 2013 BULANIK MANTIK YÖNTEMİNİN PID DENETLEYİCİ PERFORMANSINA ETKİSİ 1 Mustafa ARDA, 2 Aydın GÜLLÜ, 3 Hilmi

Detaylı

Üfleme Havası Kontrolü Uygulamaları

Üfleme Havası Kontrolü Uygulamaları L-ION İçindekiler Giriş...1 Üfleme Havasından Kontrol Senaryosu...2 Analog Giriş Parametreleri...3 Dijital Giriş Parametreleri...4 Analog Oransal ve Yüzer Çıkış Parametreleri...4 Kontrol Tanımı Parametreleri...5

Detaylı

POMPA, VANA VE BARAJ EKİPMANLARI PLUNGER VANALAR

POMPA, VANA VE BARAJ EKİPMANLARI PLUNGER VANALAR POMPA MAKİNA SANAYİİ TİC. LTD. ŞTİ. POMPA, VANA VE BARAJ EKİPMANLARI PLUNGER VANALAR PLUNGER VANA POMPA MAKİNA SANAYİİ TİC. LTD. ŞTİ. PLUNGER VANA DN 150/2000 PN 10/ 16/ 25/ 40/ 64 AVANTAJLARI Giriş basıncı,

Detaylı

Dönüş Havası Kontrölü Uygulamaları

Dönüş Havası Kontrölü Uygulamaları L-ION İçindekiler Giriş...1 Dönüş (Mahal) Havasından Kontrol Senaryosu...2 Analog Giriş Parametreleri...3 Dijital Giriş Parametreleri...4 Analog Oransal ve Yüzer Çıkış Parametreleri...4 Kontrol Tanımı

Detaylı

1. DÖNEM Kodu Dersin Adı T U K. Matematik II Mathematics II (İng) Fizik I 3 2 4. Bilgisayar Programlama I (Java) Computer Programming I (Java) (İng)

1. DÖNEM Kodu Dersin Adı T U K. Matematik II Mathematics II (İng) Fizik I 3 2 4. Bilgisayar Programlama I (Java) Computer Programming I (Java) (İng) Müfredat: Mekatronik Mühendisliği lisans programından mezun olacak bir öğrencinin toplam 131 kredilik ders alması gerekmektedir. Bunların 8 kredisi öğretim dili Türkçe ve 123 kredisi öğretim dili İngilizce

Detaylı

NÖ-A NÖ-B. Adı- Soyadı: Fakülte No:

NÖ-A NÖ-B. Adı- Soyadı: Fakülte No: Şube Adı- Soyadı: Fakülte No: NÖ-A NÖ-B Kimya Mühendisliği Bölümü, 2016/2017 Öğretim Yılı, 00323-Akışkanlar Mekaniği Dersi, Dönem Sonu Sınavı Soru ve Çözümleri 05.01.2017 Soru (puan) 1 (20) 2 (20) 3 (20)

Detaylı

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ (İNGİLİZCE) BÖLÜMÜ DERS PROGRAMINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ (İNGİLİZCE) BÖLÜMÜ DERS PROGRAMINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER BİRİNCİ SINIF GÜZ YARIYILI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ (İNGİLİZCE) BÖLÜMÜ DERS PROGRAMINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER DEĞİŞİKLİK FORMU COM101 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA

Detaylı

İmgo Makine Otomasyon Enerji Gıda Tarım Ür.İnş.İth.İhr. San.Tic. Ltd. Şti.

İmgo Makine Otomasyon Enerji Gıda Tarım Ür.İnş.İth.İhr. San.Tic. Ltd. Şti. Pastörizeler tamamen hijyenik ve gıda teknolojisine uygun imalatı yapılmalıdır. Pastörizasyon sistemleri meyve suyu ve süt sektörlerinde kullanılmaktadır. Meyve, sebze suları ve konsantrelerinin pastörizasyonunda

Detaylı

DUAL FUEL SYSTEM. «Dizel araçlar için CNG Çift Yakıt Sistemleri»

DUAL FUEL SYSTEM. «Dizel araçlar için CNG Çift Yakıt Sistemleri» DUAL FUEL SYSTEM «Dizel araçlar için CNG Çift Yakıt Sistemleri» Dual Fuel System DUAL FUEL SYSTEM, dizel motorlu KAMYON, TIR, OTOBÜS, TRAKTÖR, İŞ MAKİNESİ, JENERATÖR vb. araçlarda kullanılan motorinin

Detaylı

Sinyal Analizi ve Kontrol (AEE303) Ders Detayları

Sinyal Analizi ve Kontrol (AEE303) Ders Detayları Sinyal Analizi ve Kontrol (AEE303) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Sinyal Analizi ve Kontrol AEE303 Güz 3 2 2 4 7 Ön Koşul Ders(ler)i Dersin

Detaylı

Atıksu Arıtma Tesislerinde Hava Dağıtımının Optimize Edilmesi ve Enerji Tasarrufu

Atıksu Arıtma Tesislerinde Hava Dağıtımının Optimize Edilmesi ve Enerji Tasarrufu Optimization of Air Distribution in Waste Water Treatment Plants to Save Energy Atıksu Arıtma Tesislerinde Hava Dağıtımının Optimize Edilmesi ve Enerji Tasarrufu Jan Talkenberger, Binder Group, Ulm, Germany

Detaylı

MİDEA ISI POMPASI-HAVUZ /SPA SU ISITMA

MİDEA ISI POMPASI-HAVUZ /SPA SU ISITMA MİDEA ISI POMPASI-HAVUZ /SPA SU ISITMA Bireysel ve Ticari Tipler üzme Havuzu için Isıtma ve Soğutma Suyu sağlar. Kapasite Durumu 6 kw: 40m³ 8 kw: 50m³ BİREYSEL HAVUZ/SPA ISI POMPASI 12kW: 60~85m³ 14kW:

Detaylı

SCADA SISTEMLERI ILE PERFORMANS YÖNETIM SISTEMI UYGULAMALARı. Elma Yönetim ve Otomasyon Sistemleri

SCADA SISTEMLERI ILE PERFORMANS YÖNETIM SISTEMI UYGULAMALARı. Elma Yönetim ve Otomasyon Sistemleri SCADA SISTEMLERI ILE PERFORMANS YÖNETIM SISTEMI UYGULAMALARı Elma Yönetim ve Otomasyon Sistemleri SCADA NEDIR? Proses (İşlem), Endüstriyel ve Bina Otomasyonunda kullanılan Programlanabilir Kontrolörler

Detaylı

Ontrol E110 KONTROL PANELİ MÜHENDİSLİK KILAVUZU KP0048

Ontrol E110 KONTROL PANELİ MÜHENDİSLİK KILAVUZU KP0048 Ontrol E0 KONTROL PANELİ MÜHENDİSLİK KILAVUZU KP0048 GİRİŞ E0 Kontrol Paneli, bir dizi parametre ayarına dayanan basit konfigürasyon olanağıyla, çok geniş bir yelpazede kapsamlı otomatik kontrol çözümleri

Detaylı

SKV 3400 Seviye Kontrol Vanası Montaj ve Kullanım Kitapçığı

SKV 3400 Seviye Kontrol Vanası Montaj ve Kullanım Kitapçığı SKV 3400 Seviye Kontrol Vanası Montaj ve Kullanım Kitapçığı SKV 3400 MKK v10.01-tr 1 İÇİNDEKİLER 1. ÖNEMLİ NOTLAR... 3 2. TANIMLAMA... 3 3. TEKNİK ÖZELLİKLER... 4 3.1. SKA 3200 Oransal Seviye Kontrol Vanası

Detaylı

Su ile soğutma sistemleri

Su ile soğutma sistemleri Su ile soğutma sistemleri Hava/su ısı değiştiriciler Duvara monte...300 500 W...354 Duvara monte...600 1000 W...355 Duvara monte...1250 3000 W...356 Duvara monte...3000 5000 W...357 Duvara monte...7000

Detaylı

ENTEK TEKNOLOJİ EĞİTİMLERİ

ENTEK TEKNOLOJİ EĞİTİMLERİ ENTEK TEKNOLOJİ EĞİTİMLERİ HIDR HİDROLİK TEKNOLOJİSİ EĞİTİMİ o Hidrolik devre elemanlarını tanımak ve çalışma prensiplerini öğrenmek o Uluslararası standartlara göre hidrolik devre şeması çizebilmek ve

Detaylı

Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi

Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Giriş Bilimsel amaçla veya teknolojide gerekli alanlarda kullanılmak üzere, kapalı bir hacim içindeki gaz moleküllerinin

Detaylı

NOHUT SAMANI HIZLI PİROLİZİNİN DENEY TASARIMI İLE MODELLENMESİ

NOHUT SAMANI HIZLI PİROLİZİNİN DENEY TASARIMI İLE MODELLENMESİ NOHUT SAMANI HIZLI PİROLİZİNİN DENEY TASARIMI İLE MODELLENMESİ Görkem Değirmen a, Ayşe E. Pütün a, Murat Kılıç a, Ersan Pütün b, * a Anadolu Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

ISI POMPASI DENEY FÖYÜ

ISI POMPASI DENEY FÖYÜ ONDOKUZ MAYIS ÜNĐVERSĐTESĐ MÜHENDĐSLĐK FAKÜLTESĐ MAKĐNA MÜHENDĐSLĐĞĐ BÖLÜMÜ ISI POMPASI DENEY FÖYÜ Hazırlayan: YRD. DOÇ. DR HAKAN ÖZCAN ŞUBAT 2011 DENEY NO: 2 DENEY ADI: ISI POMPASI DENEYĐ AMAÇ: Isı pompası

Detaylı

SAYISAL KONTROL 2 PROJESİ

SAYISAL KONTROL 2 PROJESİ SAYISAL KONTROL 2 PROJESİ AUTOMATIC CONTROL TELELAB (ACT) ile UZAKTAN KONTROL DENEYLERİ Automatic Control Telelab (ACT), kontrol deneylerinin uzaktan yapılmasını sağlayan web tabanlı bir sistemdir. Web

Detaylı

LC3 ( Sıvı Seviye Kontrol Rölesi )

LC3 ( Sıvı Seviye Kontrol Rölesi ) L3 ( Sıvı Seviye Kontrol Rölesi ) L3 Rölesinin asit ir Şekilde Tanımlanması L3 sıvı seviyesini izleyen ve istenen seviyeyi kontrol altında tutmaya yarayan röledir. Hangi işlemler yapılır? Kontrol Tespit

Detaylı

MİKROİŞLEMCİ İLE A/D DÖNÜŞÜMÜ

MİKROİŞLEMCİ İLE A/D DÖNÜŞÜMÜ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR ORGANİZASYONU LABORATUVARI MİKROİŞLEMCİ İLE A/D DÖNÜŞÜMÜ 1. GİRİŞ Analog işaretleri sayısal işaretlere dönüştüren elektronik devrelere

Detaylı

POSITION DETERMINATION BY USING IMAGE PROCESSING METHOD IN INVERTED PENDULUM

POSITION DETERMINATION BY USING IMAGE PROCESSING METHOD IN INVERTED PENDULUM POSITION DETERMINATION BY USING IMAGE PROCESSING METHOD IN INVERTED PENDULUM Melih KUNCAN Siirt Üniversitesi, Mühendislik-Mimarlık Fakültesi, Mekatronik Mühendisliği Bölümü, Siirt, TÜRKIYE melihkuncan@siirt.edu.tr

Detaylı

FRANCİS TÜRBİN DENEYİ

FRANCİS TÜRBİN DENEYİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 407 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI II DERSİ FRANCİS TÜRBİN DENEYİ Hazırlayan Yrd.Doç.Dr. Mustafa ÖZBEY SAMSUN 1/6 FRANCİS

Detaylı

TEKSTĐL ENDÜSTRĐSĐ ATIKSUYUNUN ARDIŞIK KESĐKLĐ BĐYOREAKTÖR (AKR) ĐLE ARITILMASINDA OPTĐMUM ŞARTLARININ BELĐRLENMESĐ

TEKSTĐL ENDÜSTRĐSĐ ATIKSUYUNUN ARDIŞIK KESĐKLĐ BĐYOREAKTÖR (AKR) ĐLE ARITILMASINDA OPTĐMUM ŞARTLARININ BELĐRLENMESĐ TEKSTĐL ENDÜSTRĐSĐ ATIKSUYUNUN ARDIŞIK KESĐKLĐ BĐYOREAKTÖR (AKR) ĐLE ARITILMASINDA OPTĐMUM ŞARTLARININ BELĐRLENMESĐ Yasemin DAMAR, Burcu KIZILTAŞ, Recep ĐLERĐ ÖZET Yapılan çalışmanın amacı; bir sentetik

Detaylı

ENTEK TEKNOLOJİ EĞİTİMLERİ

ENTEK TEKNOLOJİ EĞİTİMLERİ ENTEK TEKNOLOJİ EĞİTİMLERİ HIDR HİDROLİK TEKNOLOJİSİ EĞİTİMİ o Hidrolik devre elemanlarını tanımak ve çalışma prensiplerini öğrenmek o Uluslararası standartlara göre hidrolik devre şeması çizebilmek ve

Detaylı

HİDROLİK MERDİVENLİ İTFAİYE EKİPMANI TEKNİK ŞARTNAMESİ

HİDROLİK MERDİVENLİ İTFAİYE EKİPMANI TEKNİK ŞARTNAMESİ HİDROLİK MERDİVENLİ İTFAİYE EKİPMANI TEKNİK ŞARTNAMESİ 1- SU TANKI: St -37 A1 kalite 5 mm sac kullanılmaktadır. Tank içinde Enine 2, Boyuna 4 adet tank malzemesi ile ayni malzemeden dalgakıran Tank üzerinde

Detaylı

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ İŞARET AKIŞ DİYAGRAMLARI SIGNAL FLOW GRAPH

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ İŞARET AKIŞ DİYAGRAMLARI SIGNAL FLOW GRAPH OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ İŞARET AKIŞ DİYAGRAMLARI SIGNAL FLOW GRAPH İŞARET AKIŞ DİYAGRAMLARI İşaret akış diyagramları blok diyagramlara bir alternatiftir. Fonksiyonel bloklar, işaretler, toplama noktaları

Detaylı

Oransal Kontrol Cihazı RWF 40

Oransal Kontrol Cihazı RWF 40 Oransal Kontrol Cihazı RWF 40 Güç artımı AÇ/2. kademe Güç azaltma KAPAT/1ci kademe Brülör devrede Değer azaltma 2ci kademe çalışma Gerçek değer görünümü (kırmızı) Ayar noktası görünümü (yeşil) El kontrol

Detaylı

1. BAYLAN SU SAYAÇLARI TEST MASASI BTB-06

1. BAYLAN SU SAYAÇLARI TEST MASASI BTB-06 1. BAYLAN SU SAYAÇLARI TEST MASASI BTB-06 Baylan BTB-6 Test Masası ev tipi sayaçların ISO 4064/3 standardına göre performans testlerini gerçekleştirmek üzere Baylan Ölçü Aletleri bünyesinde tasarlanmıştır.

Detaylı

Vertex PolyCure 25 için Kullanım Talimatları. 1.0 Genel Uyarılar:

Vertex PolyCure 25 için Kullanım Talimatları. 1.0 Genel Uyarılar: Vertex PolyCure 25 için Kullanım Talimatları 1.0 Genel Uyarılar: 1.1 Cihaz kullanılmadan önce bu kullanım kılavuzu dikkatle okunur. 1.2 PolyCure 25 kullanan kişinin işinde profesyonel olması gerekir ve

Detaylı