İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... I KISALTMALAR... VI ÖNSÖZ... VIII GİRİŞ TARİHSELCİLİK VE İLGİLİ KAVRAMLARIN ANLAM ÇERÇEVESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... I KISALTMALAR... VI ÖNSÖZ... VIII GİRİŞ TARİHSELCİLİK VE İLGİLİ KAVRAMLARIN ANLAM ÇERÇEVESİ"

Transkript

1 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... I KISALTMALAR... VI ÖNSÖZ... VIII GİRİŞ TARİHSELCİLİK VE İLGİLİ KAVRAMLARIN ANLAM ÇERÇEVESİ I) Tarih... 3 II) Tarihsel... 6 III) Tarihsellik... 7 IV)Tarihselcilik... 9 A) Anlama ve Tarihselcilik B) Tarihsel Görecelik ve Tarihselcilik C) Tarihselcilik Krizi ve Kavram Farklılaşması V) Tarihsicilik (Kötü Tarihselcilik) VI)Tarihsel Yorum A) Friedrich Ast ( ) B) F Schleiermacher ( ) C) Dilthey ( ) I

2 BİRİNCİ BÖLÜM TARİHSELCİLİK DÜŞÜNCESİNİN ORTAYA ÇIKIŞI VE GELİŞİM SÜRECİ I) Tarih Felsefelerinin Temel Konuları A) Tarih Kelimesinin Anlamı B) Tarihin Mahiyeti (Theoria-Historia Karşıtlığı) C) Tarihin Öznesi D) Tarihin Yönü E) Doğa Bilim Tin Bilim Karşıtlığı II) İlkçağ Felsefesi'nde Tarihe Dair Düşünceler A) Sokrates Öncesi Dönem (Antikçağ) (1) Tabiat Filozofları (2) Herakleitos (MÖ ) (3) Sofistler B) Sokrates ve Sonrası Dönem (Büyük Sistemler Devri) (1) Sokrates (MÖ ) (2) Platon (MÖ ) (3) Aristoteles (MÖ ) C) İlkçağ'da Tarih (1) İlkçağ'da Tarih Kelimesinin Anlamı (2) İlkçağ'da Tarihin Konusu ve Tarih Yazıcılığı (3) İlkçağ'da Tarihin Öznesi ve Yönü D) Hellenistik Dönemde Tarih III) Ortaçağ Felsefesi'nde Tarihe Dair Düşünceler A) Patristik Felsefe ve Augustinus ( ) (1) Ortaçağ'da Tanrı Merkezli Çizgisel Tarihe Geçiş (2) Ortaçağ'da Theoria-Historia Karşıtlığı (3) Ortaçağ'da Tarih Yazıcılığı ve Tarihsel Yorum B) İslâm Ortaçağı'nın Tarih Anlayışı İbn Haldun ( ) C) Skolastik Dönem'de Tarih IV) Aydınlanma ve Sonrasında Tarihe Dair Düşünceler A) Rönesans'ta Tarihe Dair Düşünceler II

3 (1) F Bacon ( ) (2) Rönesans Dönemi'nde Tarih B) Aydınlanma Dönemi'nde Tarih Felsefeleri (1) Vico ( ) (2) Voltaire ( ) (3) JG Herder ( ) (4) Kant ( ) C) Tarihselcilik Düşüncesi (1) Hegel ( ) (2) W Dilthey ( ) D) Varoluşçu Yorum Metodu (1) Martin Heidegger (l ) (2) Hans-Georg Gadamer ( ) İKİNCİ BÖLÜM TARİHSELCİLİK DÜŞÜNCESİ ÇERÇEVESİNDE KUR ÂN, KUR ÂN İLİMLERİ VE ÇAĞDAŞ İSLÂM DÜŞÜNÜRLERİ I) Tarihselcilik Düşüncesi ve Tarihsel Yorum Çerçevesinde Kur ân ve Tarih 119 A) Kur ân'a Göre Tarihin Öznesi B) Kur ân'a Göre Tarihin Yönü C) Kur ân'a Göre Tarihin Mahiyeti II) Tarihselcilik Düşüncesi ve Tarihsel Yorum Çerçevesinde Kur ân İlimleri 137 A) Kur ân Kıssaları B) Nüzul Sebepleri C) Sualler ve Cevaplar D) Nasih-Mensuh E) İ'cazu'l-Kur ân F) Mekkî-Medenî G) Emsalü'l-Kur ân H) Diğer Kur ân İlimleri III) Tarihselcilik Düşüncesi ve Tarihsel Yorum Çerçevesinde Çağdaş İslâm Düşünürleri A) Muhammed Arkoun III

4 B) Hasan Hanefi C) Nasr Ebu Zeyd D) Fazlur Rahman ÜÇÜNCÜ BÖLÜM KUR ÂN IN TARİHSEL YORUMU VE UYGULAMA İMKANI (METODOLOJİK TEKLİF) I- Kur ân ve Tarihsel Yorum İlişkisi II- Tarihsel Yorum Tanımı A) Tarihsel Yorum ve Hermeneutik B) Kur ân 'm Tarihsel Olması (1) Kur ân'ın Arapça Oluşu (2) Kur ân'ın Üslubu (3) Kur ân'ın Anlaşılabilir Olması (4) Kur ân'ın Konuları C) Tarihsel Bağlam D) Yorumcunun Tarihselliği III- Tarihsel Yorum Metodu (Teklif) A) Yorumcunun Kur ân Karşısındaki Duruşu B) Tarihsel Öğenin Tespiti Açısından Kur ân Ayetleri (1) İnançların Anlatılması Nedeniyle Tarihsel Öğe (2) Gelenekler Nedeniyle Tarihsel Öğe a) Zıhar b)haram Ay (3) Sosyal Statüler Nedeniyle Tarihsel Öğe a) Köle ve Cariye (4) Yerleşik Hayat Nedeniyle Tarihsel Öğe a) Başkasının Evine Girme b) Odaya Girerken Üç Vakitte İzin Alma (5) Teknoloji Nedeniyle Tarihsel Öğe (6) Yaşanan Bir Olay Nedeniyle Tarihsel Öğe (7) Muhatabı Nedeniyle Tarihsel Öğe a) Konu Olarak Hz Peygamber IV

5 b) Hz Peygamber'e Hitaplar C ) Ayetlerin Kendi Tarihselliklerindeki Anlamlarının Tespiti D) Anlamın Değişmesi (l) El Kesme Cezası E- Anlamın Farklı Bir tarihselliğe Taşınması IV - Tefsir Tarihi Ve Tarihselcilik A) Tefsirin Doğuşu B) Sahabe Tefsiri C) Tefsir Tarihi D) Bilimsel Tefsir V-Tarihsel Yorumun İmkanı Açısından Kaynaklar A) Tarihsel Veri Açısından Kur ân B) Tarihsel Veri Açısından Arap Şiiri C) Tarihsel Veri Açısından Hadis ve Haberler D) Tarihsel Veri Açısından İslâm Tarihi Kaynakları E) Tarihsel Veri Açısından Diğer Kaynaklar SONUÇ BİBLİYOGRAFYA V

6 KISALTMALAR a.g.e. a.g.m. A.Ü : Adı geçen eser : Adı geçen makale : Ankara Üniversitesi b. : bin bkz. : Bakınız C. : Cilt Çev. D.E.Ü D.İ.A D.İ.B. Der: EKEV Fak. H./h. Hz. İ.F.A.V İ.Ü. krş. M.E.B. M.Ö. M.Ü. Neş. Öğr. Gör. : Çeviren : Dokuz Eylül Üniversitesi : Diyanet İslâm Ansiklopedisi : Diyanet İşleri Başkanlığı : Derleyen : Erzurum Kültür ve Eğitim Vakfı : Fakültesi : Hicrî : Hazreti : İlahiyat Fakültesi Vakfı : İstanbul Üniversitesi : Karşılaştırınız : Milli Eğitim Bakanlığı : Milattan Önce : Marmara Üniversitesi : Neşreden = Nâşir : Öğretim Görevlisi s. : Sayfa S. : Sayı VI

7 S.B.E S.D.Ü. S.Ü. Sad: T.D.K. T.D.V. Tah: Ter. Trs. Ünv. v.b v.d. v.s Y.İ.E y.y : Sosyal Bilimler Enstitüsü : Süleyman Demirel Üniversitesi : Selçuk Üniversitesi : Sadeleştiren : Türk Dil Kurumu : Türkiye Diyanet Vakfı : Tahkik eden = Muhakkik : Tercüme Eden : Tarihsiz. : Üniversitesi : Ve benzeri : Ve diğerleri : Ve saire : Yüksek İslâm Enstitüsü : Yayın yeri yok VII

8 ÖNSÖZ Yeryüzünde halife olarak yaratılan insan diğer varlıklardan farklı kılınmış, kendisini yaratanı tanıyıp ona kul olmakla sorumlu tutulmuştur. İnsan, yaratanını makro âlem olan yaşadığı ortam ile mikro âlem olan kendi varlığını anlamlandırarak tanıma imkanına sahiptir. Bundan dolayı Allah, insana akıl vermiş, gönderdiği vahiy ile ona yol göstermiştir. Allah, her topluma içlerinden seçtiği, kendi dillerini konuşan elçileri vasıtasıyla mesajlarını ulaştırmış, son mesajını da Hz. Muhammed le göndermiştir. Artık insanlık nihai bir mesaj ve değişen şartlar ile karşı karşıya kalmıştır. Yapılabilecek şey son vahyi yorumlamaktır. Bu konuda ilk yorumcu Hz. Muhammed dir. O, tebliğ ve beyan görevlerini yerine getirerek hem bu mesajın başka toplumlara ve devirlere ulaşabilmesini sağlamış hem de yaşantısı ve açıklamaları ile Allah ın mesajlarını yorumlamıştır. Onun vefatından sonra her geçen gün yeni problemler ile karşılaşan Müslümanlar, Kur ân ın yorumuna daha fazla ihtiyaç duymuşlardır. Böylece Kur ân muhtelif açılardan ele alınarak yorumlanmış, her dönemde farklı yöntemler ve bakış açıları ile Allah ın muradını anlama gayretleri ortaya konmuştur. Bu açıdan yazılı ve sözlü İslâmî literatür oldukça zengindir. Geçmişteki birikime baktığımızda her dönemdeki yorum metodlarının o dönemin bilgi, anlayış ve yaşantılarının bir ürünü olduğunu görmekteyiz. Kültürlerin ve anlayışların birbirine karıştığı, teknolojinin ve bilimsel gelişmelerin hızla yayıldığı çağımızda, beşerî-toplumsal alandaki problemler hızla artmış, değişerek gelişmiştir. Değişen karşısında sabit olan Kur ân ın bu sorunlara ve ihtiyaçlara ne denli cevap verebileceği önemli bir sorun olmuştur. İşte böyle bir zamanda Kur ân ın tarihsel yorumu çare olarak görülmüş ve İslâm dünyasında tartışılmaya başlanmıştır. Ülkemize özellikle Fazlur Rahman ın yazılarının tercüme edilmesiyle giren bu düşünce etrafında klasik ve modernist tanımlaması yapılan iki farklı görüş ortaya çıkmıştır. Bunlardan biri tarihsel yorumun gerekliliğini savunurken diğeri bu yöntemin Batı dan alındığı, Kur ân a uygulanamayacağını iddia etmektedir. Her iki görüş arasında yoğun tartışmalar yapılmaktadır. 1 Bu konuda yapılan tartışmalar üzerindeki araştırmalarımız sonucunda konunun derinlemesine ele alınması gerektiği kanaatine vardık. Çağımız problemlerini çözme hususunda Kur ân ın tarihsel yorumunun kendi tarihselliğimize uygun bir metod 1 Bu konudaki tartışmalar için bkz. Kur ân ı Anlamada Tarihsellik Sempozyumu, Bayrak Yayınları, İstanbul 2000; Haksöz Dergisi, S. 75, İstanbul 1997 VIII

9 olabileceği ve bu konu sistemli ve felsefî arka planı oluşturularak ele alınmadıkça sağlıklı bir sonuca ulaşılamayacağı düşüncesiyle tarihsel yorum konusunu çalışmayı istedik. 2 Öncelikle konunun boyutunu, sorunları ve ilgili olduğu alanları tespit ettik. Köken itibariyle iki farklı düşünce ortamına ait kavramların bir arada kullanıldığı, birden fazla bilimsel disiplini ilgilendiren tarihsel yorumun, Batı da ortaya çıkan tarihselcilik düşüncesinin bir ürünü olduğu için Batı felsefesi, Kur ân a uygulanacağı için de Kur ân ilimleri ve Tefsir ile ilişkili olduğu kanaatine ulaştık. Bu noktada yapılması gereken ilk iş, bu konudaki kavram kargaşasını gidermekti. Bu nedenle giriş bölümünde Tarihselcilik kelimesinin türetildiği tarih/historia kelimesi ve ondan türetilen; tarihsel-tarihî, tarihsellik-tarihîlik, tarihselcilik-tarihîyye, tarihsicilik, tarihsel yorum-tarihî tefsir kavramlarının anlam çerçevesi, hem batı dillerindeki, hem de Türkçe mizdeki manaları incelenerek belirlenmeye çalışılmıştır. Bu kavramlar Batı da var olan tarih alanına dair düşüncelerin ürünleri olmaları nedeniyle tarihselcilik düşüncesinin Batı da ortaya çıkışı ve gelişimi çalışmamızın birinci bölümünde ele alınmıştır. Tarihselcilik düşüncesinin ortaya çıkışı esas alınmasına rağmen sadece bu düşüncenin ortaya çıktığı dönem değil, daha gerilere giderek, tarihselcilik düşüncesinin çıkışını hazırlayan nedenlerin Batı düşüncesindeki kökenleri tespit edilmiştir. Oldukça eskilere dayanan tarihe dair bu düşünceler ele alınırken, ağırlıklı olarak son iki yüzyıl üzerinde yoğunlaşılmıştır. Böylece, tarihselcilik düşüncesinin çıkışındaki temel etkenler ve fikirler belirlenmek suretiyle, İslâm dünyasında son zamanlarda gözlemlenen Kur ân eksenli tarihselcilik tartışmalarının daha sağlam ve tutarlı bir zemine taşınmasına katkıda bulunulmak istenmiştir. İkinci bölümde, tarihselcilik anlayışının sadece Batı düşüncesindeki gelişimini ele almanın yeterli olmadığı düşüncesiyle her ne kadar bu isim altında olmasa da Kur ân ilimleri dahilinde tarihselcilik anlayışına benzer yaklaşımların olup olmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Önce tarihselcilik düşüncesinin üzerine bina edildiği tarih alanına dair görüşler doğrultusunda, Kur ân ın tarihe bakışı incelenmiş, ardından Kur ân ilimleri ele alınarak bunlar arasından Kur ân ın tarihselliği ve tarihsel yorum ile ilgili hususlar içerdiği tespit edilen; Kur ân Kıssaları, Nüzul Sebepleri, Sualler ve Cevaplar, Nasih Mensuh, İ câzu l- Kur ân, Mekkî-Medenî ayırımı, Emsâlü l-kur ân v.b konulara yer verilmiştir. Bunun 2 Bu konuyu tez olarak çalışmayı planladığımız zaman ülkemizde henüz bu konuda akademik tez bazında bir çalışma yapılmamıştı. Ancak tezimizi yazma safhasına geldiğimizde A. Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsünde Kur ân ve Tarihsellik (Ankara-2001) başlığıyla bu konun doktor tezi olarak çalışıldığını duyduk. Daha sonra kitap olarak yayınlanan (Şevket KOTAN, Kur ân ve Tarihselcilik, Beyan Yayınları, İstanbul 2001) Şevket Kotan Bey tarafından yapılan bu çalışmayı tez savunulduktan sonra kendisiyle görüşerek temin ettik ve tezi okuma fırsatı bulduk. Bu çalışma ile kendi çalışmamız arasında bazı konularda bir paralellik olmakla beraber, gerek içerik ve gerekse metod başta olmak üzere bir çok konuda farklı bir perspektife sahip olduğumuzu gördük. En temel fark, biz doğrudan Tarihsel Yorumu u hedeflerken söz konusu çalışma teorik bir yaklaşımda kalmıştır. Bu nedenle konuları ele alışımız ve değerlendirmelerimiz farklı olduğu gibi ulaştığımız sonuçlar da birbirinden farklı olmuştur. IX

10 ardından çağdaş İslâm düşünürleri arasından tarihselcilik düşüncesi ve tarihsel yorum ile ilgili görüşler belirten ve ülkemizde tanınan Muhammed Arkoun, Hasan Hanefî, Nasr Ebu Zeyd ve Fazlur Rahman ın görüşleri aktarılmıştır. Giriş, birinci ve ikinci bölüm çalışmamızın teorik arka planını oluşturmaktadır. Üçüncü bölümde ise tarihselcilik düşüncesi bağlamında bir tarihsel yorum teklifinde bulunarak bunun nasıl uygulanacağı örneklerle ortaya konulmuştur. İslâm dünyasının son zamanlarda tanıştığı tarihsel yorumun, kendi Tefsir geleneğimiz ile olan ilişkisi de teklif edilen yöntemin tutarlılığı açısından önemlidir. Bu nedenle kendi teklifimizden sonra bu bölümün ikinci kısmında Tefsir tarihi bu perspektifle ele alınıp değerlendirilmiştir. Bunun ardından Kur an ın tarihsel yorumu ile ilgili mevcut çalışmalarda bize göre ihmal edilen bir diğer husus olan tarihsel yorumun uygulanabilirliği yani Kur ân ın indiği dönemi kavrayabilecek verilerin olup olmadığı Kur ân, Hadis ve haberler, İlk dönem İslâm tarihi kaynakları, Arap şiiri ve diğer kaynaklar başlıkları ile incelenmiş bunların güvenirlilik ve kullanılabilirlik imkanları araştırılmıştır. Her eser gibi çalışmamız da bir tarihselliğin ürünüdür. Bunun içinde yaşadığımız çağın, ülkenin ve mesaimizi tükettiğimiz şehrin, üniversite ve fakülte ortamının imkanları, beraber olduğumuz insanların etkileri ve katkıları vardır. Şüphesiz bunlar arasında bazı kişilerin katkısı daha fazla öne çıkmaktadır. Bu nedenle ilk danışmanım Prof. Dr. Mustafa ÇETİN in emekli olması üzerine son bir yıl danışmanlığımı yapan, böyle bir konuyu çalışmam gerektiği fikrini ilk defa dile getiren ve başından beri tez izleme jürimde bulunan görüşlerinden istifade ettiğim sayın Prof. Dr. İsmail YAKIT Bey e teşekkürlerimi arz ederim. Ayrıca çalışmamın her aşamasında benimle müzakerede bulunan ve bir çok fikrin ortaya çıkmasını sağlayan Arş Gör. Celalettin DİVLEKÇİ başta olmak üzere mesai arkadaşlarımı, gerek tezin bazı bölümlerini gerekse tümünü okuyarak eleştirileri ile katkıda bulunan Yrd. Doç Dr. İsmail HACINEBİOĞLU, Yrd. Doç. Dr. Musa KOÇAR, Yrd. Doç. Dr. Ahmet YILDIRIM Arş. Gör. Nejdet DURAK ve diğer arkadaşlarımı, bana kütüphanelerinden istifade etme imkanı tanıyan herkesi, özellikle tezin tarihselliğinde varolan yakınlarımı şükranla anmak isterim. İshak ÖZGEL Isparta 2002 X

11 GİRİŞ TARİHSELCİLİK VE İLGİLİ KAVRAMLARIN ANLAM ÇERÇEVESİ Dil, doğadaki nesnelerin, olayların ve durumların anlatımı esnasında bir takım ses bileşimlerinden yararlanarak bunların kavramlaştırılması ile oluşur. Anlambilimde anlamlama denen 1 bu işlemde, fiilleri, objeleri ve kavramları açıklamak için ihdas edilen kelimeler, o kavramı tam olarak ifade etmez ve yanlış anlaşılmalara meydan verecek şekilde kullanılırsa, bu bir anlam kargaşasına neden olabilir. 2 Kavram kargaşasını gidermek için, herhangi bir fikrin aktarımında, anlatanın, kullandığı sözcüklere hangi anlamları yüklediğini belirtmesi ve alıcının da bu sözcükleri, o anlam içeriği ile algılaması gerekir. Bu işlem, ele alınan bir konunun kavramsal çerçevesinin tespit edilmesi, konu ile ilgili kavramların anlam içeriklerinin ve anlam sınırlarının belirlenip, benzer kavramlar ile ilişkisinin açıklanması ile gerçekleştirilebilir. Çalışmamızın konusu olan tarihselcilik kavramının kullanımı hakkında ülkemizde bir kavram kargaşasının olduğu görülmektedir. Bu nedenle biz bu bölümde konumuzla ilgili kavramların anlam çerçevesini tespit etmeye çalışacağız. Ama daha önce kavram ın oluşumu ve değişmesi üzerinde kısaca durmak istiyoruz. Kavram nedir? sorusu, felsefe tarihi boyunca tartışılan bir soru olmuştur. Tartışma daha ziyade felsefî bir zeminde, kavramın dilden bağımsız bir niteliğinin olup olmadığı noktasında yoğunlaşmakla beraber 3, kavramın düşünce alanına ait olması, en genel özelliği olarak kabul edilmiştir. 4 Kavram, çeşitli yönleri ele alınarak 5 muhtelif şekillerde tarif edilmiştir. 6 Mantık kitaplarında kavram, Bir şeyin zihindeki tasavvuru şeklinde tanımlanmış, 7 kavramın söz veya kelime ile ifadesine ise terim denilmiştir Doğan AKSAN, Anlambilim, Engin Yayınları, Ankara 1988, s İsmail YAKIT, Sadreddin Konevî nin Düşüncesinde İdrak ve Hakikat Bilgisi, Felsefe Arkivi, S. 28, İstanbul 1991, s Doğan ÖZLEM, Mantık, Anahtar Yayınları, İstanbul 1996, s. 57. Betül ÇOTUKSÖKEN, Felsefeyi Anlamak Felsefe İle Anlamak, Kabalcı Yayınevi, İstanbul 1995, s bkz. Teo GRÜNBERG, Anlam Kavramı Üzerine Bir Deneme, Ankara Üniversitesi Yayınları, Ankara Doğan AKSAN, Her Yönüyle Dil, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1995, C. III, s Necati ÖNER, Kavram, Felsefe Üzerine Düşünceler, M.E.B Yayınları, İstanbul 1995, s. 116.(Kavram) Necati ÖNER, Klasik Mantık, Ankara 1974, s. 14. (Mantık) 1

12 Kavramın anlam içeriği ve neliği 9 bir başka ifadeyle, kavramın açıklığı ve seçikliği, 10 söz konusudur. İçeriği/açıklığı değişebilirken, neliği/seçikliği değişmeden kalır. Zira nelik, düşünülenin tasarımı ve onu diğerlerinden ayıran niteliğidir. İçerik ise epistemolojik açıdan farklılaşarak değişmekte ve gelişebilmektedir. 11 Kavram, düşünmede, ya da dilde 12 varolana dair verilen hükümler yığınıdır. Bu hükümler varolana nüfuz ettikçe çoğalır ve değişir. Bu nedenle kavramın içeriğinde farklılaşmalar görülebilir. 13 Kavramda görülen bu değişme, delalet ettiği şeyin değişmesinden ya da anlamlandıran kişinin yönelimi ve kavrayışından kaynaklanabilir. Bunlardan birincisi, somut kavramlara ait oldukça tartışmalı bir değişme iken, ikincisi soyut kavramlara ait değişmedir. 14 Sosyal bilimler alanındaki kavramlarda daha ziyade ikinci tür değişim ve gelişimden bahsedilebilir ki, konumuz itibariyle ele alacağımız kavramlar da soyut kavramlardır. Kavramı anlamlandırmada; insanın yetiştiği çevre 15, bilme gücü, bilmeye yöneliş tarzı, 16 bilgi birikimi, 17 etkili olmaktadır. Çalışmamızda görüleceği üzere tarihsellik ile ilgili kavramların, bazı filozoflar tarafından farklı şekillerde tanımlanmasında da bu hususlar etkili olmuştur. Ayrıca kavram, biriktirilmiş, depo edilmiş, yoğunlaştırılarak bir sözcükte toplanmış bilgidir. 18 Bu nedenle kavram, birden fazla bilim alanını ilgilendirebilir. Yapılan tanımlarda bunlardan bir kısmının ön plana çıkarılması veya bir kısmının ihmal edilmesi de kavrama yüklenen anlamı değiştirebilmektedir. Kavramların farklı içeriklerle kullanılmasındaki bir diğer etken ise kavramın kendisinin de tarih içerisinde şekillenmiş oluşudur. Buna kavramın tarihsel oluşu diyebiliriz. Kavram bir tarihsel süreç içinde değişmekte ve gelişmektedir. Bu açıdan bakıldığında herhangi bir düşünürün, konusu ile ilgili bir kavramı, eğer geçmişte var ise oradan aldığı, ya aynen ya da geliştirerek kullandığı görülmektedir. Kavramların kullanıldıkları çağa göre farklılık arz etmesinde, hem dilin hem de medeniyetin gelişmesinin rolü vardır Doğan ÖZLEM, Mantık, s. 60. Necati ÖNER, Kavram, s Necati ÖNER, a.g.e., s. 118; Doğan ÖZLEM, a.g.e., s. 60 Betül ÇOTUKSÖKEN, Felsefi Söylem Nedir?, Ara Yayıncılık, İstanbul 1991, s. 18. Necati ÖNER, a.g.e., s Soyut ve somut ayırımı için bkz. Necati ÖNER, Kavram, s. 116; Şafak URAL, Temel Mantık, Çantay Kitapevi, İstanbul 1995, s. 15. Doğan AKSAN, Anlambilim, s. 41. Necati ÖNER, a.g.e., s Doğan ÖZLEM, a.g.e., s. 59 Doğan ÖZLEM, a.g.e., s

13 Aynı kavramları kullandıkları halde insanların aynı konuda anlaşamamalarının sebeplerinin başında, genellikle kavramda oluşan bu değişim ve gelişmelerin göz ardı edilmesi gelmektedir. Ele alacağımız kavramlar etrafındaki tartışmaların ardında da bu problemin olduğu görülmektedir. Tarihselcilik düşüncesi uzun bir süreçte gelişmiş, farklı filozoflarca farklı anlam içerikleri ile kullanılmıştır. Buna ilave olarak söz konusu kavramın, başka bir düşünce ortamından dilimize ve düşüncemize aktarılması tartışmaları derinleştirmiş neticede bir kavram kargaşası doğmuştur. Bu nedenle biz öncelikle Tarihselcilik kelimesinin türetildiği tarih/historia kelimesi ve ondan türetilen; tarihsel-tarihî, tarihselliktarihîlik, tarihselcilik-tarihîyye, tarihsicilik-tarihîcilik, tarihsel yorum-tarihî tefsir, kavramlarının anlam çerçevesini, hem batı dillerindeki, hem de Türkçe mizdeki anlamlarını inceleyerek belirlemeye çalışacağız. Önce bu kavramların kendisinden türetildiği tarih kelimesini ele alacağız. I) TARİH Batı dillerinde Grekçe istoria, Latince historia dan türetilen sözcüklerle ifade edilen tarih kelimesi, dilimize Arapça dan geçmiştir. 19 Tarih kelimesinin aslının Arapça olup olmadığı hususu tartışmalıdır. 20 Bazılarına göre aslı Arapça dır 21 ve vahşi sığırın yavrusu 22 anlamına gelen irh sözcüğünden türetilmiştir, aradaki bağ, yavrunun meydana gelmesinin önemli bir hadise sayılmasından hareketle herhangi bir olayın meydana gelişini tespit etmektir. 23 Nitekim irh kelimesi ise özlemek anlamında eraha dan geldiği söylenmektedir. 24 Bu da bu yavrunun beklenen ve özlenen bir olay olarak görüldüğü, dolayısıyla onun doğumunu (doğduktan şu kadar zaman sonra veya doğduğu zaman gibi) merkeze alan bir tarih belirleme anlamını içerdiğini göstermektedir. O halde bu kökten türeyen tarih kelimesi vakti tayin anlamına gelmektedir. Ayrıca irh in vakit anlamına geldiği ve bundan türetilen tarih in de zamanı tayin etmek, süre belirlemek olduğu da söylenmiştir. 25 Bu görüşe göre, ilk defa Yemen deki T.D.K Türkçe Sözlük, Komisyon, T.D.K Yayınları, Ankara trs., s. 1419; Ali PÜSKÜLLÜOĞLU, Türkçe Sözlük, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 1995, s Ebu Mansur el-cevâlikî, el-muarrab mine l-kelâmi l-e câmî alâ Hurûfi l-mu cem, Tah: F. Abdurrahman, Dimaşk 1990, s (el-muarrap) Ebu Bekir Muhammed b. el-hasan b. DÜREYD, Kitâbu Cemhereti l-lüğa, Dârü l-ilmi l-melâyin, Beyrut 1987, C.I, s İsmail b. Hammad el-cevherî, Tâcü l-lüğâ ve Sıhâhu l-arabiyye, Tah: Ahmed Abdulgafur ATTAR, Dârü l- İlmi l-melâyin, Beyrut 1984, C. I, s. 419 (es-sıhah) Ebu l-fadl Cemaluddin Muhammed b. Mükerrem İBN MANZUR, Lisânü l-arap, Darü l-fikr, Beyrut 1990, C. III, s. 4. es-seyyid Muhammed Murteza el-hüseynî ez-zebîdî, Tâcu l-arûs, Tah: Mustafa HİCAZİ, Dârü l-kütübi l- İlmiyye, Beyrut 1992, C.VII, s el-cevâlikî, el-muarrap, s

14 kitabelerde rastlandığı söylenen irh kelimesi 26, müştereken Sâmi dillerinde ay (kamer ve şehr) anlamına gelen vrh kökünden türetilmiştir. 27 Mesela, İbranca da yâreh ay (kamer), yerh ise ay (şehr) demektir. Süryanca da, yerha ve yerh ay (şehr) anlamına gelmektedir. Buna göre tarih ay ın tarifi demek olur ki, bu mana bir taraftan bir hadisenin, tarihi vakıanın, zamanının tayini ve tespiti, diğer yandan bunun vukuu anını, zamanını ifade etmektedir. 28 Yani tarih kelimesi, ilk olarak gerek bir sığır yavrusunun doğumu ile gerekse ayın evrelerini belirleme 29 ile olsun vakit tayini için kullanılmış, bugünkü anlam içeriğini daha sonra kazanmıştır. 30 Tarih kelimesinin aslının Arapça olmadığını kabul edenlere göre, Farsça, ay (şehr 31 ) anlamındaki mah ile gün (yevm) anlamındaki rûz dan müteşekkil mah-rûz tabiri önce müerrih şeklinde Arapçalaşmış, 32 sonra bundan mastar ve müştakları türetilmiştir. 33 Bu durumda, tarih kelimesi zamanı tayin anlamına gelmektedir. Ancak bu görüş çok fazla kabul edilmemiştir 34. Bir başka görüşe göre de, Müslümanlar bu kelimeyi, Ehl-i kitap tan almışlardır. 35 Nitekim Yunanca dan Latince ye geçen historia kelimesi de aynı şekilde Arapça ya esâtir olarak geçmiş ve Kur ân da 36 da kullanılmıştır. 37 Bu arada tarih kelimesinin Kur ân da yer almadığını da belirtelim. İster aslı Arapça olsun isterse olmasın, her iki halde de tarih kelimesinin başlangıçta zamanı tayin etme ve zamanın bir bölümünü tahdid amacıyla kullanıldığı anlaşılmaktadır. Tarih kelimesinin Batı dillerinde yer alan, geçmişte yaşanan olaylar ve bunların bilgisi anlamı, Arapça da haber kelimesinin çoğulu ahbar v.b ile ifade edilmiştir. 38 Daha sonra bu anlam, tarih kelimesine yüklenmiştir. Yani başlangıçta vakit Muhammed HAMİDULLAH, İslâm Tarihine Giriş, Ter: Ruhi ÖZCAN, Beyan Yayınları, İstanbul trs. s. 18. İBN MANZUR, Lisânü l-arap, C. III, s H. A. R. GIBB, Tarih, İslâm Ansiklopedisi, M.E.B Yayınları, Ankara 1978, C. XI, s Arapça da gökteki ay ve bu ayın çeşitli durumları vasıtasıyla, vakti tahdit için ayrıca takmir (aylamak) kelimesi de kullanılmıştır. Takvim yapmada, belirli sayıdaki günlerin toplamını ay ile isimlendirmek, sadece Araplara mahsus değildir. Ay ile zamanı tayin etme işi, bir çok dilde bu şekilde ifade edilmiştir. Mesela; İngilizce de moon gökteki ay month ise takvimdeki ay anlamına kullanılır. Almanca, mond gökteki ay monat takvimdeki ay demektir. (Muhammed HAMİDULLAH, İslâm Tarihine Giriş, s. 18) Ayların bu şekilde tesbit edilmesi Kur ân da da yer almaktadır. (Yunus 10/5) el-cevâlikî, el-muarrap, s Türkçe deki Ay kelimesi Arapça daki, Şehr ve Kamer kelimelerinin karşılığı olarak kullanılır, Halbuki Kamer gökteki ay, Şehr ise takvimdeki ay anlamına gelir. Bu nedenle biz hangi ayı kastettiğimizi parantez içinde belirtmeye çalıştık. el-cevâlikî, el-muarrap, s Muhammed HAMİDULLAH, a.g.e., s. 17. H. A. R. GIBB, Tarih, C. XI, s İBN MANZUR, Lisânü l-arap, C. III, s. 4. Kur ân da on defa geçmektedir. bkz. 6/En am/25; 8/Enfal/31; 16/Nahl/24 v.d. A. Zeki Velidî TOGAN, Tarihte Usûl, Enderun Kitabevi, İstanbul 1981, s. 2. Sabri HİZMETLİ, İslâm Tarihçiliği Üzerine, Yeni Çizgi Yayınları, Ankara 1991, s. 6. 4

15 tayini için kullanılan tarih kelimesinin anlamı genişlemiş ve daha önce farklı kelimeler ile ifade edilen geçmiş olaylar ve bunların bilgisi anlamlarını da kapsayan bir genelliğe kavuşmuştur. Tarih kelimesinin bu gelişimi Araplar arasındaki tarihe verilen önemin değişimi hakkında bize bilgi vermektedir. Başlangıçta şiir ve edebiyata meraklı bir toplum olan Araplar arasında geçmişi araştırarak nakletme anlamında bir tarih anlayışının önemi yoktur. Sadece şiir ve edebiyatta övgü için kullanılan ve efsane/ustûre anlamında geçmişin eyyâm, ensâb, ahbâr v.b kelimelerle anlatımı söz konusudur. 39 İslâmiyet le ve özellikle Hz. Peygamberin vefatıyla birlikte, daha ziyade hukukî problemlerin çözümü bağlamında Araplar arasında bir tarih anlayışı gelişmiştir. 40 Nitekim günümüz Arapça sında da kelimenin üç temel anlamı vardır. Zamanı tayin, geçmişte meydana gelen olaylar ve bu olayları inceleyen bilim dalının ismi. 41 Tarih kelimesi, Türkçe de benzer şekilde iki anlama sahiptir; bir anlamıyla tarihsel olayları, olayın gününü, ayını ve yılını bildirmekte iken, öteki anlamıyla da bu olayları araştıran ve inceleyen bir bilim dalının adıdır. 42 Türkçe mize Arapça dan geçen tarih kelimesinin Arapça da ve Türkçe deki anlamlarını tespit ettikten sonra şimdi de tarih kelimesinin batı dillerindeki anlamı üzerinde duracağız. Zira ele aldığımız tarihselcilik düşüncesi Batı da ortaya çıkmış ve gelişmiş bir düşüncedir. Batı dillerinde tarih kelimesi, iki temel anlamı taşımaktadır. Buna göre tarih; belli bir bireyin yahut toplumun, yaşadığı ana kadar bilincine varabildiği birikim anlamına geldiği gibi, aynı zamanda bu birikimin üstünde düşünerek bu olayları, sebep sonuç bağları içinde değerlendirmeyi de ifade etmektedir. 43 Birinci bölümde ayrıntılı olarak üzerinde duracağımız gibi, historia kelimesi önceleri, sadece doğa olaylarının aktarımı anlamı taşırken ardından, beşerî olayların nakledilmesi anlamını kazanmış, belirli bir süreçten sonra ise bu anlatımda edebî bir amaç yerine araştırarak anlatma anlamını ifade etmiştir. Tarihin bir bilim olarak algılanması ise Batı düşüncesinde oldukça uzun bir zaman sonra, ancak XVII. yüzyıla doğru gerçekleşmiştir Seyyide İsmail KAŞİF, İslâm Tarihinin Kaynakları ve Araştırma Metodları, Çev: Mehmet ŞEKER Rıza SAVAŞ Ramazan ŞİMŞEK, İl- Vak Yayınları, İzmir 1997, s Abdullah LAOURİ, Tarihselcilik ve Gelenek, Çev: Hasan BACANLI, Vadi Yayınları, Ankara 1998, s el-mu cemu l-arabiyyi l-esâsî, Komisyon, Larousse, Tunus 1988, s. 82. T.D.K Türkçe Sözlük, s. 1419; Ali PÜSKÜLLÜOĞLU, Türkçe Sözlük, s ; Önay SÖZER, Anlayan Tarih, Yazko Yayınları, İstanbul 1981, s. 21. Teoman DURALI, Tarihin Dayanılmaz Ağırlığı, (Ayhan BIÇAK, Tarih Bilimi içinde), Çantay Kitapevi, İstanbul 1999, s. VII. William L. REESE, Dictionary of Philosophy and Religion, New Jersey Humanities Press, England 1980, s

16 Bu sözcük, iyon lehçesinde bildirme, haber alma yoluyla bilgi edinme anlamlarında kullanılmıştır. Attika lehçesinde ise görerek tanık olarak bilme anlamına gelmektedir. 45 Aslı Yunanca historia olan history kelimesi, bilgi, malumat, haber ve soruşturma, araştırma anlamlarına gelmektedir. 46 Ancak genel olarak haber anlamı taşıyan bu kelime ile doğru veya yanlış hikayeler ya da tarihî gerçeklik ve tarih bilgisi anlamları kastedildiği için aradaki fark kolayca ayırt edilememektedir. 47 Bu nedenle tarih kelimesinin anlam kapsamı, yani neyin bilgisi olduğu ve elde edilen bilginin değeri hakkındaki tartışmalar tarih felsefelerinin önemli bir sorunu olmuştur. 48 Ayrıntılarına birinci bölümde değineceğimiz, tarih kelimesinin Batı da bu tarz bir anlam çokluğuna sahip olması dolaylı olarak Tarihselcilik düşüncesini de etkilemiştir. Tarihin kesinlik bildiren bir bilgi alanı olarak algılanmayışı, beraberinde XVII. yüzyılda tarih biliminin bağımsızlığı mücadelesini getirmiş, buna bağlı olarak da Tarihselcilik düşüncesi doğmuştur. Halbuki, Kur ân çerçevesinde bu tür bir tartışma gereksiz kalmaktadır. Zira ikinci bölümde de değineceğimiz gibi, Kur ân, tarihî bilgiyi de epistemolojik değere sahip bir bilgi olarak görmüş ve kullanmıştır. II) TARİHSEL Tarihsel kelimesi, Osmanlı Türkçesi nde tarihî, İngilizce de historical sözcükleri ile ifade edilen bir sıfattır. Tarihe değin, tarihe ait anlamına gelir. 49 Bazı sözlükte bu kelimeye tarihi ilgilendiren, tarih aracılığıyla bilinen, anılmaya hatırlanmaya değer, tarih yardımıyla korunmaya layık gibi anlamlar verilmiştir. 50 Tarihselcilik düşüncesi içinde sıkça kullanılan bu sözcük; tarihsel dil, tarihsel akıl v.s gibi herhangi bir isim yahut olayı vasıflayan bir sıfattır. Fakat kelime kimi zaman tarihselcilik düşüncesi ile karıştırılmıştır. Halbuki tarihsel kelimesi bir sıfat olarak bir nesnenin, fikrin, değerin vs. tarihe ait olması anlamında kullanılırken, bir düşünce sisteminin adı olarak kullanılmaz. Bilakis tarihselcilik bir düşünce sisteminin adıdır. Tarihsel olma ile iki bağımlılık kastedilir. Herhangi bir eserin, olayın v.s nin kendi zamanı ile veya yaşandığı ortam ile olan ilişkisinden dolayı, zamana ve mekana bağımlılığından, yani tarihselliğinden bahsedilebilir. Bu anlamda tarihsel olanın karşıtı trans-historical tarihi aşan/tarih üstü olarak algılanır ki; zamanının ve doğduğu ortamın dışında olması anlamına gelir. Tarihsel olanın evrensel karşıtı olarak kullanılması bu Doğan ÖZLEM, Tarih Felsefesi, Dokuz Eylül Yayınları, İzmir 1998, s. 19. William L. REESE, Dictionary of Philosophy and Religion, England 1980, s Léon-E. HALKIN, Tarih Tenkidinin Unsurları, Çev: Bahaeddin YEDİYILDIZ, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 1989, s. 4. Bahaeddin YEDİYILDIZ, Metodoloj: Çağdaş Tarihçilik, Fırat Üniversitesi Tarih Metodolojisi ve Türk Tarihinin Meseleleri Kollokyumu Bildirileri, Elazığ 1990, s. 25. Orhan HANÇERLİOĞLU, Felsefe Ansiklopedisi, Remzi Kitapevi, İstanbul 1993, C. VI, s Ali PÜSKÜLLÜOĞLU, Türkçe Sözlük, s

17 anlamda doğru değildir. Dilthey in bunu genel geçerlik karşıtı olarak algılaması, tarihsel olanın değeri bağlamında genel geçer olup olmadığının tartışılmasıdır. 51 Nitekim Hegel, tarihsel olanın etkililiğini savunurken de aynı amacı gütmektedir. 52 Bu anlamda biz tarihselin evrensel karşıtı olarak algılanmasının doğru olmadığı kanaatindeyiz. Zira kimi düşünceler, hukuk kuralları, sanat eserleri v.b olgular her ne kadar tarihe mal olmuş olsalar da, etkinliliklerini ve geçerliliklerini devam ettirebilmektedirler. Bu konuların detaylarına birinci bölümde değineceğiz. Ancak şu hususun altını çizelim ki, tarihsel kelimesi her zaman evrenselin karşıtı olarak kullanılmamaktadır. Kur ân merkezli çalışmalarda da benzer yaklaşımların olduğu görülmektedir. Kur ân etrafında bu kavram, Kur ân ın tarihsel ortam ile olan ilişkisi bağlamında, yani onun tarih üstü olup olmadığını araştırmak sadedinde kullanılabilir. Kur ân a tarihsel vasfı yüklenirken onun evrensel olmadığı kastedilmiş olmaz. Nitekim, metnin tarihsel bağlamlarının kurulması ile ulaşılacak anlam, metnin başka ortamlara da hitap etmesini sağlamaktadır. III) TARİHSELLİK Tarihsellik kelimesi, Osmanlı Türkçesi nde tarihîlik, İngilizce de historicity sözcükleri ile ifadelendirilmektedir. Tarihsellik, tarihsel olma halini bildiren sıfatın isim halidir. Tarih biliminin kullandığı teknik bir terim olan bu kelime, çok anlamlı bir sözcük 53 olmakla beraber, felsefi anlamda, tarihsel olanın mahiyeti ile ilgilenen bir kavramdır. 54 Tarihsellik kavramı, tarihselcilik düşüncesinin fikirlerini üzerine bina ettiği oldukça önemli bir kavramdır. Burada ayrıntılarına girmeden kısaca hangi anlamlarda kullanıldığını belirteceğimiz bu kavramı ileride ayrıntılı olarak ele alacağız. Tarihsellik; Tarihsel olanın zamana bağlılığı ve gelip geçiciliği 55 tarihsel olayların olgusallığı 56 tarihsel olanın varlık biçimi, tarihe bağlı olma 57 gibi anlamlarda kullanılmıştır. İlk olarak İngiliz tarihçi Henry More tarafından kullanılan historicity, historicalness terimi, daha sonra E. Bayer tarafından tarihsel olayların etkililiği anlamında kullanılmıştır. Kavramı felsefî anlamda ilk olarak kullanan Hegel olmuştur. O, tarihselliği geçmişte olup biten her şeyin geçmişte kalmış olmasına rağmen etkisini sürdürmekte olma hali ve sürekli tarihsel etkilik olarak iki anlamda kullanmıştır. Birinci anlamda; insan tininin Doğan ÖZLEM, Kültür Bilimleri ve Kültür Felsefesi, İnkılâp Kitapevi, İstanbul 2000, s. 92. Doğan ÖZLEM, Tarih Felsefesi, s Doğan ÖZLEM, a.g.e., s Orhan HANÇERLİOĞLU, Felsefe Ansiklopedisi, C. VI, s Orhan HANÇERLİOĞLU, a.g.e., C. VI, s Doğan ÖZLEM, Tarih Felsefesi, s Bedia AKARSU, Felsefe Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, İstanbul 1999, s Tin kelimesi bir toplumun yada olayın ruhu, özü gibi ortaya çıkmasında etkili olan her türlü etkeni, yani onu oluşturan ortamı ifade için kullanılmaktadır. Almanca Geisteswissenschaften olan bu kelime Türkçe mize 7

18 tarihsel varoluş tarzını vurgulamış, tinin kendini açtığı tarihi ortamı kastetmiştir. 59 Doğa dünyası ve tinsel dünya olmak üzere iki dünya anlayışına sahip olan ve buna bağlı olarak idenin kendisini düşüncede, fiziksel doğada ve tinde açtığını söyleyen Hegel 60 birinci anlamıyla tarihselliği, tinin tarihte görünüşe çıktığı formlar olarak algılamıştır. Onun bu kelime ile kastettiği ikinci anlam ise bir çağı yapan etkililiktir. Burada herhangi bir dönemi oluşturan özellikler bütünü söz konusudur. Mesela Grek tini denildiğinde, özgürlük ve güzellik idelerinin anlaşılması gibi. 61 Bu kavramı felsefesinin merkezine yerleştiren Dilthey, Bizim gerçeklik hakkındaki tasarım ve bilgimizin en önemli yapıtaşları; öğeleri, kişisel yaşamın birliği, dış dünya, dışımızdaki bireyler, onların zaman içindeki yaşamları ve bu yaşamların birbirlerine karşı etkileridir. 62 şeklinde anlar. Biraz açmak gerekirse Tarihsellik, insanın tarih içinde neliğini, mahiyetini yapan, tarihsel olup bitmeler içinde insanı hem oluşturan, hem de insanın oluşturduğu bir şey olarak bizzat tinsellikten başka bir şey değildir. 63 Dilthey de Hegel gibi tarihselliği tinsellikte bulmuştur. Ancak aradaki fark, Hegel de tanrısal tin söz konusu iken Dilthey de, tinsellik sadece insana özgü ve insana aittir. Bu kavram özellikle Dilthey sonrasındaki felsefelerin vazgeçilmez konuları arasında yer almıştır. Heidegger ve Gadamer bu kavramı, ontolojik bir bakışla, insanın varoluş dairesi olarak değerlendirmişlerdir. Buna göre insan, her zaman bu daire içinde yer almakta ve her an varoluşu ile birlikte bu daire değişip gelişmektedir. 64 Tanımları tahlil ettiğimizde, tarihsellik terimi ile tarihsel olanın, oluşumundaki mahiyet, yani nasıl oluştuğunun belirlendiği görülmektedir. Bu husus, kavramın farklı anlam içerikleri ile kullanılmasına neden olmuştur. Kimi zaman sadece zaman ve mekan bağımlılığı kastedilirken, kimi zaman da başka unsurlar ve oluşumlar da dahil edilerek kişi, kurum ve olayların tarihselliğinden söz edilmiştir. Özetle diyebiliriz ki; bu kavram, tarihsel olana, oluş biçimleri yönüyle yaklaşımı ifade etmektedir farklı karşılıklar ile çevrilmiştir. Tin Bilimler, Beşerî Bilimler, Manevî Bilimler, Toplum Bilimler, Kültür Bilimler, Tarih Bilimleri, İdiografik Bilimler v.d. Biz tezimizde bu kelimeyi genellikle fikrin sahibine ve alıntı yaptığımız kimsenin düşüncesine uygun olarak kullandık ve bir tasarrufta bulunmadık. Ancak diğer kullanımlar hep başka bilimleri çağrıştırdığı için tin bilimleri ifadesinin isabetli bir seçim olup olmadığı bir tarafa en azından bu ayırımı vurguladığını düşünüyoruz. krş. Ahmet CEVİZCİ, Paradigma Felsefe Sözlüğü, Paradigma Yayınları, İstanbul 1999, s Doğan ÖZLEM, Kültür Bilimleri ve Kültür Felsefesi, s. 90 (Kültür Bilimleri). Georg Wilhelm Friedrich HEGEL, Tarihte Akıl, Çev: Önay SÖZER, Kabalcı Yayınevi, İstanbul 1995, s Doğan ÖZLEM, Kültür Bilimleri, s. 90. Wilhelm DİLTHEY, Tin Bilimlerine Giriş, Çev: Doğan ÖZLEM, Paradigma Yayınları, İstanbul 1999, s Doğan ÖZLEM, Kültür Bilimleri, s Önay SÖZER, Anlayan Tarih, s ; Rüdiger BUBNER, Modern Alman Felsefesi, Çev: Aziz YARDIMLI, İdea Yayınevi, İstanbul 1993, s

19 Çoğu zaman tarihsellik ile tarihselcilik birbirine karıştırılmaktadır. Oysa tarihsellik tarihsel olanın neliği ile ilgilenirken, tarihselcilik tarihselliğin nasıl ele alınacağı ve elde edilen bilginin değeri üzerinde oluşturulmuş oldukça kapsamlı bir düşünce sistemidir. Beşerî bilimlerin pozitif bilimlere ait yöntemler ile ele alınamayacağı ve elde edilen bilginin genel geçerliliği hakkındaki tartışmalar tarihselcilik düşüncesini doğurmuştur. Yani tarihsellik, tarihselcilik düşüncesinin üzerine bina edildiği önemli bir kavram olmuştur. Kur ân bağlamında bu anlamdaki tarihsellik kavramı Kur ân ın tarihsel bir metin olarak nasıl oluştuğu, daha açık bir ifade ile onun tarihsel oluşunun nasıllığı konu edinilebilir. Kur ân ve Tarihsellik gibi mutlak bir başlık bu açıdan yerinde kullanılmalıdır. Eğer bununla sadece Kur ân ın tarihsel olduğu kastediliyorsa Kur ân ın tarihselliği denilmelidir. Şayet, Kur ân, tarihselcilik düşüncesi çerçevesinde ele alınacaksa, Kur ân ve Tarihselcilik veya benzeri başlıklar kullanılmalıdır. 65 Ancak şunu hemen ifade edelim ki; tarihselcilik düşüncesinin temel kavramı olarak kullanılan anlamıyla Kur ân ın tarihselliği konusu, ilahî bir vahy olması nedeniyle farklı bir form kazanır ki, bu konu ileride detaylı bir şekilde ele alınacaktır. Maalesef, bu kavramın kullanımında da yüzeysel anlayıştan kaynaklanan değerlendirmeler yapılarak Kur ân ın tarihselliğinden söz edilemeyeceği bir çırpıda söylenebilmektedir. 66 Biz bu tartışmaları ilerideki bölümlere bırakarak burada sadece kavram ile Kur ân arasındaki kurulabilecek ilişkinin ne olabileceğini belirlemekle yetiniyoruz. IV) TARİHSELCİLİK Tarihselcilik, Osmanlı Türkçesi nde; tarihîyye, İngilizce; historism, sözcükleri ile ifade edilmektedir. İlk kez Romantiklerden Novalis tarafından XIX. yüzyılın ilk yarısında kullanılan kavram, özellikle Hegel sisteminin ardından yoğun olarak kullanılmaya başlanmıştır. 67 Tarihselcilik genel olarak doğa bilimleri egemenliği altındaki bilim anlayışlarının karşısında tarih bilimlerinin önemini vurgulamak için ortaya çıkmıştır. Aristoteles in bilimler tasnifinde tarihe bilim olarak yer vermemesi, ardından Bacon un bunu teyit edici çalışmaları ile Batı düşüncesinde bilim anlayışları doğa bilim örnekliğinde kabul görmüştür. İlk defa Vico nun tarihin önemine değinmesi, ardından Voltaire ve Herder in beşerî olaylar sahasında da kuralların olduğunu ileri sürmesi ile epistemolojik alanda tartışılmaya başlanan beşerî bilimler, bu dönemlerde beşerî alana yine doğa bilim benzeri yasalar ile yaklaşılması söz konusu olmuştur. Aydınlanma da bu tarz bir beşerî bilim anlayışı hakim Nitekim, Ankara Üniversitesi nde Kur ân ve Tarihsellik başlığı ile bir doktora tezi yapılmış, sonra bu yanlışlığın farkına varılmış olacak ki doğru bir başlık ile Kur ân ve Tarihselcilik olarak basılmıştır. bkz. Şevket KOTAN, Kur ân ve Tarihselcilik, Beyan Yayınları, İstanbul Zeki ÖZCAN, Teolojik Hermenötik, s Doğan ÖZLEM, Kültür Bilimleri, s

20 iken, Alman aydınlanması içinde özellikle romantik ekol, beşerî bilimlerin doğa bilimlerden bağımsız olarak ele alınması gerektiği ve bu alanda değişimin hakim olduğu görüşünü dile getirmişlerdir. Herder ile başlayan bu anlayış, Alman tarih okulu ile devam etmiş, nihayet bu geleneğin içinde yetişmiş olan Dilthey in beşerî bilimleri temellendirme girişimi ile kendini kabul ettirmiştir. En genel hatlarıyla böyle bir tarihsel süreç içinde oluşan tarihselcilik düşüncesi zaman içerisinde farklı şekillerde gelişmiştir Sözlüklerde tarihselcilik şu şekillerde tanımlanmaktadır. Tarihselcilik; İnsan varoluşunun özünü onun tarihselliğinde gören, tarihselliği insan yaşamının canlı temeli diye anlayan, böylece de dünyayı tarih olarak kavrayan felsefî düşünme doğrultusu dur. 68 Olayları ve nesneleri belli tarihsel gelişimlerin ürünleri olarak gören, bunların nasıl ortaya çıkıp, nasıl geliştiğini, nasıl bugünkü durumlarına geldiğinin araştıran ve bugünü geçmişe bağlayarak açıklayan yaklaşımlara verilen addır. 69 Kısaca, olayların açıklanmasında tarihe öncelik veren tarihsel düşünce eğilimleridir ki; bu olaylar, tarihsel durumlarından ve tarihsel koşullarından hareketle anlaşılmaya çalışılır. Ayrıca, bu düşüncede, olayların bugünkü anlamlarının ancak geçmişe, kendi şartlarında bakmakla elde edilebileceği de iddia edilmektedir. 70 Tarihselcilik, insan etkinliği ve başarılarına ilişkin geçerli bilginin temel ve gereksinimlerinin ancak tarihsel bilginin felsefeye dayalı olarak açıklanmasıyla elde edilebileceğini düşünür. Bu bağlamda toplumsal ve kültürel bilimlerin yeniden ele alınmasını öngörür. 71 Herhangi bir şeyin tabiatının kafi derecede anlaşılması ve değerinin münasip bir surette takdir edilmesi, bu nesnenin işgal ettiği mekan ve bir gelişme prosesi içinde oynadığı rol mülahaza edilmek suretiyle mümkündür. 72 Beşerî - toplumsal davranışların trans-historical, tarih üstü yaklaşımlardan ziyade, insanlara ait ide, değer ve davranışların ortaya çıktığı zemini önceleyerek tarihsel olarak yorumlanması gerektiğini belirten teorik ve pratik düşünce sistemidir. 73 Metin bağlamında ele alındığında ise tarihselcilik; metni ya da metinleri geçmişteki tarihsel ortamları içinde anlamayı amaçlamaktadır. 74 Sözlüklerdeki bu tanımları iki kısımda mütalaa etmek gerekir. Buna göre tarihselciliğin epistemolojik ve metodolojik olmak üzere iki boyutu vardır. Beşerî ve toplumsal olayların, tarihsel olduğunu ve gerçek bilginin ancak bu tarihselliği görmekle Bedia AKARSU, Felsefe Terimleri Sözlüğü, s Özer OZONKAYA, Temel Toplumbilim Terimleri Sözlüğü, Cem Yayınevi, İstanbul 1995, s Bedia AKARSU, Felsefe Terimleri Sözlüğü, s David MİLLER Janet COLEMAN William CONNOLLY Alan RYAN, Blackwell in Siyasal Düşünce Ansiklopedisi, Çev: Bülent PEKER - Nevzat KIRAÇ, Ümit Yayıncılık, Ankara C.II, s M. MANDELBAUM, Historicism, Çev: Şahin UÇAR, Tarih Felsefesi Meseleleri, Nehir Yayınları, İstanbul 1997, s. 53. Gordon MARSHALL, The Concise Oxford Dictionary of Sociology; Oxford University Press, Great Britain, 1994, s Peter BROOKER, A Concise Glossary of Cultural Theory, Arnold, Oxford 1999, s

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ I.SINIF I.YARIYIL FL 101 FELSEFEYE GİRİŞ I Etik, varlık, insan, sanat, bilgi ve değer gibi felsefenin başlıca alanlarının incelenmesi

Detaylı

Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri

Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı SOSYAL BİLİMLERDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ TDE729 1 3 + 0 6 Sosyal bilimlerle ilişkili

Detaylı

Lisans Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi 1994. Y. Lisans S. Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler /Temel İslam Bilimleri/Hadis 1998

Lisans Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi 1994. Y. Lisans S. Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler /Temel İslam Bilimleri/Hadis 1998 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı ve Soyadı :Muammer BAYRAKTUTAR 2. Ünvanı : Yrd. Doç. Dr. 3. Görevi : Öğretim Üyesi/Dekan Yrd. 4. Görev Yeri : Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi 5. İletişim : muammerbayraktutar@hotmail.com

Detaylı

sakarya üniversitesi ilahiyat fakültesi dergisi 4 / 2001 kitap tanıtımı

sakarya üniversitesi ilahiyat fakültesi dergisi 4 / 2001 kitap tanıtımı sakarya üniversitesi ilahiyat fakültesi dergisi 4 / 2001 kitap tanıtımı KUR AN VE TARİHSELCİLİK Şevket Kotan, Beyan Yayınları, İstanbul 2001, 416 sayfa. (ISBN 975-473-286-8) İhsan KAHVECİ * Günümüzde Kur

Detaylı

10.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

10.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI KAZANIMLAR TEST NO TEST ADI 1 EDEBİYAT TARİHİ / TÜRK EDEBİYATININ DÖNEMLERE AYRILMASINDAKİ ÖLÇÜTLER 1.Edebiyat tarihinin uygarlık tarihi içindeki yerini.edebiyat tarihinin

Detaylı

HİTİT ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ 2007 VE SONRASI MÜFREDAT PROGRAMI AKTS KODU

HİTİT ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ 2007 VE SONRASI MÜFREDAT PROGRAMI AKTS KODU HİTİT ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAÜLTESİ 2007 VE SONRASI MÜFREDAT PROGRAMI T U : Teorik ders saati : Uygulamalı ders saati : Dersin redisi : Avrupa redi Transfer Sistemi 1.SINIF 1.SINIF ODU I. YARIYIL/GÜZ

Detaylı

MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya

MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya ÖTÜKEN MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya Üniversitesi, Tarih Bölümü nden mezun oldu. 2008 yılında

Detaylı

DERS ÖĞRETİM PLANI. Prof. Dr. Yaşar AYDINLI

DERS ÖĞRETİM PLANI. Prof. Dr. Yaşar AYDINLI DERS ÖĞRETİM PLANI TÜRKÇE 1 Dersin Adı: Ortaçağ ve Rönesans ta Felsefe 2 Dersin Kodu: FLS 1012 3 Dersin Türü: Zorunlu 4 Dersin Seviyesi: Lisans 5 Dersin Verildiği Yıl: 6 Dersin Verildiği Yarıyıl: 7 Dersin

Detaylı

SANAT FELSEFESİ. Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni

SANAT FELSEFESİ. Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni SANAT FELSEFESİ Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni Estetik güzel üzerine düşünme, onun ne olduğunu araştırma sanatıdır. A.G. Baumgarten SANATA FELSEFE İLE BAKMAK ESTETİK Estetik; güzelin ne olduğunu sorgulayan

Detaylı

Tarihin Faydalandığı Bilim Dalları

Tarihin Faydalandığı Bilim Dalları Tarihin Faydalandığı Bilim Dalları Coğrafya Her tarihi olay belli bir coğrafi mekanda meydana gelir.tarihi olayların oluşumu esnasında iklim,yeryüzü şekiller,ekonomik faaliyetler konum vb. coğrafi faktörler

Detaylı

İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ

İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ KISA ÖZET

Detaylı

7.Ünite: ESTETİK ve SANAT FELSEFESİ

7.Ünite: ESTETİK ve SANAT FELSEFESİ 7.Ünite: ESTETİK ve SANAT FELSEFESİ Estetik ve Sanat Felsefesi Estetiğin Temel Soruları Felsefe Açısından Sanat Sanat Eseri Estetiğin Temel Kavramları Estetiğin Temel Sorunlarına Yaklaşımlar Ortak Estetik

Detaylı

1-Anlatım 2-Soru ve Cevap 3-Sunum 4-Tartışma

1-Anlatım 2-Soru ve Cevap 3-Sunum 4-Tartışma DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS ARAP DİLİ VE EDEBİYATI I İLH 103 1 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu

Detaylı

Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma

Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma İÇİNDEKİLER Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma 1. FELSEFE NEDİR?... 2 a. Felsefeyi Tanımlamanın Zorluğu... 3 i. Farklı Çağ ve Kültürlerde Felsefe... 3 ii. Farklı Filozofların Farklı Felsefe Tanımları... 5 b.

Detaylı

FARABİ DE BEŞ TÜMEL. Doktora Öğrencisi, Sakarya İlahiyat Fakültesi, İslam Felsefesi Bilim Dalı,

FARABİ DE BEŞ TÜMEL. Doktora Öğrencisi, Sakarya İlahiyat Fakültesi, İslam Felsefesi Bilim Dalı, FARABİ DE BEŞ TÜMEL Yakup ÖZKAN Giriş Farabi (ö. 950) ortaçağın en önemli felsefecilerinden biridir. Eserlerinin arasında Mantık Bilimi ile ilgili olanları daha fazladır. Farabi, mantıkçı olarak İslam

Detaylı

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ. : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 : abulut@fsm.edu.tr

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ. : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 : abulut@fsm.edu.tr AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ 1. Adı Soyadı : Ali Bulut İletişim Bilgileri Adres : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (01) 51 81 00 Mail : abulut@fsm.edu.tr. Doğum - Tarihi : 1.0.1973

Detaylı

Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri)

Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri) ARAŞTIRMA ALANLARI 1 Kur an İlimleri ve Tefsir Kur an ilimleri, Kur an tarihi, tefsir gibi Kur an araştırmalarının farklı alanlarına dair araştırmaları kapsar. 1. Kur an tarihi 2. Kıraat 3. Memlükler ve

Detaylı

Tahsin Görgün-Yayınlar ve Çalışmalar 1. Tahsin Görgün (Kısa Özgeçmiş)

Tahsin Görgün-Yayınlar ve Çalışmalar 1. Tahsin Görgün (Kısa Özgeçmiş) Tahsin Görgün-Yayınlar ve Çalışmalar 1 Tahsin Görgün (Kısa Özgeçmiş) 1961 yılında Sivas ta doğdu. Sivas İmam-Hatip Lisesini bitirdikten sonra Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi nde lisans eğitimi yaptı

Detaylı

Yard.Doç. Aralık 2000 İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi. Doktora Ekim 1998 M.Ü.S.B. E. Temel İslam Bilimleri Hadis Anabilim Dalı

Yard.Doç. Aralık 2000 İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi. Doktora Ekim 1998 M.Ü.S.B. E. Temel İslam Bilimleri Hadis Anabilim Dalı Adı Soyadı: Mustafa KARATAŞ Ünvanı: Doç.Dr. Ana Bilim Dalı: Hadis Ana Bilim Dalındaki Konumu: Öğretim Üyesi E-Posta: mkaratas@istanbul.edu.tr Web: www.mustafakaratas.com ÖĞRENİM DURUMU VE AKADEMİK ÜNVANLAR

Detaylı

11.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

11.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI YENİLEŞME DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATI TANZİMAT DÖNEMİ EDEBİYATININ OLUŞUMU KAZANIMLAR.Osmanlı Devleti ni güçlü kılan sosyal, siyasi düzenin bozulma nedenlerini.batı düşüncesine,

Detaylı

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER Fowler ın kuramını oluşturma sürecinde, 300 kişinin yaşam hikayelerini dinlerken iki şey dikkatini çekmiştir: 1. İlk çocukluğun gücü. 2. İman ile kişisel

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Okul adı Yıl. İlkokul Misak-ı Millî İlkokulu 1985 Lise İskilip İmam Hatip Lisesi 1991

ÖZGEÇMİŞ. Derece Okul adı Yıl. İlkokul Misak-ı Millî İlkokulu 1985 Lise İskilip İmam Hatip Lisesi 1991 ÖZGEÇMİŞ KİMLİK BİLGİLERİ Adı Soyadı Doğum yeri Doğum tarihi Görev yeri : RECEP ARDOĞAN : İskilip/Çorum : 01.09.1973 : KSÜ İlahiyat Fak. ÖĞRENİM DURUMU Derece Okul adı Yıl İlkokul Misak-ı Millî İlkokulu

Detaylı

HALKBİLİMİNE GİRİŞ I DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1

HALKBİLİMİNE GİRİŞ I DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 HALKBİLİMİNE GİRİŞ I DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 KONULAR Avrupa da Folklor sözcüğünün kullanımı ile ilgili çalışmalar Folklorun ilk derneği Folklorun tanımı DR. SÜHEYLA SARITAŞ 2 AVRUPA DA FOLKLOR SÖZCÜĞÜNÜN

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TEFSİR DKB202 4 2+0 2 3

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TEFSİR DKB202 4 2+0 2 3 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TEFSİR DKB202 4 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

DERS TANIMLAMA FORMU. Proje/Ala n Çalışması 1. 2 0 0 - - 2 2

DERS TANIMLAMA FORMU. Proje/Ala n Çalışması 1. 2 0 0 - - 2 2 Dersin Kodu ve Adı : TRD101 Türk Dili I DERS TANIMLAMA FORMU Programın Adı: Makine Mühendisliği Yarıyıl Teor i Eğitim ve Öğretim Yöntemleri (ECTS) Uyg. Lab. Proje/Ala n Çalışması Diğer Topla m Krediler

Detaylı

DERS BİLGİLERİ TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2

DERS BİLGİLERİ TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2 Ön Koşul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler Dersin

Detaylı

YENİ BİR İSLAM MEDENİYETİ TASAVVURU İÇİN FELSEFEYİ ANADOLU DA YENİDEN YURTLANDIRMAK PROJESİ

YENİ BİR İSLAM MEDENİYETİ TASAVVURU İÇİN FELSEFEYİ ANADOLU DA YENİDEN YURTLANDIRMAK PROJESİ YENİ BİR İSLAM MEDENİYETİ TASAVVURU İÇİN FELSEFEYİ ANADOLU DA YENİDEN YURTLANDIRMAK PROJESİ Mevlüt UYANIK Prof.Dr. Hitit üniversitesi 1 YENİ BİR İSLAM MEDENİYETİ TASAVVURU İÇİN FELSEFEYİ ANADOLU DA YENİDEN

Detaylı

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS Tezli yüksek lisans programında eğitim dili Türkçedir. Programın öngörülen süresi 4

Detaylı

Bülent Ecevit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü

Bülent Ecevit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Bülent Ecevit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Tarih geçmiş hakkında eleştirel olarak fikir üreten bir alandır. Tarih; geçmişteki insanların yaşamlarını, duygularını, savaşlarını, yönetim

Detaylı

ELMALILI M. HAMDİ YAZIR SEMPOZYUMU

ELMALILI M. HAMDİ YAZIR SEMPOZYUMU AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ ELMALILI M. HAMDİ YAZIR SEMPOZYUMU 02 04 Kasım 2012, Antalya P r o g r a m 1. Gün (2 Kasım 2012 Cuma): Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Konferans Salonu, Kampüs

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İslam Tarihi II ILH 214 4 2+0 2 3

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İslam Tarihi II ILH 214 4 2+0 2 3 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İslam Tarihi II ILH 214 4 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Çin Halk Cumhuriyeti nde Toplum ve Siyaset PSIR 452 7-8 3 + 0 3 6. Ön Koşul Dersleri -

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Çin Halk Cumhuriyeti nde Toplum ve Siyaset PSIR 452 7-8 3 + 0 3 6. Ön Koşul Dersleri - DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Çin Halk Cumhuriyeti nde Toplum ve Siyaset PSIR 452 7-8 3 + 0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Seçmeli

Detaylı

Kadınların Dövülmesi. Konusuna Farklı Bir Bakış. (Nisa [4] 34)

Kadınların Dövülmesi. Konusuna Farklı Bir Bakış. (Nisa [4] 34) Nisa [4] 34 Nuşûz Darabe Boşanmadan Önceki İşler Hz. Muhammed Hiç Kimseyi Dövmemiştir Dövmek Yasaklanmış Eşini Döven Hayırsızdır Ayetin Mantığı Kaynakça Kadınların Dövülmesi (Nisa [4] 34) Konusuna Farklı

Detaylı

T.C. RECEP TAYYĠP ERDOĞAN ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ TEMEL ĠSLAM BĠLĠMLERĠ ANABĠLĠM DALI YÜKSEK LĠSANS DERSLERĠ DERSĠN KODU VE ADI

T.C. RECEP TAYYĠP ERDOĞAN ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ TEMEL ĠSLAM BĠLĠMLERĠ ANABĠLĠM DALI YÜKSEK LĠSANS DERSLERĠ DERSĠN KODU VE ADI T.C. RECEP TAYYĠP ERDOĞAN ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ 2014-2015 EĞĠTĠM-ÖĞRETĠM YILI GÜZ YARIYILI NDA AÇILAN DERSLERĠN LĠSTESĠ (T. C. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü

Detaylı

Eğitim Tarihi. Eğitimin Doğuşu ve Gelişimi

Eğitim Tarihi. Eğitimin Doğuşu ve Gelişimi Eğitim Tarihi Eğitimin Doğuşu ve Gelişimi Eğitimin Doğuşu ve Gelişimi Türk ve Batı Eğitiminin Tarihi Temelleri a-antik Doğu Medeniyetlerinde Eğitim (Mısır, Çin, Hint) b-antik Batıda Eğitim (Yunan, Roma)

Detaylı

DERS BĠLGĠLERĠ TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2

DERS BĠLGĠLERĠ TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2 DERS BĠLGĠLERĠ Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2 Ön KoĢul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler Dersin

Detaylı

PROGRAMLAR. Türk Din Musikisi Lisans Programı

PROGRAMLAR. Türk Din Musikisi Lisans Programı PROGRAMLAR Türk Din Musikisi Lisans Programı Konservatuvarımız Türk Müziği Bölümü kapsamında açılmış olan program genel amacıyla, ülkemiz topraklarındaki tarihsel müzik geleneklerinin inceliklerini kavramış,

Detaylı

SEÇMELİ DERSLER (Öğrenci aşağıda belirtilen en az 2 (iki) dersten başarılı olmalıdır.)

SEÇMELİ DERSLER (Öğrenci aşağıda belirtilen en az 2 (iki) dersten başarılı olmalıdır.) PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ YAN DAL DERSLERİ DERSLER DERSİN KODU DERSİN ADI KREDİ PSİ 101 Psikolojiye Giriş I PSİ 10 Araştırma Teknikleri I PSİ 10 Psikoloji için İstatistik I PSİ 01 Sosyal Psikoloji I PSİ 0 Gelişim

Detaylı

Elveda Rumeli Merhaba Rumeli. İsmail Arslan, Kitap Yayınevi, İstanbul, 2013, 134 Sayfa.

Elveda Rumeli Merhaba Rumeli. İsmail Arslan, Kitap Yayınevi, İstanbul, 2013, 134 Sayfa. Elveda Rumeli Merhaba Rumeli İsmail Arslan, Kitap Yayınevi, İstanbul, 2013, 134 Sayfa. Hamdi Fırat BÜYÜK* Balkan Savaşları nın 100. yılı anısına Kitap Yayınevi tarafından yayınlanan Elveda Rumeli Merhaba

Detaylı

T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ FELSEFE LİSANS PROGRAMI 2013-2014 Bahar Yarıyılı. 2. yıl 4. yarıyıl Lisans Zorunlu

T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ FELSEFE LİSANS PROGRAMI 2013-2014 Bahar Yarıyılı. 2. yıl 4. yarıyıl Lisans Zorunlu T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ FELSEFE LİSANS PROGRAMI 2013-2014 Bahar Yarıyılı Dersin Adı: Rönesansta Felsefe Dersin Kodu: FEL 202 Dersin Şubesi: 01 AKTS Kredisi 5 2. yıl 4. yarıyıl

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Aylin Çankaya Doğum Tarihi: 23.04.1982 Ünvanı: Yrd. Doç. Dr. Öğrenim Durumu: Doktora Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Felsefe/Lisans Pamukkale

Detaylı

Gencmevtoo Sözlük. Gencmevtoo Terimler Sözlüğü

Gencmevtoo Sözlük. Gencmevtoo Terimler Sözlüğü Gencmevtoo Sözlük Gencmevtoo Terimler Sözlüğü Önsöz Bu sözlük, Gencmevtoo Okyanusu sitesinde, ürün ve hizmetlerinde kullanılan önemli terim ve sözcüklerin açıklamalarını barındırmaktadır. Kaynak olarak

Detaylı

İslam Ahlâk Düşüncesi Projesi

İslam Ahlâk Düşüncesi Projesi Ahlâk Düşüncesi Projesi İSLAM İSLAMAHLÂK AHLÂKDÜŞÜNCESİ DÜŞÜNCESİ PROJESİ PROJESİ düşüncesi düşüncesiiçerisinde içerisindepek pekçok çokdisiplin disiplintarafından tarafındantartıtartışılagelmiş şılagelmiş

Detaylı

İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu

İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu Prof. Dr. Bülent Yılmaz Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü E-posta : byilmaz@hacettepe.edu.tr

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Lisans Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi 1994. Y. Lisans S. Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler /Temel İslam Bilimleri/Hadis 1998

ÖZGEÇMİŞ. Lisans Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi 1994. Y. Lisans S. Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler /Temel İslam Bilimleri/Hadis 1998 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı ve Soyadı : Muammer BAYRAKTUTAR 2. Ünvanı : Yrd. Doç. Dr. 3. Görevi : Öğretim Üyesi/Dekan Yrd. 4. Görev Yeri : Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi 5. E-Mail : mbayraktutar@kilis.edu.tr

Detaylı

Pa Sa Ça Pe Cu. Öğle Arası. Seminer ve Danışmanlık

Pa Sa Ça Pe Cu. Öğle Arası. Seminer ve Danışmanlık Öğr. Gör. Mehmet Selim AYDAY H-B {N} Duyma, Anlama (İstima) I, II H-E {N} Duyma, Anlama (İstima) I, II H-C {N} Duyma, Anlama (İstima) I, II H-A {N} Duyma, Anlama (İstima) I, II H-C {N} Duyma, Anlama (İstima)

Detaylı

Doç.Dr. Musa Kazım Arıcan, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Felsefe Bölümü Türk İslam Düşüncesi Tarihi Anabilimdalı, Öğretim Üyesi

Doç.Dr. Musa Kazım Arıcan, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Felsefe Bölümü Türk İslam Düşüncesi Tarihi Anabilimdalı, Öğretim Üyesi Doç.Dr. Musa Kazım Arıcan, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Felsefe Bölümü Türk İslam Düşüncesi Tarihi Anabilimdalı, Öğretim Üyesi Adı Soyadı (Unvanı) Musa Kazım Arıcan (Doç. Dr.) Doktora: Ankara Üniversitesi,

Detaylı

KADIN ESERLERİ KÜTÜPHANESİ VE BİLGİ MERKEZİ VAKFI

KADIN ESERLERİ KÜTÜPHANESİ VE BİLGİ MERKEZİ VAKFI Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı Yayınları : 40 Kadınların Belleği Dizisi No : 8 Yayına Hazırlayan A. Oğuz İcimsoy PROJE DESTEĞİ FİNLANDİYA BÜYÜKELÇİLİĞİ Baskı ve Cilt: Hanlar Matbaası

Detaylı

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ 1. Adı Soyadı : İsmail Kıllıoğlu İletişim Bilgileri Adres : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 Mail : ikillioglu@fsm.edu.tr 2. Doğum -

Detaylı

Giresun/Bulancak Sarayburnu Camii

Giresun/Bulancak Sarayburnu Camii GİRESUN 2014 İslami İlimler Fakültesi; 08 Eylül 2012 tarih ve 28405 Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Bakanlar Kurulu nun 25 Temmuz 2012 tarih ve 2012/3527 Sayılı Kararı ile Giresun Üniversitesi

Detaylı

KİŞİSEL BİLGİLER. İlyas CANİKLİ. Yrd. Doç. Dr. Temel İslam Bilimleri

KİŞİSEL BİLGİLER. İlyas CANİKLİ. Yrd. Doç. Dr. Temel İslam Bilimleri KİŞİSEL BİLGİLER Adı-Soyadı: İlyas CANİKLİ Unvan: Yrd. Doç. Dr. Doğum Yeri ve Yılı: Samsun-Terme/ 1966 Bölüm: Temel İslam Bilimleri Tel: 0530 9576891 E-Posta: icanikli@mynet.com; ilyascanikli@gmail.com

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Rıfat ATAY

Yrd. Doç. Dr. Rıfat ATAY Öğrenim Durumu LİSANS Üniversite : Marmara Üniversitesi Akademik Birim : ahiyat Fakültesi : İstanbul Mezuniyet ı : 990 YÜKSEK LİSANS DOKTORA Yrd. Doç. Dr. Rıfat ATAY Doğum Yeri ve Tarihi : Karaman / 0..966

Detaylı

TEMEL İSLAM BİLİMLERİ

TEMEL İSLAM BİLİMLERİ TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ARAB DİLİ VE BELAGATİ Arap Dili ve Belagati Anabilim Dalı, İslâm dininin temel kaynaklarını doğrudan anlayabilmek, temel İslâm bilimleri ve kültür tarihi alanlarında yazılmış olan

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TÜRK DİLİ I TRD103 1 2+0 2 2 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

KTÜ RİZE İLAHİYAT FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM VE ARAŞTIRMA FAALİYETLERİNE İLİŞKİN RAPORDUR.

KTÜ RİZE İLAHİYAT FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM VE ARAŞTIRMA FAALİYETLERİNE İLİŞKİN RAPORDUR. KTÜ RİZE İLAHİYAT FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM VE ARAŞTIRMA FAALİYETLERİNE İLİŞKİN RAPORDUR. A-2002-2003 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI: 1-3837 Sayılı Kanunla Karadeniz Teknik Üniversitesine bağlı olarak kurulan Rize

Detaylı

Kitap A dı Yayınevi. Wilhelm von Humbold 2012 141-147. Batı Düşüncesi İSAM Yayınları 2009. Husserl Say Yayınları 2006. Yayın Yılı Ahmet Cevizci

Kitap A dı Yayınevi. Wilhelm von Humbold 2012 141-147. Batı Düşüncesi İSAM Yayınları 2009. Husserl Say Yayınları 2006. Yayın Yılı Ahmet Cevizci Mezun Olduğu Fakülte Fakülte Mezuniyet Dokuzeylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yüksek Lisans Tez Adı Enstitü Yer Yıl Nietzsche'nin Postmodernizme Bakımından Etkileri Uludağ Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü

Detaylı

I. BÖLÜM I. DİL. xiii

I. BÖLÜM I. DİL. xiii I. BÖLÜM I. DİL DİL NEDİR?... 1 İNSAN HAYATINDA DİLİN ÖNEMİ... 3 ÇOCUĞUN İNSAN OLMA SÜRECİNDE DİLİN ÖNEMİ... 5 ANA DİLİNİN ÖNEMİ... 6 DİL VE DÜŞÜNCE... 7 DİL, SEMBOL VE İŞARET İLİŞKİSİ... 12 DİL, KÜLTÜREL

Detaylı

Dersin adı / kodu: Küçük Gruplar Sosyolojisi / SOSY1002 Dersiverenöğretimüyesi: Yrd. Doç. Dr. AyşenŞatıroğlu E-mail adresi

Dersin adı / kodu: Küçük Gruplar Sosyolojisi / SOSY1002 Dersiverenöğretimüyesi: Yrd. Doç. Dr. AyşenŞatıroğlu E-mail adresi Dersin adı / kodu: Küçük Gruplar Sosyolojisi / SOSY1002 Dersiverenöğretimüyesi: Yrd. Doç. Dr. AyşenŞatıroğlu E-mail adresi aysen.satiroglu@istanbul.edu.tr satiroglu.aysen@gmail.com Dersin içeriği: Ders,toplum

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı.

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO535 Eğitimde Araştırma Yöntemleri

Detaylı

KTÜ RİZE İLAHİYAT FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM VE ARAŞTIRMA FAALİYETLERİNE İLİŞKİN RAPORDUR.

KTÜ RİZE İLAHİYAT FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM VE ARAŞTIRMA FAALİYETLERİNE İLİŞKİN RAPORDUR. KTÜ RİZE İLAHİYAT FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM VE ARAŞTIRMA FAALİYETLERİNE İLİŞKİN RAPORDUR. A-2003-2004 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI: 1- FİZİKİ DURUM: 2003-2004 Eğitim-Öğretim Yılı içerisinde Rektörlüğümüzce yapılan

Detaylı

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl Ders Planı Türkiye Türkçesi ETO703 1 2 + 1 8 Türk dilinin kaynağı, gelişimi; Türkiye Türkçesinin diğer dil ve lehçelerle

Detaylı

PROF. DR. HÜLYA SAVRAN. hsavran@balikesir.edu.tr. 4. ÖĞRENİM DURUMU Derece Alan Üniversite Yıl Lisans

PROF. DR. HÜLYA SAVRAN. hsavran@balikesir.edu.tr. 4. ÖĞRENİM DURUMU Derece Alan Üniversite Yıl Lisans PROF. DR. HÜLYA SAVRAN ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı Hülya SAVRAN İletişim Bilgileri Adres Telefon Mail Balıkesir Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Bölümü 10145 Çağış Yerleşkesi / BALIKESİR 0 266 612 10 00

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ GENEL YAYIN İLKELERİ

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ GENEL YAYIN İLKELERİ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ GENEL YAYIN İLKELERİ 1. Karadeniz Teknik Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi hakemli bir dergidir. Yılda iki kez yayımlanır. 2. KTÜİF Dergisi

Detaylı

YÜKSEK LİSANS TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU

YÜKSEK LİSANS TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU EGE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU İktisat Bölümü A. GENEL BİLGİLER İktisat bölümünde yüksek lisans yapan her öğrenci ders aşamasının

Detaylı

Yaşam Değerleri Envanterinin Faktör Yapısı ve Güvenirliği. Prof. Dr. Hasan BACANLI Doç. Dr. Feride BACANLI

Yaşam Değerleri Envanterinin Faktör Yapısı ve Güvenirliği. Prof. Dr. Hasan BACANLI Doç. Dr. Feride BACANLI Yaşam Değerleri Envanterinin Faktör Yapısı ve Güvenirliği Prof. Dr. Hasan BACANLI Doç. Dr. Feride BACANLI Rokeach İnsanların sahip oldukları değerler uzun zamandır psikolog ve sosyologların ilgisini çekmiştir.

Detaylı

Ekonometri Ders Notları İçin Önsöz

Ekonometri Ders Notları İçin Önsöz Ekonometri Ders Notları İçin Önsöz Yrd. Doç. Dr. A. Talha YALTA Ekonometri Ders Notları Sürüm 2,0 (Ekim 2011) Açık Lisans Bilgisi İşbu belge, Creative Commons Attribution-Non-Commercial ShareAlike 3.0

Detaylı

Skolastik Dönem (8-14.yy)

Skolastik Dönem (8-14.yy) Skolastik Felsefe Skolastik Dönem (8-14.yy) Köklü eğitim kurumlarına sahip olma avantajı 787: Fransa da Şarlman tüm kilise ve manastırların okul açması için kanun çıkardı. Üniversitelerin çekirdekleri

Detaylı

Ýslâm Ahlak Teorileri (Ethical Theories in Islam)

Ýslâm Ahlak Teorileri (Ethical Theories in Islam) ve referanslar ve elbette tarihsel ve entelektüel ardalan ileri derecede önemlidir. Çünkü genelde Batýlý kavramlar, kendilerinde ne olduklarý na bakýlmaksýzýn (aslýnda akademik ve entelektüel bir soruþturmanýn

Detaylı

SORU : CEVAP: SORU: CEVAP:

SORU : CEVAP: SORU: CEVAP: SORU : Yediemin deposu açmak için karar aldım. Lakin bu işin içinde olan birilerinden bu hususta fikir almak isterim. Bana bu konuda vereceğiniz değerli bilgiler için şimdiden teşekkür ederim. Öncelikle

Detaylı

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ Kur an-ı Kerim : Allah tarafından vahiy meleği Cebrail aracılığıyla, son Peygamber Hz. Muhammed e indirilen ilahi bir mesajdır. Kur an kelime olarak okumak, toplamak, bir araya

Detaylı

BATI MÜZİĞİ TARİHİ 1. ÜNİTE İLK ÇAĞ DÖNEMİ MÜZİĞİ

BATI MÜZİĞİ TARİHİ 1. ÜNİTE İLK ÇAĞ DÖNEMİ MÜZİĞİ BATI MÜZİĞİ TARİHİ 1. ÜNİTE İLK ÇAĞ DÖNEMİ MÜZİĞİ İÇERİK Müzikoloji nedir? Müzik tarihinin Müzikoloji içindeki yeri Müzik tarihinin temel kavramları Etimoloji (Müzik kelimesinin kökeni) Kültürel evrim

Detaylı

Kur an ın varlık mertebelerini beyan eder misiniz ve ilahi vahiyde lafızların yerinin ne olduğunu

Kur an ın varlık mertebelerini beyan eder misiniz ve ilahi vahiyde lafızların yerinin ne olduğunu Question Kur an ın varlık mertebelerini beyan eder misiniz ve ilahi vahiyde lafızların yerinin ne olduğunu belirtir misiniz? Kur an ın lafızdan soyut olduğu bir merhale var mıdır? Answer: Her şeyin lâfzî

Detaylı

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl Ders Planı 1. Yarıyıl Türkçe Öğretiminde Çağdaş Yaklaşımlar ETO701 1 2 + 1 7 Türkçe öğretiminde geleneksel uygulamalardan

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U)

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) KISA ÖZET

Detaylı

21. Yüzyılda Aile Sempozyumu 14-16 Kasım 2014

21. Yüzyılda Aile Sempozyumu 14-16 Kasım 2014 21. Yüzyılda Aile Sempozyumu 14-16 Kasım 2014 1. Amaç ve Gerekçe İnsanlık tarihi kadar köklü bir geçmişe sahip olan aile kurumu, tüm dünyada birtakım kırılmalar yaşamaktadır. Mutlu aile fotoğrafının yerini

Detaylı

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi tarafından tam algılanmadığı, diğer bir deyişle aynı duyarlılıkla değerlendirilmediği zaman mücadele etmek güçleşecek ve mücadeleye toplum desteği sağlanamayacaktır.

Detaylı

Nihat Uzun, Hicrî II. Asırda Siyaset-Tefsir İlişkisi, Pınar Yay., İstanbul, 2011, 302 s.

Nihat Uzun, Hicrî II. Asırda Siyaset-Tefsir İlişkisi, Pınar Yay., İstanbul, 2011, 302 s. T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ Cilt: 20, Sayı: 2, 2011 s. 209-213 Kitap Tanıtımı Nihat Uzun, Hicrî II. Asırda Siyaset-Tefsir İlişkisi, Pınar Yay., İstanbul, 2011, 302 s. Hanifi ŞAHİN

Detaylı

HZ. PEYGAMBER DÖNEMİNDE SAĞLIK HİZMETLERİNDE KADINLARIN YERİ Levent Öztürk, Ayışığı Kitapları, İstanbul 2001, 246 s. Fatmatüz Zehra KAMACI

HZ. PEYGAMBER DÖNEMİNDE SAĞLIK HİZMETLERİNDE KADINLARIN YERİ Levent Öztürk, Ayışığı Kitapları, İstanbul 2001, 246 s. Fatmatüz Zehra KAMACI sakarya üniversitesi ilahiyat fakültesi dergisi 9 / 2004 s. 219-223 kitap tanıtımı HZ. PEYGAMBER DÖNEMİNDE SAĞLIK HİZMETLERİNDE KADINLARIN YERİ Levent Öztürk, Ayışığı Kitapları, İstanbul 2001, 246 s. Fatmatüz

Detaylı

21.10.2009. KIŞILIK KURAMLARı. Kişilik Nedir? Kime göre?... GİRİŞ Doç. Dr. Halil EKŞİ

21.10.2009. KIŞILIK KURAMLARı. Kişilik Nedir? Kime göre?... GİRİŞ Doç. Dr. Halil EKŞİ KIŞILIK KURAMLARı GİRİŞ Doç. Dr. Halil EKŞİ Kişilik Nedir? Psikolojide kişilik, kapsamı en geniş kavramlardan biridir. Kişilik kelimesinin bütün teorisyenlerin üzerinde anlaştığı bir tanımlaması yoktur.

Detaylı

KAMU YÖNETİMİ PROGRAMI

KAMU YÖNETİMİ PROGRAMI İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ PROGRAMI SİYASAL DÜŞÜNCELER TARİHİ YARD. DOÇ. DR. MUSTAFA GÖRKEM DOĞAN 2. ESKİ YUNAN SİYASAL DÜŞÜNCESİ 2 ESKİ YUNAN SİYASAL DÜŞÜNCESİ

Detaylı

Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Selçuk Üniversitesi 1979-1984. Y. Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Cumhuriyet Üniversitesi 1992-1993

Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Selçuk Üniversitesi 1979-1984. Y. Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Cumhuriyet Üniversitesi 1992-1993 1. Adı Soyadı: H. İbrahim DELİCE 2. Doğum Tarihi: 01 Nisan 1964 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Selçuk Üniversitesi 1979-1984 Y. Lisans

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders Kodları AKTS

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders Kodları AKTS Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO501 Eğitimde Program Geliştirme 3 0 3 8

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ BATI DİLLLERİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ BATI DİLLLERİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ BATI DİLLLERİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ Ders Planı - AKTS Kredileri T: Teorik (saat/hafta) U: Uygulama (saat/hafta) AKTS: Avrupa Kredi Transfer Sistemi 1. Yarıyıl

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl

Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Çetin DOĞAN 2. Doğum Tarihi : 28.01.1964 3. Unvanı : Profesör 4. Öğrenim Durumu : Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Doktora İktisat Bölümü Bradford Üniversitesi, 1993 İngiltere

Detaylı

İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ

İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ DİN PSİKOLOJİSİ ÖZEL SAYISI Prof. Dr. Kerim Yavuz Armağanı Çukurova University Journal of Faculty of Divinity Cilt 12 Sayı 2 Temmuz-Aralık 2012 ÇUKUROVA

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Doç. Dr. Rıza BAĞCI

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Doç. Dr. Rıza BAĞCI ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖĞRENİM DURUMU Lisans: 1976-1980 Doç. Dr. Rıza BAĞCI İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ/TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ Yüksek Lisans: 1984-1987 EGE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Siyasal Düşünceler Tarihi PSIR 201 3 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Siyasal Düşünceler Tarihi PSIR 201 3 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Siyasal Düşünceler Tarihi PSIR 201 3 3 + 0 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS DERSLERİ DERSİN KODU VE ADI TEZ 5000 Yüksek Lisans Tezi TİB 5010 Seminer UAD 8000 Uzmanlık Alan

TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS DERSLERİ DERSİN KODU VE ADI TEZ 5000 Yüksek Lisans Tezi TİB 5010 Seminer UAD 8000 Uzmanlık Alan TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS DERSLERİ TİB 5010 Seminer UAD 8000 Uzmanlık Alan Dersi I UAD 8001 Uzmanlık Alan Dersi-II TİB 5660 Hadiste Sened ve Metin Tenkidi TİB 5190 Mukayeseli Hadis

Detaylı

Arnavutça (DİL-2) Boşnakça (DİL-2)

Arnavutça (DİL-2) Boşnakça (DİL-2) Arnavutça () Programın amacı, Arnavut dili, kültürü, tarihi ve edebiyatını tanıyan bu alanda çalışma yapacak nitelikte bireyler yetiştirmektir Metinlerinden yola çıkarak Arnavut dilinde metin okur ve yazar,

Detaylı

PINAR ÖZDEN CANKARA. İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr. EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD 2008-2013

PINAR ÖZDEN CANKARA. İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr. EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD 2008-2013 PINAR ÖZDEN CANKARA İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD Yüksek Lisans/MA Lisans/BA İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Siyaset

Detaylı

T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI

T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI ORTAÖĞRETĠM DĠN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BĠLGĠSĠ ÖĞRETĠM PROGRAMLARINDA ÖĞRENCĠ KAZANIMLARININ GERÇEKLEġME DÜZEYLERĠ

Detaylı

Aynı kökün "kesmek", "kısaltmak" anlamı da vardır.

Aynı kökün kesmek, kısaltmak anlamı da vardır. Kıssa, bir haberi nakletme, bir olayı anlatma hikâye etmek. Bu Arapça'da kassa kelimesiyle ifade edilir. Anlatılan hikâye ve olaya da "kıssa" denilir. Buhâri, bab başlıklarında "kıssa"yı "olay" anlamında

Detaylı

Türk Toplumunda Adlar ve Soyadları (Sosyo-Kültürel ve Dilbilimsel Bir Yaklaşım) 1

Türk Toplumunda Adlar ve Soyadları (Sosyo-Kültürel ve Dilbilimsel Bir Yaklaşım) 1 Diyalog 2014/2: 110-114 Türk Toplumunda Adlar ve Soyadları (Sosyo-Kültürel ve Dilbilimsel Bir Yaklaşım) 1 Umut Balcı, Batman Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Alman Dili ve Edebiyatı

Detaylı

ISSN 2146-7846 ISSN 2146-7846

ISSN 2146-7846 ISSN 2146-7846 ISSN 2146-7846 J ISSN 2146-7846 J Yayınlayan Kurum / Publishing Institution: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi / Bozok University Revelation Faculty Dil/Language: Türkçe, İngilizce, Arapça, Almanca,

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İlahiyat Atatürk Üniversitesi 1979 Y. Lisans Tarih Atatürk Üniversitesi 1981 Doktora Tarih Atatürk Üniversitesi 1985

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İlahiyat Atatürk Üniversitesi 1979 Y. Lisans Tarih Atatürk Üniversitesi 1981 Doktora Tarih Atatürk Üniversitesi 1985 1. Adı Soyadı : MEHMET ÇELİK 2. Doğum Tarihi: 05 Haziran 195. Unvanı : Prof.Dr.. Öğrenim Durumu Derece Alan Üniversite Lisans İlahiyat Atatürk Üniversitesi 1979 Y. Lisans Tarih Atatürk Üniversitesi 1981

Detaylı

D. Kodu Ders Adı Ders Saati Kredi Z/S TDE 501 AğızAraştırmaları 3 3 S TDE 503 Arapça I 3 3 S TDE 505 Âşık Edebiyatı 3 3 S TDE 507

D. Kodu Ders Adı Ders Saati Kredi Z/S TDE 501 AğızAraştırmaları 3 3 S TDE 503 Arapça I 3 3 S TDE 505 Âşık Edebiyatı 3 3 S TDE 507 YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ABD LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI Türk Dili ve Edebiyatı Tezli Yüksek Lisans Programı Programın öngörülen

Detaylı

ORTAÖĞRETİM İNGİLİZCE ÖĞRETMENİ ÖZEL ALAN YETERLİKLERİ

ORTAÖĞRETİM İNGİLİZCE ÖĞRETMENİ ÖZEL ALAN YETERLİKLERİ A. DİL BİLEŞENLERİ VE DİL EDİNİMİ BİLGİSİ A.1. İngilizceyi sözlü ve yazılı iletişimde doğru ve uygun kullanarak model olabilme A.2. Dil edinimi kuramlarını, yaklaşımlarını ve stratejilerini bilme A.3.

Detaylı

ORTAÖĞRETĠM ĠNGĠLĠZCE ÖĞRETMENĠ ÖZEL ALAN YETERLĠKLERĠ

ORTAÖĞRETĠM ĠNGĠLĠZCE ÖĞRETMENĠ ÖZEL ALAN YETERLĠKLERĠ A. DĠL BĠLEġENLERĠ VE DĠL EDĠNĠMĠ BĠLGĠSĠ A1. Ġngilizceyi sözlü ve yazılı iletiģimde doğru ve uygun kullanarak model olabilme A2. Dil edinimi kuramlarını, yaklaģımlarını ve stratejilerini bilme Bu alan,

Detaylı

Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı

Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı Russell ın dil felsefesi Frege nin anlam kuramına eleştirileri ile başlamaktadır. Frege nin kuramında bilindiği üzere adların hem göndergelerinden hem de duyumlarından

Detaylı

1. Adı Soyadı: Zekeriya GÜLER 2. Doğum Tarihi: 1959 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl

1. Adı Soyadı: Zekeriya GÜLER 2. Doğum Tarihi: 1959 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl 1. Adı Soyadı: Zekeriya GÜLER 2. Doğum Tarihi: 1959 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İlahiyat Selçuk Üniversitesi Y. Lisans İlahiyat (Hadis) Selçuk Üniversitesi

Detaylı