BONE MORFOGENETİK PROTEİN NİN ORAL CERRAHİDEKİ ROLÜ VE UYGULAMALARI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BONE MORFOGENETİK PROTEİN NİN ORAL CERRAHİDEKİ ROLÜ VE UYGULAMALARI"

Transkript

1 T.C. Ege Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi Ağız, Diş ve Çene Hastalıkları Cerrahisi Anabilim Dalı BONE MORFOGENETİK PROTEİN NİN ORAL CERRAHİDEKİ ROLÜ VE UYGULAMALARI Bitirme Tezi Stj. Dişhekimi Ceren EREN Danışman Öğretim Üyesi: Doç. Dr. Hüseyin KOCA İZMİR-2006

2 ÖNSÖZ Bone Morfogenetik Protein ve Dişhekimliğindeki Uygulamaları isimli tez çalışmamda bana yol gösteren ve yardımlarını esirgemeyen değerli hocam Doç. Dr. Hüseyin KOCA ya, bugüne kadar bana maddi-manevi desteğini esirgemeyen aileme teşekkürü bir borç bilirim. Stj. Dişhekimi Ceren EREN

3 İÇİNDEKİLER GİRİŞ 1 Kırığı Takiben Kemik İyileşmesi... 2 BONE MORFOGENETİK PROTEİN: TEMEL KAVRAMLAR.4 BMP nin Tarihi...4 BMP nin Klasifikasyonu ve Kimyasal Yapısı 5 BMP nin Sinyal Mekanizması. 7 BMP nin Dozajı. 7 BMP Taşıyıcıları 8 Gen Terapisi 10 BMP İle İlgili Uzun Dönem Çalışmalar 10 BMP nin Diğer Kullanımları...11 Sonuçlar.. 11 BMP-7 NİN KLİNİK UYGULAMALARI...12 Klinik Çalışmalar ve UK Perspektifi.12 Sonuçlar...13 Tartışma...14 MANDİBULER DİSTRAKSİYON OSTEOGENEZİSİ SIRASINDA BMP NİN İFADESİ 15 MATERYAL VE METODLAR...16 Deney Protokolü..16 İmmünolojik ve immünohistokimyasal inceleme...17 SONUÇLAR.17 Klinik sonuçlar..17 Radyografik görünüş...18

4 Histolojik sonuçlar 19 İmmünohistokimyasal Sonuçlar 20 TARTIŞMA...22 REKOMBİNANT İNSAN OSTEOGENİK-1 PROTEİNİ KULLANILAN KEMİK GREFTLERİNİN ÖN AŞAMASI: rhop-1 DOZAJI, İNTERNAL VE EKSTERNAL YAPI İSKELESİ KULLANIMI.24 DENEY GRUPLARI 25 SONUÇLAR.25 Histomorfometri 25 BMP BİOİMPLANT KULLANILARAK BAŞARILI MANDİBULER REKONSTRÜKSİYON 31 Durum Raporu 33 TARTIŞMA 39 KAYNAKLAR 41

5 GİRİŞ Vücut omurga sisteminde, kemik bütün dokulardan farklıdır. Yaralandığında, diğer birçok dokunun aksine; kalp, kas, karaciğer, beyinin orijinal dokularından çok, bağlayıcı dokuların yerine konması ile iyileşir. Kemiğin başka ilginç durumu, onun moleküler ve hücresel sürecidir. Bu süreç iskeletsel yapının gelişimini de yönlendirir. Bu yapının içindeki embriyo, zedelenmiş kemiğin iyileşme sürecinde meydana gelen olaya çok benzer. Aynı şekilde cerrahi ile yaratılan birleşme gibi, kemiksel bileşimin yoğun oluşumu bir kemiğin iyileşme sürecini de özetler. Bu sırasıyla yeni kemik gelişiminin şeklidir. Böylece ilkel dokulardan, yeni yapıda bir dokusal gelişimde ortak bir gövde bulunur. İyi düzenlenmiş dokusal yapı olgunlaşmış bir kemikle birleşir. Buna ilaveten değişen biçimlendirme sürecindeki bu süreçte organlar harici fiziksel ve hormonal etkilere maruz kalır, aynı zamanda benzer moleküler yapısını da değiştirir. Organın tomurcuklanıp gelişmesi, embriyo içindeki kemiğin örnek prototipini gösterir. Organ tomurcuğundan merkezde ilkel hücrelerin yoğunlaşması vardır ki bu alan iskeletsel yapıya ayrılmıştır. Bu yoğunlaşma çoğunlukla iki bağımsız yol ile kemiğe dönüşür. Dokuların doğrudan kemikleşmesi ile sert kemikleşme meydana gelir. Bu mezenşimal hücreler de osteoprogenitör hücrelere dönüşür ve daha sonra olgun osteoblastlar kemik oluşumunu yönlendirir ki bu bütün kemik karakter özelliklerini kapsar (1). Bu işlem tipik olarak calvaria kemikleri, çene ve klavikulada meydana gelir. Appendikular iskelet takımındaki epifizal gelişim, kıkırdak kemik oluşumu ile karakterizedir. Bu işlemde ilkel hücreler farklılaşarak iki yol ile olgun kemiğe dönüşür. Birinci yolda mezenşimal hücreler kondroblastlara dönüşür, kollagen ve diğer kemik matris elementlerini oluştururlar, bu matris kemikleşir ve olgun kemik oluşur. Embriyonik fazda intramembranöz kemik formasyonu anatomik bölgeye bağlı intrakartilaginos süreç ile kıyaslanır. Önceden söylendiği gibi kafatasıyla ilgili yapılar ve çene intramembranöz büyüme sürecinden geçer. Oysa appendikular iskelet intrakartilaginos süreç ile şekillenir. 1

6 Kırık sonrası kemiğin iyileşmesi genellikle intrakartilaginos kemikleşme süreci ile devam eder. BMP nin çok yüksek konsantrasyonuna rağmen yol izlenebilir (2). Bu sırada embryonik yada kırık iyileşmesinde hangi faktörlerin bir süreci yönlendirdiği açık değildir. Böylece bir işlemin diğerinden biyolojik yönden avantajı açıklanamaz. Çünkü kemik hakikaten ayırt edilemez bir işlemin sonucunda şekillenir ve son olgun şeklini alır. KIRIĞI TAKİBEN KEMİK İYİLEŞMESİ Tablo 1 de kemiğin iyileşmesi ve yeniden şekillenmesi özetlenmiştir. Bir kırıktan sonra zarar gören periosteum ve yumuşak dokular nedeniyle kırık bölgesinde hematom oluşur. İyileşme süreci makrofajların yaralı bölgeye kemotaksis ile göç etmesiyle başlar (3). Makrofajlar doku kalıntılarını kaldırır ve fibroblastlar ekstrasellüler matris üretirler (4). Bölge oksijen konsantrasyonun ve besin miktarının düşmesi, yaralı bölgede sitotoksin ve büyüme hormonunun salıverilmesini stimule eder. (Tablo 2) Hematom içine yayılan hücreler PDGF ve TGF salıveririler. PDGF ve TGF nin mitogenik etkisi nedeniyle yaralı bölgedeki mezenşimal hücreler ve fibroblastlar çoğalırlar (5). Ayrıca interlökin 1 ve 6 enflamatuar hücreler tarafından salıverilir (6,7). Mezenşimal hücrelerin kaynağı, kemik iliği, periosteum ve yumuşak dokulardır. Bu mezenşimal hücrelerin birçoğu BMP nin değişik tipleri ile osteoprogenitör hücrelere dönüştürülür (8). Başlangıçta yumuşak kallus oluşur. Ardından ekstrasellüler matris kalsifiye olur. Anjiogenezis azalır ve daha sonra lameller kemik olarak olgunlaşacak kemik örgüsünün oluşumunu yönlendirir. Böylece tam gelişme ve yeniden şekillenme işlemini tamamlar. 2

7 TABLO 1- kemik iyileşmesi ve remodelasyonu fazları FAZ I.başlangıç II.enflamasyon III.kıkırdak formasyonu IV.örgü kemik formasyonu V.lameller kemik formasyonu KARAKTERİZASYON kırık bölgesinde hematom formasyonu: sitokin ve büyüme faktörlerinin salıverilmesi yara bölgesine enflamatuar hücreler, makrofajlar ve fibroblastların toplanması mezenşimal hücrelerin çoğalması ve kondrositlerin farklılaşması; kondrositlerin hipertrofiye olması ve kalsifikasyon; ekstrasellüler kollagen matrisin depolanması lokal anjiogenezis osteoblastların farklılaşması, EM mineralizasyonu kemik rezorbsiyonu, remodelasyonu ve lameller kemiğin formasyonu TABLO 2- yeni kemik oluşumu ve remodelasyonunda bulunan sitokinler ve büyüme faktörleri. BMPs TGF-beta PDGF İnsülin Epidermal büyüme faktörü Fibroblat büyüme faktörü Vasküler endotelial büyüme faktörü Turner nekroz faktör 3

8 BONE MORFOGENETİK PROTEİN: TEMEL KAVRAMLAR BMP nin Tarihi 1889 kadar erken bir tarihte Senn (9) kalsiyumu azalan kemiğin, kemik hastalıklarını arttırdığını fark etti. Senn iyodoform ile dekalsifiye edilmiş öküz kemiği kullanarak osteomyelit hastalarını tedavi ediyordu. Onun başlıca amacı iyodoformu kemik yapıları için antiseptik olarak kullanmaktı. Bunun için dekalsifiye öküz kemiklerini taşıyıcı olarak yönlendirdi. Bu sırada sadece enfeksiyonun kontrol edilmediğini aynı zamanda kemik defektlerinin de yeni kemiğe dönüştüğünü gördü. Bu incelemenin ilginç olmasına rağmen, onun bulguları diğerlerince kolay elde edilemedi larda Levander (10,11) kemikteki ham alkol özünü, kas dokularına enjekte ettiğinde, yeni kemik oluşumuna neden oluyordu de Sharrad ve Collins (12) etilendiamintetraasetik asit ve dekalsifiye allogreft kemiği çocuklarda spinal birleşme için kullanıldığını rapor ettiler. Bu düşünce aynı zamanda laboratuar çalışması yapan Ray ve Halloway tarafından desteklendi. Kemik matrisinin kemik yapma yeteneğinin yarı keşfi 1963 te Urist (13) tarafından yapıldı. Urist Kaliforniya Üniversitesi, Los Angeles Tıp Fakültesinde kemik araştırma laboratuarı yöneticisiydi ve ortopedik cerrahi uyguluyordu. O bir fare modelinde ektopik bir bölgede örneğin kasta olgunlaşmamış kemik özünün yeni kemik oluşumuna neden olduğunu göstermiştir. O bu özde aktif parçalar içeren BMP ve osteogenik protein kavramını ortaya koymuştur. Ancak çalışmaları protein maddesinin yeniden üretilemez olması sebebiyle engellendi. Buna ilaveten, ektopik bir bölgede yeni kemik oluşumundan sorumlu olarak varsayılan bu protein sonuç olarak belirlenemedi. Bu göreve 1983 te Reddi ve Sampath (14) eşlik ettiğinde, ilkel fakat kemik formasyonu için yüksek üretilebilir madde icat ettiler. Bu yeni kemiğin alkalen fosfataz ve kalsiyum içeriğinin aktivitesine bağlandı. Bu grup aynı zamanda protein matris, bileşiklerinden ayrıldığında kalan matrisin kendi başına yeni bir oluşum yapamadığını fark etti. Matris proteinle tekrar yapılandırıldığında her nasılsa 4

9 yapılan kemik de orijinali kadar etkiliydi. Bu sonuç, sadece matris değil matrisi içeren proteinin de gerçek kemik oluşumundaki sorumluluğunu ispatladı. İlk klinik çalışma 1988 de Johnson ve arkadaşları tarafından yönetildi. Bu grup temizlenmiş insan BMP si üzerinde çalıştılar. BMP nin gen sıralamasında yoğun rekabet devam etti. İki grup, birisi yaratıcı biyomolekül ve diğeri genetik olarak eşzamanlı BMP nin sıralamasını çıkardılar ki bu patent tartışması ile sonuçlandı. Şimdi insan BMP si yeni bileşik teknikleri ile üretiliyor. Böylece mevcut proteinler enfeksiyon ve alerji riskinden uzaklaştı, ancak maliyet yüksek. Bu efsanedeki son belirleyici nokta uzun kemik defektleri için OP-1için 2002 de FDA onaylamasıdır ve BMP-2 için vücut içindeki birleştirmede bir kafes içindeki kollagen taşıyıcılardır denildi. BMP nin Klasifikasyonu ve Kimyasal Yapısı BMP büyüme faktörlerinin geniş bir ailesi olan TGF beta ailesinin üyesidir. (Tablo 3) (15,16,17,18) TGF betanın bu şekilde adlandırılmasının sebebi fibroblastları dönüştürme yeteneğindendir. BMP alt ailesi 10 dan fazla protein içerir ve yeni bir protein keşfedilmedi. BMP ve TGF beta büyüme faktörleri arasında birçok yapısal türdeşlik bulunur. Aminoasitler birbiri ardına hayli fazla korunur ve 600 milyon yıl kadar eski olduğu düşünülür. Bu korunma nedeniyle, bitki sineklerini de ilkel yaşam formlarında insan BMP bileşikleri oldukça etkilidir. Bütün TGFbeta aile üyeleri gibi BMP öncü protein olarak sentezlenir. Öncü proteinler, önemli propeptitler gibi hidrofobik gizli lider sıralanmalar içerir. Proteinin olgun kısmı, öncü molekülün karboksi ucuna yerleştirilmiştir. Bütün BMP ler, karboksi uçlarında, tıpkı TGFbeta ailesinin bütün üyelerinde olduğu gibi, yedi systein aminoasit kalıntılarını içerir. Buna ilaveten BMP N bağlı glikosilasyon bölümleri içerir. BMP üç alt gruba ayrılır (19,20,21). BMP-2 ve BMP-4 %80 benzer sıralı aminoasit molekülleri içerir. İkinci grup %78 benzer sıralı aminoasit içeren BMP-5, -6 ve -7 den ibarettir. Halbuki üçüncü grup, önemli ölçüde diğer BMP üyelerinden farklı olan sadece BMP-3 ten ibarettir ve genellikle yalnız durmaktadır. İlginç olan, dekapentaplejik peptit ve BMP-2 ve BMP-4 arasındaki substantial benzerliktir. Bu iki 5

10 BMP dekapentaplejik peptit gen yapısıyla eşittir. İnsan BMP-6 sı V gr-1 ile tam öncü protein karşısında % 90 benzer sıralanma gösterir. Bütün organizmalarda yüksek korumalı olgun BMP bölümleri yedi systein aminoasit içerir. Bunların altısı zincirleme disülfür bağını sarar ki bu rijit systein-bağ moleküler yapıdır. Yedinci systein kalıntı dimer yoluyla sıkı disülfid bağı formasyonu için gereklidir. Dimer, hetero veya homodimers olabilir. Homo/heterodimer formasyonu etkili molekül değişimlerini hızlandırır. Bunun için mantıklı bir açıklama yapılamaz fakat muhtemelen benzer fonksiyonlu moleküler yapılar geniş rezervlerini sunarlar. BMP büyüme faktörleri arasında olmasına rağmen, tektir. Bu, doku hücrelerini osteoprogenitör hücrelere dönüştürme yeteneğine sahip, bilinen tüm büyüme faktörleri arasında tek morfogendir. Diğer tüm büyüme faktörleri, TGFbeta, insülin, fibroblast büyüme faktörü, PDGF ve vasküler endoteliyal büyüme faktörü gibi hepsi hücrelerin çoğalmasını sağlar fakat bir hücreyi başka bir hücreye çeviremez. TABLO 3-BMP ailesi BMP Fonksiyonları BMP-2 BMP- Osteoindüktif, osteoblast diferansiyasyonu, apoptozis Osteogenezise engel olur 3(osteogenin) BMPs BMP-4 BMP-5 BMP-6 BMP-7(OP-1) BMP-8(OP-1) BMP-9 BMP-10 Osteoindüktif, akciğer ve göz gelişimi Kondrogenezis Osteoblast diferasyonu, kondrogenezis Osteoindüktif, böbrek ve göz gelişimi Osteoindüktif Sinir sistemi, hepatik retiküloendotelial sistem, hepatogenesis Kardiak gelişimi Mesodermal ve nöral dokular BMP-11(GDF-8, myostatin BMP-12(GDF-7) BMP-13(GDF-6) BMP-14(GDF-5) Tendon-iliak formasyonu Tendon-ligament formasyonu Kondrogenezis, tendon iyileşmesi, kemik formasyonu Follikül-uyarıcı hormon aktivasyonu modifikasyonu BMP-15 6

11 BMP nin Sinyal Mekanizması Hücre üzerindeki BMP reseptörleri Tip I ve Tip II serin/threonin kinaz proteinlerinden yapılmıştır. Bu protein reseptörü BMP yi içeren TGFbeta büyüme faktörlerinin bir parçasıdır. Tip I ve Tip II serin/threonin kinaz reseptörlerinin ligand ile bağlanması heterotetramer kompleksi formasyonu ile sonuçlanır ve bu da sinyal mekanizmasını harekete geçirir. Bu bağlanmadan hemen sonra Tip II reseptörü Tip I reseptörünü fosforlar ve dönüşte Tip I reseptörü Smad 1, 5, 8 e sinyal gönderir. Fosforlanmayı takiben Smad 1, 5, 8 Smad 4 e bağlanır ve hücre çekirdeğine yerleşir. Smad 4/fosforlanmış-Smad 1, 5, 8 kompleksinin hücre çekirdeğine karışması düzenleyici faktörlerin ve BMP cevap genlerinin harekete geçmesi ile sonuçlanır. BMP sinyal mekanizması bu kısa açılmadan daha karmaşıktır. BMP sinyal kompleksi ile diğer büyüme faktörlerinin sinyal molekülleri arasında karşılıklı bir konuşmaya benzer. BMP nin Dozajı Ezilerek un haline getirilen kemiğin, kilogram başına 0,002 mg BMP içerdiği yaklaşık olarak tahmin ediliyor. Bir kırık yerinde, enflamatuar hücreleri osteoprogenitör hücrelere dönüştürmesi nedeniyle yüksek konsantrasyonda BMP salınır ve kırık bölgesinden salınan sitokinler tarafından düzenlenir. Kırık bölgesindeki BMP nin tam konsantrasyonu normal kemikte fizyolojik konsantrasyonuna oranı bilinmemektedir. Kemik defektinde ideal kemik köprüsü için gerekli konsantrasyonu birçok faktöre bağlıdır. Evrim sürecinde organizmanın ilk durumlarında, kemirgenler gibi daha alt formların iyileşmesi insan primatları gibi daha üst formların iyileşmesinden daha hızlıdır. Geniş deneysel çalışmalar, evrimini tamamlamış hayvanların, defektleri tedavi edebilmek için evrimini tamamlamamış hayvanlardan daha fazla BMP ye ihtiyaç duyduklarını ortaya koymuştur. İlaveten defektin tipi de dikkate alınmalıdır. İç ve dış basit kırıklar % 99 BMP ergime oranına ihtiyaç duyar. Görünüşte yoğunlaştırılmış BMP lokal olarak kırık bölgesine verildiğinde kırık parçaya köprü oluşumu için yeterli olabiliyor. Bu nedenle BMP nin uzun kemik fraktürlerinin 7

12 tedavisinde kullanımı nadiren düşünülür. Diğer tarafta, uzun kemiklerdeki kritik bölgesel kusurlar kendiliğinden iyileşemez. Bu tip durumlarda uygun bir iyileşme için BMP veya otogrefte ihtiyaç duyulur. Kemiksel yüzeydeki damarlar önemlidir. Bütün bu faktörler BMP nin düşük doz gereksinimini, birleşme için potansiyelini yönlendirir. Tersine durumlarda değişik kemik yapısına göre en yüksek dozaj 3-3,5 mg. dır. Birçok çalışmada görüldü ki hayvan modellerinde yeni kemik oluşumu ve kusurlu kemik iyileşmesi için 3-3,5 mg hakikaten yeterli. İlave dozlardan herhangi bir fayda sağlanamamıştır. BMP ile tedavi edilen kemik doğal iyileşmeden daha kısa sürede iyileşir. İnsanlarda iyileşme 8-10 haftada sağlanır. Otogreft uygulamasında ise iyileşme haftadır. BMP Taşıyıcıları BMP suda çözünen düşük moleküler ağırlıklı bir proteindir. Vücut sıvılarında kolayca erir. Cerrahi kullanımda protein hızlı bir şekilde yaralı dokular tarafından emilir. BMP dağıtımında taşıyıcı gereklidir ve bu olmaksızın birkaç saat bile depolanan yerde dayanamaz. Ayrıca lokal etki için kemik tedavi bölgesinde de taşıyıcıya gerek duyar (22). BMP nin taşıyıcı ihtiyacı tanınması ile birlikte ortaya çıkmıştır. Klinik ve deneysel olarak birçok taşıyıcı araştırılmıştır (23). BMP taşıyıcıları inorganik tuzlar, doğal polimerler, sentetik polimerler, sentetik ve doğal polimer birleşimi şeklinde sınıflandırılmıştır. İdeal bir taşıyıcı ne enflamatuar cevabı ne de immün reaksiyonu etkilememeli. Taşıyıcı toksik sonuçlara neden olamamalıdır. İdeal olarak taşıyıcı kemik iyileşmesini kalıntı bırakmadan yapabilmelidir. Bu porozite olabilir. Porozite kansellöz kemikle eşitlenir. Bu durum kemikte, enflamatuar hücrelerinin ve büyüme faktörlerinin korunmasını sağlayabilir. İdeal kemik konfigürasyonu ve kemik büyümesi için gerekli 8

13 porozite miktarı ile ilgili tartışmalar bulunmaktadır. Genel olarak gözenek miktarının kanselöz kemikteki porozite miktarı ile eşit olması kabul edilir. Hatta biraz daha büyük olmasının faydalı olduğu düşünülür. Fakat bunun için kesin bir tanım ya da cevap yoktur. Yaygın olarak kullanılan inorganik tuzlar Ca fosfat ve CaO4S dir. Kemik minerallerinde doğal olarak bulunan ve daha yavaş emilen hidroksiapatit alternatifi TCP den daha az popülerdir (24). TCP tanecikleri kemik gelişiminde yoğun olarak kullanılır. Kemik formasyonu hızından biraz daha hızlı absorbe olur (45-60 gün). Birçok şekilde formüle edilebilir. TCP laboratuarlarda yaygın olarak kullanılmasına rağmen ideal boyutlar için sentetik işlemlerle modifikasyonu sağlanır. Deneysel olarak kullanılmasına rağmen, TCP ile BMP klinik uygulamalarda yoğun olarak kullanılmaz. Fosfat birleştiricileri süngerimsi değildir ve BMP için taşıyıcı olarak düşünülemez. En yaygın kullanılan taşıyıcı kollagendir ve Tip I kollagen tercih edilir. Bu madde kemik, tendon ve ligamentlerden elde edilebilir. Bovine kollagen klinik uygulamalarda taşıyıcı olarak günceldir. Pratik uygulamalarda BMP nin kemik kaynaklı kollagene sıkı biçimde bağlandığı ancak tendon kaynaklı kollagene bağlanamadığı ortaya koyulmuştur. Bundan başka insanlar için kullanımı FDA tarafından onaylanan BMP- 2 nin kullanımı sınırlıdır. Çünkü BMP baskı altında kolayca kollagenden dışarı çıkabilir, vücut içi yayılma için bir kafes içinde tutulmalıdır. BMP nin epidural boşluğa kaçma ve epidural lokasyonlu istenmeyen kemik oluşturma korkusu nedeniyle vücut içi yayılımı onaylanmamıştır. Osteogenik protein-1 ya da BMP-7 kemik kaynaklı kollageni kullanır ki bu hidrojen bağlarıyla BMP ye kuvvetle bağlanır. Bu sıkı yapışma nedeniyle, OP-1 kafes korumasına ihtiyaç duymaz. Güncel olarak OP-1 uzun kemik hasarlarında kullanılır. Omurga uygulamaları için henüz onaylanmamıştır. Demineralize kemik matrisi immünolojik risk ve hastalık geçirme riski nedeniyle taşıyıcı olarak popülerlik kazanmamıştır. Diğer doğal polimerler; hylaurone, fibrin, sitoson, aljinat, hayvan ve bitki kaynaklı polisakkaritler taşıyıcı olarak düşünülebilirler. Sentetik polimerler taşıyıcı olarak limitsiz miktar öngörülebilir ve hastalık geçirme riski olmamasından dolayı avantajlıdırlar. Poliglikolik asit ve polilaktik asit bulunmasına rağmen, sentetik polimerlerin BMP ye bağlanmaları kollagen kadar iyi 9

14 olmadığı için, dev hücre reaksiyonları meydana gelebilmektedir. Bundan dolayı sentetik polimerler insanlarda yoğun olarak kullanılmamaktadır. Özet olarak, insanlar için kullanılan en yaygın taşıyıcı Tip I kollagendir. Kemik kaynaklı kollagen, tendon ve ligament kaynaklılardan daha avantajlı görünüyor çünkü daha sıkı bağlanıyor. Gen Terapisi BMP geninin hedef hücrelere dağıtımı potansiyel bir strateji olarak kalmaya devam eder (25), genetik materyaller ne viral vektör ne de viral olmayan vektörler yolu ile dağıtılabilir. Bu problem gen terapisinin düşük geçiş oranı ile alakalıdır. İlave olarak, desteklenen ifade başarı için zordur. BMP ile diğer büyüme faktörlerinin desteklenen yaşam çabası da gerekli değildir. Daha çok kemiğin iyileşme sürecinde gereklidir. Yine de gen terapisi klinik olarak gerçekleşmeden önce dikkate değer çalışmaya gerek vardır. BMP İle İlgili Uzun Dönem Çalışmalar Yeniden birleştirilerek üretilen BMP nin insanlarda uzun dönem kullanımında birçok endişe vardır (26). Gelişen bir embriyoda BMP nin yüksek dozdaki etkileri bilinmemektedir. Ayrıca hamilelik boyunca tavsiye edilmemektedir. Bir insan proteini olmasına rağmen, immün reaksiyon gelişme riski vardır. Bu risk BMP birden fazla kullanılırsa artabilir. Bu riskin büyüklüğü ise halen bilinmemektedir. Hayvan deneylerindeki doz yükselmesi, neoplazma neden olmamasına rağmen osteogenik sarkom gelişimi mümkündür. Bazı durumlarda kendiliğinden gelişen osteosarkom yüksek seviyede BMP içerir. Nöral bölgelerde kontrol edilemeyen kemik büyümesi, özellikle sinir köklerinde potansiyel bir sorundur. Bu sadece etkili bir taşıyıcının kullanımı ile çözümlenebilir. Böylece proteinler sağlam şekilde bağlanır ve protein yüklemesi süresince BMP salgılanması önlenebilir. 10

15 BMP nin Diğer Kullanımları BMP organ sistemini kekten daha çok etkiler (15). Bunun beyin koruyucu bir ajan olduğuna inanılıyor. Gerçekte, iskemik fare modelinde, BMP nin yangının boyutunu azaltarak koruma sağladığı görülmüş. Bu bir ihtimal olarak BMP nin gelecekte baş travmaları ve çarpmalarında koruyucu bir ajan olarak kullanılabileceğini düşündürmüş. Kronik böbrek hastalarında BMP seviyesi düşüktür. Çünkü böbrek yetişkin insanlarda başlıca kaynaktır. Bu insanlarda, bazı renal fonksiyonların BMP nin sistemli uygulamaları ile yeniden düzenlenmesi mümkündür. İlaveten renal osteodistrofik sendrom bel ameliyatları ile benzerdir ki hastaların uzun dönem diyalizde kalmalarına ve son aşamada böbrek hastalıklarına sebep olabilir. BMP den başka büyüme faktörlerinin birleşimini belirleyici dikkate değer araştırmalar devam ediyor. Ve kemik özü ile demineralize kemik matrisi, BMP ye karşılık uygun olarak gösterilebilir. Son deney çalışmaları cesaret vericidir. Fakat kombinasyon tedavisi kemik birleşmesi için insan kaynaklı BMP çok etkili olabilecekse, büyük klinik çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Sonuçlar Embriyodaki moleküler ve hücresel olaylarla idare edilen kemik formasyonu, kırık kemik iyileşmesi ve kemik birleşmesi hakikaten uygun modellerde takip edilmiş. BMP nin keşfi, sadeleştirilmesi ve sentezlenmesi rekombinant tekniklerini içerir ve kemik fizyolojisini anlamak büyük bir dönüm noktasıdır. Hareket mekanizması, klinik uygulama, dozaj ve uygun taşıyıcı tartışıldı. Ayrıca büyüme faktörleri de diğer rolleri ile tartışıldı. 11

16 BMP-7 NİN KLİNİK UYGULAMALARI Kırık iyileşmesi, kırık bölgesindeki birçok hücre tipleri ile lokal ve sistemik düzenleme faktörlerini sinyal yolu boyunca karmaşık içsel ve dışsal olayları içeren, çok aşamalı biyolojik bir olaydır (27,28,19). Fraktür stabilizasyonu, implant gelişmeleri, biyolojik fiksasyon tekniklerinde felsefi gelişmelere rağmen, sık olmayan fakat ciddi lokal komplikasyonlar vardır. Her yıl Amerika da 5.6 milyon kemik kırılıyor ve %10 una yakını tedavi edilmiyor ve ileri tedavi gerektiriyor (29). BMP iskelet ve birçok vücut dokularındaki gelişmelerde hayati rol oynayan, geniş çaplı çalışan moleküler bir gruptur (19,30,13). Kırık tedavisinde BMP nin anahtar rolü, biyolojik şekillendirici, kemik konsolidasyonunu hızlandırıcı ve kemik yenilenmesi potansiyeline olan ilginin büyümesiyle görüldü (31,32,33). Osteogenik protein (OP-1) (BMP-7) çok güçlü bir DNA tekniği kullanılarak üretilen, indükleme kapasitesi çok güçlü olan bir BMP dir (34). Rekombinant BMP-7 (rhbmp- 7) nin terapötik potansiyeli birçok hayvan deneyleriyle ve segmental kemik defektleri, osteokondral defektler, spinal birleşmeler ve distraksiyon osteogenezisi klinik çalışmaları ile dökümanlaştırıldı (34,35,36,37,38). Klinik Çalışmalar UK Perspektifi Mayıs 2001 ile Kasım 2004 arasında 653 hasta BMP-7 (OP-1) ile birçok UK sağlık merkezinde tedavi edildi. Detaylar uygulamanın anatomik bölgesi olarak analiz edildi yada bir travma ile ilgili seçici ortopedik prosedür, orijinal yaralanma tipi, BMP nin uygulanmasında, öncelikle uygulanan prosedür agumentasyonlu yada olmaksızın, otojen kemik grefti ve BMP-7 izole edilerek veya birleştirilerek otogreft yada allogreft olarak uygulandı. Hastaneden taburcu edilmeyi takiben hastalar rutin ve radyoloji kliniklerinde takip edildi. Tedavinin başarılı son noktası klinik ve radyolojik eşlik etme ile tanımlandı. 12

17 Klinik olarak ağrısız ağırlık taşıma olarak sonuçlandı. İleri cerrahi girişim olmaksızın yeni oluşan kemiğin kanıtı olarak radyolojik olarak kırık bölgesinde yeni kemik köprüsü ile sonuçlandı. (X-ray cihazında direk ve dolaylı olarak yeni kemik iyileşmesi durumun kanıtı oldu) (36). Uygulamadan 15.3 ay sonraya kadar takip edildi (39,40). Sonuçlar Durumun tipine ve cerrahi prosedüre göre OP-1 kullanıldı. Uygulanan kırık tedavileri Tablo 4 de gösterilmiştir. Tablo 14- rhbmp uygulama şekilleri UK klinik uygulamalar % Serbest fibula greft 0.3 Periprostetik fraktürler 0.4 Osteotomiler 3.2 Rekonstrüksiyon 3.3 Distraksiyon osteogenezisi 8.8 Açık kırıklar 9.3 Artrodezis 14.2 Birleşmeyenler hastada, 395 (%60.5) hastanın kırıkları birleştirilemedi. Ortalama zaman 19.7 ay. Ortalama uygulanan prosedür 3.5 (oran 1-11 arası). Otojen iliak kemik grefti 326 hastada (%50) uygulandı. 3.5 mg eptotermin alfa (OP-1) uygulaması, birleşmeyen fraktürün cerrahi stabilizasyonu ile devam eden tedavi sırasında kullanıldı. 483 ünde (%74) uygulama otojen kemik grefti ile kombine edildi. İlaveten rhbmp (%23) durumda tek başına uygulandı. 19 olguda PEMF veya U/S kullanıldı. 13

18 Baştan sona başarı oranı klinik ve radyolojik olarak %82 oldu. Sistemik karışıklık yada ters etkiler rhbmp-7 uygulaması sonrası rapor edilmedi. Tartışma Birleşmeyen fraktürleri tedavisinde devam eden gelişmelere rağmen bunların ihtiyaçları da devam ediyor. Standart tedavi, mekanik stabilizasyon ve internal ve eksternal fiksasyon, otojen iliak kemik grefti uygulamaları, kemik iliği enjeksiyonu, elektriksel ve ultrasonik stimülasyonu veya diğer biyolojik cevap modifiye edicileri içeren biyolojik stimülasyonlardır. BMP nin keşfi kemik fizyolojisini anlamada büyük ve iskeletsel kemik cerrahi metotlarının gelişiminde büyük bir adımdır. BMP-7 birçok klinik uygulamada ve büyük miktarda kemik yenilemesi için kullanıldı. Her grup ayrı bir değere sahip olarak, heterojenik gruplarda, spesifik bir kılavuz olmaksızın kullanıldı. Hastaların çoğunda uygulanan ön prosedürler sorunu çözmede başarısız oldu. OP-1 uygulamasında yapılan büyük çalışma ve yakalanan başarı oldukça önemlidir. Bazı hastalarda OP-1 in güvenliği ile ilgili immün reaksiyon, klinik sonuçlar olmaksızın gözlenmiştir. Fakat bu çalışmada lokal yada sistemik ters reaksiyonla karşılaşılmadı. BMP-7 nin birçok şekilde ortopedik durumlarda büyük oranlarda uygulaması bulunur. Bu şartlar yüksek oranda riskli hastalardaki kemik iyileşmesini (39), implant stabilizasyonunu (28,40), geniş segmental kemik defektlerini (34,41), femoral başlıkta osteonekroz tedavisini (42), kırıkdak rejenerasyonunu (43,44) içerir. Tedavi uygulamalarına yeni katılan birçok gelişme sadece kırık değil, aynı zamanda karışık ortopedik şartlarla da ilgileniyor. Gelecek klinik ve öncesi araştırmalar BMP nin alt tipleri ile etkileşimini ve hücre karakterleri konularını da açıklamalıdır. Devam eden klinik çalışmalar, bu uygulamalarda etkili ve güvenli yeni alternatif tedavilere gereksinim olduğunu gösteriyor. 14

19 MANDİBULER DİSTRAKSİYON OSTEOGENEZİSİ SIRASINDA BMP NİN İFADESİ Distraksiyon osteogenizisi, yeni kemik oluşumuyla sonuçlanan, kesik kemik uçlarının kademeli ayrımı ile ilgili doku mühendisliğinin bir şeklidir. Distraksiyon osteogenezisinin biyomekanik kuralları ilk olarak 1950 lerde İlizarov (45,46) tarafından incelendi. Mekanik hareketlerin biyolojik sinyallere dönüşümü çok az anlaşılabildi. BMP çok yönlü proteinlerdir ve birçok organ sisteminde ve hücre büyümesinde geniş çaplı etkilere sahiptir (47,48). BMP, BMP-1 hariç, TGF beta ailesinin bir üyesidir (4). BMP-2, 4, 7 mükemmel osteogenik aktivitelerini ispat etmiştir. Rekombinant BMP-2, 4 ve 7 ektopik kemik formasyonuna neden olabilecek bu süreçte diğer büyüme faktörleri için gerekliliği ortadan kaldırmıştır (49,50). BMP nin osteogenezisteki öneminin bilinmesiyle birlikte, bu moleküllerin, uzun kemiklerin distraksiyon osteogenezisinde gerekliliği ispat edilmiştir (51,52). Distraksiyon ostogenezisinin bir tavşan tibia modelinde, BMP-4 ün osteoprogenitör hücreleri diferansiyasyona uğrattığı fakat tamamen osteoblastlara dönüştüremediği ifade edilmiştir (51). Bir sıçan femuru modelinde, BMP-2 ve 4 ün distraksiyonun erken safhalarında kondrogenik prekürsör hücreleri attırdığı halbuki BMP-6 ve 7 için sinyallerin etkili olmadığı ifade edildi (52). Mandibuler distraksiyon osteogenezisinde BMP nin rolü, tam olarak açıklanamamıştır. Bunun kanıtlanmasıyla beraber mandibuler fraktürlerinin iyileşmesinde tarif edilmiştir (53,54). BMP-2 mrna sının tarif edilmesinin, intramembranöz kemik formasyonu ve erken kondrogenezis fazlarında en iyi olacağı rapor edilmiştir (53). BMP-2, 4 ve 7 proteinleri, membranöz kemik iyileşmesinin erken fazları sırasında kırık kallusu içindeki osteoblastlar, osteoklastlar ve daha birçok mezenşimal hücreler tarafından tarif edilmiştir (54). 15

20 Bu çalışmada, tavşan mandibulasının distraksiyon osteogenezisi sırasında BMP- 2, 4, 7 nin ifadeleri incelenmiştir. MATERYAL VE METODLAR İskeletçe olgun 14 Yeni Zelanda tavşanı ( 9 aylık ve 3,5 kg ağırlığında) ile çalışılmış. Bu, bakım ve deney protokolü McGill Üniversitesi Hayvan Bakım ve Etik Komitesi tarafından onaylanmış. Deney protokolü Ameliyattan sonra hayvanların 1 hafta iyileşmesine izin verildi (latent periyot). Bu gecikmeden sonra distraksiyon 3 haftada 12 saat süre ile 0,25mm oranında başlatıldı (distraksiyon periyot). Bu, distraksiyonsuz bölgeye eksternal fiksatör yerleştirilerek 3 haftalık periyotlarla takip edildi ( pekiştirme periyodu ). Ameliyattan sonraki her hafta pentobarbital (100mg/kg) enjekte edilerek iki tavşan öldürüldü ve mandibula rezeke edildi. Mandibulanın radyografisi elde edildi. Çevresel yumuşak dokular düzgün ve dikkatlice kaldırıldı ve yeni oluşan kemik histolojik ve immünohistokimyasal değerlendirme için çıkarıldı. 16

21 Histolojik ve immünohistokimyasal inceleme Yeni oluşan kemiğin alınmasından sonra, kontrol örneği %10 nötr formalinle tampone edildi ve metilmetakrilata yerleştirildi. Bölümler düşük turda mikromotor ile kesildi ve jelatin kaplı bölümlere yerleştirildi. Histolojik gelişim için dokular Goldner trichrome ile kaplandı. BMP-2, 4 ve 7 standart hücre sayım tekniği kullanılarak değerlendirildi. Kondrositler, osteoblastik hücreler ve fibroblastik hücreler morfolojik olarak incelendi ve BMP değerlendirmesine alındı. Osteoblastlar, kemik yüzeyinde direk olarak görüldü. Fibroblastlar eliptik şekilli stromalarıyla belirgindi. Kondrositler, kartilaginöz matris ile ilişkili ve yuvarlak şekilleri ile belirgindi. Hücre sayımı, bölgede bulunan bütün dokularda uygulandı. Çalışma protokolünün şematik gösterimi. Zaman noktaları cerrahiden sonraki haftaları gösterir. SONUÇLAR Klinik sonuçlar 14 hayvanın hepsi cerrahi ve distraksiyon protokolüne uyum sağladı. Hayvanların hiçbirinde aspirasyon pünomonisi ve yara enfeksiyonu gibi postoperatif komplikasyonlar görülmedi. Hayvanlar düzenli beslendi ve ağırlık kazandı. Distraksiyondan 2 hafta sonra, tavşanlarda belirgin bir crossbite ve insizallerinde aşırı 17

YARA İYİLEŞMESİ. Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger

YARA İYİLEŞMESİ. Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger YARA İYİLEŞMESİ Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger YARA Doku bütünlüğünün bozulmasıdır. Cerrahi ya da travmatik olabilir. Akut Yara: Onarım süreci düzenli ve zamanında gelişir. Anatomik ve fonksiyonel bütünlük

Detaylı

KEMİK MORFOGENETİK PROTEİN VE PERİODONTOLOJİDE KULLANIM ALANLARI

KEMİK MORFOGENETİK PROTEİN VE PERİODONTOLOJİDE KULLANIM ALANLARI T.C Ege Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Periodontoloji Anabilim Dalı KEMİK MORFOGENETİK PROTEİN VE PERİODONTOLOJİDE KULLANIM ALANLARI BİTİRME TEZİ Stj. Diş Hekimi Ayşe ÖZCAN Danışman Öğretim Üyesi:

Detaylı

Biyolojik Biyomekanik İmplant Başarısızlığı İmplant Başarısızlığı Krestal Kemik Kaybı Protez Komplikasyonları Mekanik Süreçler

Biyolojik Biyomekanik İmplant Başarısızlığı İmplant Başarısızlığı Krestal Kemik Kaybı Protez Komplikasyonları Mekanik Süreçler F. Emir Biyolojik İmplant Başarısızlığı Cerrahi başarısızlık İyileşme Krestal Kemik Kaybı Periosteal Refleksiyon(kaldırma) Otoimmün (bakteriyel etki) Biyolojik mikro aralık Protez Komplikasyonları Vida

Detaylı

MAKSİLLER ANTERİOR SEGMENTAL OSTEOTOMİ İLE KLAS II ANTERİOR OPEN-BİTE TEDAVİSİ. Orhan GÜVEN*, Ahmet KESKİN**, Adnan ÖZTÜRK*** ÖZET

MAKSİLLER ANTERİOR SEGMENTAL OSTEOTOMİ İLE KLAS II ANTERİOR OPEN-BİTE TEDAVİSİ. Orhan GÜVEN*, Ahmet KESKİN**, Adnan ÖZTÜRK*** ÖZET G.Ü. Dişhek. Fak. Der. Cilt X, Sayı 1, Sayfa 175-180, 1993 MAKSİLLER ANTERİOR SEGMENTAL OSTEOTOMİ İLE KLAS II ANTERİOR OPEN-BİTE TEDAVİSİ Orhan GÜVEN*, Ahmet KESKİN**, Adnan ÖZTÜRK*** ÖZET Apertognati

Detaylı

Kanser Hastalarında Dental Yaklaşım. Dr.Kıvanç Bektaş-Kayhan İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş, Çene Cerrahisi Anabilim Dalı

Kanser Hastalarında Dental Yaklaşım. Dr.Kıvanç Bektaş-Kayhan İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş, Çene Cerrahisi Anabilim Dalı Kanser Hastalarında Dental Yaklaşım Dr.Kıvanç Bektaş-Kayhan İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş, Çene Cerrahisi Anabilim Dalı İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi- İstanbul

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Kök Hücre Biyolojisi Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim(

Detaylı

OTOLOG YENİLENME HIZLANDIRICISI KAS VE İSKELET SİSTEMİNİ ONARICI, SPOR TRAVMA VE ORTOPEDİK RAHATSIZLIKLARIN TEDAVİLERİNDE YENİLKÇİ BİR PROGRAM

OTOLOG YENİLENME HIZLANDIRICISI KAS VE İSKELET SİSTEMİNİ ONARICI, SPOR TRAVMA VE ORTOPEDİK RAHATSIZLIKLARIN TEDAVİLERİNDE YENİLKÇİ BİR PROGRAM OTOLOG YENİLENME HIZLANDIRICISI YENİLENMEK KENDİ İÇİMİZDE KAS VE İSKELET SİSTEMİNİ ONARICI, SPOR TRAVMA VE ORTOPEDİK RAHATSIZLIKLARIN TEDAVİLERİNDE YENİLKÇİ BİR PROGRAM DENSITY PLATELET GEL ONARICI TIPTA

Detaylı

BÖLÜM 19 Yaralanma, zehirlenme ve dış nedenlerin bazı diğer sonuçları (S00-T98) Kafa yaralanmaları (S00-S09) Yüzeysel kafa yaralanması Başın açık

BÖLÜM 19 Yaralanma, zehirlenme ve dış nedenlerin bazı diğer sonuçları (S00-T98) Kafa yaralanmaları (S00-S09) Yüzeysel kafa yaralanması Başın açık S00 S01 S02 S03 S04 S05 S06 S07 S08 S09 S10 S11 S12 S13 S14 S15 S16 S17 S18 S19 S20 S21 S22 S23 S24 S25 S26 S27 S28 S29 S30 S31 S32 S33 S34 S35 S36 S37 S38 S39 BÖLÜM 19 Yaralanma, zehirlenme ve dış nedenlerin

Detaylı

KEMİK VE DİŞ ETİ SORUNLARI İÇİN EN GÜVENİLİR VE EN ETKİLİ ÇÖZÜM

KEMİK VE DİŞ ETİ SORUNLARI İÇİN EN GÜVENİLİR VE EN ETKİLİ ÇÖZÜM DOKU YENİLENMESİNDE OTOLOG ÇÖZÜM TÜRKİYEDE TEK DENTAL PRP KİTİ KEMİK VE DİŞ ETİ SORUNLARI İÇİN EN GÜVENİLİR VE EN ETKİLİ ÇÖZÜM YENİLENMEK KENDİ İÇİMİZDE ONARICI DOKU YENİLENMESİNİ HIZLANDIRAN YENİLİKÇİ

Detaylı

XVII. ULUSAL KANSER KONGRESİ

XVII. ULUSAL KANSER KONGRESİ XVII. ULUSAL KANSER KONGRESİ İnteraktif Olgu Sunumu KEMİK TÜMÖRLERİ . 17 yaşında bayan hasta. 2.5 yıldır sol bacakda yürürken ağrı Enfeksiyon ve dolaşım bozukluğu tedavisi uygulanmış. Son 6 aydır ağrı

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

Toraks Travmalarında Hasar Kontrol Cerrahisi Teknikleri

Toraks Travmalarında Hasar Kontrol Cerrahisi Teknikleri Doç. Dr. Onur POLAT Toraks Travmalarında Temel kuralın tanı ve tedavinin aynı anda başlaması olduğu gerçeği hiçbir zaman unutulmamalıdır. Havayolu erken entübasyon ile sağlanmalı, eğer entübasyonda zorluk

Detaylı

hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi

hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi İçindekiler Bel fıtığı nedir? 4 Bel fıtığı teşhisi nasıl yapılır? 6 Bel fıtığı tedavisi nasıl yapılır? 7 Barricaid için bir aday

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

Chapter 10. Summary (Turkish)-Özet

Chapter 10. Summary (Turkish)-Özet Chapter 10 Summary (Turkish)-Özet Özet Vücuda alınan enerjinin harcanandan fazla olması durumunda ortaya çıkan obezite, günümüzde tüm dünyada araştırılan sağlık sorunlarından birisidir. Obezitenin görülme

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

Onkoplastik meme cerrahisi ve yenilikler

Onkoplastik meme cerrahisi ve yenilikler Onkoplastik meme cerrahisi ve yenilikler Dr. Lütfi Eroğlu Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Plastik Rekonstrüktif ve Estetik cerrahi Anabilim Dalı Mastektomi ile ilgili ameliyatların tarihsel süreci

Detaylı

Diagnostik Görüntüleme ve Teknikleri

Diagnostik Görüntüleme ve Teknikleri Diagnostik Görüntüleme ve Teknikleri Diagnostik görüntüleme ve teknikleri, implant ekibi ve hasta için çok amaçlı tedavi planının uygulanması ve geliştirilmesine yardımcı olur. 1. Aşama Görüntüleme Aşamaları

Detaylı

Kanser Tedavisi: Günümüz

Kanser Tedavisi: Günümüz KANSER TEDAVİSİNDE MOLEKÜLER HEDEFLER Doç. Dr. Işık G. YULUĞ Bilkent Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü yulug@fen.bilkent.edu.tr Kanser Tedavisi: Günümüz Geleneksel sitotoksik ilaçlar ve

Detaylı

Hd 50. Hidrojen Molekülleri. Hidrojen bakımından zengin alkali su. Gerekli mineral takviyeleri. Üstün antioksidan etkisi

Hd 50. Hidrojen Molekülleri. Hidrojen bakımından zengin alkali su. Gerekli mineral takviyeleri. Üstün antioksidan etkisi Hd 50 Hidrojen Molekülleri Hidrojen bakımından zengin alkali su Üstün antioksidan etkisi Gerekli mineral takviyeleri Dayanıklı ve mükemmel performans Hidrojen molekülleri doğal ortamda bulunur, basit yapıdadır

Detaylı

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ Van Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu 2014-2015 Bütünleme Sınav Tarihleri ANESTEZİ

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ Van Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu 2014-2015 Bütünleme Sınav Tarihleri ANESTEZİ ANESTEZİ Yabancı Sistem Hastalıkları Klinik Anestezi-II Reanimasyon-II Meslek Etiği Biyoteknoloji Girişimcilik II Anestezi Cihaz ve Ekipmanları Anestezi Uygulama-II Enfeksiyonların Önlenmesinde Prensipler

Detaylı

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ Van Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu 2014-2015 Final Sınav Tarihleri ANESTEZİ

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ Van Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu 2014-2015 Final Sınav Tarihleri ANESTEZİ ANESTEZİ Yabancı Sistem Hastalıkları Klinik Anestezi-II Reanimasyon-II Meslek Etiği Biyoteknoloji Girişimcilik II Anestezi Cihaz ve Ekipmanları Anestezi Uygulama-II Enfeksiyonların Önlenmesinde Prensipler

Detaylı

Multipl Myeloma da PET/BT. Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD

Multipl Myeloma da PET/BT. Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD Multipl Myeloma da PET/BT Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD İskelet sisteminin en sık görülen primer neoplazmı Radyolojik olarak iskelette çok sayıda destrüktif lezyon ve yaygın

Detaylı

SAĞLIKTA NANOTEKNOLOJİ

SAĞLIKTA NANOTEKNOLOJİ SAĞLIKTA NANOTEKNOLOJİ Uzm. Hem. İlknur Yayla *Acıbadem Kozyatağı Hastanesi Hemşirelik Hizmetleri Müdürü, Acıbadem Sağlık Grubu Ameliyathaneler ve MSÜ Koordinatörü Hazırlanma Tarihi: 23 Mart 2016 http://www.haberturk.com/saglik/haber/536313-kanserde-nano-teknoloji-mucizesi

Detaylı

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant)

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 1 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 2 Prospektüs 3 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) Steril,apirojen Formülü Beher Zoladex LA Subkütan implant, enjektör içinde, uygulamaya hazır, beyaz

Detaylı

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya HEMATOPOETİK SİSTEM Hematopoetik Sistem * Periferik kan * Hematopoezle ilgili dokular * Hemopoetik hücrelerin fonksiyon gösterdikleri doku ve organlardan meydana gelmiştir Kuramsal: 28 saat 14 saat-fizyoloji

Detaylı

TRAVMA. Doç Dr. Onur POLAT Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı

TRAVMA. Doç Dr. Onur POLAT Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı TRAVMA Doç Dr. Onur POLAT Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı HEDEFLER Travmanın tarihçesi Travmanın tanımı Travma çeşitleri (Künt, Penetran, Blast,

Detaylı

Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı. İlhan Onaran

Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı. İlhan Onaran Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı İlhan Onaran Doku organisazyonu: Hücrelerin bağlanması 1- Hücre-matriks bağlantıları: ekstraselüler matriks tarafından hücrelerin bir arada tutulması 2- Hücre-hücre

Detaylı

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar 5.111 Ders Özeti #12 Bugün için okuma: Bölüm 2.9 (3. Baskıda 2.10), Bölüm 2.10 (3. Baskıda 2.11), Bölüm 2.11 (3. Baskıda 2.12), Bölüm 2.3 (3. Baskıda 2.1), Bölüm 2.12 (3. Baskıda 2.13). Ders #13 için okuma:

Detaylı

Kas Dokusunun Gelişimi. Doç.Dr. E.Elif Güzel

Kas Dokusunun Gelişimi. Doç.Dr. E.Elif Güzel Kas Dokusunun Gelişimi Doç.Dr. E.Elif Güzel Kasların çoğunluğu mezodermden gelişir paraksiyal mezoderm lateral mezodermin somatik ve splanknik tabakaları neural krest hücreleri Paraksiyal mezoderm İskelet

Detaylı

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ Van Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu 2014-2015 Bütünleme Sınav Tarihleri ANESTEZİ

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ Van Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu 2014-2015 Bütünleme Sınav Tarihleri ANESTEZİ YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ ANESTEZİ 08.00-08.50 Sistem Hastalıkları MYHST 120 Klinik Anestezi-II Anestezi Cihaz ve Ekipmanları Sınıfların Reanimasyon-II Biyoteknoloji Anestezi Uygulama-II Girişimcilik II

Detaylı

SERT DOKUNUN SULU (KĠSTĠK) LEZYONU. Dr Arzu AVCI ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ TIBBİ PATOLOJİ KLİNİĞİ 17 Kasım 2011

SERT DOKUNUN SULU (KĠSTĠK) LEZYONU. Dr Arzu AVCI ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ TIBBİ PATOLOJİ KLİNİĞİ 17 Kasım 2011 SERT DOKUNUN SULU (KĠSTĠK) LEZYONU Dr Arzu AVCI ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ TIBBİ PATOLOJİ KLİNİĞİ 17 Kasım 2011 OLGU 9 Y, K Sağ humerus proksimali 2 yıl önce kırık Doğal iyileşmeye bırakılmış

Detaylı

25. Ulusal Türk Ortopedi ve Travmatoloji Kongresi 27 Ekim 1 Kasım 2015

25. Ulusal Türk Ortopedi ve Travmatoloji Kongresi 27 Ekim 1 Kasım 2015 TOTBİD 25. Ulusal Türk Ortopedi ve Travmatoloji Kongresi 27 Ekim 1 Kasım 2015 Titanic Kongre Merkezi Belek / Antalya PROGRAM ANAHATLARI 27 Ekim 2015, Salı Saat Salon 1 Alt dal KULLANILAN RENK VE SEMBOL

Detaylı

2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru yanıt hayır olabilir mi?

2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru yanıt hayır olabilir mi? ÇOCUKLARDA İLAÇ KULLANIMINDA FARMAKOKİNETİK VE FARMAKODİNAMİK FARKLILIKLAR 17.12.2004 ANKARA Prof.Dr. Aydın Erenmemişoğlu ÇOCUKLARDA İLAÇ KULLANIMINDA FARMAKOKİNETİK VE 2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru

Detaylı

Sınıf II Div 1 Anomaliler ve Tedavi Prensipleri

Sınıf II Div 1 Anomaliler ve Tedavi Prensipleri Dr. Levent Vahdettin Sınıf II Div 1 Anomaliler ve Tedavi Prensipleri Ortodontik tedavilerin başlıca hedeflerinden biri de yüz estetiği ve güzelliğini sağlayıp, geliştirmektir. Yüz profilindeki değişiklikler,

Detaylı

İMPLANT VAKALARININ SINIFLANDIRILMASI

İMPLANT VAKALARININ SINIFLANDIRILMASI İMPLANT VAKALARININ SINIFLANDIRILMASI Prof. Dr. HALDUN İPLİKÇİOĞLU İmplant vakaları neden sınıflandırılmalıdır? İmplantoloji yüksek düzeyde bilgi ve deneyim gerektiren bir alandır. Bu konuda çalışmalar

Detaylı

Kemik Doku Yamaları. Uzm.Bio.Mustafa Koçkaya

Kemik Doku Yamaları. Uzm.Bio.Mustafa Koçkaya Kemik Doku Yamaları Uzm.Bio.Mustafa Koçkaya 1 VÜCUT ÜZERİNDE, ÇEŞİTLİ ETMENLERCE OLUŞAN KEMİK DOKU İHTİYACININ, KARŞILANMASI AMACI İLE KULLANILAN DESTEKLEYİCİ YAMALAR 2 Kemik Doku Yamaları ALINDIĞI KAYNAĞA

Detaylı

REKOMBİNANT İNSAN KEMİK MORFOGENETİK PROTEİNİ-2 TARAFINDAN INDÜKLENEN KEMİK OLUŞUMUNDA HÜCRESEL CEVABIN İNCELENMESİ ÖZET SUMMARY

REKOMBİNANT İNSAN KEMİK MORFOGENETİK PROTEİNİ-2 TARAFINDAN INDÜKLENEN KEMİK OLUŞUMUNDA HÜCRESEL CEVABIN İNCELENMESİ ÖZET SUMMARY G.Ü. Dişhek. Fak. Der. Cilt XII. Sayı 1, Sayfa 7-11, 1995 REKOMBİNANT İNSAN KEMİK MORFOGENETİK PROTEİNİ-2 TARAFINDAN INDÜKLENEN KEMİK OLUŞUMUNDA HÜCRESEL CEVABIN İNCELENMESİ Cansu ALPASLAN* ÖZET Kemik

Detaylı

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ Protein Değerlendirilmesi Enerji Kullanımı Süt Kalitesi Karaciğer Fonksiyonları Döl Verimi Karlılık BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hayvan Beslemede Vitamin ve Minerallerin Önemi Vitaminler, çiftlik hayvanlarının, büyümesi, gelişmesi, üremesi, kısaca yaşaması ve verim vermesi için gerekli metabolik

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR KALINTI SORUNU? Hayvansal kökenli gıdalarda, hayvan hastalıklarının sağaltımı,

Detaylı

EĞİTİM DANIŞMANLARI Serdar Gürel Özlem Coşkun

EĞİTİM DANIŞMANLARI Serdar Gürel Özlem Coşkun Tıpta Uzmanlık Kurulu (TUK), uzmanlık eğitiminde kullanılmak üzere çekirdek müfredat ve standartları belirlemek için Tıpta Uzmanlık Kurulu Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Sistemi (TUKMOS) çerçevesinde

Detaylı

VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI. Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR

VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI. Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR KALINTI SORUNU? Hayvansal kökenli gıdalarda, hayvan hastalıklarının sağaltımı,

Detaylı

TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİYE GİRİŞ

TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİYE GİRİŞ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİYE GİRİŞ Bitki Doku Kültürü Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TB101 Çiğdem Yamaner (Yrd. Doç. Dr.) 4. Hafta (08.10.2013) ADÜ Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü

Detaylı

Cisplatine Bağlı Akut Böbrek Yetersizliğinde İnterleukin-33 ün Rolü. Uzm. Dr. Kültigin Türkmen S.Ü.M.T.F Nefroloji B.D

Cisplatine Bağlı Akut Böbrek Yetersizliğinde İnterleukin-33 ün Rolü. Uzm. Dr. Kültigin Türkmen S.Ü.M.T.F Nefroloji B.D Cisplatine Bağlı Akut Böbrek Yetersizliğinde İnterleukin-33 ün Rolü Uzm. Dr. Kültigin Türkmen S.Ü.M.T.F Nefroloji B.D Konuşmanın Akışı Genel bilgiler Cisplatine bağlı ABY IL-33 Cisplatine bağlı ABY de

Detaylı

Dev Karaciğer Metastazlı Gastrointestinal Stromal Tümör Olgusu ve Cerrahi Tedavi Serüveni

Dev Karaciğer Metastazlı Gastrointestinal Stromal Tümör Olgusu ve Cerrahi Tedavi Serüveni Dev Karaciğer Metastazlı Gastrointestinal Stromal Tümör Olgusu ve Cerrahi Tedavi Serüveni Dr. Koray TOPGÜL Medical Park Samsun Hastanesi Genel Cerrahi Bölümü/ SAMSUN 35 yaşında erkek hasta, İlk kez 2007

Detaylı

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi 1 Verim Arzının Zaman İçinde Değişimi Verim Arzının dış görünümü olan iş verimi işin tekrarlanması

Detaylı

TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ

TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ CEMRE URAL 1, ZAHİDE ÇAVDAR 1, ASLI ÇELİK 2, ŞEVKİ ARSLAN 3, GÜLSÜM TERZİOĞLU 3, SEDA ÖZBAL 5, BEKİR

Detaylı

ORTODONTİ. Dersin Kodu Dersin Adı Z/S T U K DOR 603 Ortodontik tanı yöntemleri, Fonksiyonel analiz,

ORTODONTİ. Dersin Kodu Dersin Adı Z/S T U K DOR 603 Ortodontik tanı yöntemleri, Fonksiyonel analiz, ORTODONTİ Ders Koordinatörü: Prof. Dr. Mutahhar Ulusoy Ders Sorumluları: Prof. Dr. Zahir Altuğ altug@dentistry.ankara.edu.tr Prof. Dr. Hakan Gögen Doç.Dr. Çağrı Ulusoy DOR 601 Büyüme ve gelişim Z 3 0 3

Detaylı

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde Artroskopi nedir? Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde çeşitli tedavileri uyguladıkları bir cerrahi prosedürdür. Artroskopi sözcüğü latince arthro (eklem)

Detaylı

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 9.Hafta ( 10-14 / 11 / 2014 ) 1.)İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 2.) İLAÇLARIN VERİLİŞ YOLLARI VE ETKİSİNİ DEĞİŞTİREN FAKTÖRLER Slayt No : 13 1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi)

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi) Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi (Nöro-Onkolojik Cerrahi) BR.HLİ.018 Sinir sisteminin (Beyin, omurilik ve sinirlerin) tümörleri, sinir dokusunda bulunan çeşitli hücrelerden kaynaklanan ya

Detaylı

5. SINIF 1.KURUL 3.Döngü

5. SINIF 1.KURUL 3.Döngü 5. SINIF 1.KURUL 3.Döngü DERS PROGRAMI H A R E K E T S İ S T E M İ H A S T A L I K L A R I 1 5. S I N I F - 1. D E R S K U R U L U - 3. D Ö N G Ü H A R E K E T S İ S T E M İ H A S T A L I K L A R I ( 0

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

Minavit Enjeksiyonluk Çözelti

Minavit Enjeksiyonluk Çözelti Prospektüs ; berrak sarı renkli çözelti olup her ml'si 500.000 IU Vitamin A, 75.000 IU Vitamin D 3 ve 50 mg Vitamin E içerir. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ uygun farmasötik şekli, içerdiği A, D 3 ve E vitamin

Detaylı

Kök Hücre Biyolojisi. Prof. Dr. Gönül KANIGÜR Prof. Dr. Melek ÖZTÜRK

Kök Hücre Biyolojisi. Prof. Dr. Gönül KANIGÜR Prof. Dr. Melek ÖZTÜRK Kök Hücre Biyolojisi Prof. Dr. Gönül KANIGÜR Prof. Dr. Melek ÖZTÜRK Kök hücre nedir? Kök hücreler organizmanın tüm dokularını ve organlarını oluşturan ana hücrelerdir. Henüz farklılaşmamış olan bu hücreler

Detaylı

Prof. Dr. Gökhan AKSOY

Prof. Dr. Gökhan AKSOY Prof. Dr. Gökhan AKSOY * Çiğneme, Beslenme * Yutkunma, * Estetik, * Konuşma, * Psikolojik Kriterler * Sosyolojik Kriterler Mandibüler: alt çene kemiğine ait, alt çene kemiğiyle ilgili Örnek: * mandibüler

Detaylı

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen ix xiii xv xvii xix xxi 1. Çevre Kimyasına Giriş 3 1.1. Çevre Kimyasına Genel Bakış ve Önemi

Detaylı

PELVİS KIRIKLARI. Prof. Dr. Mehmet Aşık

PELVİS KIRIKLARI. Prof. Dr. Mehmet Aşık PELVİS KIRIKLARI Prof. Dr. Mehmet Aşık PELVİS KIRIKLARI Pelvis, lokomotor sistemin en fazla yük taşıyan bölümüdür. İçindeki majör damar, sinir ve organ yapıları nedeniyle pelvis travmaları kalıcı sakatlık

Detaylı

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK Beslenme İle İlgili Temel Kavramlar Beslenme: İnsanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması, Yaşam kalitesini artırması için

Detaylı

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış

Detaylı

Skolyoz. Prof. Dr. Önder Aydıngöz

Skolyoz. Prof. Dr. Önder Aydıngöz Skolyoz Prof. Dr. Önder Aydıngöz Skolyoz Tanım Omurganın lateral eğriliğine skolyoz adı verilir. Ayakta çekilen grafilerde bu eğriliğin 10 o nin üzerinde olması skolyoz olarak kabul edilir. Bu derecenin

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

Malnutrisyon ve İnflamasyonun. Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi

Malnutrisyon ve İnflamasyonun. Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi Sürekli Ayaktan Periton Diyalizi Hastalarında Malnutrisyon ve İnflamasyonun Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi Ebru Karcı, Erkan Dervişoğlu lu, Necmi Eren, Betül Kalender Kocaeli Üniversitesi,

Detaylı

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın Hücre iletişimi Tüm canlılar bulundukları çevreden sinyal alırlar ve yanıt verirler Bakteriler glukoz ve amino asit gibi besinlerin

Detaylı

Akciğerin Embryolojisi Akif Turna

Akciğerin Embryolojisi Akif Turna Akciğerin Embryolojisi Akif Turna Neden Embryoloji? Neden Embryoloji? Organların gelişimini (organogenesis) anlamak Neden Embryoloji? Organların gelişimini (organogenesis) anlamak Fonksiyonlarını daha

Detaylı

HİPOFARİNKS KANSERİ DR. FATİH ÖKTEM

HİPOFARİNKS KANSERİ DR. FATİH ÖKTEM HİPOFARİNKS KANSERİ DR. FATİH ÖKTEM Nadirdir!!! Üst aerodijestif sistem malinitelerinin % 5-10 u, tüm malinitelerin ise %0.5 i hipofarinks kanserleridir. Kötü seyirlidir!!! İleri evrede başvurmaları ve

Detaylı

YAŞLILIK VE KANSER. Prof.Dr.A.Önder BERK

YAŞLILIK VE KANSER. Prof.Dr.A.Önder BERK YAŞLILIK VE KANSER Prof.Dr.A.Önder BERK Kanser ve diğer hastalıkların yaşla değişen sıklığı (%) YAŞ HASTALIKLAR 45 45-59 60-74 75+ Kanser 3,8 8,3 14,0 16,0 Kalp Hastalıkları 0,4 14,0 14,0 20,0 Periferik

Detaylı

SANKO ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 102: HÜCRE VE DOKU SİSTEMLERİ

SANKO ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 102: HÜCRE VE DOKU SİSTEMLERİ 05-06 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 0: HÜCRE VE DOKU SİSTEMLERİ Ders Kurulu Başkanı: / Başkan Yardımcıları: / Histoloji Embriyoloji Yrd. Doç. Dr. Bahadır Murat Demirel / Üyeler: / Tıbbi / Dersin AKTS

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. Hareket Sistemi TIP 107 1 107 7 10. Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam.

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. Hareket Sistemi TIP 107 1 107 7 10. Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam. DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS Hareket Sistemi TIP 107 1 107 7 10 Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam Anatomi 22 18 40 Tıbbi Biyokimya 21 4 25 Tıbbi Biyoloji 16 2 18 Histoloji ve Embriyoloji

Detaylı

artmaktadır. Bu malzemeler olmadan yaşam kalitesi biraz daha düşük ve beklenen yaşam süresi de

artmaktadır. Bu malzemeler olmadan yaşam kalitesi biraz daha düşük ve beklenen yaşam süresi de ÖZET Tıp alanındaki gelişmelerden dolayı biyomalzemelerin kullanımı dünya genelinde sürekli artmaktadır. Bu malzemeler olmadan yaşam kalitesi biraz daha düşük ve beklenen yaşam süresi de büyük olasılıkla

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TIPTA UZMANLIK KURULU. Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Uzmanlık Eğitimi Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Komisyonu

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TIPTA UZMANLIK KURULU. Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Uzmanlık Eğitimi Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Komisyonu T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TIPTA UZMANLIK KURULU Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Uzmanlık Eğitimi Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Komisyonu Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Uzmanlık Eğitimi Çekirdek Eğitim Müfredatı

Detaylı

Neden Çankaya Ortopedi?

Neden Çankaya Ortopedi? Neden Çankaya Ortopedi? www.cankayaortopedi.com Tedaviniz ortopedinin alt dallarında uzmanlaşmış bir ekip tarafından bilimselliği kanıtlanmış yöntemlerle yapılır Artroskopi ve Spor Yaralanmaları Artroplasti

Detaylı

Nesrullah AYŞİN 1, Handan MERT 2, Nihat MERT 2, Kıvanç İRAK 3. Hakkari Üniversitesi, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu, HAKKARİ

Nesrullah AYŞİN 1, Handan MERT 2, Nihat MERT 2, Kıvanç İRAK 3. Hakkari Üniversitesi, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu, HAKKARİ Nesrullah AYŞİN 1, Handan MERT 2, Nihat MERT 2, Kıvanç İRAK 3 1 Hakkari Üniversitesi, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu, HAKKARİ 2 Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Biyokimya Anabilim

Detaylı

Köpek ve Kedilerde Malunion Olguları

Köpek ve Kedilerde Malunion Olguları Köpek ve Kedilerde Malunion Olguları Dokt. Öğr. Kıvanç İNAN Prof. Dr. Kemal YANIK T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ VETERİNER FAKÜLTESİ CERRAHİ ANABİLİM DALI TANIM Kırılan herhangi bir kemiğin anatomik olmayan

Detaylı

Hammertoe Düzeltme Sistemi

Hammertoe Düzeltme Sistemi Hammertoe Düzeltme Sistemi MUTLU AYAKLAR YİNE BURADA! BU YENİ, KABLOSUZ PROSEDÜR HAKKINDA SEVİNİLECEK BİR ŞEY nextradesis/nex*tra*de*sis/ (-de sis) interfalanjiyel eklemin cerrahi fiksasyonudur, ve hassaslık,

Detaylı

Burun tıkanıklığınızın sebebi sinüzit olabilir!

Burun tıkanıklığınızın sebebi sinüzit olabilir! On5yirmi5.com Burun tıkanıklığınızın sebebi sinüzit olabilir! Mevsim değişimlerinde geniz akıntısı, burnunuzda tıkanıklılık ve bağ ağrılarınızdan şikayetiniz varsa, üst solunum yolu enfeksiyonlarınız 10

Detaylı

SCHWIND AMARIS ile SmartPulse Teknolojisi kullanılarak TransPRK tedavisinin çok-merkezli olarak Sonuçlarının Değerlendirilmesi

SCHWIND AMARIS ile SmartPulse Teknolojisi kullanılarak TransPRK tedavisinin çok-merkezli olarak Sonuçlarının Değerlendirilmesi klinik çalışma 2015 SCHWIND AMARIS ile SmartPulse Teknolojisi kullanılarak TransPRK tedavisinin çok-merkezli olarak Sonuçlarının Değerlendirilmesi David T. Lin, MD, Canada, Paolo Vinciguerra, MD, Italy,

Detaylı

%20 En sık neden cilt kuruluğu Gebeliğe özgü cilt hastalıkları İntrahepatik kolestaz İlaç ve diğer allerjik reaksiyonlar Sistemik hastalıklara bağlı

%20 En sık neden cilt kuruluğu Gebeliğe özgü cilt hastalıkları İntrahepatik kolestaz İlaç ve diğer allerjik reaksiyonlar Sistemik hastalıklara bağlı %20 En sık neden cilt kuruluğu Gebeliğe özgü cilt hastalıkları İntrahepatik kolestaz İlaç ve diğer allerjik reaksiyonlar Sistemik hastalıklara bağlı kaşıntılar (kc, bb, troid) Pemfigoid gestasyones Gebeliğin

Detaylı

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Dr. Ayşegül Örs Zümrütdal Başkent Üniversitesi-Nefroloji Bilim Dalı 20/05/2011-ANTALYA Böbrek kistleri Genetik ya da genetik olmayan nedenlere bağlı olarak, Değişik

Detaylı

YAŞLANMA /YAŞLANMA ÇEŞİTLERİ VE TEORİLERİ BEYZA KESKINKARDEŞLER 0341110024

YAŞLANMA /YAŞLANMA ÇEŞİTLERİ VE TEORİLERİ BEYZA KESKINKARDEŞLER 0341110024 YAŞLANMA /YAŞLANMA ÇEŞİTLERİ VE TEORİLERİ BEYZA KESKINKARDEŞLER 0341110024 YAŞLANMA Hücre yapısını ve organelleri oluşturan moleküler yapılarından başlayıp hücre organelleri,hücre,doku,organ ve organ sistemlerine

Detaylı

İLK TRİMESTERDE PROGESTERON. Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim

İLK TRİMESTERDE PROGESTERON. Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim İLK TRİMESTERDE PROGESTERON Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Progesteron Gebeliğin oluşumu ve devamında çok önemli bir hormondur Progestinler Progesteron (Progestan

Detaylı

BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ

BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ Celal Bayar Üniversitesi Deri ve Zührevi Hastalıklar Anabilim Dalı-MANİSA Bazal Hücreli Kanser (BCC) 1827 - Arthur Jacob En sık rastlanan deri kanseri (%70-80) Açık

Detaylı

Dt. Mehmet Emre BENLİDAYI DOKTORA TEZİ. DANIŞMANI Doç. Dr. Mehmet KÜRKCÜ

Dt. Mehmet Emre BENLİDAYI DOKTORA TEZİ. DANIŞMANI Doç. Dr. Mehmet KÜRKCÜ T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ AĞIZ DİŞ ÇENE HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ ANABİLİM DALI SİNÜS TABANI GREFTLEMESİ VE EŞ ZAMANLI İMPLANT YERLEŞTİRME İŞLEMLERİNDE SIĞIR KAYNAKLI SPONGİOZ

Detaylı

Giriş. Anatomi. Anterior kompartman BACAK YARALANMALARI. Tibia. Fibula

Giriş. Anatomi. Anterior kompartman BACAK YARALANMALARI. Tibia. Fibula BACAK YARALANMALARI Gülçin BACAKOĞLU Giriş Alt bacak yaralanmaları daha sık görülür Tibia en sık kırılan kemiktir Beraberinde önemli yumuşak doku yaralanmaları oluşabilir Değerlendirmede hikaye ve FM önemlidir

Detaylı

GÜNLÜK OLARAK NEDEN YETERLİ MİKTARDA KALSİYUM ALMALIYIZ?

GÜNLÜK OLARAK NEDEN YETERLİ MİKTARDA KALSİYUM ALMALIYIZ? GÜNLÜK OLARAK NEDEN YETERLİ MİKTARDA KALSİYUM ALMALIYIZ? Kalsiyum bir çok kişinin bildiği gibi kemik ve dişlerin yapı, oluşum ve sürdürülmesinde temel bir gereksinimdir. Kemik erimesini azaltmada yardımcı

Detaylı

Total Kalça Protezi. Prof. Dr. Önder Yazıcıoğlu İstanbul Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı

Total Kalça Protezi. Prof. Dr. Önder Yazıcıoğlu İstanbul Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı Total Kalça Protezi Prof. Dr. Önder Yazıcıoğlu İstanbul Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı Koksartroz Primer Önceden geçirildiği bilinen bir hastalık yok Genelde yaşlanmaya bağlı Eklemde

Detaylı

Anal Fistula Plug NEW BIOMECHANICAL STATE OF THE ART

Anal Fistula Plug NEW BIOMECHANICAL STATE OF THE ART Anal Fistula Plug NEW BIOMECHANICAL STATE OF THE ART Şekil Fistüllü alandaki plug ın ana dayanıklılığı, hasta dokunun iyileşebilmesi için gerekli biyo-mekanik bir ön şarttır. Press-Fit cerrahi tekniği,

Detaylı

FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI

FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI Dr. Dilek TORUN Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı 13-17 Kasım 2013 30. Ulusal Nefroloji Hipertansiyon Diyaliz ve Transplantasyon

Detaylı

SPECT/BT 16-19 MAYIS 2015 XV ULUSAL MEDİKAL FİZİK KONGRESİ TRABZON

SPECT/BT 16-19 MAYIS 2015 XV ULUSAL MEDİKAL FİZİK KONGRESİ TRABZON SPECT/BT 16-19 MAYIS 2015 XV ULUSAL MEDİKAL FİZİK KONGRESİ TRABZON * Nükleer tıp SPECT görüntülerinde artan tutulum bölgesini tanımlamada, Bölgenin kesin anatomik lokalizasyonunu belirlemekte zorlanılmaktadır.

Detaylı

Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri. Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı

Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri. Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı Meme kanserli hastalarda ana prognostik faktörler: Primer tümörün büyüklüğü

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Kanser Biyolojisi ve Genetiği Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan

Detaylı

Handan Tanyıldızı 1, Nami Yeyin 2, Aslan Aygün 2, Mustafa Demir 2, Levent Kabasakal 2 1. İstanbul Üniversitesi, Fen Fakültesi, Nükleer Fizik ABD 2

Handan Tanyıldızı 1, Nami Yeyin 2, Aslan Aygün 2, Mustafa Demir 2, Levent Kabasakal 2 1. İstanbul Üniversitesi, Fen Fakültesi, Nükleer Fizik ABD 2 Yttrium-90 mikroküre tedavisinde radyasyon kaynaklı karaciğer hastalığı (RILD) analizi ve terapötik aktivite miktarı ile karaciğer fonksiyonu arasındaki ilişkinin incelenmesi Handan Tanyıldızı 1, Nami

Detaylı

Proteinlerin Primer & Sekonder Yapıları. Dr. Suat Erdoğan

Proteinlerin Primer & Sekonder Yapıları. Dr. Suat Erdoğan Proteinlerin Primer & Sekonder Yapıları Dr. Suat Erdoğan Sunum planı Proteinlerin moleküler yapılarını hangi kimyasal güçler belirler? Proteinlerin moleküler yapıları Primer yapı Sekonder yapı α-heliks

Detaylı

Lokal Hastalıkta Hangi Hasta Opere Edilmeli? Doç. Dr. Serdar Akyıldız E ge Ü n i v e r sitesi Tı p Fakültesi K B B Hastalıkları Anabilim D a l ı

Lokal Hastalıkta Hangi Hasta Opere Edilmeli? Doç. Dr. Serdar Akyıldız E ge Ü n i v e r sitesi Tı p Fakültesi K B B Hastalıkları Anabilim D a l ı Lokal Hastalıkta Hangi Hasta Opere Edilmeli? Doç. Dr. Serdar Akyıldız E ge Ü n i v e r sitesi Tı p Fakültesi K B B Hastalıkları Anabilim D a l ı Genel olarak; Tümör hacmi arttıkça Evre ilerledikçe Kombine

Detaylı

Alper ERKEN Metalurji Mühendisi, MBA

Alper ERKEN Metalurji Mühendisi, MBA Hastanın Anatomik Yapısı ile tam uyumlu, Temporomandibular eklem (TMJ-Alt çene eklemi) Protezi Geliştirme, Tasarım ve Üretimi 40 Biyo/Agroteknoloji 14 Tıp Teknolojisi Alper ERKEN Metalurji Mühendisi, MBA

Detaylı