Samsun İl Merkezinde Çal şan Diş Hekimlerinin AIDS Konusundaki Bilgi, Tutum ve Davran şlar

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Samsun İl Merkezinde Çal şan Diş Hekimlerinin AIDS Konusundaki Bilgi, Tutum ve Davran şlar"

Transkript

1 Samsun İl Merkezinde Çal şan Diş Hekimlerinin AIDS Konusundaki Bilgi, Tutum ve Davran şlar Sevgi CANBAZ*, Murat TOPBAŞ*, Tevfik SÜNTER*, Hakan LEBLEBİCİOĞLU**, Y ld z PEKŞEN* * Ondokuz May s Üniversitesi T p Fakültesi, Halk Sağl ğ Anabilim Dal ** Ondokuz May s Üniversitesi T p Fakültesi, Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastal klar Anabilim Dal, SAMSUN ÖZET İlk defa 1980 li yılların başlarında gündeme gelen AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome), tüm dünyada hızlı yayılması ve fatal seyretmesi nedeniyle büyük bir halk sağlığı sorunudur. Kesitsel tipteki bu araştırmaya, 1-30 Kasım 1998 tarihleri arasında, Samsun il merkezindeki 109 diş hekiminden yerinde bulunamayan ve ankete katılmayı reddeden 14 ü dışındaki 95 (%87.2) diş hekimi katılmıştır. Katılımcılara, HIV (Human Immunodeficiency Virus) ve AIDS konusunda bilgi, tutum ve davranışlarını belirlemeye yönelik hazırlanan 16 soruluk anket yüzyüze uygulanmıştır. Çalışmada diş hekimlerinin çalışma süreleri ortalaması 12.4±8.3 yıl ve toplam bilgi puanı ortalaması 81.5±8.1 olup, meslekte çalışma süresi ile toplam puan arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif ilişki bulunmuştur (r=-0.40, p<0.001). 92 (%96.8) döş hekimi kendilerini AIDS hastalığı açısından risk altında görmektedir. Katılımcılar, AIDS konusunda dikkatli olunması gereken semptomlar açısından sorgulandığında, aldıkları ortalama puan 76.2±20.5 olarak bulunmuştur. Diş hekimlerinin 89 u (%93.7) ELISA (Enzyme Linked Immuno Sorbent Assay) nın AIDS tanısında kullanıldığını bilmektedir. Diş hekimlerinin 78 i (%82.1) kullanılan aletleri sterilize/dezenfekte etmek için otoklav kullandığını belirtirken, muayene odasının temizliğinde 76 sı (%80.0) sodyum hipoklorit kullandığını, 5 i (%5.3) ise hiçbir şey kullanmadığını ifade etmiştir. Çalışmada diş hekimlerinin 18 i (%18.9) AIDS li sağlık personelinin hasta bakımı yapabileceği, 27 si (%28.4) AIDS hastasının ötenazi isteyebileceği şeklinde cevap vermiştir. Veriler, diş hekimlerinin AIDS konusunda bilgilerini arttırmaları için yeni yayınları izlemelerinin ve yapılacak AIDS le ilgili bilimsel aktivitelere katılmalarının gerekli olduğunu destekler niteliktedir. Anahtar Kelimeler: AIDS, diş hekimi, bilgi düzeyi SUMMARY The Knowledge, Attitude and Behaviors of the Dentists About AIDS in Samsun AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome) was first defined in the United States in 1980 s. As it spreads over all the world with a great speed and resulted in death it becomes a great public health problem. A crosssectional investigation was performed in November 1998 in Samsun province. Data on knowledge, attitude and behaviors of dentists about HIV (Human Immunodeficiency Virus) and AIDS was collected with a questionnaire by face to face. Out of 14 (12.8%) 95 of 109 dentists participated into this investigation. Means of working period and total points of dentists were 12.4±8.3 years and 81.5±8.1 points, respectively. There was a negatively relationship between working period and total knowledge points (p<0.01, r=-0.40). Of the dentists, 92 (96.8%) thought that they were under risk for AIDS. Participants took 76.2±20.5 mean points about the symptoms need to be careful about AIDS. Eighty-nine (93.7%) of patients knew that ELISA (Enzyme-linked Immunosorbent Assay) is used to diagnose AIDS. Of the dentists, 78 (82.0%) were using autoclave to sterilize the tools, 76 (80.0%) were using sodium hypochloride to clean the examination room and 5 (5.3%) were not 214

2 using anything. Eighteen (18.9%) dentists thought that a health worker with AIDS may care a patient and 27 (28.4%) thought that a patient with AIDS may want euthanasia for him/herself. In conclusion, data show that dentists need to follow the new literature and to participate scientific meetings about AIDS. Key Words: AIDS, dentist, knowledge level GİRİŞ İlk defa 1980 li y llar n başlar nda gündeme gelen AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome), tüm dünyada h zl yay lmas ve fatal seyretmesi nedeniyle büyük bir halk sağl ğ sorunudur (1-3). Dünyada 1997 y l nda 30.6 milyon HIV(Human Immunodeficiency Virus)/AIDS hastas olduğu rapor edilmiş ve ilk tespit edildiği y ldan 1997 sonuna kadar 11.7 milyon insan AIDS nedeniyle ölmüştür (4,5). Ülkemizde ilk olgu 1985 y l nda saptanm ş ve ayn y l bildirimi zorunlu hastal klar kapsam na al nm şt r (2). Ülkemizde Sağl k Bakanl ğ verilerine göre 30 Eylül 1998 tarihi itibariyle toplam 829 vaka bildirilmiştir (6). AIDS e retrovirus ailesinden HIV-1 ve HIV-2 neden olmaktad r (2,7-9). HIV infekte kişinin kan, sperm, vajina, anne sütü, ter gibi çeşitli vücut s v lar nda bulunabilmektedir. Kan ve vücut s v lar ile direkt temas olas l ğ fazla olan diş hekimleri ve hastalar, tedaviler s ras nda gerekli önlemler al nmad ğ nda HIV aç s ndan risk taş maktad rlar (3,7). Başl ca kan transfüzyonu, cinsel ilişki, anneden bebeğe, doku ve organ nakilleri, diş tedavileri s ras nda yap lan girişimler gibi çeşitli yollar ile bulaşabilen AIDS ten korunma yollar aras nda, tek eşli bir cinsel yaşam, cinsel ilişki esnas nda kondom kullan m, uyuşturucu kullan m n n önlenmesi, infekte kan ve kan ürünleri transfüzyonunun önlenmesi ve diş tedavisi s ras nda kullan lan aletlerin steril olmas say labilir (3,7-10). HIV ile infekte olgular n her geçen gün artmas na bağl olarak, diş hekimleri artan say da infekte hasta tedavi etmektedirler. Bu nedenle hem diş hekimleri, hem de hastalar HIV aç s ndan büyük risk alt ndad r (8,11). Bu çal şma, HIV ile karş laşma olas l ğ fazla olan diş hekimlerinin AIDS hakk ndaki bilgi, tutum ve davran şlar n belirlemek amac yla yap lm şt r. GEREÇ ve YÖNTEM Kesitsel tipteki bu araşt rmaya, 1-30 Kas m 1998 tarihleri aras nda, Samsun il merkezindeki 109 diş hekiminden yerinde bulunamayan ve ankete kat lmay reddeden 14 ü d ş ndaki 95 (%87.2) diş hekimi kat lm şt r. Ankette diş hekimlerine sosyodemografik özellikleri ile kendilerini mesleki aç dan risk alt nda gördükleri hastal klar, AIDS in bulaşma yollar, risk gruplar, AIDS yönünden diş hekimlerinin dikkatli olmas gereken semptomlar, AIDS tan testleri, AIDS ten genel korunma yollar, uygulamalar s ras nda kendilerini AIDS ten korumak için ald klar önlemler ile uygulamalar s ras nda hastalar n korumak için ald klar önlemler konular ndaki bilgi düzeyleri ve diş hekimlerinin muayene ve tedaviler s ras nda kulland ğ aletlerin dezenfeksiyon\sterilizasyon yöntemleri, muayene odas n n etkin temizliği ve bir AIDS hastas hakk ndaki düşünceleri ne ait 16 soru sorulmuştur. Bilgi, tutum ve davran şlara ait sorular n her birinde doğru ve yanl ş tan mlar içeren 10 alt seçenek sunulmuş ve diş hekimlerinden bu seçeneklerden kendilerince doğru olanlar işaretlemeleri istenmiştir. Bilgi düzeylerine yönelik her bir soru toplam 100 puan üzerinden değerlendirilmiştir. Kat l mc lar n işaretledikleri herbir doğru ve işaretlemedikleri herbir yanl ş ifade için 10 puan verilmiştir. Böylece hem ilgili konuya ait puan saptanm ş, hem de toplam bilgi puan elde edilmiştir. Elde edilen veriler Epi-Info versiyon 6.02 ve SPSS versiyon 6.0 bilgisayar programlar ile değerlendirilmiş ve istatistiksel olarak Korelasyon analizi ve Student t testi uygulanm şt r. BULGULAR Araşt rmaya kat lan kad n ve erkek diş hekimlerinin yaş ortalamalar s ras yla 32.9±7.7 ve 38.4±9.8 y l olarak saptanm şt r. Meslekte çal şma süreleri ortalamas 12.4±8.3 y l, toplam puan ortalamas 81.5±8.1 olup, meslekte çal şma süresi ile toplam bilgi puan aras nda istatistiksel olarak anlaml negatif ilişki bulunmuştur (r=-0.40, p<0.001). Kad n diş hekimlerinin toplam bilgi puan ortalamas 83.8±5.6, erkek diş hekimlerinin 79.9±9.3 olup, aralar nda istatistiksel olarak anlaml fark bulunmuştur (t= 2.37, p< 0.05). Diş hekimlerinin bilgi düzeylerini ölçen sorularda ald klar puanlar Tablo 1 de gösterilmiştir. Diş hekimlerinin kendilerini risk alt nda gördükleri hastal klar aç s ndan bilgi düzeyleri değerlendirildi- 215

3 Canbaz S, Topbaş M, Sünter T, Leblebicioğlu H, Pekşen Y Tablo 1. Diş hekimlerinin AIDS bilgi düzeyine ait sorularda ald klar puanlar. Puan (X±SD) Sorular Kadın(n=40) Erkek(n=55) Toplam t p Kendilerini risk altında gördükleri hastalıklar 92.5± ± ± >0.05 AIDS in bulaşma yolları 90.5± ± ± >0.05 AIDS risk grupları 91.3± ± ± <0.05 AIDS yönünden dikkatli olunması gereken semptomlar 85.0± ± ± <0.001 AIDS tanısında kullanılan testler 86.3± ± ± >0.05 AIDS ten genel korunma yolları 86.5± ± ± <0.05 Uygulamaları sırasında kendilerini AIDS ten korumak 65.5± ± ± >0.05 için alınacak önlemler Uygulamaları sırasında hastalarını AIDS ten korumak için alınacak önlemler 73.0± ± ± >0.05 TOPLAM 83.8± ± ± <0.05 ğinde, ortalama puanlar 95.3±16.7 olarak bulunmuştur. Diş hekimlerinin kendilerini, anket formundaki hastal klar içinde, sadece AIDS hastal ğ aç - s ndan risk alt nda görmeleri beklenirken, 8 i (%8.4) kuduz ve 5 i (%5.3) tifo aç s ndan kendilerini risk alt nda gördüklerini ifade etmiştir. Kat l mc lar n 92 si (%96.8) kendilerini AIDS aç s ndan risk alt nda gördüklerini, 3 ü (%3.2) ise risk alt nda görmediklerini, 2 si (%2.1) ise, kendilerini mesleki aç dan herhangi bir hastal kla infekte olma riski alt nda görmediklerini belirtmiştir. Meslekte çal şma süresi ile kendilerini risk alt nda gördükleri hastal klar da ald klar puan aras nda ilişki bulunmam şt r (r=-0.09, p>0.05). AIDS in bulaşma yollar konusundaki bilgi düzeyleri değerlendirildiğinde, diş hekimleri ortalama 89.8±11.7 puan alm şt r. Diş hekimlerinin 92 si (%96.8) AIDS in infekte kişilerden yap lan kan nakli ile, 90 (%94.7) traş, manikür, kulak delme, dövme yapma s ras nda ortak, steril olmayan aletlerin kullan m ile bulaşacağ n biliyorlard. Çal şmada 17 (%17.9) diş hekimi, sivrisinek s rmas ile AIDS in bulaşabileceği şeklinde yan t vermiştir. Meslekte çal şma süresi ile bulaşma yollar n bilme puan aras nda istatistiksel olarak anlaml negatif ilişki bulunmuştur (r=-0.27, p<0.01). Diş hekimleri AIDS in risk gruplar n bilme aç - s ndan değerlendirildiğinde ortalama 87.6±15.0 puan alm şt r. Diş hekimlerinin 87 si (%91.6) intravenöz uyuşturucu kullananlar n ve yine 87 si (%91.6) hayat kad nlar ile güvenli cinsel ilişkide bulunmayanlar n risk alt nda olduklar n ifade etmiştir. 33 ü (%34.7) hemodiyaliz hastalar n n, 40 i (%42.1) suni döllenme s ras nda infekte semen alan kad nlar n risk alt nda olmad ğ yönünde yan t vermiştir. Diş hekimlerinin hepsi, tek eşli cinsel yaşam n AIDS aç s ndan güvenli olduğunu ifade etmiştir. Meslekte çal şma süresi ile AIDS in risk gruplar n bilme puan aras nda istatistiksel olarak anlaml negatif ilişki bulunmuştur (r=-0.31, p<0.01). Diş hekimleri AIDS yönünden dikkatli olmalar gereken semptomlar sorusundan, ortalama 76.2±20.5 puan alm şt r. Tablo 2 de diş hekimlerinin AIDS yönünden dikkatli olmalar gereken semptomlara verdikleri yan tlar gösterilmiştir. AIDS aç s ndan dikkatli olunmas gereken semptomlar aras nda kötü ağ z kokusunu sayan diş hekimlerinin oran %20 dir. Meslekte çal şma süresi ile AIDS yönünden dikkatli olunmas gereken semptomlar bilme durumu aras nda istatistiksel olarak anlaml negatif ilişki bulunmuştur (r=-0.36, p<0.001). Diş hekimlerine AIDS tan s nda kullan lan testler sorulduğunda ortalama 85.5±10.9 puan alm şt r. Çal şmada ELISA testinin AIDS tan s nda kullan ld ğ - n diş hekimlerinin 89 u (%93.7) bilmiştir (Tablo 3). Meslekte çal şma süresi ile AIDS tan s nda kullan - lan testlerin doğru bilinmesi aras nda istatistiksel ilişki bulunmam şt r (r=-0.07, p>0.05). AIDS ten genel korunma yollar aç s ndan bilgi düzeyleri değerlendirildiğinde, diş hekimleri ortalama 82.7±13.0 puan alm şt r. Diş hekimlerinin 89 u (%93.7) traş, manikür, pedikür işlemleri s ras nda kullan lan aletlerin steril olmas na dikkat edilmesi, 87 si (%91.6) hayat kad nlar yla seks yaparken kondom (prezervatif) kullan lmas gerektiğini ifade et- 216

4 Tablo 2. Diş Hekimlerinin AIDS yönünden dikkatli olmalar gereken semptomlar bilme durumu. Doğru Bilenler AIDS i Düşündürecek Semptomlar: Sayı % Ağızda tedaviye cevap vermeyen ve sık tekrarlayan mantar enfeksiyonu Vücudun herhangi bir yerinde ve aynı zamanda ağız ortamında görülen kırmızı-morumsu lekeler Sık çıkan ve iyileşmeyen uçuklar Dilin iki tarafında kazımayla kalkmayan beyaz lezyonlar Kendiliğinden olan diş eti kanamaları AIDS i Düşündürmeyecek Semptomlar: Dişlerde renk değişikliği Dişlerin kolay kırılması Çok sayıda diş çürüklerinin olması Yüzde sık tekrarlayan, çok sayıda aknelerin olması Kötü ağız kokusu Tablo 3. Diş hekimlerinin AIDS tan s nda kullan lan testleri bilme durumlar n n dağ l m. Doğru Bilenler Sayı % AIDS Tanısında Kullanılan Testler: ELISA Testi 89 93,7 HIV kültür ve izolasyonu 54 56,8 Western Blot Testi 15 15,8 AIDS Tanısında Kullanılmayan Testler Hemoglobin ölçümü 94 98,9 İdrarda bilurubin bakılması 94 98,9 Trombosit sayımı 94 98,9 Bilgisayarlı tomografi 94 98,9 İdrarda albümin bakılması 93 97,9 Biyopsi 93 97,9 Beyaz küre sayımı 92 96,8 miştir. AIDS ten korunmak için diş hekimlerinin 17 si (%17.9) sivrisineklerle etkin mücadele yap lmas n n, 9 u (%9.5) AIDS şüphesi olan hastalarla tokalaşt ktan sonra ellerin sabunla 30 saniye y kanmas n n gerektiğini ifade etmiştir. Meslekte çal şma süresi ile AIDS ten korunmak için al nacak önlemleri bilme puan aras nda istatistiksel olarak anlaml negatif ilişki bulunmuştur (r=-0.30, p<0.001). Uygulamalar s ras nda mesleki aç dan kendilerini AIDS ten korumak için al nacak önlemler sorulduğunda, diş hekimleri ortalama 62.4±17.9 puan alm şt r. Çal şmada diş hekimlerinin 86 s (%90.5) muayene ve tedaviler s ras nda cerrahi eldiven, 79 u (%83.2) maske, 43 ü (%45.3) koruyucu gözlük kulland ğ n belirtmiştir. 14 (%14,7) diş hekimi kendilerini AIDS ten korumak için, AIDS hastas olduğunu bildiği hastay muayene ve tedavi etmeyi reddedeceğini ifade etmiştir. Muayene ve tedavileri s ras nda kendilerini ve hastalar n AIDS ten korumak için, diş hekimlerinin 88 i (%92.6) ş k kaynağ tutacağ, röntgen gibi alet yüzeylerini alüminyum veya plastikle kaplamad klar n ifade etmiştir. Meslekte çal şma süresi ile kendilerini AIDS ten korunmak için al nacak önlemleri bilme puan aras nda ilişki bulunamam şt r (r=-0.17, p>0.05). Diş hekimlerine uygulamalar s ras nda hastalar n AIDS ten korumak için al nacak önlemler sorulduğunda, ortalama 72.8±14.8 puan alm şt r. Kat l mc - lar n 91 i (%95.8) muayene ve tedavileri s ras nda tek kullan ml k bardak ve enjektör kulland ğ n, 86 s (%90.5) her hasta için yeni bir cerrahi eldiven kulland ğ n belirtirken, sadece 51 i (%53.7) her hastadan sonra hastan n kulland ğ lavaboyu temizlediğini, 23 ü (%24.2) de iş giysisini (önlük) günlük değiştirdiğini belirtmiştir. Meslekte çal şma süresi ile hastalar n AIDS ten korumak için ald klar önlemleri bilme puan aras nda ilişki bulunamam şt r (r=0.09, p>0.05). Çal şmada, kulland klar aletleri sterilize\dezenfekte etmek için, diş hekimlerinin 78 i (%82.1) otoklav kulland klar n, 31 i (%32.6) en az 10 dakika hipokloritli suda (çamaş r suyu) beklettiklerini, 20 si (%21.1) gluter aldehit kulland klar n, 10 u (%10.5) kuru hava sterilizatörü kulland klar n, 18 i (%18.9) ise 100 C de en az 30 dakika kaynatt klar n belirtmiştir. 217

5 Canbaz S, Topbaş M, Sünter T, Leblebicioğlu H, Pekşen Y Tablo 4. Diş hekimlerinin AIDS hastalar ile ilgili düşüncelerinin dağ l m. Düşünceler Sayı % AIDS hastası ile aynı evde yaşanabilir AIDS hastası ötenazi isteyebilmelidir AIDS hastası diğer öğrencilerden sırası ayrılmak koşuluyla eğitimine devam edebilir İki AIDS hastası cinsel ilişki sırasında kondom kullanmalıdır AIDS hastası bir sağlık personeli hasta bakımı yapabilir AIDS hastası ölünce kurşundan yapılmış bir tabutun içinde gömülmelidir AIDS hastası bir anne bebeğini anne sütü ile besleyebilir AIDS hastası evlenebilmelidir AIDS hastası çalıştığı iş yerinden uzaklaştırılmalıdır AIDS hastası hastalığını eşinden bile gizlemelidir Diş hekimlerinin muayene odas n n temizliğinde kulland klar fiziksel ve kimyasal yöntemler sorguland ğ nda, 76 s (%80.0) sodyum hipoklorit, 49 u (%51.6) marketlerde sat lan s v temizlik deterjan kulland ğ n ifade ederken, 5 i (%5.3) hiçbir şey kullanmad ğ n ifade etmiştir. Diş hekimlerinin AIDS hastalar ile ilgili düşünceleri Tablo 4 de verilmiştir. TARTIŞMA Çal şmada diş hekimlerinin meslekte çal şma süreleri uzad kça, AIDS e ait bilgi puan nda düşme olduğu saptanm şt r. Diş hekimlerinin AIDS yenilikleri izlemesi ve konusunda zaman içinde unutulabileceği bilgileri tekrar hat rlamas için; yeni yay nlar takip etmesi, AIDS le ilgili bilimsel aktivitelere kat lmas ve bu konularda kendilerine gerekli desteğin sağlanmas gereklidir. Kad n ve erkek diş hekimleri karş - laşt r ld ğ nda; AIDS in bulaşma yollar, AIDS risk gruplar, AIDS yönünden dikkatli olunmas gereken semptomlar, AIDS tan s nda kullan lan testler, AIDS ten genel korunma yollar, Uygulamalar s ras nda kendilerini AIDS ten korumak için al nacak önlemler, Uygulamalar s ras nda hastalar n AIDS ten korumak için al nacak önlemler ve toplam bilgi puanlar aç s ndan kad n diş hekimlerinin erkek diş hekimlerinden daha fazla puan almalar, kad n diş hekimlerinin konuya daha fazla önem verdiğini düşündürmektedir. Çal şmada diş hekimlerinin %96.8 inin kendilerini AIDS hastal ğ aç s ndan risk alt nda görmeleri, olay n ciddiyetinin kavranm ş olmas aç s ndan önemlidir. Diş hekimleri genel olarak AIDS in bulaşma yollar - n bilmelerine rağmen, %17.9 u sivrisinek s rmas ile bulaşabileceğini belirtmiştir. Oysa sivrisinek tükürüğünde virüsün üremediği, hatta öldüğü bilinmektedir (8). Günay ve ark. (12) yapt klar çal şmada, diş hekimlerinin %25.4 ünün sivrisinek s rmas yla AIDS in bulaşabileceğini ifade ettiklerini bildirmişlerdir. Çal şmada AIDS in yanl ş olarak sivrisinek s rmas ile bulaşabileceğini belirten diş hekimi say s n n diğer çal şmaya göre daha az olmas na rağmen, diş hekimlerinin yaklaş k beşte birinin yanl ş bilgiye sahip olmas bu konuda yap lacak eğitimlerde, üzerinde durulmas gereken önemli bir nokta olduğunu göstermektedir. Diş hekimleri AIDS in risk gruplar n tan y p, tek eşli cinsel yaşam n güvenli olduğunu belirtmişlerdir. Köksal ve ark. (11) yapt klar çal şmada,üniversite öğrencilerinin %99.6 s hayat kad nlar ile güvenli cinsel ilişkide bulunmayanlar n risk alt nda olduklar n ifade etmişlerdir. Bu bulgu AIDS in önemli bulaşma yollar ndan biri olan çok eşli ve korunmas z cinsel ilişkinin sak ncalar n n kavranm ş olmas aç - s ndan önemlidir. Vücudun savunma sistemini bozan AIDS te, f rsatç infeksiyonlara bağl oluşan klinik belirtilerin görüldüğü yerlerden birisi de ağ zd r (8,13). Bu nedenle diş hekiminin AIDS hastal ğ n düşündürecek klinik belirtileri çok iyi bilmesi gerekmektedir. Oysa kötü ağ z kokusunu AIDS aç s ndan dikkatli olunmas gereken semptomlar aras nda sayan diş hekimleri %20 gibi az msanmayacak orandad r. HIV infeksiyonu tan s nda ilk yap lmas gereken ELISA testi ile kanda anti HIV antikorlar n n araşt - r lmas d r. ELISA testindeki pozitiflik, yalanc pozi- 218

6 tiflik olabileceği için, Western Blot testi ile sonuç doğrulanmal d r. Ayr ca HIV kültür ve izolasyonu diğer bir tan yöntemidir (7,14,15). Diş hekimlerinin çoğu ELISA testinin AIDS tan s nda kullan ld ğ n bilirken, Western Blot Testi ni sadece %15.8 i doğru olarak bilmiştir. Köksal ve ark. (11) pratisyen hekimlerde yapt klar bir çal şmada, HIV in laboratuar tan s n doğru bilme durumu eğitim öncesi %85.0, eğitim sonras %97.0 olarak bulunmuştur. Şüphelenilen olgularda hem hastay, hem de yak n n yönlendirecek kişi olan diş hekimlerinin tamam na yak - n n n, tan da ilk basamakta kullan lan ELISA testini doğru olarak bilmesi, olumlu bir sonuç olarak değerlendirilmiştir. Diş hekimlerinin %93.7 si traş, manikür gibi işlemler s ras nda kullan lan aletlerin steril olmas na dikkat edilmesi, %91.6 s hayat kad nlar yla seks yaparken kondom (prezervatif) kullan lmas gerektiğini ifade etmiştir. Köksal ve ark. (16) yapt klar bir çal şmada, üniversite öğrencilerinin %81.6 s n n cinsel ilişki s ras nda kondom kullan m ile AIDS bulaş - m n n önlenebileceğini bildirdiklerini belirtmiştir. AIDS in başl ca bulaşma yollar ndan biri olan cinsel ilişki s ras nda kondom kullan lmas gerektiğinin belirtilmesi diğer cinsel yolla bulaşan hastal klar n da önlenmesi aç s ndan önemlidir. Sivrisinekler AIDS in bulaşmas nda rol oynamamaktad r (8). Oysa diş hekimlerinin %17.9 u sivrisineklerle etkin mücadele yap lmas n, AIDS ten korunmada al nmas gereken önlemler içinde saym şt r. AIDS in el s k şma, tokalaşma ile bulaşmad ğ bilindiği halde, diş hekimlerinin %9.5 i AIDS şüphesi olan hastalarla tokalaşt ktan sonra ellerin sabunla 30 saniye y - kanmas n n gerektiğini ifade etmiştir. Çal şmada kendilerini mesleki aç dan AIDS ten korumak için, %14.7 diş hekimi AIDS hastas olduğunu bildiği hastay muayene ve tedavi etmeyi reddedeceğini ifade etmesi şaş rt c bulunmuştur. Leblebicioğlu ve ark. (17) t p fakültesi öğrencilerinde yapt klar bir çal şmada, öğrencilerin %5.5 i AIDS li hastay muayene etmeyi reddettiğini belirtmişlerdir. Gerekli korunma tedbirleri al nd ğ sürece, AIDS aç s ndan bulaş c l ğ n diğer infeksiyon hastal klar na oranla herhangi bir ek riski yoktur. Diş hekimleri bir toplum hizmeti yapmaktad r ve bu nedenle HIV ile infekte olduğu bilinen ya da şüphelenilen hastalara bakmakla yükümlüdürler. Bunun aksi davran şlar hekimin meslek ahlak ve profesyonel yükümlülükleri ile bağdaşmayacağ gibi, AIDS hastalar n n da tedavi olma hakk vard r (12,18,19). Diş hekimlerinin kan ve vücut s v lar ile direkt temas olas l ğ oldukça fazlad r. Bu nedenle uygulamalar s ras nda mutlaka eldiven kullan lmal, her hastadan sonra değiştirilmeli, gözlük ve maske kullan lmal, iş giysisi (önlük) giyilmelidir (13,2,10,20). Çal şmada diş hekimlerinin çoğu, muayene ve tedaviler s ras nda cerrahi eldiven ve maske kulland klar n ifade etmiştir. Topbaş ve ark. (22) t p fakültesi öğrencilerinde yapt klar çal şmada, öğrencilerin %68.8 inin kanla temas ettiği ve dönem IV den dönem VI ya gidildikçe temas oranlar n n artt ğ bulunmuştur. T p fakültesi öğrencilerinde dönem ilerledikçe artan kanla temas oranlar ; diş hekimleri gibi yapt klar işlemler nedeniyle kan ve tükürük gibi vücut s v lar ile temas n yüksek olabileceğini düşündürmektedir. Bu nedenle diş hekimlerinin muayene ve tedaviler s ras nda çoğunun koruyucu bariyer yöntemleri kullanmalar, kan ve infekte s v larla bulaşabilecek hastal klardan kendilerini korumaya çal şt klar n n göstergesidir. Diş hekimleri muayene ve tedavileri s ras nda kendilerini ve hastalar n AIDS ten korumak için, dezenfekte edilmesi güç olan, buna karş l k kontaminasyona uğramas olas alet ve yüzeyleri yağl kağ t, alüminyum folye ya da plastik örtüyle sarmal ve bir hastada kulland ktan sonra yenisi ile değiştirmelidir (13,23). Oysa çal şmada, diş hekimlerinin %92.6 s ş k kaynağ, röntgen gibi alet yüzeylerini alüminyum veya plastikle kaplamad klar n ifade etmiştir. Çal şmada uygulamalar s ras nda hastalar n AIDS ten korumak için diş hekimlerinin tamam n n tek kullan ml k bardak, enjektör ve her hasta için yeni eldiven kullanmas beklenirken; baz diş hekimlerinin kullanmad ğ, yar ya yak n n n her hastadan sonra kullan lan lavaboyu temizlemediği saptanm şt r. Bu bulgular, sağl k hizmeti için diş hekimlerine başvuran hastalar n sağl ğ n, olumsuz yönde etkileyebileceğini düşündürmüştür. HIV, d ş ortam koşullar na ve dezenfektan maddelere oldukça duyarl olduğundan, sağl k kuruluşlar nda uygulanan sterilizasyon, dezenfeksiyon ve dekontaminasyon yöntemleri ile AIDS infeksiyonunun kontrolü sağlanabilir (20). Bas nçl buhar (otoklav) en etkili ve en ucuz sterilizasyon yöntemi olduğundan, AIDS ten korunmak için uygulanmas mümkün olan her durumda tercih edilmelidir. Is ya duyarl malzemelerin sterilizasyonunda kimyasal maddelerden yararlan lmal d r. Dezenfektanlardan etkinlik, kullan m kolayl ğ ve ekonomik yönden daha üstün olan sodyum hipoklorit, povidon iyot ve alkol önerilmektedir (24). Çal şmada, kulland klar aletleri 219

7 Canbaz S, Topbaş M, Sünter T, Leblebicioğlu H, Pekşen Y sterilize\dezenfekte etmek için, diş hekimlerinin çoğu otoklav kulland klar n belirtmiştir. Günay ve ark. (12) yapt klar çal şmada diş hekimlerinin %44.8 inin kulland klar aletleri kuru hava sterilizatörü ile, %55.2 sinin ise kaynatarak sterilize ettiklerini bildirmiştir. Çal şmada diş hekimlerinin çoğunun otoklav kulland ğ n belirtmesi memnuniyet vericidir. AIDS ten korunmada, kullan lan aletlerin mikroorganizmalardan ar nd r lmas kadar, muayenehane ortam n n da kontaminasyonlara neden olmayacak derecede temizlenmesi gerekmektedir (25). Muayene odas n n temizliğinde etkinlik, kullan m kolayl ğ ve ekonomik yönden daha üstün olan sodyum hipoklorit kullan labilir (26). Çal şmada diş hekimlerinin %5.3 ünün muayene odas n n temizliğinde hiçbir şey kullanmad klar n ifade etmeleri dikkat çekicidir. AIDS le ilgili bilgi yetersizliği, bulaşma ve damgalanma korkusu, toplumda AIDS li hastalarla olan sosyal ilişkilerin bozulmas na yol açabilir. Bu hastalara karş diş hekiminin tutumu, hem hasta yak nlar n yönlendirme, hem de hastay ayd nlatma aç s ndan özel öneme sahiptir (29). Tüm önlemler al nm şsa ve izolasyonu gerektiren başka bir infeksiyonu bulunmuyorsa, AIDS li hastalar n izolasyonuna gerek yoktur (12,28). Gerekli önlemler al nd ğ nda hastalara bulaşt r c l k aç s ndan bir risk taş mad - ğ ndan, HIV ile infekte sağl k personeli, sağl k kuruluşlar nda çal şabilir (27,29). Çal şmada diş hekimlerinin %18.9 u AIDS li sağl k personeli hasta bak m yapabilir, %27.4 ü AIDS hastas diğer öğrencilerden s ras ayr lmak koşuluyla eğitimine devam edebilir, %28.4 ü AIDS hastas ötenazi isteyebilmelidir şeklinde görüşlerini belirtmişlerdir. Pekşen ve ark. (30) yapt klar çal şmada askeriye ve polis okulundaki gençlerin %50.5 i AIDS hastalar izole edilmeli, %29.9 u AIDS li bir kişi işinden ayr lmal şeklinde düşüncelere sahip olduklar n belirtmiştir. AIDS ten korunmada dünyan n kabul ettiği en önemli yöntem eğitimdir. Daha kapsaml yap lacak çal şmalarla diş hekimlerinin HIV/AIDS konusunda bilgi, tutum ve davran şlar belirlenerek, oluşturulacak eğitim program doğrultusunda mezuniyet sonras eğitim verilmelidir. Bu eğitimlerde HIV/AIDS le ilgili güncel bilgiler yan nda, diş hekimliği uygulamalar s ras nda hastalar n ve kendilerini nas l koruyacaklar, dezenfeksiyon/sterilizasyon yöntemleri, hasta-hekim ilişkileri, olay n psikolojik ve sosyal yönlerinin de anlat lmas ve konunun daha çok gündemde tutulmas n n gerekliliğine inanmaktay z. KAYNAKLAR 1. World Health Organization: AIDS images of the epidemic. WHO- Genova, Bilir N. AIDS Epidemiyelojisi. In: Akal n E, Kansu E(eds). Modern T p Seminerleri. 1. Bask, Ankara: Güneş Yay nevi, 1989: Sünter AT, Pekşen Y. AIDS Epidemiyolojisi. Ondokuzmay s Üniversitesi T p Dergisi. 1996; 13: Taniguchi H. Bridging the Gap. Integration. Fall 1998; 57: Maina N. Tremendous Strides. Integration. Fall 1998; 57: Çağlayan S. T.C. Sağl k Bakanl ğ Temel Sağl k Hizmetleri Genel Müdürlüğü Tamimi , Say : B100TSH Çetin ET. AIDS in Yay l m ve AIDS ten Korunma. Klinik Gelişim 1993; 6: Okuyan M. AIDS Eğitim Broşürü (AIDS ile Mücadele Derneği), 1. Bas m, İzmir, Özörnek MH, Otrakç er S, Kaypmaz A. AIDS Epidemiyolojisi. Bilim Dialog 1991; 12: World Health Organization: The Global AIDS Strategy: WHO AIDS Series No:11, WHO-Genova, Köksal İ, Ayd n K, Çan G ve ark. Pratisyen Hekimlerin HIV\AIDS Eğitimi Öncesi ve Sonras Bilgi Düzeyleri. Türkiye T p Dergisi 1998; 5: Günay O, Çetinkaya F, Aykut MI. Türkiye AIDS Kongresi, İstanbul, , Centers for Disease Control and Prevention. Recommended Infection-Control Practices for dentistry. MMWR 1993; 42: Laleli Y, Çiftçi U. AIDS: Tan. İnfeksiyon Bülteni. 1996; 1: Kansu E. AIDS de İmmünolojik Tan Yöntemleri. In : Akal n E, Kansu E (eds). Modern T p Seminerleri. 1. Bask, Ankara: Güneş Yay nevi, 1989: Köksal S, Karter Y, Arginöz H. Üniversite Öğrencilerinin AIDS Bilgi Düzeyleri. IV. Ulusal Halk Sağl ğ Kongresi. Didim, Eylül 1994; Leblebicioğlu H, Günayd n M, Pekşen Y ve ark. T p Fakültesi Öğrencilerinin AIDS e Bak ş. Klinik Gelişim 1993; 6: Bengisu O. Diş Hekimliği Klinikleri. I. Türkiye AIDS Kongresi, İstanbul, , Görkey Ş. Diş Hekimi AIDS li Hasta İlişkisinin Etik Boyutu. I. Türkiye AIDS Kongresi, İstanbul, Ocak Derbentli Ş. Sağl k Kuruluşlar nda AIDS ten Korunma ve Kontrol Yöntemleri. Klinik Gelişim 1993; 6: Centers for Disease Control and Prevention. Public Health service Guidelines for the Management of 220

8 Health-Care workers Exposures to HIV and Recommendations for Postexposure Prophylaxis. MMWR 1998; 47: Topbaş M, Sünbül M, Eroğlu C, et al. Exposure to Blood and Infectious Fluids in Medical Students. Turkish Journal of Infection 1998; 12: Akova M, Akal n HE. HIV İnfeksiyonlar ndan Sağl k Personelinin Korunmas. In: Akal n E, Kansu E (eds). Modern T p Seminerleri. 1. Bask, Ankara, Güneş Yay nevi, 1989: Karagülle Z, Çalangu S, Hayran O ve ark. Hekimlik ve AIDS. Klinik Gelişim 1993; 6: Özinel M.A. Sağl k Kuruluşlar ve AIDS: Sterilizasyon-Dezenfeksiyon. I.Türkiye AIDS Kongresi, İstanbul, Ocak Anğ Ö. Sterilizasyon ve Dezenfeksiyon. In: Anğ Ö (ed). Ağ z Mikrobiyolojisi. 3. Bask, İstanbul: Nobel Kitabevi, 1990: Bay k A. AIDS in Etik Yönü. I. Türkiye AIDS Kongresi, İstanbul,12-15 Ocak Bilir N. AIDS te Korunma. Modern T p Seminerleri. Ankara, 1989; Kök AN, Güraks n A, Ötger C. AIDS İle Gelen Sorunlara Genel Bak ş. Atatürk Üniversitesi T p Dergisi 1997; 29: Pekşen Y, Dabak Ş, Leblebicioğlu H ve ark. Gençlerin Eğitim Öncesi ve Sonras AIDS Konusundaki Bilgi Düzeyleri. Yeni T p Dergisi 1994; 11: YAZIŞMA ADRESİ: Dr. Sevgi CANBAZ Ondokuz May s Üniversitesi T p Fakültesi Halk Sağl ğ Anabilim Dal SAMSUN 221

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR Hepatit C nedir? Hepatit C virüsünün neden olduğu karaciğer hastalığıdır. Hepatit C hastalığı olarak bilinir ve %70 kronikleşir, siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer kanseri

Detaylı

'BANA BIR SEY OLMAZ' DEMEYIN

'BANA BIR SEY OLMAZ' DEMEYIN 'BANA BIR SEY OLMAZ' DEMEYIN Portal : www.cumhuriyet.com.tr İçeriği : Gündem Tarih : 01.12.2014 Adres : http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/yasam/152399/_bana_bir_sey_olmaz demeyin.html Bana bir şey olmaz

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ CİNSEL YOLLA BULAŞAN HASTALIKLAR BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ?

Detaylı

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER Hastanelerde Hastaneler enfeksiyon etkenleri bakımından zengin ortamlar Sağlık personeli kan yolu ile bulaşan hastalıklar açısından yüksek

Detaylı

Cerrahi Alan Enfeksiyonu Önleme Talimatı

Cerrahi Alan Enfeksiyonu Önleme Talimatı 1. AMAÇ Cerrahi alan enfeksiyonlarının (CAE) önlenmesidir. 2. KAPSAM Ameliyat sürecinde hastaya sağlık hizmeti sunan tüm birimleri ve bireyleri kapsar. 3. GENEL ESASLAR Cerrahi alan enfeksiyonları; cerrahi

Detaylı

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir? Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir?

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir?    Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir? İş Sağlığı İş sağlığı denilince, üretimi ve işyerini içine alan bir kavram düşünülmelidir. İşyerinde sağlıklı bir çalışma ortamı yoksa işçilerin sağlığından söz edilemez. İş Sağlığı nedir? Bütün çalışanların

Detaylı

1. AMAÇ : Hastanenin tüm bölümlerini kapsayan enfeksiyonların önlenmesini sağlamak ve enfeksiyon kontrol programını sağlamak.

1. AMAÇ : Hastanenin tüm bölümlerini kapsayan enfeksiyonların önlenmesini sağlamak ve enfeksiyon kontrol programını sağlamak. Ü VE 1. AMAÇ : Hastanenin tüm bölümlerini kapsayan enfeksiyonların önlenmesini sağlamak ve enfeksiyon kontrol programını sağlamak. 2. KAPSAM : Özel Yalova Hastanesi tüm bölümlerini ve tüm çalışanlarını

Detaylı

ETKEN ÖZELLİKLERİ SARS KUŞKULU KULU VE DAMLACIK AN ENFEKSİYONLARDA DAS. Etkeni SARS-CoV olan, bulaşıcı ve ağır seyirli atipik bir pnömoni türüdür.

ETKEN ÖZELLİKLERİ SARS KUŞKULU KULU VE DAMLACIK AN ENFEKSİYONLARDA DAS. Etkeni SARS-CoV olan, bulaşıcı ve ağır seyirli atipik bir pnömoni türüdür. SARS KUŞKULU KULU VE DAMLACIK ÇEKİRDEĞİ İLE BULAŞAN AN ENFEKSİYONLARDA DAS YÖNETİMİ Severe Acute Respiratory Syndrome (SARS) = Ciddi ani başlangıçlı solunumsal sendrom Etkeni SARS-CoV olan, bulaşıcı ve

Detaylı

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi]

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi] [TıpEğitimindeHIV/AIDSÜzerineSavunuculuk Projesi] [HIV/AIDSkonusundaTıpEğitimiiçerisindeMüfredatÖnerileri] [AuthorName] ÖZET [TıpMüfredatıiçerisindeHIV/AIDS intıbbi,sosyal,etiketkileşimlerivebunun yanındahastahaklarıvehastayayaklaşımkonularındasadecebilgianlamında

Detaylı

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları HEPATİT B TESTLERİ Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları Hepatit B virüs enfeksiyonu insandan insana kan, semen, vücut salgıları ile kolay bulaşan yaygın görülen ve ülkemizde

Detaylı

Kazanılmış Bağışıklık Eksikliği Sendromu

Kazanılmış Bağışıklık Eksikliği Sendromu AIDS EĞİTİMİ Acquired Immune Deficiency Syndrome Kazanılmış Bağışıklık Eksikliği Sendromu AIDS Tüm Dünyayı Tehdit Ediyor. Tanzanya da AIDS yetimleri AIDS Nedir? AIDS, bulaşıcı ve ölümcül bir hastalıktır.

Detaylı

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi Sağlık Çalış ışanlarında Enfeksiyon Riski Kan yoluyla bulaşan hastalıklar Sağlık çalış ışanlarında majör bulaş kaynağı kanla

Detaylı

T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- (1)Yönergenin Amacı, Ağrı İbrahim Çeçen

Detaylı

Hasta Bilgilendirme. Sağl k sigortan z AOK`n n yeni Diyabet Tip 2 program. AOK-Curaplan Daha fazla yaşam kalitesi!

Hasta Bilgilendirme. Sağl k sigortan z AOK`n n yeni Diyabet Tip 2 program. AOK-Curaplan Daha fazla yaşam kalitesi! Hasta Bilgilendirme Sağl k sigortan z AOK`n n yeni Diyabet Tip 2 program AOK-Curaplan Daha fazla yaşam kalitesi! 2 AOK-Curaplan Diyabet Tip 2 AOK Curaplan nedir? AOK Curaplan, Tip 2 Diyabet hastal ğ olan

Detaylı

T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü

T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü Sayfa 1 / 8 NÜKLEER TIP HİZMETLERİ İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ HAZIRLAYAN NÜKLEER TIP HİZMETLERİ BÖLÜM KALİTE SORUMLUSU KONTROL EDEN KALİTE YÖNETİM DİREKTÖRÜ ONAY BAŞHEKİM Sayfa 2 / 8 1.AMAÇ: 2.KAPSAM: Nükleer Tıp

Detaylı

AIDS Dinle, Öğren, Yaşa! Sözünde Dur AIDS i Durdur AIDS e Sırtını Dönme

AIDS Dinle, Öğren, Yaşa! Sözünde Dur AIDS i Durdur AIDS e Sırtını Dönme AIDS Dinle, Öğren, Yaşa! Sözünde Dur AIDS i Durdur AIDS e Sırtını Dönme 1 2 AIDS 3 AIDS İlk defa 1981 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde bir grup homoseksüel erkekte ve Haiti'den gelen göçmenlerde

Detaylı

Nüfus Planlaması Hizmetlerini Yürütecek Personelin Eğitimi. Görev, Yetki ve Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik

Nüfus Planlaması Hizmetlerini Yürütecek Personelin Eğitimi. Görev, Yetki ve Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik Nüfus Planlaması Hizmetlerini Yürütecek Personelin Eğitimi. Görev, Yetki ve Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik Tarih:10 Eylül 1983 Sayısı : 507 10 Eylül 1983 Tarih ve 18161 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır.

Detaylı

Dersin Tanıtımı: TEORİ + UYGULAMA (Saat) Cinsel Sağlık HSH 230 2+0 5 AKTS DERS ADI DERS KODU YARIYIL DERSİN DÜZEYİ

Dersin Tanıtımı: TEORİ + UYGULAMA (Saat) Cinsel Sağlık HSH 230 2+0 5 AKTS DERS ADI DERS KODU YARIYIL DERSİN DÜZEYİ Dersin Tanıtımı: DERS ADI DERS KODU YARIYIL TEORİ + UYGULAMA (Saat) Cinsel Sağlık HSH 230 2+0 5 AKTS DERSİN DİLİ DERSİN TÜRÜ DERSİN DÜZEYİ ÖĞRETİM ELEMAN(LAR)I DERSİN ÖĞRENME ÇIKTILARI DERSİN VERİLİŞ BİÇİMİ

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

İZOLASYON ÖNLEMLERİ TALİMATI

İZOLASYON ÖNLEMLERİ TALİMATI İZOLASYON ÖNLEMLERİ TALİMATI SDÜDHF/TBH/TLM/62/YT-13.01.2015/REVNO-00 1. AMAÇ 1.1. Tanımlanmış veya şüphe edilen bulaşıcı hastalığı olan veya epidemiyolojik olarak önemli bir patojenle enfekte veya kolonize

Detaylı

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar Hmfl. Özlem SANDIKCI SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi, nfeksiyon Kontrol Hemfliresi,

Detaylı

09.02.2015. Yanık Ünitelerinde Dezenfeksiyon. 10.Sınıf Enfeksiyondan Korunma. Yanık Ünitelerinde Dezenfeksiyon. Yanık Ünitelerinde Dezenfeksiyon

09.02.2015. Yanık Ünitelerinde Dezenfeksiyon. 10.Sınıf Enfeksiyondan Korunma. Yanık Ünitelerinde Dezenfeksiyon. Yanık Ünitelerinde Dezenfeksiyon 10.Sınıf Enfeksiyondan Korunma 32.Hafta ( 04 08 / 05 / 2015 ) YANIK ÜNİTELERİNDE DEZENFEKSİYON Slayt No: 56 Hasta yatakları ve örtülerinin temizliğine dikkat edilmeli, Her hastadan sonra hidroterapi cihazında

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TIPTA UZMANLIK KURULU. Endodonti Uzmanlık Eğitimi Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Komisyonu

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TIPTA UZMANLIK KURULU. Endodonti Uzmanlık Eğitimi Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Komisyonu T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TIPTA UZMANLIK KURULU Endodonti Uzmanlık Eğitimi Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Komisyonu Endodonti Uzmanlık Eğitimi Çekirdek Eğitim Müfredatı 2011 Ankara 1 TUK Endodonti

Detaylı

EĞİTİM. Kuş Gribi ve Korunma. Kümesler? Avian Influenza Virus. Korunma Önlemleri? Dayanıklılık??? Kümesler 1

EĞİTİM. Kuş Gribi ve Korunma. Kümesler? Avian Influenza Virus. Korunma Önlemleri? Dayanıklılık??? Kümesler 1 Kuş Gribi ve Korunma Dr.Gaye USLUER Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Avian Influenza Virus Orthomyxoviridae Hemaglütinin, Nöraminidaz H5

Detaylı

AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD)

AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD) AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD) 1 GÜNDEM Tanım Epidemiyoloji (Hastalığın Yayılımı) Mücadele Soru-Cevap 2 Afrika Hastalığı Nedir? Sivrisinek, kene ve sokucu sineklerle

Detaylı

SÜTÇÜ İNEKLERDE SAĞIM HİJYENİ

SÜTÇÜ İNEKLERDE SAĞIM HİJYENİ SÜTÇÜ İNEKLERDE SAĞIM HİJYENİ Sütçü inek işletmelerinde Yasal düzenlemeler ve standartlara uygun üretim Hayvan sağlığı ve refahı Çalışanların bilgi-becerisi ve memnuniyeti MASTİTİSLERDE AZALMA - SÜT KALİTESİNDE

Detaylı

Yoğun Bakım Ünitesi Enfeksiyon Kontrol Talimatı

Yoğun Bakım Ünitesi Enfeksiyon Kontrol Talimatı 1. AMAÇ (YBÜ) nde hastane enfeksiyonlarının oluşmasının ve önlenmesinin kontrolü. 2. KAPSAM İlgili birimde görev yapan, üniteye giren ve hastayla ilgilenen herkesi kapsar. 3. TEMEL İLKELER 1. YBÜ hastane

Detaylı

BALIK YAĞI MI BALIK MI?

BALIK YAĞI MI BALIK MI? BALIK YAĞI MI BALIK MI? Son yıllarda balık yağı ile ilgili kalp damar hastalıklarından tutun da romatizma, şizofreni, AIDS gibi hastalıklarda balık yağının kullanılmasının yararları üzerine çok sayıda

Detaylı

ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU

ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU Hazırlayan Sosyolog Kenan TURAN Veteriner Hekimi Volkan İSKENDER Ağustos-Eylül 2015 İÇİNDEKİLER Araştırma Konusu

Detaylı

Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD.

Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZUN DURUMU Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. DSÖ Küresel Tüberküloz Kontrolü 2010 Raporu Dünya için 3 büyük tehlikeden

Detaylı

Ege Üniversitesi T p Fakültesinde Çal flan Hekim, Hemflire, Teknisyen ve ntörnlerin Viral Hepatitler Konusunda Bilgi, Tutum ve Davran fllar

Ege Üniversitesi T p Fakültesinde Çal flan Hekim, Hemflire, Teknisyen ve ntörnlerin Viral Hepatitler Konusunda Bilgi, Tutum ve Davran fllar Ege Üniversitesi T p Fakültesinde Çal flan Hekim, Hemflire, Teknisyen ve ntörnlerin Viral Hepatitler Konusunda Bilgi, Tutum ve Davran fllar Meltem IfiIKGÖZ TAfiBAKAN, Tansu YAMAZHAN, Güray ARSU, Hüsnü

Detaylı

SAĞLIK PERSONELİ KORUYUCU EKİPMANLARI (SPKE) HAZIRLAYAN NESLİHAN BOZKURT ENFEKSİYON KONTROL HEMŞİRESİ

SAĞLIK PERSONELİ KORUYUCU EKİPMANLARI (SPKE) HAZIRLAYAN NESLİHAN BOZKURT ENFEKSİYON KONTROL HEMŞİRESİ SAĞLIK PERSONELİ KORUYUCU EKİPMANLARI (SPKE) HAZIRLAYAN NESLİHAN BOZKURT ENFEKSİYON KONTROL HEMŞİRESİ Koruyucu ekipman kullanım amacı Hastalara sağlık hizmeti ve bakım veren sağlık çalışanlarının, başta

Detaylı

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma Ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi EKK KAYA SÜER

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma Ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi EKK KAYA SÜER Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma Ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi EKK KAYA SÜER Sağlık Çalışanlarında İnfeksiyon Riski: Kan yoluyla bulaşan hastalıklar Hepatit B, Hepatit C, HIV, Hepatit

Detaylı

Zika Virüs: Panik Olmayalım, Akıllı Olalım / Cavit Işık Yavuz

Zika Virüs: Panik Olmayalım, Akıllı Olalım / Cavit Işık Yavuz Zika Virüs: Panik Olmayalım, Akıllı Olalım / Cavit Işık Yavuz Dünya Sağlık Örgütü 1 Şubat günü bir halk sağlığı acili uyarısı yaptı. Bu uyarı uluslararası düzeyde geçerli bir acil uyarı. Bu uyarının nedeni

Detaylı

Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması. Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması. Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Testler farklı amaçlarla uygulanabilir: - Tanı, tarama, doğrulama,

Detaylı

2012 YILI SÖKE FEHİME FAİK KOCAGÖZ DEVLET HASTANESİ HİZMET İÇİ EĞİTİM PLANI

2012 YILI SÖKE FEHİME FAİK KOCAGÖZ DEVLET HASTANESİ HİZMET İÇİ EĞİTİM PLANI 0 YILI SÖKE FEHİME FAİK KOCAGÖZ DEVLET HASTANESİ HİZMET İÇİ EĞİTİM PLANI KONULAR AMAÇLAR YÖNTEM VE TEKNİKLER KNAK, ARAÇ VE GEREÇLER 0.0.05.0. 0.0 TÜBERKÜLOZ VE SOLUNUM İZOLASYONU Tüberküloz tanı, belirti

Detaylı

TDS 220 İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ

TDS 220 İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ TDS 220 İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ Yrd.Doç.Dr. Soner METE Ders Hakkında Çalışanların sağlık ve güvenliklerini tehdit eden etmenleri, bu etmenlerin önlenmesine ilişkin yürütülen politikalar, işverenlerin

Detaylı

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti?

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? Dr. Gülşen Mermut Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji ABD EKMUD İzmir Toplantıları - 29.12.2015 Sunum Planı Dünya epidemiyolojisi

Detaylı

Hepatit B ile Yaşamak

Hepatit B ile Yaşamak Hepatit B ile Yaşamak NEDİR? Hepatit B, karaciğerin iltihaplanmasına sebep olan, kan yolu ve cinsel ilişkiyle bulaşan bir virüs hastalığıdır. Zaman içerisinde karaciğer hasarlarına ve karaciğer kanseri

Detaylı

Hasta Bilgilendirme. Sağl k sigortan z AOK`n n yeni Diyabet Tip 2 program. AOK-Curaplan Daha fazla yaşam kalitesi!

Hasta Bilgilendirme. Sağl k sigortan z AOK`n n yeni Diyabet Tip 2 program. AOK-Curaplan Daha fazla yaşam kalitesi! Hasta Bilgilendirme Sağl k sigortan z AOK`n n yeni Diyabet Tip 2 program AOK-Curaplan Daha fazla yaşam kalitesi! Başlang çtan itibaren yan n zday z AOK Curaplan nedir? AOK Curaplan, Tip 2 Diyabet hastal

Detaylı

İKİNCİ BASAMAK SAĞLIK KURUMLARININ (HASTANELERİN) ACİL SERVİSLERİNDE ÇALIŞAN SAĞLIK PERSONELİNİN GÖREV TANIMLARI*

İKİNCİ BASAMAK SAĞLIK KURUMLARININ (HASTANELERİN) ACİL SERVİSLERİNDE ÇALIŞAN SAĞLIK PERSONELİNİN GÖREV TANIMLARI* İKİNCİ BASAMAK SAĞLIK KURUMLARININ (HASTANELERİN) ACİL SERVİSLERİNDE ÇALIŞAN SAĞLIK PERSONELİNİN GÖREV TANIMLARI* Derleyen: Dr. Cem Oktay Türkiye Acil Tıp Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Görev tanımları:

Detaylı

Korunma Yolları (Üniversal Önlemler)

Korunma Yolları (Üniversal Önlemler) Doç. Dr. Onur POLAT Korunma Yolları (Üniversal Önlemler) İlk kez 1987 yılında ABD de hastalık kontrol merkezleri (CDC) tarafından HIV bulaşmasını önlemek amacıyla önerilen yöntemler Üniversal Önlemler

Detaylı

2015 YILI HİZMET İÇİ EĞİTİM PLANI

2015 YILI HİZMET İÇİ EĞİTİM PLANI DÖK.NO:YÖN.PL.01 YAYIN TARİHİ :01.01.2013 T.C. 2015 YILI HİZMET İÇİ PLANI REVİZYON NO : 2 REVİZYON TARİHİ :08.12.2014 SAYFA NO :1/ TARİH İN KONUSU İN ALT KONUSU YER SÜRE CİNİN ADI SOYADI KATILIMCILAR HASTA

Detaylı

Son kullanma tarihi geçmiş ancak hiç kullanılmamış invazif aletleri yeniden sterilize edip kullanabilir miyiz?

Son kullanma tarihi geçmiş ancak hiç kullanılmamış invazif aletleri yeniden sterilize edip kullanabilir miyiz? ÖRNEK E-POSTER 1: Son Kullanma Tarihi Geçmiş İnvazif Aletlerin Yeniden Sterilizasyonu Son kullanma tarihi geçmiş ancak hiç kullanılmamış invazif aletleri yeniden sterilize edip kullanabilir miyiz? Kardiyoloji

Detaylı

EL YIKAMA VE ELDİVEN KULLANMA TALİMATI. Yönetim Temsilcisi

EL YIKAMA VE ELDİVEN KULLANMA TALİMATI. Yönetim Temsilcisi Sayfa No Sayfa 1/6 1.AMAÇ Hastalarla ve hastane ortamındaki yüzeylerle el teması sonrasında ortaya çıkan enfeksiyon bulaş riskini önlemeye yönelik el hijyeni ve eldiven kullanım kurallarını ve uygulamalarını

Detaylı

1959 yılında ilk infeksiyon kontrol hemşiresi İngiltere de resmen atanmıştır. DİŞ HEKİMLİĞİNDE İNFEKSİYON KONTROL HEMŞİRELİĞİ

1959 yılında ilk infeksiyon kontrol hemşiresi İngiltere de resmen atanmıştır. DİŞ HEKİMLİĞİNDE İNFEKSİYON KONTROL HEMŞİRELİĞİ DİŞ HEKİMLİĞİNDE İNFEKSİYON KONTROL HEMŞİRELİĞİ Hem. Filiz ARIK O.M.Ü. Diş Hekimliği Fakültesi İngiltere ye dönünce sağlık istatistik yöntemlerinin kurucusu kabul edilen Farr ile işbirliği yapmıştır. Yazdığı

Detaylı

TLERDE SEROLOJİK/MOLEK HANGİ İNCELEME?) SAPTANMASI

TLERDE SEROLOJİK/MOLEK HANGİ İNCELEME?) SAPTANMASI * VİRAL V HEPATİTLERDE TLERDE SEROLOJİK/MOLEK K/MOLEKÜLER LER TESTLER (NE ZAMANHANG HANGİ İNCELEME?) *VİRAL HEPATİTLERDE TLERDE İLAÇ DİRENCİNİN SAPTANMASI *DİAL ALİZ Z HASTALARININ HEPATİT T AÇISINDAN

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Enfeksiyon Kontrol Kurulu Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/6 1. AMAÇ Hastanede

Detaylı

Diş Hekimliğinde İnfeksiyon Kontrol Hemşireliği

Diş Hekimliğinde İnfeksiyon Kontrol Hemşireliği Diş Hekimliğinde İnfeksiyon Kontrol Hemşireliği Hmş. Filiz ARIK Ondokuz Mayıs Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi, İnfeksiyon Kontrol Hemşiresi, SAMSUN TARİHÇE Florance Nightingale ilk okullu hemşire

Detaylı

Sağlık Çalışanında Takip ve Tedavi Protokolü Nasıl Olmalıdır?

Sağlık Çalışanında Takip ve Tedavi Protokolü Nasıl Olmalıdır? Sağlık Çalışanında Takip ve Tedavi Protokolü Nasıl Olmalıdır? Yrd. Doç. Dr. Kaya Süer YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İNFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ AD Delici kesici aletler ile

Detaylı

Diş Hekimliği İnfeksiyon Kontrol Yönergesi Neden Yenilendi?

Diş Hekimliği İnfeksiyon Kontrol Yönergesi Neden Yenilendi? Diş Hekimliği İnfeksiyon Kontrol Yönergesi Neden Yenilendi? Prof. Dr. Rahime M. NOHUTCU Hacettepe Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi, Periodontoloji Anabilim Dalı, ANKARA Diş hekimliği ile ilgili infeksiyon

Detaylı

Acinetobacter Salgını Kontrolü. 07.03.2014 Uzm. Hem. H. Ebru DÖNMEZ

Acinetobacter Salgını Kontrolü. 07.03.2014 Uzm. Hem. H. Ebru DÖNMEZ Acinetobacter Salgını Kontrolü 07.03.2014 Uzm. Hem. H. Ebru DÖNMEZ Acinetobacter baumannii Hastalarda kolonize olarak ciddi enfeksiyonlara, septik şoka ve ölümlere yol açan nonfermentatif, gram-negatif

Detaylı

AĞIZ-DİŞ SAĞLIĞI HİZMETLERİNDE HASTA MEMNUNİYETİ (GİRESUN DEVLET HASTANESİ ÖRNEĞİ)

AĞIZ-DİŞ SAĞLIĞI HİZMETLERİNDE HASTA MEMNUNİYETİ (GİRESUN DEVLET HASTANESİ ÖRNEĞİ) A.Ü. Diş Hek. Fak. Derg. 35(2) 67-78, 2008 AĞIZ-DİŞ SAĞLIĞI HİZMETLERİNDE HASTA MEMNUNİYETİ (GİRESUN DEVLET HASTANESİ ÖRNEĞİ) Patient Satisfactieon in Oral and Dental Health Services in Giresun State Hospital

Detaylı

M.K.Ü.T.F. Hastanesi Araştırma Görevlerinin Hepatit B Virusu İnfeksiyonuna İlişkin Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi

M.K.Ü.T.F. Hastanesi Araştırma Görevlerinin Hepatit B Virusu İnfeksiyonuna İlişkin Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Araştırma Mustafa Kemal Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Araştırma Görevlilerinin Hepatit B Virusu İnfeksiyonuna İlişkin Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Meryem ÇETİN 1, Muhyittin TEMİZ 2, Ahmet

Detaylı

Hemş.Dilek ZENCİROĞLU. Dr.Erhan KABASAKAL

Hemş.Dilek ZENCİROĞLU. Dr.Erhan KABASAKAL Dr.Erhan KABASAKAL Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sağlık Hizmet Standartları Daire Başkanlığı Hastane Enfeksiyonları Sorumlusu erhan.kabasakal@saglik.gov.tr Hemş.Dilek ZENCİROĞLU Dezenfeksiyon Antisepsi

Detaylı

Sunu planı. Laboratuvarlarımız Biyogüvenlik Düzeyine Uygun Çalışıyor mu? Biyogüvenlik Kabinleri Güvenli mi? Nasıl Kontrol edilmeli?

Sunu planı. Laboratuvarlarımız Biyogüvenlik Düzeyine Uygun Çalışıyor mu? Biyogüvenlik Kabinleri Güvenli mi? Nasıl Kontrol edilmeli? Laboratuvarlarımız Düzeyine Uygun Çalışıyor mu? Kabinleri Güvenli mi? Nasıl Kontrol edilmeli? Mik.Uzm Uzm.Dr.İsmail CEYHAN Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Ankara Sunu planı kapsamı ve seviyeleri;

Detaylı

Hepatit C ile Yaşamak

Hepatit C ile Yaşamak Hepatit C ile Yaşamak NEDİR? Hepatit C kan yoluyla bulaşan Hepatit C virüsünün(hcv) neden olduğu bir karaciğer hastalığıdır. 1 NEDİR? Hepatit C virüsünün birçok türü (genotipi ) bulunmaktadır. Ülkemizde

Detaylı

HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KORUNMA

HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KORUNMA HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KORUNMA Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi HIV/AIDS Tedavi ve Araştırma Merkezi (HATAM) e-posta: atumer@hacettepe.edu.tr İlk defa 1981 yılında Amerika Birleşik Devletleri

Detaylı

ENFEKSİYON KONTROL HEMŞİRELERİNİN EĞİTİMİNE VE SERTİFİKALANDIRILMASINA DAİR TEBLİĞ

ENFEKSİYON KONTROL HEMŞİRELERİNİN EĞİTİMİNE VE SERTİFİKALANDIRILMASINA DAİR TEBLİĞ Resmi Gazete Tarihi: 18.11.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26350 ENFEKSİYON KONTROL HEMŞİRELERİNİN EĞİTİMİNE VE SERTİFİKALANDIRILMASINA DAİR TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE

Detaylı

ÖZEL YALOVA HASTANESİ KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMAN KULLANIM TALİMATI

ÖZEL YALOVA HASTANESİ KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMAN KULLANIM TALİMATI 1.AMAÇ: Hastalara sağlık hizmeti ve bakım veren sağlık çalışanlarının, başta Kırım Kongo Kanamalı Ateşi, HIV, Kuş Gribi, Domuz Gribi ve Mevsimsel İnfluenza olmak üzere kan, vücut çıkartıları, temas ve

Detaylı

Mikobakteriyoloji Laboratuvarı: Sorular - Sorunlar

Mikobakteriyoloji Laboratuvarı: Sorular - Sorunlar Mikobakteriyoloji Laboratuvarı: Sorular - Sorunlar «Örnek Yönetimi ve Biyogüvenlik ile ilgili Sorunlar» Prof. Dr. Ali Albay 3. Klinik Mikrobiyoloji Kongresi 18-22 Kasım 2015, Antalya Sunum İçeriği Tüberküloz

Detaylı

İZMİR İLİ İŞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI İSTATİSTİKLERİ VE İŞ GÜVENLİĞİNİNKENT YAŞAMINA ETKİLERİ. Aykut AKDEMİR Maden Mühendisi izmir@maden.org.

İZMİR İLİ İŞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI İSTATİSTİKLERİ VE İŞ GÜVENLİĞİNİNKENT YAŞAMINA ETKİLERİ. Aykut AKDEMİR Maden Mühendisi izmir@maden.org. 719 İZMİR İLİ İŞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI İSTATİSTİKLERİ VE İŞ GÜVENLİĞİNİNKENT YAŞAMINA ETKİLERİ Alpaslan ERTÜRK Maden Yüksek Mühendisi izmir@maden.org.tr Aykut AKDEMİR Maden Mühendisi izmir@maden.org.tr

Detaylı

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMASI

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMASI DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMASI Hemşireler, hastabakıcılar ve labaratuvar personeli en yüksek risk grupları olarak görülmektedir. Yaralanmalarda ilk sırayı, enjektör iğnesinin kapağının işlem sonrasında

Detaylı

Üniversite Hastaneleri Mali Sorunları ve Ortak Kullanım Yönetmeliği

Üniversite Hastaneleri Mali Sorunları ve Ortak Kullanım Yönetmeliği Üniversite Hastaneleri Mali Sorunları ve Ortak Kullanım Yönetmeliği Beklentiler Sorunlar Dr. A. Sadık Kılıçturgay ÜHBD Yönetim Kurulu Üyesi, ÜHB Geri Ödeme Çalışma Kurulu Üyesi Üniversite Hastaneleri Mali

Detaylı

KORUYUCU EKİPMAN KULLANMA TALİMATI

KORUYUCU EKİPMAN KULLANMA TALİMATI YÖN.TL.26 28.05.2013 14.01.2014 01 1/6 1.0 AMAÇ: sağlık hizmetleri ile ilişkili enfeksiyonların ve çapraz bulaşların önlenmesi amacıyla sağlık personeli,hasta,hasta refakatçileri ve ziyaretçiler için uygun

Detaylı

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROGRAMI

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROGRAMI KOD YÖN.PL.06 YAY. TAR OCAK 2013 REV.TAR OCAK REV. NO 02 SYF. NO 1/5 S. NO PLANLANAN FAALİYET SORUMLULAR PLANLANAN FAALİYET DÖNEM Her doktor ve hemşire odasında el hijyeni malzemeleri (alkol bazlı el antiseptikleri,

Detaylı

HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KORUNMA

HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KORUNMA HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KORUNMA Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi HIV/AIDS Tedavi ve Araştırma Merkezi (HATAM) e-posta: atumer@hacettepe.edu.tr İlk defa 1981 yılında Amerika Birleşik Devletleri

Detaylı

ÖZEL ÜNYE ÇAKIRTEPE HASTANESİ HİZMET İÇİ EĞİTİM PLANI

ÖZEL ÜNYE ÇAKIRTEPE HASTANESİ HİZMET İÇİ EĞİTİM PLANI Doküman : PL 008 Yayın Tarihi:06.01.2010 Revizyon : 04 Revizyon Tarihi:.02. Sayfa : 1/11 1 HASTA DÜŞMELERİNİN ÖNLENMESİ Düşme riski değerlendirme ölçeklerini öğrenerek ve uygularak hasta bakım kalitesini

Detaylı

MELLİTUS HASTALIGI VE HEMŞİRELİK BAKıMı

MELLİTUS HASTALIGI VE HEMŞİRELİK BAKıMı ATATÜRK SAGLIK MESLEK LİsESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ SON SINIF ÖGRENCİLERİNİN DİABETES MELLİTUS HASTALIGI VE HEMŞİRELİK BAKıMı HAKKINDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ Sibel KARA CA * ÖZET Bu araştırma İzmir

Detaylı

2008 YILI SOSYAL GÜVENLİK KURUMU SAĞLIK UYGULAMA TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ YAYIMLANDI

2008 YILI SOSYAL GÜVENLİK KURUMU SAĞLIK UYGULAMA TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ YAYIMLANDI 06.04.2009/75 2008 YILI SOSYAL GÜVENLİK KURUMU SAĞLIK UYGULAMA TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ YAYIMLANDI ÖZET : 2008 Yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde değişiklikler

Detaylı

AMELİYATHANELERDE HİJYENİK KLİMA TESİSATI

AMELİYATHANELERDE HİJYENİK KLİMA TESİSATI 1 AMELİYATHANELERDE HİJYENİK KLİMA TESİSATI K.Oktay GÜVEN ÖZET Hastanelerde klinik tedavinin yanında hijyenik Ģartların sağlanması da önemlidir. Hastanelerde hijyenik ortamın yaratılabilmesi için hastane

Detaylı

Alkol tanısı almış ve tedavi alan hastaların hastalıklarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi*

Alkol tanısı almış ve tedavi alan hastaların hastalıklarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi* Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi ISSN: 1303-5134 www.insanbilimleri.com Alkol tanısı almış ve tedavi alan hastaların hastalıklarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi* Yrd.Doç.Dr.Mursayettin EKSEN

Detaylı

YATAKLI TEDAVİ KURUMLARI ENFEKSİYON KONTROL YÖNETMELİĞİ

YATAKLI TEDAVİ KURUMLARI ENFEKSİYON KONTROL YÖNETMELİĞİ YATAKLI TEDAVİ KURUMLARI ENFEKSİYON KONTROL YÖNETMELİĞİ Yataklı Tedavi Kurumları Enfeksiyon Kontrol Yönetmeliği Resmi Gazete: 11 Ağustos 2005-25903 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

Detaylı

İZMİR METROPOL İLÇELERİNDE YAPILAN ASANSÖR DENETİMLERİ VE GÜVENLİK SEVİYESİNDEKİ GELİŞMELERİN İNCELENMESİ

İZMİR METROPOL İLÇELERİNDE YAPILAN ASANSÖR DENETİMLERİ VE GÜVENLİK SEVİYESİNDEKİ GELİŞMELERİN İNCELENMESİ 401 İZMİR METROPOL İLÇELERİNDE YAPILAN ASANSÖR DENETİMLERİ VE GÜVENLİK SEVİYESİNDEKİ GELİŞMELERİN İNCELENMESİ M. Berkay ERİŞ, Halim AKIŞIN, Zafer GÜNEŞ Makina Mühendisleri Odas akm@mmo.org.tr ÖZET Kentimizde

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Özgür Günal Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD

Yrd.Doç.Dr. Özgür Günal Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Yrd.Doç.Dr. Özgür Günal Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD HÇ, 28 yş, E, Memur 2010 yılı ocak ayında kan bağışı sırasında sarılık olduğu söyleniyor. Başvuru sırasında bazen halsizlik ve

Detaylı

MUAYENEHANE RİSK DEĞERLENDİRME FORMU 1 - GENEL 2 - ÇALIŞMA ALANI 3 - ELEKTRİK

MUAYENEHANE RİSK DEĞERLENDİRME FORMU 1 - GENEL 2 - ÇALIŞMA ALANI 3 - ELEKTRİK MUAYENEHANE RİSK DEĞERLENDİRME FORMU Muayenehanenin Adresi Konumu Bina Özellikleri Değerlendirme i Geçerlilik i - GENEL Zemin kayma veya düşmeyi önleyecek şekilde uygun malzeme ile yapılmış yahut kaplanmıştır

Detaylı

GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM. 1. Açıklama

GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM. 1. Açıklama GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM 1. Açıklama 1.1.Proje Ortaklarının Adları: Uzman Klinik Psikolog Özge Yaren YAVUZ ERDAN, Uzman Klinik Psikolog Elvan DEMİRBAĞ, Uzman Klinik Psikolog Nilay KONDUZ 1.2.Nihai

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Sağlık Akademisyenleri Dergisi 2014; 1(2):141-145 ISSN: 2148-7472 ARAŞTIRMA / RESEARCH ARTICLE Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Assessıng Nurses Level of Knowledge

Detaylı

Dokümantasyon, doküman veya destekleyici referans ve kayıt sağlamak anlamına. DAS Dokümantasyonu. Doç. Dr. Duygu PERÇİN

Dokümantasyon, doküman veya destekleyici referans ve kayıt sağlamak anlamına. DAS Dokümantasyonu. Doç. Dr. Duygu PERÇİN Doç. Dr. Duygu PERÇİN Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi, Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, KAYSERİ Dokümantasyon, doküman veya destekleyici referans ve kayıt sağlamak anlamına gelir.

Detaylı

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının bağlantıları kontrol edilir. Güz ve Bahar dönemindeki

Detaylı

1.3. NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ... 2 1.1. GİRİŞ... 2 1.2. NİTEL ARAŞTIRMALARDA GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK SORUNLARI... 2

1.3. NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ... 2 1.1. GİRİŞ... 2 1.2. NİTEL ARAŞTIRMALARDA GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK SORUNLARI... 2 İÇİNDEKİLER 1. NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ... 2 1.1. GİRİŞ... 2 1.2. NİTEL ARAŞTIRMALARDA GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK SORUNLARI... 2 1.3. NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ... 2 1.3.1. ÖRNEK OLAY (DURUM ÇALIŞMASI) YÖNTEMİ...

Detaylı

2014 YILI SHKS EĞİTİM PLANI. Revizyon No 00 1/22 ACİL SERVİS NO EĞİTİMİN KONUSU EĞİTİM SORUMLUSU EĞİTİMCİ TARİH

2014 YILI SHKS EĞİTİM PLANI. Revizyon No 00 1/22 ACİL SERVİS NO EĞİTİMİN KONUSU EĞİTİM SORUMLUSU EĞİTİMCİ TARİH / ACİL SERVİS Tıbbi atık yönetimi Riskli alan eğitimleri Kan ve vücut sıvılarıyla bulaşmayı önleme Çalışanların zarar görme risklerinin azaltılması Hastanın güvenli transferi Düşmelerden kaynaklanan risklerin

Detaylı

UÜ-SK ORGAN VE DOKU NAKLİ PROSEDÜRÜ

UÜ-SK ORGAN VE DOKU NAKLİ PROSEDÜRÜ Rev. No : 01 Rev.Tarihi : 13 Haziran 2012 1/ 1. Amaç: UÜ-SK da organ ve doku nakli hizmetlerinden yararlanacak hastaların ve/veya canlı vericilerinin başvuru kriterlerinin ve organ bekleme listelerine

Detaylı

Dünyada ve Ülkemizde Meslek hastalıkları

Dünyada ve Ülkemizde Meslek hastalıkları Dünyada ve Ülkemizde Meslek hastalıkları Dr. Rana GÜVEN, MSc., PhD. Genel Md. Yrd. Dr. R. Güven 01.11.2012 1 İÇERİK Dünyada ve Türkiye de İş Sağlığı ve Güvenliğinin Mevcut Durumu Meslek hastalıklarının

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. ZALAIN 300 mg Vajinal Supozituvar Hazne (vajina) içine uygulanır.

KULLANMA TALİMATI. ZALAIN 300 mg Vajinal Supozituvar Hazne (vajina) içine uygulanır. KULLANMA TALİMATI ZALAIN 300 mg Vajinal Supozituvar Hazne (vajina) içine uygulanır. - Etkin Madde: Her bir vajinal supozituvar (ovül) 300 mg sertakonazol nitrat içerir. - Yardımcı Maddeler: Katı, yarı

Detaylı

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet Diyabet te Sağlık Önerileri Diyabet BR.HLİ.041 Diyabette Sağlık Önerileri Her sağlıklı birey gibi diyabetli birey de bireysel bakımını sağlamalı; diyabete bağlı gelişen özellikli durumlarda gereken uygulamaları

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

UMU ETKİLEYEN ETKİLEYEN ETMENLER ETMENL

UMU ETKİLEYEN ETKİLEYEN ETMENLER ETMENL Kurum ve kuruluşlarla ilişki bulunmamaktadır CEZA SORUMLULUĞU KALDIRILAN OLGULARDA ZORUNLU AYAKTAN TEDAVİYE UYUMU ETKİLEYEN ETMENLER Dr.Sena Yenel Özbay CEZA SORUMLULUĞUNUN KALDIRILMASI Suç eyleminin gerçekleştiği

Detaylı

TULAREMİ KONTROL ve KORUNMA. Dr. Kemalettin ÖZDEN

TULAREMİ KONTROL ve KORUNMA. Dr. Kemalettin ÖZDEN TULAREMİ KONTROL ve KORUNMA Dr. Kemalettin ÖZDEN Bulaş yolları Deri ve mukozal yol: İnfekte kene veya sinek gibi vektörlerin ısırmasıyla veya infekte hayvan dokuları, hayvan çıkartılarıyla (idrar, dışkı

Detaylı

Lise Öğrencilerinin Hepatit B Hastalığı Konusunda Bilgi Düzeyleri High SchoolStudents KnowledgeLevelsofAboutHepatitis B Infection

Lise Öğrencilerinin Hepatit B Hastalığı Konusunda Bilgi Düzeyleri High SchoolStudents KnowledgeLevelsofAboutHepatitis B Infection OriginalArticle / Orijinal Araştırma Lise Öğrencilerinin Hepatit B Hastalığı Konusunda Bilgi Düzeyleri High SchoolStudents KnowledgeLevelsofAboutHepatitis B Infection Hamit Sırrı Keten 1, Özgür Ersoy 2,

Detaylı

Diyabette Öz-Yönetim Algısı Skalası nın (DÖYAS) Türkçe Versiyonu: Geçerlik ve Güvenirlik Değerlendirme

Diyabette Öz-Yönetim Algısı Skalası nın (DÖYAS) Türkçe Versiyonu: Geçerlik ve Güvenirlik Değerlendirme Diyabette Öz-Yönetim Algısı Skalası nın (DÖYAS) Türkçe Versiyonu: Geçerlik ve Güvenirlik Değerlendirme Yrd. Doç. Dr. Ayfer Bayındır Çevik Doç. Dr. Şeyda Özcan Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu

Detaylı

TÜRKİYE DE HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KONTROL PROGRAMI

TÜRKİYE DE HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KONTROL PROGRAMI TÜRKİYE DE HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KONTROL PROGRAMI Dr. M. Bahadır Sucaklı Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Klinik HIV/AIDS Sempozyumu 26-27 Kasım 2011 Antakya HIV/AIDS Kontrol

Detaylı

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Konular Geçmi ten önemli trendler Esneklik ve esnek güvence Bireyselcilik ve azalan dayan ma Silikle en toplum 2 Toplumsal: Daha az evlilik Daha fazla

Detaylı

T.C ATAŞEHİR ADIGÜZEL MESLEK YÜKSEKOKULU

T.C ATAŞEHİR ADIGÜZEL MESLEK YÜKSEKOKULU T.C ATAŞEHİR ADIGÜZEL MESLEK YÜKSEKOKULU 2015-2016 EĞİTİM ve ÖĞRETİM YILI MERKEZİ YERLEŞTİRME PUANIYLA YATAY GEÇİŞ İŞLEMLERİ (EK MADDE-1 E GÖRE) ve BAŞVURULARI Yükseköğretim Kurumlarında Ön lisans ve Lisans

Detaylı

KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI

KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI PVD Kaplama Kaplama yöntemleri kaplama malzemesinin bulunduğu fiziksel durum göz önüne alındığında; katı halden yapılan kaplamalar, çözeltiden yapılan kaplamalar, sıvı ya

Detaylı