pecya Orta Yaş Erkeklerde Ebeveyn Ölümü Sonras ı Rezidüel Yas ı Etkileyen Faktörler

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "pecya Orta Yaş Erkeklerde Ebeveyn Ölümü Sonras ı Rezidüel Yas ı Etkileyen Faktörler"

Transkript

1 Orta Yaş Erkeklerde Ebeveyn Ölümü Sonras ı Rezidüel Yas ı Mustafa ÖZKAN* ÖZET Bu çalışman ın amacı 1-5 y ıl önce anne velveya babas ını kaybetmi ş orta yaştaki erkeklerde ebeveyn ölümüne bağlı rezidüel yas ile beraber olan faktörleri araştırmaktır. Bu amaçla çalışmaya (medyan 43 ) ya şları arasında toplam 133 kişi alındı. Ölümünün beklenen olmas ı, ebeveynle olumlu ili şkinin olmas ı, ölümden sonra geçen sürenin uzamas ı ve kardeş sayıs ın ın fazla olmas ı gibi faktörlerle rezidüel yasın şiddetinin azalması ilişkiliydi. Ayr ıca, baba kaybından sonra evladın otonomisinin artmas ı ile rezidüel yasa ğı şiddetinin azalmas ı aras ında ve anne kayb ından sonra dinin başaçıkma yöntemi olarak kullan ılmas ı ile rezidüel yas şiddetinin azalmas ı arasında ilişki bulundu. Bu sonuçlar önceki çal ışmalarla genel olarak uyumluydu. Anahtar kelimeler: Orta yaş, ebeveyn ölümü, rezidüel yas Düşünen Adam; 1998, 11 (3): SUMMARY The aim of this study is to research factors associated with residual grief on middle aged sons who had lost mother andlor father 1 to 5 years previously. For this reason a total of 133 adults aged 35 to 60 (medyan 43 ) included in the study. Factors such as expectedness of death, positive relationship with parents, extendedness of the period after death, and excess of sibling count esere correlated with decrease residual grief level. In addition, it founded that correlation between decrease residual grief level with extent of filiad autonomy after father's death, and decrease residual grief level with it was used to a coping method of religion after mother's death. This results generally corresponded with the previous studies. Key words: Middle age, parenteral death, residual grief GİRİŞ Çoğunlukla orta yaşta yaşanan ve ciddi bir ya şam olayı olarak tan ımlanan ebeveyn ölümü, önemli derecede ruhsal tepkilere yol açmaktad ır (1 '2). Ancak, orta yaşlılık dönemi ile uyumlu psikolojik ve sosyal gelişime de katkı sağlayan ve normal olarak ba şedilmesi beklenen ebeveyn ölümünden sonra, tedaviye gereksinim gösteren yas reaksiyonlanna nadiren rastlanmaktad ır (1-4). *Dicle Üniversitesi Psikiyatri Anabilim Dal ı Bununla beraber kayb ın beklenmeyen bir şekilde olmas ı, kaybedilen ebeveyn ile ambivalan veya bağımlı bir ilişkinin bulunmas ı halinde ise, depresyon, intihar dü şünceleri ve diğer ruhsal belirtilerin beraber olduğu patolojik yas reaksiyonlann ın arttığı desteklenmi ştir (3'5-7). Kayba verilen tepkilerde temelde benzer özellikler bulunsa da toplumlara göre çe şitli farkl ılıklar görülmektedir. Yasin ya şanmas ını ve paylaşılmas ını sağ- 27

2 Orta Yaş Erkeklerde Elıeveyn Ölümü Sonras ı Rezidüel Yas, Tayan dini-kültürel törenlerin, ölümün anlam ını ve algılanmasını biçimlendiren inan ışların, yas reaksiyonlann ı ve yasin çözülmesini etkiledi ği bildirilmektedir (8). Yas reaksiyonlann ı ve yasin çözülmesini etkileyen diğer faktörler aras ında, ölümün beklenen veya beklenmeyen olmas ı (6'7), önceki kay ıp yaşantıları (9), sosyal destekler (10. 31), yaş, cinsiyet, sosyoekonomik durum gibi demografik özellikler say ılmaktad ır (7, 12). Bu çal ışmanın amacı, orta yaştaki erkeklerde ebeveyn ölümüne bağl ı olarak görülen rezidüel yas ı etkileyen faktörleri, geleneksel ba ğların güçlü olduğu farkl ı bir sosyokültürel yap ıya sahip olan Diyarbak ır'da araştırmakt ır. Bu amaçla, rezidüel yasin düzeyi ile ebeveynle ili şkinin niteliği, evladın otonomi düzeyi, ölümün beklenen veya beklenmeyen olmas ı, karde ş say ıs ı, başa ç ıkma yöntemi olarak dinin kullan ılmas ı, yaş, ebeveynin ölüm yaşı ve ölüm süresi gibi faktörlerin ilişkisi araştınlmıştır. GEREÇ ve YÖNTEM Çalıştım grubu Çalışmaya kat ılanlar Dicle Üniversitesi Araştırma Hastanesinin 1-5 y ıl öncesine ait morg kay ıtlanna göre anne veya babalar ının cenazesini alan ve ara ş- tırma hakkında gönderilen mektuba olumlu cevap veren 400'e yakın ki şi arasından seçilmi ştir. Bu konuda yap ılan çal ışmalara benzer şekilde, akut yas sürecinin çal ışmayı etkilememesi için ebeveynlerini son 1 y ıl içinde kaybedenler çal ışmaya al ınmadılar. Çal ışmaya, kad ın ve erkeklerin birlikte al ınmas ı planlanmas ına rağmen, katılmak isteyenlerin büyük çoğunluğunun erkek olmas ı, ayrıca cevap veren kad ınlann bir kısmının metodolojik olarak, bir k ısm ı- n ın da dil sorunu nedeniyle çal ışma d ışı kalmas ı sonucu çal ışma grubumuz erkeklerden olu şmu ştur. Bu şekilde çal ışmaya 1-5 y ıl önce (2.69±0.81) anne ve/ veya babas ını kaybetmi ş, (medyan 42) yaş aralığında olan 133 erkek al ınmıştır. Katılanların 49'u annesini, 54'ü babas ını, 30'u da her iki ebeveynini kaybetmişlerdi. Çoğunluğu orta sosyoekonomik gruptan olan ve ilkokul veya ortaokul düzeyinde e ğitim alan kat ılanların tümü evliydi. Rezidüel yas belirtileri ve belirtilerin düzeyinin saptanmas ı Ebeveyn ölümü ile ili şkili olarak devam eden belirtileri ve belirtilerin düzeyini belirlemek için "Texas Revised Inventory of Grief'in rezidüel belirtilerle olan 10 maddesi uyguland ı (13). Ebeveynle ili şkilerin de ğerlendirilmesi Katılanlara Scharlact' ın (3) yaptığı çal ışmadan da yararlanarak haz ırlanan ve ilk 11 maddesi ebeveynle ilişkiyi, son 4 maddesi de evlada ilişkin otonomiyi değerlendiren ve toplam 15 maddeden olu şan bir ölçek uygulandı. Ölçek şu maddelerden oluşmaktayd ı : Onunla yakın bir ilişkimiz vardı, onunla sohbet zevk verirdi, onunla beraber olmak beni rahatlat ırdı, beni çok iyi anlardı, dü şüncelerimi çekinmeden ifade edebilirdim, o bir akrana benzerdi, onu çok iyi anlard ım, tavır ve düşüncelerimiz oldukça benzerdi, pek iyi geçimmezdik, kavgal ıydık, yaptığı yardımlar ve tavsiyeler beni memnun ederdi, beklentilerini yerine getirmek önemliydi, yaptıklarımı ve girişimlerimi onaylamas ı önemliydi, istemeden söyledi ğim sözler veya yaptıklanm onu üzebilirdi, duygusal olarak onun deste ği önemliydi. Değerlendirme; "O- do ğru değil, 1- bazen doğru, 2- ço ğunlukla doğru, 3- tamamen do ğru" şek linde yap ıldı. Dindarlığın ve dinin başa çıkma yöntemi olarak kullanılıp kullan ılmadığını değerlendirmek için de katılanlara üç soru yöneltildi: 1. Dini inanış olarak kendinizi nas ıl değerlendiriyorsunuz? 2. Dini yükümlülükler ve ibadetler aç ısından kendinizi nas ıl değerlendiriyorsunuz? 3. Kaybın verdiği ac ıyı azaltmada dini dü şüncenin etkisini nas ıl değerlendiriyorsunuz? Bu sorulara ait de ğerlendirme de 0-3 aras ı ağırlıkta oluşturulan cevaplara göre yap ıldı. Ayrıca, ebeveyn ölümü ile ilişkili olarak devam eden belirtilere katkısmı araştırmak için ebeveynin ölümünün beklenen veya beklenmeyen olmas ı, katılanların karde ş say ıs ı, ebeveynin yaşı gibi değişkenlerde de ğerlendirildi. 28

3 Orta Yaş Erkeklerde Ebeveyn Ölümü Sonras ı Rezidüel Yas, Değerlendirmeler anne ve baba ölümüne göre gruplandırılarak yap ıldı. Her iki ebeveyni kaybedenlerin değerlendirmeleri ise anne ve baba ölümüne göre ayrı ayrı yapıldı. BULGULAR Rezidüel yas belirtilerinin da ğılım ı Rezidüel yas belirtileri ile ilgili maddelere anne ve baba ölümüne göre, çoğunlukla doğru ve tamamen doğru şeklinde cevap verenlerin oranlar ı Tablo l'de verilmi ştir. En yüksek olanlar "onun yerini hiç kimse dolduramaz (anne % 87.4, baba % 78.6), onunla ilgili e şyalar ve ki şiler hala onu hat ırlatıyor (anne % 58.2, baba % 52.4) ve onu dü şündüğümde hala üzülüyorum" (anne % 50.6, baba % 44.1) maddelerinde bulundu. En dü şük oranlar ise "ölümünü kabullenemiyorum (anne O, baba % 2.4) ve ölümünü haks ızlık olarak değerlendiriyorum" (anne % 3.8, baba % 1.2) maddelerinde bulundu. Anne ölümü ve baba ölümü ile ilgili rezidüel yas puanları aras ında farkl ılık yoktu (t=1.70, p=0.092). Ayrıca, iki ebeveynini de kaybetmi ş olanların ilk ebeveyn kayb ına bağlı rezidüel yas puanlan ile daha sonra kaybettikleri ebeveyn kayb ına bağlı rezidüel yas puanları aras ında farkl ılık yoktu (t=1.26, p=0.21). Korelasyon de ğerlendirmeleri Rezidüel yas puanlann ın azalmas ı ile ebeveynin ölümünden sonra geçen sürenin artmas ı (anne rs=-0.41, p=0.000, baba rs=0.45, p=0.000), ebeveynle olumlu ilişkiyi gösteren puanlar ın artmas ı (anne rs=-0.29, p=0.008, baba rs=-0.23, p=0.037) ve karde ş sayısının fazla olmas ı (anne rs=-0.32, p=0.004, baba rs=-0.25, p=0.020) aras ında ili şki bulundu. Baba kayb ından sonra bağımlı ilişkiyi destekleyen otonomi puanlarının artmas ı ile rezidüel belirti puanlann ın artmas ı aras ında ilişki bulunurken (rs=0.26, p=0.018), anne kayb ından sonra (rs=0.19, p=0.096) böyle bir ili şki yoktu. Evebeyn ölümünün beklenen olmas ı 1, ebeveyn ölümünün beklenmeyen olmas ı 2 olarak kodlandığında; beklenmeyen ölüm ile rezidüel belirti puanlar ının artışı aras ında (anne rs=0.34, p=0.002, baba rs=0.27, p=0.012) ili şki bulundu. Tablo 1. Rezidüel yas belirtileri ile ilgili maddelere ço ğunlukla doğru veya tamamen doğru şeklinde cevap verenlerin oranları Anne (s=79) % Baba (s=84) % Onu düşündüğümde hala ağl ıyorum Onu dü şündüğümde hala üzülüyorum Ölümünü kabullenemiyorum 2.4 Bazen onu çok özlüyorum Onunla ilgili an ıları hat ırlamak ac ı veriyor Zihnim onunla ilgili dü şüncelerle meşgul Onun yerini hiç kimse dolduramaz Onunla ilgili düşünmekten kaç ınamıyorum Ölümünü haks ızl ık olarak değerlendiriyorum Onunla ilgili e şyalar ve ki şiler hala onu hat ırlat ıyor Ayrıca beklenen ve beklenmeyen ölümlere ait rezidüel belirti puanlar ı aras ında anlamlı farklılık vard ı (anne t=3.12, p=0.003, baba t=2.55, p=0.014). Anne kaybında dindarl ık ve dinin başa ç ıkma yöntemi olarak kullan ılmas ı ile rezidüel belirtiler arasında negatif yönde bir ili şki (rs=-0.25, p=0.029) bulunurken, baba kayb ında böyle bir ili şki bulunamad ı (rs=-0.18, p=0.108). Bu iki grubun rezidüel belirti puanlar ı aras ında anne kaybında anlaml ı farkl ılık bulunurken (t=2.24, p=0. 028), baba kayb ında farkl ılık yoktu (t=1.53, p=0. 130). Ayrıca, rezidüel belirtiler ile kat ılanların yaşı ve ebeveynin ölüm ya şı aras ında ili şki bulunamadı (Tablo 2). Istatistik i şlemleri SPSS for Windows versiyon program ı ile yap ıldı. Karşılaştırmalarda t testi ve korelasyon de ğerlendirmelerinde Spearman testi uyguland ı. Tablo 2. Rezidüel yas puanlar ın ın araştırılan faktörlerle korelasyon katsay ıları Anne (s=79) Baba (s=84) Yaş Ebeveyn yaşı Ölüm süresi -0.41*** -0.45*** Ebeveynle olumlu ili şki -0.29** -0.23* Otonomi * Ölümün beklenmeyen olmas ı 0.34** 0.27* Kardeş say ıs ı -0.32** -0.25* Başaç ıkma yöntemi olarak dinin kullan ı lmas ı -0.25* * p<0.05, ** p<0.01,*** p<0.00i 29

4 Orta Yaş Erkeklerde Ebeveyn Ölümü Sonras ı Rezidüel Yası TARTIŞMA Çalışmada, beklenen ölümlerde kaybedilen ebeveynle olumlu ili şki olduğunda, fazla karde şe sahip olunduğunda ve ebeveynin ölümünden sonra geçen sürenin arttığında hem anne ölümünde hem de baba ölümüne bağl ı rezidüel yas ın şiddetinde azalma bulundu. Ayrıca, baba kayb ından sonra evlad ın otonomisinin artmas ı ile rezidüel yas ın şiddetinin azalmas ı aras ında ili şki bulunurken, anne kayb ından sonra da başa ç ıkma yöntemi olarak dinin kullan ılması ile rezidüel yas şiddetinin azalmas ı aras ında ilişki vard ı. Ölümün beklenen veya beklenmeyen olmas ı Beklenmeyen ölümlerde rezidüel yas şiddetinde art ışın bulunmas ı bu konuda yap ılan birçok çal ışma ile uyumluydu (3 '69' 14). Ayn ı şekilde bu çal ışmalar, beklenmeyen ölümlerde rezidüel yas şiddetinde artman ın yan ıs ıra, akut yas tepkileri daha şiddetli olduğunu ve patolojik yas s ıldığının arttığını da desteklemektedir. Beklenen ölümlerde ise ki şilerin kontrolü korunmakta, kayb ın etkisi daha az olmakta ve kay ıpla daha kolay ba şedilmektedir (15). Ebeveynle ili şkinin niteli ği ve evlad ın otonomi düzeyi Ebeveynle ili şkinin iki yeti şkin ilişkisi niteliğinde olmas ı, ebeveynden duygusal alanda ve di ğer alanlarda destek alma gereksinimi hissedilmemesi ve bu şekilde ebeveynle olumlu ili şki geliştirebilmesi evlad ın yetişkinliğinin ve otonomisinin göstergesi olarak kabul edilmektedir (16). Ebeveynle olumlu ili şkinin varlığında ve bağımlılığın olmadığı durumda örselenebilirliğin azaldığı ve ebeveyn ölümü ile başetmenin kolayla ştığı bildirilmektedir (3,17). Çal ışmada, baba kayb ında otonominin artmas ı ile rezidüel yas ın şiddetinin azalmas ı aras ında ilişki bulunurken, anne kayb ında bulunmam ış olmas ı çal ışmaya kat ılanlar ın genel olarak geleneksel aile yap ısına sahip olmas ıyla aç ıklanabilir. Bu tip ailelerde baba otorite pozisyonundad ır ve özellikle erkek evlatlar üzerinde etkileri anneye göre çok daha fazlad ır. Scharlach' ın yaptığı çalışmada, anne ölümünde daha fazla olmak üzere her iki ebeveyn ölümünde de otominin artmas ı ile rezidüel yas ın şiddetinin azalmas ı aras ında ili şki bulunması, kültürel farkl ılık dışında çalışma grubunun daha çok kad ınlardan olu şmasıyla da aç ıklanabilir (3). Karde ş say ıs ı Kardeş sayısı fazla olanlarda rezidüel yas şiddetinde azalmanın bulunmuş olmas ı genel anlamda bir sosyal destekle aç ıklanabilece ği gibi, ebeveyn ölümünün karde şleraras ı daha yak ın ilişki ve karşılıkl ı destek için bir fırsat sağlamış olmas ı ve karde şlerin benzer duygular ı paylaşması ile de aç ıklanabilir. Genel olarak ülkemizde, çal ışmaya katılanlar ın da ifade ettiği gibi ebeveyn ölümünden sonra karde şlerin tümü cenaze törenine kat ıhrlar. Böylece ebeveyn ölümü belki de s ıkça beraber olamayan karde şleri biraraya getirmekte, karde şleraras ı ilişki güçlenmekte ve dayan ışma artmaktad ır. Benzer şekilde Marshall ve Rosenthal'da ebeveyn ölümünden sonra aile içi ili şkilerin daha s ıkı olduğunu bildirmi şlerdir (18). Çalışmanın yap ıldığı bölgede karde ş say ısının fazla olmas ı genel olarak yas ile başetmede olumlu bir faktör olarak de ğerlendirilmekle birlikte, ileri yaşlarda çocuk sahibi olman ın s ık olması nedeniyle kat ılanların bazılarının da ifade etti ği gibi psikolojik ve mali deste ğe ihtiyac ı olan küçük kardeşler yeni sorumlulukları ve sorunlar ı da beraberinde getirmektedir. Dini inançlar ın etkisi Dini düşünce stres veren ya şam olaylarıyla başetmek amacı ile s ıklıkla kullan ılmaktad ır (19). Çocuğunu kaybetmi ş anne ve babalarda yas ı etkileyen bir faktör olarak dini dü şünce araştırılmış ve dini dü şüncenin ve dinsel törenlerin bili şsel süreci h ızlandırdığı, kişiye sosyal destek sa ğladığı, kişinin kaybı anlamlandırmas ına ve kayb ın kabulüne yard ımc ı olduğu, sonuç olarak da kay ıpla ilgili uyumu kolaylaştırdığı bildirilmiştir (8 ' 19). Çalışmanın yapıldığı bölgede üç gün boyunca ziyaret edilen yasl ı kişilere dini telkinlerin yap ıldığı, kaybedilen kişi hakkında konuşulduğu, yaslı kişile- 30

5 Orta Yaş Erkeklerde Ebeveyn Ölümü Sonras ı Rezidüel Yas, rin ve çocuklar ın ın gereksinimlerinin karşılandığı ve daha sonraki günlerde de yak ınları ve akrabalar ı tarafından ziyaretlere devam edildi ği ifade edilmektedir. Ayrıca, ölümden sonra da belirli aral ıklarla dini etkinlikler yap ılmakta ve bir anlamda dini ve sosyal destekler devam etmektedir. Kayb ın süresi Kayba uyum aşamas ından önce duygusal şok, kayba inanamama, inkar, çaresizlik, k ızg ınlık, suçluluk, toplumsal geriçekilme gibi akut yas tepkileri sönmekte ve kay ıptan sonra ilk iki y ıl içerisinde kayb ın kabul edilmesiyle birlikte kaybedilen ki şi ile ilgili dü şünce meşguliyeti, ağlama ve uyku bozukluklar ı da giderek azalmaktad ır (20,20 Yap ılan bu çal ışmada da benzer şekilde ebeveyn ölümünden sonra geçen süre artt ıkça rezidüel yasin şiddeti azalmaktayd ı. Bununla beraber, yasla ilgili belirtileri ve yasin çözülme sürecini, tart ışılan faktörlerin yan ısıra ki şisel farkl ılıkların da etkilediği bildirilmektedir (20). Ebeveynin ölüm ya şı ve kat ılanların ya şı Scharlach' ın yaptığı çal ışma ile uyumlu olarak ebeveynin ölüm yaşının ve katılanların yaşının rezidüel yasin şiddetini etkilemediği bulundu (3). Bu sonuçlar, kat ılanların orta ya şta olmalar ı nedeniyle ya ş- ların ın belirli s ın ırlar içinde olmas ı ve buna bağlı olarak da ebeveynlerinin ölümlerinin ço ğunlukla doğal karşılanan yaşlarda olmas ıyla aç ıklanabilir. Sonuç olarak bu çal ışmada ve e ğitim düzeyi daha yüksek olan kad ın ve erkeklerle yap ılmış olan diğer çal ışmalarda ölümün beklenen olup olmadığı, ebeveynle ili şkinin niteliği ve evlad ın otonomi düzeyi ebeveyn ölümü sonras ı rezidüel yas ı etkileyen faktörler olarak bulunmu ş olmas ı, bu faktörlerin genel olarak her iki cinsiyet, farkl ı kültür ve eğitim düzeyi için de geçerli olabilece ğini dü şündürmektedir. Ayn ı şekilde, hemen hemen tüm dinlerde ölümün sonsuz bir ya şam ın başlang ıc ı olduğu temel inanc ı- n ın bulunmas ı, ölümün alg ılanmas ını ve anlamland ırılmas ı etkilemekte ve yas ile ba şetmeyi kolaylaşt ırdığı desteklenmektedir. Yasl ı kişilerin sağladıkları sosyal desteklerin niteli ğinin ve niceliğinin yaşadık- ları toplumun sosyokültürel özelliklere göre farkl ılık göstermesi ise doğaldır. Bireyciliğin egemen oldu ğu batı kültüründe, ülkemizde olduğu gibi geleneksel değerlerin bask ın olduğu toplumlara göre yasl ı kişilere sağlanan sosyal desteklerin daha az olmas ı beklenir. Kültürel olarak ebeveynle ilgili aç ıkça ifade edilmesi hoş karşılanmayan hislerin bask ılanmas ı, kayb ın önemli gösterilme e ğilimi, rezidüel belirtilerin abartılmas ı veya baz ı belirtilerin ifade etmekten kaç ınılması çal ışmayı sınırland ırmaktad ır. Çalışma grubunun ebeveyn kayb ını yaşamış tüm yetişkin erkekleri temsil edemeyece ği de aç ıktır. Ayrıca, cinsiyet, ebeveynin ve evlad ın kişilik özellikleri, ebeveyne mali ba ğıml ılığın olup olmamas ı da bu tür çal ışmaların sonuçlarını etkileyecektir. Ülkemizde ara ştırılmamış bir konuda yapılan bu çalışmanın ileride yap ılacak çal ışmalara katk ıda bulunacağın ı ümit ediyorum. KAYNAKLAR 1. Moss MS, Moss SZ: The impa.ct of parental death on middle aged children. Omega 14:65-75, Horowitz MJ, Krupnick J, Kaltreider N, Wilner N, Leong A, Marmar C: Initial psychological responses to parental death. Arch Gen Psychiatry 38:316-22, Scharlach AE: Factors associated with tilial grief following the death of an elderly parent. Am J Orthopsychiatry 61:307-13, Scharlach AE, Fredriksen KI: Reactions to the death of a parent during midlife. Omega 27:307-19, Bunch J: The influence of parental death anniversaries upon suicide dates. Br J Psychiatry 118:621-26, Lundin T: Long-term outcome of bereavement. Br J Psychiatry 145:424-8, Zisook S, Schuchter SR, Lyons LE: Predictors of psychological reactions during the early stages of widowhood. Grief and Bereavement 10:355-68, Bohannon JR: Religiosity related the grief levels of bereaved mothers and fathers. Omega 23:153-9, Zisook S, Schuchter SR, Schuckit M: Factors in the persistence of unresolved grief among psychiatric out patients. Psychosomatics 26: , Maddison D, Walker W: Factors affecting the outcome of conjugal bereavement. Br J Psychiatry 113: , Vachon MLS, Stylianos SK: The role of social support in bereavement. J Soc Issues 44:175-90, Stroebe MS, Stroebe W: Who suffers more? Sex differences in health risks of the widowed. Psychological Bulletin 93: , Faschingauer TR, Devaul RA, Zisook S: Development of the texas inventory of grief. Am J Psychiatry 134:696-8, Sanders CM: A comparison of adult bereavement in the death of spouse, child and parent. Omega 10:303-23, Rando TA: An investigation of grief and adaptation in parents whose children have died from cancer. J Pediatr Psychology 8:3-31

6 Orta Yaş Erkeklerde Ebeveyn Ölümü Sonras ı Rezidüel Yast 20, Williamson DS: Personal authorty in family experience via termination of the intergenerational hierarchical boundary: Part III personal authorty defıned, and the power of play in the change process. J Marital and Family Therapy 8:309-23, Scharlach A: Role strain in mother-doughter relationship in laterlife. Gerontologist 27:627-31, Marshall VW, Rosenthal CJ: Parental death: A life course marker. Generations 7:30-39, Mclntoch DN, Silver RC, Wortman CB: Religion's role in adjustment to a negative life event: Coping with the loss of a child. J Personality and Social Psychology 65:813-21, Lund DA, Caserta MS, Diamond MF: Gender differences through two years of bereavement among the elderly. Gerontologist 26:314-20, Zisook S, Schuchter SR: Time course of spousal bereavement. General Hospital Psychiatry 7:95-100,

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL.

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. Dr Ali Bozkurt Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. The bereavement of the widowed. Dis Nerv Syst 1971;32:597

Detaylı

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe]. ofsport Sciences 2004 1 15 (3J 125-136 TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN ış TATMiN SEViYELERi Ünal KARlı, Settar KOÇAK Ortadoğu Teknik

Detaylı

Tez adı: Babalar... Tez Danışmanı:(HACER NERMİN ÇELEN)

Tez adı: Babalar... Tez Danışmanı:(HACER NERMİN ÇELEN) GÜLÇİN KARADENİZ ÖĞRETİM GÖREVLİSİ E-Posta Adresi Telefon (İş) : 2166261050-2244 Faks : 2166281113 Adres : : gulcinkaradeniz@maltepe.edu.tr Maltepe Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

pecya Diyarbakır Bölgesinde Yas ve Din ili şkisi

pecya Diyarbakır Bölgesinde Yas ve Din ili şkisi Adnan ÖZÇETİN* ÖZET Bu çalışmada Diyarbakır'da çalışan imam-hatiplerin halkın yas tepkileri ve cenaze törenleri hakk ındaki gözlem ve tecrübelerini öğrenmek, elde etti ğimiz verilerle modern yas kuram

Detaylı

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe 1. ofsport Sciences 2004, 15 (1),49-64 Dave/li Derleme EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Ziya KORUÇ, Perlearı BAYAR Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Eğitim. Akademik Ünvanlar HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ SEVGİNAR VATAN. sevginarvatan@gmail.

ÖZGEÇMİŞ. Eğitim. Akademik Ünvanlar HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ SEVGİNAR VATAN. sevginarvatan@gmail. ÖZGEÇMİŞ SEVGİNAR VATAN E-Posta: sevginarvatan@gmail.com Telefon: 2978325 Adres: Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü Beytepe/Ankara Eğitim Mezuniyet Tarihi Derece Alan Kurum 2006 Lisans Psikoloji Orta

Detaylı

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Konular Geçmi ten önemli trendler Esneklik ve esnek güvence Bireyselcilik ve azalan dayan ma Silikle en toplum 2 Toplumsal: Daha az evlilik Daha fazla

Detaylı

Ruhsal Travma Değerlendirme Formu. APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır

Ruhsal Travma Değerlendirme Formu. APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır Ruhsal Travma Değerlendirme Formu APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır A. SOSYODEMOGRAFİK BİLGİLER 1. Adı Soyadı:... 2. Protokol No:... 3. Başvuru Tarihi:...

Detaylı

SANAYİ İŞÇİLERİNİN DİNİ YÖNELİMLERİ VE ÇALIŞMA TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ - ÇORUM ÖRNEĞİ

SANAYİ İŞÇİLERİNİN DİNİ YÖNELİMLERİ VE ÇALIŞMA TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ - ÇORUM ÖRNEĞİ , ss. 51-75. SANAYİ İŞÇİLERİNİN DİNİ YÖNELİMLERİ VE ÇALIŞMA TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ - ÇORUM ÖRNEĞİ Sefer YAVUZ * Özet Sanayi İşçilerinin Dini Yönelimleri ve Çalışma Tutumları Arasındaki İlişki - Çorum

Detaylı

pecya Huzur Evinde Kalan Ya şl ıların Psikososyal Yönlerinin incelenmesi Nurgül BÖLÜKBA Ş *, Hatice ARSLAN *

pecya Huzur Evinde Kalan Ya şl ıların Psikososyal Yönlerinin incelenmesi Nurgül BÖLÜKBA Ş *, Hatice ARSLAN * Huzur Evinde Kalan Ya şl ıların Psikososyal Yönlerinin Nurgül BÖLÜKBA Ş *, Hatice ARSLAN * ÖZET Bu çalışma huzurevinde kalan ya şlıların psikososyal yönlerini, ya şlıl ıkta ilgili düşüncelerini ortaya

Detaylı

Yardımcı Doçent Psikoloji Haliç Üniversitesi 2000 Yardımcı Doçent Psikoloji FSM Vakıf Üniversitesi 2011

Yardımcı Doçent Psikoloji Haliç Üniversitesi 2000 Yardımcı Doçent Psikoloji FSM Vakıf Üniversitesi 2011 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Gaye (Enbiyaoğlu) Saltukoğlu 2. Doğum Tarihi : 1945 3. Unvanı : Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Hacettepe Üniversitesi 1969 Yüksek

Detaylı

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 18 Aral k 1979 da Birle mi Milletler Genel cinsiyet ayr mc l n yasaklayan ve kad n haklar n güvence alt na alan

Detaylı

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT Muğla Üniversitesi SBE Dergisi Güz 2001 Sayı 5 ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET Erdoğan GAVCAR * Meltem ÜLKÜ

Detaylı

Psoriazis vulgarisli hastalarda kişilik özellikleri ve yaygın psikiyatrik tablolar

Psoriazis vulgarisli hastalarda kişilik özellikleri ve yaygın psikiyatrik tablolar Psoriazis vulgarisli hastalarda kişilik özellikleri ve yaygın psikiyatrik tablolar Emine Çölgeçen 1, Ali İrfan Gül 2, Kemal Özyurt 3, Murat Borlu 4 1 Bozok Üniversitesi Tıp Fakültesi, Dermatoloji Ana Bilim

Detaylı

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı X, Y, Z KUŞAĞI TÜKETİCİLERİNİN YENİDEN SATIN ALMA KARARI ÜZERİNDE ALGILANAN MARKA DENKLİĞİ ÖĞELERİNİN ETKİ DÜZEYİ FARKLILIKLARININ

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

Sizofrenide Yasam Kalitesi. Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004)

Sizofrenide Yasam Kalitesi. Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004) Sizofrenide Yasam Kalitesi Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004) Sizofreni: Temel Belirti Kümeleri Pozitif Sanri Varsani Dezorganize konusma Katatoni Sosyal/Mesleksel

Detaylı

KALKINMA GÖSTERGELERİ Sustainable Development Indicators 2000-2009

KALKINMA GÖSTERGELERİ Sustainable Development Indicators 2000-2009 C T U I 1 SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA GÖSTERGELERİ Sustainable Development Indicators 2000-2009 TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU Turkish Statistical Institute IÇINDEKILER Önsöz Simge ve Kısaltmalar Açıklama 1.Sosyoekonomik

Detaylı

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department 71 Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Yıl 9, Sayı 17, Haziran 2009, 71-76 Müzik Eğitimi Anabilim Dalı Öğrencilerinin Başarılarına Etki Eden Değişkenler Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Detaylı

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI Bilgisayar ve internet kullanımı teknoloji çağı olarak adlandırabileceğimiz bu dönemde, artık hayatın önemli gereçleri haline gelmiştir. Bilgiye kolay, hızlı, ucuz ve güvenli

Detaylı

BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİ NDE YAPTIRILAN DOĞUMLARIN İNCELENMESİ

BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİ NDE YAPTIRILAN DOĞUMLARIN İNCELENMESİ TAF Preventive Medicine Bulletin, 2006: 5 (6) ARAŞTIRMA RESEARCH ARTICLE BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİ NDE YAPTIRILAN DOĞUMLARIN İNCELENMESİ Atilla Senih MAYDA*, Türker ACEHAN**, Suat ALTIN**, Mehmet ARICAN**,

Detaylı

T. C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ KESİN RAPORU

T. C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ KESİN RAPORU T. C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ KESİN RAPORU Öğretmenlerin Ve Anne-Babaların Öz-Yetkinlik İnançları, Tükenmişlik Algıları Ve Çocukların Problem Davranışları Proje Yürütücüsü: Prof.

Detaylı

pecya Huzurevindeki Ya şlı Bireylerde Ya şam Kalitesi ve Bireye Özgü Etkenler ile İlişkisi Alev KILIÇOĞLU *, Ç ınar YENİLMEZ ** ÖZET

pecya Huzurevindeki Ya şlı Bireylerde Ya şam Kalitesi ve Bireye Özgü Etkenler ile İlişkisi Alev KILIÇOĞLU *, Ç ınar YENİLMEZ ** ÖZET Huzurevindeki Ya şlı Bireylerde Ya şam Kalitesi ve Bireye Özgü Etkenler ile İlişkisi Alev KILIÇOĞLU *, Ç ınar YENİLMEZ ** ÖZET Amaç: Bu çal ışmada huzurevinde kalan yaşl ıların yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi

Detaylı

ÖZET. pecya. Anahtar kelimeler: Sosyal anksiyete, çocuklar, ergenler, ölçek, geçerlilik, güvenilirlik SUMMARY

ÖZET. pecya. Anahtar kelimeler: Sosyal anksiyete, çocuklar, ergenler, ölçek, geçerlilik, güvenilirlik SUMMARY Çocuklar İçin Sosyal Anksiyete Ölçe ğinin Geçerlilik ve Güvenilirli ği Türkay DEMİR*, Demet ERALP-DEM İR*, Nuray TÜRKSOY*, Erdoğan ÖZMEN*, Ömer UYSAL** ÖZET Herkesin belirli ortamlarda değişik derecelerde

Detaylı

ÖRNEK BULGULAR. Tablo 1: Tanımlayıcı özelliklerin dağılımı

ÖRNEK BULGULAR. Tablo 1: Tanımlayıcı özelliklerin dağılımı BULGULAR Çalışma tarihleri arasında Hastanesi Kliniği nde toplam 512 olgu ile gerçekleştirilmiştir. Olguların yaşları 18 ile 28 arasında değişmekte olup ortalama 21,10±1,61 yıldır. Olguların %66,4 ü (n=340)

Detaylı

AĞRIİLE HUZUR EVİ OLUR MU? DR. FİLİZ ŞÜKRÜ DURUSOY

AĞRIİLE HUZUR EVİ OLUR MU? DR. FİLİZ ŞÜKRÜ DURUSOY AĞRIİLE HUZUR EVİ OLUR MU? DR. FİLİZ ŞÜKRÜ DURUSOY GİRİŞ Yaşlılık Dünya Sağlık Örgütü tarafından 65 yaş ve üzeri dönem olarak tanımlamakta; Fiziksel görünüm, güç ve rol kaybı yaşanılan, yaşlılık dönemindeyeti

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

ABSTRACT $WWLWXGHV 7RZDUGV )DPLO\ 3ODQQLQJ RI :RPHQ $QG $IIHFWLQJ )DFWRUV

ABSTRACT $WWLWXGHV 7RZDUGV )DPLO\ 3ODQQLQJ RI :RPHQ $QG $IIHFWLQJ )DFWRUV ÖZET Amaç: Araştırma, Aile Planlaması (AP) polikliniğine başvuran kadınların AP ye ilişkin tutumlarını ve bunu etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı tipteki bu araştırma

Detaylı

9-12 YAŞ ÇOCUKLARININ KAYGI DÜZEYLERİNİN BAZI DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ (A Study On The Chıldren Anxıety Levels Accordıng To Some Varıables)

9-12 YAŞ ÇOCUKLARININ KAYGI DÜZEYLERİNİN BAZI DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ (A Study On The Chıldren Anxıety Levels Accordıng To Some Varıables) Ege Eğitim Dergisi 2003 (3), 1: 1-9 9-12 YAŞ ÇOCUKLARININ KAYGI DÜZEYLERİNİN BAZI DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ (A Study On The Chıldren Anxıety Levels Accordıng To Some Varıables) ÖZ Yrd.Doç.Dr. Serap

Detaylı

HUZUREVĠ ÇALIġANLARININ TUTUM VE STRES VERĠLERĠNĠN DEĞERLENDĠRMESĠ

HUZUREVĠ ÇALIġANLARININ TUTUM VE STRES VERĠLERĠNĠN DEĞERLENDĠRMESĠ HUZUREVĠ ÇALIġANLARININ TUTUM VE STRES VERĠLERĠNĠN DEĞERLENDĠRMESĠ SOS. YELDA ġġmġġr PSK. ÖZGE KUTAY PSK. PINAR ULUPINAR Ġzmir, 2014 1 HUZUREVĠ EĞĠTĠMĠ VERĠ DEĞERLENDĠRMELERĠ 2013 yılında İBB Kadın Danışma

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Psikoloji Hacettepe 1999

Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Psikoloji Hacettepe 1999 EK 3 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Ferzan Curun 2. Doğum Tarihi: 11.04.1975 3. Unvanı: :Yrd.Doç.Dr 4. Öğrenim Durumu: :Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Hacettepe 1999 Yüksek Lisans Doktora

Detaylı

center towns. In order to determine the language development of children, Turkish Language Activities Observation Form developed by Ömeroğlu and

center towns. In order to determine the language development of children, Turkish Language Activities Observation Form developed by Ömeroğlu and ALTI YAŞ ÇOCUKLARININ TÜRKÇE DİL ETKİNLİKLERİNDE DİL KAZANIMLARI İLE ANNE BABA İŞLEVLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN CİNSİYET, DOĞUM SIRASI, OKULA DEVAM SÜRESİ GİBİ DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ Arş. Gör. Uzm.Derya

Detaylı

İçindekiler. 5 BİRİNCİ KISIM Araştırmanın Kavram sal ve Metodolojik Çerçevesi. 13 Çocuğun İyi Olma Hali

İçindekiler. 5 BİRİNCİ KISIM Araştırmanın Kavram sal ve Metodolojik Çerçevesi. 13 Çocuğun İyi Olma Hali İçindekiler x Önsöz ı Giriş 5 BİRİNCİ KISIM Araştırmanın Kavram sal ve Metodolojik Çerçevesi 7 BİR İN C İ B Ö L Ü M Araştırmanın Kavramsal Çerçevesi 7 Çocukluğa Dair Kavramsal Çerçeve ıo Çocukların Mekânsallığı

Detaylı

MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 19, OCAK - 2009, S. 20-29 İSTANBUL ISSN:1303-2429 Copyright 2009 http://www.marmaracografya.com

MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 19, OCAK - 2009, S. 20-29 İSTANBUL ISSN:1303-2429 Copyright 2009 http://www.marmaracografya.com MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 19, OCAK - 2009, S. 20-29 İSTANBUL ISSN:1303-2429 Copyright 2009 http://www.marmaracografya.com SOSYAL BİLGİLER VE SINIF ÖĞRETMENİ ADAYLARININ COĞRAFYA DERSLERİNE YÖNELİK

Detaylı

Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi

Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Yaşlı nüfusa ilişkin en önemli sorunlardan biri bakım sorunudur. Yaşlı bakımı çok kapsamlı ve pahalı bir hizmettir. Özellikle 75 yaşın

Detaylı

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ Ahmet Zihni SOYATA Selin AKIŞIK Damla İNHANLI Alp ÜÇOK İ.T.F. Psikiyatri

Detaylı

Anne Baba Kaybının Çocuklar Üzerindeki Etkileri

Anne Baba Kaybının Çocuklar Üzerindeki Etkileri Yıl: 11 Cilt: 6 Sayı: 23 Ekim-Kasım-Aralık 2010 Anne Baba Kaybının Çocuklar Üzerindeki Etkileri Arş. Gör. Seda ATTEPE* Öz Ölüm, bireylerin yaşamlarında kaçınılmaz olarak yer alan bir olgudur. Her birey

Detaylı

ANKARA ili YAŞ GRUBU

ANKARA ili YAŞ GRUBU Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe J. ofspor! Sciences 2005, 16 (1), 19-29 ANKARA ili 11-12 YAŞ GRUBU ÇOCUKLARıN FiziKSEL AKTiviTE VE BAZI BESLENME ALıŞKANLıKLARı Dr. savaş KUDAŞ*, Dr. Bülent ÜLKAR**, Dr.Ali

Detaylı

Hemodiyaliz Hastalarının Psikolojik Dayanıklılık Durumları ve Etkileyen Faktörlerin Değerlendirilmesi

Hemodiyaliz Hastalarının Psikolojik Dayanıklılık Durumları ve Etkileyen Faktörlerin Değerlendirilmesi Hemodiyaliz Hastalarının Psikolojik Dayanıklılık Durumları ve Etkileyen Faktörlerin Değerlendirilmesi Öğretim Görevlisi Emine DANE Acıbadem Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Sunum Akışı

Detaylı

T.C. IZMİR BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANLIĞI SATINALMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ALIMLARI ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE

T.C. IZMİR BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANLIĞI SATINALMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ALIMLARI ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE T.C. IZMİR BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANLIĞI SATINALMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ALIMLARI ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç ve Kapsam MADDE 1- (1)

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ (Son Güncelleme, Aralık, 2009) Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü Beytepe Kampusu Ankara

ÖZGEÇMİŞ (Son Güncelleme, Aralık, 2009) Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü Beytepe Kampusu Ankara ÖZGEÇMİŞ (Son Güncelleme, Aralık, 2009) Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü Beytepe Kampusu 06352 Ankara e-posta: frezya@hacettepe.edu.tr Adı Soyadı: Yeliz KINDAP Doğum Yeri ve Tarihi: Ankara - 31.07.1978

Detaylı

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol 1 Acibadem University Medical Faculty 2 Maltepe University Medical

Detaylı

T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI TEZ KONUSU

T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI TEZ KONUSU T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI TEZ KONUSU AİLE DANIŞMANLIĞININ ENGELLİ ÇOCUK ANNELERİNDEKİ ANKSİYETE, DEPRESYON VE STRES DÜZEYLERİNE ETKİSİ TEZ ARAŞTIRMACISI

Detaylı

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD.

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Obezitede Anksiyete Bozuklukları ve Depresyon Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Sanofi Danışman: Teva, BMS Konuşmacı: Lundbeck Obezite giderek artan bir toplum sağlığı

Detaylı

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai PEHLİVAN*; Elif Nilay ADA*;Gizem ÖZTAŞ* *Mersin Üniversitesi

Detaylı

EMBEDDED SYSTEMS CONTROLLED VEHICLE

EMBEDDED SYSTEMS CONTROLLED VEHICLE EMBEDDED SYSTEMS CONTROLLED VEHICLE İbrahim TEMEL Danışman : Y. Doç. Dr. Rıfat EDİZKAN Elektrik Elektronik Mühendisliği Günümüzde kullanılan birçok gömülü sistemin uygulamaları çevremizde mevcuttur. Bu

Detaylı

Soru: Tanrı tasavvuru ne demektir?

Soru: Tanrı tasavvuru ne demektir? Tanrı Tasavvuru Soru: Tanrı tasavvuru ne demektir? Peker e göre: Kişinin bebekliğinden itibaren, zeka gelişimine, edinmiş olduğu bilgi ve yaşantısına göre, Tanrı yı zihninde canlandırması, biçimlendirmesi

Detaylı

Doç.Dr. Neriman ARAL Dr. Figen BAŞAR Ankara Üniversitesi Ev Ekonomisi Yüksekokulu Çocuk Gelişimi Anabilim Dalı

Doç.Dr. Neriman ARAL Dr. Figen BAŞAR Ankara Üniversitesi Ev Ekonomisi Yüksekokulu Çocuk Gelişimi Anabilim Dalı ÇOCUKLARIN KAYGI DÜZEYLERİNİN YAŞ, CİNSİYET, SOSYO EKONOMİK DÜZEY VE AİLENİN PARÇALANMA DURUMUNA GÖRE İNCELENMESİ THE STUDY O CHILDREN S ANXIETY LEVELS IN RESPECT O AGE, SEX, SOCIOECONOMIC LEVELS AND THE

Detaylı

pecya Benlik Sayg ısını Etkileyen Etkenler

pecya Benlik Sayg ısını Etkileyen Etkenler İshak ÖZKAN* ÖZET Bu çalışma, Selçuk Üniversitesinin uygulamal ı branşta iki, sosyal branşta iki fakültesinin birinci s ın ıf öğrencileri ile 1986-1987 öğretim döneminde yap ıldı. Çalışmaya 17-21 yaşları

Detaylı

TEMEL EĞİTİMDEN ORTAÖĞRETİME GEÇİŞ ORTAK SINAV BAŞARISININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

TEMEL EĞİTİMDEN ORTAÖĞRETİME GEÇİŞ ORTAK SINAV BAŞARISININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ VERİ ANALİZİ, İZLEME VE DEĞERLENDİRME DAİRE BAŞKANLIĞI TEMEL EĞİTİMDEN ORTAÖĞRETİME GEÇİŞ ORTAK SINAV BAŞARISININ ÇEŞİTLİ

Detaylı

Tar ımsal Yap ı lar İçin Farkl ı Kafes Kiri ş Sistemlerinin Boyutsal ve Ekonomik Yönden Karşı la şt ı r ılmas ı

Tar ımsal Yap ı lar İçin Farkl ı Kafes Kiri ş Sistemlerinin Boyutsal ve Ekonomik Yönden Karşı la şt ı r ılmas ı TAR İM BILIMLERI DERGISI 1997, 3 (3) 34-42 Tar ımsal Yap ı lar İçin Farkl ı Kafes Kiri ş Sistemlerinin Boyutsal ve Ekonomik Yönden Karşı la şt ı r ılmas ı Metin OLGUN', Hasbi YAPRAK 2 Geli ş Tarihi : 03.11.1997

Detaylı

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Dr. SiğnemÖZTEKİN, Psikolog Duygu KUZU, Dr. Güneş CAN, Prof. Dr. AyşenESEN DANACI Giriş: Ayrılma anksiyetesi bozukluğu,

Detaylı

ÖZET. pecya SUMMARY. Key words: Medical students, depressive symptoms, Beck Depression Inventory

ÖZET. pecya SUMMARY. Key words: Medical students, depressive symptoms, Beck Depression Inventory T ıp Fakültesi Öğrencilerinde Depresyon Belirtilerinin Da ğıl ımı Bilal BAKİR*, U. Reha YILMAZ**, İsmail YAVAŞ***, Mahir GÜLEÇ* ÖZET Depresyon en s ık görülen ruhsal bozukluktur. Depresif belirtilerin,

Detaylı

KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE GÖRE ÝNCELENMESÝ *

KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE GÖRE ÝNCELENMESÝ * Abant Ýzzet Baysal Üniversitesi Eðitim Fakültesi Dergisi Cilt: 8, Sayý: 1, Yýl: 8, Haziran 2008 KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE

Detaylı

ACİL ÇALIŞANLARI İÇİN STRES YÖNETİMİ

ACİL ÇALIŞANLARI İÇİN STRES YÖNETİMİ ACİL ÇALIŞANLARI İÇİN STRES YÖNETİMİ ACİL ÇALIŞANLARININ KARŞILAŞABİLECEĞİ STRES KAYNAKLARI Olaya bağlı stres kaynakları Mesleki stres kaynakları Çevresel stres kaynakları OLAYA BAĞLI STRES KAYNAKLARI-1

Detaylı

5-6 Yaş Grubunda Çocuğu Olan Ebeveynlerin Tutumlarının İncelenmesi. Examining the Attitudes of Parents who have Children at the Age of 5-6

5-6 Yaş Grubunda Çocuğu Olan Ebeveynlerin Tutumlarının İncelenmesi. Examining the Attitudes of Parents who have Children at the Age of 5-6 GÜ, Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt 25, Sayı 2 (2005) 19-34 5-6 Yaş Grubunda Çocuğu Olan Ebeveynlerin Tutumlarının İncelenmesi Examining the Attitudes of Parents who have Children at the Age of 5-6

Detaylı

YAŞAM MEMNUNİYETİ VE AKADEMİK BAŞARIDA İYİMSERLİK ETKİSİ. Burcu KÜMBÜL GÜLER ** Hamdi EMEÇ ***

YAŞAM MEMNUNİYETİ VE AKADEMİK BAŞARIDA İYİMSERLİK ETKİSİ. Burcu KÜMBÜL GÜLER ** Hamdi EMEÇ *** D.E.Ü.İ.İ.B.F. Dergisi Cilt:21 Sayı:2, Yıl:2006, ss:129-149 YAŞAM MEMNUNİYETİ VE AKADEMİK BAŞARIDA İYİMSERLİK ETKİSİ Burcu KÜMBÜL GÜLER ** Hamdi EMEÇ *** ÖZET Psikolojinin güncel akımını oluşturan pozitif

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Zeynep Çatay Çalışkan 2. Doğum Tarihi: 18 Şubat 1975 3. Unvanı: Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Boğaziçi Üniversitesi 1996 Y. Lisans

Detaylı

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi Y R D. D O Ç. D R. M İ N E İ S L İ M Y E TA Ş K I N B A L I K E S İ R Ü N İ V E R S İ T E S I TIP FA K Ü LT E S İ K A D I N H A S TA L I K L A R I V E D

Detaylı

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME Psi. Özge Kutay Sos.Yelda ġimģir Ġzmir,2014 HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI

Detaylı

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ. : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 : gsaltukoglu@fsm.edu.tr

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ. : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 : gsaltukoglu@fsm.edu.tr AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ 1. Adı Soyadı : Gaye (Enbiyaoğlu) Saltukoğlu İletişim Bilgileri Adres : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 Mail : gsaltukoglu@fsm.edu.tr

Detaylı

Boşanmanın Çocuk Üzerindeki Etkileri Effects of Divorce on Children

Boşanmanın Çocuk Üzerindeki Etkileri Effects of Divorce on Children Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry 2013; 5(2):140-161 doi:10.5455/cap.20130510 Boşanmanın Çocuk Üzerindeki Etkileri Effects of Divorce on Children Nilgün Öngider ÖZET Yapılmış

Detaylı

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ Doç. Dr. Deniz Beste Çevik Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı beste@balikesir.edu.tr

Detaylı

Durumunuz: Bunlar hamile Bir tedavi ihtiyacı veya Bakım geçici hastalık düşmek Çocuğun ve ev

Durumunuz: Bunlar hamile Bir tedavi ihtiyacı veya Bakım geçici hastalık düşmek Çocuğun ve ev Aile ve üst düzey yardım Tarih: Nisan 2016 Durumunuz: Bunlar hamile Bir tedavi ihtiyacı veya Bakım geçici hastalık düşmek Çocuğun ve ev Anne veya baba, çocuk ve ev bakım açarsanız, ortaya çıkar Gerçek

Detaylı

Depresyon 1. Depresyon nedir? 2. Depresyon (çökkünlük) sanıldığı kadar sık mı? 3. Depresif belirtiler ile depresyon farklı mıdır?

Depresyon 1. Depresyon nedir? 2. Depresyon (çökkünlük) sanıldığı kadar sık mı? 3. Depresif belirtiler ile depresyon farklı mıdır? 1. Depresyon nedir? Depresyon ruh halinizi, hislerinizi, davranışlarınızı, ve ruh sağlığınızı etkileyen bir hastalıktır. Depresyonun bir halsizlik kendi kendinize çözebileceğiniz bir sorun olmayıp, biyolojik

Detaylı

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT The purpose of the study is to investigate the impact of autonomous learning on graduate students

Detaylı

Normal ve Sezaryen Doğum Yapan Kadınların Doğum Konfor Düzeyine Göre Karşılaştırılması

Normal ve Sezaryen Doğum Yapan Kadınların Doğum Konfor Düzeyine Göre Karşılaştırılması Normal ve Sezaryen Doğum Yapan Kadınların Doğum Konfor Düzeyine Göre Karşılaştırılması Meryem METİNOĞLU Namık Kemal Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik Bölümü Giriş Doğum kadın hayatında yaşanılan

Detaylı

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİEĞİTİM FAKÜLTESİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ PROGRAMI 2013 2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI LİSANS PROGRAMI ÖĞRETİM PLANI.

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİEĞİTİM FAKÜLTESİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ PROGRAMI 2013 2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI LİSANS PROGRAMI ÖĞRETİM PLANI. I. YARIYIL KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİEĞİTİM FAKÜLTESİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ PROGRAMI 2013 2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI LİSANS PROGRAMI ÖĞRETİM PLANI 0801101 Temel Matematik I 2+0 General Mathematics I 6 0801102 Genel

Detaylı

Radyasyon Koliti Oluşturulmuş Sıçanlarda Ghrelinin Barsak Anastomozu Üzerine Etkisi Dr. Ebubekir Gündeş

Radyasyon Koliti Oluşturulmuş Sıçanlarda Ghrelinin Barsak Anastomozu Üzerine Etkisi Dr. Ebubekir Gündeş Radyasyon Koliti Oluşturulmuş Sıçanlarda Ghrelinin Barsak Anastomozu Üzerine Etkisi Dr. Ebubekir Gündeş Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji Cerrahisi Kliniği Giriş

Detaylı

Ahmet TÜRKCAN *, Duran ÇAKMAK ** ÖZET. pecya

Ahmet TÜRKCAN *, Duran ÇAKMAK ** ÖZET. pecya Hastaneye İlk Kez Başvuran ve Yatan Alkol Dışındaki Madde Ahmet TÜRKCAN *, Duran ÇAKMAK ** ÖZET Amaç: Hastane istatistikleri bir psikiyatrik bozuklu ğun epidemiyolojik e ğitimini tahmin etmekte ve uygun

Detaylı

MİMARLIK LİSANS ÖĞRENCİLERİNİN SOSYO-EKONOMİK DURUMLARININ EĞİTİM SÜRECİNDEKİ BAŞARILARINA ETKİSİ

MİMARLIK LİSANS ÖĞRENCİLERİNİN SOSYO-EKONOMİK DURUMLARININ EĞİTİM SÜRECİNDEKİ BAŞARILARINA ETKİSİ Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, Cilt 18, Sayı 2, 2013 ARAŞTIRMA MİMARLIK LİSANS ÖĞRENCİLERİNİN SOSYO-EKONOMİK DURUMLARININ EĞİTİM SÜRECİNDEKİ BAŞARILARINA ETKİSİ Murat ÖZYABA

Detaylı

ZEÖ/İEÖ217 ERKEN ÇOCUKLUKTA ÖZEL EĞİTİM 1. ÜNİTE: EÇÖZE YE İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR. 2. MODÜL: EÇÖZE: Kuramsal Temeller

ZEÖ/İEÖ217 ERKEN ÇOCUKLUKTA ÖZEL EĞİTİM 1. ÜNİTE: EÇÖZE YE İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR. 2. MODÜL: EÇÖZE: Kuramsal Temeller ZEÖ/İEÖ217 ERKEN ÇOCUKLUKTA ÖZEL EĞİTİM 1. ÜNİTE: EÇÖZE YE İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR 2. MODÜL: EÇÖZE: Kuramsal Temeller Doç. Dr. İbrahim H. Diken Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü

Detaylı

KORELASYON VE REGRESYON ANALİZİ

KORELASYON VE REGRESYON ANALİZİ KORELASON VE REGRESON ANALİZİ rd. Doç. Dr. S. Kenan KÖSE İki ya da daha çok değişken arasında ilişki olup olmadığını, ilişki varsa yönünü ve gücünü inceleyen korelasyon analizi ile değişkenlerden birisi

Detaylı

Üniversite Öğrencilerinin Akademik Başarılarını Etkileyen Faktörler Bahman Alp RENÇBER 1

Üniversite Öğrencilerinin Akademik Başarılarını Etkileyen Faktörler Bahman Alp RENÇBER 1 Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 3(1): 191-198 Üniversite Öğrencilerinin Akademik Başarılarını Etkileyen Faktörler Bahman Alp RENÇBER 1 Özet Bu çalışmanın amacı, üniversite

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARININ GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ, YETİ YİTİMİ, DEPRESYON VE KOMORBİDİTE YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ

HEMODİYALİZ HASTALARININ GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ, YETİ YİTİMİ, DEPRESYON VE KOMORBİDİTE YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ HEMODİYALİZ HASTALARININ GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ, YETİ YİTİMİ, DEPRESYON VE KOMORBİDİTE YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ 22.10.2016 Gülay Turgay 1, Emre Tutal 2, Siren Sezer 3 1 Başkent Üniversitesi Sağlık

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Hangi Böbrek Hastalarına Ruhsal Destek Verilebilir? Çocukluktan yaşlılığa

Detaylı

HUZUREVİNDE YAŞAYAN YAŞLI BİREYLERDE YAŞAM KALİTESİ

HUZUREVİNDE YAŞAYAN YAŞLI BİREYLERDE YAŞAM KALİTESİ HUZUREVİNDE YAŞAYAN YAŞLI BİREYLERDE YAŞAM KALİTESİ FATMA ARPACI 1, ŞADAN TOKYÜREK 2, NAİLE BİLGİLİ 3 Gazi Üniversitesi Özet Araştırma, huzurevinde yaşayan yaşlı bireylerde yaşam kalitesinin incelenmesi

Detaylı

Kurbanlar & Failler. Kurban-Fail Bölünmesinin Psikodinamiği. Istanbul, 6 Nisan 2013. www.franz-ruppert.de. 02.04.2013 (c) Prof. Dr.

Kurbanlar & Failler. Kurban-Fail Bölünmesinin Psikodinamiği. Istanbul, 6 Nisan 2013. www.franz-ruppert.de. 02.04.2013 (c) Prof. Dr. Kurbanlar & Failler Kurban-Fail Bölünmesinin Psikodinamiği Istanbul, 6 Nisan 2013 www.franz-ruppert.de 02.04.2013 (c) Prof. Dr. Franz Ruppert 1 Kurbanlar ve Failler Tanımlar Hayatta Kalma Stratejileri

Detaylı

pecya Erzurum Yetiştirme Yurdunda Kalan Gençlerde Ruhsal Belirtiler Da ğıl ımı * İsmet KARAPINAR ** SUMMARY ÖZET

pecya Erzurum Yetiştirme Yurdunda Kalan Gençlerde Ruhsal Belirtiler Da ğıl ımı * İsmet KARAPINAR ** SUMMARY ÖZET Erzurum Yetiştirme Yurdunda Kalan Gençlerde Ruhsal Belirtiler Da ğıl ımı * İsmet KARAPINAR ** ÖZET Bu çal ışmada Erzurum Yeti ştirme Yard ımda ve aileleri ile birlikte lise çağındaki erkek gençler arasında

Detaylı

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity İskender GÜMÜŞ* Nebi Sümer, Nevin Solak, Mehmet Harma İşsiz Yaşam: İşsizliğin

Detaylı

GEBELİĞİN PSİKO-SOSYAL VE KÜLTÜREL BOYUTU

GEBELİĞİN PSİKO-SOSYAL VE KÜLTÜREL BOYUTU GEBELİĞİN PSİKO-SOSYAL VE KÜLTÜREL BOYUTU A R A Ş. G Ö R. Z E Y N E P K I R I K K A L E L İ Gebelik dönemi fizyolojik olduğu kadar kalıcı psikolojik değişikliklere de neden olmaktadır. Anne karnında gelişen

Detaylı

TEOG Sınavına Hazırlanan Öğrencilerin Algıladıkları Sosyal Destek Düzeyinin Farklı Değişkenlere Göre İncelenmesi 1

TEOG Sınavına Hazırlanan Öğrencilerin Algıladıkları Sosyal Destek Düzeyinin Farklı Değişkenlere Göre İncelenmesi 1 International Journal of Contemporary Educational Studies (IntJCES) June 2016 : 2 (1) ISSN : 2548-9373 Doi : Field : Education Psychology Type : Review Article Recieved: 21.03.2016 - Accepted:13.05.2016

Detaylı

BASKIDA. İki Boyutlu Yas Ölçeğinin Türkçe Formunun Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması

BASKIDA. İki Boyutlu Yas Ölçeğinin Türkçe Formunun Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması Türk Psikiyatri Dergisi 2013;24( ): İki Boyutlu Yas Ölçeğinin Türkçe Formunun Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması BASKIDA Psik. Tuğba AYAZ 1, Psik. A. Nuray KARANCİ 2, Dr. A. Tamer AKER 3 ÖZET Amaç: Bu

Detaylı

Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi

Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi 186 Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi Filiz Kantek, Akdeniz Üniversitesi Antalya Sağlık Yüksekokulu, Antalya,Türkiye, fkantek@akdeniz.edu.tr

Detaylı

İki Boyutlu Yas Ölçeğinin Türkçe Formunun Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması

İki Boyutlu Yas Ölçeğinin Türkçe Formunun Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması Türk Psikiyatri Dergisi 2014;25(4): İki Boyutlu Yas Ölçeğinin Türkçe Formunun Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması Psik. Tuğba AYAZ 1, Psik. A. Nuray KARANCİ 2, Dr. A. Tamer AKER 3 ÖZET Amaç: Bu araştırmanın

Detaylı

pecya 1 yıll ık izleme çal ışması Haldun SOYGÜR*, Bülent ÇEL İKEL**, Çiğdem AYDEMIR**, Serpil BOZKURT*** GİRİŞ

pecya 1 yıll ık izleme çal ışması Haldun SOYGÜR*, Bülent ÇEL İKEL**, Çiğdem AYDEMIR**, Serpil BOZKURT*** GİRİŞ Hasta Yak ınlar ı ile Gerçekle ştirilen Psikodrama Yönelimli Destekleyici-E ğitici Grup Psikoterapisinin Kronik Şizofreni Gidi şi Üzerinde Etkisi: 1 yıll ık izleme çal ışması Haldun SOYGÜR*, Bülent ÇEL

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

1. Adı Soyadı : Melis Seray ÖZDEN-YILDIRIM 2. Doğum Tarihi : Ünvanı : Uzman Klinik Psikolog 4. Öğrenim Durumu :

1. Adı Soyadı : Melis Seray ÖZDEN-YILDIRIM 2. Doğum Tarihi : Ünvanı : Uzman Klinik Psikolog 4. Öğrenim Durumu : 1. Adı Soyadı : Melis Seray ÖZDEN-YILDIRIM 2. Doğum Tarihi : 03.11.1981 3. Ünvanı : Uzman Klinik Psikolog 4. Öğrenim Durumu : Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji İstanbul Üniversitesi 2000-2004

Detaylı

TIP FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNDE GÜNDÜZ AŞIRI UYKULULUK HALİ VE DEPRESYON ŞÜPHESİ İLİŞKİSİ

TIP FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNDE GÜNDÜZ AŞIRI UYKULULUK HALİ VE DEPRESYON ŞÜPHESİ İLİŞKİSİ TIP FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNDE GÜNDÜZ AŞIRI UYKULULUK HALİ VE DEPRESYON ŞÜPHESİ İLİŞKİSİ Egemen Ünal*, Reşat Aydın*, Gülnur Tekgöl Uzuner**, Oğuz Osman Erdinç**, Selma Metintaş* *Eskişehir Osmangazi Üniversitesi

Detaylı

POSTPARTUM DEPRESYON VE ALGILANAN SOSYAL DESTEĞİN MATERNAL BAĞLANMAYA ETKİSİ

POSTPARTUM DEPRESYON VE ALGILANAN SOSYAL DESTEĞİN MATERNAL BAĞLANMAYA ETKİSİ POSTPARTUM DEPRESYON VE ALGILANAN SOSYAL DESTEĞİN MATERNAL BAĞLANMAYA ETKİSİ Sevil Şahin 1, İlknur Demirhan 1, Sibel Peksoy 1, Sena Kaplan 1, Gülay Dinç 2 1 Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri

Detaylı

HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ

HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ Doç. Dr. Ülkü TATAR BAYKAL İÜ Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Hemşirelikte Yönetim Anabilim Dalı ve Yönetici Hemşireler Derneği Yönetim Kurulu

Detaylı

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu OLGU SUNUMU Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu Multidisciplinary Approach to Child Abuse: A Case Report Muhammed Ayaz 1, Ayþe Burcu Ayaz 1 1 Uz.Dr., Sakarya Üniversitesi Týp Fakültesi

Detaylı

pecya L İSE ÖĞRENC İLER İN İN S İĞARA IÇME ALIŞKANLIĞI DEĞİŞKENLER ARASINDAK İ İ LIŞK İLER İLE BAZI

pecya L İSE ÖĞRENC İLER İN İN S İĞARA IÇME ALIŞKANLIĞI DEĞİŞKENLER ARASINDAK İ İ LIŞK İLER İLE BAZI 14- Pfeffer, C.R.: Suicidal Behavior among Children and Adolescents: Risk Identification and Intervention American Psychiatric Press. Review of Psychiatry Vol 7. Edited by Allen J. Frances, Robert E. Halles

Detaylı

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU. Edirne Bölge Müdürlüğü

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU. Edirne Bölge Müdürlüğü Cinsiyete göre çocuk nüfusu, 214 9.. Türkiye nüfusunun %29,4 ünü çocuk nüfusu oluşturmaktadır. 8.. 77 695 94 7.. 6.. 5.. 4.. 3.. 2.. 1.. 22 838 482 (%29,4) 11 725 257 (%15,1) 11 113 225 (%14,3) Türkiye

Detaylı

AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ -

AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ - T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ - Necla YILMAZ Yüksek Lisans Tezi Çorum

Detaylı

DSM-5 Düzey 2 Somatik Belirtiler Ölçeği Türkçe Formunun güvenilirliği ve geçerliliği (11-17 yaş çocuk ve 6-17 yaş anne-baba formları)

DSM-5 Düzey 2 Somatik Belirtiler Ölçeği Türkçe Formunun güvenilirliği ve geçerliliği (11-17 yaş çocuk ve 6-17 yaş anne-baba formları) DSM-5 Düzey 2 Somatik Belirtiler Ölçeği Türkçe Formunun güvenilirliği ve geçerliliği (11-17 yaş çocuk ve 6-17 yaş anne-baba formları) Şermin Yalın Sapmaz Manisa CBÜ Tıp Fakültesi Çocuk Ergen Ruh Sağlığı

Detaylı

ÜNİTE FİZİKSEL GELİŞİMİ DEĞERLENDİRME ÇOCUK GELİŞİMİ - I İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Doç. Dr. Birol ALVER

ÜNİTE FİZİKSEL GELİŞİMİ DEĞERLENDİRME ÇOCUK GELİŞİMİ - I İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Doç. Dr. Birol ALVER FİZİKSEL GELİŞİMİ DEĞERLENDİRME İÇİNDEKİLER Fiziksel Gelişimin Değerlendirilmesi Boy Uzunluğuna İlişkin Persentil Eğrileri Kiloya İlişkin Persentil Eğrileri Baş Çevresi Uzunluğuna İlişkin Persentil Eğrileri

Detaylı

pecya Çocuk Psikiyatrisi Poliklini ğine Başvuru S ıras ında Ebeveynin Yaşadığı Kaygının Çocuğun Aldığı Tan ı ile ilişkisinin Araştırılmas ı

pecya Çocuk Psikiyatrisi Poliklini ğine Başvuru S ıras ında Ebeveynin Yaşadığı Kaygının Çocuğun Aldığı Tan ı ile ilişkisinin Araştırılmas ı Çocuk Psikiyatrisi Poliklini ğine Başvuru S ıras ında Ebeveynin Yaşadığı Kaygının Çocuğun Aldığı Tan ı ile ilişkisinin Araştırılmas ı Betül ALTUĞ *, Ümran TÜZÜN ** ÖZET Hasta çocuğun tedavisi ile uğraşan

Detaylı

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Sağlık Akademisyenleri Dergisi 2014; 1(2):141-145 ISSN: 2148-7472 ARAŞTIRMA / RESEARCH ARTICLE Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Assessıng Nurses Level of Knowledge

Detaylı