RUS DIŞ POLİTİKASINI ŞEKİLLENDİREN TEMEL DİNAMİKLER ÇERÇEVESİNDE RUSYA FEDERASYONUNU- ORTA ASYA TÜRK CUMHURİYETLERİ (TÜRKİSTAN) İLİŞKİLERİ ( )

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "RUS DIŞ POLİTİKASINI ŞEKİLLENDİREN TEMEL DİNAMİKLER ÇERÇEVESİNDE RUSYA FEDERASYONUNU- ORTA ASYA TÜRK CUMHURİYETLERİ (TÜRKİSTAN) İLİŞKİLERİ (1991-1999)"

Transkript

1 T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI RUS DIŞ POLİTİKASINI ŞEKİLLENDİREN TEMEL DİNAMİKLER ÇERÇEVESİNDE RUSYA FEDERASYONUNU- ORTA ASYA TÜRK CUMHURİYETLERİ (TÜRKİSTAN) İLİŞKİLERİ ( ) YÜKSEK LİSANS TEZİ ESME SARAÇ TEZ DANIŞMANI: YRD.DOÇ.DR. TİMUÇİN KODAMAN ISPARTA, 2008

2

3 ÖNSÖZ 8 Aralık 1991 de SSCB nin hukuken varlığının ortadan kalkmasıyla yeni bağımsızlığını kazanan devletler bir anda dünya kamuoyunun dikkatini çekmiştir. Tarihi ipek yolunun geçtiği ve dünya petrol ve doğalgaz rezervinin önemli bir bölümünün bulunduğu Orta Asya, bu dönemde uzmanlarca İkinci Büyük Oyunun oynanacağı yeni mücadele alanı olarak gösterilmiştir. Rusya Federasyonu nun 90 lı yılların başında yaşadığı ekonomik ve siyasi buhran eski Sovyet coğrafyasına yönelmesini engellemiştir. Bu süreçte başta ABD olmak üzere diğer uluslararası güçler bölgede etkin olmaya yönelik açılımlar geliştirmişledir. Moskova nın ilk yıllarda yaşadığı şoku atlatmasının ardından, yeniden ve hızlı bir şekilde Orta Asya ya yönelmesi bölge hakimiyeti için yaşanan mücadelenin şiddetini artırmıştır. Rusya nın bölge ülkelerinde imparatorluktan miras aldığı etnik, siyasi ve ekonomik kazanımlar bölgeye nüfuz etmesini kolaylaştırmıştır. Ancak, başta Özbekistan olmak üzere Türk cumhuriyetlerinde artan milliyetçilik ve dini radikalizm geçmişe duyulan öfke ile birleşince Moskova hedef tahtası haline gelmiştir. Bu çalışmada, Rusya nın Soğuk Savaş sonrası Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ne karşı izlediği politikalar krolonolojik sıralamadan öte tarihi arka plan çerçevesinde aktarılmaya çalışılmıştır. Çalışma hazırlanırken sadece Türkiye den değil, Moskova dan da Orta Asya ya bakmanın faydalı olacağı düşüncesinden hareketle Rusça kaynak kullanımına özen gösterilmiştir. Bu anlamda, Rusça çeviriler konusunda yardımlarını esirgemeyen değerli öğrencimiz Ferit Axundov a teşekkürü bir borç bilirim. Ayrıca hayatım boyunca manevi desteklerini esirgemeyen sevgili anne ve babama ve yoğun iş temposu içinde bana vakit ayıran değerli hocam Timuçin Kodaman a da bu vesileyle sükranlarımı sunarım Esme SARAÇ i

4 ÖZET RUS DIŞ POLİTİKASINI ŞEKİLLENDİREN TEMEL DİNAMİKLER ÇERÇEVESİNDE RUSYA FEDERASYONUNU- ORTA ASYA TÜRK CUMHURİYETLERİ (TÜRKİSTAN) İLİŞKİLERİ ( ) ESME SARAÇ Süleyman Demirel Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Yüksek Lisans Tezi, Ocak 2008, 195 sayfa Danışman: Yrd. Doç. Dr. Timuçin Kodaman Bu çalışmada, Soğuk Savaş sonrası dönemde değişen uluslararası şartlar karşısında Rusya nın Orta Asya Türk cumhuriyetlerine yönelik politikası ele alınacaktır yılları arasında Atlantikçi ekolün etkisiyle Rusya nın izlediği Batı yanlısı ve yakın çevreye ilgisiz politika, 1993 yılında açıklanan Dış Politika Konsepti çerçevesinde şekillenen yakın çevre doktirini ile bütünüyle değişmiştir. Bu dönemde Rusya yaşam sahası olarak gördüğü eski Sovyet coğrafyasını ekonomik, siyasi ve askeri araçlarla yeniden etki altına almaya çalışmıştır. Çalışmanın amacı, Soğuk Savaş sonrası dönemde Rusya nın Orta Asya Türk cumhuriyetleri ile ilişkilerini bölgenin etnik, ekonomik ve siyasi unsurlarını göz önünde bulundurarak aktarmaktır. Bu çerçevede, Rusya nın bölgeye yeniden egemenlik kurmak için kullandığı araçlar olan Bağımsızlık Devletler Topluluğu, Şanghay İşbirliği Örgütü, Kolektif Güvenlik Örgütü ve Avrasya Ekonomik Topluluğu ayrıntılarıyla ortaya koyulacaktır. Son bölümde ise, Rusya nın dört Orta Asya Türk cumhuriyeti ile (Kazakistan, Türkmenistan, Özbekistan ve Kırgızistan) ilişkileri her ülkenin kendi iç dinamikleri çerçevesinde ele alınmaktadır. Anahtar Kelimeler: Rusya, Orta Asya Türk Cumhuriyetleri, Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT), Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) ii

5 ABSTRACT THE RELATIONSHIP BETWEEN RUSSIA AND CENTRAL ASIA TURKIC REPUBLIES (TURKİSTAN) WITH RESPECT TO BASIC DYNAMICS SHAPING RUSSIAN FOREIGN POLICY ( ) ESME SARAÇ Suleyman Demirel University, Department of International Relations, Master Thesis, January 2008, 195 pages. Supervising: Assoc. Prof. Dr. Timuçin KODAMAN In this study, Russia s policy towards Central Asia Turkic Republies in the conditions having changed after the Colg War has been examined. Russia s policy which was West originated and indifferent to the neighborhood and which was effected by the Atlantic school between 1991 and 1993 was fully replaced by Near Abroad doctrine which was formed with Foreign Policy Consept and was declared in During this period, Russia tried to get the Former Soviet Republics under its control again with the economic, political and military means because it considered that geography to be its life space The aim of this study is to conduct Russia s relations between Central Asia Turkic Republics after the Cold War considering the ethnical, economical and political elements of the region. To achieve this aim, Commonwealth of Independent States (CIS), Shanghai Cooperation Organization (SCO), Collective Security Organization (CSO), Eurasia Economic Community (EEC), which Russia used as means to gain the region s control again, were examined deeply. In the last section, Russia s relations between the four Central Asia Turkic Republics (Kazakhstan, Turkmenistan, Uzbekistan and Kyrgyzstan) were examined by considering each country domestic dynamicc. Key Words: Russia, Central Asia Turkic Republic, Commonwealth of Independent States (CIS), Shanghai Cooperation Organization (SCO) iii

6 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...İ ÖZET...İİ ABSTRACT...İİİ İÇİNDEKİLER...İV KISALTMALAR...Vİ GİRİŞ...1 BİRİNCİ BÖLÜM RUS TARİHİ 1.1. TÜRKİSTAN IN İŞGALİNE KADAR RUS TARİHİ TÜRKİSTAN IN RUSLAR TARAFINDAN İŞGAL EDİLMESİ RUSYA NIN AVRASYA YA YAYILIŞI YILLARI ARASI RUSYA TARİHİ İKİNCİ BÖLÜM SSCB SONRASI RUSYA FEDERASYONU DIŞ POLİTİKASININ ANALİZİ 2.1. SSCB NİN DAĞILMA SÜRECİ: GLASNOST VE PERESTROYKA YILLARI ARASI RUS DIŞ POLİTİKASI: BATI YANLISI POLİTİKA SONRASI RUSYA FEDERASYONU NUN ORTA ASYA POLİTİKASI VE YAKIN ÇEVRE DOKTRİNİ RUSYA NIN YAKIN ÇEVRE SİNE YÖNELİŞİNİN NEDENLERİ MİLLİYETÇİLİK, ORTODOKSLUK, SLAVCILIK VE JEOPOLİTİK KONUM ÇERÇEVESİNDE RUS DIŞ POLİTİKASININ ANALİZİ RUS DIŞ POLİTİKASINI ETKİLEYEN EKOLLER ATLANTİKÇİLİK (BATICILIK) AVRASYACILIK ÜÇÜNCÜ BÖLÜM RUSYA FEDERASYONUNUN ORTA ASYA YA (TÜRKİSTAN A) YENİDEN YÖNELİŞİNDE KULLANDIĞI ARAÇLAR iv

7 3.1. BAĞIMSIZ DEVLETLER TOPLULUĞU KOLLEKTİF GÜVENLİK ÖRGÜTÜ AVRASYA EKONOMİK TOPLULUĞU SHANGHAY İŞBİRLİĞİ ÖRGÜTÜ DÖRDÜNCÜ BÖLÜM RUSYA NIN TÜRKİSTAN POLİTİKASININ BAŞLICA UNSURLARI 4.1. ETNİK UNSUR EKONOMİK UNSUR GÜVENLİK UNSURU BEŞİNCİ BÖLÜM RUSYA FEDERASYONU NUN ORTA ASYA TÜRK CUMHURİYETLERİYLE İLİŞKİLERİ 5.1. ORTA ASYA NIN (TÜRKİSTAN IN) TANIMI VE RUSYA FEDERASYONU NUN TÜRKİSTAN POLİTİKASININ TEMELLERİ ORTA ASYA NIN (TÜRKİSTAN IN) TANIMI RUSYA FEDERASYONU NUN TÜRKİSTAN POLİTİKASININ TEMELLERİ RUSYA FEDERASYONU İLE ORTA ASYA TÜRK CUMHURİYETLERİ NİN İLİŞKİLERİ RUSYA FEDERASYONU KAZAKİSTAN İLİŞKİLERİ RUSYA FEDERASYONU TÜRKMENİSTAN İLİŞKİLERİ RUSYA FEDERASYONU ÖZBEKİSTAN İLİŞKİLERİ RUSYA FEDERASYONU KIRGIZİSTAN İLİŞKİLERİ SONUÇ VE ÖNERİLER KAYNAKÇA ÖZGEÇMİŞ v

8 KISALTMALAR AET : Avrasya Ekonomik Topluluğu a.g.e. : Adı Geçen Eser AGİT : Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı bkz. : Bakınız BM : Birleşmiş Milletler KGA : Kolektif Güvenlik Anlaşması KGÖ : Kolektif Güvenlik Örgütü (der.) : Derleyen DTÖ : Dünya Ticare Örgütü GUAM : Gürcistan, Ukrayna, Azerbaycan ve Moldova GUUAM : Gürcistan, Ukrayna, Özbekistan, Azerbaycan ve Moldova KP : Komünit Partisi NPT : Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması OAC : Orta Asya Cumhuriyetleri ÖKP : Özbekistan Komünist Partisi RF : Rusya Federasyonu SSCB : Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği vi

9 GİRİŞ Soğuk Savaş ın sona erişinden bu yana dünya çapında gerçekleşmekte olan değişikliklerin tam boyutu yavaş yavaş berraklaşmaktadır. En önemli uluslararası vakıa, ortada bir dünya gücü olarak ABD nin tek başına kalmış olmasıdır. Zira, Sovyetler Birliği nin çöküşünden sonra Rusya, sosyalizmden miras devraldığı ekonomik yük dolayısıyla büyük bir zafiyet ve ciddi bir buhran içine düşmüştür. 1 Bu arada pek çok bölgede krizler çıkmış ve bugün dahi çözüme ulaşmamış sorunlar mevcuttur. Küreselleşme sürecinin ve bölgesel entegrasyon hareketlerinin hız kazandığı, Soğuk Savaş sonrası dönemde yerel nitelikli bu çatışmaların güvenlik açısından getirdiği tehditler geniş çaplı olurken, tarihi, etnik ve dini açıdan ortak özelliklere ve birbiri içine geçmiş sınırlara sahip olan Orta Asya Türk cumhuriyetlerinin, bu durumdan en fazla etkilenen ülkeler olacağı düşünülmektedir. Soğuk Savaş, Doğu ve Batı arasında sınırları kesin ve net çizmiş; ülkelerin tehdit algılamalarını ve güvenlik endişelerini de aynı doğrultuda açık şekilde ortaya koymuştur. İki kutuplu dünyada örgütlenmeler genellikle bu iki kutup arasında oluşmuş ve bu yolla net politikalar geliştirebilme fırsatı ortaya çıkmıştır. Sovyetler Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri nin (ABD) yanında ve karşısında yer alan ülkeler, kendileri açısından tehdit-çıkar ayrımını net bir şekilde kavrayarak ittifaklara katılma kararı alabilmişlerdir. Ancak bugün uluslararası sistem bu çizilen tablodan çok farklıdır. Günümüzde uluslararası ortam iki kutuplu ve tehdit-çıkar kavramının girdi ve çıktılarının tam olarak belirli ve açık olduğu bir sistem değildir. Bu yeni uluslararası sisteme yöneltilen tehditler tek yönlü ve açık değil, aksine sistemin özüne benzer şekilde karmaşık ve çok yönlü hale gelmiştir. 2 Bu nedenle, zengin doğal kaynakların bulunduğu, yaklaşık 22 milyon kilometrelik yüz ölçümü ve 280 milyonu aşan nüfusu ile SSCB nin yıkılışının ardından bağımsızlığını kazanan yeni cumhuriyetlerdeki radikal değişimlerin bölgeyi olduğu kadar tüm dünyası etkileyecek güçte olduğu görülmektedir. Bunlara ek olarak, Sovyet idari anlayışı 1 Margarita Mathioppoulos, XXI. Yüzyılda Küresel Oyuncular Olarak ABD ve Avrupa, Yılmaz Tezkan (çev.), Menfaatler Çatışması Ortasında Türkiye, Yılmaz Tezkan (haz.), Ülke Kitapları, İstanbul, 2000, s Gökçen Oğan, Yeni Büyük Oyun ve Orta Asya: Küresel Güç Mücadelesinin Daimi Sahnesi, Stratejik Öngörü, Ankara, 2006, s. 5. 1

10 sonucu etnik, dini ve ülke sınırı olarak çok karmaşık hale getirilen Orta Asya, (Türkistan) günümüzde söz konusu tehditlerin en fazla görülebileceği bölgelerden biridir. Rollerin değişimi, sosyalizmi bir gecede modası geçmiş hale getirirken, yükselen değerler olan liberal ekonomi, insan hakları, ülkeler arasında diyalog ve işbirliği gibi söylemler başta ABD olmak üzere, diğer uluslararası güçlerin eski Sovyet coğrafyasına inmede kullandıkları en önemli meşruiyet araçları olmuştur. Sosyalist düzenin çökmesiyle ekonomik anlamda tam bir kargaşa ortamına düşen bu ülkeler, Moskova nın yardım etme konusundaki isteksizliği ve sınırlı imkanları karşısında başka kurtuluş yolları aramaya başlamışladır. Orta Asya çok açıklayıcı tanımlanmış ve açıklanmış değildir; sözcüklerde bu coğrafyanın tanımları yapılırken temkinli ve çekingen davranılır. En dar anlamıyla Orta Asya, eskiden Çin Türkistanı olarak adlandırılan, resmi olarak Çince kazanılmış toprak anlamına gelen Sin-kiang (Xinjiang) adını ya da eski ve dar kapsamlı bir kullanımla Serinde (Doğu Türkistan) adını taşıyan yer 3 ; daha geniş ve açıklayıcı anlamıyla ise, bugünkü Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Tacikistan ve Türkmenistan toprakları, Afganistan ın kuzeyi, İran Horasanı da içine alan bölgedir. Orta Asya tabirinin, Moskova nın Sovyetler Birliği çatısı altında birleşen Türk topluluklarının etnik kimliklerine vurgu yapmaktaki endişesini azaltmak için bilinçli kullanılan bir terim olduğu düşünülmektedir. Ruslar 1920 li yıllardaki Batı Türkistan da kurduğu yeni idari birimlere kadar (Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Tacikistan) bu bölgeyi genel olarak Türkistan kabul ederek Türkistan Valiliği adı altında merkezi bir birim oluşturmuşladır. Hatta Türkistan ı Uzak Doğu ya bağlayan demir yoluna TÜRKSİB (Türkistan-Sibirya) demir yolu adını vermekte sakınca görmezlerken, Stalin in yönetimi ele almasıyla, milli hassasiyeti artıracak tüm kavramlara tam anlamıyla savaş açılmıştır. Sonuçta bugün Çin sınırlarında bulunan Doğu Türkistan, eski Sovyet sınırında yer alan cumhuriyetlerin bulunduğu coğrafya ise Batı Türkistan olarak nitelendirilmektedir. 4 3 Jean Poul Roux, Orta Asya: Tarih ve Uygarlık, Birinci Basım, Kabalcı Yayınları, İstanbul, 2001, s Çalışmamız süresince Türkistan tabiri konu kapsamında olan dört eski Sovyet cumhuriyeti (Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan) için kullanılacaktır. 2

11 Etnik olarak Fars olan ve resmi dili Farsça olan Tacikistan coğrafi olarak Türkistan içinde yer almasına rağmen çalışma kapsamında tutulmamıştır. Tarihi ipek yolu üzerinde bulunan Orta Asya (Türkistan) jeopolitk konumundan dolayı geçmişte büyük güçlerin mücadele sahası olmuşken, günümüzde ise sahip olduğu petrol ve doğal gaz rezervlerinden dolayı ilgi odağı haline gelmiştir. 19. yüzyıl boyunca Çarlık Rusya ve İngiltere arasında Türkistan hâkimiyeti için yapılan mücadeleye Büyük Oyun denilirken; günümüzde oyunun sahnelendiği alan değişmezken aktör değişikliği yaşanmış, bu kez Rusya ile rolleri paylaşan ABD olmuştur. Çalışmamamız kapsamında olan dört Türk cumhuriyetin karşılaştıkları temel sorunların başında heterojen nüfus yapıları gelmektedir. Milli devlet inşasındaki en büyük engel olan bu durum, Oliver Roy un belirttiği gibi, Sovyet politikaları sonucunda yapay sınırların, kimliklerin ve geçmişlerin ortaya çıkarılmasıyla yakından ilgilidir. Roy a göre, Orta Asya da Baltık cumhuriyetleri, Gürcistan ve Ermenistan gibi SSCB nin dağılma sürecini hızlandıran milliyetçi hareketlerin olmaması, bu ülkelerin sınırlarıyla, isimleriyle, içerdikleri var sayılan etnik toplulukların tanımlarıyla ve hatta dilleriyle, yeniden icat edilmiş geçmişleriyle birlikte 1924 tarihli bir yasayla doğmalarından ileri gelmektedir. Bağımsızlık sonrası artan milliyetçilik bu ülkelerde etnik çatışmayı da beraberinde getirmiştir. Artan milliyetçi hareketlerin ileri vadede bu ülkelerin toprak bütünlüklerini tehlikeye sokabileceğinden endişe duyulmaktadır. Örneğin, Kazakistan ın kuzeyinde yoğunlukta olan Rus azınlık içinde Rusya ya bağlanmayı isteyenlerin oranı hiç de azımsanacak düzeyde değildir. Hatta bu bölgedeki Ruslar ın Altay cumhuriyeti adıyla yeni bir devlet kurma yönünde eğilimlerinin olduğu da bilinmektedir. Bağımsızlığını yeni kazanan Türk cumhuriyetleri arasında en önemlileri Kazakistan ve Özbekistan dır. Bölgenin değişik milli uyanışları açısından bölgesel olarak Kazakistan kalkan, Özbekistan ise candır. Kazakistan ın coğrafi büyüklüğü ve konumu ve Rusya ile sınırı olan bölgedeki tek Türk cumhuriyeti oluşu, Özbekistan, Türkmenistan ve Kırgızistan ın doğrudan Rus baskısından koruyan doğal bir duvar vazifesi üstlenmesine neden olmuştur. 3

12 Özbekistan ın geçmişte önemli bir İslam merkezi olması bölgede ve İslam dünyasındaki prestijinin yükselmesini sağlamıştır. Bununla birlikte Sovyet rejiminin diğer Müslüman Sovyet cumhuriyetlerinin aksine dini faaliyetleri Özbekistan da serbest bırakması günümüzde bu ülkede köktendinci akımların daha etkili olmasının en önemli nedenidir. Moskova nın Özbekistan da uyguladığı bu özel politikasının arkasında, özellikle İslam dünyasına ve üçüncü dünya ülkelerine komünist ideolojiyi ihraç etme düşüncesinin yattığı bilinmektedir. Bu durum özellikle ülkedeki Rus azınlığın göçmesine neden olduğu için ülkede Özbek nüfusun oranı giderek artmaktadır. Bağımsızlığından bu yana Moskova nın baskısından daimi tarafsızlık statüsünün de etkisiyle kurtulan Türkmenistan ın, en büyük sorunu sahip olduğu doğalgazın dünya pazarlarına ulaştırılmasında Rusya ya olan bağımlığıdır. Moskova nın eski Sovyet coğrafyasına yönelik her adımına temkinli bakan bu ülke, Rusya nın öncülüğünde kurulan birçok bölgesel oluşumun dışında kalmıştır. Bölgedeki Türk cumhuriyetleri arasında ekonomik açıdan en zayıf durumda olan Kırgızistan, büyük komşusu Çin tarafından işgal edilme korkusunun da etkisiyle Rusya ya bağımsızlığından bu yana Rusya ya bağımlı politika yürütmektedir. Bölgesel ve küresel çapta faaliyet gösteren birçok örgüte üye olan Kırgızistan, (Dünya Ticaret Örgüne ilk üye olan BDT ülkesidir) bu vesileyle Çin korkusunu bertaraf etmeyi amaçlamaktadır. Dünyanın siyasal olarak en iddialı ve dinamik devletlerinin bulunduğu Avrasya, ABD den sonra en büyük altı ekonomi ve en büyük altı silah alıcısını, dünyanın biri hariç resmi olarak bilinen tüm nükleer güçlerini ve bölgesel hegemonya ve küresel etki heveslisi dünyanın en kalabalık nüfuslu devletini bünyesinde barındırmaktadır. 5 Buna ek olarak, dünya nüfusunun % 75 i, dünya GSMH nın % 60 ve bilinen dünya enerji kaynaklarının %75 i Avrasya da bulunmaktadır. Bu özellikler jeopolitik olarak Avrasya nın kalbi olarak nitelendirilen Orta Asya nın önemini artırmaktadır. Orta Asya nın bu konumun Zbigniew Brezezinski 5 Zbigniew Brezezinski, Büyük Satranç Tahtası, Birinci Baskı, Sabah Yayınları, İstanbul, 1998, s

13 Büyük Satranç Tahtası adlı eserinde şu şekilde ifade etmiştir: 6 Dünyanın süper kıtalarından olan Orta Asya ya diğer bir tabirle Avrasya ya hakim olan herhangi bir güç, dünyanın ekonomik olarak en verimli bölgelerinden ikisini oluşturan Batı Avrupa ve Doğu Asya üzerinde muazzam bir nüfuz kurabilecektir. Dünya haritasına şöyle bir kabaca bakmak bile, bize Orta Asya ya hakim olan gücün Orta Doğu ya ve Avrupa yı da otomatik olarak kontrol edeceğinin ipucunu vermektedir. Bir jeopolitik satranç tahtası konumundaki Orta Asya ekseninde, birbirinden ayrı bir Asya ve Avrupa politikası tasarlamak mümkün değildir. Orta Asya ekseninde yer alan güç dengelerindeki herhangi bir değişikliğin Amerika nın küresel üstünlüğü ve tarihi mirası üzerinde can alıcı etkileri olabilecektir. Brezezinski ye göre küresel öncelik mücadelesinin süreceği bir satranç tahtası olan Avrasya da ABD nin en önemli Asyalı müttefiki Japonya dır ve bu devlet ABD ye Uzakdoğu merkezli bir güvenlik rolü oynama olanağı vermektedir. Diğer taraftan kendisini bölgesel bir oyuncu ve potansiyel olarak büyük bir küresel güç olarak gören Hindistan, Çin i kendisine bölgede rakip olarak görmektedir. Çin ise, Rusya ile Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) örneğinde olduğu gibi bölgesel güç mücadelesinde hem ABD ye karşı Rusya yı yanına alırken, hem de Rusya nın bölgede azalan etkisinden memnun görünmektedir. Türkiye ve İran Orta Asya da hem birbirlerine hem de Rusya ya rakip görülmektedirler yılları arasında Rusya nın 7 Atlantikçi Ekol ün etkisi ile yürüttüğü Batı ile uyumlu ve içe dönük dış politika anlayışı sonucu Orta Asya ya, bölge ile tarihi, etnik ve dini yakınlığı olan Türkiye ve İran gibi bölgesel güçlerin yanında, ABD ve Çin gibi küresel güçler de ilgi göstermeye başlamıştır. İran ın devrim ideolojisini ithal etmesi endişesine karşı Batılı ülkeler Türkiye modeline daha sıcak bakmışlar, laik, demokratik ve İslam devleti formülü en ideal yol olarak görülmüştür. RF nin sürekli olarak gelişmesi için 20 yıl içinde en az 2 trilyon dolar yatırım alması gerekmektedir. 8 Bu nedenle dünya enerji kaynaklarının önemli bir kısmına 6 Brezezinski, a.g.e., Çalışmamız süresince Rusya Federasyonu nu yerine Rusya tabiri de kullanılacaktır. 8 M. P. Ratanova, Desyat Let Sodruzestvu Nezavisimıh Gasudarst, Russia vı Okrujayuşem Mire, (Analitiçeski Yejegodnik), MNEPU Yayınevi, Moskova, 2003, s

14 sahip olan Orta Asya, Rus ekonomisinin gelişmesi için önemli bir fırsat olarak görülmektedir. Rusya elinde bulundurduğu petrol boru hattı tekelini bu ülkelere karşı koz olarak kullanarak hattan aldığı payı artırmaya çalışmaktadır. Dünya enerji tüketiminin gelecek otuz yıl içerisinde büyük oranda artacağı beklenirken, bu oran ABD Enerji Bakanlığı nın tahminlerine göre, dünya çapında talep 1993 ile 2015 yılları arasında yüzde elliden fazla artacaktır. 9 Bu durum Orta Asya nın gelecekte öneminin artacağını göstermesi açısından önemli bir tespittir. Bunun yanında Orta Asya Rusya için kendi güvenliğini sağlaması açısından da önemlidir. Çünkü Orta Asya Rusya nın güney sınırını koruyan tampon bölgedir ve ABD nin 11 Eylül sonrası Afganistan operasyonu sonrası bölgeye yerleşmesiyle önemi gün geçtikçe artmaktadır. Çalışma Beş bölümden oluşmaktadır. Rusya nın bugünkü dış politikasının oluşmasında tarihi arka planın etkili olduğundan hareketle, birinci bölümde Rus Tarihi çalışmaya alt yapı oluşturması amacıyla ayrıntılarıyla aktarılmaya çalışılmıştır. Çarlık döneminden itibaren sistemli bir şekilde yürütülen Rusya nın Orta Asya politikasının iyi anlaşılması, 1991 sonrası sürecin daha iyi kavranmasına yardımcı olacağı kanısındayız. Büyük devletler sık sık istikamet değiştirmezler bakış açısından hareketle ve Rusya nın büyük bir devlet geleneği olduğu düşüncesiyle Rus dış politikasını tarihin derinliklerinden gelen psikolojik ve maddi unsurların etkilediği görüşündeyiz. Bu nedenle ikinci bölümde Rus kimliğini dolayısıyla Rus dış politikasına yön verdiğini düşündüğümüz Milliyetçilik, Ortodoksluk, Slavcılık ve Jeopolitik Konum çerçevesinde Rus Dış Politikası nın analizi yapılmıştır. Ayrıca Rus dış politikasında görülen temel yönelimler olan Avrasyacılık ve Atlantikçilik, ayrım noktaları olan Batı ya bakış ve onu algılayışları çerçevesinde anlatılmaya çalışılmıştır. Rus bilim adamı Andrey Tsiganov, Rus dış politikasının oluşumunu etkileyen dört düşünce ekolü olduğunu tesbit etmiştir. Bunlar; Uluslararası kuramsalcılık, Saldırgan gerçekçilik, Savunmacı gerçekçilik ve Devrimci yayılmacılıktır. Vladimir Jirinovski nin başını çektiği Devrimci yayılmacılar, sınır ötesi yayılmanın Soğuk Savaş tan sonraki boşluğu dolduracak ve Rus milli menfaatlerini koruyacak en 9 Brzezinski, a.g.e., s

15 elverişli araç olduğunu savunurlarken, Yevgeni Primakov ve Vladimir Lukin in de içinde bulunduğu Savunmacı gerçekçiler, barışçı diplomatik girişimler ve ortak ekonomik çıkarların geliştirilmesi vasıtasıyla Sovyet topraklarının bazı bölgelerinde Rusya ya özgü etki alanlarının geliştirilmesinden yanadırlar. Ordunun belli kesiminden de destek alan Saldırgan gerçekçiler ise, Rusya nın milli menfaatlerini korumada ve ABD ile başa çıkmada en uygun yol olarak caydırcılık doktirinini görmektedirler. Rusya nın şimdiki sınırlarından memnun olmayan ve emperyal geçmişe özlem duyan bu grup, ılımlı yayılmadan yanadırlar. 10 Bu yaklaşımlar çerçevesinde Rusya nın yılları arasında izlediği dış politika anlayışı üç bölüme ayrılarak incelenmeye çalışılmıştır. Gorbaçov un yeni düşüncesi ni de şekillendiren Uluslararası kuramsalcılık, yılları arasında Andrey Kozirev önderliğinde yürütülen Rus dış politikasını da büyük ölçüde etkilemiştir. Batı yanlısı ve eski Sovyet coğrafyasına ilgisiz bu dönemin, ardından arasında Rusya nın Monroe Doktrini olarak bilinen Yakın Çevre doktrini çerçevesinde eski Sovyet coğrafyasının yaşam sahası olarak ilan edildiği dönem yaşanmıştır. Son olarak, arası Primakov un dışişleri ve başbakanlığı döneminde gerçekleştirmeye çalıştığı çok kutuplu adil bir dünya düzeni içerisinde Rusya nın Avrasya kutbu olmasına yönelik dönem yaşanmıştır. Üçüncü bölümde Rusya nın Orta Asya ya yeniden yönelişinde kullandığı siyasi, ekonomik ve askeri araçlar Bağımsız Devletler Topluluğu, Şanghay İşbirliği Örgütü, Kolektif Güvenlik Örgütü ve Avrasya Ekonomik Topluluğu aktarılmıştır. Ekonomik ve siyasi olarak eski Sovyet coğrafyasında yeniden baskın güç olmayı hedefleye Moskova, bu ülkelerin bağımsızlık sonrası uğraştığı birçok sorunu bölgeye yeniden inmek için bir araç olarak kullanmıştır. Bu açıdan bölgenin içinde bulunduğu ekonomik, siyasi ve güvenlik sorunlarının bilinmesi 1991 sonrası Rusya nın politikalarının anlaşılması açısından önem taşımaktadır. Bu nedenle dördüncü bölümde bu sorunlara yer verilmiştir. Beşinci bölümde ise, Rusya nın 1991 de Orta Asya Türk cumhuriyetleri ile ilişkileri analiz edilmiştir. Bağımsızlığını yeni kazanmış ülkelerin karşılaştıkları 10 Sergio A. Mikoyan, Rusya, Amerika Birleşik Devletleri ve Avrasya da Bölgesel İhtilaf, Yılmaz Tezkan (çev.), Menfaatlar Çatışması Ortasında Türkiye, Yılmaz Tezkan (haz.), Ülke Kitapları, İstanbul, 2000, s

16 benzer sorunlarla boğuşan bu ülkelerin Rusya ile ilişkileri ortaya konulurken, konu tekrarı olmaması açısından ortak sorunlar her defasında tekrarlanmayıp, bu dört ülkeden hangisinde daha fazla ön plana çıkıyorsa konu o ülke ekseninde irdelenmeye çalışılmıştır. Örneğin Rus azınlığın oran olarak en fazla bulunduğu Kazakistan özelinde nüfus hareketlenmeleri, kökten dinci hareketlerle en fazla uğraşan Özbekistan özelinde ise dini fundamentalizm ortaya konulmaya çalışılmıştır. 8

17 BİRİNCİ BÖLÜM RUS TARİHİ 1.1. Türkistan ın İşgaline Kadar Rus Tarihi İlk Rus topluluklarının ve devletinin ortaya çıkışına ilişkin üzerinde uzlaşma sağlanmış tek bir görüş bulunmamakla birlikte; Rusların Slav ırklarıyla 11 ve Hind- Avrupa (Ari) menşeli kavimlerle aynı ırktan oldukları antropolojik ve dil ile ilgili araştırmalar sonucu tespit edilmiştir. 12 Uluslararası İlişkiler ve tarihsel açıdan bakıldığında, ilk Rus topluluklarının ve Rus Devleti nin kuruluşu hakkında doktrinde Norman Kuramı, Avrasya Okulu, Doğu Slavları ve (Avar-Hazar) Hakimiyeti görüşü olmak üzere üç farklı bakış açısı mevcuttur. Norman Okulu na göre, Kiev Knezliği İlmen gölü ve Dinyeper nehri kıyılarında yaşayan Normanlar ve İsveçliler tarafından kurulmuştur. 13 Rus kültürünün kökeninin İskandinav kaynaklı olduğunu öne süren Normancılar, denizlerde dolaşan ve korsanlıkla uğraşan kuzeyden gelen Norman kavimleri, 9. yüzyılın ikinci yarısından itibaren iki yüzyıl Rus toplumunu etkilemiş ve biçimlendirmiştir. 14 Buna göre Rus kelimesinin menşei Fince ruotsi kelimesine dayanmaktadır. Finler Mealler Gölü (Stockholm) yakınlarındaki İsveçlilere ruotsi adını vermişlerdir. Bu kelime İsveç dilinde roeder Almancada ise ruderer kelimesine karşılık gelen ve sözlük anlamı kayıkçılar, kürekçiler olan bir 11 Slavlar; Doğu Slavlar (Ruslar, Ukraynalılar, Beyaz Ruslar), Batı Slavları (Polonyalılar, Çekler, Slovaklar) ve Güney Slavları (Sırplar, Slovenler, Bulgarlar, Hırvatlar ve Boşnaklar) olmak üzere üçe ayrılırlar ve Avrupa da yaşayan en kalabalık etnik grubu oluştururlar: Fatih Özbay, Tarihsel Süreç İçerisinde Ruslar ve Rusya, İhsan Çomak (der.), Rusya Stratejik Araştırmaları-1, TASAM Yayınları, İstanbul, 2006, s. 13. Daha çok Avrupa nın doğusunda ve güneydoğusunda bulunmakla birlikte, Asya nın kuzey kesiminde yaşamaktadırlar. Ruslar ın dahil oldukları Doğu Slavları kabileler halinde yaşamakta ve kabilelerin başındaki yöneticilere knez (prens, derebeyi) denmektedir. 12 Kezban Acar, Başlangıçtan 1917 Bolşevik Devrimi ne Kadar Rusya Tarihi, Nobel Yayınları, Ankara, Mayıs 2004, s Bu teori İlk olarak Rus tarihçi ve St. Petersburg Bilim Akademisi üyesi Gerhard Friedrich Müler ( ) meslektaşı Gottlieb Siegfried Bayer in ( ) araştırmalarını baz alarak 1739 da geliştirmiştir: Acar, a.g.e., s. 19. Ayrıntılı bilgi için bkz. Akdes Nimet Kurat, Rusya Tarihi: Başlangıçtan 1917 ye Kadar, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1993 ve Mesut Hakkı Caşın, Rus İmparatorluk Stratejisi, ASAM Yayınları, Ankara, Caşın, a.g.e., s

18 kelimedir. 15 Böylece ruotsi kelimesi Slav diline Rusi müteakiben de Rus olarak yerleşmiş ve bugünkü manada Doğu Slavlarının büyük bir kısmını kapsayan toplulukların ortak adı olmuştur. 16 Ruslar ın İskandinav Vikingler in soyundan geldiğini savunan ve Rus bilim adamları tarafından şiddetle karşı çıkılan bu görüş, Türkkaya Ataöv ün de belirttiği gibi esasen Rus olan her şeye karşı nefret duyan Alman araştırmacılar tarafından Rus Devleti nin kendi başına gelişme gösteremediği görüşünü yaymak için kasten ortaya atıldığı savunulmamaktadır. 17 Genel olarak Rus tarihçiler tarafından desteklenen Avrasya Okulu, Rus tarihini ormanlık bölgede yaşayan yerleşik Slavlarla steplerin göçebe Turan kavimleri arasındaki ilişkiler açısından ele almıştır. Bu jeopolitik yaklaşımın temelinde Ruslar ın kendi müstakil devletlerini kurmandan önce Asya ve Avrupa kavimleri ile birlikte yaşamış, hatta Türkler ve Moğollar gibi bazı Turani kavimler tarafından yönetilmiş ve onların askeri, siyasi ve kültürel özelliklerinden etkilenmişlerdir. Ruslar ın 15. yüzyılda özellikle de Altın Orda Devleti nin yıkılışı ile güçlü ve tam bağımsız bir devlet kurmaya başladıkları düşünülürse bu etki çok uzun yıllar devam etmiştir. Bu nedenle Norman Okulu nun bakışı ile Ruslar ın tarihsel gelişimini sadece Normalar a bağlamak önemli bir eksiklik olsa gerek. Çünkü arkeolojik ve filolojik araştırmalar güney Rusya da Normanlar dan çok daha önce, bir dereceye kadar siyasal ve toplumsal devamlılık gösteren kavimlerin bulunduğu ve daha 6. yüzyılda Doğu Slavları ile Batı Asya dan İran ve Akdeniz bölgesinden Greko-Bizans etkisinin bugünkü Rusya steplerinde karmaşık bir kültür meydana getirdiğini ortaya koymaktadır. Hatta ünlü Rus tarihçi Vernadsky biraz daha ileri giderek Ruslar ın Slavlarla Alanlar ın karışımı olan Doğu Slavlarından geldiklerini öne sürmektedir. 18 Ataöv e göre ise, Müslüman ülkelerin ve Bizans İmparatorluğu nun Kiev Rusyası ile İskandinavya dan daha sıkı ilişkileri vardır. Rusya nın Bizans ve Müslüman Doğu ile İsveç arasında bir köprü olduğuna 15 Kurat, a.g.e., s Kliuchevsky e göre ise Rus kelimesinin tatmin bir edici tarihi ve etimolojik açıklaması yoktur. Bununla birlikte ilk prensin ortaya çıktığı Varangiyanlı boyun ismi olabileceğini savunmaktadır. Daha sonra ise toplumsal bir tabakanın ortak adı olmuştur. S. Harun Yılmaz, Rusya da Devlet Merkezli Sistem ve Bürokrasi, Versus Yayınları, İstanbul, Şubat 2006, s Türkkaya Ataöv, Rus Devleti nin Kuruluşu, AÜSBF Dergisi, C.XXIII, Ankara, Aralık 1968, No 4, s , aktaran; Caşın, a.g.e., s Acar, a.g.e., s

19 bakılırsa, Rus toplumunun İskandinavya üzerinde etki yapacağı düşünülebilir. O sıralarda Normanlar Pagan iken, Hazar Denizi çevresinde oturan toplumlar arasında Müslümanlık, Hıristiyanlık ve Musevilik etkili olmuştur. 19 Doğu Slavları görüşüne göre ise, Doğu Slavları nın Göktürk ve Avar Devletleri nin etkisinde kalarak geliştiklerini kabul edilmektedir. Buna göre Doğu Slavları ilk olarak MS. 552 de kurulan Göktürk Devleti nin, müteakiben ise Avar İmparatorluğu nun hakimiyetinde yaşamışlardır. Bu süreçte siyasi ve askeri yönden bu Türk devletlerinin etki sahasına girmişlerdir. 8. yüzyılda kurulan Hazar Kağanlığı ise, Doğu Avrupa ya hakim olan tek ve en büyük siyasal teşkilat olmuştur. 7. yüzyıl ve 9. yüzyıl sonları arasında İskandinavyalı Normanlar (Vareg-Ruslar) da, Orta Dinyeper arazisinde Hazar Türkleri nin hakimiyetini tanımışlardır. Nitekim Rus vakayinamelerine göre, Hazarlar bu dönemde her evden birer sincap kürkü vergi almışlardır. 20 Rus Devleti nin kuruluşu hakkında öne sürülen değişik teorilerin analizi ışığında yola çıkılırsa, bölgede egemen güç olarak hüküm süren Hazar Devleti nin 9. yy nin ikinci yarısında bölgesel nüfuzunun zayıflaması neticesinde oluşan ortam, Slav kökenli Rus Devleti nin kurulmasına imkan veren siyasal ve askeri koşulların oluşmasına yol açmıştır. 21 Rus Devleti nin kurucusu kabul edilen Novgorod (Ostragard-Yenişehir) Knezi Rurik, Logoda ve İlmen Gölleri civarını ele geçirip birçok Slav ve Fin topluluğu üzerinde hakimiyet kurarak MS. 862 de siyasal olarak teşkilatlanmıştır. 22 Premature bir devlet olan Novgorod ileri vadede Rus siyasal yapılanmasına ışık tutmuş ve Rus Devletleri nin temelini oluşturmuştur. Rurik tan sonra başa geçen Oleg ( ), devletin hakimiyet sahasını genişletmiştir. Oleg, İskandinavya-Bizans ticaret yolunda bulunan, Hazar devleti zamanında önemli bir ticari ve idari merkez olan ve Rus şehirlerinin anası olarak ilan ettiği Kiev i ele geçirmiş ve burayı başkent yapmıştır. 23 Kiev in coğrafi 19 Caşın, a.g.e., s Kurat, a.g.e., s Caşın, a.g.e., s Kurat, a.g.e., s Rus devlet yapılanmasında çok büyük katkısı olan Oleg den yüzyıllar sonra günümüzde Rusya nın en büyük küresel rakibi ABD nin başkanı 1991 de Ukrayna ya yaptığı bir ziyarette Kiev için Rus Şehirleri nin Anası demesi tarihin bir cilvesi olsa gerek. Tolga Bilener, Ulus Devlet Olma 11

20 mevkii nin şehrin müdafaası açısından da elverişli olması, Oleg in şehrin merkezini kuzeyden güneye taşımasında etkili olmuştur. 24 Novgorod ve Kiev Knezlikleri nin merkezi Kiev olan Drevniy Rus Devleti 25 etrafında birleşmesiyle dağınık halde yaşayan Slavlar bir araya gelerek siyasal ve askeri anlamda tarihteki ilk Rus Devleti ni kurmuşlardır. 26 M.S. 988 da ise Kiev Prensi Vladimir Suyatoslaviç in ( ) Ortodoks Hıristiyanlığı resmen kabul etmesi Rus tarihinin dönüm noktası olmuştur. 27 Vladimir in Ortodoks inancını kabul etmesi ve bunu takip eden dönemlerde devlet yönetimi dahil birçok açıdan Bizans modelini kabul etmesini dini olmaktan daha çok siyasi nedenlere dayandırmak mümkündür. 28 Çünkü X. yy. ın sonunda artık Doğu ve Batı Hıristiyanlık merkezleri resmen olmasa dahi fiilen birbirinden ayrılmış ve Sürecinde Ukrayna, Değişen Dünyada Rusya ve Ukrayna, Erhan Büyükakıncı (der.), Phoenix Yayınları, Ankara, 2004, s Kurat, a.g.e., s. 21. Oleg Bizans ın başkenti İstanbul a deniz yoluyla sefer düzenlemiş; fakat başarısız olmuştur. Rus devleti nin stratejik olarak bu hayati su yolunu kullanarak Bizans yönetimi ile siyasal, askeri ve kültürel temas kurması uzun vadede Rus devlet yapısını etkileyecek önemli bir olaydır. Caşın, a.g.e., Rus tarihi kitaplarında başkenti Kiev olan Drevniy Rus, Ruslar ın ilk merkezi olarak geçmektedir. Ancak Ukraynalı tarihçiler böyle düşünmemekte ve Ruslar ın kökenini Moskova Knezliğinde aramak gerektiğini savunmaktadırlar. Ukraynalı tarihçilere göre Drevniy Rus adında geçen Rus tabirini Rusya olarak algılamak yanlıştır. Drevniy Rus tarihteki ilk Ukrayna devletidir. Bunun en basit göstergesi Drevniy Rus ta konuşulan dilin Rusça dan çok Ukrain diline benzemesidir. Rusya resmi tarihine göre ise, Kiev, Minsk ve Polotska gibi Doğu Slavları nın yaşadığı merkezler Drevniy Rus Devleti nin parçalanmasından sonra Rus devletinin dışında kalmıştır. Bu topraklarda daha sonra Ukrain ve Belerus gibi halklar ortaya çıkmıştır. Purtaş, a.g.e., s. 11. Rus ve Ukraynalı tarihçiler arasındaki bu görüş ayrılıları halen devam etmektedir. Rusça da sınır ülkesi, uç ülke anlamına gelen Ukraina kelimesinden türeyen Ukrayna Alekdandr Soljenitsın e göre meşru bir ülke değil, Lenin in çizdiği yanlış çizgilerin bir sonucudur ve bu nedenle milliyetçi Ruslar Ukrayna yı Rusya Federasyonunun bir parçası olarak görmeye devam etmektedirler. Bu konu ile ilgili detaylı bilgi için bkz. Bilener, a.g.e., s Ali Kemal Meram, Türk-Rus İlişkileri Tarihi, Kitaş Yayınları, İstanbul, Kasım 1969, s Robert William Seton, The Russian Empire ( ), Oxford University Press, London, 1967, s. 3. Gerçekte Hıristiyanlık resmi din olarak kabul edilmeden önce, Ruslar arasında bu dini kabul edenler olmuştur. Örneğin, Knez Vilademir in büyük annesi Olga (Yelana) 957 de Bizans imparatoru Konstantin Porfiropemetos u ziyaret ettiği İstanbul da Hıristiyan olmuştur. Bizans ın Ruslar ı Ortodoksluğa çekme faaliyetleri çok önceden başlamıştır. Hatta 945 te dahi Kiev de bir kilisenin kurulduğu muhtelif kaynaklarda belirtilmektedir. Timothy Ware, The Orthodox Church, Penguin Books, England, 1964, s. 87. Ayrıca, İstanbul un dönemin önemli merkezlerinden biri olması çevre ülkelerin Bizans kültür dairesine girmesinde etkili olmuştur. Bu cihetle, İstanbul da ticari münasebette bulunan Rus tüccarlar ve Bizans sarayında görevli olan varegler arasında Ortodoksluğun hızla yayılması Kiev in tedricen bu dine geçmesinde etkili olmuştur. Ücretli asker anlamında kullanılan vareg kelimesi, Norman dilinde vaeringi den türemiş (Rusçası varjagi) kendini kralın himayesine sokan onda güvenlik (vara) arayan kişi demektir. Caşın, a.g.e., s. 26. Bazı yazarlara göre ise, vareg Rus, Slav toplumu üzerinde yönetici olarak görev almış olanlara verilen isimdir. Meram, a.g.e., s Onay, a.g.e., s

5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ. Prof. Dr. Atilla SANDIKLI

5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ. Prof. Dr. Atilla SANDIKLI 5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ Prof. Dr. Atilla SANDIKLI Karadeniz bölgesi; doğuda Kafkasya, güneyde Anadolu, batıda Balkanlar, kuzeyde Ukrayna ve Rusya bozkırları ile çevrili geniş bir havzadır.

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL Title of Presentation Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL İçindekiler 1- Yeni Büyük Oyun 2- Coğrafyanın Mahkumları 3- Hazar ın Statüsü Sorunu 4- Boru Hatları Rekabeti 5- Hazar

Detaylı

TÜRKİYE - SUUDİ ARABİSTAN YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1

TÜRKİYE - SUUDİ ARABİSTAN YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1 ( STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - SUUDİ ARABİSTAN YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1 Yeni Dönem Türkiye - Suudi Arabistan İlişkileri: Kapasite İnşası ( 2016, İstanbul - Riyad ) Türkiye 75 milyonluk nüfusu,

Detaylı

Orta Asya daki satranç hamleleri

Orta Asya daki satranç hamleleri Orta Asya daki satranç hamleleri Enerji ve güvenlik en büyük rekabet alanı 1 Üçüncü on yılda Hazar Bölgesi enerji kaynakları Orta Asya üzerindeki rekabetin en ön plana çıktığı alan olacak. Dünya Bankası

Detaylı

1 İSMAİL GASPIRALI HER YIL BİR BÜYÜK TÜRK BİLGİ ŞÖLENLERİ. Mehmet Saray

1 İSMAİL GASPIRALI HER YIL BİR BÜYÜK TÜRK BİLGİ ŞÖLENLERİ. Mehmet Saray Mehmet Saray 1942'de Afyon'un Dinar kazasında doğdu. Orta öğrenimini Çivril ve Isparta'da yapan Saray, 1961-1966 arasında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü'nü bitirdi. 1968-1978 yılları

Detaylı

Bu yüzden de Akdeniz coğrafyasına günümüz dünya medeniyetinin doğduğu yer de denebilir.

Bu yüzden de Akdeniz coğrafyasına günümüz dünya medeniyetinin doğduğu yer de denebilir. Sevgili Meslektaşlarım, Kıymetli Katılımcılar, Bayanlar ve Baylar, Akdeniz bölgesi coğrafyası tarih boyunca insanlığın sosyal, ekonomik ve kültürel gelişimine en çok katkı sağlayan coğrafyalardan biri

Detaylı

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Hanlığı ve Kazakistan konulu bu toplantıda Kısaca Kazak

Detaylı

TÜRK DÜNYASINI TANIYALIM

TÜRK DÜNYASINI TANIYALIM TÜRK DÜNYASINI TANIYALIM Türk Dünyası, Türk milletine mensup bireylerin yaşamlarını sürdürdüğü ve kültürlerini yaşattığı coğrafi mekânın tümünü ifade eder. Bu coğrafi mekân içerisinde Türkiye, Malkar Özerk,

Detaylı

İKİNCİ BİNYILIN MUHASEBESİ İÇİNDEKİLER

İKİNCİ BİNYILIN MUHASEBESİ İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER B İ R İ N C İ C İ L T Kitap Hakkında 1 Başlarken 5 CENGİZ HAN MEDENİYETE YENİ YOLLAR AÇMIŞTIR 1. Cengiz Han ın Birlik Fikrinden Başka Sermayesi Yoktu 23 2. Birlik, Beraberlik ve Çabuk Öğrenme

Detaylı

YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI

YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI 2010 Eğitim Öğretim Yılı Bahar Dönemi Zorunlu Dersler Uluslararası İlişkilerde Araştırma

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

ULUSLARARASI KARADENİZ-KAFKAS KONGRESİ

ULUSLARARASI KARADENİZ-KAFKAS KONGRESİ STRATEJİK VİZYON BELGESİ ULUSLARARASI KARADENİZ-KAFKAS KONGRESİ Ekonomi, Enerji ve Güvenlik; Yeni Fırsatlar ( 20-22 Nisan 2016, Pullman İstanbul Otel, İstanbul ) Karadeniz - Kafkas coğrafyası, tarih boyunca

Detaylı

Orta Asya da Çin ve Rusya Enerji Rekabeti

Orta Asya da Çin ve Rusya Enerji Rekabeti Orta Asya da Çin ve Rusya Enerji Rekabeti 05.02.2013 Toplam 26.2 trilyon metreküp ispat edilen doğalgaz rezervleriyle dünyadaki ispat edilen doğalgaz kaynaklarının yüzde 11,7 sini elinde bulunduran Türkmenistan,

Detaylı

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - Arjantin İlişkileri: Fırsatlar ve Riskler ( 2014 Buenos Aires - İstanbul ) Türkiye; 75 milyonluk

Detaylı

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı III. ÜNİTE TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI VE İLK TÜRK DEVLETLERİ ( BAŞLANGIÇTAN X. YÜZYILA KADAR ) A- TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI I-Türk Adının Anlamı

Detaylı

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 ( TASLAK STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - İtalya İlişkileri: Fırsatlar ve Güçlükler ( 2014 ) Türkiye; 75 milyonluk nüfusu, gelişerek büyüyen

Detaylı

TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERSLER VE KUR TANIMLARI

TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERSLER VE KUR TANIMLARI TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERSLER VE KUR TANIMLARI GÜZ DÖNEMİ DERSLERİ Kodu Dersin Adı Statüsü T P K AKTS TAE 600 Özel Konular Z 4 0 0 30 TAE 601 Türkiyat Araştırmalarına Giriş I Z

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR

Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SOSYAL BiLiMLER LiSESi DERS KiTABI SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Prishtine, 2012 ic;indekiler I ÜNiTE: BÜYÜK COGRAFYA KESiFLERi 3 1. BÜYÜK COGRAFYA KESiFLERi 3 A. COGRAFYA KESiFLERi

Detaylı

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA)

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) Osmanlı devletinde ülke sorunlarının görüşülüp karara bağlandığı bugünkü bakanlar kuruluna benzeyen kurumu: divan-ı hümayun Bugünkü şehir olarak

Detaylı

AVRUPA DA MEYDANA GELEN TEKNİK GELİŞMELER : 1)BARUTUN ATEŞLİ SİLAHLARDA KULLANILMASI: Çinliler tarafından icat edilen barut, Çinlilerden Türklere,

AVRUPA DA MEYDANA GELEN TEKNİK GELİŞMELER : 1)BARUTUN ATEŞLİ SİLAHLARDA KULLANILMASI: Çinliler tarafından icat edilen barut, Çinlilerden Türklere, COĞRAFİ KEŞİFLER 1)YENİ ÇAĞ AVRUPASI AVRUPA DA MEYDANA GELEN TEKNİK GELİŞMELER : 1)BARUTUN ATEŞLİ SİLAHLARDA KULLANILMASI: Çinliler tarafından icat edilen barut, Çinlilerden Türklere, Türklerden Müslüman

Detaylı

Türkyılmaz, O. (2007). "Dünya'da ve Türkiye'de Enerji Sektörünün Durumu." Mühendis ve Makina 48(569): s.

Türkyılmaz, O. (2007). Dünya'da ve Türkiye'de Enerji Sektörünün Durumu. Mühendis ve Makina 48(569): s. Türkyılmaz, O. (2007). "Dünya'da ve Türkiye'de Enerji Sektörünün Durumu." Mühendis ve Makina 48(569): 69-77 s. değerlendirme Bölgelerarası Petrol Ana Ticaret Yolları AVRUPA ÇİN, JAPONYA, HİNDİSTAN Enerji

Detaylı

1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ SONRASI TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ. Ömer Faruk GÖRÇÜN

1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ SONRASI TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ. Ömer Faruk GÖRÇÜN i 1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ SONRASI TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ Ömer Faruk GÖRÇÜN ii Yayın No : 2005 Politika Dizisi: 1 1. Bası Ağustos 2008 - İSTANBUL ISBN 978-975 - 295-901 - 9 Copyright Bu kitabın bu basısı

Detaylı

değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir

değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir Yalnız z ufku görmek g kafi değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir 1 Günümüz bilgi çağıdır. Bilgisiz mücadele mümkün değildir. 2 Türkiye nin Jeopolitiği ; Yani Yerinin Önemi, Gücünü, Hedeflerini

Detaylı

ÖZETLER VE ANAHTAR KELİMELER

ÖZETLER VE ANAHTAR KELİMELER ÖZETLER VE ANAHTAR KELİMELER Türkmenistan da Siyasal Rejimin Geleceği: İç ve Dış Dinamikler Açısından Bir Değerlendirme Yazar: Haluk ALKAN Özet: Türkmenistan, çok yönlü özelliklere sahip bir ülkedir. Sahip

Detaylı

KIRGIZİSTAN DAKİ YABANCI DESTEKLİ ÜNİVERSİTELER VE DİĞER EĞİTİM KURUMLARI

KIRGIZİSTAN DAKİ YABANCI DESTEKLİ ÜNİVERSİTELER VE DİĞER EĞİTİM KURUMLARI KIRGIZİSTAN DAKİ YABANCI DESTEKLİ ÜNİVERSİTELER VE DİĞER EĞİTİM KURUMLARI Yrd. Doç. Dr. Yaşar SARI Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi, Kırgızistan Giriş Kırgızistan Orta Asya bölgesindeki toprak ve

Detaylı

Ekonomik Entegrasyon, Ülkeler Arası Yakınlaşma (Yakınsama) ve Avrasya Ekonomik Birliği. Ahmet Burçin Yereli*, Mustafa Kızıltan**, Emre Atsan***

Ekonomik Entegrasyon, Ülkeler Arası Yakınlaşma (Yakınsama) ve Avrasya Ekonomik Birliği. Ahmet Burçin Yereli*, Mustafa Kızıltan**, Emre Atsan*** Ekonomik Entegrasyon, Ülkeler Arası Yakınlaşma (Yakınsama) ve Avrasya Ekonomik Birliği Ahmet Burçin Yereli*, Mustafa Kızıltan**, Emre Atsan*** Hacettepe Üniversitesi İİBF Maliye Bölümü, Ankara, Türkiye

Detaylı

Rusya Tarihi (IR413) Ders Detayları

Rusya Tarihi (IR413) Ders Detayları Rusya Tarihi (IR413) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Rusya Tarihi IR413 Seçmeli 3 0 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i Yok Dersin Dili Dersin Türü

Detaylı

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Uluslar arası İlişkiler Bölümü

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Uluslar arası İlişkiler Bölümü TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Uluslar arası İlişkiler Bölümü Avrasya da Ekonomik İşbirliği İmkanları: Riskler ve Fırsatların Konsolidasyonu Mustafa Aydın Ankara, 30 Mayıs 2006 Avrasya Ekonomik

Detaylı

Merkez Strateji Enstitüsü. Türkiye-Rusya İlişkileri Mevcut Durumu ve Geleceği

Merkez Strateji Enstitüsü. Türkiye-Rusya İlişkileri Mevcut Durumu ve Geleceği Merkez Strateji nstitüsü Türkiye-Rusya İlişkileri Mevcut Durumu ve Geleceği 1 Türkiye-Rusya İlişkilerinin Tarihsel Seyri: Savaş-Kriz-İşbirliği Savaş Kriz İşbirliği 16. yy 1917 1940 1990 2011 2015 2 Türkiye-Rusya

Detaylı

MEDRESE VE İSLAM KÜLTÜR MERKEZİ İNŞA PROJESİ- VİETNAM

MEDRESE VE İSLAM KÜLTÜR MERKEZİ İNŞA PROJESİ- VİETNAM MEDRESE VE İSLAM KÜLTÜR MERKEZİ İNŞA PROJESİ- VİETNAM İHH Projeler Birimi ARALIK 2013 PROJENİN KONUSU Bu proje, Vietnam ın Hochiminh City bölgesinde 639,98 metrekare büyüklüğünde 3 katlı bir Medrese ve

Detaylı

DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık anlayışı

DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık anlayışı DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ Furkan Güldemir, Okan Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Tarihsel Süreç Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık

Detaylı

Kafkasya da Etnik Grupların Boru Hatları Üzerindeki Etkisi

Kafkasya da Etnik Grupların Boru Hatları Üzerindeki Etkisi Kafkasya da Etnik Grupların Boru Hatları Üzerindeki Etkisi Onlarca etnik grubun yaşadığı Kafkasya bölgesi, kabaca Karadeniz ile Hazar Denizi arasında, İran, Türkiye ve Rusya nın kesiştiği bir noktada yer

Detaylı

rus DIŞ POLİTİKASINDA UKRAYNA

rus DIŞ POLİTİKASINDA UKRAYNA Habibe ÖZDAL Özdal ın bu son derece başarılı çalışmasında Sovyetler Birliği nin dağılmasından sonra Rusya nın bağımsızlığını kazanan diğer devletlerle yeni temellere dayanan ilişkiler ağının kurulması

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011

İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011 GELECEK İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011 SARIKONAKLAR İŞ TÜRKĠYE MERKEZİ C. BLOK ĠÇĠN D.16 BÜYÜME AKATLAR İSTANBUL-TÜRKİYE ÖNGÖRÜLERĠ 02123528795-02123528796 2025 www.turksae.com Nüfus,

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI GÜRCİSTAN ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI GÜRCİSTAN ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI GÜRCİSTAN ÜLKE RAPORU TEMMUZ 2016 ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ 1. ÖZET BİLGİLER Resmi Adı : Gürcistan Cumhuriyeti Nüfus : 4,931,226 Dil :Resmi dil Gürcücedir. Rusca,Ermenice,Azerice

Detaylı

AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ

AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ 1. "Azerbaycan Milli Güvenlik Stratejisi Belgesi", Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından 23 Mayıs 2007 tarihinde onaylanarak yürürlüğe girmiştir.

Detaylı

Finlandiya nın Tarihçesi

Finlandiya nın Tarihçesi Finlandiya Yüzölçümü :338.145 km 2 Nüfusu :5.175.783 İdare şekli :Cumhuriyet Başkenti :Helsinki Önemli şehirleri :Tampere, Espoo, Turku Dili :Fince Dini :Hristiyanlık Para birimi :Euro, Fin Markası Finlandiya

Detaylı

İÇİNDEKİLER. A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5

İÇİNDEKİLER. A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiyenin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ V GİRİŞ 1 A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5 BİRİNCİ BÖLÜM: AVRUPA SİYASAL TARİHİ 1 2 I.

Detaylı

ÖRNEK SORU: 1. Buna göre Millî Mücadele nin başlamasında hangi durumlar etkili olmuştur? Yazınız. ...

ÖRNEK SORU: 1. Buna göre Millî Mücadele nin başlamasında hangi durumlar etkili olmuştur? Yazınız. ... ÖRNEK SORU: 1 1914 yılında başlayan Birinci Dünya Savaşı, Osmanlı Devleti açısından, 30 Ekim 1918 de, yenilgiyi kabul ettiğinin tescili niteliğinde olan Mondros Ateşkes Anlaşması yla sona erdi. Ancak anlaşmanın,

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

Editörler Prof.Dr. Mimar Türkkahraman & Yrd.Doç.Dr.Esra Köten SİYASET SOSYOLOJİSİ

Editörler Prof.Dr. Mimar Türkkahraman & Yrd.Doç.Dr.Esra Köten SİYASET SOSYOLOJİSİ Editörler Prof.Dr. Mimar Türkkahraman & Yrd.Doç.Dr.Esra Köten SİYASET SOSYOLOJİSİ Yazarlar Prof.Dr.Önder Kutlu Doç.Dr. Betül Karagöz Doç.Dr. Fazıl Yozgat Doç.Dr. Mustafa Talas Yrd.Doç.Dr. Bülent Kara Yrd.Doç.Dr.

Detaylı

GÖÇ DUVARLARI. Mustafa ŞAHİN

GÖÇ DUVARLARI. Mustafa ŞAHİN Mustafa ŞAHİN 07 Eylül 2015 GÖÇ DUVARLARI Suriye de son yıllarda yaşanan dram hepimizi çok üzmekte. Savaştan ötürü evlerini, yurtlarını terk ederek yeni yaşam kurma ümidiyle muhacir olan ve çoğunluğu göç

Detaylı

KGAÖ NÜN KOLEKTİF GÜVENLİK SİSTEMİ

KGAÖ NÜN KOLEKTİF GÜVENLİK SİSTEMİ KGAÖ NÜN KOLEKTİF GÜVENLİK SİSTEMİ Valeriy SEMERIKOV KGAÖ (Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü) Genel Sekreter Yardımcısı Bir devletin ve müttefiklerinin güvenliğinin sağlanması, çağdaş toplumların bir

Detaylı

DİASPORA - 13 Mayıs

DİASPORA - 13 Mayıs DİASPORA - 13 Mayıs 2015 - Sayın Başkonsoloslar, Daimi Temsilciliklerimizin değerli mensupları, ABD de yerleşik Diasporalarımızın kıymetli temsilcileri, Bugün burada ilk kez ABD de yaşayan diaspora temsilcilerimizle

Detaylı

Başlangıçtan Günümüze RUSYA DA DİN-DEVLET İLİŞKİLERİ. Şir Muhammed DUALI, İz Yayıncılık, İstanbul, 2014 (302 s.) ISBN:

Başlangıçtan Günümüze RUSYA DA DİN-DEVLET İLİŞKİLERİ. Şir Muhammed DUALI, İz Yayıncılık, İstanbul, 2014 (302 s.) ISBN: Başlangıçtan Günümüze RUSYA DA DİN-DEVLET İLİŞKİLERİ Şir Muhammed DUALI, İz Yayıncılık, İstanbul, 2014 (302 s.) ISBN: 978-605-326-006-6 -Kitap Tanıtımı- Halit KALLİ * Ortodoks, Yunanca bir kelime olup

Detaylı

Rusya Tarihi (IR413) Ders Detayları

Rusya Tarihi (IR413) Ders Detayları Rusya Tarihi (IR413) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Rusya Tarihi IR413 Seçmeli 3 0 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i Yok Dersin Dili Dersin Türü

Detaylı

Yaşar ONAY* Rusya nın Orta Doğu Politikasını Şekillendiren Parametreler

Yaşar ONAY* Rusya nın Orta Doğu Politikasını Şekillendiren Parametreler Bilge Strateji, Cilt 7, Sayı 12, Bahar 2015, ss.17-21 Rusya nın Orta Doğu Politikasını Şekillendiren Parametreler Yaşar ONAY* Adına Rusya denilen bu ülke, Moskova prensliğinden büyük bir imparatorluğa

Detaylı

TÜRKİYE - HOLLANDA YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1

TÜRKİYE - HOLLANDA YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1 ( TASLAK STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - HOLLANDA YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1 Yeni Dönem Türkiye - Hollanda İlişkileri; Fırsatlar ve Riskler ( 2014 ) Türkiye; 75 milyonluk nüfusu, gelişerek büyüyen

Detaylı

KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI. M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014

KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI. M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014 KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014 İNCE GÜÇ VE KAMU DİPLOMASİSİ ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI TÜRKİYE NİN ULUSLARARASI ÖĞRENCİ PROGRAMLARI

Detaylı

ULUSLARARASI İLİŞKİLER

ULUSLARARASI İLİŞKİLER ULUSLARARASI İLİŞKİLER LİSELER İÇİN KAYNAK DERS KİTABI ULUSLARARASI İLİŞKİLER Prof. Dr. Tayyar ARI aritayyar@uludag.edu.tr ISBN: 978 605 5911 15 7 Sayfa Düzeni: MKM Yayıncılık Kapak Tasarımı: Star Ajans

Detaylı

Tokat ın 68 km güneybatısında yer alan Sulusaray, Sabastopolis antik kenti üzerinde kurulmuştur.

Tokat ın 68 km güneybatısında yer alan Sulusaray, Sabastopolis antik kenti üzerinde kurulmuştur. Çekerek ırmağı üzerinde Roma dönemine ait köprüde şehrin bu adı ile ilgili kitabe bulunmaktadır. Tokat ın 68 km güneybatısında yer alan Sulusaray, Sabastopolis antik kenti üzerinde kurulmuştur. Antik Sebastopolis

Detaylı

bilgilerle feminizm hakkında kesin yargılara varıp, yanlış fikirler üretmişlerdir. Feminizm ya da

bilgilerle feminizm hakkında kesin yargılara varıp, yanlış fikirler üretmişlerdir. Feminizm ya da YANLIŞ ALGILANAN FİKİR HAREKETİ: FEMİNİZM Feminizm kelimesi, insanlarda farklı algıların oluşmasına sebep olmuştur. Kelimenin anlamını tam olarak bilmeyen, merak edip araştırmayan günümüzün insanları,

Detaylı

BÜLTEN İSTANBUL B İ L G İ AZİZ BABUŞCU. NOTU Yeni Dünya ve Türkiye 2 de İL SİYASİ VE HUKUKİ İŞLER BAŞKANLIĞI

BÜLTEN İSTANBUL B İ L G İ AZİZ BABUŞCU. NOTU Yeni Dünya ve Türkiye 2 de İL SİYASİ VE HUKUKİ İŞLER BAŞKANLIĞI AZİZ BABUŞCU 4 te AK AK PARTİ İL BAŞKANI 10 da YIL: 2012 SAYI : 169 24-31 ARALIK 2012-7 OCAK 2013 BÜLTEN İL SİYASİ VE HUKUKİ İŞLER BAŞKANLIĞI T E Ş K İ L A T İ Ç İ H A F T A L I K B Ü L T E N İ 3 te 2

Detaylı

ALTIN MÜCEVHERAT. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

ALTIN MÜCEVHERAT. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ALTIN MÜCEVHERAT Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ALTIN MÜCEVHERAT Türk altın mücevherat üretim geleneği çok eskilere dayanmaktadır.

Detaylı

Bu bağlamda katılımcı bir demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları alanındaki çalışmalarımız, hız kesmeden devam etmektedir.

Bu bağlamda katılımcı bir demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları alanındaki çalışmalarımız, hız kesmeden devam etmektedir. İçişleri Bakanı Sayın İdris Naim ŞAHİN nin Entegre Sınır Yönetimi Eylem Planı Aşama 1 Eşleştirme projesi kapanış konuşması: Değerli Meslektaşım Sayın Macaristan İçişleri Bakanı, Sayın Büyükelçiler, Macaristan

Detaylı

ULUSLARARASI EKONOMİK KURULUŞLAR (İKT206U)

ULUSLARARASI EKONOMİK KURULUŞLAR (İKT206U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. ULUSLARARASI EKONOMİK KURULUŞLAR (İKT206U)

Detaylı

EMEVİLER VE ABBASİLER DÖNEMİ

EMEVİLER VE ABBASİLER DÖNEMİ EMEVİLER VE ABBASİLER DÖNEMİ DERS NOTLARI VE ŞİFRE TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ TÜRK TELEKOM NURETTİN TOPÇU SOSYAL BİLİMLER LİSESİ TARİH ÖĞRETMENİ EMEVİLER Muaviye tarafından Şam da kurulan ve yaklaşık

Detaylı

8.1. Gelirler Genel Müdürlüğü Eğitim Merkezi Çalışmaları

8.1. Gelirler Genel Müdürlüğü Eğitim Merkezi Çalışmaları 8. EĞİTİM. 8.1. Gelirler Genel Müdürlüğü Eğitim Merkezi Çalışmaları 01.01.2001 31.12.2001 tarihleri arasında Gelirler Genel Müdürlüğü Eğitim Merkezi nce merkez ve taşra teşkilatlarında çalışan çeşitli

Detaylı

ULUSLARARASI SOSYAL POLİTİKA (ÇEK306U)

ULUSLARARASI SOSYAL POLİTİKA (ÇEK306U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. ULUSLARARASI SOSYAL POLİTİKA (ÇEK306U)

Detaylı

TEKSTİL SEKTÖRÜNÜN 2014 YILI MART AYI İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

TEKSTİL SEKTÖRÜNÜN 2014 YILI MART AYI İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2014 MART AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İTKİB GENEL SEKRETERLİĞİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİ NİSAN 2014 TEKSTİL SEKTÖRÜNÜN 2014 YILI MART AYI İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı

III. ÜNİTE: İLK TÜRK DEVLETLERİ 2. KONU: ORTA ASYA DA KURULAN İLK TÜRK DEVLETLERİ

III. ÜNİTE: İLK TÜRK DEVLETLERİ 2. KONU: ORTA ASYA DA KURULAN İLK TÜRK DEVLETLERİ III. ÜNİTE: İLK TÜRK DEVLETLERİ 2. KONU: ORTA ASYA DA KURULAN İLK TÜRK DEVLETLERİ a. Türk Göçleri ve Sonuçları Göçlerin Nedenleri İklim koşullarının değişmesine bağlı olarak meydana gelen kuraklık, artan

Detaylı

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu Doğu Avrupa, Orta Asya ve Türkiye de İnsana Yakışır İstihdamın Geliştirilmesi Alena Nesporova Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktör Yardımcısı Uluslararası Çalışma Ofisi, Cenevre Sunumun yapısı Kriz öncesi

Detaylı

1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ DÖNEMİ (TÜRKİYE) EKONOMİSİNİN TARİHSEL TEMELLERİ

1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ DÖNEMİ (TÜRKİYE) EKONOMİSİNİN TARİHSEL TEMELLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ DÖNEMİ (TÜRKİYE) EKONOMİSİNİN TARİHSEL TEMELLERİ 13 1.1.Türkiye Ekonomisine Tarihsel Bakış Açısı ve Nedenleri 14 1.2.Tarım Devriminden Sanayi Devrimine

Detaylı

Şenol KANTARCI. Kitap Değerlendirme

Şenol KANTARCI. Kitap Değerlendirme Mesut Hakkı CAŞIN Giray Saynur DERMAN, Rus Dış Politikasındaki Değişim ve Kremlin Penceresinden Yeni Ufuklar, İstanbul: SRT Yayınları, 2015, 534 sayfa, Kaynaklar, ISBN: 978-605- 65606-2-1. Şenol KANTARCI

Detaylı

SAINT BENOIT FRANSIZ LİSESİ

SAINT BENOIT FRANSIZ LİSESİ COĞRAFYA NIVEAU / SEVIYE L-1 1-Coğrafya nedir coğrafyanın bölümleri. 2-Dünyanın şekli ve sonuçları. 3-Dünyanın hareketleri. 4-Harita bilgisi. 5-Atmosfer ve özellikleri. 6-İklim elemanları 7-Sıcaklık 8-Basınç

Detaylı

AVUSTURYA VE MACARİSTAN DA TAHIL VE UN PAZARI

AVUSTURYA VE MACARİSTAN DA TAHIL VE UN PAZARI AVUSTURYA VE MACARİSTAN DA TAHIL VE UN PAZARI Avusturya da un üretimi sağlayan 180 civarında değirmen olduğu tahmin edilmektedir. Yüzde 80 kapasiteyle çalışan bu değirmenlerin ürettiği un miktarı 500 bin

Detaylı

ZORUNLU GÖÇLER, SÜRGÜNLER VE YOL HİKAYELERİ: ULUPAMİR KIRGIZLARI ÖRNEĞİ ZORUNLU GÖÇLER, SÜRGÜNLER VE YOL HİKAYELERİ: ULUPAMİR KIRGIZLARI ÖRNEĞİ

ZORUNLU GÖÇLER, SÜRGÜNLER VE YOL HİKAYELERİ: ULUPAMİR KIRGIZLARI ÖRNEĞİ ZORUNLU GÖÇLER, SÜRGÜNLER VE YOL HİKAYELERİ: ULUPAMİR KIRGIZLARI ÖRNEĞİ ZORUNLU GÖÇLER, SÜRGÜNLER VE YOL HİKAYELERİ: ULUPAMİR KIRGIZLARI ÖRNEĞİ Yazar: Dr.Adem Sağır Yayınevi: Nobel Yer/yıl: Ankara/2012 Sayfa Sayısı: 272 Göç insanlık tarihi kadar eski bir olgudur. Bütün dönemler

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVUSTURYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Avusturya Cumhuriyeti Yönetim Şekli

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ESTONYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 T.K. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Estonya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet ve Başkanlık Sistemi

Detaylı

Sayfa 1 Kasım 2016 ULUSLARARASI SIRALAMALARINDA BELARUS UN YERİ

Sayfa 1 Kasım 2016 ULUSLARARASI SIRALAMALARINDA BELARUS UN YERİ Sayfa 1 Kasım 2016 ULUSLARARASI SIRALAMALARINDA BELARUS UN YERİ Dünya Bankası tarafından yayınlanan İş Yapma Kolaylığı (Doing Business) 2017 yılı raporuna göre Belarus, iş yapma kolaylığı açısından 190

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

İÇİNDEKİLER. ÖNSÖZ... vii KISIM 1 GASTRONOMİ: KAVRAMSAL YAKLAŞIM VE TRENDLER

İÇİNDEKİLER. ÖNSÖZ... vii KISIM 1 GASTRONOMİ: KAVRAMSAL YAKLAŞIM VE TRENDLER İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii KISIM 1 GASTRONOMİ: KAVRAMSAL YAKLAŞIM VE TRENDLER Bölüm 1: Gastronomi Kavramı: Tanımı ve Gelişimi... 3 1.1. Gastronomi Kavramı... 5 1.2. Gastronominin Tarihsel Gelişimi... 8 1.3.

Detaylı

Abant İzzet Baysal Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü I. Öğretim Programı Müfredatı

Abant İzzet Baysal Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü I. Öğretim Programı Müfredatı Abant İzzet Baysal Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü I. Öğretim Programı Müfredatı Genel Toplam Ders Adedi : 8 T : 16 U : 4 Kredi : 16 ECTS : 24 T+U : 16 1. YARIYIL No Ders Kodu Ders Adı

Detaylı

Haftalık ders sayısı 2, yıllık toplam 74 ders saati Kategoriler Alt kategoriler Ders içerikleri Kazanımlar Dersler arası ilişki IV.

Haftalık ders sayısı 2, yıllık toplam 74 ders saati Kategoriler Alt kategoriler Ders içerikleri Kazanımlar Dersler arası ilişki IV. 339 GENEL LİSE Haftalık ders sayısı 2, yıllık toplam 74 ders saati Kategoriler Alt kategoriler Ders içerikleri Kazanımlar Dersler arası ilişki IV. Yeniçağ 3. Yeniçağda Avrupa 6. Eğitim, kültür, bilim ve

Detaylı

UKRAYNA DA KİLİSE SAVAŞLARI

UKRAYNA DA KİLİSE SAVAŞLARI UKRAYNA DA KİLİSE SAVAŞLARI Bojidar Çipof Moskova Patrikhanesine bağlı Ukrayna Ortodoks Kilisesinin yeni başkanı 16 Ağustos tarihinde yapılan törenle 69 yaşındaki Metropolit Onufry oldu. Ukrayna Ortodoks

Detaylı

Çepeçevre Karadeniz Devam Eden Sorunlar, Muhtemel Ortakl klar - Güney Kafkasya ve Gürcistan aç s ndan

Çepeçevre Karadeniz Devam Eden Sorunlar, Muhtemel Ortakl klar - Güney Kafkasya ve Gürcistan aç s ndan Çepeçevre Karadeniz Devam Eden Sorunlar, Muhtemel Ortakl klar - Güney Kafkasya ve Gürcistan aç s ndan Hasan Kanbolat 8 Ağustos ta Güney Osetya Savaşı başladığından beri Güney Kafkasya da politika üreten,

Detaylı

Bayrağında hem mavi, hem beyaz renkler olan Avrupa Birliği ülkelerini. Bu fotoğrafın çekildiği Avrupa ülkesini tahmin edebilir

Bayrağında hem mavi, hem beyaz renkler olan Avrupa Birliği ülkelerini. Bu fotoğrafın çekildiği Avrupa ülkesini tahmin edebilir Bayrağında hem mavi, hem beyaz renkler olan Avrupa Birliği ülkelerini biliyor Haritadan bakıp sıralayabilir misin? 1 AB nin nüfus olarak en kalabalık üye ülkesi hangisi olabilir sence? 5 Avrupa Birliği

Detaylı

Bu durum, aşağıdakilerden hangisin gösteren bir kanıt olabilir?

Bu durum, aşağıdakilerden hangisin gösteren bir kanıt olabilir? DÜNYA GÜCÜ OSMANLI 1. Anadolu Selçuklu Devleti zamanında ve Osmanlı İmparatorluğu nun Yükselme döneminde Anadolu daki zanaatkarlar lonca denilen zanaat gruplarına ayrılarak yöneticilerini kendileri seçmişlerdir.

Detaylı

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye

Detaylı

DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI

DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI BİRİNCİ HAFTA 2 TURİZM OLAYI VE GELİŞİMİ Turizm kelimesinin Latincede dönmek, etrafını dolaşmak, geri dönmek anlamına gelen tornus kökünden türetildiği

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSAN HAKLARI VE DEMOKRASİ

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSAN HAKLARI VE DEMOKRASİ DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSAN HAKLARI VE DEMOKRASİ Prof.Dr.Coşkun Can Aktan Demokrasi konusunda hep Batı demokrasilerini örnek gösterir ve bu ülkelerde demokrasinin gerçekten işler olduğundan sözederiz.

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BÜLTENİ AB SERVİSİ SAYI:15 NİSAN 2004/2

AVRUPA BİRLİĞİ BÜLTENİ AB SERVİSİ SAYI:15 NİSAN 2004/2 Hazırlayan: Müge ÇAKAR İÇİNDEKİLER 1. AB- TÜRKİYE SON DAKİKA 1.1. AB-Türkiye İlişkileri nde Kıbrıs 2. AB den ÖNEMLİ BAŞLIKLAR 2.1. Avrupa Birliği nde Tarihi Genişleme AVRUPA BİRLİĞİ BÜLTENİ AB SERVİSİ

Detaylı

KÖKSAV E-Bülten. Hassas Konular KÖK SOSYAL VE STRATEJİK ARAŞTIRMALAR VAKFI. 2 Aralık 2007 Rusya Federasyonu DUMA seçimleri ve Kafkasya

KÖKSAV E-Bülten. Hassas Konular KÖK SOSYAL VE STRATEJİK ARAŞTIRMALAR VAKFI. 2 Aralık 2007 Rusya Federasyonu DUMA seçimleri ve Kafkasya Hassas Konular 2 Aralık 2007 Rusya Federasyonu DUMA seçimleri ve Kafkasya Ufuk Tavkul 29 Ocak 2008 Rusya Federasyonu Parlamentosu nun alt kanadı Duma seçimleri 2 Aralık 2007 tarihinde gerçekleştirildi.

Detaylı

ESKĠġEHĠR OSMANGAZĠ ÜNĠVERSĠTESĠ FEN EDEBĠYAT FAKÜLTESĠ, TARĠH BÖLÜMÜ DERS ġablonu (ÖĞRETĠM PLANI / MÜFREDAT)

ESKĠġEHĠR OSMANGAZĠ ÜNĠVERSĠTESĠ FEN EDEBĠYAT FAKÜLTESĠ, TARĠH BÖLÜMÜ DERS ġablonu (ÖĞRETĠM PLANI / MÜFREDAT) ESKĠġEHĠR OSMANGAZĠ ÜNĠVERSĠTESĠ FEN EDEBĠYAT FAKÜLTESĠ, TARĠH BÖLÜMÜ DERS ġablonu (ÖĞRETĠM PLANI / MÜFREDAT) 1. Yarıyıl (Güz) 121711200 İlkçağ Tarihi I Z 2 0 0 2 2 3 121711201 Osmanlıca I Z 4 0 0 4 4

Detaylı

İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN DIŞ PİYASALARDAKİ DURUMU

İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN DIŞ PİYASALARDAKİ DURUMU İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN DIŞ PİYASALARDAKİ DURUMU Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri, doğrudan hizmet ihracatını gerçekleştirmenin yanısıra, mal ve servis ihraç eden birçok sektörün yeni pazarlar bulmasına

Detaylı

PETROL BORU HATLARININ ÇUKUROVA'YA KATKILARI VE ÇEVRESEL ETKİLERİ

PETROL BORU HATLARININ ÇUKUROVA'YA KATKILARI VE ÇEVRESEL ETKİLERİ Dosya PETROL BORU HATLARININ ÇUKUROVA'YA KATKILARI VE ÇEVRESEL ETKİLERİ Hüseyin ERKUL Yrd. Doç. Dr., İnönü Üniversitesi İ.İ.B.F. Kamu Yönetimi Bölümü herkul@inonu.edu.tr Yeliz AKTAŞ POLAT Arş. Gör., İnönü

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : ORTA ASYA TÜRK TARİHİ Ders No : 0020100004 : Pratik : 0 Kredi : ECTS : 5 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Öğretim Tipi

Detaylı

Doktora Tezi: Kırım Hanlığı nı Kuruluşu ve Osmanlı Himayesinde Yükselişi (1441-1569)

Doktora Tezi: Kırım Hanlığı nı Kuruluşu ve Osmanlı Himayesinde Yükselişi (1441-1569) ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Muzaffer Ürekli 2. Doğum Tarihi: 03.05.1955 3. Ünvanı: Yrd.Doç.Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Siyasi Tarih İstanbul Üniversitesi 1977 Y. Lisans ------------

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ÇEK CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU Şubat 2009 Y.U. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Çek Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Rus Jeopolitiğin Avrasyacı Yaklaşım Kitap Değerlendirmesi ÖZET

Rus Jeopolitiğin Avrasyacı Yaklaşım Kitap Değerlendirmesi ÖZET Rus Jeopolitiğin Avrasyacı Yaklaşım Kitap Değerlendirmesi ÖZET İnceleme için seçtiğimiz `Rus Jeopolitiği-Avrasyacı yaklaşım` kıtabı Rus tarihini daha çok jeopolitik düzleme taşıyarak analiz etmeyi amaclayan

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

PINAR ÖZDEN CANKARA. İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr. EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD 2008-2013

PINAR ÖZDEN CANKARA. İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr. EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD 2008-2013 PINAR ÖZDEN CANKARA İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD Yüksek Lisans/MA Lisans/BA İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Siyaset

Detaylı

İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ

İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ KISA ÖZET

Detaylı

DÜNYADA NÜFUS VE EKONOMİK FAALİYETLER

DÜNYADA NÜFUS VE EKONOMİK FAALİYETLER DÜNYADA NÜFUS VE EKONOMİK FAALİYETLER Dünyanın bazı yerlerinde nüfus yoğunken bazı yerlerinde seyrektir. Bu durumu etkileyen iklim, yeryüzü şekilleri, su kaynaklarını yakınlık, bitki örtüsü, sanayi, tarım,

Detaylı

T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. YARIYIL II. YARIYIL Adı Adı TAR 501 Eski Anadolu Kültür 3 0 3 TAR 502 Eskiçağda Türkler 3 0 3 TAR 503 Eskiçağ Kavimlerinde

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI AZERBAYCAN ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI AZERBAYCAN ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI AZERBAYCAN ÜLKE RAPORU TEMMUZ 2016 ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ 1. ÖZET BİLGİLER Resmi Adı : Azerbaycan Cumhuriyeti Nüfus : 9,780,780 Dil :Resmi dil Azerice dir. Rusca ve Ermenice

Detaylı