Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 27. Toplantısı Toplantı Hazırlık Notları

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 27. Toplantısı Toplantı Hazırlık Notları"

Transkript

1 Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 27. Toplantısı Toplantı Hazırlık Notları 18 Haziran 2014 Vali Galip emirel Ankara Vilayetler Evi

2 BTYK 27. Toplantısı Hazırlık osyası Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu, 2014 Bu raporun bütün hakları saklıdır. Yazılar ve görsel malzemeler izin alınmadan tümüyle veya kısmen yayımlanamaz. Bilimsel amaçlarla kullanım halinde referans verilmesi zorunludur. TÜBİTAK Bilim, Teknoloji ve Yenilik Politikaları aire Başkanlığı Atatürk Bulvarı No: 221 Kavaklıdere Ankara Tel: e-posta:

3 Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu Hakkında Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu (BTYK) 4 Ekim 1983 tarih ve 77 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile kurulmuştur. Yüksek Kurul un KHK ile belirlenen görevleri; uzun vadeli bilim ve teknoloji politikalarının tespitinde hükümete yardımcı olunması, hedeflerin saptanması, öncelikli alanların belirlenmesi, plan ve programların hazırlanması, kamu kuruluşlarının görevlendirilmesi, özel kuruluşlarla işbirliği sağlanması, gerekli yasa tasarıları ve mevzuatın hazırlanması, araştırıcı insan gücünün yetiştirilmesinin sağlanması, özel sektör araştırma merkezlerinin kurulması için tedbirler alınması, sektörler ve kuruluşlar arasında koordinasyonun sağlanmasıdır. BTYK, 77 sayılı KHK nın 3. Maddesi çerçevesinde, Başbakanın başkanlığında, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı, Gümrük ve Ticaret Bakanı, Maliye Bakanı, Milli Eğitim Bakanı, Milli Savunma Bakanı, Sağlık Bakanı, Orman ve Su İşleri Bakanı ile YÖK Başkanı, Hazine Müsteşarı, Ekonomi Bakanlığı Müsteşarı, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı, TAEK Başkanı, TÜBİTAK Başkanı ile bir yardımcısı, TRT Genel Müdürü, TOBB Başkanı ve YÖK'ün belirleyeceği konu ile ilgili gelişmiş bir üniversitenin seçeceği bir üyeden oluşur 1. Gerektiğinde diğer Bakanlar, araştırma kuruluşlarının sorumluları ve uzman kişiler de BTYK ya davetli sıfatıyla katılım sağlayabilirler. İlk toplantısı 9 Ekim 1989 tarihinde gerçekleşen BTYK nın sekretarya faaliyetleri TÜBİTAK tarafından yürütülmektedir. Not Yüksek Kurul toplantılarında alınan kararlar 8 Eylül 2005 tarihinde gerçekleştirilen 12. toplantıdan itibaren aşağıda gösterilen sistematik ile numaralandırılmıştır: YYYY/TKK : (Örnek: 2009/201) YYYY : Yıl (Örnek: 2009) T : Kararın alındığı toplantının o yıl içindeki toplantılar arasındaki sırası (Örnek: 2) KK : Kararın o toplantı içerisinde alınan kararlar arasındaki sırası (Örnek: 01) 1 8 Haziran 2011 ve 4 Temmuz 2011 tarihli Resmi Gazete de yayımlanan KHK larla Bakanlık teşkilatlarında yapılan değişiklikler dikkate alınmıştır.

4 İÇİNEKİLER 1. Gündem 1 2. Katılımcı Listesi 2.1. BTYK 27. Toplantısı Üyeleri 2.2. BTYK 27. Toplantısı avetlileri Önceki Kararlara İlişkin Gelişmeler 3.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] 3.2. Ulusal Uzay Araştırmaları Programı [2005/9] 3.3. Ulusal Nükleer Teknoloji Geliştirme Programı [2007/102] 3.4. Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi [2010/201] Araştırma Altyapıları Yol Haritası ve Araştırma Merkezlerine İlişkin İdari ve Yasal üzenlemeler [2010/203] Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] 3.7. Ar-Ge, Yenilik ve Girişimcilik estek Mekanizmalarında Bütünsellik, Uyum ve Hedef Odaklılığın Sağlanması için Koordinasyon Kurulu Oluşturulması [2011/102] Kamu Alımlarının ve Kullanım Hakkı Tahsislerinin Yeniliği, Yerlileşmeyi ve Teknoloji Transferini Teşvik Edecek Şekilde İyileştirilmesi [2011/106] Bilim Merkezlerinin Yaygınlaştırılması [2011/107] Yerli Patentlerin Lisanslanmasını Teşvik Edecek Politika Araçlarının Geliştirilmesi [2011/108] Eğitimin Niteliğini Artırmak Amacıyla urum Tespitine Yönelik Çalışmalar Yapılması [2012/101] İlk ve Ortaöğretimde Eğitim Müfredatına Uygun ijital İçeriklerin Geliştirilmesi ve Erişime Sunulması [2012/102] Temel Yetkinliklerin Öğrencilere aha Etkin Bir Şekilde Kazandırılması Amacıyla Öğretim Programlarının Revizyonuna Yönelik Çalışmalar Yapılması ve Eğitim İçeriklerinin Tasarlanması [2012/104] İlk ve Ortaöğretimde Yabancı il Öğretim Sistemi Konusunda Araştırma Yapılması ve Alternatif Öğretim Modellerinin Geliştirilmesi [2012/105] Üniversiteye Giriş Sisteminin Yeniden Yapılandırılması [2012/108] 266

5 3.16. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] e-evlet Organizasyonu Yönetim Modeli Çalışmalarının Yapılması [2013/102] e-evlet Uygulamaları Hizmet Alımları için Firma Belgelendirme Sistemi Oluşturulması [2013/103] Ulusal Veri Merkezi Çalışmalarının Yapılması [2013/104] Kurumların İhtiyaç uyduğu Paket Program Çözümlerinin Toplu Alım Yöntemi ile Tedarik Edilmesi [2013/105] Sağlık Alanının Öncelikli Alan Olması [2013/106] Yerli Termik Santral Tasarım ve İmalat Kabiliyetinin Geliştirilmesi (MİLTES) [2013/201] Hidroelektrik Enerjisi Teknolojilerinin Geliştirilmesi (MİLHES) [2013/202] Rüzgâr Enerjisi Santrali Teknolojilerinin Geliştirilmesi (MİLRES) [2013/203] Güneş Enerjisi Teknolojilerinin Ülkemize Kazandırılması (MİLGES) [2013/204] Termik Santral Baca Gazı Arıtma Teknolojilerinde Yerli Tasarım ve İmalat Kabiliyetinin Geliştirilmesi (MİLKAS) [2013/205] Kömür Gazlaştırma ve Sıvı Yakıt Üretimi Teknolojilerinin Geliştirilmesi [2013/206] Enerji Verimliliğinin Artırılması Çalışmaları [2013/207] 307

6 BİLİM VE TEKNOLOJİ YÜKSEK KURULU 27. TOPLANTISI 18 Haziran 2014, Saat: Vali Galip emirel Ankara Vilayetler Evi GÜNEM 1) Başbakan Sayın Recep Tayyip EROĞAN ın Açılış Konuşması 2) TÜBİTAK Başkanı Prof. r. Yücel ALTUNBAŞAK ın Sunumu 3) Genel Görüşme 4) Sonuçlandırılacak Kararlar ile Yeni Karar Taslaklarının Görüşülmesi a) Sonuçlanan Karar Taslakları i Yıllarında Kamu Ar-Ge ve Yenilik Fonlarının Kullanımında İzlenecek Politikalar [2010/202] ii. Ar-Ge Yoğun Başlangıç Firmalarını Etkinleştirmek ve Sayılarını Artırmak Amacıyla Politika Araçlarının Geliştirilmesi [2011/103] iii. Üniversitede Yenilikçiliğin ve Girişimciliğin Tetiklenmesi Amacıyla Politika Araçlarının Geliştirilmesi [2011/104] iv. Girişimcilik Kültürünün Yaygınlaştırılması [2011/105] v. Lisans üzeyinde ijital ers İçeriklerinin Geliştirilmesinin Teşvik Edilmesi ve Erişime Sunulması [2012/103] vi. İlk ve Ortaöğretim Öğrencileri için Bilim Fuarlarının üzenlenmesi [2012/107] vii. AB Çerçeve Programları Horizon 2020 ye Katılım Hazırlıklarının Yürütülmesi [2012/109] b) Yeni Karar Taslakları 5) Kapanış i. Sağlık ve Biyoteknoloji Alanında ış Ticaret Açığının Azaltılmasına ve Teknolojik Yetkinliğimizin Artırılmasına Yönelik estekler Oluşturulması [2014/101] ii. Yüksek Teknoloji Şirketlerinin Satın Alınmasına Yönelik esteklerin Geliştirilmesi [2014/102] iii. Uluslararası Şirketlerin Ar-Ge Laboratuvarlarının Ülkemizde Kurulmasına Yönelik estekler Oluşturulması [2014/103] iv. Sağlık ve Biyoteknoloji Alanında Araştırma Altyapılarının Kurulması, Geliştirilmesi ve esteklenmesi [2014/104] v. Horizon 2020 Programı Ulusal İrtibat Kuruluşunun Görevlendirilmesi [2014/105] vi Yıllarında Kamu Ar-Ge ve Yenilik Fonlarının Kullanımında İzlenecek Politikalar [2014/106] 1

7 BTYK YİRMİ YEİNCİ TOPLANTISI ÜYELERİ 1. Recep Tayyip EROĞAN Başbakan 2. Fikri IŞIK Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı 3. Taner YILIZ Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı 4. r. Mehmet Mehdi EKER Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı 5. Hayati YAZICI Gümrük ve Ticaret Bakanı 6. Mehmet ŞİMŞEK Maliye Bakanı 7. Prof. r. Nabi AVCI Milli Eğitim Bakanı 8. r. İsmet YILMAZ Milli Savunma Bakanı 9. Prof. r. Veysel EROĞLU Orman ve Su İşleri Bakanı 10. r. Mehmet MÜEZZİNOĞLU Sağlık Bakanı 11. Prof. r. Gökhan ÇETİNSAYA YÖK Başkanı 12. İbrahim ŞENEL Ekonomi Bakanlığı Müsteşarı 13. Kemal MAENOĞLU Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı 14. İbrahim H. ÇANAKCI Hazine Müsteşarı 15. Prof. r. Mustafa SOLAK(*) Afyon Kocatepe Üniversitesi Rektörü 16. Zafer ALPER TAEK Başkanı 17. Prof. r. Yücel ALTUNBAŞAK TÜBİTAK Başkanı 18. İbrahim ŞAHİN TRT Genel Müdürü 19. M. Rifat HİSARCIKLIOĞLU TOBB Başkanı 20. Prof. r. Abdullah ÇAVUŞOĞLU TÜBİTAK Başkan Yardımcısı (*) 77 sayılı KHK, Madde 3 uyarınca YÖK tarafından belirlenmiştir. 2

8 BTYK YİRMİ YEİNCİ TOPLANTISI AVETLİLERİ Org. Necdet ÖZEL Bülent ARINÇ Ali BABACAN Prof. r. Beşir ATALAY Prof. r. Emrullah İŞLER Bekir BOZAĞ oç. r. Ayşenur İSLAM Mevlüt ÇAVUŞOĞLU Faruk ÇELİK İdris GÜLLÜCE Prof. r. Ahmet AVUTOĞLU Nihat ZEYBEKCİ Akif Çağatay KILIÇ Efkan ALA r. Cevdet YILMAZ Ömer ÇELİK Lütfi ELVAN Hüseyin ÜZÜLMEZ Necdet ÜNÜVAR Genelkurmay Başkanı Başbakan Yardımcısı Başbakan Yardımcısı Başbakan Yardımcısı Başbakan Yardımcısı Adalet Bakanı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Avrupa Birliği Bakanı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Çevre ve Şehircilik Bakanı ışişleri Bakanı Ekonomi Bakanı Gençlik ve Spor Bakanı İçişleri Bakanı Kalkınma Bakanı Kültür ve Turizm Bakanı Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanı TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu Başkan V. TBMM Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu Başkanı Süreyya Sadi BİLGİÇ TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu Başkan V. Ekrem EREM Mehmet Emrehan HALICI oç. r. Recai AKYEL Fahri KASIRGA Prof. r. avut KAVRANOĞLU Agâh KAFKAS Alâaddin YÜKSEL Muammer TÜRKER Prof. r. Ersan ASLAN AK Parti Genel Başkan Yardımcısı (Ar-Ge) CHP Bilgi ve İletişim Teknolojileri Genel Başkan Yardımcısı Sayıştay Başkanı Başbakanlık Müsteşarı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Bakan Yardımcısı Sağlık Bakanlığı Bakan Yardımcısı Ankara Valisi Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Müsteşarı Ahmet YÜCEL Avrupa Birliği Bakanlığı Müsteşar V. Metin KİLCİ Vedat MİRMAHMUTOĞULLARI Ziya ALTUNYALIZ Naci AĞBAL oç. r. Yusuf TEKİN Korg. Sezai BOSTANCI Prof. r. Lütfi AKCA Prof. r. Eyüp GÜMÜŞ Feridun BİLGİN Prof. r. İsmail EMİR Prof. r. Hasan İBİCİOĞLU Prof. r. Ahmet Cevat ACAR Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Müsteşarı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Müsteşarı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Müsteşarı Maliye Bakanlığı Müsteşarı Milli Eğitim Bakanlığı Müsteşarı Milli Savunma Bakanlığı Müsteşarı Orman ve Su İşleri Bakanlığı Müsteşarı Sağlık Bakanlığı Müsteşarı Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Müsteşarı Savunma Sanayii Müsteşarı Üniversitelerarası Kurul Başkanı Türkiye Bilimler Akademisi Başkanı Prof. r. İsmail CERİTLİ Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı V. 3

9 BTYK YİRMİ YEİNCİ TOPLANTISI AVETLİLERİ Ramazan YILIRIM Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı r. Ekrem ATBAKAN Sağlık Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Prof. r. İrfan ŞENCAN Sağlık Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Birol AYEMİR Türkiye İstatistik Kurumu Başkanı Mahmut GÜRSES Kamu İhale Kurumu Başkanı Mustafa KAPLAN KOSGEB Başkanı r. Saim KERMAN Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Başkanı r. Mehmet Rifat KÖSE Sağlık Bakanlığı Sağlık Araştırmaları Genel Müdürü İ. İlhan HATİPOĞLU Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürü r. Hasan OĞAN Başbakan Özel Kalem Müdürü Mehmet BÜYÜKEKŞİ TİM Başkanı Prof. r. Talip ALP TÜBİTAK Bilim Kurulu Üyesi Prof. r. Yaman ARKUN TÜBİTAK Bilim Kurulu Üyesi Prof. r. Necip CAMUŞCU TÜBİTAK Bilim Kurulu Üyesi Adnan ALGAKIRAN TÜBİTAK Bilim Kurulu Üyesi Prof. r. Ömer EMİR TÜBİTAK Bilim Kurulu Üyesi Abdulkerim ERVİŞOĞLU TÜBİTAK Bilim Kurulu Üyesi Prof. r. Ensar GÜL TÜBİTAK Bilim Kurulu Üyesi Prof. r. İsmail YÜKSEK TÜBİTAK Bilim Kurulu Üyesi Prof. r. Ethem TOLGA TÜBİTAK Bilim Kurulu Üyesi Prof. r. Gülfettin ÇELİK TÜBİTAK Bilim Kurulu Üyesi oç. r. Bilge EMİRKÖZ TÜBİTAK Bilim Kurulu Üyesi oç. r. M. Necati EMİR TÜBİTAK Başkan Yardımcısı V. r. Mehmet Alper KUTAY TÜBİTAK Başkan Yardımcısı V. Arif KOYUNCU TÜBİTAK Genel Sekreter V. oç. r. Bahadır TUNABOYLU TÜBİTAK MAM Başkanı Yasemin ASLAN TÜBİTAK Bilim, Teknoloji ve Yenilik Politikaları aire Başkan V. Bayram YÜKSEL TÜBİTAK MAM Gen Mühendisliği ve Biyoteknoloji Enstitüsü Müdür V. 4

10 Önceki Kararlara İlişkin Gelişmeler 5

11 2005/3 (G) BTYK nın 27. Toplantısı 3.1 Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] KARAR Ülkemizin bilim, teknoloji ve yenilik sistemi performansı, BTYK nın 26. toplantısında onaylanan ve ana boyutları aşağıda verilen gösterge seti çerçevesinde izlenecek ve değerlendirilecektir. Ulusal BTY Sistemi Ana Boyutları 1. Ar-Ge Yetkinliği 2. İnsan Gücü 3. Eğitim ve Araştırma Kültürü 4. Teknoparklar ve Özel Sektör Ar-Ge Merkezleri 5. KOBİ ler 6. İşbirliği 7. Fikri Mülkiyet Yetkinliği 8. Ticarileşme 9. Girişimcilik 10. Altyapı 11. Öncelikli Alanlardaki Yetkinlikler Oluşturulan sette yer alan göstergeler ilgili kurumlar tarafından yılda bir defa 2005/3 no.lu karar altında Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Sistemi Performans Göstergeleri adıyla raporlanacaktır. İLGİLİ İĞER KARARLAR - AHA ÖNCE GELİŞME RAPORLANAN TOPLANTI Eylül 2005; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 12. Toplantısı Mart 2006; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 13. Toplantısı Eylül 2006; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 14. Toplantısı Kasım 2007; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 16. Toplantısı Mayıs 2008; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 17. Toplantısı Aralık 2008; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 18. Toplantısı Aralık 2009; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 20. Toplantısı Aralık 2010; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 22. Toplantısı Aralık 2011; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 23. Toplantısı Ağustos 2012; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 24. Toplantısı Ocak 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 25. Toplantısı Haziran 2013;Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı SORUMLU KURULUŞLAR TÜBİTAK 6

12 2005/3 (G) BTYK nın 27. Toplantısı İLGİLİ KURULUŞLAR Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (BSTB) Türk Patent Enstitüsü (TPE) Kalkınma Bakanlığı Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve estekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV) Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) GELİŞME BTYK nın 26. toplantısında 2005/3 no.lu ek karar kapsamında, BTYK nın 11. toplantısında belirlenen Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri ; BTYK kararları, UBTYS ve ilgili strateji belgeleri, ulusal göstergeler ile verilerin ölçülebilir olması, güvenilir olması, güncelliği ve zaman serisi şeklinde üretilebilmesi hususları dikkate alınarak revize edilmiştir. Revize edilen ve aşağıda boyutları açıklanan gösterge setine ait veriler Tablo 1 de verilmektedir. Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Sistemi Ana Boyutları 1. Ar-Ge Yetkinliği TÜİK tarafından açıklanan Araştırma ve Geliştirme Anketi sonuçlarına göre, yıllar itibariyle Türkiye nin Ar-Ge harcamalarına bakıldığında genel bir artış eğilimi görülmektedir. Türkiye de 2011 yılında yaklaşık 12,3 milyar TL olarak gerçekleşen Ar-Ge harcaması, 2012 yılında %16 oranında artış göstererek yaklaşık 14,3 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Ar-Ge Harcamalarının GSYİH ye oranı 2012 yılında %0,92 ye ulaşmıştır. Özel sektör Ar-Ge harcamalarının GSYİH ye oranı ise 2012 yılında %0,42 ye ulaşmıştır. Bu oran %0,41 olarak gerçekleşen yükseköğretim Ar-Ge harcamalarının GSYİH içindeki payını geçmiştir. Kamu Ar-Ge harcamalarının GSYİH ye oranı ise 2012 yılı itibarıyla %0,10 olarak gerçekleşmiştir yılında özel sektör tarafından fonlanan Ar-Ge harcamasının GSYİH içindeki payı %0,43 e, kamu tarafından fonlanan Ar-Ge harcamalarının GSYİH içindeki payı %0,26 ya, yükseköğretim tarafından fonlanan Ar-Ge harcamasının GSYİH içindeki payı ise %0,19 a ulaşmıştır. Fonlamasının tamamı ya da bir kısmı kamu tarafından gerçekleştirilen Ar-Ge ve yenilik projelerinin sayısı 2013 yılı itibarıyla e ulaşmıştır yılında destek kararı verilen, yürürlükte olan ya da tamamlanmış olan projelere kamu tarafından aktarılan bütçe ise 979 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Bin tam zaman eşdeğer (TZE) araştırmacı sayısı başına yayın sayısı 2012 yılında 309, bin TZE araştırmacı başına atıf sayısı ise olarak gerçekleşmiştir. Bin bilimsel yerli yayın başına patent tescil sayısı ise 2013 yılında 49 a ulaşmıştır. 2. İnsan Gücü Yıllar itibarıyla Türkiye deki TZE Ar-Ge personeli ve araştırmacı sayısına bakıldığında Ar-Ge harcamasındaki eğilime paralel olarak düzenli bir artış izlenmektedir. TÜİK tarafından açıklanan Araştırma ve Geliştirme Anketi sonuçlarına göre Türkiye de 2012 yılı TZE Ar-Ge personeli sayısı 2011 yılına göre %13 artarak 105 bine yükselmiştir. Ayrıca 2012 yılında Türkiye de 82 bin TZE araştırmacı vardır. Bunun 35 bini özel sektörde, 41 bini yükseköğretim sektöründe, 6 bini ise kamuda istihdam edilmektedir yılı TZE araştırmacı sayısı 2011 yılı değerine göre %14 oranında, 2012 yılı özel sektör TZE araştırmacı sayısı ise 2011 yılı değerine göre %15 oranında artış göstermiştir. Özel sektör TZE araştırmacı sayısındaki artışa paralel olarak doktora ve üstü dereceli özel sektör TZE araştırmacı sayısı da 2011 yılına göre %8 oranında artarak 2012 yılında ye ulaşmıştır. Bilim ve teknoloji (BT) insan kaynağının toplam işgücü içerisindeki oranı ise 2012 yılında %26,5 olarak gerçekleşmiştir. olaşımdaki öğretim elemanı sayısına bakıldığında ise 2013 yılı itibarıyla yurtdışı dolaşımdaki öğretim eleman sayısı e, yurtiçi dolaşımdaki öğretim eleman sayısı ise 827 ye ulaşmıştır. 7

13 2005/3 (G) BTYK nın 27. Toplantısı 3. Eğitim ve Araştırma Kültürü 2012 yılında eğitim harcamalarının GSYİH içerisindeki oranı yaklaşık %3 olarak gerçekleşmiştir. Kamu sektörü eğitim alanı bilgi iletişim teknolojileri (BİT) yatırımı ise 2013 yılı itibarıyla milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Ortaöğretim öğrencilerine yönelik düzenlenen proje yarışmalarına katılan öğrenci sayısında ise yıllar itibarıyla artış izlenmektedir yılı içinde yarışmalara katılan öğrenci sayısı yaklaşık 26 bini geçerek 2011 değerine göre %44 lük bir artış göstermiştir. Lisans seviyesine kayıtlı öğrenci sayısının yaş nüfusa oranında da yıllar itibarıyla düzenli bir artış olmuştur yılında %48 olan oran 2013 yılında %63 e ulaşmıştır. Matematik, fen ve teknoloji eğitimi gören öğrencilerin toplam içerisindeki oranı da 2012 yılı itibarıyla yaklaşık %18 olarak gerçekleşmiştir. Uluslararası dolaşımdaki öğrenci sayısında da lisans seviyesinde kayıtlı öğrenci sayısındaki artışa paralel bir artış gerçekleşmiş olup 2013 yılı itibarıyla öğrenci ERASMUS programından yararlanmıştır. 4. Teknoparklar ve Özel Sektör Ar-Ge Merkezleri 5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin esteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında özel sektör Ar-Ge merkezi sayısında ve Ar-Ge harcamalarında yıllar itibarıyla düzenli bir artış olmaktadır yılında 108 olan özel sektör Ar-Ge merkezi sayısı %41 oranında artarak 2013 yılı itibarıyla 152 ye ulaşmıştır. Benzer şekilde anılan Ar-Ge merkezlerinin Ar-Ge harcamaları da 2011 yılına göre yaklaşık %95 oranında artarak 2013 yılı itibarıyla milyon TL ye ulaşmıştır. Özel sektör Ar-Ge merkezi sayısı ve Ar-Ge harcamasındaki artışa paralel olarak bu merkezlerde çalışan araştırmacı sayılarında da artış gerçekleşmiş ve 2013 yılı itibarıyla bu merkezlerde çalışan araştırmacı sayısı 14 bine ulaşmıştır sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında kurulan teknoparklarda faaliyet gösteren firma sayısı 2013 yılı itibarıyla a, bu firmalarda gerçekleştirilen Ar-Ge harcaması da 1 milyar TL ye ulaşmıştır. Anılan bu firmalarda 2013 yılı itibarıyla Ar-Ge personeli istihdam edilmektedir. Teknopark firmalarının toplam geliri 2013 yılı itibarıyla 3 milyar TL, ihracat geliri ise 118 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. 5. KOBİ ler TÜİK tarafından açıklanan Yenilik Araştırması na göre; yenilik yapan KOBİ lerin tüm KOBİ ler içindeki oranı 2012 itibarıyla %48, kendi içinde teknolojik yenilik yapan KOBİ lerin tüm KOBİ ler içindeki oranı %42, birlikte teknolojik yenilik yapan KOBİ lerin tüm KOBİ ler içindeki oranı da %5 olarak gerçekleşmiştir. Fon sağlayan kurumların verileri dikkate alındığında ise Ar-Ge ve yenilik desteklerinden KOBİ lerin kullandığı fon tutarının özel sektörün kullandığı fon tutarına oranı 2013 yılı itibarıyla %59 olarak gerçekleşmiştir yılında KOBİ lerde çalışan TZE Ar-Ge personelinin toplam Ar-Ge personeli içindeki oranı %14,4 tür. Yeni üründen gelir elde eden KOBİ sayısının toplam KOBİ sayısı içindeki oranı ise 2012 yılı için %17 dir. 6. İşbirliği Bilim, teknoloji ve yenilik (BTY) alanında ulusal çaplı işbirliği kapsamında fon sağlayan kuruluşlardan elde edilen bilgilere göre 2013 yılı itibarıyla üniversite-sanayi işbirliği projesi kamu kurumları tarafından desteklenmiş ve yürürlükte olan projelerin kamu tarafından desteklenen bütçesi 116 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Benzer şekilde 2013 yılı itibarıyla sanayi-sanayi işbirliğinde gerçekleştirilen 177 proje kamu tarafından desteklenmiş ve yürürlükte olan projelerin kamu tarafından desteklenen bütçesi 60 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Ulusal çapta gerçekleşen üniversite-üniversite işbirliği çerçevesinde ise 2013 yılı itibarıyla kamu tarafından proje desteklenmiş ve aynı tarih itibarıyla üniversite-üniversite işbirliği projeleri için kamu destek bütçesi 104 milyon TL olmuştur. Üniversite kamu işbirliği kapsamında ise 2013 yılı itibarıyla 454 proje kamu desteklerinden yararlanmış ve aynı tarih itibarıyla kamu destekli üniversite kamu işbirliği destek bütçesi 123 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Sanayi-kamu işbirliği kapsamında ise 2013 yılı itibarıyla kamu tarafından 40 proje desteklenmiş ve 58 milyon TL destek bütçesi sağlanmıştır. 8

14 2005/3 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Uluslararası BTY işbirlikleri kapsamında ise uluslararası işbirliğinde yapılan Ar-Ge ve yenilik proje sayısı 2013 yılı itibarıyla 650 dir. Bu kapsamda elde edilen fon tutarı ise 101 milyon TL dir. Bilimsel yayın kapsamında 2013 yılı itibarıyla üniversite-özel sektör ortak yayın sayısı ise 649, bu yayınların tüm bilimsel yayınlar içindeki oranı %2,5 olarak gerçekleşmiştir. Uluslararası bilimsel ortak yayın sayısı ise olup, bu yayınların tüm bilimsel yayınlar içindeki oranı %21 dir. 7. Fikri Mülkiyet Yetkinliği TPE tarafından açıklanan verilere göre yıllar itibarıyla patent başvuru ve tescil sayılarında artış eğilimi olduğu görülmektedir. Bin TZE araştırmacı başına yerli patent başvuru sayısı 2012 yılında 58 e, bin TZE araştırmacı başına yerli patent tescil sayısı ise 12 ye ulaşmıştır. Bin TZE araştırmacı başına Patent İşbirliği Antlaşması (PCT) başvuru sayısı ise 2012 yılı için 7 dir. Uluslararası ve bölgesel anlaşmalar yoluyla yapılan Türkiye orijinli uluslararası patent başvurularının (PCT ve EP), Türkiye ye giriş yapan yabancı orijinli patent başvurularına oranı 2013 yılı itibarıyla %11 dir. 8. Ticarileşme TÜİK tarafından teknoloji yoğunluğuna göre açıklanan ihracat verilerine bakıldığında 2013 yılı itibarıyla yüksek teknoloji sektöründe yaklaşık 10 milyar TL, orta-yüksek teknoloji sektöründe 90 milyon TL üzerinde ihracat gerçekleşmiştir. Lisanslanan yerli patent sayısına bakıldığında ise TPE tarafından açıklanan verilere göre 2013 yılı itibarıyla 7 yerli patent lisanlanmıştır. Bu rakam toplam yerli patent sayısının %0,6 sıdır. 9. Girişimcilik Türkiye deki üniversitelerde yenilikçiliğin ve girişimciliğin tetiklenmesi amacıyla oluşturulan ve TÜBİTAK tarafından son olarak 2013 değeri açıklanan Girişimci ve Yenilikçi Üniversite Endeksi ne göre 100 üzerinden 50 puan üzerinde puan alan 14 üniversite bulunmaktadır. Bu rakam 2012 yılı için 10 dur. Öğretim elemanlarının teknoparklarda, kuluçka merkezlerinde, TEKMER lerde ortak veya sahip olduğu faal firma sayısının toplam teknopark, kuluçka merkezleri, TEKMER lerdeki firma sayısına oranı ise 2012 yılı için %17 dir. Teknogirişim sermayesi desteği alan girişim sayısı 2013 yılı itibarıyla 434 tür. Üniversitelerde lisans ve lisansüstü seviyesinde verilen girişimcilik, teknoloji yönetimi ve inovasyon yönetimi ders sayısı 2012 de 612 dir; bu dersleri zorunlu veren üniversite sayısı ise 58 dir. Üniversite dışına yönelik düzenlenen girişimcilik, teknoloji yönetimi ve inovasyon yönetimi eğitimi / sertifika programı sayısı ise 2013 yılında olarak gerçekleşmiştir yılı itibarıyla adet bilgi temelli yeni firma açılmıştır ve bu firmalardan i yabancı sermayelidir. 10. Altyapı Kamu tarafından gerçekleştirilen altyapı harcamaları 2011 yılına göre %6 oranında artarak 2013 yılı itibarıyla 660 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Bu altyapı harcamalarının 528 milyon TL si üniversite araştırma altyapıları için, 132 milyon TL si ise kamu kurumları araştırma altyapıları için gerçekleştirilen kamu harcamalarıdır. Kamu destekli kurulan tematik ileri araştırma merkezleri ve merkezi laboratuvar sayıları da yıllar itibarıyla artmıştır yılı itibarıyla 182 tematik ileri araştırma merkezi ve 82 merkezi araştırma laboratuvarı bulunmaktadır. Kalkınma Bakanlığı tarafından açıklanan verilere göre bilgi ve iletişim teknolojileri altyapı harcamaları 2011 yılına göre %67 oranında artarak 2013 yılı itibarıyla yaklaşık 4 milyar TL ye ulaşmıştır yılında genişbant kullanan girişimlerin toplam girişimler içerisindeki oranı da %92 ye ulaşmıştır. 11. Öncelikli Alanlardaki Yetkinlikler BTYK nın 22. toplantısında alınan 2010/201 no.lu karar gereği otomotiv, makina imalat ve bilgi ve iletişim (BİT) sektörleri, Ar-Ge ve yenilik kapasitemizin güçlü olduğu alanlar; enerji, su, gıda, savunma ve uzay sektörleri de ivme kazanmamız gereken alanlar olarak belirlenmiştir. Son olarak BTYK nın 25. toplantısında sağlık sektörü de ivme kazanmamız gereken alan olarak belirlenmiştir. 9

15 2005/3 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ar-Ge ve yenilik kapasitemizin güçlü olduğu alanlarda, Ar-Ge ve yenilik proje sayısı ve bütçesi bakımından BİT alanı öne çıkmaktadır. BİT alanı için, fonlamasının tamamı ya da bir kısmı kamu tarafından gerçekleştirilen Ar-Ge ve yenilik projelerinin sayısı 2013 yılı itibarıyla 1.679, 2013 yılında destek kararı verilen, yürürlükte olan ya da tamamlanmış olan projelere kamu tarafından aktarılan bütçe ise 141 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Ulusal ve uluslararası işbirliğinde yapılan Ar-Ge ve yenilik projeleri toplam bütçesi ise 2013 ylı itibarıyla sırasıyla 119 milyon TL ve 12 milyon TL dir. Bu rakamlara paralel olarak Ar-Ge ve yenilik projelerinde çalışan araştırmacı sayısı bakımından da BİT alanı öne çıkmakta olup araştırmacı sayısı 2013 yılı itibarıyla olarak gerçekleşmiştir. Bilimsel yayın sayısı ve patent tescil sayısı bakımından ise 2013 yılı itibarıyla bilimsel yayın ve patent tescil sayısı ile öne çıkan alan makine-imalat alanı olmuştur. İvme kazanmamız gereken alanlar kapsamında ise 2013 yılı itibarıyla, fonlamasının tamamı ya da bir kısmı kamu tarafından gerçekleştirilen Ar-Ge ve yenilik projelerinin sayısı bakımından 575 proje ile gıda alanı öne çıkmaktadır. Savunma alanı için 2013 yılında destek kararı verilen, yürürlükte olan ya da tamamlanmış olan projelere kamu tarafından aktarılan bütçe 114 milyon TL, Ar-Ge ve yenilik projelerinde çalışan araştırmacı sayısı ise olup ivme kazanmamız gereken alanlar içerisinde savunma alanı en yüksek değerlere sahiptir. Bilimsel yayın sayısı ve patent tescil sayısı bakımından ise 2013 yılı itibarıyla bilimsel yayın ve patent tescil sayısı ile öne çıkan alan sağlık alanı olmuştur. Ulusal işbirliğinde yapılan Ar-Ge ve yenilik projeleri toplam bütçesi bakımından 57 milyon TL ile savunma alanı, uluslararası işbirliğinde yapılan Ar-Ge ve yenilik projeleri toplam bütçesi bakımından ise 7,7 milyon TL ile gıda alanı öne çıkmaktadır. 10

16 2005/3 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Tablo 1. Ulusal BTY Sistemi Performans Göstergeleri Seti Boyutlar Amaçlar Göstergeler Kaynak Toplam Ar-Ge Harcaması* B1.A1.G1 TÜİK TZE Araştırmacı Başına Ar-Ge Harcaması* B1.A1.G2 TÜİK 0,17 0,17 - Ar-Ge Harcamalarının GSYİH ye Oranı (%) B1.A1.G3 TÜİK 0,86 0,92 - Kamunun Fonladığı Ar-Ge Harcamalarının GSYİH ye Oranı (%) B1.A1.G4 TÜİK 0,25 0,26 - Ar-Ge Yoğunluğunun Artırılması B1.A1 Kamu Tarafından Gerçekleştirilen Ar-Ge Harcamalarının GSYİH ye Oranı (%) B1.A1.G5 Üniversitenin Fonladığı Ar-Ge Harcamalarının GSYİH ye Oranı (%) B1.A1.G6 TÜİK 0,10 0,10 - TÜİK 0,18 0,19 - Ar-Ge Yetkinliği B1 Üniversite Tarafından Gerçekleştirilen Ar-Ge Harcamalarının GSYİH ye Oranı (%) B1.A1.G7 Ar-Ge ve Yenilik Proje Sayıları 1 B1.A1.G8 TÜİK 0,39 0,41 - Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Ar-Ge ve Yenilik Proje Bütçesi 2 * B1.A1.G9 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Özel Sektör Ar-Ge Yoğunluğunun Artırılması B1.A2 Özel Sektör Tarafından Gerçekleştirilen Ar- Ge Harcamalarının GSYİH ye Oranı (%) B1.A2.G1 Özel Sektörün Fonladığı Ar-Ge Harcamalarının GSYİH ye Oranı (%) B1.A2.G2 TÜİK 0,37 0,42 - TÜİK 0,39 0,43 - Bin TZE Araştırmacı Başına Bilimsel Yayın 3 Sayısı B1.A3.G1 TÜBİTAK ULAKBİM TÜİK Bilimsel Çıktıların Yaygınlaştırılması B1.A3 Bin TZE Araştırmacı Başına Atıf Sayısı 4 B1.A3.G2 Bin Bilimsel Yayın Başına Yerli Patent Tescil Sayısı B1.A3.G3 TÜBİTAK ULAKBİM TÜİK TÜBİTAK ULAKBİM TPE Bin Bilimsel Yayın Başına Üniversite Kaynaklı Patent Başvuru Sayısı B1.A3.G4 TÜBİTAK ULAKBİM TPE TZE Ar-Ge Personeli Sayısı B2.A1.G1 TÜİK İnsan Gücü B2 BTY İK Sayısının Artırılması ve ağılımın İyileştirilmesi B2.A1 TZE Araştırmacı Sayısı B2.A1.G2 oktora ve Üstü ereceli TZE Araştırmacı Sayısı B2.A1.G3 TÜİK TÜİK Yüksek Lisans ereceli TZE Araştırmacı Sayısı B2.A1.G4 TÜİK Tamamı ya da bir kısmı kamu tarafından fonlanan, ilgili yıl içinde destek kararı verilen, yürürlükte olan ya da tamamlanan projeleri içermektedir. 2 Projelere kamu tarafından aktarılan bütçe 3 Bilimsel yayın sayısı, makale, not, eleştiri belge türlerini içermektedir. 4 Son 5 yılda yapılan yayınların aldığı atıf 11

17 2005/3 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Tablo 1. Ulusal BTY Sistemi Performans Göstergeleri Seti Boyutlar Amaçlar Göstergeler Kaynak Özel Sektör TZE Ar-Ge Personeli Sayısı B2.A1.G5 TÜİK Özel Sektör TZE Araştırmacı Sayısı B2.A1.G6 TÜİK oktora ve Üstü ereceli Özel Sektör TZE Araştırmacı Sayısı B2.A1.G7 TÜİK Yüksek Lisans ereceli Özel Sektör TZE Araştırmacı Sayısı B2.A1.G8 TÜİK Üniversite TZE Ar-Ge Personeli Sayısı B2.A1.G9 TÜİK Üniversite TZE Araştırmacı Sayısı B2.A1.G10 TÜİK İnsan Gücü B2 BTY İK Sayısının Artırılması ve ağılımın İyileştirilmesi B2.A1 oktora ve Üstü ereceli Üniversite TZE Araştırmacı Sayısı B2.A1.G11 Yüksek Lisans ereceli Üniversite TZE Araştırmacı Sayısı B2.A1.G12 Kamu TZE Ar-Ge Personeli Sayısı B2.A1.G13 TÜİK TÜİK TÜİK Kamu TZE Araştırmacı Sayısı B2.A1.G14 TÜİK oktora ve Üstü ereceli Kamu TZE Araştırmacı Sayısı B2.A1.G15 TÜİK Yüksek Lisans ereceli Kamu TZE Araştırmacı Sayısı B2.A1.G16 TÜİK estek Personeli ve Teknisyen Sayısı B2.A1.G17 TÜİK Eğitimini BT Alanında Alan ve BT Alanında Çalışan Kişi Sayısı (Bin) B2.A1.G18 TÜİK BT İnsan Kaynağının Toplam İşgücü İçerisindeki Oranı (%) B2.A1.G19 TÜİK - 26,5 - Yeni oktoraya Başlayanların Sayısı B2.A1.G20 YÖK Halen oktora Öğrencisi Olanların Sayısı B2.A1.G21 YÖK Bitirilen Tez Sayısı B2.A1.G22 YÖK Türkiye de İstihdam Edilen Yabancı Öğretim Üyesi Sayısı 7 B2.A1.G23 YÖK ÖSYM tarafından yayınlanan Yükseköğretim İstatistikleri sunulmuştur. 6 Kasım 2013 itibarıyla 7 Prof., oç. ve Yrd. oç. verilerini kapsamaktadır. 12

18 2005/3 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Tablo 1. Ulusal BTY Sistemi Performans Göstergeleri Seti Boyutlar Amaçlar Göstergeler Kaynak İnsan Gücü B2 Araştırmacıların olaşımının Artırılması B2.A2 Yurtdışında olaşımdaki Öğretim Elemanı Sayısı B2.A2.G1 Yurtiçinde olaşımdaki Öğretim Elemanı Sayısı B2.A2.G2 YÖK TÜBİTAK YÖK TÜBİTAK olaşımdaki Öğretim Elemanlarının Tüm Öğretim Elemanları İçindeki Oranı (%) B2.A2.G3 YÖK TÜBİTAK - - 3,2 Bilim Merkezlerinin Yaygınlaştırılması B3.A1 Açılan Bilim Merkezi Sayısı B3.A1.G1 TÜBİTAK Eğitim Harcamalarının Artırılması B3.A2 Eğitim Harcamasının GSYİH deki Oranı (%) B3.A2.G1 MEB TÜİK 2,72 2,92-15 Yaş Grubundaki Türk Öğrencilerin, PİSA Matematik Okuryazarlığı (M), Fen Bilimleri Okuryazarlığı (F) ve Okuma Becerileri (O) Ortalama Puanı B3.A3.G1 MEB - M: 448 F: 463 O: Eğitimde Kamu BİT Yatırımı* B3.A3.G2 Kalkınma Bakanlığı Eğitim ve Araştırma Kültürü B3 İlk ve Ortaöğretim Seviyesinde Eğitim Niteliğinin Artırılması B3.A3 Yüksek Lisans/oktora erecesine Sahip Öğretmen Sayısı B3.A3.G3 erslik Başına üşen Öğrenci Sayısı B3.A3.G4 Ortaöğretim Öğrencileri Arası Proje Yarışmalarına Katılan Öğrenci Sayısı B3.A3.G5 MEB MEB MEB TÜBİTAK Bilim Fuarında Proje Sunan Öğrenci Sayısı B3.A3.G6 MEB Lisans Seviyesinde Kayıtlı Öğrenci Sayısı (Bin) B3.A4.G1 YÖK Lisans Seviyesinde Kayıtlı Öğrenci Sayısının Yaş Aralığındaki Nüfusa Oranı (%) B3.A4.G2 YÖK Üniversite Seviyesinde Eğitim Niteliğinin Artırılması Öğretim Elemanı Başına Öğrenci Sayısı B3.A4.G3 YÖK B3.A4 Yüksek Lisans Öğrenci Sayısının Lisans Öğrenci Sayısına Oranı (%) B3.A4.G4 YÖK 8 4,2 4,9 5,6 6 oktora Öğrenci Sayısının Lisans Öğrenci Sayısına Oranı (%) B3.A4.G5 YÖK 8 1,4 1,5 1,5 6 Uluslararası olaşımdaki (ERASMUS) Öğrenci Sayısı B3.A4.G6 Ulusal Ajans ÖSYM tarafından yayınlanan Yükseköğretim İstatistikleri sunulmuştur. 13

19 2005/3 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Tablo 1. Ulusal BTY Sistemi Performans Göstergeleri Seti Boyutlar Amaçlar Göstergeler Kaynak Eğitim ve Araştırma Kültürü B3 Üniversite Seviyesinde Eğitim Niteliğinin Artırılması 3.A4 Matematik, Fen ve Teknoloji Eğitimi Gören Öğrencilerin Toplam İçerisindeki Oranı (%) B3.A4.G7 Yabancı Akademisyenlerin Toplam Akademisyen Sayısı İçerisindeki Oranı (%) B3.A4.G8 EuroStat 17,7 17,7 - YÖK - - 1,2 Özel Sektör Ar-Ge Merkezi Sayısı B4.A1.G1 BSTB Özel Sektör Ar-Ge Merkezlerinin Ar-Ge Harcaması* B4.A1.G2 BSTB Teknoparklar ve Özel Sektör Ar-Ge Merkezleri B4 Teknoparkların Kapasitesinin Geliştirilmesi B4.A1 Özel Sektör Ar-Ge Merkezlerindeki Araştırmacı Sayısı B4.A1.G3 Teknoparklardaki Firma Sayısı B4.A1.G4 Teknopark Firmalarının Ar-Ge Harcaması* B4.A1.G5 BSTB BSTB BSTB Teknopark Firmalarındaki Ar-Ge Personeli Sayısı B4.A1.G6 BSTB Teknopark Firmalarının Toplam Geliri * B4.A1.G7 BSTB Teknoparkların İhracat Geliri * B4.A1.G8 BSTB Yenilik Yapan KOBİ lerin Tüm KOBİ ler İçindeki Oranı (%) 9 B5.A1.G1 TÜİK Kendi İçinde Teknolojik Yenilik Yapan KOBİ lerin Tüm KOBİ ler İçindeki Oranı (%) 8 B5.A1.G2 TÜİK Birlikte Teknolojik Yenilik Yapan KOBİ lerin Tüm KOBİ ler İçindeki Oranı (%) 8 B5.A1.G3 TÜİK KOBİ ler B5 KOBİ'lerin Yenilik Yetkinliğinin Güçlendirilmesi B5.A1 Ürün ve Süreç Yeniliği Gerçekleştiren KOBİ lerin Tüm KOBİ ler İçindeki Oranı (%) 8 B5.A1.G4 Pazarlama ve Organizasyonel Yenilik Gerçekleştiren KOBİ lerin Tüm KOBİ ler İçindeki Oranı (%) 8 B5.A1.G5 TÜİK TÜİK Ar-Ge ve Yenilik esteklerinden KOBİ lerin Kullandığı Fon Tutarının Özel Sektörün Kullandığı Fon Tutarına Oranı (%) B5.A1.G6 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** KOBİ lerde Çalışan TZE Ar-Ge Personeli Sayısı 8 B5.A1.G7 KOBİ lerde Çalışan TZE Ar-Ge Personelinin Toplam Ar-Ge Personeli İçindeki Oranı 8 (%) B5.A1.G8 TÜİK TÜİK 14,3 14,4-9 Yenilik Araştırması ile Girişimlerde Bilişim Teknolojileri Kullanımı Araştırmaları nın kapsamını sanayi ve hizmet sektöründe 10 ve daha fazla çalışanı olan girişimlerden örnekleme yöntemi ile tespit edilen girişimler oluşturmaktadır. KOBİ bilgileri çalışanı olan girişimler için hesaplanmıştır. 14

20 2005/3 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Tablo 1. Ulusal BTY Sistemi Performans Göstergeleri Seti Boyutlar Amaçlar Göstergeler Kaynak KOBİ lerde Çalışan TZE Ar-Ge Personelinin Toplam KOBİ Çalışanları İçindeki Oranı 8 (%) B5.A1.G9 TÜİK 0,30 0,30 - KOBİ ler B5 KOBİ'lerin Yenilik Yetkinliğinin Güçlendirilmesi B5.A1 Bilgisayar Ağları Üzerinden Ürün/Hizmet Siparişi Veren KOBİ Sayısının Toplam KOBİ Sayısı İçindeki Oranı 10 (%) B5.A1.G10 Bilgisayar Ağları Üzerinden Ürün/Hizmet Siparişi Alan KOBİ Sayısının Toplam KOBİ Sayısı İçindeki Oranı 9 (%) B5.A1.G11 TÜİK 12,6 - - TÜİK 10,8 9,7 - Yeni Üründen Gelir Elde Eden KOBİ Sayısının Toplam KOBİ Sayısı İçindeki Oranı 9 (%) B5.A1.G12 TÜİK KOBİ lerin yeni ya da geliştirilmiş ürünlerinin (mal veya hizmet) cirolarındaki payları 9 (%) B5.A1.G13 TÜİK Üniversite-Sanayi İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Sayısı B6.A1.G1 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Üniversite-Sanayi İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Bütçesi* B6.A1.G2 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Sanayi-Sanayi İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Sayısı B6.A1.G3 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Sanayi-Sanayi İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Bütçesi* B6.A1.G4 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Üniversite-Üniversite İşbirliğinde Yapılan Ar- Ge ve Yenilik Projeleri Sayısı B6.A1.G5 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** İşbirliği B6 Ulusal BTY İşbirliğinin Artırılması B6.A1 Üniversite-Üniversite İşbirliğinde Yapılan Ar- Ge ve Yenilik Projeleri Bütçesi* B6.A1.G6 Üniversite-Kamu İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Sayısı B6.A1.G7 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Üniversite-Kamu İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Bütçesi* B6.A1.G8 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Sanayi-Kamu İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Sayısı B6.A1.G9 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Sanayi-Kamu İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Bütçesi* B6.A1.G10 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Üniversite-Özel Sektör Ortak Yayın Sayısı B6.A1.G11 TÜBİTAK ULAKBİM Üniversite-Özel Sektör Ortak Yayın Sayısının Toplam Yayın Sayısı İçindeki Oranı (%) B6.A1.G12 TÜBİTAK ULAKBİM 2,4 2,6 2,5 10 Yenilik Araştırması ile Girişimlerde Bilişim Teknolojileri Kullanımı Araştırmaları nın kapsamını sanayi ve hizmet sektöründe 10 ve daha fazla çalışanı olan girişimlerden örnekleme yöntemi ile tespit edilen girişimler oluşturmaktadır. KOBİ bilgileri çalışanı olan girişimler için hesaplanmıştır. 15

21 2005/3 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Tablo 1. Ulusal BTY Sistemi Performans Göstergeleri Seti Boyutlar Amaçlar Göstergeler Kaynak Uluslararası İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Sayısı B6.A2.G1 TÜBİTAK BSTB Kalkınma Bakanlığı İşbirliği B6 Uluslararası BTY İşbirliklerinin Artırılması B6.A2 Uluslararası İşbirliklerinden Elde Edilen Fon Tutarı* B6.A2.G2 TÜBİTAK BSTB Kalkınma Bakanlığı Uluslararası Bilimsel Ortak Yayın Sayısı B6.A2.G3 TÜBİTAK ULAKBİM Uluslararası Bilimsel Ortak Yayınların Tüm Yayınlar İçindeki Oranı (%) B6.A2.G4 TÜBİTAK ULAKBİM Bin TZE Araştırmacı Başına Yerli Patent Başvuru Sayısı B7.A1.G1 TPE Bin TZE Araştırmacı Başına Yerli Faydalı Model Başvuru Sayısı B7.A1.G2 TPE Bin TZE Araştırmacı Başına Yerli Endüstriyel Tasarım Başvuru Sayısı B7.A1.G3 TPE Fikri Mülkiyet Yetkinliği B7 Araştırma Sonuçlarının Ticari Ürün ve Hizmete önüşümünün Teşviki B7.A1 Bin TZE Araştırmacı Başına PCT Patent Başvuru Sayısı B7.A1.G4 Bin TZE Araştırmacı Başına Yerli Patent Tescil Sayısı B7.A1.G5 TPE TPE Bin TZE Araştırmacı Başına Yerli Faydalı Model Tescil Sayısı B7.A1.G6 TPE Bin TZE Araştırmacı Başına Yerli Endüstriyel Tasarım Tescil Sayısı B7.A1.G7 TPE Uluslararası ve Bölgesel Anlaşmalar Yoluyla Yapılan Türkiye Orijinli Uluslararası Patent Başvurularının, Türkiye ye Giriş Yapan Yabancı Orijinli Patent Başvurularına 11 Oranı (%) B7.A1.G8 TPE Ticarileşme B8 Teknoloji Yoğun Sektörlerin Ekonomik Katkısının Artırılması B8.A1 Teknoloji Yoğunluğuna Göre Sektörlerin İhracatları 12 * (Yüksek teknolojili: 1; Orta-yüksek teknolojili:2; Orta-düşük teknolojili:3; üşük teknolojili:4) B8.A1.G1 Teknoloji Yoğunluğuna Göre Sektörlerin Hasılatı* (*Yüksek teknolojili: 1; Orta-yüksek teknolojili:2; Orta-düşük teknolojili:3; üşük teknolojili:4) B8.A1.G2 TÜİK TÜİK 1: : : : : : : : : : : : : : : : EP ve PCT verilerinin toplamıdır. 12 OEC tarafından ISIC Rev3 sınıflaması temel alınarak oluşturulan teknoloji yoğunluğuna göre imalat sanayii ürünleri gruplaması kullanılmıştır. Resmi istatistik olarak TÜİK tarafından 2014 yılında yayımlanmaya başlamıştır. 16

22 2005/3 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Tablo 1. Ulusal BTY Sistemi Performans Göstergeleri Seti Boyutlar Amaçlar Göstergeler Kaynak Lisanslanan Yerli Patent Sayısı B8.A2.G1 TPE Yerli Patentlerin Lisanslanması B8.A2 Lisanslanan Yerli Patent Sayısının Toplam Yerli Patent Sayısı İçindeki Oranı (%) B8.A2.G2 Lisanslanan Yerli Faydalı Model Sayısı B8.A2.G3 Lisanslanan Yerli Faydalı Model Sayısının Toplam Yerli Faydalı Model Sayısı İçindeki Oranı (%) B8.A2.G4 Lisanslanan Yerli Endüstriyel Tasarım Sayısı B8.A2.G5 TPE 0,7 0,2 0,6 TPE TPE 1,1 0,4 0,6 TPE Ticarileşme B8 Lisanslanan Yerli Endüstriyel Tasarım Sayısının Toplam Yerli Endüstriyel Tasarım Sayısı İçindeki Oranı (%) B8.A2.G6 Lisans Geliri 13 ** B8.A2.G7 Lisanslanan Üniversite Kaynaklı Yerli Patent Sayısı B8.A3.G1 Lisanslanan Üniversite Kaynaklı Yerli Patent Sayısının Toplam Üniversite Kaynaklı Yerli Patent Sayısı İçindeki Oranı (%) B8.A3.G2 TPE 0,1 0,1 0,2 TPE TPE TPE 0 1,3 2,2 Lisanslanan Üniversite Kaynaklı Yerli Faydalı Model Sayısı B8.A3.G3 TPE Üniversite Kaynaklı Yerli Patentlerin Lisanslanması B8.A3 Lisanslanan Üniversite Kaynaklı Yerli Faydalı Model Sayısının Toplam Üniversite Kaynaklı Yerli Faydalı Model Sayısı İçindeki Oranı (%) B8.A3.G4 TPE Lisanslanan Üniversite Kaynaklı Yerli Endüstriyel Tasarım Sayısı B8.A3.G5 TPE Lisanslanan Üniversite Kaynaklı Yerli Endüstriyel Tasarım Sayısının Toplam Üniversite Kaynaklı Yerli Endüstriyel Tasarım Sayısı İçindeki Oranı (%) TPE B8.A3.G6 Üniversitelerin Lisans Geliri 14 ** B8.A3.G7 TPE Girişimcilik B9 Üniversitede Yenilikçiliğin ve Girişimciliğin Tetiklenmesi B9.A1 Girişimci ve Yenilikçi Üniversite Endeksinde100 üzerinden 50 Puanın Üzerinde Puan Alan Üniversite Sayısı B9.A1.G1 TÜBİTAK Lisans sözleşmelerinde belirtilen parasal lisans bedelleri dikkate alınmış; satış, kar, üretim adedi vb. üzerinden belirtilen oranlar dikkate alınmamıştır. 14 TPE ye kayıt ettirilen lisans işlemlerinde beyan edilen miktarlardır. 17

23 2005/3 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Tablo 1. Ulusal BTY Sistemi Performans Göstergeleri Seti Boyutlar Amaçlar Göstergeler Kaynak Öğretim Elemanlarının Teknoparklarda, Kuluçka Merkezlerinde, TEKMER lerde Ortak veya Sahip Olduğu Faal Firma Sayısı B9.A2.G1 YÖK BSTB KOSGEB Ar-Ge Yoğun Başlangıç Firmalarının Sayısının Artırılması B9.A2 Öğretim Elemanlarının Teknoparklarda, Kuluçka Merkezlerinde, TEKMER lerde Ortak veya Sahip Olduğu Faal Firma Sayısının Toplam Teknopark, Kuluçka Merkezleri, TEKMER lerdeki Firma Sayısına Oranı (%) B9.A2.G2 YÖK BSTB KOSGEB Teknogirişim Sermayesi esteği Alan Girişim Sayısı B9.A2.G3 BSTB TÜBİTAK Girişimcilik B9 Lisans ve Lisansüstü Seviyesinde Girişimcilik, Teknoloji Yönetimi ve İnovasyon Yönetimi ers Sayısı B9.A3.G1 YÖK Lisans ve Lisansüstü Seviyesinde Girişimcilik, Teknoloji Yönetimi ve İnovasyon Yönetimi erslerini Zorunlu Veren Üniversite Sayısı B9.A3.G2 YÖK Girişimcilik Kültürünün Yaygınlaştırılması B9.A3 Üniversite ışına Yönelik üzenlenen Girişimcilik, Teknoloji Yönetimi ve İnovasyon Yönetimi Eğitimi / Sertifika Programı Sayısı B9.A3.G3 Yeni Açılan Firma Sayısı B9.A3.G4 YÖK KOSGEB TOBB Yeni Açılan Bilgi Temelli Firma Sayısı 15 B9.A3.G5 TOBB Türkiye de yeni açılan yabancı sermayeli firma sayısı B9.A3.G6 TOBB Türkiye de yeni açılan yabancı sermayeli bilgi temelli firma sayısı B9.A3.G7 TOBB Üniversite Araştırma Altyapıları İçin Toplam Kamu Harcamaları* B10.A1.G1 Kalkınma Bakanlığı Altyapı B10 Araştırma Altyapısının Geliştirilmesi B10.A1 Kamu Kurumları Araştırma Altyapıları İçin Toplam Kamu Harcamaları* B10.A1.G2 Toplam Kamu Araştırma Altyapı Harcamaları (2014 sabit fiyatlarıyla, Milyon TL) B10.A1.G3 Tematik İleri Araştırma Merkezi Sayısı 16 B10.A1.G4 Kalkınma Bakanlığı Kalkınma Bakanlığı Kalkınma Bakanlığı Merkezi Araştırma Laboratuvarı Sayısı 14 B10.A1.G5 Kalkınma Bakanlığı Bilişim Altyapısının Geliştirilmesi B10.A2 Bilgi ve İletişim Teknolojileri Altyapı Harcamaları* B10.A2.G1 Genişbant Bağlantıya Sahip Girişim Yüzdesi (%) B10.A2.G2 Kalkınma Bakanlığı TÜİK NACE Rev.2 faaliyet kodlan baz alınmıştır. 16 Veriler ilgili yıla kadar kurulmuş veya kurulumu devam eden merkezleri ifade etmektedir. 18

24 2005/3 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Tablo 1. Ulusal BTY Sistemi Performans Göstergeleri Seti Boyutlar Amaçlar Göstergeler Kaynak Hanehalkı İnternet Erişimi (%) B10.A2.G3 İnternet Belkemiği Hizmetleri Ölçümü (SL/FİBER/3G/4G bağlantı yüzdeleri) (xsl:1; Kablo:2; Fiber:3; 3G 17 :4; iğer:5) B10.A2.G4 Genişbant Abone Yoğunluğu (%) B10.A2.G5 Mobil Telefon Abone Yoğunluğu (%) B10.A2.G6 TÜİK BTK 1: 30,3 2: 2,1 3: 1,2 4: 65,8 5: 0,7 1: 24 2: 1,8 3: 2,3 4: 71,3 5: 0,5 1: 20,4 2: 1,5 3: 3,7 4: 74,1 5: 0,4 BTK 30,3 36,5 42,1 BTK BTK x 512 Kbit/s 1 1 Altyapı B10 Bilişim Altyapısının Geliştirilmesi B10.A2 512 Kbit/s < x 1 Mbps < x 2 Mbps Hızlara Göre Sabit Genişbant İnternet Abone Yoğunluğu (%) B10.A2.G7 2 < x 4 Mbps < x 8 Mbps < x 10 Mbps 2 10 < x 30 Mbps < x 50 Mbps < x 100 Mbps 0 100Mbps<x 0 Mbps Başına Ortalama Genişbant Erişim Maliyeti (TL/Mbps) (xls: 1; Fiber: 2) B10.A2.G8 BTK 1: - 2: - 1: - 2: - 1: 6,5 2: 2,6 IP Trafiği (TByte) B10.A2.G9 E-evlet Kullanım Yüzdesi (Hanehalkı/Girişim) % B10.A2.G10 BTK TÜİK 16.8 / / Bilimsel Yayın Sayısı B11.A1.G1 TÜBİTAK ULAKBİM Öncelikli Alanlardaki Yetkinlikler Otomotiv B11 Öncelikli Alanlarda Ar-Ge ve Yenilik Yetkinliğinin Geliştirilmesi B11.A1 Patent Tescil Sayısı B11.A1.G2 Ar-Ge ve Yenilik Proje Sayıları B11.A1.G3 Ar-Ge ve Yenilik Projelerinde Çalışan Araştırmacı Sayıları B11.A1.G4 TPE Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Ar-Ge ve Yenilik Proje Bütçesi* B11.A1.G5 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** 66,4 95,4 71,7 17 Mobil genişbant abone sayısı hesaplamasında bir aydan kısa süreli paket kullanan ve hiç paket kullanmaksızın internete erişen abone sayısı dikkate alınarak rakamlar güncellenmiştir. 19

25 2005/3 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Tablo 1. Ulusal BTY Sistemi Performans Göstergeleri Seti Boyutlar Amaçlar Göstergeler Kaynak Öncelikli Alanlardaki Yetkinlikler Otomotiv B11 Öncelikli Alanlarda Ar-Ge ve Yenilik Yetkinliğinin Geliştirilmesi B11.A1 Ulusal İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Toplam Bütçesi* B11.A1.G6 Uluslararası İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Toplam Bütçesi* B11.A1.G7 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Fon Sağlayan Kuruluşlar*** 59,3 69,6 71,4 2,8 1,7 0,3 Bilimsel Yayın Sayısı B11.A1.G1 TÜBİTAK ULAKBİM Patent Tescil Sayısı B11.A1.G2 TPE Öncelikli Alanlardaki Yetkinlikler Makina-İmalat B11 Öncelikli Alanlarda Ar-Ge ve Yenilik Yetkinliğinin Geliştirilmesi B11.A1 Ar-Ge ve Yenilik Proje Sayıları B11.A1.G3 Ar-Ge ve Yenilik Projelerinde Çalışan Araştırmacı Sayıları B11.A1.G4 Ar-Ge ve Yenilik Proje Bütçesi* B11.A1.G5 Ulusal İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Toplam Bütçesi* B11.A1.G6 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Uluslararası İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Toplam Bütçesi* B11.A1.G7 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Bilimsel Yayın Sayısı B11.A1.G1 TÜBİTAK ULAKBİM Patent Tescil Sayısı B11.A1.G2 TPE Öncelikli Alanlardaki Yetkinlikler Bilgi ve İletişim Teknolojileri B11 Öncelikli Alanlarda Ar-Ge ve Yenilik Yetkinliğinin Geliştirilmesi B11.A1 Ar-Ge ve Yenilik Proje Sayıları B11.A1.G3 Ar-Ge ve Yenilik Projelerinde Çalışan Araştırmacı Sayıları B11.A1.G4 Ar-Ge ve Yenilik Proje Bütçesi* B11.A1.G5 Ulusal İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Toplam Bütçesi* B11.A1.G6 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Uluslararası İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Toplam Bütçesi* B11.A1.G7 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Bilimsel Yayın Sayısı B11.A1.G1 TÜBİTAK ULAKBİM Patent Tescil Sayısı B11.A1.G2 TPE Öncelikli Alanlardaki Yetkinlikler Enerji B11 Öncelikli Alanlarda Ar-Ge ve Yenilik Yetkinliğinin Geliştirilmesi B11.A1 Ar-Ge ve Yenilik Proje Sayıları B11.A1.G3 Ar-Ge ve Yenilik Projelerinde Çalışan Araştırmacı Sayıları B11.A1.G4 Ar-Ge ve Yenilik Proje Bütçesi* B11.A1.G5 Ulusal İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Toplam Bütçesi* B11.A1.G6 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Fon Sağlayan Kuruluşlar*** ,1 71,4 41,4 23,6 32,2 38,0 Uluslararası İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Toplam Bütçesi* B11.A1.G7 20 Fon Sağlayan Kuruluşlar***

26 2005/3 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Tablo 1. Ulusal BTY Sistemi Performans Göstergeleri Seti Boyutlar Amaçlar Göstergeler Kaynak Bilimsel Yayın Sayısı B11.A1.G1 TÜBİTAK ULAKBİM Patent Tescil Sayısı B11.A1.G2 TPE Ar-Ge ve Yenilik Proje Sayıları B11.A1.G3 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Öncelikli Alanlardaki Yetkinlikler Su B11 Öncelikli Alanlarda Ar-Ge ve Yenilik Yetkinliğinin Geliştirilmesi B11.A1 Ar-Ge ve Yenilik Projelerinde Çalışan Araştırmacı Sayıları B11.A1.G4 Ar-Ge ve Yenilik Proje Bütçesi* B11.A1.G5 Ulusal İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Toplam Bütçesi* B11.A1.G6 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Fon Sağlayan Kuruluşlar*** ,7 9,5 12,3 5,3 7,1 11,1 Uluslararası İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Toplam Bütçesi* B11.A1.G7 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** 4,4 2,4 1,2 Bilimsel Yayın Sayısı B11.A1.G1 TÜBİTAK ULAKBİM Patent Tescil Sayısı B11.A1.G2 TPE Öncelikli Alanlardaki Yetkinlikler Gıda B11 Öncelikli Alanlarda Ar-Ge ve Yenilik Yetkinliğinin Geliştirilmesi B11.A1 Ar-Ge ve Yenilik Proje Sayıları B11.A1.G3 Ar-Ge ve Yenilik Projelerinde Çalışan Araştırmacı Sayıları B11.A1.G4 Ar-Ge ve Yenilik Proje Bütçesi* B11.A1.G5 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Fon Sağlayan Kuruluşlar*** ,9 48,6 66,0 Ulusal İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Toplam Bütçesi* B11.A1.G6 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** 42,1 35,4 50,1 Uluslararası İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Toplam Bütçesi* B11.A1.G7 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** 13,7 9,0 7,7 Bilimsel Yayın Sayısı B11.A1.G1 TÜBİTAK ULAKBİM Patent Tescil Sayısı B11.A1.G2 TPE Öncelikli Alanlardaki Yetkinlikler Savunma B11 Öncelikli Alanlarda Ar-Ge ve Yenilik Yetkinliğinin Geliştirilmesi B11.A1 Ar-Ge ve Yenilik Proje Sayıları B11.A1.G3 Ar-Ge ve Yenilik Projelerinde Çalışan Araştırmacı Sayıları B11.A1.G4 Ar-Ge ve Yenilik Proje Bütçesi* B11.A1.G5 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Fon Sağlayan Kuruluşlar*** ,0 69,9 114,5 Ulusal İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Toplam Bütçesi* B11.A1.G6 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** 67,2 60,2 57,1 Uluslararası İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Toplam Bütçesi* B11.A1.G7 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** 4,1 3,2 1,9 21

27 2005/3 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Tablo 1. Ulusal BTY Sistemi Performans Göstergeleri Seti Boyutlar Amaçlar Göstergeler Kaynak Bilimsel Yayın Sayısı B11.A1.G1 TÜBİTAK ULAKBİM Patent Tescil Sayısı B11.A1.G2 TPE Öncelikli Alanlardaki Yetkinlikler Uzay B11 Öncelikli Alanlarda Ar-Ge ve Yenilik Yetkinliğinin Geliştirilmesi B11.A1 Ar-Ge ve Yenilik Proje Sayıları B11.A1.G3 Ar-Ge ve Yenilik Projelerinde Çalışan Araştırmacı Sayıları B11.A1.G4 Ar-Ge ve Yenilik Proje Bütçesi* B11.A1.G5 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Ulusal İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Toplam Bütçesi* B11.A1.G6 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Uluslararası İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Toplam Bütçesi* B11.A1.G7 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Bilimsel Yayın Sayısı B11.A1.G1 TÜBİTAK ULAKBİM Patent Tescil Sayısı B11.A1.G2 TPE Öncelikli Alanlardaki Yetkinlikler Sağlık B11 Öncelikli Alanlarda Ar-Ge ve Yenilik Yetkinliğinin Geliştirilmesi B11.A1 Ar-Ge ve Yenilik Proje Sayıları B11.A1.G3 Ar-Ge ve Yenilik Projelerinde Çalışan Araştırmacı Sayıları B11.A1.G4 Ar-Ge ve Yenilik Proje Bütçesi* B11.A1.G5 Ulusal İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Toplam Bütçesi* B11.A1.G6 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Fon Sağlayan Kuruluşlar*** Uluslararası İşbirliğinde Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Toplam Bütçesi* B11.A1.G7 Fon Sağlayan Kuruluşlar*** * 2014 yılı sabit fiyatlarıyla, milyon TL ** 2014 yılı sabit fiyatlarıyla, bin TL *** Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve estekleme İdaresi Başkanlığı verileri kullanılmıştır. 22

28 2005/9 (G) BTYK nın 27. Toplantısı 3.2 Ulusal Uzay Araştırmaları Programı [2005/9] KARAR 1. Ulusal Uzay Araştırmaları Programının uzun vadeli ve sürdürülebilir yapıda bir devlet politikası olarak bütçesi ve yol haritası ile birlikte gerçekleştirilmesi için gereken tüm tedbirlerin alınmasına, 2. Ulusal Uzay Araştırmaları Programı koordinasyonunun ulusal kurum ve kuruluşlarla birlikte tam bir eşgüdüm içinde TÜBİTAK tarafından yapılmasına, 3. Türkiye nin Avrupa Uzay Ajansına üyeliğini gerçekleştirecek çalışmaların TÜBİTAK ın koordinasyonunda zaman geçirilmeden başlatılmasına, karar verilmiştir. AHA ÖNCE GELİŞME RAPORLANAN TOPLANTI Eylül 2005; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 12. Toplantısı Mart 2006; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 13. Toplantısı Eylül 2006; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 14. Toplantısı Mart 2007; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 15. Toplantısı Kasım 2007; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 16. Toplantısı Mayıs 2008; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 17. Toplantısı Aralık 2008; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 18. Toplantısı Haziran 2009; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 19. Toplantısı Haziran 2010; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 21. Toplantısı Aralık 2010; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 22. Toplantısı Aralık 2011; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 23. Toplantısı Ağustos 2012; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 24. Toplantısı Ocak 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 25. Toplantısı Haziran 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı SORUMLU KURULUŞLAR TÜBİTAK İLGİLİ KURULUŞLAR TARAL Kapsamındaki Kuruluşlar GELİŞME 10 Mart 2005 tarihinde yapılan BTYK nın 11. toplantısında alınan 2005/9 no.lu karar gereği Ulusal Uzay Araştırmaları Programı 10 yıllık Eylem Planı ile kabul edilmiş ve Başbakanlık Genelgesi ile yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu program kapsamında yaşanan gelişmeler aşağıda yer almaktadır: 23

29 A. Uygulama ve Teknoloji Ulusal Uzay Araştırmaları Programı Projesi GÖKTÜRK-2 İleri Teknoloji Uydusu 2005/9 (G) BTYK nın 27. Toplantısı TÜBİTAK UZAY ve TUSAŞ Türk Havacılık ve Uzay Sanayii işbirliğiyle gerçekleştirilen 2,5 Metre Çözünürlüklü Görüntüleme Amaçlı Bilimsel Araştırma ve Teknoloji Geliştirme Uydusu, GÖKTÜRK-2 projesinin tasarım, üretim, montaj ve test aşamalarının tamamı öngörülen sürede tamamlanmış ve uydumuz Çin in Gansu Eyaletindeki Jiuquan Uydu Fırlatma Merkezi nden 18 Aralık 2012 tarihinde fırlatılmıştır. Türk Silahlı Kuvvetleri ve diğer kamu kurumlarının uydu görüntüsü ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla geliştirilen 400 kg ağırlığa ve 2,5 metre çözünürlüğe sahip GÖKTÜRK-2 uydusu 2014 Mayıs sonuna kadar yörüngesinde toplam tur atmış ve uydu ile toplam kez iletişim kurulmuştur. GÖKTÜRK-2 uydusu ile dünyanın farklı bölgelerinden den fazla görüntü çekilerek toplam 5 milyon km 2 lik alan görüntülenmiştir. GÖKTÜRK-2 uydusu devreye alma faaliyeti tamamlanarak uydu operasyonel kullanıma hazır hale getirilmiştir. Türk Hava Kuvvetleri personelinin uydu operasyonları eğitimleri tamamlanmış ve görüntülerin işlenmesi için ayrıca Görüntü İşleme Eğitimi verilmiştir. Uydu tamamen Türk Hava Kuvvetleri personeli tarafından işletilmektedir. GÖKTÜRK-2 uydusunun Türk Hava Kuvvetleri ne devri ile ilgili idari işlemler sürmektedir. Şekil 2: GÖKTÜRK-2 görüntüsü* * Görüntü raporda kullanılmak amacıyla özellikle küçültülmüştür. 24

30 2005/9 (G) BTYK nın 27. Toplantısı RASAT Yer Gözlem Uydusu TÜBİTAK UZAY tarafından Kalkınma Bakanlığı desteğiyle tasarlanıp üretilen ve 17 Ağustos 2011 tarihinde fırlatılan uzaktan algılama uydusu RASAT ın çektiği görüntüler, TÜBİTAK UZAY binasında faaliyet gösteren yer istasyonundan başarıyla indirilmektedir. RASAT uydusu yörüngesinde 3. yılını başarıyla tamamlamaktadır Mayıs sonuna kadar yörüngesinde tur atmış ve toplam km 2 lik alan görüntülenmiştir. RASAT uydusundan tüm Türkiye nin görüntüleri alınmış ve mozaik görüntü oluşturma çalışmaları son aşamasına gelmiştir. Tüm Türkiye yi kapsayan iki boyutlu uydu görüntü veri tabanı oluşturulmuştur. Görüntülerin güncelliklerinin sağlanabilmesi amacıyla çekilen yeni görüntülerle, bu veri tabanı her geçen gün daha da zengin bir içerik kazanmaktadır. RASAT uydu görüntülerinin paylaşımı için Başbakanlık, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA), Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), Afet ve Acil urum Yönetimi Başkanlığı (AFA), evlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü gibi kurumlarla protokoller imzalanmış ve bu kurumlara RASAT görüntüleri temin edilerek uzaktan algılama faaliyetlerine katkı sağlanmıştır. Ayrıca bugüne kadar aşağıda belirtilmiş olan kamu ve özel sektör kurum ve kuruluşları ile üniversitelere uydu görüntüsü sağlanmıştır. Başbakanlık Afet ve Acil urum Yönetimi Başkanlığı Bilim, Teknoloji ve Sanayi Bakanlığı Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı 13. Bölge Müdürlüğü iyarbakır Emniyet Müdürlüğü Fatih Üniversitesi Bursa Orman Bölge Müdürlüğü SÜ Üniversitesi Orman Fakültesi Artvin Çoruh Üniversitesi Harita Mühendisliği Bölümü Adıyaman Üniversitesi Fırat Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Anadolu Üniversitesi Yer ve Uzay Bilimleri Enstitüsü Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü evlet emir Yolları Genel Müdürlüğü Orman ve Su İşleri Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü Orman ve Su İşleri Bakanlığı, oğal Hayatı Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Adana Valiliği OTÜ Elektronik Müh. Bölümü Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Adana Milli Parklar Bölge Müdürlüğü Artvin Çoruh Üniversitesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü Tarsus Belediyesi HAVELSAN İSKİ Harita Genel Komutanlığı Bağ Fotoğrafçılık Ordu Üniversitesi Peyzaj Mimarlığı Bandırma Belediyesi Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü KTÜ Jeodezi ve Fotogrometri Müh. Bölümü, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi İnşaat Fakültesi İTÜ İnşaat Fakültesi Kandilli Rasathanesi BİMTAŞ A.Ş. Eskişehir Müze Müdürlüğü BAME Tarım Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü TPAO TÜBİTAK MAM Yer eniz Bilimleri Enstitüsü 25

31 2005/9 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Bu kurum ve kuruluşlara sağlanan uydu görüntüleri; istihbarat, sulanan alanların takibi, yeşil alan tespiti, orman kadastrosu, rekolte tahmini, iklim değişikliği, petrol arama, flora ve fauna takibi, rezervuar sahasındaki sediment birikim alanlarının belirlenmesi, imar yasasına uygun yapılaşmanın takip edilmesi, değişim analizleri, hedef tespiti, havza analizleri, tektonik araştırmalar, deprem sonrası hasar tespiti, yangından etkilenen alanların belirlenmesi ve peyzaj karakter analizi gibi uzaktan algılama konularında yürütülen bilimsel ve teknik faaliyetlerde başarılı bir şekilde kullanılmıştır. TÜRKSAT-6A Şekil 3. Türkiye nin RASAT uydusuyla elde edilmiş mozaik görüntüsü TÜBİTAK Kamu Araştırmaları estek Grubu (KAMAG) çağrısı kapsamında Yerli Haberleşme Uydusu Geliştirilmesi ve Üretimi Projesi nde (TÜRKSAT-6A) TÜBİTAK UZAY proje yöneticisi kurum olarak yer almaktadır. Proje için öngörülen süre 60 aydır. Proje kapsamında milli bir haberleşme uydusu platformu geliştirilecektir. TÜBİTAK UZAY proje yönetim, mekanik, ısıl, uydu yönetim, yörünge yönelim ve kontrol, itki, haberleşme, güç, yer destek, fırlatma kampanyası yönetimi ve devreye alma iş paketlerinden sorumlu olacaktır. 1. panel sunumu 6 Ocak 2014 tarihinde gerçekleştirilmiştir. 7 Nisan 2014 tarihinde gerçekleştirilen 2. panel sonrası teklif güncelleme çalışmaları sürdürülmektedir. GÖKTÜRK 3 GÖKTÜRK-3 SAR Uydu Sistemi Geliştirme Projesi kapsamında geliştirilecek Uydu Görev Bilgisayarı donanımı ve Güç üzenleme ve ağıtım Birimi gereksinimlerinin proje sonuna kadar oluşturulmasıdır. TUSAŞ sorumluluğunda olan sistem ve alt sistemlerin ön tasarım faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi için Uydu Görev Bilgisayarı donanımı ve Güç üzenleme ve ağıtım Birimi ile ilgili gerekli girdiler proje süresince TUSAŞ a TÜBİTAK UZAY tarafından sağlanacaktır. TÜBİTAK UZAY sorumluluğunda olan Uydu Görev Bilgisayarı onanımı ve Güç üzenleme ve ağıtım Birimi ekipmanları ile ilgili Görev Tanımlama Girdileri okümanı hazırlanmış ve 10 Mart 2014 tarihinde TUSAŞ a teslim edilmiştir. Proje Yönetim Planı, Risk Yönetim Planı, Sistem Mühendisliği Yönetim Planı, Kalite Teminatı Planı, Konfigürasyon Yönetim Planı ve Gizlilik erecelendirme Kılavuzu, 2014 yılının Mart ayında TUSAŞ la yapılan toplantıda alınan görüşlere göre güncellenmiş ve yayımlanmıştır. Milli Yer İstasyonu Geliştirme Projesi T.C. Kalkınma Bakanlığı nın desteklediği ve TÜBİTAK UZAY tarafından yürütülecek Milli Yer İstasyonu Geliştirme Projesi (MİYEG Projesi), 14 Ocak 2014 tarihinde Resmi Gazete de yayımlanması ile başlatılmıştır. Bu projeyle amaçlanan BİLSAT, RASAT ve GÖKTÜRK-2 Yer gözlem uydularının yer istasyonu projelerinde kazanılan bilgi birikimi kullanılarak yer istasyonu alt sistemlerinin ülke içerisinde geliştirilmesi için gereken alt yapının oluşturulmasıdır. Bu alt yapıyı ve milli imkânları kullanarak çoklu uydu desteği sağlayabilen bir yer istasyonu geliştirilmesi ve yer istasyonları ekipmanı üretebilecek yerli sanayi oluşturulması planlanmaktadır. 26

32 2005/9 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Alt Sistem Çalışmaları TÜBİTAK UZAY, RASAT ve GÖKTÜRK-2 uydu projeleriyle elde ettiği uydu ve alt sistem tasarım, üretim, test, entegrasyon ve fırlatma hizmeti bilgi ve deneyimlerini, uyduların tamamen yerli olarak üretilebilmesini sağlamak ve daha yüksek yörüngelerde çalışabilecek uydular üretebilmek amacıyla aşağıdaki projelerle devam ettirmektedir. HALE (Hall Etkili İtki Motoru Geliştirme Altyapısı) Projesi HALE projesi, Kalkınma Bakanlığı destekli olarak Ağustos 2010 tarihinde başlatılmıştır. Projenin amacı gelecekte uydu projelerinde kullanılacak elektrikli itki sistemlerinin tasarımı, üretimi ve testi için gerekli olan tesis ve test altyapısının oluşturulması ve bu altyapının uzay teknoloji alanında çalışan endüstriyel kuruluşlara ve akademik birimlere hizmet eder hale getirilmesidir. Elektrikli itki sistemi altyapısını kurmak amacıyla orta boyutta vakum test odası tedariği için çalışmalar devam etmektedir. Altyapının doğrulanmasına yönelik itici tasarımı, ölçüm altyapısı kurma çalışmaları geliştirilmekte olup 1,5kW lık iticinin montaj çalışmalarına devam edilmektedir. Proje kapsamında temiz oda ve müştemilatı yapımı inşaatı başlamıştır. Temiz oda inşaatının %80 lik aşaması tamamlanmıştır. Vakum odası tedarikçi firması ile taslak çizimler üzerinde görüşmeler tamamlanmış olup portlarının, cryo pompaların yerlerinin belirlenmesinde ve grafit profil ile halka korumanın yer ve boyutlarının belirlenmesinde mutabık kalınmıştır. Ön tasarım ve kritik tasarım aşamaları tamamlanmıştır. TÜBİTAK Uzay Yer Gözlem Uydu Kavramı Geliştirme Projesi (TUYGU-KG) 2012 yılında başlatılan, Yer Gözlem Uydusu geliştirilmesine yönelik iç destekli projede şimdiye kadar başta gereksinim geliştirme olmak üzere yürütülen çalışmalar, son kullanıcı isterlerinde olası müşteriden gelen talepler doğrultusunda yinelenmiştir. Özellikle en belirleyici gereksinim olan yer örnekleme mesafesinin, birinci, ikinci ve üçüncü nesil uydular için 90 cm/50 cm/20 cm yerine 70 cm/40 cm/30 cm olarak değiştirilmesinin etkileri tüm yönleriyle incelenmiş ve proje kapsamında yayınlanmakta olan dokümanlara yansıtılmıştır. Proje kapsamında müşteri gereksinimlerinin değişimi doğrultusunda güncellenme ihtiyacı doğan sistem gereksinim ve alt sistem gereksinim dokümanlarının güncelleme çalışmaları yapılmış ve dokümanlar yayınlanmıştır. Ayrıca sisteme yönelik ön tasarım çalışmaları yapılmış ve sistem tasarım tanımlama dokümanı hazırlanmış, teknik ekip tarafından gözden geçirilmiş ve tespit edilen bulguların ilgili dokümanlarda doğrulaması gerçekleştirilerek dokümanlar yayınlanmıştır. Hiperspektral Kamera Geliştirme Projesi Hiperspektral veri toplama amaçlı bir uydu için faydalı yük olacak olan hiperspektral bir kameranın ve ilgili entegrasyon, kalibrasyon ve test altyapılarının geliştirilmesi projesidir yılı ortasında başlatılan bu proje kapsamında hiperspektral bir kameranın sistem/alt sistem ve arayüz gereksinimleri belirleme, opto-mekanik ve elektronik birimler için ön tasarım ve malzeme araştırma çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Hiperspektral Kamera nın opto-mekanik modülünün tasarımı ve optik lab kurulumu için teknoloji transferi yapmak üzere bu konuda yeterliliği olan yabancı firmalara bilgi istek dokümanı yayımlanmıştır. Bilgi istek dokümanına gelen cevaplar, ilgili firmalara yapılan ziyaretler ve literatür taramaları sonucunda teknik fizibilite raporu hazırlanmıştır yılında hiperspektral kamera nın elektronik modüllerinin ise ön tasarım süreci tamamlanarak, ayrıntılı tasarıma başlanmıştır. Optomekanik modülünün tasarımı ve optik lab kurulumu için teknoloji transferi hizmeti alımı konusunda idari ve teknik şartnameleri içeren teklife ilişkin çağrı dokümanları hazırlanarak ihaleye çıkılmıştır. Proje çalışmaları bundan sonra Kalkınma Bakanlığı nın 2013 yatırım programında yer alan İMECE Uydu Sistemleri Alt Yapı projesi kapsamında yürütülecektir. UZAY-İMECE Uydu Altyapı Geliştirme Projesi Kalkınma Bakanlığı tarafından desteklenen altyapı geliştirme projesi kapsamında TÜBİTAK UZAY tarafından 5 yıl içerisinde tepki tekeri, yıldız algılayıcı, metre altı kamera, hiperspektral kamera, uçuş bilgisayarı, haberleşme sistemi ve güneş algılayıcı olmak üzere 7 alt sisteme yönelik altyapılar kurulacak ve ilgili sistemler geliştirilecektir. Proje kapsamında m 2 laboratuvar 27

33 2005/9 (G) BTYK nın 27. Toplantısı binası inşaatı da yapılacaktır. Ayrıca MSB ile yapılan protokol çerçevesinde MSB tarafından koordine edilen İMECE uydusunda kullanılacak alt sistemlerin uçuş modelleri de bu altyapıda üretilecektir. Proje sonrasında da metre altı bir uyduda geliştirilecek bu alt sistemlere uzay tarihçesinin kazandırılması hedeflenmektedir. B. Uluslararası İşbirliği Avrupa Birliği 7. Çerçeve Programı RASAT ve GÖKTÜRK-2 uydularından edinilmiş tecrübelerle TÜBİTAK UZAY, Avrupa Birliği 7. Çerçeve Programı destekli 5 uluslararası projede proje ortağı olarak yer almayı başarmıştır. Program sayesinde, uzay alanında faaliyetlerde bulunan diğer ülkelerdeki kurum ve kuruluşlarla birlikte Ar-Ge çalışmaları yapılmaktadır. P 2 -ROTECT, temel amacı uzay çöpleri ile daha iyi başa çıkabilmek için mevcut yöntemleri iyileştirmek olan bir Ar-Ge projesidir. TÜBİTAK UZAY, proje tanıtım paketi liderliğinin yanı sıra, çarpışma tahminlerinin iyileştirilmesi ve uzay görevlerinin çarpışmanın etkilerinden daha iyi korunması konularında 4 teknik iş paketinde görev almaktadır. 1 Mart 2011 tarihinde başlayan ve Avrupa, Fransa, Almanya, İtalya, İngiltere ve Türkiye nin uzay konusunda ileri gelen kurumları ve şirketleri ile ortaklaşa yürütülen projede yedi ortak vardır. Proje kapsamında ilki Mart 2012 de Ankara da TÜBİTAK UZAY tesislerinde, ikincisi 9-10 Eylül 2013 tarihlerinde İtalya nın Torino şehrinde Thales Alenia Space in ortağı olduğu ALTEC tesislerinde olmak üzere iki çalıştay gerçekleşmiş, proje sonuçlarının duyurulması ve geliştirilen ürünlerin tanıtılması sağlanmıştır 1. THOR projesinin amacı, geleceğin uzay araçlarının ve hipersonik taşıma araçlarının atmosferik girişlerine odaklanarak yeni ısıl yönetim fikirlerini tasarlamak, geliştirmek, uygulamak, test etmek ve doğrulamaktır. Türkiye den sadece TÜBİTAK UZAY ın yeraldığı proje Alman Havacılık ve Uzay Merkezi (LR) ve Japon Uzay Ajansı (JAXA) nın da dahil olduğu 8 ülkeden 9 ortak ile birlikte gerçekleştirilmektedir. 1 Ocak 2013 tarihinde başlayan projede TÜBİTAK UZAY nümerik benzetime yönelik olarak birleşik analizlerde gerekli olacak giriş veri listesi üzerinde çalışmalara başlamıştır Temmuz 2013 tarihlerinde İtalya nın Torino kentinde Thales Alenia Space Italy (TAS-I) ev sahipliğinde proje ortakları katılımı ile ilk ilerleme toplantısı gerçekleştirilmiştir. Yaklaşık 2 milyon avro bütçeli proje 36 ay sürecektir. GAMALINK projesi karasal haberleşme teknolojilerini küçük uydu platformlarında kullanılabilir hale getirmeyi hedeflemektedir. Hem uzay iletişimi hem de yönelim belirlenmesi için karasal teknolojiler temelinde yenilikçi çözümler sunmayı amaç edinen projede TÜBİTAK UZAY, anten tasarım iş paketinde ve tanıtım iş paketinde yürütücü olarak yer almaktadır. Projede ayrıca Türkiye den VLX firması mekanik tasarım, bütünleştirme ve test iş paketlerindeki yürütücülüğünün yanı sıra tanıtım iş paketinde de yer almaktadır. 1 Ocak 2013 tarihinde resmi olarak başlayan ve iki sene sürecek toplamda 1,5 milyon avro bütçeli projede Portekiz, Almanya, Türkiye ve İspanya dan 6 ortak vardır. Projede teknik iş paketi kapsamında ilk anten tasarımlarının prototip üretimleri gerçekleştirilmiştir. Projenin ilk değerlendirme toplantısı Haziran 2013 tarihinde Nürnberg Almanya da yapılmıştır. 2-3 Ekim 2013 tarihinde Santander, İspanya da proje teknik toplantısı gerçekleştirilmiş, ilk on ayda yapılan sistem gereksinim belirleme çalışmaları tartışılmış ve yapılacak çalışmalar planlanmıştır. EOPOWER projesinin amacı, yer gözlem ürünlerinin ve servislerinin çevre uygulamaları için kullanımını artırmak yoluyla sürdürülebilir kalkınmanın koşullarını oluşturmaktır. 1 Haziran 2013 tarihinde başlayan İsviçre nin koordinatörlüğündeki 1 milyon avro bütçeli projede Türkiye den TÜBİTAK UZAY, Avrupa dışındaki ülkelerden Meksika ve Güney Afrika dahil 13 ortak vardır. Proje kendine has özelliklere sahip 8 farklı bölgeyi adreslemektedir: Afrika nın Güney ülkeleri, Fransızca konuşan Afrika ülkeleri, Çek Cumhuriyeti ve Slovakya, Polonya ve Ukrayna, Balkan ülkeleri, Karadeniz ülkeleri, Türkiye ve Türkçe konuşan ülkeler ve Latin Amerika. EOPOWER projesi ile TÜBİTAK UZAY daha önce başarıyla tamamlamış olduğu Orta Asya (Türki Cumhuriyetler) ve Avrupa arasında, yer gözlem teknolojilerinin geliştirilmesi ve uygulanması konusundaki işbirliğini geliştirmeyi amaçlayan SEOCA (AB 7.ÇP Çevre Alanı) projesinde elde etmiş olduğu deneyim ve sonuçları daha ileri seviyeye taşımayı hedeflemektedir. Projenin açılış toplantısı 6-7 Haziran 2013 tarihlerinde İsviçre de, proje koordinatörü olan Cenevre Üniversitesi nde gerçekleştirilmiştir Eylül 2013 tarihlerinde Sırbistan- Novi Sad ta gerçekleştirilen Balkan GEO Net çalıştayına projenin tüm ortakları katılım sağlamıştır

34 2005/9 (G) BTYK nın 27. Toplantısı 10 Ekim 2013 tarihlerinde Ankara da gerçekleştirilen Asya-Pasifik Uzay İşbirliği Organizasyonu (APSCO) nun uluslararası sempozyumuna Türkiye den uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemleri ile ilgili kurum ve kuruluşlar davet edilmiştir. Bu sayede EOPOWER projesinin hedeflerinden birisi olan yer gözlem faaliyetlerine yönelik kurum ve kuruluşlar ile iletişim sağlanmıştır. Uzaktan algılama uygulamaları için bilişsel ve işbirlikçi sinyal işleme algoritmalarının geliştirileceği COGSENSE projesi iki temel araştırma konusu içermektedir. Bunlar ağılmış sensör ağları için sezim, kestirim ve takip algoritmaları ve Çevresel uygulamalarına yönelik bilgi kaynaştırma algoritmaları dır. Amerika, Avrupa ve Türkiye de bulunan akademisyenlerin işbirliğiyle gerçekleştirilecek temel bir Ar-Ge projesi olan COGSENSE in, TÜBİTAK UZAY ın teknik altyapısına önemli katkı sağlaması hedeflenmektedir. Proje 1 Eylül 2011 de başlamış olup 1 Eylül 2014 te tamamlanacaktır. Uluslararası Bilim Konseyi - Uzay Araştırmaları Komitesi (ICSU-COSPAR) 2012 yılında Hindistan ın düzenlediği, 2014 yılında da Rusya nın düzenleyeceği COSPAR (Committee on Space Research) Bilimsel Kongresi nin 41. si 2016 yılında TÜBİTAK ev sahipliğinde İstanbul da gerçekleştirilecektir. Yaklaşık 60 ülkeden 3000 in üzerinde katılımcının beklendiği kongre için hazırlık çalışmalarına devam edilmektedir. COSPAR Ulusal Komitesi tarafından, COSPAR 2014 ödüllerine aday gösterilecek isimler Space Science Award için Prof. r. Ümran İnan, Zeldovich Medal Astrofizik Alanı için oç. r. Tolga Güver olarak belirlenmiştir. Asya-Pasifik Uzay İşbirliği Organizasyonu (APSCO) APSCO Konsey Toplantıları Üyesi olduğumuz APSCO nun 7. Konsey Toplantısı 4-5 Temmuz 2013 tarihlerinde TÜBİTAK UZAY temsilcilerinin katılımıyla Çin-Pekin de gerçekleştirilmiştir Ekim 2013 tarihlerinde gerçekleştirilen Olağandışı Konsey Toplantısı'na APSCO'nun 2. Genel Sekreterlik seçiminin de gerçekleşmesi dolayısıyla TÜBİTAK tarafından katılım sağlanmıştır. Konsey Toplantısı'nda gerçekleştirilen gizli oylamada Türkiye'nin adayı birinci olmuştur. Seçim sürecinde başta Türkiye nin Pekin Büyükelçiliği olmak üzere ışişleri Bakanlığı üye ülkeler nezdinde girişimlerde bulunmuştur. Celal Ünver APSCO'nun Genel Sekreterlik görevini 1 Ocak 2014 tarihinden itibaren 5 yıllığına yapacaktır. Konsey Toplantısı na APSCO üye ülkelerinden Bakan, Bakan Yardımcısı, Uzay Ajansları Başkanları seviyesinde üst düzey katılım sağlanmaktadır. APSCO nun karara bağlanacak konu doğrultusunda gerçekleştirdiği konsey toplantılarına aralarında Türkiye nin de olduğu üye ülkeler Bangladeş, Çin, Endonezya, İran, Moğolistan, Pakistan, Peru ve Tayland katılım sağlamaktadır. APSCO Eğitim ve Kurslarına Katılımlar Eylül 2013 tarihlerinde Moğolistan Ulan Batur da düzenlenen Training Course on Small/Micro Satellite evelopment kursuna eğitmen olarak katılım sağlanmıştır. UN-SPIER işbirliğinde Ekim 2013 tarihlerinde Çin-Pekin'de düzenlenen Sel ve Kuraklık Risk Haritası ve eğerlendirmesi için Uzay Teknolojileri Uluslararası Eğitim Programı na TÜBİTAK UZAY Enstitüsü'nden ve Afet ve Acil urum Yönetimi Başkanlığı (AFA) Bilgi Sistemleri ve Haberleşme airesi nden katılım sağlanmıştır. APSCO Veri Paylaşımı Servis Platformu (ata Sharing Service Platform SSP) için Pilot Uygulama Projeleri Eğitimi 6-15 Kasım 2013 tarihleri arasında APSCO nun Çin-Pekin de bulunan merkezinde gerçekleşmiştir. APSCO tarafından düzenlenen eğitime Çin Ulusal Uzay İdaresi (CNSA) ve Çin Uydu Verileri ve Uygulama Kaynakları Merkezi (CRESA) tarafından da destek verilmiştir. APSCO üyesi ülkelerden Çin, Bangladeş, Endonezya, İran, Moğolistan, Pakistan, Peru ve Tayland dan araştırmacıların katıldığı eğitime TÜBİTAK UZAY dan da araştırmacılar katılım sağlamıştır. APSCO her üye ülkede telekonferans sistemi kurarak eğitim ve kurs merkezleri oluşturacaktır. Bu kapsamda sistemin kurulacağı ülkelerden ilgili kişilerin katılımında Kasım 2013 tarihlerinde bir kurs düzenlenmiştir. Bu kursa TÜBİTAK UZAY'da kurulacak sistemin sorumlusu katılım sağlamıştır. APSCO nun 5. Uluslararası Sempozyumu 8-10 Ekim 2013 tarihlerinde Ankara da TÜBİTAK UZAY ev sahipliğinde gerçekleştirilmiştir. Uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemleri 29

35 2005/9 (G) BTYK nın 27. Toplantısı konusundaki sempozyuma APSCO üyesi ülkelerden Bangladeş, Çin, İran, Moğolistan, Pakistan, Peru ve Tayland dan gelen katılımcılarla birlikte ilgili kamu kurumlarımız ve şirketlerimizden toplamda yüzün üzerinde yönetici ve uzman katılım sağlamıştır Haziran 2013 tarihlerinde İstanbul da gerçekleştirilen uzay teknolojilerindeki son gelişmelerin paylaşıldığı RAST konferansına APSCO nun üst düzey yetkilileri katılım sağlamıştır. APSCO nun Feasibility Study Report of Research on Atmospheric Effects on Ionospheric Modeling through Study of Radio Wave Propagation and Solar Activity projesine 18 Nisan 2014 te TÜBİTAK UZAY olarak görüşler iletilmiştir. APSCO nun Türkiye Eğitim Merkezi altyapısında kullanılmak üzere APSCO tarafından TÜBİTAK UZAY a video telekonferans sistemi gönderilmiştir ve sistemin kurulumu ve testi başarılı bir şekilde tamamlanmıştır. Tüm APSCO üyesi ülkelerine gönderilen sistem Mayıs 2014 itibarıyla sadece Çin ve Türkiye arasında çalışmaktadır Mayıs 2014 tarihlerinde APSCO tarafından İran-Tahran da bulunan İran Uzay Ajansı nda gerçekleşen Uzay Program Yönetimi eğitimine TÜBİTAK UZAY Proje Yönetimi grubundan katılım sağlanmıştır. APSCO (Asya-Pasifik Uzay İşbirliği Organizasyonu) Uzaktan Eğitim Merkezi Projesi (Education and Training Centre ETC) için Temel Operasyon Eğitimi (Basic Operation Training) Kasım 2013 tarihleri arasında APSCO nun Pekin de bulunan merkezinde gerçekleştirilmiştir. APSCO üye ülkelerinden Bangladeş, Çin Halk Cumhuriyeti, İran, Moğolistan, Pakistan, Peru, Tayland ve Türkiye den temsilcilerin davet edildiği eğitime katılım sağlanmıştır. APSCO (Asya-Pasifik Uzay İşbirliği Organizasyonu) APOSOS Projesi (Asia-Pacific Ground- Based Optical Space Objects Observation System) kapsamında 3 adet optik gözlem istasyonunun kurulumu için yerleşke seçimi toplantısı Kasım 2013 tarihleri arasında Peru-Lima da bulunan CONIA da (Peru Uzay Ajansı) gerçekleştirilmiştir. APSCO üye ülkelerinden Bangladeş, Çin Halk Cumhuriyeti, İran, Moğolistan, Pakistan, Peru, Tayland ve Türkiye den temsilcilerin davet edildiği toplantıya katılım sağlanmıştır Aralık 2013 tarihinde uluslararası işbirliklerimizi geliştirme amacıyla Pakistan Uzay Ajansı SUPARCO yetkilileri TÜBİTAK UZAY ı ziyaret etmiştir. Birleşmiş Milletler Uzayın Barışçıl Amaçlarla Kullanılması Komitesi - UBAKK (UN OOSA) UBAKK ın 56. oturumu Haziran 2013 tarihlerinde Viyana'da gerçekleştirilmiştir. Toplantıya Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Havacılık ve Uzay Teknolojileri Genel Müdürlüğü tarafından katılım sağlanmış ve Türkiye nin uzay ile ilgili çalışmaları hakkında ilgili kurum ve kuruluşlardan bilgi toplanarak genel bir sunum gerçekleştirilmiştir. Uluslararası İşbirliğine Altyapı Oluşturabilecek iğer Toplantı, Çalıştay ve Fuarlar Haziran 2013 tarihleri arasında 6 th International Conference on Recent Advances in Space Technologies (Uzay Teknolojilerindeki Son Gelişmeler) Konferansı na katılım sağlanmış, organizasyon kapsamında stant kurularak TÜBİTAK UZAY tanıtımı yapılmıştır. TÜBİTAK UZAY, Birleşmiş Milletler ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin ortaklaşa düzenlediği gelişmekte olan ülkelere yönelik küçük uydu misyonları ile ilgili sempozyuma Ekim 2013 tarihlerinde katılım sağlamıştır. 3-6 Aralık 2013 tarihlerinde Vietnam, Hanoi de gerçekleştirilen Asya Pasifik Bölgesel Uzay Ajansları Forumu (APRSAF) 20. toplantısına TÜBİTAK UZAY olarak katılım sağlanmıştır. TÜBİTAK UZAY, Almanya'nın başkenti Berlin'de düzenlenen ve Türkiye'nin partner ülke olduğu ILA Berlin Air Show 2014 (Uluslararası Uzay ve Havacılık Fuarı) e uydu teknolojileri konusundaki yetkinliğini tanıtmak amacıyla katılım sağlamıştır. Uluslararası İşbirliğine Altyapı Oluşturabilecek Ziyaretler Savunma Sanayi Müsteşarlığı nın organizasyonunda Türkiye de havacılık, uzay ve savunma konularında faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlarımızı ziyaret eden SP, NESCOM, SUPARCO ve PAEC ten yetkililerin olduğu Pakistan Heyeti TÜBİTAK UZAY ı 5 Temmuz 2013 tarihinde ziyaret etmiştir. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Abdullah Gül ün daveti üzerine Türkiye ye gelen Slovakya 30

36 2005/9 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Cumhurbaşkanı Sayın Ivan Gasparoviç, programı kapsamında 20 Ağustos 2013 tarihinde TÜBİTAK UZAY ı ziyaret etmiştir. Slovak Heyeti ne TÜBİTAK ın uzay alanındaki projeleri ve yetenekleri hakkında sunum yapılmıştır. Ayrıca uluslararası savunma işbirliklerini geliştirmek amacıyla, 25 Şubat 2014 tarihinde Türkiye - Norveç Savunma Sanayi İşbirliği Birinci Toplantısı, 22 Mayıs 2014 tarihinde ise Türkiye - Pakistan Savunma Sanayii İşbirliği Toplantısı yapılmıştır. Yer Gözlem Uydu Teknolojileri ve Veri Kıymetlendirme Çalıştayı Ankara Milli Savunma Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve TÜBİTAK UZAY Enstitüsü işbirliğiyle Yer Gözlem Uydu Teknolojileri ve Veri Kıymetlendirme Çalıştayı Mart 2014 tarihler arasında Ankara da düzenlenmiştir. 31

37 2007/102 (G) BTYK nın 27. Toplantısı 3.3 Ulusal Nükleer Teknoloji Geliştirme Programı [2007/102] KARAR Ulusal Nükleer Teknoloji Geliştirme Programı nın uzun vadeli bir devlet politikası olarak gerçekleştirilmesi için gereken tüm tedbirlerin alınmasına, ekteki bütçenin gerek görüldüğünde revize edilmek kaydıyla dönemi için tahsisine ve Ulusal Nükleer Teknoloji Geliştirme Programı nın ilgili kurum ve kuruluşlarla birlikte eşgüdüm içinde Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) tarafından gerçekleştirilmesine karar verilmiştir. İLGİLİ İĞER KARARLAR - AHA ÖNCE GELİŞME RAPORLANAN TOPLANTI Kasım 2007; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 16. Toplantısı Mayıs 2008; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 17. Toplantısı Aralık 2008; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 18. Toplantısı Haziran 2009; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 19. Toplantısı Aralık 2009; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 20. Toplantısı Haziran 2010; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 21. Toplantısı Aralık 2010; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 22. Toplantısı Aralık 2011; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 23. Toplantısı Ağustos 2012; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 24. Toplantısı Ocak 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 25. Toplantısı Haziran 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı SORUMLU KURULUŞLAR Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı TAEK İLGİLİ KURULUŞLAR TÜBİTAK Üniversiteler GELİŞME Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (ETKB) Nükleer Enerji Proje Uygulama airesi Başkanlığı tarafından ülkemizde kurulacak nükleer santrallerde kullanılacak ekipman, malzeme ve hizmetlerin yerli tedariki için ulusal kapasitenin gerçekçi biçimde ortaya konulması gerekliliği doğrultusunda yerli endüstriyel kapasitenin değerlendirilmesi ve geliştirilmesi için aşağıdaki faaliyetler yürütülmektedir. 26 Ağustos 2013 tarihinde Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı nın işbirliğiyle bir toplantı düzenlenmiştir. Ayrıca, bakanlıklar, kalkınma ajansları, ilgili kamu kuruluşları, sanayi odaları, üniversiteler ve yerli sanayi temsilcilerinin katılımı ile bilgilendirme toplantıları düzenlenmektedir. Firma envanter formu oluşturulmuş olup sisteme kayıt yaptıran 470 i aşkın firma ile Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa, Konya, Kocaeli illerinde yüz yüze görüşmeler yapılmasına başlanmıştır. Çalışma; ETKB koordinasyonunda üniversiteler, sanayi odaları ve kalkınma ajansları işbirliği ile yürütülmektedir. Bu kapsamda, Ankara da; Hacettepe Üniversitesi ve Gazi Üniversitesi Teknoloji Transfer Merkezleri işbirliği ile gerçekleştirilen çalışma sonucunda seçilen firmalarla Uluslararası Rekabeti Geliştirme (URGE) Projesi yürütülmesine karar verilmiştir. Ankara da 32

38 2007/102 (G) BTYK nın 27. Toplantısı yürütülecek projenin Türkiye çapına yayılması planlanmaktadır. Yerinde denetimler sonucunda; nükleer santral projelerine katkıda bulunmayı planlayan firmaların mevcut kapasitesini, endüstriyel tesislerini ve kalite programlarını geliştirmeleri için gereken teknik gereksinim ve yatırımlar tespit edilmektedir. Böylece firma envanterimizde kayıtlı ülke genelindeki şirketlerin faaliyet yapıları ve teknolojik yeterliklerinin tespiti amaçlanmaktadır. Bu kapsamda; o Elektrik üretim santrallerinde kullanılan ekipman ve malzemeler göz önünde bulundurularak; yerli sanayimizin mevcut durumda; insan kaynakları (mühendis, tekniker, işçi), kod ve standartlara uyum, Ar-Ge, test, tasarım, imalat ve montaj teknolojisi alanlarında hangi seviyede olduğunun tespit edilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda Nükleer Enerji Proje Uygulama airesi tarafından başlatılan firma envanter çalışması enerji sektörü için genelleştirilecektir. o o o o o Mevcut kapasite ile üretilemeyen, ancak üretilmesi durumunda Türk firmalarının uluslararası alanda fiyat ve kalite anlamında rekabet edebileceği, katma değeri yüksek ekipman, malzeme ve hizmet bileşenleri tespit edilerek hedef ürünler listesi çıkartılacaktır. Firma envanter çalışması sonuçlarına göre; belirlenen hedefler ile mevcut durum arasındaki fark tespit edilerek, firmalarımızın elektrik üretim santrallerinde kullanılan ekipman, malzeme ve hizmetleri üretebilmeleri için aşağıdaki başlıklarda geliştirme planları hazırlanacaktır: Mühendislik, tasarım ve proje yönetimi becerilerinin artırılması Gerekli standartların edinilmesi Gerekli imalat araçları ve tezgâhların edinilmesi İmalat ve montaj yeteneklerinin geliştirilmesi Test laboratuvarlarının geliştirilmesi İnsan kaynakları (mühendis, tekniker, işçi) ihtiyacının karşılanması Ar-Ge ve teknoloji transferi Nükleer Enerji Proje Uygulama airesi Başkanlığı tarafından başlatılan firma envanter çalışması sürekli hale getirilecek ve enerji sanayinde tedarikçi olmak isteyen firmalar yerinde görülerek kapasiteleri konusunda sürekli güncellenen raporlar hazırlanacaktır. Firmalarımızın enerji sektöründe uluslararası alanda söz sahibi olması ve sektörün sürdürülebilirliği açısından; üretilen ekipman, malzeme ve hizmetlerin uluslararası alanda geçerliliği olan sertifikalara sahip olması için gerekli çalışmalar koordine edilecektir. Firma envanter çalışmasının sonuçları ışığında belirlenecek URGE projeleri kapsamında firmalarımızın kabiliyetlerini artırmaya yönelik faaliyetler (eğitim hizmeti alınması dahil) yürütülecektir. 33

39 2010/201 (G) BTYK nın 27. Toplantısı 3.4 Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi [2010/201] KARAR Bilim, Teknoloji ve Yenilik Politikaları Uygulama Planı nın adının Ulusal Bilim,Teknoloji ve Yenilik Stratejisi (UBTYS) olarak değiştirilmesine, UBTYS nın onaylanmasına, UBTYS da belirlenen stratejilerle ilgili eylemlerin BTYK Sekretaryası (TÜBİTAK) tarafından izlenmesine ve UBTYS özelinde sekretarya tarafından kurumlar arası eşgüdümün sağlanmasına; bu kapsamda UBTYS nın uygulanması, izlenmesi ve değerlendirilmesinde kullanılması önerilen sistematiğin aşağıdaki gibi olmasına karar verilmiştir: İlgili kurumlarca UBTYS nın belirlenen stratejiler çerçevesinde gerçekleştirilmesi planlanan eylemler, Strateji Belgesi nin kabulünü takiben, 2011 yılı için, 31 Ocak 2011 e kadar; diğer yıllar için 1 Kasım tarihine kadar TÜBİTAK a gönderilir. TÜBİTAK ilk aşamada, UBTYS da belirlenen stratejiler ile ilgili kurumlardan gelen eylem önerilerini toplar. Sonrasında bu eylemler, TÜBİTAK koordinasyonunda kurumlar arası eşgüdüm içerisinde nihai haline getirilir ve Bilim ve Teknolojiden sorumlu evlet Bakanına sunulur. Eylemler, Bilim ve Teknolojiden sorumlu evlet Bakanı tarafından ilgili bakanlıklar aracılığı ile kurumlara gereği için iletilir. Eylemlere ilişkin gelişmeler, sorumlu kurumlar tarafından her altı ayda bir 1 BTYK sekretaryasına (TÜBİTAK) bildirilir ve en yakın BTYK toplantısında raporlanır. Bu süreç UBTYS döneminde her yıl için tekrarlanır. İLGİLİ İĞER KARARLAR 2009/202 Bilim, Teknoloji ve Yenilik Politikaları Uygulama Planı nın Hazırlanması 2007/201 Bilim ve Teknoloji İnsan Kaynağı 2010/101 Başbakan ın Himayeleri Altına Aldığı Enerji, Su ve Gıda Alanlarında Ulusal Ar-Ge ve Yenilik Stratejilerinin Hazırlanması AHA ÖNCE GELİŞME RAPORLANAN TOPLANTI Aralık 2011; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 23. Toplantısı Ağustos 2012; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 24. Toplantısı Ocak 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 25. Toplantısı Haziran 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı SORUMLU KURULUŞLAR TÜBİTAK İLGİLİ KURULUŞLAR TARAL Kapsamındaki Kuruluşlar GELİŞME UBTYS , 15 Aralık 2010 tarihinde gerçekleştirilen BTYK'nın 22. Toplantısı nda alınan 2010/201 no.lu karar ile onaylanmıştır. UBTYS nın stratejik çerçevesi Şekil X te verilmektedir. 1 BTYK 4 Ekim 1983 tarih ve 77 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yılda en az iki defa toplanmaktadır. 34

40 2010/201 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Şekil 4. UBTYS nın Stratejik Çerçevesi 15 Ocak 2013 te gerçekleştirilen BTYK nın 25. Toplantısı nda UBTYS da öncelikli olarak belirlenen alanlara sağlık alanı da eklenmiştir (Şekil 4) Yılı Eylem Planı kapsamında sürdürülen çalışmaların ilk gelişmeleri BTYK nın 26. Toplantısı nda raporlanmıştır Eylem Planı ise 19 Mart 2014 tarihinde gerçekleştirilen Eşgüdüm toplantısında nihai hale getirilmiştir. UBTYS nın yıllık eylem planlarının yanı sıra, stratejik amaçları destekleyici nitelikte çeşitli alanlara odaklanan ayrı strateji belgeleri de bulunmaktadır. Şekil 5 te UBTYS kapsamında izlenen bu strateji belgeleri yer almaktadır Eylem Planı kapsamında tamamlanan eylemlerin sonuçlanma raporları 2014 Eylem Planı Gelişmeleri öncesinde yer almaktadır. 35

41 2010/201 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Şekil 5. UBTYS Kapsamında İzlenen iğer Strateji Belgeleri BTYK nın 21. Toplantısı nda Sayın Başbakan ın Himayeleri Altına Aldığı Enerji, Su ve Gıda Alanlarında Ulusal Ar-Ge ve Yenilik Stratejilerinin Hazırlanması kararı alınmıştır. Bu karar gereği Ulusal Enerji/Su/Gıda Ar-Ge ve Yenilik Stratejileri ve Eylem Planları kurumlar arası eşgüdüm içerisinde, paydaşların katılımı ile oluşturulmuştur. Enerji, su ve gıda alanlarındaki Ar-Ge ve yenilik strateji belgelerinin izleme ve değerlendirme faaliyetleri Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi kapsamında devam etmektedir. Benzer şekilde; 2007/201 no.lu BTYK kararı ile hazırlanan Bilim ve Teknoloji İnsan Kaynağı (BT İK) Stratejisi ve Eylem Planı da Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi çerçevesinde takip edilmektedir. Bundan sonraki bölümlerde, UBTYS kapsamındaki gelişmeler her bir stratejik amaç için aşağıdaki başlıklarda sunulmaktadır. Bölüm 1: UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planına İlişkin Gelişmeler Bölüm 2: Stratejik Amaç Kapsamındaki iğer Gelişmeler Ulusal Enerji, Su ve Gıda Ar-Ge ve Yenilik Stratejileri ile BT İK Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında da gelişme raporları oluşturulmuştur. Raporda Ulusal Enerji, Su ve Gıda Ar-Ge ve Yenilik Stratejileri kapsamında oluşturulan eylem planlarına ilişkin gelişmeler 2 stratejik amacı altında, Bilim ve Teknoloji İnsan Kaynağı Stratejisi ve Eylem Planı na ilişkin gelişmeler ise Y1 stratejik amacı altında verilmektedir. 36

42 Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi nın 2013 Eylem Planı Kapsamında Tamamlanan Eylemler Stratejik Amaç 1. Ar-Ge ve Yenilik Kapasitesinin Güçlü Olduğu Alanlarda Hedef Odaklı Yaklaşımlar Amaç 1.1 Ar-Ge ve yenilik kapasitesinin güçlü olduğu alanlarda Ar-Ge ve yenilik kaynaklı ekonomik kazanımların artırılması Ülkenin ekonomik ve teknolojik gelişmesine hizmet edecek nitelikteki güdümlü ve sonuç-odaklı projeleri destekleyecek programların geliştirilmesi Eylem Sorumlu Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar Süre TÜBİTAK Ar-Ge estek Programları içerisinde hedef odaklı, farklı destek unsurları içeren projelerin açılacak çağrılar aracılığıyla desteklenmesi TÜBİTAK Sektör STK ları, İlgili Kamu Kurumları, Araştırma Enstitüleri, Üniversiteler, Özel Sektör Gelişme: 1511, 1003 ve 1007 Programları kapsamında Otomotiv, BİT ve Makine-İmalat alanlarında 2012 yılı çağrıları da göz önüne alındığında, 2013 yılında açılan çağrılar ile birlikte toplamda 31 çağrı açılmıştır Öncelikli Alanlar Araştırma Teknoloji Geliştirme ve Yenilik Projeleri estekleme Programı kapsamında Bilgi İletişim (BİT) alanında 2013 yılında toplam 8 çağrıya çıkılmıştır. Bu çağrılardan, 4 çağrı kapanmış olup, toplam 67 proje başvurusu yapılmıştır. Projelerin değerlendirme süreçleri devam etmektedir. BİT alanında açık olan diğer 4 çağrıya ise 4 Aralık 2013 tarihine kadar başvuru alınabilecektir yılı çağrı başlıkları Tablo 2 de verilmiştir. Tablo Programı kapsamında Ar-Ge ve Yenilik Kapasitesinin Güçlü Olduğu Alanlarda 2013 Yılında Açılan Çağrılar Alan Çağrı Başlığı Nesnelerin interneti ekosistemi kapsamındaki M2M uygulamaları için mobil iletişim sistemleri Mobil iletişim sistemleri için akıllı cihaz ve uygulamalarında güvenlik 4G ve sonrası mobil iletişim için küçük hücre ağ teknolojileri 4G ve sonrası mobil iletişim ağları için çekirdek (core) ağ ve backhaul sistemleri BİT Konumlama sistemleri Mevcut iletişim sistemlerinin birlikte etkin çalışmasını sağlayan heterojen mobil ağ teknolojileri Uydu haberleşme yer sistemlerinin geliştirilmesi 4G ve sonrası mobil iletişim için iletim teknikleri 37

43 Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi nın 2013 Eylem Planı Kapsamında Tamamlanan Eylemler TÜBİTAK 1007 Kamu Kurumları Araştırma ve Geliştirme Projelerini estekleme Programı kapsamında Ar-Ge ve Yenilik kapasitemizin güçlü olduğu alanlar olan BİT, otomotiv ve makine-imalat alanlarında toplam 4 çağrıya çıkılmıştır. Tablo kapsamında rapor döneminde açılan çağrılar Alan Çağrı Başlığı Otomotiv BİT Makine-İmalat Elektrikli Araç Teknolojilerinin Geliştirilmesi Yerli Haberleşme Uydusu Geliştirilmesi ve Üretimi Kent Güvenlik Yönetim Sistemlerinden (KGYS) Elde Edilen Video Görüntülerinden Anlamlı Sonuçlar Çıkarmaya Yarayacak Akıllı estek Yazılımları Geliştirilmesi Gaz Türbini Kanatlarının Yerli İmalatı 1003 Öncelikli Alanlar Araştırma Projeleri estekleme Programı çerçevesinde BİT alanında Tablo 4 te detayları verilen 4 çağrıya çıkılmıştır. Tablo Programı Kapsamında Rapor öneminde Açılan Çağrılar Alan Çağrı Başlığı Karasal Araç-Araç ve Araç-Altyapı Haberleşme Sistemlerinin Geliştirilmesi BİT 4G ve Sonrası Heterojen, Küçük Hücre Ağlar için Mobil İletişim Teknikleri Fatih Projesi Güvenlik ve Mahremiyet Fatih Projesi İnsan-Bilgisayar Etkileşimi Stratejik Amaç 2. Amaç İvme Kazanmamız Gereken Alanlarda İhtiyaç Odaklı Yaklaşımlar İhtiyaç-odaklı alanlarda Ar-Ge ve yenilik kapasitesinin ivmelenmesi Ülke ihtiyaçlarını karşılayacak nitelikte Ar-Ge ve yenilik eksenli bilgi üretiminin artırılması ve sonuç-odaklı araştırmaların desteklenmesi Eylem Sorumlu Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar Süre TÜBİTAK Ar-Ge estek Programları içerisinde hedef odaklı, farklı destek unsurları içeren projelerin açılacak çağrılar aracılığıyla desteklenmesi TÜBİTAK Sektör STK ları, İlgili kamu kurumları, Araştırma Enstitüleri, Üniversiteler, Özel Sektör Kuruluşları Gelişme: Önceki rapor dönemlerinde Enerji, Gıda, Su ve Sağlık alanlarında 1003 ve 1511 kapsamında açılan çağrılar göz önüne alındığında toplamda 70 çağrı açılmıştır Öncelikli Alanlar Araştırma Teknoloji Geliştirme ve Yenilik Projeleri estekleme Programı kapsamında enerji ve sağlık alanlarında, 2013 yılında toplam 26 çağrıya çıkılmıştır yılı çağrı başlıkları Tablo 5 te verilmiştir. 38

44 Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi nın 2013 Eylem Planı Kapsamında Tamamlanan Eylemler Tablo Programı kapsamında İvme Kazanmamız Gereken Alanlarda 2013 Yılında Açılan Çağrılar Alan Çağrı Başlığı Endüstriyel ve evsel uygulamalarda kullanılan 1 kv altı elektrik motorları için değişken hızlı, akıllı, yüksek verimli sürücülerin geliştirilmesi IE3 standartlarına uygun yüksek verimli AC motor üretimi için tasarım yazılımlarının geliştirilmesi Enerji verimliliğine yönelik aydınlık seviyesi, sıcaklık, nem, CO2, CO, varlık, görüntüleme, akış hızı (debi), basınç v.b. algılayıcıların (sensör, transdüser, transmiter) geliştirilmesi Enerji İç mekanlarda genel aydınlatma için uluslararası standartlara uygun, azami ölçüde yerli teknolojiye sahip, retrofit LE lamba geliştirilmesi M1 ve M2 aydınlatma sınıfı yollar için uluslararası standartlara uygun, azami ölçüde yerli teknolojiye sahip, LE li armatür geliştirilmesi Vakum izolasyon panelleri üşük ısı iletim katsayılı izolasyon kaplama malzemeleri alga boyu seçici ve düşük ısı geçirme katsayılı cam sistemleri ve bileşenleri geliştirilmesi Kişiye özel implantlar, cerrahi aparatlar ve bunlara yönelik ileri üretim sistemlerinin geliştirilmesi. Akıllı protez/ortez sistemlerinin, rehabilitasyon/destek amaçlı dış iskelet robotlarının ve bileşenlerinin geliştirilmesi Yenilikçi diyaliz sistemleri ve infüzyon/perfüzyon pompaları ile alt bileşenlerinin geliştirilmesi Sağlık hizmetlerinde etkinliği artıracak ve katma değer üretecek e-sağlık, evde bakım, tedavi ve takip sistemlerinin geliştirilmesi Taşınabilir ve mobil medikal görüntüleme sistemleri ile görüntü analiz yöntemleri Tıbbi modelleme ve simülasyon teknolojilerinin geliştirilmesi oğum öncesi ve sonrası tarama ve tanı kitlerinin geliştirilmesi Biyolojik örneklerden nükleik asit veya protein ayrıştırılması, saflaştırılması veya analizinde kullanılacak kitlerin ve/veya materyallerin geliştirilmesi Sağlık Biyokimyasal tanı kitlerinin ve/veya referans materyallerin geliştirilmesi Mikrobiyoloji ve immünoloji tanı kitlerinin ve/veya referans materyallerin geliştirilmesi Histopatoloji, sitoloji ve flow sitometri kitlerinin geliştirilmesi iz/kalça/tümör/el ve diğer ortopedik implantlar ve/veya protezlerin geliştirilmesi Maksilofasiyel, kraniyel kemik, dental ve çene eklem implantlarının geliştirilmesi ental dolgu malzemeleri ve yapıştırıcıların geliştirilmesi Sert doku (kemik, kıkırdak, tendon, menisküs, vb.) hasarlarının iyileşmesine yönelik doğal veya sentetik polimerik (ve/veya kompozit) doku matriks sistemlerinin geliştirilmesi Kardiyovasküler sistem ve dermatolojik uygulamalar için rejeneratif biyomalzemelerin geliştirilmesi Hücre dışı matriks (ECM) işleme teknolojisi ile tüm doku iyileşmesi Toplum sağlığı açısından önemli viral hastalıklara karşı koruyucu aşıların üretilmesi 39

45 Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi nın 2013 Eylem Planı Kapsamında Tamamlanan Eylemler Enerji alanında açılan 8 çağrıya ilişkin duyuru 1 Temmuz 2013 tarihinde açılmış olup çağrılara 4 Aralık 2013 tarihine kadar başvuru alınabilecektir. İvme Kazanmamız Gereken Alanlarda İhtiyaç Odaklı Yaklaşımlardan biri olan Sağlık Alanında 1511 Programı kapsamında 2013 yılında toplam 18 çağrı açılmıştır. Bu çağrılardan 8 çağrı kapanmış toplam 87 proje başvurusu yapılmış olup, değerlendirme süreçleri devam etmektedir. Sağlık alanında açık olan 10 çağrı duyurusuna ise 4 Aralık 2013 tarihine kadar başvuru yapılabilecektir Öncelikli Alanlar Araştırma Projeleri estekleme Programı çerçevesinde Enerji, Gıda, Su ve Sağlık alanlarında toplam 15 çağrıya çıkılmıştır. Çağrılara ait bilgiler Tablo 6 da verilmiştir. Tablo Kapsamında Rapor öneminde Açılan Çağrılar Alan Çağrı Başlığı Yeni Bor Ürünlerinin, Üretim Teknolojilerinin Geliştirilmesi ve Kullanım Alanlarının Yaygınlaştırılması Yeni Nesil Yüksek Isıl irence Sahip Yalıtım ve Yapı Malzemeleri ile Yalıtım Teknolojilerinin Geliştirilmesi Enerji Enerji Verimliliği Yüksek Cam Malzemelerin ve Teknolojilerin Gelıştırılmesı Enerji Verimliliği için Sensör ve Sensör Teknolojilerinin Geliştirilmesi Enerji Verimliliği için İzleme Sistemi onanım ve Yazılımlarının Geliştirilmesi Viral, Bakteriyel Patojen Ve Parazitlere Karşı Aşı Geliştirilmesi Sağlık Tıbbi Tanı Kitleri, Kitlerle İlgili Cihaz, Yazılım ve Referans Materyallerinin Geliştirilmesi Hücresel Tedavi Ürünlerinin Geliştirilmesi Yeni İlaç Geliştirme Biyomedikal Görüntüleme Teknolojileri Katater ve Endoskopik Görüntüleme Teknolojileri Sağlık Kanser Teşhis Planlama ve Tedavi Teknolojileri Teşhis Ve Tedavi Amaçlı, Hedefe Yönlendirilebilen Mikro/Nanotaşıyıcı Sistemlerin Geliştirilmesi oku Rejenerasyonunu Hedefleyen Biyomalzeme ve oku Mühendisliği Ürünlerinin Geliştirilmesi Çok İşlevli, Yüksek Katma eğerli ve İleri Teknoloji Ürünü Ortopedik, ental ve Kardiyovasküler İmplantların ve Malzemelerin Geliştirilmesi ve/veya Üretilmesi Temmuz 2012 ve Ekim 2013 tarihleri arasında enerji alanında 14 çağrıya, gıda alanında 4 çağrıya, su alanında 3 çağrıya ve sağlık alanında 11 çağrıya çıkılmıştır. Bu çağrılar kapsamında toplamda 1580 başvuru alınmıştır. Eylem Sorumlu Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar Süre Eylem: TKİ maden sahalarının bütün yönleriyle çevre durum raporunun ortaya konulması, raporun tespitlerine göre terkedilen sahaların doğaya yeniden kazandırılmasına odaklanan çevresel projeler geliştirilmesi Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı TÜBİTAK, Üniversiteler, Özel Sektör Gelişme: TKİ ile TÜBİTAK-MAM Çevre Enstitüsü arasında 11 Temmuz 2011 tarihinde imzalanan TKİ ye Bağlı İşletmelerde Çevresel urum eğerlendirme Projesi kapsamında Çevre Enstitüsü tarafından TKİ maden sahalarının çevre durumunun bütün yönleriyle ortaya konulması ve çevre mevzuatı açısından uygun faaliyetlerin yürütülmesi amacıyla atık yönetimi, su yönetimi, hava yönetimi ve arazilerin ıslah ihtiyaçlarının belirlenmesi başlıkları altında değerlendirmeler yapılarak, mevzuatın gerektirdiği uygulamalar, kirliliğin kontrol altına alınması ve yönetimini sağlamaya yardımcı olacak çözümler ve öneriler oluşturulmuştur. Bu amaç doğrultusunda; çevresel kirlenmenin önlenmesi, çevresel performansın koordineli bir şekilde sürekli olarak geliştirilmesi ve çevre sorunlarının önüne geçilmesini sağlayacak aktif tedbirlerin hızlı bir şekilde alınması amacıyla TKİ ye bağlı müessese ve işletme müdürlükleri talimatlandırılmıştır. 40

46 Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi nın 2013 Eylem Planı Kapsamında Tamamlanan Eylemler Stratejik Amaç Y1. BTY İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Amaç Y1.2 Araştırma kültürünün, araştırmacıların yetenek ve deneyimlerinin geliştirilmesi Y Araştırma yeteneğinin geliştirilmesini teşvik eden mekanizmalar tasarlanması Eylem Sorumlu Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar Süre Eylem: Yükseköğretimde Türkçe kaynak eksikliği hissedilen konular öncelikli olmak üzere, akademik bilgi, beceri ve yetkinliği artırmaya yönelik Türkçe telif kitaplar basılması yoluyla geniş kitlelere ulaştırılması TÜBİTAK TÜBİTAK, MEB, YÖK, TÜBA, Atatürk Kültür, il, Tarih Yüksek Kurumu Gelişme: Lisans düzeyinde hazırlanacak Türkçe telif e-kitapların web üzerinden herkesin erişimine açılması çalışmaları kapsamında, 5001 Akademik e-kitap Programı nın sözleşme ve taahhütnameleri ile ilgili çalışmalar yapılmış ve programı tanıtımına ilişkin olarak 178 akademik kurum/kuruluşa afiş gönderilmiştir. Ayrıca destek programına ilişkin olarak hazırlatılan tanıtım filmi TÜBİTAK sayfası ve ARBİS aracılığıyla paylaşılmıştır Akademik e-kitap Programı nın Mart 2013 te açılan ilk çağrısına 31 ders için 54 başvuru alınmıştır. Söz konusu çağrı kapsamında 6 projenin desteklenmesine karar verilmiştir Akademik e-kitap Programı nın Kasım 2013 te açılan ikinci çağrısına 30 ders için 41 başvuru alınmıştır. Eyleme dair izleme süreci Ulusal Bilim Teknoloji ve Yenilik Stratejisi kapsamında takip edilecektir. Eylem: Gelişen teknoloji ve iş piyasasının taleplerine uygun nitelikli eğitimi tetikleyen hayat boyu öğrenmenin teşvik edilmesi MEB AB İlgili Birimi, Yerel Yönetimler, OSB, Türkiye İş Kurumu 2013 Gelişme: Ülkemizde hayat boyu öğrenmenin teşvik edilmesi ve geliştirilmesine yönelik olarak MEB Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü tarafından Türkiye de Hayat Boyu Öğrenmenin Geliştirilmesi Projesi yürütülmektedir Haziran 2013 tarihleri arasında Ulusal Hayat Boyu Öğrenme Konferansı 250 kişinin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Önceki Öğrenmelerin Tanınması (ÖÖT) Çerçeve Programı tamamlanmıştır. ÖÖT Sistemine ilişkin temel kılavuzlar (ÖÖT Yönetici Kılavuzu, ÖÖT Aday Kılavuzu, ÖÖT eğerlendirici Kılavuzu, ÖÖT anışman Kılavuzu ve ÖÖT eğerlendirme Komisyonları Kılavuzu) hazırlanmıştır. Taslak Hayat Boyu Öğrenme Koordinasyon Kanunu hazırlanarak Bakanlık içi görüş alma aşamasına getirilmiştir. Mesleki Yeterlilik Kurumu nun yayınlamış olduğu ulusal meslek standartları ile Milli Eğitim Bakanlığı nın eğitim standartlarının uyumlu hale getirilmesi için bir ara yüz hazırlanmıştır. Piyasanın istediği yeterlilikler ile eğitim sonrası elde edilen yeterliliklerin uyumlu hale getirilmesi için üç meslek alanında Önceki Öğrenmelerin Tanınması pilot uygulaması gerçekleştirilmiştir. Üç meslek alanı; 4. seviye aşçılık, 3. seviye otel ve rezervasyon ile 4. seviye elektrik pano ve monitörlüğüdür. Bu üç alanda toplam 28 aday üzerinde pilot uygulama gerçekleştirilmiştir. Uygulama sonrasındaki yapılan değerlendirme sonucunda tam ya da kısmi başarı gösteren 12 adaya ÖÖT belgesi düzenlenmiştir. Bu kapsamda 2013 yılı için öngörülen eylem tamamlanmıştır. Ayrıca, şu aşamada farklı üç meslek alanı içinde bir pilot uygulama planlanmaktadır. Bu pilot uygulama, hazırlığı son aşamasına gelmiş olan Türkiye de Hayat Boyu Öğrenmenin Geliştirilmesi Projesi 2 kapsamında yürütülecektir. 41

47 Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi nın 2013 Eylem Planı Kapsamında Tamamlanan Eylemler Stratejik Amaç Y3 Çok Ortaklı ve Çok isiplinli Ar-Ge İşbirliği Kültürünün Yaygınlaştırılması Amaç Y3.1 Sistem etkileşimlerinin sektörler ve disiplinlerarası yöne çekilmesi Y Sektörel ve yerel boyutta paydaşlar arasındaki etkileşimleri tetikleyecek Ar-Ge ve yenilik eksenli işbirliği kültürünün yaygınlaştırılması Eylem Sorumlu Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar Süre Eylem: Firmaların Ar-Ge kapasitesinin artırılmasına yönelik mekanizmaların geliştirilmesi TÜBİTAK Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, KOSGEB, TOBB 2013 Gelişme: Firmaların Ar-Ge Kapasitesinin Artırılmasına Yönelik Mekanizmaların Geliştirilmesi eylemi kapsamında yenilik ve girişimcilik alanlarında kapasite artırılmasına yönelik 1601 Yenilik ve Girişimcilik Alanlarında Kapasite Artırılmasına Yönelik estek Programı Temmuz 2013 te yürürlüğe girmiştir. Üniversitelerde girişimcilik alanlarında; kapasite artırıcı, farkındalık yaratan, hızlandırıcı etkisi olan, ulusal yenilik ve girişimcilik ekosisteminin gelişmesini destekleyen mekanizmaların oluşturulması ve sürdürülmesi amacıyla oluşturulan destek programının ilk çağrısına 1 Ağustos 2013 tarihinde Üniversitelerde Girişimcilik Sertifika Programı Oluşturulması ve Yürütülmesi konusunda çıkılmıştır. Çağrıya 48 üniversiteden başvuru yapılmıştır. Başvuran üniversitelerden 14 ünün desteklenmesine 2013 yılı Aralık ayında karar verilmiştir. Eyleme dair izleme süreci Ulusal Bilim Teknoloji ve Yenilik Stratejisi kapsamında takip edilecektir. Stratejik Amaç Y5 Araştırma Altyapılarının TARAL ın Bilgi Üretme Gücüne Katkısının Artırılması Amaç Y5.1 Y Mevcut ve yeni araştırma altyapılarının UBTYS nın stratejik yaklaşımına taban oluşturması İlgili tüm aktörlerin katılımı ile ülke öncelikleri doğrultusunda araştırma altyapılarına yönelik olarak bir yol haritası aracılığıyla altyapıların performans yönetimine dayalı izlenmesi ve altyapı mükerrerliğinin önlenmesi Eylem Sorumlu Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar Süre Eylem: Savunma ve Uzay konusunda teknoloji sahiplik düzeyinin takibi için bilgi sistemi (SARGES) kurulması Milli Savunma Bakanlığı (Ar-Ge ve Teknoloji airesi Başkanlığı) SSM, TSK (Fabrikalar, Hava İkmal Bakım Merkezleri, Tersaneler), Savunma Sanayi Kuruluşları, TÜBİTAK SAGE, Araştırma Kurumları, Üniversiteler Gelişme: TÜBİTAK tarafından çağrıya çıkılmıştır. TÜBİTAK panelinde projenin desteklenmesi kararı alınmıştır. Proje sözleşme sürecindedir. 42

48 Stratejik Amaç 1: Ar-Ge ve Yenilik Kapasitesinin Güçlü Olduğu Alanlarda Hedef Odaklı Yaklaşımlar 1 - Bölüm 1: UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında 1 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Stratejik Amaç 1. Amaç Ar-Ge ve Yenilik Kapasitesinin Güçlü Olduğu Alanlarda Hedef Odaklı Yaklaşımlar 1 Ar-Ge ve yenilik kapasitesinin güçlü olduğu alanlarda Ar-Ge ve yenilik kaynaklı ekonomik kazanımların artırılması erinlemesine analizlerin alt sektörleri de kapsayacak şekilde gerçekleştirilmesi Eylem: Elektronik haberleşme sektöründe ülke gereksinimlerini karşılayacak yeni nesil, yakınsak hizmetlerin, uluslararası standartlar doğrultusunda ve zamanında sunumuna yardımcı olacak düzenleyici çerçevenin temin edilmesi Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı BTK Gelişme: MHz bandının yayıncılık dışı hizmetlere tahsisi kararı ile ilgili frekans bandında analog yayınların sonlandırılmasının ardından hangi hizmetlerin sunulacağına ilişkin gerekli planlama ve hazırlıklar kapsamında, MHz bandının yetkilendirme politikasına ilişkin çalışmalar devam etmektedir döneminden sonra söz konusu banttaki mevcut analog yayınların sonlandırılmasını müteakip, 2015 yılında da çalışmanın ileriki aşamalarının devam etmesi beklenmektedir. Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından belirlenecek politika kararına göre MHz frekans bandında mobil internet ve mobil haberleşme sistemlerine frekans tahsisi yapılabilecektir. Eylem: Bilgi İletişim Teknolojileri ve Yazılım alanında Ar-Ge ve yenilik strateji belgesi hazırlanması Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı İlgili kamu kurumları, Üniversiteler, Özel sektör Gelişme: Yazılım Strateji Belgesi hazırlık çalışmalarına başlanmış olup özel sektör dernekleri ile bir dizi toplantı yapılmıştır. Bu toplantılar sonucunda Kamu-Üniversite ve Sanayi kesiminden katılımcılarla oluşturulacak bir çalışma grubunun kurulmasına karar verilmiş ve kurum temsilcilerinin belirlenmesi sürecine başlanmıştır Bilginin yayılımını ve ticarileşmesini artırmak amacıyla paydaşların (üniversite-kamu-sanayi) bir araya geldiği platformların etkinleştirilmesi, disiplinlerarası araştırmaların artırılması ve araştırma sonuçlarının paylaşımının teşvik edilmesi Eylem: Üyesi olunan Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) hibrit (karma) elektrikli araçlar uygulama anlaşması yıllık raporlarının çeşitli otomotiv platformlarıyla paylaşımı TÜBİTAK MAM Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, İlgili Kamu Kurumları, Otomotiv Teknoloji Platformu, Otomotiv Sanayi erneği, Taşıt Araçları Yan Sanayi erneği, Özel Sektör Kuruluşları Gelişme: Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Hibrit (karma) Elektrikli Araçlar Uygulama Anlaşması nın 4. fazının 39 ve 40. toplantıları yapılmış ve 2015 yılında geçilmesi planlanan 5. fazın stratejik planlama çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Yapılan toplantılarda elektrokimyasal sistemler ve testleri, elektrikli ve hibrit araç teknolojileri ve altyapıları, akllı şebeke ve farklı şarj teknolojileri ile beraberinde getirdikleri ekonomik ve çevresel etkiler üzerine çalışmalar düzenlenmiştir. Bu çalışmaların ana sonuçlarının ve katılımcı ülkelerin bu alanlardaki pazar gelişmelerinin bulunduğu yıl sonu raporu hazırlanmıştır. Ülkemiz adına uygulama anlaşmasındaki ilk uluslararası çalışma olacak "Hafif Elektrikli Araç Park ve Şarj Altyapıları" başlığına katılmak için TÜBİTAK MAM tarafından başvuru yapılmıştır. 1 Bu stratejik amaca yönelik aşağıda belirtilen strateji(ler) altında 2014 yılına yönelik uygun bulunan bir eylem bulunmamaktadır: Hedef odaklı yaklaşımlarla insan kaynaklarının geliştirilmesi Farklı öncelikli sektörler (ve alt sektörler) arasında Ar-Ge ve yenilik eksenli işbirliğinin ve kilit teknolojilerin çift amaçlı kullanımının artırılması yoluyla farklı sektörlerin birikimlerinin harmanlanmasının teşvik edilmesi Günümüzde paradigma değişikliği olarak kabul edilen açık yeniliğin teşvik edilmesi yoluyla sektörlerin üretim zincirini oluşturan aktörlerin Ar-Ge ve yenilik tabanlı rollerinin güçlendirilmesi 43

49 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında 1 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Ülkemizde Ar-Ge faaliyetleri yürüten elektronik sektörüne dönük olarak üniversiteler de dahil olmak üzere kamu, özel sektör ve üniversite faaliyetlerinin takip edilebildiği, teknolojik yetkinlikler ile ürünlerin somut düzeyde tespit edilebildiği ve bu noktada arz ve talebin bir araya getirildiği platformların kurulması (veri tabanı, portal, iletişim ağı vb.), ayrıca ilgili yapının kurumsal olarak web ortamında sürdürülebilir mekanizmalarla desteklenmesi Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Ekonomi Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, KOSGEB, YÖK, TÜBİTAK, SSM, Otomotiv Teknoloji Platformu, Sektör STK ları Gelişme: Eylemin sanal ortama yönelik faaliyetleri kapsamında teknik şartname hazırlanmış ve ilgili yazılım firmaları ile görüşmeler yapılmıştır. Bu doğrultuda en kısa sürede ihaleye çıkılması planlanmaktadır. Kurumsal yapının oluşturulması yönündeki çalışmalar kapsamında ise Kalkınma Ajansları nın bulunduğu 26 bölge esas alınarak, bu illerimizde bulunan akademisyenlerden birer katılımcı olmak üzere toplam 30 katılımcıdan oluşacak bir çalışma grubu oluşturulmuştur. Ayrıca ülkemiz imalat sektörlerinde yoğun olarak kullanılan ve yerli üretimi bulunmayan ara mallar listesi çıkarılarak bu liste üzerinden üniversite-sanayi işbirliğini yoğunlaştırma çalışmaları devam etmektedir Ülkenin ekonomik ve teknolojik gelişmesine hizmet edecek nitelikteki güdümlü ve sonuç-odaklı projeleri destekleyecek programların geliştirilmesi Eylem: Türkiye de elektronik bankacılık alanındaki sanal saldırıların ve tehditlerin envanterinin hazırlanması, bu envanterden yola çıkarak elektronik bankacılığa dönük sanal tehditlerin risklerini azaltacak teknolojik, hukuksal gereksinimlerin tespit edilmesi ve envanterin düzenli olarak güncellenmesi Bankacılık üzenleme ve enetleme Kurumu Türkiye Bankalar Birliği, Türkiye Katılım Bankaları Birliği, MASAK, EGM, BTK, TÜBİTAK BİLGEM, Telekom operatörleri, Bilişim İhracatçıları Birliği, İnternet servis sağlayıcıları, İlgili bilgi teknolojileri donanım ve yazılım üreticileri ve satıcıları, MEB Gelişme: Veri şemasında hangi kategorilerin yer alması gerektiğine dair ilgili kurumlarla görüşmeler ve veri şemasında yer almasının gerekli olduğu düşünülen siber güvenlik saldırı çeşitlerini tespit etmek amacıyla proje ekibinin araştırmaları devam etmektedir. Eylem: 4G Mobil Haberleşme altyapısında kullanılacak sistemlerin araştırılması, geliştirilmesi, gerçekleştirilmesi ve üretim sanayisine teknoloji transferinin yapılması TÜBİTAK BİLGEM Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, BTK, SSM, İlgili Kamu Kurumları, Mobil İletişim İşletmecileri, Haberleşme Altyapı İşletmecileri Gelişme: SSM'nin desteğinde ASELSAN, NETAŞ ve Argela firmalarının ve üniversitelerin bulunduğu konsorsiyum tarafından 4G/LTE baz istasyonu geliştirme projesi bulunmaktadır. TEYEB TÜBİTAK Öncelikli Alanlar Araştırma Teknoloji Geliştirme ve Yenilik Projeleri estekleme Programı kapsamında, 2013 ve 2014 yıllarında Mobil İletişim Teknolojileri alanında 4G teknolojilerinin geliştirilmesi ile ilgili toplam 6 çağrıya çıkılmıştır. Prototip geliştirmede kullanılmak üzere LTE sisteminin gerçeklenebileceği geliştirme platformları satın alınmıştır ve yeni çıkan platformların temin edilmesi amacıyla ilgili firmalarla periyodik toplantılar düzenlenmektedir. Bu platformlarda LTE fiziksel katman kodunun çalıştırılması ile ilgili ilerlemeler kaydedilmiştir. Kalkınma Bakanlığı'nın desteklediği KİTAL altyapı projesi kapsamında, 4G sistemlerinin Ar-Ge ve test faaliyetlerinde kullanılmak üzere LTE desteği olan cihazlar (Spektrum Çözümleyici, Vektör Sinyal Üreteci), 4G Wireless Communication Test Set cihazı satın alma sürecindedir Mevcut fiziki araştırma altyapılarının analiz edilerek ihtiyaç duyulan altyapıların geliştirilmesinin teşvik edilmesi Eylem: Güçlü olarak belirlenen alanlarda sanayinin ihtiyaçları doğrultusunda ölçüm sistem ve standartlarının kurulması ve/veya iyileştirilmesi ve kapasitelerinin artırılması Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Kalkınma Bakanlığı, TÜBİTAK UME, SSM, Kamu ve Özel Ar-Ge Kurum ve Kuruluşları Gelişme: İhtiyaç doğrultusunda Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından teknik mevzuat kapsamında sanayicilerimize yönelik uygunluk değerlendirme kuruluşları arasından onaylanmış kuruluş ataması yapılmaktadır. Ayrıca Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Metroloji ve Standardizasyon Genel Müdürlüğü tarafından Standardizasyon ve Uygunluk eğerlendirme Starteji Belgesi ön hazırlık çalıştayı gerçekleştirilmiştir. Sürekli 44

50 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında 1 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Güçlü olduğumuz alanlarda araştırma alt yapı projelerinin yürütülmesi i TÜBİTAK BİLGEM Kalkınma Bakanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü, Emniyet Genel Müdürlüğü, Üniversiteler, Belediyeler, Kamu ve Özel Ar-Ge Kurum ve Kuruluşları, Özel Sektör Kuruluşları Gelişme: AUSUL Projesi: 1. BTE'de yürütülmekte olan Akıllı Araç ve Yol Güvenliği (AKAY) Projesi'nin 1. aşaması başarı ile tamamlanarak 2. aşamaya geçilmiştir. 2. Sürücüsüz Araç Karar estek Sistemleri Ar-Ge Altyapı (SURAC) proje teklifi oluşturulmuş olup projenin Kalkınma Bakanlığı'na sunulması planlanmaktadır. GİS Projesi: GİS 2023 Araştırma Altyapısı Projesi Teklifi kabul edilmiş, Resmi Gazete de yayınlanmıştır. Projeye harcama yetkisi verilmesi için revize plan hazırlanmış ve Kalkınma Bakanlığı na iletilmiştir. BİYOMETRİ Projesi: Biyometrik kimlik doğrulaması için, AKİS işletim sistemli akıllı kartlar üzerinde çalışabilecek bir prototip parmakizi eşleme algoritması yazılmıştır. Algoritmanın başarım testleri yapılmıştır. İlgili yazılımın, kart donanımı uyumluluğu ve hızlandırma çalışmalarına devam edilmektedir. Eylem: Türkiye'de laboratuvar/araştırma altyapısı envanterinin çıkarılması ile ihtiyaç duyulan laboratuvar alanlarının ve muhtemel kapasitesinin tespit edilmesi Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Ekonomi Bakanlığı, ÇŞB, TÜRKAK, TSE, TÜBİTAK, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör kuruluşları, Gelişme: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı: Eylem ile ilgili olarak Haziran 2014 tarihinde TSE Gebze Kalite Kampüsünde 1. Ulusal Test ve Muayene Çalıştayı düzenlenmiştir. Bu kapsamda dönem içerisinde Uygunluk eğerlendirme Kuruluşları ile bir araya gelinerek, kurulacak sistem hakkında çalışmalar yapılmıştır. Kalkınma Bakanlığı: Üniversitelerde ve kamu kurumlarında araştırma altyapılarına ilişkin envanter çalışması yapılacaktır. Eylem: Ülkemizde sanayiye yönelik laboratuvar altyapısının yeterli olduğu alanlarda atıl kapasitenin ilgililer tarafından kullanılmasını sağlayacak düzenleme ve teşvik mekanizmalarının oluşturulması ile etkin olarak duyurulmasına dönük tedbirlerin alınması Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Kalkınma Bakanlığı, Ekonomi Bakanlığı, ÇŞB, İlgili bakanlıklar, TÜRKAK, TSE, TÜBİTAK, KOSGEB, üniversiteler, TOBB, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör kuruluşları, meslek örgütleri ve sivil toplum kuruluşları Gelişme: Onuncu Kalkınma Planı, Kimya Sanayi Starteji Belgesi ve emir ve emirdışı Ürünler Strateji Belgesi çerçevesinde yer alan eylemler çerçevesinde çalışmalar sürmektedir. Eylem: Türk sanayicisinin uygunluk değerlendirme alanında yurt dışında yaptırmak zorunda kaldığı test ve belgelendirme konusundaki alt yapı eksikliklerinin araştırılarak laboratuvar, makine, araç, gereç ve eğitimli uzman personel ihtiyaçları ile bunların giderilmesine dönük strateji, eylem planı ve teşvik tedbirlerinin tespit edilmesi Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TSE Kalkınma Bakanlığı, Ekonomi Bakanlığı, AB Bakanlığı, ÇŞB, İlgili diğer bakanlıklar, TÜRKAK, TÜBİTAK, KOSGEB, üniversiteler, TOBB, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör kuruluşları ve meslek örgütleri Gelişme: eney ve kalibrasyon laboratuvarı iyileştirme projesi oluşturularak, yaklaşık 50 milyon TL'lik bir maliyet öngörülmüştür. Isıtma ve soğutma (Tuzla Enerji laboratuvarı bünyesinde klima laboratuvarı kurulması), yangın ve ses yalıtım laboratuvarı, elektromanyetik uyumluluk (EMC), çevre şartlarına dayanıklılık, İzmir Ambalaj Lab-AR eney Lab. yapımı konularında laboratuvar kurulma çalışmaları devam etmektedir. Gebze Kimya Laboratuvarı ek laboratuvar yapımı tamamlanmış olup, ilgili laboratuvarların yeni binaya taşınma işlemi gerçekleşmiştir yılı içerisinde uygunluk değerlendirmesi ile ilgili yapılan çalışmalar aşağıda listelenmiştir: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile TSE tarafından ortaklaşa bir çalışmayla aşağıda yer alan 10 sektörde yurtdışına gönderilen ya da sektörün ihtiyacı olan test ve muayene hizmetleri sektör temsilcilerinden istenmiştir. o Asansör-Telerefik 45

51 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında 1 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı o Beyaz Eşya ve Küçük Ev Aletleri o Bilişim o Elektrik-Elektronik o Isıtma, Soğutma, Havalandırma ve İklimlendirme Sistemleri o Kauçuk ve Plastik o Kimya o Makine o Metal-Malzeme o Tıbbi Cihaz o Yapı Malzemeleri o Enerji ve Enerji Verimliliği Toplanan verilerin %40 ının TSE tarafından karşılandığı tespit edilmiştir. Belirlenen bu test ve muayene hizmetlerinin ülkemiz kabiliyetleriyle karşılanabilmesi için çalıştay düzenlenmesi için hazırlıklara başlanmıştır. Bu kapsamda farklı sektörlerden derneklerle 5 farklı toplantı gerçekleştirilmiş ve çalıştay öncesi sektörlerle irtibata geçilmiştir Haziran 2014 tarihinde Gebze Kalite Kampüsü nde 1. Ulusal Test ve Muayene Çalıştayı düzenlenerek sektörlerin talepleri toplanmıştır. Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () i TÜBİTAK BİLGEM tarafından yürütülecek Güçlü olduğumuz alanlarda araştırma alt yapı projelerinin yürütülmesi eylemi kapsamında yürütülecek çalışmalar: (Gerçek zamanlı işletim sistemi teknoloji geliştirme laboratuvarının kurulması (Kalkınma Bakanlığı estekli), Akıllı Ulaşım Sistemleri (AUS) kapsamında geliştirilen çözümlerin uygulama, ölçüm ve test edilebildiği bir alt yapı ortamının oluşturulması, Biyometri alanında, kamusal bir araştırma geliştirme uygulama değerlendirme test altyapısının kurulması, ilgili uluslararası kuruluşlarla işbirliğinin sağlanması ve ülkemize akademik, endüstriyel, ekonomik, stratejik katma değerler yaratacak şekilde işlerliğinin gerçekleştirilmesi çalışmaları) 46

52 1 - Bölüm 2: Ar-Ge ve Yenilik Kapasitesinin Güçlü Olduğu Alanlarda Hedef Odaklı Yaklaşımlar Kapsamında iğer Gelişmeler UBTYS kapsamında Otomotiv, Makine-İmalat ile Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT) Ar-Ge ve yenilik kapasitemizin güçlü olduğu alanlar olarak belirlenmiştir. Bu alanlara yönelik olarak TÜBİTAK tarafından geliştirilen programlar şu şekildedir: 1511 Öncelikli Alanlar Araştırma, Teknoloji Geliştirme ve Yenilik Projeleri estekleme Programı 1003 Öncelikli Alanlar Ar-Ge Projeleri estekleme Programı Bununla birlikte, TÜBİTAK Kamu Kurumları Araştırma ve Geliştirme Projelerini estekleme Programı (1007 Programı) ile kamu kurumlarının Ar-Ge ile giderilebilecek ihtiyaçlarının karşılanmasına veya sorunlarının çözümüne ilişkin projeleri desteklenmektedir. Ayrıca otomotiv, makine-imalat ve BİT alanlarında TÜBİTAK ın ve diğer kamu kurum kuruluşlarının faaliyetleri ile Ar-Ge ve yenilik destekleri verilmeye devam edilmektedir. A. TÜBİTAK ın Ar-Ge ve Yenilik estek Mekanizmalarındaki Gelişmeler TÜBİTAK 1511 Öncelikli Alanlar Araştırma Teknoloji Geliştirme ve Yenilik Projeleri estekleme Programı 1 Nisan 2012 tarihinde yürürlüğe giren TÜBİTAK 1511 Öncelikli Alanlar Araştırma Teknoloji Geliştirme ve Yenilik Projeleri estekleme Programı kapsamında belirlenen öncelikli alanlarda çağrıya çıkılarak Ar-Ge ve yenilik projelerinin harcamalarına geri ödemesiz (hibe) olarak destek sağlanması amaçlanmıştır. Program kapsamında sağlanacak desteğin teknolojik yeterlilik ve bilgi birikiminin artırılmasında, mevcut yeteneklerin farklı alanlarda da değerlendirilmesinde ve özgün teknolojilerin geliştirilmesinde ivme kazandırıcı ve yönlendirici bir etken olması hedeflenmektedir. Programda uygulanacak destek oranı, her dönem için sabit olup büyük ölçekli kuruluşlar için %60, KOBİ ler için %75 tir yılında ulusal öncelikli alanlarımız olan otomotiv, makine-imalat, BİT, enerji ve gıda kapsamında belirlenen alt teknoloji alanlarında, toplam 22 çağrı açılmış olup, yeni açılan bu destek programına 2012 yılı içerisinde toplam 682 proje ön başvurusu alınmıştır. Bu başvuruların 416 sı makine-imalat, otomotiv ve BİT alanında program kapsamında açılan 10 çağrıya yapılmıştır. eğerlendirilen 416 ön başvurudan 205 projenin başvurusu yapılmış olup, bu başvurulardan 102 si için destek kararı verilmiştir (Tablo 7). Tablo 7. TÜBİTAK 1511 Öncelikli Alanlar Araştırma Teknoloji Geliştirme ve Yenilik Projeleri estekleme Programı Ar-Ge ve Yenilik Kapasitemizin Güçlü Olduğu Alanlara İlişkin Veriler Öncelikli Alan Alt Alan Çağrı Sayısı Ön Başvuru Sayısı* Proje Öneri sayısı Kabul Edilen Proje Sayısı 2012 Çağrıları Makine-İmalat Otomotiv Mekatronik Takım Tezgahları Hibrit-Elektrikli Araç Yenilikçi Araç BİT Gömülü Sistemler ve Entegre evreler TOPLAM Çağrıları* BİT Mobil İletişim - Yazılım/onanım Uygulamaları TOPLAM * 2013 çağrıları kapsamında ön başvuru kaldırılmış olup, doğrudan proje önerileri alınmaktadır. 47

53 2013 yılı içinde program mekanizmasında yapılan değişikliklerle birlikte Haziran ayından itibaren 2013 yılı çağrıları açılmaya başlanmıştır yılında TÜBİTAK 1511 Programı kapsamında BİT, enerji ve sağlık alanlarında belirlenen alt teknoloji alanlarında toplam 34 çağrı açılmıştır. BİT alanında açılan 8 çağrıya çağrıya 83 proje başvurusu alınmıştır. Yapılan 37 proje başvurusu başarılı bulunmuş ve desteklenmesine karar verilmiştir (Tablo 7) yılında destek programı kapsamında açılan 23 çağrıdan 10 u Ar-Ge ve yenilik kapasitemizin güçlü olduğu alanlarda açılmıştır. Makine-imalat alanında; kalıp tasarımı ve imalatına yönelik 2 çağrı ve imalat teknolojilerine yönelik 2 çağrı olmak üzere 8 Ağustos 2014 tarihinde kapanacak 4 çağrı açılmıştır. BİT alanında mobil iletişime yönelik 6 çağrı ise 16 Haziran 2014 tarihinde kapanacaktır. TÜBİTAK 1003 Öncelikli Alanlar Ar-Ge Projeleri estekleme Programı TÜBİTAK 1003 Öncelikli Alanlar Ar-Ge Projeleri estekleme Programı nın amacı, UBTYS çerçevesinde belirlenecek konularda sonuç odaklı, izlenebilir hedefleri olan, ilgili bilim ve teknoloji alanlarının dinamiklerini gözeten yurt içi Ar-Ge projelerini desteklemek ve bu projeler arasında eşgüdüm sağlamaktır Programı kapsamında 2012 yılında toplam 11 başlıkta çağrı açılmış olup açılan çağrılara UBTYS da yer alan öncelikli alanlarda toplam 944 proje önerilmiştir yılında 31 başlıkta çağrı açılmış ve bu çağrılara toplam 1364 proje önerisi gelmiştir. 30 Nisan 2014 itibarıyla ise 18 yeni çağrı daha açılmış ve bu çağrılara toplam 607 proje önerisi gelmiştir yılında başlayan bu program kapsamında şimdiye kadar toplamda 60 başlıkta çağrı açılmış ve toplam 2915 proje önerisi sunulmuştur. Bu önerilerden 800 ü Ar-Ge ve yenilik kapasitemizin güçlü olduğu alanlarda açılan çağrılara yapılmıştır (Tablo 8). Tablo 8: TÜBİTAK 1003 Programı kapsamında Ar-Ge ve Yenilik Kapasitemizin Güçlü Olduğu Alanlara İlişkin Veriler Açılan Çağrı Başlığı Önerilen Proje Sayısı 4G ve Sonrası Heterojen, Küçük Hücre Ağlar için Mobil İletişim Teknikleri 17 Elektrikli ve Hibrit Elektrikli Araçlarda Enerji Yönetim Sistemleri, Elektrik Motoru ve Batarya Teknolojileri 37 Elektrikli Ve Hibrit Elektrikli Araçların inamiği ve Kontrolü 10 Fatih Projesi Bilgi Erişim ve Yönetim Sistemleri 250 Fatih Projesi Güvenlik ve Mahremiyet 13 Fatih Projesi İnsan-Bilgisayar Etkileşimi 110 Grafen 98 Hibrit Elektrikli Araçlarda İçten Yanmalı Motor Performansı ve Emisyon Kontrolü 9 İnsan Beyni 167 Karasal Araç-Araç ve Araç-Altyapı Haberleşme Sistemlerinin Geliştirilmesi 14 Mobil İletişim Teknolojilerinin isiplinlerarası Uygulamaları 75 Toplam Kamu Kurumları Araştırma ve Geliştirme Projelerini estekleme Programı Programa ilişkin 2012 yılında revizyon çalışması yapılmış ve çağrılı sisteme geçilmiştir. Yeni sistemde, ilgili kamu kurumlarının Ar-Ge nitelikli ihtiyaçları belirlenmektedir. Belirlenen ihtiyaçlara ilişkin konu uzmanlarının da katılımıyla odak grup çalışmaları yürütülmekte ve bu çalışma kapsamında çağrı dokümanı hazırlanmaktadır. TÜBİTAK tarafından çağrı ilanına çıkılarak proje başvurusu almaktadır. Müşteri kurumlar tarafından Ar-Ge nitelikli ihtiyaç olarak belirtilen başlıklar için yapılan çağrı duyurusu sayısı ve çağrı başlıkları ile çağrılara yapılan proje başvurularına ilişkin bilgiler Tablo 9 da sunulmaktadır. 48

54 Tablo 9. İhtiyaç Analizi Çalışması Yapılan Kurumlar ve Açılan Çağrılar (KAMAG Çağrıları) Çalışma Yapılan Kurumlar Açılan Çağrı Sayısı Çağrı Başlıkları Proje Başvuru Sayısı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı 7 Örtüaltı Sebze Zararlılarıyla Biyolojik Mücadelede Kullanılabilecek Bazı oğal üşman Türlerinin Kitlesel Üretim Yöntemlerinin Geliştirilmesi Turunçgillerde Sektörel Gelişim ve İhracat Şansını Artıracak Çeşit ve Anaç Geliştirme Yüksek Kaliteli Kuru Kayısı Üretimi için Kükürtleme, Kurutma ve epolama Sistemlerinin Geliştirilmesi Yerel Algal Biyoyakıt Üretim Yöntemlerinin ve Teknolojilerinin Geliştirilmesi Tarım Arazilerinden Kaynaklanan Sera Gazı Emisyon, Hazne ve Yutak Miktarlarının Belirlenmesi - Türkiye Akı Ağı Şap Aşılarının CpG Motifi İçeren Oligonükleotidlerle Immün Etkisinin Arttırılması Çaydan Katma eğeri Yüksek Yeni Ürünler Geliştirilmesi 23 Orman ve Su İşleri Bakanlığı 3 Yerüstü, Kıyı ve Geçiş Sularında Çevresel Hedeflerin Belirlenmesine Yönelik Metodolojinin Geliştirilmesi: Büyük Menderes Havzası Pilot Çalışması Yeraltı Suyu Kütlelerinin Kimyasal urum ve Miktar Açısından eğerlendirilmesi ve İyi Yeraltısuyu urumuna Ulaşmak için Hedeflerin Belirlenmesi: Büyük Menderes Havzası Pilot Çalışması Erozyon ve Çölleşmenin İzlenmesi ve Kriter, Gösterge Standartlarının Belirlenmesi: Erozyonla Mücadelenin Etkin Kılınması 19 evlet emiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü 2 Mantarı Sertleştirilmiş Ray Üretimi Türkiye Hemzemin Geçitleri Risk Modeli Oluşturulması ve Örnek Hemzemin Geçit Koruma Sistemlerinin Geliştirilmesi 6 Karayolları Genel Müdürlüğü 3 Kalibre Edilebilir Karayolu Üstyapıları (Rijit-Esnek) için Projelendirme Yönteminin Geliştirilmesi Kaza Kara Noktası Olan Hemzemin Kavşaklarda Uyarı Sistemlerinin Geliştirilmesi Karayollarında Buzlanmayı Önleyici ve Buz Çözücü Çözelti ve/veya ispersiyonların Yerli Olarak Geliştirilmesi, Çevre ve İklim Koşullarına Göre Performans Kriterlerinin Belirlenmesi 20 Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı 5 Yüksek Gerilim Yüksek Güç Çevirgeçlerinin Geliştirilmesi Gaz Türbini Kanatlarının Yerli İmalatı LE ve OLE Üretim Teknolojilerinin Geliştirilmesi Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Yerli Güneş Enerjisi Santral Teknolojilerinin Geliştirilmesi (MİLGES) Hidroelektrik Santral Bileşenlerinin Yerli Olarak Tasarımı ve Üretimi (MİLHES) 44 Sağlık Bakanlığı 1 Biyobenzer İlaçların Yerli Olarak Geliştirilmesi ve Üretimi 28 Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı 1 Elektrikli Araç Teknolojilerinin Geliştirilmesi 20 1 Yerli Haberleşme Uydusu Geliştirilmesi ve Üretimi 2 Emniyet Genel Müdürlüğü 1 Kent Güvenlik Yönetim Sistemlerinden(KGYS) Elde Edilen Video Görüntülerinden Anlamlı Sonuçlar Çıkarmaya Yarayacak Akıllı estek Yazılımları Geliştirilmesi (Çağrı Aşamasında) 49

55 B. Ar-Ge ve Yenilik Kapasitemizin Güçlü Olduğu Alanlarda Verilen Ar-Ge estekleri TÜBİTAK estekleri Otomotiv, makine-imalat ile BİT alanlarında TÜBİTAK programları bazında verilen destekler Tablo 10 da verilmektedir. Tablo 10. Ar-Ge ve Yenilik Kapasitemizin Güçlü Olduğu Alanlarda TÜBİTAK Birimleri Tarafından Ocak Nisan 2014 İtibarıyla esteklenen Projelerin ağılımı* Otomotiv Makine-İmalat BİT esteklenen Proje Sayısı estek Bütçesi** esteklenen Proje Sayısı estek Bütçesi** esteklenen Proje Sayısı estek Bütçesi** AREB 14 4,4 34 4, ,5 TEYEB , , ,6 KAMAG , ,5 * TÜBİTAK UİB ye ilişkin veriler Y6 bölümünde verilmektedir. ** 2014 yılı sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) TTGV estekleri Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı bünyesinde yürütülen çeşitli Ar-Ge destek programları kapsamında Ar-Ge ve yenilik kapasitemizin güçlü olduğu alanlarda verilen desteklere ilişkin bilgiler Tablo 11 de verilmektedir. Tablo 11. Ar-Ge ve Yenilik Kapasitemizin Güçlü Olduğu Alanlarda TTGV Programları estek Verileri ( *) Otomotiv Makine-İmalat BİT esteklenen Proje Sayısı estek Bütçesi** esteklenen Proje Sayısı estek Bütçesi** esteklenen Proje Sayısı estek Bütçesi** Teknoloji Geliştirme Projeleri esteği Ticarileştirme Projeleri esteği İleri Teknoloji Projeleri esteği 64 29, , ,2 2 1,5 2 1,6 3 0, ,7 - - * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** Milyon TL 50

56 Stratejik Amaç 2: İvme Kazanmamız Gereken Alanlarda İhtiyaç Odaklı Yaklaşımlar 2 - Bölüm 1a: UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında 2 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Stratejik Amaç 2 Amaç İvme Kazanmamız Gereken Alanlarda İhtiyaç Odaklı Yaklaşımlar 1 İhtiyaç-odaklı alanlarda Ar-Ge ve yenilik kapasitesinin ivmelenmesi Ülke ihtiyaçlarını karşılayacak nitelikte Ar-Ge ve yenilik eksenli bilgi üretiminin artırılması ve sonuç-odaklı araştırmaların desteklenmesi Eylem: Haberleşme uydularının tasarımının yapılarak yerli imkanlarla üretim, entegrasyon ve testlerinin yapılması Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı TÜBİTAK UME, TÜBİTAK UZAY, TÜBİTAK MAM, SSM, TAİ, TÜRKSAT A.Ş Gelişme: Proje bütçesinin ortak karşılanması için TÜRKSAT, UHB ve TÜBİTAK arasında protokol imzalanmıştır. TÜBİTAK Kamu Kurumları Araştırma ve Geliştirme Projelerini estekleme Programı (1007 Programı) kapsamında Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı'nın müşteri kurum olarak yer aldığı Yerli Haberleşme Uydusu Geliştirilmesi ve Üretimi ihtiyaç başlığına yönelik, Kamu Araştırmaları estek Grubu (KAMAG) tarafından çağrı duyurusu 11 Eylül 2013 itibarı ile yayınlanmıştır. Çağrı başlığına yönelik hazırlanacak proje önerileri 27 Kasım 2013 tarihinde TÜBİTAK a iletilmiştir. 6-7 Ocak 2014 tarihlerinde tekliflerin değerlendirildiği panel yapılmıştır. Panelde sırasıyla TÜBİTAK UZAY, ASELSAN ve TUSAŞ teklifleri sunulmuştur. 7 Ocak tarihinde panel üyeleri değerlendirme raporu hazırlanmıştır ve revize teklif istenilmiştir. Revize teklifler 28 Şubat 2014 tarihinde TÜBİTAK a iletilmiştir. 7-8 Nisan tarihlerinde 2. değerlendirme paneli yapılmıştır. Birinci gün TÜBİTAK UZAY, ASELSAN ve TAI teklif sunumları yapılmıştır. İkinci gün panel raporu yazılarak imzalanmıştır. Proje nihai kararının 2014 yılının Mayıs ayında verilmesi beklenmektedir. Eylem: Savunma ve Uzay alanlarında Üst üzey Önceliklendirme Grubu oluşturularak alt teknoloji alanlarının belirlenmesi TÜBİTAK İlgili Kamu Kurumları, Üniversiteler, Araştırma Enstitüleri, Sektör STK ları, Özel Sektör Kuruluşları Gelişme: Bu dönemde gelişme raporlanmamıştır. 1 Bu stratejik amaca yönelik aşağıda belirtilen strateji(ler) altında 2014 yılına yönelik uygun bulunan bir eylem bulunmamaktadır: BT İnsan kaynaklarının geliştirilmesi ve disiplinlerarası yaklaşımlar ile etkileşiminin sağlanması Bilim toplum etkinlikleri aracılığıyla gençler arasında disiplinlerarası yaklaşımların benimsenmesi 51

57 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında 2 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarca yürütülen ve yeni yapılacak Ar-Ge yatırımlarının ve pilot projelerin bir önceki yıla göre her yıl kuruluşlarca öngörülen oranda artırılmasının sağlanması ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının yaygınlaştırılmasının teşvik edilmesi Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Hazine Müsteşarlığı, TÜBİTAK, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'na Bağlı, İlgili ve İlişkili Kurum ve Kuruluşlar, Üniversiteler, TEAŞ, Araştırma Enstitüleri Gelişme: 8 Haziran 2010 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Enerji Sektörü Araştırma Geliştirme Projeleri estekleme Programına (ENAR) dair Yönetmelik Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü tarafından revize edilmiş ve 21 Şubat 2013 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Yönetmelik kapsamında; ülkemizde yenilik odaklı enerji ekipman ve metotlarının geliştirilmesine katkı yapacak, bu alanda sektörü, istihdamı ve bilgi düzeyini yükselterek ülkemizin uluslararası alanda rekabet gücünü artıracak çalışmaları desteklemek ve yönlendirmek amacıyla, teknoloji geliştirme ve teknoloji transferi projeleri desteklenecektir. Yönetmelik kapsamında proje başvuruları 3 Mayıs 2013 tarihine kadar alınmış olup belirtilen süre sonunda 18 proje başvurusu yapılmıştır. esteklenecek projeler ETKB tarafından Bakanlar Kurulu Kararı alınmak üzere Başbakanlığa gönderilmiştir. Eylem: Ekonomi Bakanlığı ve TTGV işbirliğinde yürütülmekte olan Ar-Ge teşvik mekanizmasının güncellenerek daha etkili hale getirilmesi ve uluslararası rekabetçiliğimiz ile ihracatımızı artırmaya yönelik ihtiyaç duyulan alanlarda yeni destek kalemlerinin teşvik kapsamına ilave edilmesi Ekonomi Bakanlığı TTGV Gelişme: Ürün geliştirme projeleri sonucu ortaya çıkan ürünlerin ticarileşme ve ihracat potansiyeli değerlendirilerek destek verilmesi öngörülen Uluslararası Pazarlara Yönelik Ürün Geliştirme ve Ticarileştirme esteğine İlişkin Karar Taslağı 6 Mart 2012 tarihinde P-KKK Sekretaryası na sevk edilmiş olup, geçen süre zarfında taslağın mevzuatlaşmasına yönelik bir ilerleme kaydedilememiştir. Bu bağlamda, önümüzdeki dönemde söz konusu taslağın geri çekilerek, yerine ihdas edilmek üzere ihracata dönük tasarım ve inovasyon ağılrlıklı projelerin destekleneceği bir mekanizmanın oluşturulması öngörülmektedir. Eylem: Su ve hidrolik enerjisi alanında gerçekleştirilecek Ar-Ge faaliyetlerinin Sİ Genel Müdürlüğü Ar-Ge yönergesi kapsamında desteklenmesi Orman ve Su İşleri Bakanlığı (Sİ Genel Müdürlüğü) İlgili Kamu Kurumları, Üniversiteler, Kamu ve Özel Ar-Ge Kurum ve Kuruluşları, Araştırma Enstitüleri Gelişme: 5 proje başvurusu desteklenmeye uygun bulunmuştur. Bunlardan 3 tanesi başlatılmış olup 2 tanesi protokol imzalanma aşamasındadır. Ayrıca daha önce başlatılmış olan 2 proje de devam etmektedir. Eylem: Gıda üretim zincirinde hammadde kalitesinin yükseltilmesi için kritik konularda Ar-Ge projelerinin gerçekleştirilmesi Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı İlgili Kamu Kurumları Sürekli Gelişme: Planlama amaçlı köy veri tabanlarının oluşturulması: Köy veri tabanı üzerinden diğer coğrafi veri tabanı verileri (tarım parselleri, toprak verileri, hayvansal ve tarımsal üretim istatistikleri vb) sunum, sorgulama ve raporlama yapılabilecek şekilde hazırlanmıştır. Köy tabanlı sosyal ağ sistemine ilişkin proje ve tasarım çalışmaları da tamamlanmış olup, kullanıma açılması planlanmaktadır. Çoklu yumurtlatma ve embriyo transferi (MOET): Çoklu Yumurtlatma ve Embriyo Transferi yöntemi ile hayvan ıslahına ilişkin gerekli hayvan materyali 2013 yılının ikinci yarısında da hem yurt içinden hem de yurt dışından aranmış; ancak uygun verim ve sağlık koşullarını taşıyan yeterli sayıda donör hayvan bulunamamıştır. Mevcut donörlerin ise üç kez kullanıldıktan sonra gebe bırakılarak dinlendirilmesi gerektiğinden dolayı, bu dönemde embriyo transferi yapılamamıştır. Öz ve üvey kardeş familyaları oluşturacak şekilde planlanan embriyo transferleri sonucunda gebe bırakılan donörlerden bazıları doğum yapmıştır. Ayrıca sürünün ariliğinin sürekliliğinin sağlanabilmesi için serolojik muayenelere devam edilmiştir. Yumurta Tavuğu Saf Hatlarında Kanat Tüylenme Hızına Göre Cinsiyet Ayırımına İmkân Veren Soyların Geliştirilmesi: o Kanat tüylenme hızına göre oluşturulan kahverengi yumurtacı hatlarda yapılan çalışmalar: Kanat tüylenme hızına göre oluşturulan kahverengi yumurtacı hatlarda; cinsel olgunluk yaşı, cinsel olgunluk ağırlığı, yumurta sayısı ve yumurta ağırlığına ait veriler değerlendirilerek, gelecek generasyonun ana ve baba adayları belirlenmiştir. 21 Nisan - 11 Mayıs 2014 tarihleri arasında yapay tohumlama uygulanmıştır. Elde edilen yumurtalar 12 Mayıs 2014 tarihinde kuluçka makinesine konulmuştur. Civcivler 3 Haziran 2014 tarihinde kuluçka makinelerinden alınacaktır. 52

58 Strateji UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında 2 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı o Kanat tüylenme hızına göre oluşturulan beyaz yumurtacı hatlarda yapılan çalışmalar: Kanat tüylenme hızına göre oluşturulan beyaz yumurtacı hatlarda; cinsel olgunluk yaşı, cinsel olgunluk ağırlığı, yumurta sayısı ve yumurta ağılığına ait veriler değerlendirilerek gelecek generasyonun ana ve baba adayları belirlenmiştir. 9 Nisan - 6 Mayıs 2014 tarihleri arasında yapay tohumlama uygulanmıştır. 22 Mayıs 2014 tarihinde -229 yavaş tüylenme özelliği gösteren hattan 1750 dişi, 200 erkek civciv, 27 Mayıs 2014 tarihinde Black Line hızlı tüylenme özelliği gösteren hattan 1250 dişi, 150 erkek civciv, Blue Line hızlı tüylenme özelliği gösteren hattan 1300 dişi, 150 erkek civciv, 29 Mayıs 2014 tarihinde Maroon Line hızlı tüylenme özelliği gösteren hattan 1200 dişi, 150 erkek civciv, Brown Line hızlı tüylenme özelliği gösteren hattan 1300 dişi, 150 erkek civciv üretilmiştir. Pedigri kayıtlarına göre kanat numarası takılan civcivler büyütme kümeslerine alınmıştır. Eylem: Genomik verilerin güvenliğinin sağlanmasına ilişkin risklerin saptanması ve bu konuda kurumlar arasında farkındalık yaratılması Gelişme: TÜBİTAK BİLGEM Sağlık Bakanlığı, Üniversiteler, Kamu ve Özel Ar- Ge Kurum ve Kuruluşları Genomik verilerin güvenliği hakkında Ulaştırma Bakanlığı Haberleşme Genel Müdürlüğü Ar-Ge aire Başkanlığına brifing verilmiştir. Genomik verilerin güvenliği hakkında Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Kurumu Genel Müdür Yardımcılığına brifing verilmiştir. Genomik verilerin güvenliği için günümüze kadar akademi ve endüstri tarafından yapılan çalışmaları özetleyen akademik çalışma hazırlanmıştır. Genomik verilerin akıllı kartlar üzerinde güvenli bir şekilde saklanmasına ilişkin çalışmaya başlanmıştır. Eylem: Yerli GEO uyduların haberleşme sisteminde ve savunmanın öncelikli stratejik ihtiyaç duyulan güdümlü füzelerin RF radar arayıcı başlıklarında kullanılması zorunlu olan yüksek güç mikrodalga vakum tüp kaynakların (TWT, Magnetron) yerli imkanlar ile tasarlanıp üretilmesi Gelişme: TÜBİTAK BİLGEM SSM, Kamu ve Özel Ar-Ge Kurum ve Kuruluşları TWT ve Magnetronların çalışma bölgesine göre teorik hesaplamaları yapılmış ve simulasyon araçları ile modellemeleri gerçekleştirilmiştir. Kritik frekans bantlarında çalışacak olan, belirli güç ve verimlilik seviyesinde X-band, Ku-band TWT ve Magnetronların kavramsal tasarımları tamamlanmıştır. Tüm bu tasarımlar sadece tek bir simulasyon aracı ile gerçekleştirilmiştir. oğrulama amacı ile yüksek maliyetli üretim denemeleri yerine birden çok simulasyon aracı ile karşılaştırılması tasarruf edilmesini sağlayacaktır. 20 GHz bandında yüksek verimlilikli bir TWT tasarımı tamamlanmıştır. Ku-bandda yüksek verimlilikli 20 db kazançlı bir TWT tasarımı yapılmış olup iyileştirme faaliyetleri devam etmektedir. Uzay şartlarında çalışabilecek bir X-band TWT için alt bileşenlerinin tasarlanarak üretiminin yapılmasına yönelik ASELSAN ile SSM'ye sunulmak üzere Uzay TWTA Projesi teklifi hazırlanmıştır. Magnetron için de rising sun tipi tasarım çalışmaları devam etmektedir. TWT ve Magnetron gibi kritik teknoloji mikrodalga elektronik cihazların çalışması için gerekli temel bileşen katot geliştirme faaliyetleri gerçekleştirilmiştir. Katot geliştirme kapsamında; pellet hazırlama, tümleştirme, sinterleme ve kimyasal malzeme emdirme süreçleri tamamlanarak gerilim uygulanarak bir katot prototipi heater aracılığıyla hedef sıcaklıklarda ısıtılmıştır C maksimum sıcaklığa çıkabilen yüksek sıcaklık sinterleme fırını TÜBİTAK MAM Malzeme Enstitüsü'nde kurulan laboratuvarımızda faaliyete geçirilmiştir. Bu fırında tungsten sinterleme denemeleri yapılmış olup izostatik pres ile istenilen ebat ve geçirgenlikte tungsten pellet hazırlama çalışmaları devam etmektedir. Test için de katot test düzeneği kurulmuş olup, bu düzenek için yüksek voltaj pulse güç kaynağı alımı çalışmaları devam etmektedir. Sistemin kurulacağı vakum altyapısı tamamlanmış olup vakum alma denemeleri yapılmıştır. Ayrıca bu sisteme eklenecek olan emisyon ölçüm sisteminin yapımı için yerli firmalarla görüşmeler devam etmektedir. Kalkınma Bakanlığı ndan KAMTAM projesi için ek bütçe sağlanmıştır. SSM ve TPAO ile devam eden işbirliği faaliyetlerinin projelendirilme çalışmaları devam etmektedir. Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () 53

59 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında 2 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: İnsansız Hava Aracı (İHA) ya da uygun uçan platform için yüksek çözünürlüklü arbe oppler radarın tasarımı ve gerçekleştirilmesi TÜBİTAK BİLGEM SSM, ASELSAN, METEKSAN, TAİ, Özel Sektör Kuruluşları Gelişme: ASELSAN REHİS ile teknik çalışma grubu oluşturularak karşılıklı ziyaretler ve işbirliği çalışmaları yapılmıştır. SSM Radar airesi ve HvKK Radar konusunda BİLGEM'i ziyaret etmiş, bu ziyarette alt yapı ve radar çalışmaları anlatılmıştır. SSM Radar ve Ar-Ge airesine ziyaretler gerçekleştirilmiş, ilgili konu yetkililerle paylaşılmış ve yapılabilecekler değerlendirilmiştir. 4. Radar 2023 iç proje kapsamında prototip çalışmaları tasarım aşamasındadır. Eylem: Yenilikçi yer gözlem uydu modül ve alt sistemleri geliştirerek yerlilik payının artırılması TÜBİTAK UZAY Kalkınma Bakanlığı, MSB, TUG, UHB,MTA, TPAO, ÇŞB, GM, TRGM, TKGM,TÜRKSAT, TSE, Savunma Sanayii Müsteşarlığı Gelişme: Eylem kapsamında GÖKTÜRK 2, GÖKTÜRK 3, İMECE, TUYGU-KG ve HALE projeleri yürütülmektedir. Projelerdeki gelişmeler; GÖKTÜRK 2: Şubat 2014 tarihinde MSB resmi yazı ile uydunun kabulünün gerçekleştiğini bildirmiştir. Uydunun kesin kabulünün ardından proje sonuç raporu hazırlanarak TÜBİTAK UZAY tarafından MSB ye iletilmiştir. GÖKTÜRK 3: TÜBİTAK UZAY sorumluluğunda olan Uydu Görev Bilgisayarı onanımı ve Güç üzenleme ve ağıtım Birimi ekipmanları ile ilgili Görev Tanımlama Girdileri okümanı hazırlanmıştır. Proje Yönetim Planı, Risk Yönetim Planı, Sistem Mühendisliği Yönetim Planı, Kalite Teminatı Planı, Konfigürasyon Yönetim Planı ve Gizlilik erecelendirme Kılavuzu, Mart ayında TUSAŞ la yapılan toplantıda alınan görüşlere göre güncellenmiş ve yayımlanmıştır. İMECE: Mart ayında MSB Ar-Ge ve Teknoloji airesi Başkanlığı personeline alt sistemler kapsamında eğitim verilmiştir. 24 ve 25 Nisan 2014 tarihlerinde Sistem Mühendisliği Yönetim Planı (SMYP) hazırlık ve gözden geçirme toplantıları yapılmıştır. Söz konusu plan, 30 Nisan 2014 tarihinde yayımlanmıştır. TUYGU-KG: TUYGU-KG Projesi kapsamında müşteri gereksinimlerinin değişimi doğrultusunda güncellenme ihtiyacı doğan Sistem Gereksinim okümanı ve Alt Sistem Gereksinim okümanları güncellenerek yayınlanmıştır. Ayrıca sisteme yönelik Ön Tasarım Çalışmaları yapılmış ve Sistem Tasarım Tanımlama okümanı hazırlanmış, teknik ekip tarafından gözden geçirilmiş ve tespit edilen bulguların doğrulaması gerçekleştirilerek dokümanlar yayınlanmıştır. HALE (Hall Etkili İtki Motoru Geliştirme Altyapısı): Proje kapsamında temiz oda ve müştemilatı yapım inşaatı başlamıştır. Temiz oda inşaatının %80 i tamamlanmıştır. Vakum odası tedarikçi firması ile taslak çizimler üzerinde görüşmeler tamamlanmış olup portlarının, cryo pompaların yerlerinin belirlenmesinde ve grafit profil ile halka korumanın yer ve boyutlarının belirlenmesinde mutabık kalınmıştır. Ön tasarım ve kritik tasarım aşamaları tamamlanmıştır. 54

60 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında 2 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () İlgili Kamu Kurumları, Belediyeler, Üniversiteler, Eylem: Bakanlıklar, kamu kurumları ve özel sektörün öncelikli alanlardaki ihtiyaçlarına yönelik Ar Ge projelerinin geliştirilmesi i TÜBİTAK MAM Kamu ve Özel Ar-Ge Kurum ve Kuruluşları, Özel Sektör Kuruluşları Gelişme: İstanbul Kadıköy İlçesinin Hava Kalitesinin Atmosfer ve ağılım Modelleri Yoluyla Belirlenmesi, Zeytin Sektörü Atıklarının Yönetimi, enizlerde Bütünleşik İzleme, Soma Termik Santrali Kül epolama Alanı'nın Hidrojeokimyasal Açıdan eğerlendirilmesi, eri Sanayii Atıksularının Hibrit Teknolojiler Kullanımı ile Arıtımı ve Geri Kazanımı, Hibrit Teknoloji ile Afyon Alkaloid Fabrikası Proses Suyu geri kullanımı ve Solventlerin geri kazanımı, Kömür İyileştirme Tesislerinden Kaynaklanan Atıklardan ATY Üretimi, Atıksuların geri kullanımında mikrokirletici ve ara ürünlerinin izlenmesi, aktif karbon ve membran teknolojiler ile arıtılabilirliğinin belirlenmesi, Hastane Atıksularından Membran Filtrasyon Teknikleri ile Mikrokirleticilerin Giderimi, Yuksek Alkali Ozellige Sahip Metal Endustrisi Atiksularinin Seramik Membranlar ile Kimyasal Madde ve Su Geri Kazanimi, EPK Numunelerinin Analizi-2014, Milli termik santral kükürt arıtma sisteminin geliştirilmesi ve yerlileştirilmesi, Üç Boyutlu okuma Ürünü İskele Yapılarla Kıkırdak Rejenerasyonu, Atıksulardan Yüksek Saflıkta Asit Geri Kazanımı (AYSAK), Endüstriyel Atıksulardan Membran Sistemleri İle Su Geri Kazanımı ve Konsantre Hacim Azaltımı İçin Yenilikçi Membranların Üretilmesi ve Entegre Membran Sistemlerinin Geliştirilmesi, Fonksiyonelleşmiş Grafen ve Kompozitlerinin Sentezlenmesi, Modellenmesi ve Chem-Fet Sensörlerinde Algılayıcı Tabaka Olarak Uygulanması, Bor Endüstrisi Proses Atık Çözeltilerinin Geri Kazanımı, Yeni Teknolojilerle Atıksulardan Mikrokirleticilerin Giderimi, Sentez Gazından Amonyak Üretimi İçin emir ve Rutenyum Katalizörlerinin Geliştirilmesi, Osteoporoz Tedavisine Yönelik Okside Selüloz Nanofiber İçeren Enjekte Edilebilir İlaç Salımlı Hidrojel Sistemler proje teklifleri hazırlanarak değerlendirmeye sunulmuştur. Yalova İl Özel İdaresi'nin talebi ile il genelinde jeotermal potansiyel ve kapasitenin belirlenmesine yönelik fizibilite çalışması yapılmış ve taslak proje teklifi hazırlanmıştır. Müşterisi MSB olan proje kapsamında, Konya'da gerçekleştirilecek alt yapı tesisi için yer altı yapısının görüntülenmesine yönelik bir proje teklifi hazırlanarak TÜBİTAK SAGE'ye sunulmuştur. Biyobenzer İlaçların Yerli Olarak Geliştirilmesi ve Üretilmesi çağrısı kapsamında Sağlık Bakanlığı nın destekleyeceği 7 proje özel sektör firmaları ile geliştirilmiş ve öneriler Kasım ayı başında TÜBİTAK a teslim edilmiştir. Söz konusu projelerden 2 tanesi ilk aşamayı geçmiş ve proje yazım çalışmaları başlatılmıştır; ancak bir firma bütçenin düşürülmesi nedeniyle programdan çekilmiştir. "Cetuximab Etken Maddeli Biyobenzer İlacın Geliştirilmesi ve Üretimi" projesinin ikinci aşama panel sunumu hazırlanmıştır. "Et ve Et Ürünlerinde Yabancı oku Tayinine Yönelik mrna Temelli Moleküler ve Histolojik Analiz Yöntemi Geliştirme", TEİAŞ Yenilenebilir Üretim Bağlantıları ve Yan Hizmetler Teknik estek", EÜAŞ Termik Santralları için Teknik Konularda anışmanlık, Batman HES Kontrol Sistemleri Yazılım Geliştirme, Kömürden Metanol Üretimi, TKİ Reaktif güç sistemleri modernizasyonu, Köklüce HES İkaz ve Koruma Sistemleri Rehabilitasyonu, Elektrikli Araçlar için Bor Temelli Yakıt Pilli Menzil Arttırıcı, İnsansız Hava Aracı için Bor Temelli Hidrojen ve Yakıt Pili Sistemi Geliştirilmesi, BERSEY kömürlerinin gazlaştırma davranışının incelenmesi, Araç ve İçten Yanmalı Motorlarda Performans ve Emsiyon Testleri-2, Termal epolimerizasyon Yöntemi Üzerine anışmanlık Hizmetleri, BURSARAY uewag SG2 Raylı Sistem Aracı için Çekiş Sistemi Geliştirilmesi, İzmit Körfezi Su Kalitesinin ve Karasal Girdilerin İzlenmesi ve Kirliliğin Önlenmesine Yönelik Önerilen Geliştirilmesi, İklim eğişikliği Ulusal Bildirimlerinin Hazırlanması Projesi, Sanayide Kaynak Verimliliği Potansiyelinin Belirlenmesi, Türkiye'de HMİ Tarafından İşletilen Havalimanlarının Stratejik Gürültü Haritalarının Oluşturulması, Azido Polimer Geliştirilmesi, Amonyum initramid Malzemesi Sentez ve Karakterizasyonu Çalışmaları ve Cerrahi Uygulamalar İçin Yeni Nesil Antimikrobiyal ve Hemostatik Kompozit Meshlerin Geliştirilmesi ve Üretilmesi projeleri başlatılmıştır. Yüksek Enerjili İnfilak Maddesi-RX Projesi ihalesi kazanılmıştır. Soma Tersiyer Havzasında Entegre Sismik Yöntemlerle Kömür Yayılımının Tespiti ve Kömür Gazı Potansiyelinin Araştırılması ve Modellenmesi, "Pilot Ölçekte Kömürden Organomineral Gübre Üretim Çalışmaları, Çevre ostu Su Bazlı Yol Çizgi Boyası Geliştirilmesi ve Soğuk Uygulanan Solvent Bazlı Yatay İşaretleme Yol Çizgi Boyası Yol Performans Özelliklerinin Arttırılması projeleri sonuçlanmıştır. Eylem: Ülke öncelikleri doğrultusunda projelerin geliştirilerek yapılması ii TÜBİTAK MAM İlgili Kamu Kurumları, Belediyeler, Üniversiteler, Kamu ve Özel Ar-Ge Kurum ve Kuruluşları, Özel Sektör Kuruluşları Gelişme: MSB Ar-Ge ye Stratejik Hedef Planı kapsamında çeşitli Ar-Ge ve tedarik projesi ÖYE, Kalkınma Bakanlığı için altyapı ve merkez oluşturma projeleri, AFA için Afet Yönetimine yönelik BİLGEM ile birlikte hazırlanan İZGE dokümanları, SSM ile Zehirli Kimyasal maddelerin algılanmasına yönelik proje önerisi, STM ile MİLGEM KBRN tespit ve teşhisine yönelik sistemlerin geliştirilmesine yönelik proje önerisi, MAKEL ile Aktif karbonun ticarileştirilmesine yönelik 1505 projesi, Hekim Yapı A.Ş. ile TEYEB 1501 Projesi, Moravia Ltd. firması ile sunulan 1505 projesi vb. proje önerileri hazırlanmıştır. Milli Termik Santral Kükürt Arıtma Sisteminin Geliştirilmesi ve Yerlileştirilmesi projesi, Kentsel Alanlardan Kaynaklı Kirlenmiş Yağmur Suları ile Evsel Atıksu Arıtma Tesisi Çıkış Sularının Yeniden Kullanımı ve Bunlardan Kaynaklı Öncelikli Kirleticilerin Kaderlerinin Belirlenmesi, AB Su Çerçeve irektifi Kapsamındaki Organik Mikrokirleticilerin 55

61 Strateji UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında 2 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tespiti İçin Analiz Metodlarının Geliştirilmesi, Endüstriyel Atıksu Gerikazanımı ve Membran Konsantrelerinin Giderimi için Yenilikçi Membranların ve Entegre Membran Sistemlerinin Geliştirilmesi, Atıksu Arıtma Tesisinde Steroid Olmayan Anti Enflamatuar İlaçların (Non Steroidal Anti Inflammatory rugs- NSAIs) Tayini ve Tespiti için Biyosensör Geliştirilmesi, Kömür ve Biyokütleden Elde Edilen Ham Sıvı Yakıtlardan Ulaştırma Yakıtı Üretimi, Kentsel ve Tekstil ve Petrol Rafinasyonu Atıksularında Mikrokirleticilerin Yönetimi: Tespiti, Arıtma Süreçleri ve Kontrolü proje teklifleri hazırlanarak değerlendirmeye sunulmuştur. Biyokütlenin gazlaştırma yolu ile kömürle birlikte yakılması (RETROFİT) ; Fischer Tropsch sentezi için bulamaç faz (slurry) reaktör geliştirilmesi ; Kömür ve biyokütleden elde edilen ham sıvı yakıtlardan ulaştırma yakıtı üretimi ; Kömür ve biyokütlenin ikili akışkan yatakta gazlaştırılması ; Kömürden amonyak üretimi ve enerji uygulaması ; Linyit kurutma ve zenginleştirme teknolojisinin geliştirilmesi ; Mikrokanal reaktör teknolojisiyle sentez gazından sıvı yakıt üretimi ; Türk linyitlerinden sentez gazı ile dimetil eter üretimi için katalizör ve proses geliştirilmesi ; Türkiye linyitlerinin yanma ve gazlaştırma karakteristiklerinin deneysel olarak incelenmesi ve modeller oluşturularak gazlaştırıcı ve yakma sistemlerinin tasarım ve işletme parametrelerinin optimizasyonu ve Yanma sonrası karbondioksit ayırma için mikrokanallı reaktör teknolojisinin geliştirilmesi ve Türk linyitlerinden sentez gazı ile dimetil eter üretimi için katalizör ve proses geliştirilmesi projeleri 1. aşama önerileri hazırlanmıştır. "Ulusal Glisemik indeks veri seti", "Hastalık/Sağlık sorunları alanında Gıda Kaynaklı Risk faktörlerinin saptanması", "Üniversite ortaklığında sunulan Kentsel Atıksu Arıtma Tesislerinde Antibiyotiklerin Giderimine Yönelik teknoloji geliştirme", "Atıksu Arıtma Tesisinde Steroid Olmayan Anti Enflamatuar İlaçların (Non Steroidal Anti Inflammatory rugs- NSAIs) Tespiti ve Yerinde Ölçüm için Biyosensör Geliştirilmesi", "Buğday Islahında Haploidi Tekniğinin, NA ve Biyokimyasal Belirteçlerin Etkin Olarak Kullanılması ve Üstün Özelliklere Sahip Hatların Geliştirilmesi", "Ekmeklik Buğdayda İleri Moleküler Yaklaşımlarla Kuraklığa Toleransı Yüksek Islah Materyalinin Geliştirilmesi", "Subakut Sklerozan Panensefalit (SSPE) Hastalığı için Transgenik Fare Modellerinin Geliştirilmesi ve Tedaviye Yönelik Yeni Etkin Bileşiklerin Tasarlanması", "Grafen Katmanlara Sahip ve Yapılandırılmış Plazmonik Sensör izininin Birden Fazla Analiti inamik Olarak Tespiti İçin Geliştirilmesi", "Fonksiyonelleşmiş grafen ve kompozitlerinin sentezlenmesi, Chem FET sensörlerinde algılayıcı tabaka olarak uygulanması ve modellenmesi", "Grafen Tabanlı Yüksek Kapasitansa ve Enerji Yoğunluğuna Sahip Hibrit Süper Kapasitör Tasarımı ve Üretimi", "Yeni Teknolojilerle Atıksulardan Mikrokirleticilerin Giderimi", "i-ion Bataryalı Ve 50KW Güçte Sadece Elektrik Motoru İle Tahrik Edilen B Segmentinde Elektrikli Araç Geliştirilmesi", " Merkezi sinir sistemi hastalıklarına yönelik teşhis ve tedavi amaçlı gerçek zamanlı ölçüm yapabilen sistem geliştirilmesi", "Biyobozunur Magnezyum Alaşımı Stent Geliştirilmesi, "AMOLE", "MİL-AY", "Kontrollü Biosit Salınımı Sağlayan, Bor İçerikli, Çevre ostu Antifouling Boya Geliştirilmesi ve oğal eniz Ortamında Performans Testlerinin Gerçekleştirilmesi", Elektrot Üzerinde oğrudan Grafen Üretimi ve Yakıt Pili Katalizör Uygulaması, Grafen estekli Yüksek Verimli Fotovoltaik Aygıtlar, Grafen Tabanlı Malzemelerin Enerji epolama Uygulamaları, Fotovoltaik Güneş Enerjisi Santral Teknolojilerinin Geliştirilmesi MİLGES", "LE/OLE Aydınlatma ve Ekran Teknolojilerinin geliştirilmesi" projeleri için 2. aşama önerileri hazırlanmıştır. "Nanometal-Cam Hibrit Nanokompozitlerinin Geliştirilmesi", "Prostat ve meme kanseri teşhis ve tedavisinde kullanılacak poli(2-etil-2-oksazolin) (PEtOx) esaslı çok işlevsel taşıyıcı sistemlerin geliştirilmesi" projeleri 2. aşamayı geçmiştir. "Çaydan Katma eğeri Yüksek Yeni Ürünler Geliştirilmesi", "Yüksek Kaliteli Kuru Kayısı Üretimi İçin Kükürtleme, Kurutma ve epolama Sistemlerinin Geliştirilmesi", "Milli Lazer Kaynağı Geliştirilmesi", "Patlama Etkisine Karşı Korumalı Zırh Geliştirilmesi", "Organik ışık yayan diyot ekran teknolojisi için kristal silisyum kanallı ince film transistörler kullanılarak esnek tabanlı aktif matris tabakası geliştirilmesi", "Nanoyapılı Gaz İyonizasyon Sensörü Geliştirilmesi", "5 Kimyasal Harp Maddeleri Belirleme Cihazı Geliştirilmesi", "ÜÇOK Harekat Merkezi Kimyasal Harp Maddeleri Tespit Sistemi geliştirilmesi", "HES-Obruk/Keban barajları danışmanlık projesi (HES-Obruk/Keban barajı Francis türbini rehabilitasyonu)", Termik Santraller İçin Türk Linyitlerine Uygun Yakıcı Geliştirilmesi, Elektrikli Araçlar İçin Elektronik Kontrol Ünitesi, Elektrikli Tahrik Sistemi ve Batarya Grubu olaşımlı akışkan yatak yakma sisteminde linyit ve biyokömürün oksijence zengin ortamda yakılması (OKSİYANMA), "Li-iyon Piller için Li(NiMNCO)=2 Temelli Tabakalı Yapıda Katot Aktif Madde Geliştirilmesi", "PT- Ulusal eniz Araştırmaları Merkezi Liman ve Çevresi Gelişim Projesi (UAM)", "R/V TÜBİTAK Marmara Araştırma Gemisi Sualtı Araştırma Altyapısının Geliştirilmesi", Külsüz Kömür Üretim Projesi, Kömürden Metanol Üretimi projeleri başlatılmıştır. MAM da Biyosensör Geliştirme Çalışmaları (Gıdalarda Çoklu Toksin Tespit Platformu Geliştirilmesi, "Biyosensör Cihazı Geliştirilmesi","Raylı Taşıtlar için Kompozit isk Fren Balatası", Kömürden Sıvı Yakıt Üretimi Pilot Tesis Uygulaması, Milli Raylı Taşıt Geliştirilmesi-MİLRT, " Çeşitli Selüloz Türevlerinin Üretilmesi" iç destekli projeleri başlatılmıştır. "Yüksek Sıcaklık Malzemeleri Araştırma, Geliştirme ve Onarım Mükemmeliyet Merkezi", "Biyomalzeme, Biyoelektronik ve Biyomekanik Mükemmeliyet Merkezi" Kalkınma Bakanlığı projeleri başlamak üzeredir, Uydu için Li-İyon pil ve batarya geliştirilmesi ve Enerji Alanında Entegre Teknolojiler ve Bilimsel Altyapının Geliştirilmesi projeleri de başlatılmıştır. Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () 56

62 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında 2 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Elektronik haberleşme sektöründeki öncelikli olarak desteklenmesi gereken alanların belirlenerek, bu alanların geliştirilmesi amacıyla elektronik haberleşme sektörü ile uzay ve havacılık sektöründeki Ar-Ge araştırma ve geliştirme projelerinin desteklenmesi Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı (Havacılık ve Uzay Teknolojileri Genel Müdürlüğü), TÜBİTAK, BTK, İlgili Kamu Kurumları, TÜRKSAT A.Ş., TAİ, Sürekli Gelişme: 1-31 Ocak 2014 başvuru döneminde Elektronik Haberleşme sektöründe başvuru şartlarını sağlayan 40 proje başvurusu, uzay ve havacılık sektöründe ise 21 proje başvurusu kabul edilmiştir. Projelerin ön değerlendirme aşaması henüz tamamlanmamıştır. Eylem: Büyük Veri çalışmalarında istatistik kurumlarının bu alandaki veriyi kullanıp, analiz etmesi ve sonuçlar üretebilmesi için gerekli bilişim altyapı çalışmalarının gerçekleştirilmesi. TÜİK İlgili Kamu Kurumları Gelişme: Avrupa Birliği İstatistik Ofisi'nin bu alandaki ilgili eğitimlerine katılım sağlanmıştır. UNECE'nin bu alanda düzenlemiş olduğu ve halen devam eden çalışma grubuna iki uzmanla katılım sağlanmıştır. Hadoop platformuna dayalı bir test ortamı kurulmuş ve bu test ortamı üzerinde çeşitli veri işleme/analiz işlemleri Hadoop bileşenleri aracılığı ile yapılmıştır. Hadoop cluster (küme) yönetimi üzerinde (Node ekleme/çıkarma, rebalancing, Hadoop shell kullanımı gibi) çalışmalar yapılmıştır. Çeşitli ETL araçlarıyla Hadoop ortamına veri aktarımı ve veri alma yapılmıştır. Performansa dayalı işlemler (Hive table partitioning, Stinger kullanımı gibi) gerçekleştirilmiştir. Eylem: Sanayinin ihtiyaç duyduğu girdilerde ithalat bağımlılığının azaltılması ve katma değerin artırılması amacıyla başta GİTES çalışmalarında atıfta bulunulan ürün ve alanlarda Ar-Ge yetkinlikleri envanterinin oluşturulması ve bu konuda çalışacak merkezlerin teşvik edilmesi Kalkınma Bakanlığı, Ekonomi Bakanlığı BSTB, TÜBİTAK, TOBB, Sağlık Bakanlığı Gelişme: Ekonomi Bakanlığı ve TÜBİTAK ın katılımıyla, GİTES Eylem Planlarında yer alan ve GİTES Yatay Eylem Planı 6.2 nolu İthalat bağımlılığı, katma değer, yenilikçi üretim ve enerji verimliliği perspektifiyle belirlenen/belirlenecek spesifik alanlarda Ar-Ge destek yoğunluğu artırılacak, başarılı Ar-Ge projelerine bağlı olarak prototip imali ve bu maksatla yapılacak mühendislik çalışmalarını destekleyici mekanizmalar geliştirilecektir. eylemine atıfta bulunan sektörel eylemler ile Ar-Ge ye konu olabilecek diğer alanların değerlendirildiği toplantılar gerçekleştirilmiştir. Toplantı sonuçlarının TÜBİTAK tarafından değerlendirilmesi sonrasında oluşturulacak teknoloji yol haritaları, proje çağrıları çerçevesinde, söz konusu alanlarda ülkemizde Ar-Ge yetkinliklerinin tespitine dönük TÜBİTAK ve Ekonomi Bakanlığı nın katılımıyla bir toplantı gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. Bir önceki dönemde Kalkınma Bakanlığı ve TÜBİTAK ile yapılması planlanan Ar-Ge merkezlerine ilişkin değerlendirme toplantısının ise, söz konusu alanlarda Ar-Ge yetkinliklerinin belirlenmesini müteakip, önümüzdeki dönemde yapılması hedeflenmektedir. Kalkınma Bakanlığı tarafından, Kalkınma Planları ve BTYK tarafından tespit edilen öncelikli alanlarda cari açığı azaltıcı, GİTES çalışmalarında atıfta bulunulan ürün ve alanlarla ilgili çalışmalar yapılacaktır. Buna ek olarak, Ar-Ge ve yenilik eksenli bilgi üretiminin artırılması ve sonuç-odaklı araştırmaların desteklenmesine amacıyla kamu ve üniversitelerde tematik araştırma altyapılarınn kurulmasına yönelik bilgilendirme çalışmaları yapılmaktadır. Tematik merkezlere yönelik yapılacak çağrılarda bu kapsamda temalar belirlenecektir. 57

63 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında 2 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Özel sektörün Ar-Ge ve yenilik yapabilme yetkinliğinin geliştirilmesi ve üretim zincirinde Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinin yoğunluğunun artırılması Eylem: Sanayicilerin üretim sürecinde verimli enerji teknolojilerinin geliştirilmesinin teşvik edilmesi ve üretim sürecinde yeşil teknoloji kullanım yoğunluğunun artırılması Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, KOSGEB, TOBB, İhracatçı Birlikleri, Sağlık Bakanlığı Gelişme: Bu dönemde gelişme raporlanmamıştır Araştırma altyapılarının (araştırma merkezleri, vb.) kurumlar arası eşgüdüm içinde geliştirilmesi ile ulusal ve yerel ihtiyaçlar doğrultusunda etkin kullanımının sağlanması Eylem: Sağlık alanında ülkemizin ihtiyaçları doğrultusunda ülkemizde bulunan medikal teşhis ve analiz cihazlarının doğruluğunu kontrol edebilmek için Medikal Metroloji laboratuvarlarının kurulması ve tıbbi cihaz kalibrasyon hizmetinin verilmesi TÜBİTAK UME T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz kurumu (TİTCK), Gazi Üniversitesi Biyomedikal Kalibrasyon Merkezi, Boğaziçi Üniversitesi Biyomedikal Enstitüsü, İstanbul Üniversitesi Biyomedikal Kalibrasyon Laboratuvarı, GATA Biyomedikal Kalibrasyon Laboratuvarı, TSE Gelişme: Medikal cihazların ölçüm izlenebilirliğinin sağlanması ve böylece doğru ölçüm yapmalarının garanti altına alınması amacıyla kullanılan analizör, kalibratör ve simülatörlerin kalibrasyonlarını yapmak üzere sistemler araştırılmıştır. Elde edilen bilgiler ışığında TÜBİTAK UME'de kurulacak, izlenebilirliği tamamlayacak sistemler için siparişler verilmiştir. Satın alımı tamamlanan ve laboratuvara teslim edilen kalibrasyon sistemleri aşağıda listelenmiştir: o Hasta Simülatörü Kalibrasyon sistemi o efibrilator/pacer analizörü sistemi o İnfüzyon pompası simülatörü kalibrasyon sistemi o Elektrokoter analizörü kalibrasyon sistemi o Elektriksel güvenlik analizörü kalibrasyon sistemi o Puls oksimetre analizörü kalibrasyon sistemi o Gaz akış analizörü kalibrasyon sistemi Bir firma ile medikal alanda kalibratör üretimi konusunda ön hazırlıklar yapılmaktadır. Eylem: Yapı Malzemeleri Zemin ve Enerji Verimliliği Hizmetleri İhtisas Laboratuvarı kurulması çalışmalarının yapılması Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ekonomi Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, KOSGEB, TÜBİTAK UME, Üniversiteler, TOBB, Yapı Malzemeleri Üreticileri Birlikleri, Onaylanmış Kuruluşlar Gelişme: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yapı Malzemeleri Laboratuvarı, bünyesinde kurulan Beton ve Agrega Laboratuvarı, Fizik Laboratuvarı, Metalik Malzemeler Laboratuvarı, Kagir Birimler Laboratuvar, Ahşap Laboratuvarı ve Kimya Laboratuvarı ile Temel Yapı Malzemeleri alanlarında güncel standartlar doğrultusunda kamu kurum ve kuruluşlarına, özel ve tüzel kişilere, onaylanmış kuruluşlara, yapı malzemeleri üreticilerine hizmet vermektedir. 58

64 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında 2 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Ulusal ihtiyaçlar doğrultusunda araştırma alt yapı projelerinin yürütülmesi iii TÜBİTAK BİLGEM, TÜBİTAK UZAY İlgili Kamu Kurumları, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Orman ve Su işleri Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, Üniversiteler, Araştırma Enstitüleri, Özel Sektör Temsilcileri, TUG, UME, TSE Gelişme: GOST (Gelişmiş Otonom Sistemler Altyapısı) projesindeki gelişmeler: GOST projesi için, yıllarını kapsayacak, Kalkınma Bakanlığı araştırma altyapısı proje teklifi oluşturulmuştur. RAGEL (Radar araştırma geliştirme ve test laboratuvarı) projesindeki gelişmeler: Radar araştırma geliştirme ve test laboratuvarı RAGEL kurulması için Kalkınma Bakanlığı na proje desteği sağlanması için başvuru önerisi hazırlanmıştır. Radar 2023 iç proje kapsamında yeni nesil radar çalışmaları için alt yapı oluşturulmaktadır. UyGAr Lab projesindeki gelişmeler: Herhangi bir bağımlılık olmadan, Hiperspektral (HS) görüntüler ile bir problemin tüm safhaları için çözümler üretilebilecek bir araştırma laboratuvarının oluşturulması amacıyla HiperSPEKtral Görüntü İşleme Araştırma LABoratuvarı - SPEKLAB isminde Kalkınma Bakanlığı na altyapı kurma önerisi için hazırlıklara başlanmıştır. MSB, Kalkınma Bakanlığı, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve TÜBİTAK UZAY Enstitüsü işbirliğiyle Mart 2014 tarihleri arasında düzenlenen Yer Gözlem Uydu Teknolojileri ve Veri Kıymetlendirme Çalıştayı nda katılımcılara TÜBİTAK BİLGEM in uydu yer gözlem araştırmalarına yönelik yapmış olduğu çalışmalar ve mevcut projeleri hakkında bilgi verilmiştir. Uydu yer gözlem uygulamalarının ülkemizde kullanımının artmasını sağlayacak yetişmiş genç araştırmacı sayısının artmasına katkı sağlamak amacıyla Uydu Yer Gözlem Uygulamaları (UYGU) yaz okulu hazırlık çalışmalarına başlanmıştır. Etkinliğin programı IEEE GRSS (Geoscience and Remote Sensing Society) Türkiye bölümünün teknik desteğiyle hazırlanmıştır. GEOPORTAL projesindeki gelişmeler: Eylül 2014'de Tuz Gölü nde yapılacak mutlak radyometrik kalibrasyon için çalışmalara başlanmıştır. Bilimsel Araştırma ve Koordinasyon Komisyonu (BARKOK) toplantısına ev sahipliği yapılmıştır. Georektifikasyon işlemlerinde referans olarak kullanılmak üzere LANSAT8 uydusunun pankromatik bandına ait görüntüler internetten indirilerek Türkiye ve çevresinin bulutsuz mozaik görüntüsü oluşturulmuştur. Oluşturulan bu yeni mozaik ile başarı oranının arttığı görülmüştür. iyarbakır Sanayi İl Müdürlüğü, Tarım Bakanlığı, Şanlıurfa İl Müdürlüğü, Manisa Belediyesi, Antalya Büyükşehir Belediyesi ve Akdeniz Üniversite sinin talepleri üzerine RASAT görüntüleri hazırlanarak teslim edilmiştir. Yeni görüntü işleme yazılımı ile 2013 yılında çekilen 164 şerit görüntünün 100 ü bir ay gibi kısa bir sürede georektifikasyonu yapılarak GEOPORTAL da sunulmak üzere Geoserver a yüklenmiştir ve 2014 görüntülerinin de georektifikasyon işleri devam etmektedir. SIU 2014 konferansına RASAT Uydu Görüntülerinin Optimal Pankeskinleştirilmesi bildirisi sunulmuştur. JEOUZAL 2014 konferansında RASAT ve GÖKTÜRK-2 Görüntülerinin Geometrik oğruluğunun Araştırılması konulu bildiri sunulmuştur. MİYEG (Milli Yer İstasyonu Geliştirme) projesindeki gelişmeler: Kalkınma Bakanlığı nın desteklediği ve TÜBİTAK UZAY tarafından yürütülecek Milli Yer İstasyonu Geliştirme Projesi (MİYEG Projesi), 14 Ocak 2014 tarihinde Resmi Gazete de yayımlanması ile başlatılmıştır. Bu projeyle amaçlanan BİLSAT, RASAT ve GÖKTÜRK-2 yer gözlem uydularının yer istasyonu projelerinde kazanılan bilgi birikimi kullanılarak yer istasyonu alt sistemlerinin ülke içerisinde geliştirilmesi için gereken alt yapının oluşturulmasıdır. Bu alt yapıyı ve milli imkânları kullanarak çoklu uydu desteği sağlayabilen bir yer istasyonu geliştirilecek ve yer istasyonları ekipmanı üretebilecek yerli sanayi oluşturulacaktır. 59

65 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında 2 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Siber Güvenlik Test Laboratuvarı kurulması ve akredite edilmesi TSE Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, TÜRKAK, TÜBİTAK, BTK Gelişme: TSE-Yazılım Test ve Belgelendirme aire Başkanlığı (YTBB) bünyesinde, ulusal ve uluslar arası akreditasyona sahip Yazılım Belgelendirme Müdürlüğü 2008 yılından bu yana Bilişim Teknolojisi ve Siber Güvenlik alanında belgelendirmeler yapmakta olup, bu belgelendirmeler ile yerli BT ürünlerimiz ihracat imkanı kazanmaktadırlar. Yazılım Test Laboratuvarı ise 2012 yılında kurulmuştur. 20 Haziran 2013 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan Ulusal Siber Güvenlik Stratejisi ve Siber Güvenlik Eylem Planında TSE nin sorumlu olduğu madde 12/b kapsamında; Kamu Kurumlarının kritik Bilişim Teknolojisi Ürün ve Sistemlerinin asgari güvenlik gereksinimlerinin belirlenmesi amacıyla TSE YTBB bünyesinde 45 dış uzmanın çalıştığı Siber Güvenlik Özel Komitesi kurulmuş, bu komite tarafından 26 yeni Ar-Ge konusunda Güvenlik Standartları / Kriterleri / Koruma Profilleri hazırlanmıştır. Eylem Planı Madde 12/a kapsamında ise YTBB-Yazılım Belgelendirme Müdürlüğü bünyesinde 2013 Nisan ayında Capture the Flag- CTF laboratuvarı kurulmuş, Sızma Testi Uzmanı-Beyaz Şapkalı Hacker belgelendirmesi için eğitim ve sınavlar yapılmaya başlanmıştır. YTBB-Yazılım Test laboratuvarı yazılım ürünlerinin performans, fonksiyonel, ve güvenlik testlerini (kara kutu ve beyaz kutu-kaynak kod analizi) testleri yapma kabiliyetinde olup, kamu kurumu ve özel sektör firmalarına hizmet vermektedir. Ayrıca BT ürünlerinin/sistemlerinin, TSE-Siber Güvenlik Özel Komitesi tarafınca hazırlanan Koruma Profillerine göre bağımsız ortamlarda test edileceği ve TS ISO/IEC Ortak Kriterler ve TS ISO/IEC ve 24759:Kripto modül standartlarından belgelendirileceği Ortak Kriterler ve Kripto Test laboratuvarı da 2014 sonunda kurulacak olup, özellikle kamunun BT ürün/sistemlerinin güvenliğini sağlayacak bir mekanizma olacaktır. Eylem: Otomotiv Test ve Ar-Ge Merkezi kurulması ve akredite edilmesi TSE Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, ilgili diğer bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşları, TÜRKAK, TÜBİTAK, TOBB, Otomotiv Teknoloji Platformu, Otomotiv Sanayi erneği, Taşıt Araçları Yan Sanayi erneği, ilgili meslek odaları ve dernekleri, otomotiv ve yan sanayi üreticileri Gelişme: Sanayi Strateji Belgesi , Türkiye Otomotiv Sektörü Strateji Belgesi ve Eylem Planı ( ), 9.Kalkınma Planı ( ), Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi ( ) no lu Eylem Planı ve TSE Yönetim Kurulu nun 07 Şubat 2013 tarihli ve 71 sayılı toplantısında alınan 527 numaralı karar yazılarına dayanarak Ülkemizde üretilen motorlu taşıt araçları ile bunlara ait aksam ve parçaların tip onayı, tasarım doğrulama ve dayanım testlerinin milli olanaklarla yapılabilmesini ve Ar- Ge altyapısını iyileştirerek tamamına yakını milli olanaklarla tasarlanacak ve üretilecek taşıt araçlarının teminini sağlamak amacıyla; TSE tarafından, Bursa İli, Yenişehir İlçesi sınırları dahilinde Ulusal Test Merkezimizin kurulumu çalışmaları TSE Ulaşım ve Lojistik Sistemleri Merkezi Başkanlığı nca yürütülmektedir. Test Merkezinin kuruluşu ile ilgili olarak 2014 yılı faaliyetleri arasında bir kısmı kamulaştırılmak sureti ile yaklaşık 3.5 Milyon m2 lik bir arazinin tahsisi, söz konusu alanın her türlü haritalama ve imar planlarının tamamlanması, arazi üzerinde jeolojik etüdün tamamlanması, Test Merkezi faaliyetleri için Çevresel Etki eğerlendirme raporunun ve uygunluk belgesinin alınması sıralanabilir. Ayrıca faaliyet konusu ve kapsamı itibarı ile halihazırda sanayicimizin yurt dışına yaptırmak zorunda kaldığı uygunluk değerlendirme, test ve belgelendirme ihtiyaçlarının tamamını tek çatı altında yerli imkanlarla sunmayı hedefleyen Test Merkezimizin modüler olarak kurulması çalışmalarında gerekli laboratuvarların çeşit ve öncelikleri yine sanayicilerimizle düzenli olarak gerçekleştirilen ortak toplantılarda tespit edilmiş olup yatırım plan ve koordinasyonu bu doğrultuda devam etmektedir. Eylem: Yüksek Gerilim Kısa evre Güç Laboratuvarı kurulmasına yönelik alt yapı çalışmalarının yapılması TSE Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, ilgili diğer bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşları, TÜRKAK, TÜBİTAK, Gelişme: Ön fizibilitesi yaptırılan Yüksek Gerilim ve Yüksek Güç eney Laboratuvarı Kompleksi için "TSE pazar araştırması ve deney laboratuvarı kompleksi konfigürasyonu" ve "en iyi seçeneğe ilişkin ön teknik açıklama" isimli raporlardan faydalanılarak Kalkınma Bakanlığı proje onayı için fizibilite raporu hazırlanmasına devam edilmektedir. iğer taraftan, proje danışmanlık hizmeti alım süreci başlamış olup projenin 2017 yılına kadar kademeli olarak tamamlanması öngörülmektedir. İlk etapta yapılacak kısımlar: 1. Yüksek Güç (Kısa-devre) Laboratuvarı; Yüksek Güç Transformatörü (HPTR) Laboratuvarı; Orta Gerilim (MV) Laboratuvarı; 60

66 Strateji UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında 2 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Alçak Gerilim (LV) Laboratuvarı; Eylem Yüksek Güç Laboratuvarı Otomasyon Sistemleri (Kontrol ve müşteri odaları). 2. Yüksek Gerilim Laboratuvarı; Yüksek Gerilim ielektrik (HV) Laboratuvarı; Sıcaklık Artışı Laboratuvarı; Kalibrasyon Laboratuvarı; Çevresel eney Laboratuvarı(*); Kirlilik eney Laboratuvarı(*). Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı (*) Bu laboratuvarlar yüksek gerilim binasının içinde yer aldığı için laboratuvarlarla ilgili inşaat teknik şartnameleri hazırlanacak ancak ekipman temini ve kurulumu öncelik sırası dikkate alınarak değerlendirilecektir. Sektörler ve disiplinlerarası bilginin yayılımını destekleyecek şekilde çok paydaşlı Ar-Ge projelerinin artırılması Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Tarımsal amaçlı bor kullanımına yönelik projelerin ülkemizin tarım sektöründeki öncelikleri doğrultusunda yönlendirilmesi, araştırmalar sonucunda elde edilen verilerin uygulamaya dönüştürülerek katma değer yaratılması ve bu bağlamda Tarım-Bor Araştırma ve Uygulama Programı nın hazırlanması Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı (Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü), Üniversiteler Gelişme: Bu dönem içerisinde yapılan 9 Tarım-Bor Araştırma ve Uygulama Programı Hakem ve Yürütme Kurulu toplantılarında alınan kararlar doğrultusunda borun üretim kapasitesi ve bora duyarlılığı yüksek ürünler incelenerek tarım sektöründe sistematik kullanımını sağlayarak ekonomik katma değer yaratmaya yönelik araştırma ve uygulama projeleri geliştirmek üzere son başvuru tarihi 30 Nisan 2014 olacak şekilde dördüncü proje çağrısına çıkılmıştır. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı araştırma enstitüleri ve istasyonları başta olmak üzere üniversitelerimizin Ziraat Fakültelerinden verilen süre içerisinde Enstitümüze zeytin (3), antep fıstığı (2), bağ (2) ve pamuk konularında 8 proje başvurusu yapılmıştır. Üçüncü çağrı kapsamında desteklenmesi uygun bulunan 5 projenin tarama çalışmaları tamamlanmış olup birinci yıl uygulama çalışmaları başlatılmıştır. İkinci çağrı kapsamında desteklenmesi uygun bulunan çay projesinin tarama çalışmaları tamamlanmış olup, bor eksik alanlarda ikinci yıl uygulamaları başlatılmıştır. Birinci çağrı kapsamında destekleri devam eden 7 projenin tarama çalışmaları tamamlanmış olup, bor eksik alanlarda ikinci yıl uygulamaları başlatılmıştır. Tarım-Bor Araştırma ve Uygulama Programı kapsamında Karadeniz Bölgesinin tarımsal üretiminde ve ekonomisinde önemli bir yeri olan fındık ve çay bitkilerinde bor gübrelemesinin verim ve kalite parametrelerine etkinliğinin araştırılması amacıyla başlatılan projelerin birinci yıl tarama (sörvey) çalışmaları ile ikinci yıl farklı doz ve yöntemlerle bor uygulaması sonunda elde edilen sonuçlar Nisan 2014 tarihlerinde Karadeniz Bölgesinde Bor Günleri adı altında Rize ve Ordu da düzenlenen toplantılarda fındık ve çay üreticisine teknik destek sağlayan teknik personel, gübre temsilcileri ve üniversitede görev alan araştırmacılarla paylaşılmıştır. Eylem: Enerji, su ve gıda alanlarında sanayinin ihtiyaçları doğrultusunda mevcut TÜBİTAK UME altyapısının etkin kullanılması ve gerekli yeni altyapı kurulması TÜBİTAK Ulusal Metroloji Enstitüsü Kalkınma Bakanlığı, Özel ve kamu Ar-Ge kurum ve Kuruluşları, Üniversiteler Gelişme: Kimyasal Metroloji Cihazlarının Tedarik Edilmesi: Proje kapsamında imzalanan kontratlar proje bütçesinin %99,95 ini kapsamaktadır. Bu dönem içerisinde teslimatı gerçekleşen cihazlar ve bunlara ilişkin alınan eğitimler aşağıda listelenmiştir. Süreç içinde kontrat imzalanan firmalar ve MFİB yetkilileri ile toplantılar yapılmış olup MFİB ve AB Komisyonu temsilcilerinin katıldığı saha denetimleri ve muayene kabul ziyaretleri gerçekleştirilmiştir. o Parçalayıcılar, öğütücüler, kriyojenik değirmen, silindirik değirmen (roll mill), büyük ölçekli eleme sistemi, dolum cihazı, eldivenli kabinler, küçük ölçekli dondur-kurut cihazı (liyofilizatör), temiz laboratuar, büyük etüvler ve üç boyutlu karıştırıcılar teslim edilmiş olup soğuk odalar ve büyük ölçekli dondur-kurut (liyofilizatör) cihazının teslimat 61

67 Strateji UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında 2 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler süreci devam etmektedir. Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) 4. Lot için kontrat imzalanan firma soğuk odaların kurulumunu için yeni bir firma ile anlaşma imzalamış ve bu kuruluş ile koordinasyon toplantıları yapılmıştır. Proje kapsamında üretimine başlanan fındık, kuru incir ve kuru kayısı sertifikalı referans malzemelerinin üretim sürecine devam edilmektedir. Fotovoltaik Performans Test Merkezi Projesi: Zaman Aralığı Fotovoltaik panellerin (kristal-silikon ve ince-film) IEC ve IEC standartlarına göre performans testlerinin yapılabilmesi için satın alınan test sistemlerinin (Flash Solar Simulator, Steady-State Solar Simulator, NOCT/OET Test System, UV Preconditioning Test System, Mechanical Load Test System, Test System for Robustness of Terminations, Hail Test System ve Wet-Leakage Test System) TÜBİTAK UME bünyesinde tahsis edilen laboratuvarlara kurulumları tamamlanmıştır. Laboratuvar altyapısı (elektriksel ve çevresel) satın alınan test sistemlerinin çalıştırılabilmesi için uygun hale getirilmiştir. Laboratuvar ortamında sürdürülen araştırma çalışmalarında kullanılan güneş simülatörlerinin IEC standardına uygun performansının belirlenebilmesi için TUBİTAK UME ye yeni bir hizmet alanı kazandırılmıştır. ış ortam ışınım düzeyi ölçümlerinde kullanılan pyranometre ve pyrheliometre cihazlarının dış ortamda kalibre edilebilmesi ve bu cihazlara yönelik kalibrasyon sertifikası verilebilmesi için TÜBİTAK UME bünyesinde güneş ışınım düzeyi takip sistemi kurulmuştur. Kalibrasyon ve araştırma amacıyla bu sistem üzerine referans UV Radyometre (290nm-385nm), Pyranometre (300nm-4000nm) ve Pyrgeometre (4000nm-50000nm) konumlandırılmıştır. İç ve dış ortam tayfsal ışınım düzeyi ölçümlerini 250nm-2500nm dalgaboyu aralığında gerçekleştirebilmek için çalışma standardı spektroradyometre cihazı tasarım çalışmalarına başlanmıştır. Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Yeni ve uygulanabilir enerji teknolojileri alanlarında çok ortaklı ulusal/uluslararası pilot ve demo tesis (saha uygulama) projeleri oluşturulması TÜBİTAK MAM Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, İlgili Kamu Kurumları, Belediyeler, Üniversiteler, Kamu ve Özel Ar-Ge Kurum ve Kuruluşları, Özel Sektör Kuruluşları Gelişme: Manisa nın Soma İlçesi nde hayata geçirilen pilot uygulama ile Türkiye de ilk defa hali hâlihazırda yalnızca elektrik üretimi gerçekleştiren bir termik santral, tamamen yerli tasarım ile aynı zamanda ısı da üretebilir bir duruma getirilmiştir. Pilot uygulama ile ilçedeki sisteme dâhil olan konutlar yakıt kullanılmaksızın, termik santralın atık ısısından faydalanarak ısıtma ve sıcak su ihtiyaçlarını karşılamaktadır. Mevcut durumda uygulamadan yaklaşık konut eşdeğeri kapasitede abone yararlanmaktadır. AB 7. ÇP kapsamında 2013 yılı Enerji alanı Akıllı Şehirler başlığı altında Avrupa Komisyonunca esteklenen CITyFiE "RepliCable and InnovaTive Future Efficient istricts and Cities" başlıklı proje konsorsiyumunda Türkiye de yer almaktadır. Eylem: Çok paydaşlı ulusal ve uluslararası işbirliği projelerinin oluşturulması, sektörler ve disiplinlerarası bilgi paylaşımı etkinliklerinin düzenlenmesi TÜBİTAK MAM İlgili Kamu Kurumları, Belediyeler, Üniversiteler, Kamu ve Özel Ar-Ge Kurum ve Kuruluşları, Özel Sektör Kuruluşları Gelişme: TÜBİTAK ikili işbirliği projeleri kapsamında Slovakya ile 2 ikili işbirliği projesi (Nikel Esaslı Süper alaşım türbin kanatlarının hassas döküm ile üretimi, Grafen ve metal nanopartiküller kullanarak düşük maliyetli ve yüksek verimli organik fotovoltaik cihazı üretilmesi), 1 COST projesi (Reduction through material optimisation and higher energy output of solar photovoltaic modules-a collaboration between Europe's leading PV R& Institutes and Universities (CHEETAH)) ve 1 AB projesi (Super Light architectures for safe and affordable urban electric vehicles) kabul edilmiş olup ilk çalışmalara başlanmıştır. Slovenya Araştırma Kuruluşu (ARRS) ile İkili İşbirliği Programı çerçevesinde "Türk Zeytinyağlarında Referans NMR Yöntemleriyle Otantisite ve Orijin Belirleme Metotlarının Geliştirilmesi" proje sözleşmesi onaylanmıştır. "evelopment of Research and Innovation Facilities For Improving The Regional Competitiveness of Food Industry - INNOFOO" proje teklifi kabul edilmiştir. Alman LR firması ve Stuttgart Üniversitesi ile "Türk Ulaşımının Sürdürülebilirliğini Geliştirmek" adı altında 13 Ekim 2014 tarihinde bir çalıştay düzenlemek üzere "İşbirliği ve Öncelikli Alanlarla İlgili Etkinlik üzenleme esteği" başvurusu yapılmıştır yılının Nisan ayında düzenlenen ICCI 2014 Kongre ve Fuarında stant açılarak TÜBİTAK MAM ve Enerji Enstitüsünün altyapı projeleri hakkında bilgi verilmiştir. European Liaison on Electricity Committed towards Long-term Research Activities for Smart Grids projesi başlatılmıştır. 62

68 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında 2 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı AB MISIS Projesi Çalıştayı, Sıcak Noktalarda Çevresel Yatırımların Belirlenmesi, Meting on Opportunities and Challenges for National LCA Platform and National LCA atabase, Su Kütlesi Belirleme Çalıştayı, EKOS Projesi Kapanış Çalıştayı, Turizm Tesislerinde Atıksu Yönetim Senaryolarının Teknik, Sosyal ve Çevresel İndikatörler Açısından İncelenmesi, Web Uygulaması Bilgilendirme Toplantısı, ÇTÜE Temiz Üretim Çalışmaları Yöntem ve Stratejilerinin Belirlenmesi Çalıştayı, Hassas Projesi Biyolojik İzleme Çalıştayı, Oşinografi Eğitimi, İklim eğişikliği Kapsamında Sanayide Teknoloji İhtiyaç eğerlendirmesi ve Sera Gazı Azaltım Potansiyelinin Belirlenmesi Projesi Sektörel Çalıştayları (7 sektör), Yüzme Suyu Profili, UEVF-Ulusal Enerji Verimliliği Forumu'na katılım sağlanmıştır. Sanayide Kaynak Verimliliği Potansiyelinin Belirlenmesi çalışması başlatılmıştır. 13 uluslararası, 6 ulusal olmak üzere 19 bilimsel etkinliğe katılım sağlanmıştır. Uluslararası bilimsel etkinliklerde 11 sözlü bildiri sunulmuştur. İhtiyaç-odaklı alanların arasındaki etkileşimi arttıracak yönetişim mekanizmalarının oluşturulması Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Yerli Enerji Teknolojileri Ar-Ge Platformu nun kurulması Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğü) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü, TÜBİTAK, EÜAŞ, TOBB, Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı, İlgili Kamu Kurumları, Üniversiteler, STK'lar, Özel Sektör Kuruluşları Gelişme: Bu dönemde gelişme raporlanmamıştır. i TÜBİTAK MAM tarafından Bakanlıklar, kamu kurumları ve özel sektörün öncelikli alanlardaki ihtiyaçlarına yönelik Ar Ge projelerin geliştirilmesi eylemi kapsamında gerçekleştirilmesi planlanan çalışmalar: (Termik Santral Teknolojileri: EÜAŞ-MİLTES Projesi, Yakma-Gazlaştırma, Güç Elektroniği ve Güç Sistemleri Teknolojileri, Batarya Teknolojileri: MSB Ar-Ge-GÖKTÜRK 2 uydusu için uzayda kullanım speklerine uygun 5-10 Ah güçte Li-İyon pil geliştirilmesi, Yakıt Pili ve Elektrölizör Projeleri, Kimyasal Proses Teknolojileri, Organik Kimya Teknolojileri, Polimer Teknolojileri, Kömür Teknolojileri, Biyomedikal malzeme, biyosensör ve biyomateryal geliştirilmesi, Biyosensör geliştirilmesi; biyolojik ajanların tespiti, Biyoenerji teknolojileri geliştirilmesi, Endüstriyel enzimler geliştirilmesi, Genomik ve Biyoenformatik, Yaygın hastalıkların tanı ve tedavisine yönelik çözümler; genetik hastalıklar, kanser ve enfeksiyon hastalıkları gibi, Bitki ve hayvan ıslahına yönelik çözümler, MSB Ar-Ge-İMECE uydusu için Çok Katmanlı Yalıtım Battaniyesi Geliştirilmesi, EÜAŞ-Türbin Parçalarının Geliştirilmesi ve Üretimi, Zırhlı ve Yalıtımlı Bina Geliştirilmesi, Askeri Araçlara Yönelik Zırhı Geliştirilmesi, Su Altı Akustik Teknolojilerinin Geliştirilmesi, LE Teknolojileri Geliştirilmesi) ii TÜBİTAK MAM tarafından Ülke öncelikleri doğrultusunda projelerin geliştirilerek yapılması eylemi kapsamında gerçekleştirilmesi planlanan çalışmalar: (Termik santral teknolojileri, Kömür ve biyokütle gazlaştırma ve sentetik yakıt üretim sistemleri, Yerli rüzgâr türbini teknolojileri:1007-milres 1. Faz 500 kwe gücünde rüzgâr enerji santrali prototipi ve MİLRES 2. Faz 2,5 MWe gücünde rüzgâr enerji santrali prototipi, MİLHES: Hidroelektrik santral teknolojilerinin yerlileştirilmesi üzerine çok disiplinli Ar Ge projesi geliştirilmesi, Güneş Enerjisi, Elektrikli lokomotif: kw güçte yerli elektrikli lokomotif geliştirilmesinde çalışan prototip, Elektrikli araç: Elektrikli araçlar için elektronik kontrol ünitesi, elektrikli tahrik sistemi ve batarya grubu geliştirilmesi, Gelişmiş bataryalar, Yerli yakıt pilleri ve elektrölizörler, Biyomedikal malzeme, biyosensör ve biyomateryal geliştirilmesi, Biyosensör geliştirilmesi; biyolojik ajanların tespiti, Biyoenerji teknolojileri geliştirilmesi, Endüstriyel enzimler geliştirilmesi, Genomik ve Biyoenformatik, Yaygın hastalıkların tanı ve tedavisine yönelik çözümler; genetik hastalıklar, kanser ve enfeksiyon hastalıkları gibi, Bitki ve hayvan ıslahına yönelik çözümler, Yerli Atıksu Filtrasyon sistemi: 50 mikron altında partikül boyutu bulunan atıksuların tekrar kullanımını sağlayabilecek ekipman geliştirilmesi, Yerli PCB Arındırma Sistemi: PCB ile kirlenmiş ekipmanların temizlenmesi için sistem geliştirilmesi, Şlam Atıkların Geri Kazanılması: Kömür işletmelerinde kömür zenginleştirme tesislerinden kaynaklanan Şlam Atıklarının Geri Kazanılması, Kömür Teknolojileri: Organik Elektronik Teknoloji Altyapısı Kurulması, Kimyasal Proses Teknolojileri, Kömür Teknolojileri, Organik Kimya Teknolojileri, Polimer Teknolojileri, estekler - Akademik - Ulusal Programlar - Açık Çağrılar kapsamında çağrılara uygun proje başvurularının yapılması, Mağnezyum Stent Geliştirilmesi, Nikel Bazlı Tek Kristal Süperalaşım Geliştirilmesi, Karbon-SiC Kompozit Malzeme Geliştirilmesi, Yüksek Silika İçeren Kompozit Geliştirilmesi, Radar Absorplayıcı Kompozit Geliştirilmesi, Gaz Türbin Kanatlarının Yerli İmalatı, Kanser Tespitine Yönelik Cihaz/Sensör Geliştirilmesi, Zırh Teknolojileri Geliştirilmesi, LE Teknolojileri Geliştirilmesi) iii TÜBİTAK BİLGEM tarafından Ulusal ihtiyaçlar doğrultusunda araştırma alt yapı projelerinin yürütülmesi eylemi kapsamında planlanan çalışmalar: Otonom Sistemler konusunda Ar-Ge çalışmalarının yürütülebileceği bir merkezin kurulması (GOST Projesi), Radar sistemlerinin ülke içinde geliştirilmesi ve üretiminin yaygınlaştırılması için gerekli olan altyapının oluşturulması doğrultusunda radar araştırma geliştirme ve test laboratuvarı kurulması, Türkiye nin uydu gözlem verilerinin hızla artan kullanım ihtiyacını belirlenmesi, bu ihtiyaçların karşılanmasına yönelik uygulamalar geliştirilmesi ve bu verilerin kamu kurumları arasında daha etkili ve koordineli kullanımının sağlanması amacıyla Uydu Gözlem Uygulamaları Araştırma Laboratuvarı (UyGAr Lab) kurulması 63

69 2 - Bölüm 1b: UBTYS Kapsamında İzlenen Ulusal Enerji Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Stratejik Amaç 1 Strateji 1.1 Ülke İhtiyaçları oğrultusunda Enerji Alanında Ar-Ge ve Yenilik Projelerinin esteklenmesi Ulusal öncelikli araştırma konularının belirlenmesi ve desteklenmesi Eylem 1: Ülkemizde enerji alanında bir uzman grubu oluşturularak enerji alanındaki konuların; Ar-Ge potansiyeli, insan kaynakları, altyapılar, cari denge açısından incelenmesi ve önceliklendirilmesi TÜBİTAK BSTB, ETKB, KOSGEB, TTGV X T 2 Strateji 1.1 Eylem 2: Belirlenen öncelikli konularda uzman kişilerden oluşan hedef belirleme gruplarının oluşturulması ve bu uzman grubunun her yıl toplanması TÜBİTAK BSTB, ETKB, KOSGEB, TTGV X T Gelişme: Aydınlatma, sensör teknolojileri, elektrik motorları ve ısı yalıtım malzemeleri alanlarında 4 farklı Çağrılı Projeler anışma Kurulu (ÇPK) oluşturulmuştur. Eylem 3: Enerji teknolojileri ile ilgili belirlenen hedefler doğrultusunda proje çağrılarına çıkılması TÜBİTAK BSTB, ETKB, Üniversiteler, KOSGEB, TTGV X T 2 Eylem 4: Belirlenen öncelikli konularda proje envanteri oluşturulması TÜBİTAK BSTB, ETKB, KOSGEB, TTGV X T 2 Eylem 5: Belirlenen öncelikli konulardaki proje yürütücüleriyle yılda en az bir kez değerlendirme toplantısı yapılması TÜBİTAK BSTB, ETKB, Proje Yürütücüleri X Strateji 1.1 Gelişme: 2014 yılında Enerji alanında, Enerji Verimliliği alt alanında; Elektrik Motorları ve Sanayide Proses İyileştirme Atık Isı Geri Kazanımı konularına yönelik 5 çağrı açılmıştır. Açılan çağrıların son başvuru tarihleri 2014 yılı Haziran ve Ağustos ayları olarak belirlenmiştir. Bu program kapsamında Enerji alanında açılan çağrıya başvurabilecek potansiyeli olan firmalara yönelik e-seminer bilgilendirme toplantıları yapılmıştır. Çağrı takvimi süresince çağrılara yönelik bilgi günleri ve e-seminerler yapılmaktadır. Bor Teknolojileri Çağrı Programı kapsamında, 2012 yılı Aralık ayında yürürlüğe alınan 9 projenin yıllık Çağrılı Programlar anışma Kurulu (ÇPK) değerlendirme toplantısı 24 Ocak 2014 tarihinde yapılmıştır. ÇPK, proje yürütücüleri ve BOREN temsilcilerinin bir araya geldiği bu ilk toplantıda, desteklenen projelerin birinci bir yıllık gelişmeleri tartışılmıştır. Eylem 6: EN-AR (Enerji Sektörü Ar-Ge) projeleri destekleme programının değerlendirilerek 2016 yılına kadar ihtiyaç duyulması halinde destek sağlanması Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı BSTB, KB, ETKB ye Bağlı İlgili ve İlişkili Kuruluşlar, HM, TEAŞ, Araştırma Enstitüleri, Üniversiteler X Gelişme: 8 Haziran 2010 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Enerji Sektörü Araştırma Geliştirme Projeleri estekleme Programına (ENAR) dair Yönetmelik ETKB Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü tarafından revize edilmiş ve 21 Şubat 2013 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik kapsamında ülkemizde yenilik odaklı enerji ekipman ve metotlarının geliştirilmesine katkı yapacak, bu alanda sektörü, istihdamı ve bilgi düzeyini yükselterek ülkemizin uluslararası alanda rekabet gücünü artıracak çalışmaları desteklemek ve yönlendirmek amacıyla, teknoloji geliştirme ve teknoloji transfer projeleri desteklenecektir. Yönetmelik kapsamında proje başvuruları 3 Mayıs 2013 tarihine kadar alınmış olup, belirtilen süre sonunda 18 proje başvurusu alınmıştır. esteklenecek projeler ETKB tarafından Bakanlar Kurulu Kararı alınmak üzere Başbakanlık a gönderilmiştir. 1 Kısa: 1 yıl veya 1 yıldan kısa; Orta: 1-3 yıl; Uzun: 3-5 yıl 2 Bu eylem daha önceki raporlama döneminde tamamlanmıştır. 64

70 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Enerji Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Strateji 1.2 Enerji alanında uluslararası işbirliğinin teşvik edilmesi Eylem 7: Enerji alanında Ar-Ge ve yenilik boyutunda işbirliği yapılacak ülkelerin belirlenmesi TÜBİTAK BSTB, ETKB, TİKA, Ekonomi Bakanlığı, ışişleri Bakanlığı, TOBB X Gelişme: AB ile ortak hazırlanan Eylem Planı kapsamında AB Enerji Bakanlığı ile işbirliği sürmekte olup, enerji alanında uzman değişimlerinin artırılması için çalışmalar devam etmektedir. UBTYS çerçevesinde belirlenen hedefler doğrultusunda TÜBİTAK Uluslararası İşbirliği airesi Başkanlığı nın faaliyetlerine yol göstermesi amacıyla 2013 yılı Eylül ayında Balkanlar, Orta Asya-Güney Kafkasya, Orta oğu-kuzey Afrika bölgelerine yönelik düzenlenen Uluslararası İşbirliği nde Öncelikli Ülkeler Çalıştayları sonucunda oluşturulan değerlendirme raporunda; enerji alanında Balkanlar bölgesinde öne çıkan ülkeler Romanya, Yunanistan, Bulgaristan, Bosna-Hersek ve Arnavutluk; Orta Asya-Güney Kafkasya Bölgesinde enerji alanında öne çıkan ülkeler; Azerbaycan, Kazakistan, Gürcistan ve Türkmenistan; Orta oğu-kuzey Afrika bölgesinde ise enerji alanında öne çıkan ülkeler; Suudi Arabistan, Mısır, Katar, Fas, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri, Cezayir, Ürdün, Kuveyt ve Umman olarak belirlenmiştir. Eylem 8: Enerji alanında seçim kriterleri ile avantaj ve kısıtların açıkça ortaya konulduğu ve uzman grup tarafından belirlenen ülkelerle, Ar-Ge ve yenilik alanında işbirliği alanlarının tespiti TÜBİTAK BSTB, ETKB, TİKA, Ekonomi Bakanlığı, ışişleri Bakanlığı X Gelişme: AB ile ortak hazırlanan Eylem Planı çerçevesinde; temiz kömür araştırmaları, elektrikli araçlar ve diğer temiz enerji konularında uzman değişimleri yapılması öngörülmüştür. Eylül 2013'te düzenlenen Uluslararası İşbirliği nde Öncelikli Ülkeler Çalıştayları sonucunda oluşturulan değerlendirme raporunda; enerji alanında öne çıkan ülkeler olan Romanya, Yunanistan, Bulgaristan, Bosna-Hersek, Arnavutluk, Azerbaycan, Kazakistan, Gürcistan, Türkmenistan Suudi Arabistan, Mısır, Katar, Fas, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri, Cezayir, Ürdün, Kuveyt ve Umman ile mevcut ve ileride yapılacak işbirliklerinde enerji alanının öncelikli alan olarak belirlenmiştir. Eylem 9: Belirlenen ülkelerle enerji kapsamında ikili veya çoklu işbirliği programlarının başlatılması TÜBİTAK BSTB, ETKB, TİKA, Ekonomi Bakanlığı, ışişleri Bakanlığı X T 3 Stratejik Amaç 2 Strateji 2.1 Enerji Alanında Ar-Ge ve Yenilik Kapasitesinin Geliştirilmesi Enerji alanında Ar-Ge insan kaynağının geliştirilmesi Eylem 10: Enerji alanında insan kaynağının geliştirilmesine ihtiyaç duyulan alanlarda araştırma ve eğitim burslarının verilmesi TÜBİTAK BSTB, ETKB, KB X Gelişme: TÜBİTAK 2211 Yurt İçi Lisansüstü Burs Programı Teşvik Bursları Uygulaması: TÜBİTAK 2211 Yurt İçi Lisansüstü Burs Programı kapsamında öncelikli alanlarda tez yazan lisansüstü öğrenciler için teşvik bursları uygulaması geliştirilmiştir yılında iki dönemde toplam 700 başvuru yapılmıştır yılında 119 yüksek lisans ve 138 doktora öğrencisi olmak üzere 257 kişi desteklenmiştir yılı 1. döneminde programa yapılan 235 başvurunun değerlendirmeleri devam etmektedir. TÜBİTAK 2213 Yurt ışı Lisansüstü Burs Programı Teşvik Bursları Uygulaması: Önümüzdeki 10 yıl içerisinde Türkiye nin hedefleri kapsamında öncelikli alanlarda doktora seviyesinde yetişmiş insan kaynağı açığının kapatılması amacıyla, 2010 yılında durdurulan TÜBİTAK 2213 Yurt ışı oktora Burs Programı ile TÜBİTAK 2230 Yurt ışı Yüksek Lisans Burs Programı birleştirilerek TÜBİTAK 2213 Yurt ışı Lisansüstü Burs 3 Bu eylem daha önceki raporlama döneminde tamamlanmıştır. 65

71 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Enerji Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Programı oluşturulmuştur. Program kapsamında aralarında nanoteknoloji, yenilenebilir enerji kaynakları, girişimcilik ve bilgi güvenliği gibi alanların yer aldığı 20 başlıkta doktora yapacak kişilerin desteklenmesi amaçlanmıştır yılında 181 kişi başvuru yapmış ve 13 kişi hak kazandırma yöntemi ile desteklenmiştir yılı 1. dönem başvuruları Haziran ayının sonuna kadar alınmaya devam edilecektir. Eylem 11: Belirlenen öncelikli alanlarda üniversitelerde lisans ve lisansüstü programlarının açılması veya yaygınlaştırılması YÖK BSTB, ETKB, Üniversiteler, TOBB, İlgili Bakanlıklar X Gelişme: Bu eylem planı ile ilgili öncelikle var olan durumu görmek için üniversitelerle yazışmalar yapılarak Enerji alanında belirlenen öncelikli alanlarda lisans ve lisansüstü programlar sorgulanmış ve her bir programla ilgili ayrıntılı bilgiler alınmıştır. Gelen cevaplar değerlendirildiğinde üniversitelerin çok çeşitli ve kapsamlı programlara sahip olduğu görülmüştür. Lisans seviyesinde Mühendislik Fakülteleri bünyesindeki Elektrik Mühendisliği, Elektronik Mühendisliği, Elektrik-Elektronik Mühendisliği, Makine Mühendisliği, İnşaat Mühendisliği, Metalurji Mühendisliği, Malzeme Mühendisliği, Maden Mühendisliği, Mekatronik Mühendisliği, Nükleer Enerji Mühendisliği, Petrol ve oğal Gaz Mühendisliği, Çevre Mühendisliği, Biyosistem Mühendisliği ve benzeri programlar müfredatlarında ağırlıklı olarak enerji ile ilgili derslere yer vermektedir. Örneğin, Makine Mühendisliği ve Elektrik-Elektronik Mühendisliği programlarında bu alanla ilgili Enerji ve benzeri adlarda Anabilim alı yapılanmaları olup; son 3 yarı yılda bazı öğrenciler ağırlıklı olarak bu alanlara yönlendirilmektedir. Son zamanlarda yaygınlaşan Teknoloji Fakültelerinin bünyesinde bulunan Enerji Sistemleri Mühendisliği doğrudan bu eylem maddesinin ilgisi kapsamındadır. Lisansüstü seviyede öncelikli olarak yukarıdaki lisans programlarımızın olduğu üniversitelerimiz olmak üzere birçok devlet ve vakıf üniversitemiz enerji ile ilgili çok güncel, zengin ve kapsamlı içerikte sahip programlara sahiptir. Bu programlar, temel bilimlerden mühendisliğe birçok disiplinde giderek yaygınlaşmaktadır. Örneğin Fizik bölümlerinde bulunan Atom ve Molekül Fiziği, Yüksek Enerji ve Plazma Fiziği, Nükleer Fizik alanlarında birçok üniversitede çok sayıda yüksek lisans ve doktora öğrencisi vardır. Yukarıda sıralanan Mühendislik programlarının, Enerji, Hidrolik, Yenilenebilir Enerji Sistemleri, Enerji Kaynakları ve Yönetimi, Jeotermal Enerji, Temiz Tükenmez Enerjiler, Enerji ve Güç Sistemleri, Enerji ve Çevre Yönetimi, Enerji Yönetimi, Enerji Teknolojisi ve Yönetimi alanlarında yürütmekte olduğu yüksek lisans ve doktora programlarından çok sayıda öğrenci mezun olmuş ve halihazırda birçok öğrenci bu programlarda öğrenimi sürdürmektedir. Yeni nesil üniversite anlayışında üniversiteler, yenilikçi ve girişimci olmak durumundadır. Bu bağlamda üniversitelerimiz, var olan ulusal ve bölgesel stratejilere uygun olarak kendilerini konumlandırmalıdır. Yerelden genele ülkenin nitelikli işgücü açığını sürekli analiz ederek, kamu ve özel sektörle sürekli yakın ve etkin bir işbirliği içerisinde üniversiteler, değişen ihtiyaç ve talebe göre her çıktısını arza göre sürekli olarak gözden geçirmeli ve gerekiyorsa yeniden şekillendirmelidir. Üniversitelerimizin en önemli misyonlarından biri eğitimdir. Bunun da önemli alt bileşenlerinden biri olan lisansüstü eğitimde, üniversitelerimizin mevcut durumu gün geçtikçe daha da iyi bir konuma gelmektedir. Özellikle, son yıllarda Ar-Ge ye verilen önemin daha da artmasıyla, ülkemizin Ar-Ge potansiyelinin artmasında önemli bir rol üstlenen lisansüstü eğitim, genel olarak, hem nicelik hem de nitelik olarak önemli gelişmeler göstermiştir. Bu fırsatla, yükseköğretim kurumlarımızda uğraş verilen akreditasyon ve kalite yönetim çalışmalarının önemi bir kez daha vurgulanmalıdır. Çünkü bu çalışmalar, üniversitelerin mevcut durumunu sorgulamalarına, uzun vadeli hedefler koyarak bu hedeflere varabilme adına kendilerine misyon biçebilmelerine, kendilerini sürekli olarak iç ve dış rakipleriyle de mukayese ederek bulundukları durumu ve konumu sorgulamalarına, iç ve dış değerlendirmelere açık olmalarına ve çağın değişen koşullarına ve ihtiyaçlarına göre dinamik bir şekilde yenilenebilmelerine fırsat vermektedir. Birçok üniversitemizde, bölümler bazlı akreditasyon çalışmaları yürütülmektedir. Bu çalışmalar, üniversitelerin başta özel sektör olmak üzere doğrudan işbirliği halinde oldukları paydaşları ile etkileşimlerini disipline etmekte ve geliştirmektedir. Son yıllarda, bu ve benzeri uluslararasılaşma (Bologna süreci gibi), kalite yönetimi ve akreditasyon çalışmaları neticesinde üniversitelerimizde farklı programlarda, uygulanmakta olan müfredatlarda uluslararası eğilimleri, çağın değişen koşulları, teknolojide yaşanan hızlı değişimleri ve paydaş beklentileri dikkate alınarak önemli değişikler yapılmıştır. Sürdürülebilir gelişme anlayışıyla yapılan bu değişimler, günden güne daha iyiyi arama arzusuyla devam edecektir. Ayrıca, YÖK ün sorumluluğunda olan bu eylem ile ilgili üniversitelerle yapılan yazışmalar ve ilgili kurumlarla yapılan toplantılar, üniversitelerimizde bu eylem maddesi ile ilgili farkındalığı daha da artırmış ve önemli bir motivasyon olmuştur. Yeni program açılmasında, YÖK bu eylem maddesini de kısmen kapsayan ülkemizin öncelikli araştırma alanları, işgücü piyasası gibi kıstaslar dikkate almaktadır. YÖK, belirli bir altyapıya sahip olmayı asgari koşul olarak (programda ders verecek öğretim üyesi ve programın altyapısı) uygulamakta ve üniversitelerimizde kamu ve özel sektörün ihtiyaçlarına cevap verebilecek yeni lisansüstü programların açılmasını teşvik etmekte ve desteklemektedir. T 66

72 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Enerji Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem 12: Enerji teknolojilerinde ara eleman yetiştirilmesi amacıyla meslek yüksekokullarında ve endüstri meslek liselerinde ilgili müfredatın değiştirilmesi ve gerekli görüldüğünde yeni bölümlerin açılması Milli Eğitim Bakanlığı BSTB, ETKB, TÜBİTAK, MYK, İŞKUR, YÖK, Üniversiteler X T 4 Strateji 2.2 Enerji alanında Ar-Ge altyapısının geliştirilmesi Eylem 13: Belirlenen öncelikli alanlarda tematik ileri araştırma merkezlerinin desteklenmesi Kalkınma Bakanlığı BSTB, ETKB, Üniversiteler, YÖK,TOBB, TÜBİTAK X Gelişme: Ar-Ge altyapısının geliştirilmesi amacıyla bilimsel araştırma konusunda göreceli olarak gelişmiş durumda olan, yeterli insan gücü kaynağına sahip üniversite ve kurumlarda öncelikli bir alanda uzmanlaşacak ve bu alanda ülke çapında söz sahibi ve yönlendirici olabilecek tematik ileri araştırma merkezleri desteklenmektedir. Bu merkezler aracılığı ile ülke düzeyinde ileri düzeyde araştırma yapma imkanı yaratılması, araştırmacı insan kaynağının nicelik ve nitelik yönünden geliştirilmesi ve üniversite-sanayi işbirliğine katkı sağlanması amaçlanmaktadır. evam eden 4 üniversite ve 4 kamu ileri araştırma merkezi projesinden 1 i etüt proje olarak yatırım programına alınmak üzere 4 ü, 2014 yılı sonu itibarıyla tamamlanacaktır. Bu projelerin toplam maliyeti 88 milyon TL dir. Eylem 14: Belirlenen öncelikli alanlarda kurum/kuruluş ve üniversitelerde kurulacak merkezi araştırma laboratuvarlarının desteklenmesi Kalkınma Bakanlığı BSTB, ETKB, Üniversiteler, YÖK, TOBB, TÜBİTAK X Gelişme: Merkezi Araştırma Laboratuvarları ile yükseköğretim kurumlarının ortak araştırma altyapısı ihtiyaçlarının karşılanmasının yanısıra, araştırmacı insan gücü kapasitesi ile uyumlu olarak yükseköğretim kurumunun bulunduğu bölgedeki önemli ekonomik faaliyet alanlarına yönelik sınırlı sayıda alt laboratuvarların kurulması da mümkün olabilmektedir. Bu laboratuvarlar, enerji-çevre, malzeme ve mühendislik, nanoteknoloji, nükleer ve fizik, tarım-gıda-veterinerlik, yaşam bilimleri, yer bilimleri ve farklı alanlarda çalışmalarını yürütmektedirler. Şu an 49 u faaliyete geçmiş, 45 inin kurulumu ise devam etmektedir. Yaklaşık 30 laboratuvar kısmi bir oranda (%25 ile %75 arası değişen oranlarda) enerjiçevre öncelikli alanıyla ilgili çalışmalarını sürdürmekte veya planlamaktadır. Bu laboratuvarlara şu ana kadar tahsis edilen kaynak ise yaklaşık olarak 110 milyon TL dir. Stratejik Amaç 3. Strateji 3.1 Enerji Alanında Yapılan Ar-Ge Faaliyetlerinin Sonuçlarının Yaygınlaştırılması ve Etkin Kullanımı Ar-Ge sonuçlarına ve bilgiye ulaşılabilirliğin sağlanması Eylem 15: Kamu destekli enerji projeleri için açık bir veri tabanı oluşturulması Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı BSTB, TÜİK, Üniversiteler, İlgili iğer Bakanlıklar, TOBB, KB, KOSGEB, EPK, TÜBİTAK, ULAKBİM,TTGV, TPE X - Gelişme: Bu dönemde eylem gelişmesi raporlanmamıştır. Strateji 3.2 Üniversite - sanayi etkileşimini ve işbirliğini arttıracak mekanizmaların geliştirilmesi Eylem 16: Sanayinin enerji teknolojileri geliştirme sürecinde ihtiyaç duyduğu personel niteliğinin belirlenmesi ve ilgili kurumlara iletilmesi Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı TOBB, YÖK, Üniversiteler, TÜBİTAK MEB, MYK, ETKB Gelişme: Bu dönem içerisinde kamu-üniversite-sanayi etkileşimi amacıyla toplam 26 toplantıdan, kalan 13 bölgesel toplantı ve Ankara da yapılan kapanış çalıştayı kapsamında tüm gelişmeler ve personel niteliği hakkında gelişmeler de paydaşlarla değerlendirilmeye devam edilmiştir. X 4 Bu eylem bir önceki raporlama döneminde tamamlanmıştır. 67

73 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Enerji Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem 17: Enerji alanında açılacak hedef odaklı proje çağrıları kapsamında üniversite, sanayi ve/veya araştırma kuruluşları arasındaki işbirliklerinin teşvik edilmesi TÜBİTAK Kalkınma Bakanlığı, TTGV, TOBB, BSTB, ETKB X Gelişme: Enerji alanında bugüne kadar açılan çağrılar kapsamında alınan başvurular ve değerlendirme işlemi tamamlanmış çağrılarda üniversite/sanayi işbirliği içeren proje sayıları Tablo 12 de verilmiştir. Tablo 12. Enerji ve Bor Alanlarında Çıkılan Çağrılarda Üniversite/Sanayi İşbirliği İçeren Proje Sayıları Çağrı Adı esteklenen Proje Sayısı Üniversite/Sanayi İşbirliğini İçeren Proje Sayısı Güneş Enerjisi 9 3 Enerji Vermliliği 2 1 Bor Teknolojileri 7 2 Hidrojen ve Yakıt Pilleri 11 3 Kömür ve Biyokütle teknolojileri 5 1 esteklenen projeler içerisinde üniversite-sanayi işbirliği içeren projelerin oranı %30 dur. Ayrıca 1511 Öncelikli Alanlar Ar-Ge estek Programı kapsamında enerji alanında 2013 yılı çağrıları Tablo 13 te verilmiştir Öncelikli Alanlar Ar-Ge estek Programı kapsamında 2014 yılında açılan 23 çağrıdan; 5 i enerji alanında enerji verimliliğine yöneliktir. Çağrılara yönelik başvuru süreci devam etmektedir. Program kapsamında üniversite-sanayi işbirliği içeren projeler de desteklenmektedir yılında program kapsamında desteklenen, üniversiteden hizmet alımı içeren projelerin toplam projelere oranı %43, 2014 yılı Nisan sonu itibarıyla %39 dur yılında program kapsamında desteklenen, üniversiteden hizmet alımı içeren projelerin bütçesinin toplam bütçeye oranı 2013 yılında %44, 2014 yılı Nisan ayı itibarıyla %40 tır. T Tablo Öncelikli Alanlar Ar-Ge estek Programı Enerji Alanında 2013 Çağrıları Alt Alan Proje Öneri Sayısı Kabul Edilen Proje Sayısı Elektrik Motorları 18 5 Enerji Sensörler 9 5 Aydınlatma 35 5 Yalıtım Malzemeleri

74 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Enerji Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Stratejik Amaç 4. Strateji 4.1 Yönetişim Mekanizmalarının Etkinleştirilmesi Ulusal yönetişim mekanizmalarının iyileştirilmesi ve geliştirilmesi Eylem 18: Kamu kurumlarının enerji alanındaki öncelikli konularda, belirlenen Ar-Ge ihtiyaçları için TÜBİTAK KAMAG tarafından proje çağrısına çıkılması TÜBİTAK ETKB, BSTB, Üniversiteler, Araştırma Kurumları, ÇŞB, GTHB, Büyükşehir Belediyeleri, OSİB, İlgili Kamu Kurumları X Gelişme: 2012 yılı itibarıyla, TÜBİTAK KAMAG çağrılı sisteme geçmiştir. Çağrılı sistemde, ihtiyaç analizi çalışması ile müşteri kurumların Ar-Ge nitelikli ihtiyaç başlıkları belirlenmekte, Odak Grup çalışması ile belirlenen her bir başlık için çağrı dokümanı oluşturulmakta ve söz konusu ihtiyaçlar için çağrıya çıkılmaktadır. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (ETKB) ile ihtiyaç analizi çalışmalarına başlanmış ve ETKB ihtiyaç analizi dokümanı; TÜBİTAK uzmanları, ETKB uzmanları, Kalkınma ve Ekonomi Bakanlığı Uzmanları ile konu uzmanları tarafından oluşturulmuştur. Oluşturulan ihtiyaç analiz dokümanında yer alan 5 Ar-Ge nitelikli ihtiyaç başlığı için (Gaz Türbini Kanatlarının Yerli İmalatı, Yüksek Gerilim Yüksek Güç Çevirgeçlerinin Geliştirilmesi, Hidroelektrik Santral Bileşenlerinin Yerli Olarak Tasarımı ve Üretimi, Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Yerli Güneş Enerjisi Santral Teknolojilerinin Geliştirilmesi, LE ve OLE Üretim Teknolojilerinin Geliştirilmesi) çağrı dokümanları hazırlanmış ve çağrıya çıkılmıştır. Söz konusu 5 çağrıya toplam 44 proje başvurusu yapılmıştır. Gaz Türbini Kanatlarının Yerli İmalatı çağrı başlığı için 1 proje desteklenmekte olup diğer çağrı başlıklarına sunulan projelerin değerlendirme süreci devam etmektedir. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı için yapılan ihtiyaç analizi çalışması sonrasında belirlenen 7 ihtiyaç başlığı için çağrıya çıkılmıştır. Bir çağrı başlığına proje başvurusu yapılmamış olup kalan 6 çağrı başlığına toplam 23 proje başvurusu yapılmıştır. Söz konusu çağrı başlıklarından 3 çağrı başlığı için 3 proje desteklenmektedir. 1 çağrı başlığına sunulan proje yürürlükte olan bir projeyle birleştirilerek kapatılmıştır. 1 çağrı başlığı için sunulan projeler desteklenmeye uygun bulunmamıştır. 1 çağrı başlığına sunulan projelerin ise değerlendirme süreci devam etmektedir. Ayrıca, Orman ve Su İşleri Bakanlığı için yapılan ihtiyaç analizi çalışması sonrası toplam 3 çağrı başlığı için çağrıya çıkılmıştır. Söz konusu 3 çağrıya toplam 19 proje başvurusu yapılmıştır. Strateji 4.2 Uluslararası yönetişim mekanizmalarına etkin katılımın sağlanması Eylem 19: Uluslararası Enerji Ajansı ve Avrupa Birliği bünyesinde yer alan ve belirlenecek öncelikli alanlarda uygulama anlaşmalarına ve yapılara üye olunması ve çalışmaların takip edilmesi ışişleri Bakanlığı TÜBİTAK, OEC aimi Temsilciliği, ETKB, BSTB, AB aimi Temsilciliği, AB Bakanlığı X T 5 5 Bu eylem bir önceki raporlama döneminde tamamlanmıştır. 69

75 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Enerji Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Strateji 4.3 Enerji alanında Ar-Ge ve yeniliğin teşvikine ilişkin mevzuat değişikliklerinin yapılması Eylem 20: Enerji teknolojileri ile ilgili malzeme ve ekipmanların Ar-Ge ve yenilik yoluyla geliştirilmesi ve yerli sanayi ürünlerinin payının artırılması için gerekli yasal düzenlemelerin yapılması Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı EPK,Maliye Bakanlığı, KİK, BSTB, TSE, Türkiye Belediyeler Birliği, TOBB X Gelişme: Yenilenebilir Enerji Kaynaklarından Elektrik Enerjisi Üreten Tesislerde Kullanılan Aksamın Yurt İçinde İmalatı Hakkında Yönetmelikte eğişiklik Yapılmasına air Yönetmelik 4 Eylül 2013 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu yönetmelik ile 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynakları (YEK) Kanununa göre ülkemizde imal edilecek aksamlar ve bütünleştirici parçaları için ilave fiyatın belirlenmesi, belgelendirilmesi ve denetlenmesi ile ilgili usul ve esaslar yeniden düzenlenerek yatırımcıların bu yöndeki talepleri karşılanmıştır. Yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretimi yapan tesislerde yurt içinde üretilmiş ekipman kullanıldığı takdirde 0,4 ile 3,5 dolar-cent arasında ilave fiyat desteği verilmektedir. Güneş enerjisine dayalı elektrik üretim santralleri için ünitelerin tamamen yerli olması durumunda Kanun da 13,3 dolarcent/kwh olan fiyat desteği 20 dolar-cent/kwh e ulaşmaktadır. Bu düzenleme ile birçok yerli ve yabancı yatırımcıların, ülkemizde ekipman üretim tesisleri açması yönünde çalışmalara başlaması sağlanacaktır. Sürein bu şekilde devam etmesi durumunda ülkemiz, bölgede en büyük yenilenebilir ekipman ve parça tedarikçisi olacaktır. Eylem 21: Yerli öncü örnek uygulamaların kamu tarafından özendirici alımlarla desteklenmesi Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Bakanlıklar, KİK, Belediyeler, İçişleri Bakanlığı X Gelişme: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşların katılımıyla yürütülen çalışmalar sonucunda hazırlanan mevzuat değişikliği önerileri 6518 sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde eğişiklik Yapılmasına air Kanun a dercedildiğinden eylem sonuçlandırılmıştır. Eyleme ilişkin detaylı bilgi 2011/106 no.lu Kamu Alımlarının ve Kullanım Hakkı Tahsislerinin Yeniliği, Yerlileşmeyi ve Teknoloji Transferini Teşvik Edecek Şekilde İyileştirilmesi kararının altında yer almaktadır. T 70

76 2 - Bölüm 1c: UBTYS Kapsamında İzlenen Ulusal Su Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Stratejik Amaç 1 Strateji 1.1 Su Konusunda Çalışmaların Yapılabilmesi İçin Gerekli Veri Altyapısının Geliştirilmesi Su konusundaki çalışmalar için veri toplanması, verilerin izlenmesi, değerlendirilmesi, paylaşılması, veri tabanı oluşturulması, kalite kontrolünün yapılması Eylem 1: İlgili bütün kurumların hem fikir olacağı ortak veri toplama ve ölçüm standardının oluşturulması Orman ve Su İşleri Bakanlığı Su Kurulu (Sİ, Mİ, GTHB, Sağlık Bakanlığı, TÜİK, TSE, Sivil Toplum Kuruluşları, Özel Sektör Kuruluşları, ÇŞB, SUEN, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, TÜBİTAK MAM Çevre Enstitüsü, Üniversiteler) X Strateji 1.1 Gelişme: Bu eylem kapsamında son dönem gelişmeleri aşağıda verilmektedir: Havza İzleme ve Referans Noktalarının Belirlenmesi Projesi kapsamında ilk beş havzada (Ergene, Sakarya, Gediz,Susurluk ve Akarçay) su kalitesi izleme çalışmaları Aralık 2013 tarihi itibarıyla tamamlanmış olup, elde edilen veriler Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği çerçevesinde değerlendirilerek havzaların kirlilik durumu ortaya konulmuştur. ört döneme ait veriler İzleme ve Su Bilgi Sistemi airesi Başkanlığı tarafından geliştirilen su kalitesi veri tabanına girilmiştir. Elde edilen sonuçlar ilgili tüm kurum ve kuruluşlarla paylaşılmıştır. Proje kapsamında ikinci beş havzada da (Kızılırmak, Antalya, Marmara, K. Menderes ve Konya Kapalı Havzası) su kalitesi izleme çalışmalarına Ekim 2013 tarihi itibarıyla başlanılmış olup, I. Ara Raporlar idareye sunulmuştur. İzleme çalışmaları devam etmektedir. 25 havzada yürütülecek olan su kalitesi izleme çalışmaları sonucu elde edilen tüm veriler çalışmaları halen devam eden Ulusal Su Bilgi Sistemi tamamlandıktan sonra sisteme entegre edilecektir. Yüzeysel Sular ve Yer Altı Sularının İzlenmesine air Yönetmelik 11 Şubat 2014 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Eylem 2: İlgili kuruluşlarla koordinasyonu yürütecek Su Kurulunun oluşturulması; verilerin toplanması, ortak ölçme, izleme ve değerlendirmesinin gerçekleştirmesinin sağlanması ve verilerin paylaşım esaslarının belirlenmesi Orman ve Su İşleri Bakanlığı Su Kurulu (Sİ, Mİ, GTHB, Sağlık Bakanlığı, TÜİK, TSE, Sivil Toplum Kuruluşları, Özel Sektör Kuruluşları, ÇŞB, SUEN, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, TÜBİTAK MAM Çevre Enstitüsü, Üniversiteler) X Gelişme: 20 Mart 2012 tarih ve sayılı RG de 2012/7 sayılı Başbakanlık Genelgesi yayımlanmıştır. Genelge ile Su Yönetimi Koordinasyon Kurulu kurulmuştur. Bu eylem kapsamında ilk olarak 81 il valiliğinden içme suyu kaynaklarına ilişkin veriler istenmiştir. Gelen verilerin bilgisayar ortamına aktarılması tamamlanmıştır. Bir ilden veri temin edilememiştir. Strateji 1.1 Eylem 3: İlgili kuruluşların verilerin ölçme, izleme ve değerlendirilmesi için gerekli altyapısının (insan kaynağı ve teknik) güçlendirilmesi Orman ve Su İşleri Bakanlığı Su Kurulu (Sİ, Mİ, GTHB, Sağlık Bakanlığı, TÜİK, TSE, Sivil Toplum Kuruluşları, Özel Sektör Kuruluşları, ÇŞB, SUEN, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, TÜBİTAK MAM Çevre Enstitüsü, Üniversiteler) Gelişme: İlgili tüm kurumlarca yapılan izleme verilerinin toplanacağı Su Bilgi Sistemi nin kurulması çalışmaları devam etmektedir. Bu kapsamda fizibilite etüdü için Mayıs 2013 içinde ihaleye çıkılmış olup 25 Aralık 2013 tarihi itibariyle fizibilite etüdü çalışması tamamlanmıştır. Ulusal Su Bilgi Sistemi Proje okümanı ek bütçe talebiyle Kalkınma Bakanlığı na sunulmuştur. X 1 Kısa: 1 yıl veya 1 yıldan kısa; Orta: 1-3 yıl; Uzun: 3-5 yıl 71

77 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Su Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Strateji 1.2 Suyun havza bazında izlenmesi, potansiyelinin belirlenmesi, korunması, geliştirilmesi, verimli kullanımı, yönetimi ve sektörler arası paylaşımı konularında altyapının oluşturulması; Su Çerçeve irektifi çalışmalarının hızlandırılması Eylem 4: Suyun havza bazında bütüncül (entegre) bir yaklaşımla yönetilmesi için kurumsal yapılanmanın sağlanması Orman ve Su İşleri Bakanlığı GTHB, Mİ, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, Sİ, Sağlık Bakanlığı, TÜİK, ÇŞB, Türkiye Belediyeler Birliği, TÜBİTAK MAM Çevre Enstitüsü, Yerel Yönetimler, STK lar X Su Yönetimi Koordinasyon Kurulu 5. Toplantısı için hazırlık çalışmaları devam etmektedir. Eylem 5: Havza koruma eylem planlarının hazırlanması Orman ve Su İşleri Bakanlığı GTHB, Mİ, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, Sİ, Sağlık Bakanlığı, TÜİK, ÇŞB, Türkiye Belediyeler Birliği, TÜBİTAK MAM Çevre Enstitüsü, Yerel Yönetimler, STK lar X T Gelişme: 11 havza için havza koruma eylem planları tamamlanmış olup geri kalan 14 havza için havza koruma eylem planları 2013 yılı Aralık ayı itibarıyla tamamlanmıştır. Eylem 6: Nehir havza yönetim planlarının hazırlanması Orman ve Su İşleri Bakanlığı GTHB, Mİ, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, Sİ, Sağlık Bakanlığı, TÜİK ÇŞB, Türkiye Belediyeler Birliği, TÜBİTAK MAM Çevre Enstitüsü, Yerel Yönetimler, STK lar X Gelişme: Havza Koruma Eylem Planları nın Nehir Havza Yönetim Planları na önüştürülmesi Projesi IPA 2011 programına sunulmuş ve kabul edilmiştir yılında 4 havza için (Konya, B. Menderes, Meriç - Ergene, Susurluk) Nehir Havza Yönetim Planları hazırlanmaya başlanacaktır. Proje ihale aşamasındadır. Su Hizmetlerinde Maliyet Geri önüşümünü Sağlayacak Ekonomik Araçlar ve Metodolojinin geliştirilmesi; Büyük Menderes Pilot Çalışması TÜBiTAK KAMAG programına sunulmuş ve kabul edilmiştir. Proje TÜBİTAK tarafından yapılan önceliklendirme sıralamasında 13. sırada yer almaktadır. Eylem 7: Havzadaki su kalitesinin izleme noktalarının ve sıklıklarının belirlenerek, izleme sonuçlarının elde edilmesi Orman ve Su İşleri Bakanlığı GTHB, Mİ, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, Sİ, Sağlık Bakanlığı, TÜİK, ÇŞB, Türkiye Belediyeler Birliği, TÜBİTAK MAM Çevre Enstitüsü, Yerel Yönetimler, STK lar X Gelişme: Türkiye için Su Çerçeve irektifi ile uyumlu izleme ağının oluşturulabilmesi için atılan adımlar: 2009 yılı IPA programlamasından finanse edilen Su Kalitesi İzleme Konusunda Kapasite Geliştirme Projesi Eşleştirme, Teknik Yardım ve Malzeme Temini bileşenlerinden oluşmaktadır. Eşleştirme bileşeni 8 Eylül 2011 tarihi itibarı ile başlamış Mart 2014 tarihi itibarıyla tamamlanmıştır. Eşleştirme Bileşeninin çıktısı olarak 6 havzaya ait (Susurluk, B. Menders, Sakarya, Ergene, Akarçay ve Konya Kapalı Havzası) İzleme Programları, Biyolojik, Kimyasal ve Hidromorfolojik İzleme Rehberleri ve Ulusal İzleme Uygulama Planı oluşturulmuştur. Teknik Yardım Bileşeni kapsamında B. Menderes Havzasında 1 yıllık süre ile su kalitesi izleme çalışmalarına başlanılmıştır. Malzeme temini bileşeni kapsamında ise Sİ TAKK airesi Başkanlığına GC-MS/MS ve LC-MS/MS cihazı alınmıştır. Aynı zamanda B. Menderes Havzasına 4 gerçek zamanlı izleme istasyonu kurulması çalışmaları da devam etmektedir. Türkiye de su miktarı ve kalitesini izleyen tüm kurumlarla iletişime geçilerek izleme noktaları, izlenen parametreler ve sıklıkları ile ilgili veriler temin edilmiş olup, Ülkemizdeki su kalitesi izleme çalışmalarını yürüten kurum ve kuruluşların mevcut durumu ortaya konulmuştur. Aynı zamanda mevcut izleme maliyeti ile Su Çerçeve gerekliliklerine göre izleme yapılması durumunda maliyetin ne olacağı hususları da belirlenmiştir. Havza İzleme ve Referans Noktaların Belirlenmesi projesi kapsamında Sakarya, Susurluk, Ergene, Akarçay ve Gediz Havzalarında izleme çalışmaları tamamlanmış olup final raporlar ilgili kurum ve kuruluşlarla paylaşılmıştır. Havza İzleme ve Referans Noktaların Belirlenmesi projesi kapsamında Antalya, Marmara, Küçük Menderes, Kızılırmak ve Konya Kapalı Havzalarında izleme çalışmaları devam etmektedir. Otomatik Ölçüm İstasyonlarının Kurulması projesi kapsamında Ergene Meriç Havzasına Kurulacak Olan Gerçek Zamanlı Ölçüm İstasyonlarının ve Merkezi İzleme Odasının Kurulması İşi kapsamında Merkezi izleme odası ve beş noktada otomatik ölçüm istasyonu kurulmuş olup, 72

78 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Su Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () veri aktarımına başlanmıştır. Atatürk Baraj Gölü nün Korunması ve Geliştirilmesi Projesinin ihale hazırlıkları yapılmaktadır. Su Kalitesi İzleme Veri Tabanı oluşturma çalışmaları tamamlanmış veri girme işlemleri devam etmektedir. Elde edilen su kalitesi izleme verileri Ulusal Su Bilgi Sistemi tamamlandıktan sonra sisteme entegre edilecektir. Eylem 8: Havzalardaki su potansiyelinin belirlenmesi Orman ve Su İşleri Bakanlığı GTHB, Mİ, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, Sİ, Sağlık Bakanlığı, TÜİK, ÇŞB, Türkiye Belediyeler Birliği, TÜBİTAK MAM Çevre Enstitüsü, Yerel Yönetimler, STK lar X Gelişme: Kars Ovaları, Bursa Manyas Karacabey Ovaları, Akarçay,Yozgat- Kızılkoca Ovası etütleri tamamlanmıştır. Ardahan, Gölpazarı, Alanya, Maraş, Adıyaman, Gaziantep, Karabük ve Kilis Ovaları, Gediz Havzası, Savcılı, Gülşehir, Boğazlıyan, Kaman etütleri ise devam etmektedir. Havza bazında 10 havzanın master plan çalışmalarına başlanmış olup kalan 15 havzanın çalışmaları da 2016 yılına kadar tamamlanacaktır. Eylem 9: Hazırlanan verilerin TEIEN üzerinden paylaşılması Çevre ve Şehircilik Bakanlığı GTHB, Mİ, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, Sİ, Sağlık Bakanlığı, TÜİK, ÇŞB, Türkiye Belediyeler Birliği, TÜBİTAK MAM Çevre Enstitüsü, Yerel Yönetimler, STK lar X Gelişme: Bu dönemde gelişme raporlanmamıştır. Eylem 10: Hazırlanan verilerin Su Bilgi Sistemi aracılığıyla aktarılması Orman ve Su İşleri Bakanlığı GTHB, Mİ, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, Sİ, Sağlık Bakanlığı, TÜİK, ÇŞB, Türkiye Belediyeler Birliği, TÜBİTAK MAM Çevre Enstitüsü, Yerel Yönetimler, STK lar Gelişme: İlgili kurumlar tarafından yapılan izleme verilerinin toplanacağı Su Bilgi Sistemi nin kurulması çalışmaları devam etmektedir. Bu kapsamda fizibilite etüdü için Mayıs 2013 içinde ihaleye çıkılmış. olup 25 Aralık 2013 tarihi itibarıyla fizibilite etüdü çalışması tamamlanmıştır. OSİB Bilgi İşlem airesi Başkanlığı desteği ile birlikte kurulum ihale süreci için teknik şartname çalışmaları gerçekleştirilmiştir. X Eylem 11: Su kalitesinin korunmasına yönelik havza bazında kirliliğin kaynağında önlenmesi ile ilgili Türkiye için en iyi/uygun çevresel uygulamaların, yöntem, teknik ve teknolojilerin araştırılması ve geliştirilmesi Orman ve Su İşleri Bakanlığı GTHB, Mİ, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, Sİ, Sağlık Bakanlığı, TÜİK, ÇŞB, Türkiye Belediyeler Birliği, TÜBİTAK MAM Çevre Enstitüsü, Yerel Yönetimler, STK lar X Gelişme: Orman ve Su İşleri Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 30 Kasım 2012 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği ne su kaynaklarının korunması maksadıyla yüzeysel sularla etkileşim içerisinde olan karasal alanlarda faaliyet gösteren sanayi tesislerinde, bütünleşik kirlilik önleme ve kontrol, temiz üretim, mevcut en iyi teknikler ve en iyi çevresel uygulamalara öncelik verilmesi ve yayılı kirletici girişinin azaltılmasına yönelik hüküm eklenmiştir. 73

79 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Su Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem 12: Taşkın Risk Yönetim Planları nın hazırlanması Orman ve Su İşleri Bakanlığı GTHB, Mİ, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, Sİ, Sağlık Bakanlığı, TÜİK, ÇŞB, Türkiye Belediyeler Birliği, TÜBİTAK MAM Çevre Enstitüsü, Yerel Yönetimler, STK lar X Gelişme: Türkiye de Taşkın irektifinin Uygulanması İçin Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi kapsamında; Taşkın tehlike ve taşkın risk haritalarının hazırlanması" faaliyeti kapsamında Kasım 2013 tarihleri arasında Zonguldak'ta etkinlik düzenlenmiştir Kasım 2013 tarihlerinde proje etkinliği gerçekleştirilmiştir Aralık 2013 tarihlerinde pilot havza olan Batı Karadeniz Havzasında, seçilen alanlarda taşkın risk haritalarının hazırlanması için gerekli veriler değerlendirilmiş ve mevcut verilere dayanarak görevin metodolojisi hazırlanmıştır Aralık 2013 tarihlerinde projenin yasal ve kurumsal boşluk analizi faaliyeti kapsamında proje etkinliği gerçekleştirilmiştir Ocak 2014 tarihlerinde Taşkın Riski Yönetim Planlarının Hazırlanması aşamasına başlanmıştır Ocak 2014 tarihlerinde veri mevcudiyeti anketinin ilk taslağı üzerinde çalışılması amacıyla 5, 10,13 ve 14 Şubat 2014 tarihlerinde toplantılar gerçekleştirilmiştir Şubat 2014 tarihlerinde modelleme eğitimi gerçekleştirilmiştir Şubat 2014 tarihleri arasında Taşkın Riski Yönetim Planlarının Hazırlanması Faaliyetinin İkinci Etkinliği gerçekleştirilmiştir Mart 2014 tarihleri arasında Ulusal Uygulama Planının Hazırlanması ile ilgili Etkinlik gerçekleştirilmiştir Nisan 2014 tarihleri arasında Fransa ya çalışma ziyareti düzenlenmiştir. Su Yönetimi Genel Müdürlüğü tarafından Yeşilırmak Havzasında Taşkın Risk Yönetim Planlarının Hazırlanması Projesi kapsamında veri toplama çalışmalarının yapılması, elde edilen verilerin değerlendirilmesi, ön raporun hazırlanması ve taşkın riski ön değerlendirme raporunun hazırlanması çalışmaları tamamlanmıştır. Antalya Havzası Taşkın Risk Yönetim Planlarının Hazırlanması Projesi çalışmaları başlatılmış olup projenin iş programı onaylanmıştır. Taşkın Eylem Planı Sİ tarafından hazırlanmış olup çalışmalar eylem planı doğrultusunda devam etmektedir. AGİ lerin Sİ ana sunucusunda anlık olarak izlenmesi sağlanacak gerekli yazılım ve donanım temini çalışmaları yürütülmektedir. İçme ve kullanma suyu temini ile sanayi proses suyu temini maksatlı olarak belediyeler ve sanayi kuruluşları tarafından kullanılan doğal göllerden çekilen suyun tespiti için gerekli otomasyon çalışmaları yapılmaktadır. Eylem 13: Havza Kurak önem Eylem ve Yönetim Planları nın hazırlanması Orman ve Su İşleri Bakanlığı GTHB, Mİ, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, Sİ, Sağlık Bakanlığı, TÜİK, ÇŞB, Türkiye Belediyeler Birliği, TÜBİTAK MAM Çevre Enstitüsü, Yerel Yönetimler, STK lar X Gelişme: Kurak önem Yönetim ve Eylem Planlarının Hazırlanması amaçlı proje kapsamında Konya Havzası Kuraklık Yönetim Planının Hazırlanması İşi çalışmalarına başlanmıştır. Projenin ön raporu idarece onaylanmıştır. Akarçay Havzası Kuraklık Yönetim Planının Hazırlanması İşi için ihale süreci tamamlanmış olup, çalışmalara başlanılmıştır. 74

80 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Su Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Stratejik Amaç 2. Strateji 2.1 Su Konusunda Hedef Odaklı Öncelikli Alan ve İleri Teknolojilere Yatırım Yapılması Su kaynaklarının tüm sektörlerde ekoloji ve biyoçeşitlilik gözetilerek verimli kullanımı ve sektörlerarası su kullanımı konularında araştırma yapılması Eylem 14: Sanayide ve enerji üretiminde su tasarrufu, suyun yeniden kullanımı, madde geri kazanımı ve tekrar kullanımı ve proses değişimleri konusunda eğitim ve araştırma çalışmalarının yapılması Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı GTHB, OSİB, ÇŞB Verimlilik Genel Müdürlüğü, ETKB, Özel Sektör Kuruluşları X Gelişme: Orman ve Su İşleri Bakanlığı tarafından su tasarruf ürünlerinin kullanımı ve etiketleme konularında değerlendirmeler yapılmaktadır. Orman ve Su İşleri Bakanlığı, özel sektör ve Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile beraber daha az su tüketen ürünlerin kullanılmasına yönelik Su Verimliliği Etiketi uygulanması hakkında görüşmeler devam etmektedir. Eylem 15: Tarımda suyun yeniden kullanımı, madde geri kazanımı ve tekrar kullanımı ve proses değişimleri konularında araştırma çalışmalarının yapılması; tarımda sulama suyunun optimum kullanımı/su tasarrufu sağlayan sistemlerin kullanım olanaklarının araştırılması ve sulama programlarının oluşturulması Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı OSİB, Sİ, ÇŞB X Gelişme: Tarımda sulama suyunun optimum kullanımı, su tasarrufu sağlayan sistemlerin kullanım olanaklarının araştırılması ve sulama programlarının oluşturulması konusunda 2014 yılında yürütülecek olan 21 proje den 7 si 2014 yılı Ocak ayı itibariyle başlamıştır. Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, Toprak ve Su Kaynakları Araştırmaları aire Başkanlığı faaliyetleri kapsamında bu eylem altında Tarımda suyun yeniden kullanımı ve sulama suyu kalitesi konusunda 2014 yılında yürütülecek olan 5 projeden 3 ü 2014 yılı Ocak ayı itibariyle başlamıştır yılı itibarıyla Tarımda sulama suyunun optimum kullanımı, su tasarrufu sağlayan sistemlerin kullanım olanaklarının araştırılması ve sulama programlarının oluşturulması konusunda ise 3 proje ve Tarımda suyun yeniden kullanımı ve sulama suyu kalitesi konulu 1 proje, sonuçlandırılarak uygulama birimlerine aktarılmak üzere yayınlanmıştır. Eylem 16: Kentsel atıksuların geri kazanımı ve başta tarımsal olmak üzere farklı amaçlar için (bahçe sulama vb) yeniden kullanımı ile su tasarrufu sağlanması Orman ve Su İşleri Bakanlığı GTHB, Mİ, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, ÇŞB, Belediyeler X Gelişme: Hollanda Hükümetinin desteği ile Türkiye de Arıtılmış Evsel Atıksuların Tarımsal Sulamada Yeniden Kullanımı projesi başlatılmıştır. 737 bin avro bütçe ayrılan bu pilot proje ile atıksuyun yeniden kullanımı için yeni teknolojiler uygulanması hedeflenmiş olup, bu kapsamda Afyonkarahisar ili atıksu arıtma tesisi çıkış suyunun uygun sulama suyu standartlarında dezenfekte edilerek tarımsal sulamada kullanılması hedeflenmektedir. Proje ihale süreci tamamlanmış olup 2 yıl sürmesi planlanan proje, Eylül 2012 itibarı ile başlamıştır. Şu anda, ihaleyi kazanan firma tarafından fizibilite raporunu hazırlama çalışması devam etmektedir. 75

81 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Su Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem 17: Sanal su çalışmalarının yapılması TÜBİTAK MAM OSİB, SUEN, Üniversiteler, Sİ, TAGEM X Gelişme: Hammaddesi ülkemizde yetiştirilen bir gıda işleme sektöründe son ürün için sanal su hesaplamasının pilot çalışma olarak gerçekleştirilmesi kapsamında şeker pancarı üzerine odaklanılmıştır. Eylem için ayrı bir fon söz konusu olmadığı için TÜBİTAK MAM da yürütülmekte olan başka bir proje ile paralel götürülen çalışmada şeker pancarı işleme tesislerinin akım şemaları incelenmiş ve kütle dengesi üzerine çalışılmıştır. Yaşam öngüsü Analizi (Life Cycle Analysis) yaklaşımının temel alındığı çalışmada dünyada şeker pancarı tarımı üzerine de inceleme yapılmıştır (Şeker fabrikaları ve şeker pancarı tarımı sektörde bir bütün olarak kabul edilmektedir.). Tarım sektöründe sanal su çalışmalarını kapsayan bir COST aksiyonu olan AGRIWAT (Assessment of EUROpean AGRIculture WATer use and trade under climate change) takip edilmektedir. Bu aksiyon kapsamında farklı ürünlerin sanal su miktarları izleme yapılarak hesaplanmaktadır. Strateji 2.2 Su temini, kullanımı ve arıtımında enerji tasarrufu sağlayan teknolojiler Eylem 18: Yenilenebilir ve alternatif enerji kaynaklarının su temini, kullanımı ve arıtma teknolojilerine adaptasyonu/yeni teknolojilerin geliştirilmesi Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı OSİB, ÇŞB, BSTB X - Gelişme: Belirtilen zaman aralığında eyleme yönelik herhangi bir gelişme olmamıştır. Eylem 19: Atık su arıtımı sonucu oluşan suyun ve çamurun farklı kullanım alanlarının araştırılması Çevre ve Şehircilik Bakanlığı GTHB, Üniversiteler, Araştırma Merkezleri, TAGEM, Özel Sektör Kuruluşları X Gelişme: Evsel ve Kentsel Arıtma Çamurlarının Yönetim Projesi kapsamında, kullanılmış suların arıtılarak alıcı ortama uygun koşullarda verilmesi su kaynaklarının kalitesinin korunmasını sağlarken, arıtma tesislerinde son ürün olarak oluşan arıtma çamurlarının gerek miktar olarak artması gerekse bertarafında ciddi sorunların yaşanması nedeniyle önemli darboğazlar oluşmaktadır. Bu çerçevede yüksek miktarlarda üretilen evsel/kentsel çamurların bir sistematik çerçevesinde yönetilmesinin sağlanması ve bölge koşullarına uygun yararlı kullanım olasılıklarının değerlendirilerek arıtma çamurlarının işleme ve bertarafında ülke ölçeğinde belirlenecek esaslardan oluşacak bir Arıtma Çamuru Yönetim Sisteminin oluşturulmasını amaçlayan projede, atıksu arıtma tesislerinden kaynaklanan arıtma çamurlarının alternatif hammadde ya da yakıt olarak kullanılması ve proje kapsamında tarım iş paketinden elde edilen çıktıların değerlendirilmesi sonucunda toprak iyileştirici olarak kullanılması hususları dikkate alınarak geri kazanım yöntemlerinin yaygınlaştırılması sağlanacaktır. Proje kapsamında son dönemde: Tarımsal Amaçlı Kullanım iş paketi kapsamındaki analizler tamamlanarak değerlendirmesi yapılmıştır ( ). Tüm iş paketlerinden elde edilen sonuçlar kullanılarak Arıtma Çamurları Yönetim Sistematiği oluşturulmuştur ( ). Projeden elde edilen sonuçlara göre El Kitabı hazırlanmıştır ( ). Projenin çıktıları ilgili kurum ve kuruluşlarla paylaşılmıştır. T Eylem 20: Su arıtımı sonucu oluşan suyun ve çamurun farklı kullanım alanlarının araştırılması Orman ve Su İşleri Bakanlığı GTHB, Üniversiteler, Araştırma Merkezleri, TAGEM, Özel Sektör Kuruluşları X T 2 2 Bir önceki raporlama döneminde tamamlanmıştır. 76

82 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Su Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Strateji 2.3 Su kalitesinin korunması, iyileştirilmesi ve sürdürülebilir kullanımının sağlanması Eylem 21: Yerüstü, yeraltı, kıyı ve geçiş suları için kirleticiliği en yüksek faaliyetlerde temiz üretim teknolojilerinin ve mevcut en iyi tekniklerin uygulanmasına yönelik ulusal araştırma ve geliştirme ihtiyaçlarının belirlenmesi Orman ve Su İşleri Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, Sİ, İSKİ, vb. Kuruluşlar, GTHB, ÇŞB, BSTB, Üniversiteler, TÜBİTAK, SUEN Gelişme: Orman ve Su İşleri Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 30 Kasım 2012 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği ne su kaynaklarının korunması maksadıyla yüzeysel sularla etkileşim içerisinde olan karasal alanlarda faaliyet gösteren sanayi tesislerinde, bütünleşik kirlilik önleme ve kontrol, temiz üretim, mevcut en iyi teknikler ve en iyi çevresel uygulamalara öncelik verilmesi ve yayılı kirletici girişinin azaltılması na yönelik hüküm eklenmiştir. X Eylem 22: Yerüstü, yeraltı, kıyı ve geçiş sularında çevresel kalitelerin ve hedeflerinin belirlenmesi için araştırma ve geliştirme yapılması Orman ve Su İşleri Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, Sİ, İSKİ, vb. Kuruluşlar, GTHB, ÇŞB, BSTB, Üniversiteler, TÜBİTAK, SUEN X Gelişme: Türkiye de Havza Bazında Hassas Alanların ve Su Kalitesi Hedeflerinin Belirlenmesi Projesi kapsamında TÜBİTAK-MAM tarafından III. İlerleme Raporu sunulmuştur. Su Kütlelerinin Belirlenmesi iş paketi kapsamında; 25 havza için su kütlesi ve Tipoloji belirleme çalışmaları tamamlanmıştır. Hassas alanların tespitine ilişkin belirlenen metodoloji kapsamında 25 havzada hassas alanlar ve potansiyel hassas alanlar belirlenerek, potansiyel hassas alanlarda fizikokimyasal ve biyolojik izleme çalışmalarına başlanmıştır. Çalışmalar iş planına uygun bir şekilde devam etmektedir. Yeraltı Sularının Miktar ve Kalite Özelliklerinin Ortaya Konması ve eğerlendirilmesi Konusunda Metodoloji(ler)/Yöntem(ler) Oluşturulması ve Uygulanması: Gediz Havzası Örnek Çalışması. İsimli proje teklifi Kalkınma Bakanlığı na sunulmuştur. TÜBİTAK KAMAG 1007 Programına sunulan Yerüstü, Kıyı ve Geçiş Suları için Çevresel Hedeflerin Belirlenmesine Yönelik Metedolojinin Geliştirilmesi: Büyük Menderes Havzası Pilot Çalışması Projesi Aralık 2013 içerisinde başlamış olup, çalışmalar devam etmektedir. Ülkemiz Kıyı ve Geçiş Sularında Tehlikeli Maddelerin Tespiti ve Ekolojik Kıyı inamiği (KIYITEMA) Projesi kapsamında çalışmalar iş planına uygun olarak devam etmektedir. TÜBİTAK-MAM tarafından Orman ve Su İşleri Bakanlığı na 3. ve 4. Proje İlerleme Raporları ile Taslak Envanter Raporu sunulmuştur. Ayrıca, proje kapsamında belirlenen tehlikeli maddelere ilişkin taslak çevresel kalite standartları belirlenmiş olup, pilot tesislerin atıksuları ile alıcı ortamlarda tehlikeli maddelere ilişkin izleme çalışmaları devam etmektedir. Bununla birlikte, elde edilen verilerin Tehlikeli Madde Bilgi Sistemi ne aktarılması ve çevresel kalite standartlarından deşarj standartlarına geçiş sırasında uygulanması gereken metodolojiye ilişkin çalışmalar sürdürülmektedir. Tehlikeli Madde Kirliliğinin Kontrolü ne ilişkin proje Aralık 2011 de başlamış olup, Aralık 2013 te tamamlanmıştır. Nihai Proje Raporu 4 Aralık 2013 te Orman ve Su İşleri Bakanlığı na sunulmuştur. Proje kapsamında ulusal spesifik kirletici listesi oluşturulmuş, bu listede yer alan kirleticiler için çevresel kalite standartları belirlenmiş, çevresel kalite standartlarından deşarj standartlarına geçişte uygulanması önerilen bir metodoloji geliştirilmiş ve sektörel tehlikeli madde envanteri hazırlanmıştır. Bununla birlikte, proje kapsamında elde edilen tüm verilerin entegre edildiği web tabanlı bir coğrafi bilgi sistemi uygulaması olan Tehlikeli Madde Bilgi Sistemi geliştirilmiş ve Orman ve Su İşleri Bakanlığı sunucuları üzerinde tembis.ormansu.gov.tr adresi üzerinde çalışır duruma getirilmiştir. iğer taraftan, proje kapsamında yürütülmüş olan çalışmaların ilgili kurum ve kuruluşlarla paylaşılması amacıyla 2014 yılı Mart ayında Akçakoca da bir haftalık bir eğitim programı düzenlenmiştir. Ülkemizde su kaynaklarının kalite kriterlerinin belirlenmesi ve iyileştirilmesi maksatlı 2012 yılı Kalkınma Bakanlığı Yatırım Programı nda yer alan Bitki Koruma Ürünlerinin Kullanımı Neticesinde Meydana Gelen Su Kirliliğinin Tespiti ve Madde veya Madde Grubu Bazında Çevresel Kalite Standartlarının Belirlenmesi Projesi 22 Kasım 2013 tarihinde başlamıştır. Proje kapsamında, envanter ve saha çalışmaları tamamlanarak, Aktif Madde Karşılaştırma Listesi oluşturulmuştur. Bu listede yer alan maddelerin su kaynaklarındaki seviyelerinin tespit edilmesi için yürütülen izleme çalışmaları 2014 yılı mayıs ayı sonu itibariyle tamamlanmış olup, 5. ve 6. dönem numunelerinin analizleri devam etmektedir. Proje II. İlerleme Raporu, 2014 yılı Ocak ayında Orman ve Su İşleri Bakanlığı na sunulmuştur. Bununla birlikte, Aktif Madde Karşılaştırma Listesi nde yer alan pestisitlerin önceliklendirilmesine ilişkin çalışmalar tamamlanmış ve bunlara ilişkin çevresel kalite standartlarının belirlenmesi çalışmaları devam etmektedir. 77

83 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Su Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Strateji 2.4 Su teknolojilerine yatırım yapılması (membran, kalite kontrolü, otomasyon, basınç kontrolü, uzaktan algılama teknolojileri ve yazılım geliştirme, su kaçaklarının tespiti ve azaltılması, modelleme, şebeke kontrol sistemleri) Eylem 23: Çevresel problemlerin takibi ve anlık kontrolünün yapılarak kayıp ve kaçakların engellenebilmesi için SCAA ve otomasyon teknolojisinin geliştirilmesine yönelik projelerin desteklenmesi ve yerel yönetimlerle bilgilerin paylaşılması Orman ve Su İşleri Bakanlığı TÜBİTAK, Türkiye Belediyeler Birliği X Gelişme: İçme suyu sistemlerindeki su kayıplarının önlenmesine yönelik hazırlanan İçme Suyu Temin ve ağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği 8 Mayıs 2014 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu Yönetmelik ile su idareleri ve belediyelerin su kayıp oranlarını; büyükşehir ve il belediyelerinde 5 yıl içerisinde en fazla % 30, takip eden 4 yıl içerisinde ise en fazla % 25 düzeyine; diğer belediyelerde 9 yıl içerisinde en fazla % 30, takip eden 5 yıl içerisinde ise en fazla % 25 düzeyine indirmeleri hedeflenmiştir. Eylem 24: Gerekli koşullarda bu teknolojilerin kullanılmasının zorunlu olmasına yönelik mevzuat düzenlemelerinin yapılması Orman ve Su İşleri Bakanlığı BSTB, ÇŞB X Gelişme: Membran Konsantreleri İle İlgili Mevzuat Geliştirme Çalışma Grubu, Türkiye de ters osmoz başta olmak üzere birçok membranlı arıtım sistemlerinin kurulmaya başlamasıyla, bu sistemlerden kaynaklanan konsantrelerin verildikleri ortamda büyük zararlara yol açması sebebiyle membran konsantrelerinin uzaklaştırılması ve mevzuatta açık olan boşluğun doldurulması maksadıyla kurulmuştur. Çalışma Grubu hazırladığı nihai raporla, membran konsantrelerinin alıcı ortama deşarjında uygulanacak deşarj yöntem ve standartlarının çerçevesini belirleyerek çalışmalarını tamamlamıştır. Konuyla ilgili tebliğ taslağı hazırlanmıştır. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile birlikte konuya ilişkin çalışmalar devam etmektedir. Eylem 25: Özel firmaların ve kamu araştırma merkezlerinin membran teknolojilerini ülkemiz koşullarına göre geliştirmesinin desteklenmesi TÜBİTAK BSTB, TÜBİTAK MAM, Üniversiteler, Özel Sektör Kuruluşları X 78

84 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Su Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Gelişme: 1003 Öncelikli Alanlar Membran Teknolojileri kapsamında açılan 3 çağrının 2. aşama başvurularının değerlendirmesi tamamlanarak sonuçlar 3 Aralık 2013 tarihinde web sayfasında ilan edilmiştir. esteklenmesine karar verilen 9 proje önerisinin sözleşmeleri hazırlanmıştır. Projelerin dağılımı Tablo 14 de verilmiştir. Tablo 14: Ön eğerlendirmeye Alınan Proje Önerilerinin Çağrı Başlığına Göre ağılımı Çağrı Adı Çağrı Adı 1. Aşama Başvuru Sayısı 1. Aşama Kabul Edilen Proje Sayısı 2. Aşama Başvuru Sayısı 2. Aşama Bilimsel eğerlendirmeye Alınan Proje Sayısı Evsel ve Endüstriyel Atıksu Yönetiminde Membran Biyoreaktör (MBR)* Endüstriyel Atıksu Yönetiminde Membran Teknolojileri Uygulamaları* Su Arıtımında Membran Uygulamaları* Membran Teknolojileri ve Su Tasarruf Teknolojileri kapsamında açılan toplam 4 çağrının 1. aşama başvuruları 25 Nisan 2014 tarihinde sona ermiştir. Projelerin dağılımı Tablo 15 te verilmiştir. Tablo 15: Ön eğerlendirmeye Alınan Proje Önerilerinin Çağrı Başlığına Göre ağılımı Çağrı Adı 1. Aşama Başvuru Sayısı 1. Aşama Kabul Edilen Proje Sayısı Membran Teknolojilerinde Konsantre Akım Yönetimi Membran Hibrit Prosesler ile Su, Hammadde ve Katma eğeri Yüksek Kimyasalların Geri Kazanımı Evsel/Endüstriyel Atıksuların Yeniden Kullanımı Mikrokirleticilerin Kontrolü

85 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Su Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Strateji 2.5 Suyun geri kazanımı ve kullanımı Eylem 26: Sanayi atıksularının geri kazanımı ve yeniden kullanımının araştırılması ve geliştirilmesi Orman ve Su İşleri Bakanlığı ÇŞB, Sİ, İSKİ, vb. Kuruluşlar, GTHB, Belediyeler, BSTB, Üniversiteler, TÜBİTAK, TÜBİTAK MAM X Gelişme: İzmir Kalkınma Ajansı nın girişimiyle İzmir bölgesinde eko-verimlilik (temiz üretim) uygulamalarının yaygınlaştırılması amacıyla Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV), Ege Bölgesi Sanayi Odası (EBSO) ve İzmir Kalkınma Ajansı (İZKA) tarafından imzalanan işbirliği protokolü ile İzmir de Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Uygulamalarının Yaygınlaştırılması Projesi ne OSİB tarafından katılım sağlanmıştır. Bu proje ile İzmir de sanayiye yönelik temiz üretim uygulamalarının yanı sıra atıksuların geri kazanımı ve yeniden kullanımına yönelik farklı sektörlerde pilot çalışmalar da gerçekleştirilmiştir. Öte yandan OSİB tarafından hazırlanan ve 30 Kasım 2012 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği ne su kaynaklarının korunması maksadıyla yüzeysel sularla etkileşim içerisinde olan karasal alanlarda faaliyet gösteren sanayi tesislerinde, bütünleşik kirlilik önleme ve kontrol, temiz üretim, mevcut en iyi teknikler ve en iyi çevresel uygulamalara öncelik verilmesi ve yayılı kirletici girişinin azaltılması na yönelik hüküm eklenmiştir. Eylem 27: Endüstriyel atıksuyun ve yağış sularının geri kazanımı için altyapı ve teknoloji (dezenfeksiyon teknolojileri dahil) geliştirilmesinin teşvik edilmesi ve desteklenmesi Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Sİ, İSKİ, vb. Kuruluşlar, GTHB, Belediyeler, BSTB, Üniversiteler, TÜBİTAK, TÜBİTAK MAM X T 3 Eylem 28: Evsel Atıksuyun geri kazanımı için altyapı ve teknoloji (dezenfeksiyon teknolojileri dâhil) geliştirilmesinin teşvik edilmesi ve desteklenmesi Orman ve Su İşleri Bakanlığı Sİ, İSKİ, vb. Kuruluşlar, GTHB, Belediyeler, Üniversiteler, TÜBİTAK, TÜBİTAK MAM Gelişme: Türkiye de Arıtılmış Evsel Atıksuların Tarımsal Sulamada Yeniden Kullanımı Projesi kapsamında Afyon ili seçilmiş olup ihale aşaması tamamlanmış, proje fizibilite aşamasına geçilmiştir. Projeyle ilgili fizibilite çalışmaları devam etmektedir. X Strateji 2.6 İklim değişikliğinin su kaynakları ve kalitesinin üzerindeki etkisinin araştırılması Eylem 29: İklim değişikliğinin su kaynaklarına taşkın ve kuraklık yönünde olumsuz etkilerinin belirlenmesi için gerekli araştırma ve çalışmaların yapılması Orman ve Su İşleri Bakanlığı Mİ, Üniversiteler, Sİ, GTHB, ÇŞB, TÜBİTAK MAM X Gelişme: Su Yönetimi Genel Müdürlüğü nün İklim değişikliği senaryolarının yüzey ve yer altı sularına havza bazında etkisinin tespiti ve uyum faaliyetlerinin belirlenmesi amaçlı proje önerisi Kalkınma Bakanlığı 2013 Yatırım Programı nda yer almış olup; raporlama tarihi itibarıyla ihale süreci devam etmektedir. İş bu proje ile Türkiye nin tüm havzalarda, havzalar özelinde iklim değişikliği projeksiyonlarının oluşturulması, yer altı su potansiyeli ve yüzey suyu seviyelerindeki değişimlerin tespiti, su potansiyeli modelleme çalışmalarının yapılması ve bu çalışmalar neticesinde ortaya çıkan veriler ile 3 havzada sektörlere su etkisinin analizinin yapılması hedeflenmektedir. 3 Bu eylem bir önceki raporlama döneminde tamamlanmıştır. 80

86 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Su Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Stratejik Amaç 3. Strateji 3.1 Su Konusunda Ar-Ge Kapasitesinin Geliştirilmesi Su alanındaki Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinin yönetişiminin etkinleştirilmesi Eylem 30: Hazırlanmakta olan Su Kanunu Taslağına su alanındaki Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerine ivme kazandıracak düzenlemelerin dahil edilmesi Orman ve Su İşleri Bakanlığı Sİ, Mİ, GTHB, Sağlık Bakanlığı, TÜBİTAK, BSTB, ÇŞB X Gelişme: Hazırlanmakta olan Su Kanunu Taslağına su alanındaki Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerine ivme kazandıracak düzenlemelerin dahil edilmesi yönünde düzenlemeler yapılmış ve kurum görüşlerine sunulmuştur. 1-2 Kasım 2012 tarihlerinde ilgili kurum, kuruluşlar, üniversiteler ve STK ların katılımları ile yapılan Su Kanunu Çalıştayı nın ardından; Su Kanununun üzenleyici Etki Analizi hazırlanmıştır. Kurum görüşleri taslağa işlenmiş olup, taslağın nihai hale getirilmesi çalışmaları devam etmektedir. Strateji 3.2 Su araştırmaları konusunda (Stratejik Amaç 2 altında belirlenen teknoloji alanlarında, su hukuku ve hidropolitik konularında) insan kaynağı yetiştirilmesi Eylem 31: Belirlenen alanlar göz önünde bulundurularak burs desteklerinin planlanması TÜBİTAK, MEB Üniversiteler, TİKA X Gelişme: TÜBİTAK 2211 Yurt İçi Lisansüstü Burs Programı Teşvik Bursları Uygulaması TÜBİTAK 2211 Yurt İçi Lisansüstü Burs Programı kapsamında öncelikli alanlarda tez yazan lisansüstü öğrenciler için teşvik bursları uygulaması geliştirilmiştir yılında iki dönemde toplam 700 başvuru yapılmıştır yılında 119 yüksek lisans ve 138 doktora öğrencisi olmak üzere 257 kişi desteklenmiştir yılı 1. döneminde programa yapılan 235 başvurunun değerlendirmeleri devam etmektedir. TÜBİTAK 2213 Yurt ışı Lisansüstü Burs Programı Teşvik Bursları Uygulaması Önümüzdeki 10 yıl içerisinde Türkiye nin hedefleri kapsamında öncelikli alanlarda doktora seviyesinde yetişmiş insan kaynağı açığının kapatılması amacıyla 2010 yılında durdurulan TÜBİTAK 2213 Yurt ışı oktora Burs Programı ile TÜBİTAK 2230 Yurt ışı Yüksek Lisans Burs Programı birleştirilerek TÜBİTAK 2213 Yurt ışı Lisansüstü Burs Programı oluşturulmuştur. Program kapsamında aralarında nanoteknoloji, yenilenebilir enerji kaynakları, girişimcilik ve bilgi güvenliği gibi alanların yer aldığı 20 başlıkta doktora yapacak kişilerin desteklenmesi amaçlanmıştır yılında 181 kişi başvuru yapmış ve 13 kişi hak kazandırma yöntemi ile desteklenmiştir yılı 1. dönem başvuruları Haziran ayının sonuna kadar alınmaya devam edilecektir. Strateji 3.3 Su konusuyla ilgili disiplinlerarası (sosyal bilimler/mühendislik) araştırmaların desteklenmesi Eylem 32: isiplinlerarası konularda yapılacak proje önerilerinin özendirilmesi TÜBİTAK - X Gelişme: 2014 yılının Şubat ayında kapanan 1003-Öncelikli Alanlar Membran Teknolojileri ve Su Tasarruf Teknolojileri Çağrıları kapsamında Kimya, Çevre, Malzeme gibi farklı disiplinlerden araştırmacıların proje ekibinde görev alması ve konunun interdisipliner bir yaklaşımla ele alınması hususu çağrı metinlerinde vurgulanmıştır. Özellikle Su Tasarruf Teknolojileri çağrıları kapsamında ziraat fakültelerinden disiplinlerarası proje başvuruları yapılmıştır. eğerlendirme süreci tamamlanan Membran Teknolojileri çağrıları kapsamında desteklenen 9 projenin 4 ü disiplinlerarası projedir. 81

87 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Su Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Strateji 3.4 Stratejik Amaç 2 altında belirlenen teknoloji alanlarında gerekli fiziki araştırma altyapısının geliştirilmesi Eylem 33: Su alanında tematik ileri araştırma merkezlerinin kurulması Kalkınma Bakanlığı Üniversiteler, GTHB, TÜBİTAK MAM X Gelişme: Ar-Ge altyapısının geliştirilmesi amacıyla bilimsel araştırma konusunda göreceli olarak gelişmiş durumda olan, yeterli insan gücü kaynağına sahip üniversite ve kurumlarda öncelikli bir alanda uzmanlaşacak ve bu alanda ülke çapında söz sahibi ve yönlendirici olabilecek tematik ileri araştırma merkezleri desteklenmektedir. Bu merkezler aracılığı ile ülke düzeyinde ileri düzeyde araştırma yapma imkânı yaratılması, araştırmacı insan kaynağının nicelik ve nitelik yönünden geliştirilmesi ve üniversite sanayi işbirliğine katkı sağlanması amaçlanmaktadır. Su öncelikli alanında 2 araştırma merkezi tamamlanmış ve toplam 21 milyon TL destek sağlanmıştır yılı için herhangi bir alanda yeni araştırma altyapısı projesi alınmaması nedeniyle su alanında da yeni bir araştırma altyapı projesi yatırım programına alınmamıştır. Strateji 3.5 Su teknolojilerindeki kamu alımlarında ihtiyaç odaklı yeniliğin teşvik edilmesi Eylem 34: Kamu kurumlarının Ar-Ge ihtiyaçlarının belirlenmesi ve bu doğrultuda proje geliştirmeleri İlgili Kamu Kurumları TÜBİTAK X Gelişme: 2012 yılı itibarıyla, TÜBİTAK KAMAG çağrılı sisteme geçmiştir. Çağrılı sistemde, ihtiyaç analizi çalışması ile müşteri kurumların Ar-Ge nitelikli ihtiyaç başlıkları belirlenmekte, Odak Grup çalışması ile belirlenen her bir başlık için çağrı dokümanı oluşturulmakta ve söz konusu ihtiyaçlar için çağrıya çıkılmaktadır. Orman ve Su İşleri Bakanlığı için yapılan ihtiyaç analizi çalışması sonrası toplam 3 çağrı başlığı için çağrıya çıkılmıştır. Söz konusu 3 çağrıya toplam 19 proje başvurusu yapılmıştır. Eylem 35: Ar-Ge çalışması Türkiye'de yapılmış ürünlerin tedariğinin teşvik edilmesi (finansmanda düşük faiz, hibe vb. gibi uygun teşvik yöntemlerinin geliştirilmesi) Hazine Müsteşarlığı İller Bankası, KİK, Sİ, ÇŞB X T 4 Eylem 36: Su konusunda desteklenen projelerin belediyeler ve ilgili kamu kurumlarına tanıtılacağı seminerlerin düzenlenmesi TÜBİTAK Kalkınma Bakanlığı, TTGV, KOSGEB, BSTB, Belediyeler, Özel Sektör Kuruluşları X Gelişme: Su alanında çıkılan çağrıya ilişkin detaylı bilgi Eylem 25 te yer almaktadır. Su konusunda başvurusu alınan projeler için gerekli olan yasal izin belgelerinin çoğunda, izin alınan kurumun proje gelişmeleri ve sonuçları hakkında bilgilendirilmesi şartı bulunmaktadır. olayısıyla proje yürütücüleri bireysel olarak ilgili kurumları bilgilendirmektedirler. Strateji 3.6 Su teknolojileri alanında özel sektörün yetkinlik kazanmasını sağlayacak ortamların oluşturulması Eylem 37: Özel sektörün AB projelerinde (ACQUEAU, ECOINNOVATION, vb.) daha fazla yer almasının özendirilmesi Gelişme: Bu dönemde gelişme raporlanmamıştır. TÜBİTAK Araştırma Enstitüleri, BSTB X - 4 Bu eylem bir önceki raporlama döneminde tamamlanmıştır. 82

88 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Su Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Stratejik Amaç 4. Strateji 4.1 Su Konusu ile İlgili Sosyoekonomik ve Hidropolitik Araştırmalarda Yetkinlik Kazanılması Kıyıdaş ülkeler arasında sınıraşan sulara ilişkin hidropolitik araştırma yapılması Eylem 38: Kıyıdaş ülkeler arasında sınıraşan sulara ilişkin hidropolitik araştırmalar konusunda proje çağrısına çıkılması TÜBİTAK OSİB, ışişleri Bakanlığı, Üniversiteler, Sİ, SUEN X Gelişme: Mevcut durumda TÜBİTAK, ülkemizin kıyıdaş ülkelerinden Bulgaristan, Romanya, Rusya, Ukrayna ve Yunanistan ile Akdeniz bölgesi ülkelerinden Fransa, İtalya, Slovenya, Fas ve Tunus ile ikili işbirliği programları yürütmektedir. Bu programlar kapsamında geniş kapsamlı çağrılar açılmakta ve su konusunda da projeler desteklenmektedir. Strateji 4.2 Uluslararası anlaşmalara göre su kullanımı ve su hakları konularında araştırma yapılması Eylem 39: Uluslararası anlaşmalara göre su kullanımı ve su hakları konularında araştırma yapılması ve teşvik edilmesi Orman ve Su İşleri Bakanlığı Üniversiteler, Sİ, ışişleri Bakanlığı, TİKA, TÜBİTAK, TÜBİTAK MAM, SUEN Gelişme: Sınır aşan sularla alakalı SUEN Başkanlığında Veri Çalışma Grubu kurulmuş olup, Ceylanpınar akiferi ile ilgili bir proje çalışması başlamak üzeredir. Bu kapsamda düzenlenecek çalışmalara katkı ve aktif katılım sağlanmaktadır. X Strateji 4.3 Türkiye'nin su alanında Orta oğu, Orta Asya, Afrika ve oğu Avrupa ülkeleriyle uluslararası BTY işbirliklerinin geliştirilmesi Eylem 40: Orta oğu, Orta Asya, Afrika ve oğu Avrupa ülkeleriyle işbirliği ve eğitim programlarının hayata geçirilmesi TÜBİTAK OSİB, ışişleri Bakanlığı, TİKA, GTHB X Gelişme: UBTYS çerçevesinde belirlenen hedefler doğrultusunda TÜBİTAK Uluslararası İşbirliği airesi Başkanlığı nın faaliyetlerine yol göstermesi amacıyla Eylül 2013'te Balkanlar, Orta Asya-Güney Kafkasya, Orta oğu-kuzey Afrika bölgelerine yönelik düzenlenen Uluslararası İşbirliği nde Öncelikli Ülkeler Çalıştayları sonucunda oluşturulan değerlendirme raporunda; Orta Asya-Güney Kafkasya Bölgesinde su alanında öne çıkan ülkeler; Kırgızistan, Özbekistan, Tacikistan olarak belirlenmiştir. Orta oğu- Kuzey Afrika bölgesinde ise su alanında öne çıkan ülkeler; Tunus, Katar, Fas, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri, Cezayir, Ürdün, Kuveyt, Umman ve Lübnan olarak tespit edilmiş, söz konusu ülkelerle mevcut ya da ileride yapılacak ikili işbirliklerinde su alanının öncelikli alanlar içerisine dahil edilmesi uygun bulunmuştur. 83

89 2 - Bölüm 1d: UBTYS Kapsamında İzlenen Ulusal Gıda Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Stratejik Amaç 1 Hammadde Üretimi Strateji 1.1 Bitkisel ve hayvansal üretim ile su ürünlerinin birincil hammadde üretim verimliliğinin artırılması Eylem 1: Birincil hammadde üretimine girdi sağlamaya yönelik Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinin teşvik edilmesi için özel mekanizmalar geliştirilmesi Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Maliye Bakanlığı, BSTB, Ekonomi Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, TÜBİTAK X Gelişme: Bahçe Bitkileri: Bahçe Bitkileri 2014 Yılı Program eğerlendirme Toplantıları Şubat 2014 tarihlerinde gerçekleştirilmiştir. Bahçe Bitkileri Program eğerlendirme Toplantıları nda 4 farklı grupta yapılan bilimsel değerlendirmeler sonucunda, toplam 52 yeni teklif proje Araştırma Tavsiye Komitesinde değerlendirilmek üzere TAGEM de ilgili aire Başkanlıklarına gönderilmiştir. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Ar Ge estek Programı Projelerine ilişkin 2014 yılı öncelik belirleme çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Tarla Bitkileri: 5488 sayılı Tarım Kanuna bağlı olarak çıkartılan Araştırma ve Geliştirme Projelerinin esteklenmesinde Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Tebliğ kapsamında, tarım sektörünün ihtiyacı olan konularda üniversiteler, sivil toplum örgütleri, meslek kuruluşları, çiftçi örgütleri ve özel sektör tarafından yürütülen Ar-Ge projeleri desteklenmektedir. Bu kapsamda 2014 yılı Nisan ayında proje teklifleri alınmış ve 16 proje ilk değerlendirmeden geçmiştir. Ayrıca devam eden projelerin yerinde izleme ve değerlendirmeleri yapılarak gelişme raporları alınmıştır. Strateji 1.2 Bitkisel ve hayvansal üretim ile su ürünlerinin, gıda sanayinin ihtiyaç duyduğu kalitede olması için üretim teknolojilerinin geliştirilmesi Eylem 2: Birincil hammadde kalitesi ile ilgili yapılan Ar-Ge çalışmalarının üretici firmalara aktarılmasına yönelik çalışmalar yapılması Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı BSTB, TÜBİTAK, TOBB İlgili Sektör Meclisleri, İlgili STK lar, Üniversiteler X Gelişme: Bahçe Bitkileri: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Ar-Ge tebliği kapsamında Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü nde Meyve Suyu Endüstrisi erneği (MEYE) ile ortaklaşa olarak İşleme Sanayiine Uygun Şeftali Çeşitlerinin Belirlenmesi başlıklı projenin izleme ve inceleme raporları hazırlanmıştır. Erzincan Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu tarafından, Erzincan da kurulu bulunan bir firma ile ortaklaşa olarak yürütülen Meyve Suyuna Uygun Zerdali Çeşitlerinin Geliştirilmesi Projesi nin gelişme raporları 2014 yılı Program değerlendirme Toplantısında sunulmuştur. Projeye ilişkin Ar-Ge faaliyetleri devam etmektedir. Tarla Bitkileri: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı na bağlı Enstitülerin yürütmekte olduğu ıslah programı ve teknoloji çalışmalarına devam edilmekte ve gerekli gözlemler yapılarak bir önceki dönemde gerçekleştirilen çalışmaların çıktıları değerlendirilmektedir. Geliştirilerek tescil ettirilen çeşitlerin tohumluk üretim ve satış hakkı talepler doğrultusunda özel sektöre verilmeye devam etmektedir yılında tescil ettirilen kavuzsuz arpanın kullanımına ilişkin Halk Ekmek ile yapılan anlaşma buna örnek olarak verilebilir. Ayrıca Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı nın Enstitü/İstasyonlarındaki yarı yol materyalinin özel sektöre açılmasına ilişkin yönetmelik hazırlanarak Maliye Bakanlığı nın görüşüne sunulmuştur. Eylem 3: Üniversitelerde ve araştırma merkezlerinde yapılan çalışmalarda birincil hammadde üreticilerinin ihtiyaçlarının tespit edilmesine yönelik periyodik toplantılar düzenlenmesi Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı İlgili Kooperatifler, Yerel Yönetimler, TOBB İlgili Sektör Meclisleri, Üniversiteler, Araştırma Merkezleri (Kamu ve Üniversite), YÖK, İlgili STK lar, TÜBİTAK X 1 Kısa: 1 yıl veya 1 yıldan kısa; Orta: 1-3 yıl; Uzun: 3-5 yıl 84

90 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Gıda Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Gelişme: Bahçe Bitkileri: TAGEM tarafından organize edilen ve Bakanlık, Üniversite, Özel Sektör ve STK ların katılımlarıyla Haziran 2014 tarihlerinde Bursa da gerçekleştirilen 18. Ulusal Kiraz Vişne Çalışma Grubu toplantısının hazırlıkları yapılmıştır. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Eğitim Yayım ve Yayınlar airesi Başkanlığı nca gerçekleştirilen toplantı ile sonuçlanan Ar-Ge projelerinin üreticilere ulaştırılması yönünde hazırlık çalışmaları yapılmıştır. Tarla Bitkileri: TAGEM Tarla Bitkileri Araştırmaları aire Başkanlığı nca Antalya da 8 gruptan oluşan program değerlendirme toplantısı yapılmıştır. Toplantılara Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı nın Enstitü/İstasyonları araştırmacıları ile Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı nın diğer Genel Müdürlükleri, ilgili kooperatifler, yerel yönetimler, TOBB, sektör meclisleri, üniversiteler, araştırma merkezleri (kamu ve üniversite), YÖK, STK lar ve TÜBİTAK temsilcilerinden oluşan yaklaşık 600 kişi katılmıştır. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı nın Enstitü/İstasyonları tarafından yürütülmekte olan projelerin, sonuç ve gelişme raporları ile yeni teklif projeler tartışılarak gerekli karalar alınmıştır. Yeni teklif projeler son değerlendirmeleri yapılmak üzere Araştırma Tavsiye Komitesi ne (ATK) sunulmuştur. Stratejik Amaç 2 Strateji 2.1 Eylem 4: Gıda sanayinin teknoloji geliştirme sürecinde ihtiyaç duyduğu nitelikli personelin yetişebilmesi için ilgili akademik bölümlerle işbirliğinin sağlanması Sanayi Ar-Ge ve Yenilik Faaliyetleri Gıda sanayinde maliyeti düşürecek, miktarı ve kaliteyi arttıracak yeni teknolojilerin geliştirilmesi YÖK TOBB İlgili Sektör Meclisleri, Üniversiteler, BSTB, Milli Eğitim Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, GTHB, İlgili STK lar, TÜBİTAK Gelişme: Bu eylem maddesi ile ilgili üniversiteler ile yazışmalar yapılmış ve ilgili bölümlerin gıda sektörü ile olan ilişkileri değerlendirilmiştir. Üniversitelerde öncelikli olarak Gıda Mühendisliği olmak üzere bu eylem maddesi ile ilgili diğer bölümlerin özel sektörle yakın ilişki içerisinde olduğu görülmüştür. Bu programlarda uygulanan müfredat, özel sektörün ihtiyaç ve beklentilerine cevap verecek şekilde tasarlanmıştır. Üniversitelerden bu eylem maddesi ile ilgili mevcut durumu ortaya koyabilmek adına yazı ile istenilen bilgiler değerlendirildiğinde, ilgili bölümlerde özel sektör ihtiyaçlarına cevap verebilecek nitelikte birçok dersin var olduğu görülmüştür. Üniversitelerden gelen yazılardan da değerlendirildiği gibi bu eylem maddesi ile ilgili üniversitelerin günden güne potansiyellerini geliştirdikleri görülmüştür. Bu bağlamda, yükseköğretim kurumlarımızda uğraş verilen akreditasyon ve kalite yönetim çalışmalarının önemi daha da ortaya çıkmaktadır. Çünkü bu çalışmalar, üniversitelerin mevcut durumunu sorgulamalarına, uzun vadeli hedefler koyarak bu hedeflere varabilme adına kendilerine misyon biçebilmelerine, kendilerini sürekli olarak iç ve dış rakipleriyle de mukayese ederek bulundukları durumu ve konumu sorgulamalarına, iç ve dış değerlendirmelere açık olmalarına ve çağın değişen koşullarına ve ihtiyaçlarına göre dinamik bir şekilde yenilenebilmelerine fırsat vermektedir. Birçok üniversitede, bölümler bazlı akreditasyon çalışmaları yürütülmektedir. Mühendislik Fakültelerinin ilgili bölümlerini akredite eden ABET ve MÜEK gibi akreditasyon kuruluşları da müfredatın bu eylem planının hedeflediği gibi gözden geçirilerek düzenlenmesini tavsiye etmektedir. Bu çalışmalar, üniversitelerin başta özel sektör olmak üzere doğrudan işbirliği halinde oldukları paydaşları ile etkileşimlerini disipline etmekte ve geliştirmektedir. Son yıllarda, bu ve benzeri uluslararasılaşma (Bologna süreci gibi), kalite yönetimi ve akreditasyon çalışmaları neticesinde üniversitelerde farklı programlarda, uygulanmakta olan müfredatlarda uluslararası eğilimleri, çağın değişen koşulları, teknolojide yaşanan hızlı değişimleri ve paydaş beklentileri dikkate alınarak önemli değişikler yapılmıştır. Sürdürülebilir gelişme anlayışıyla yapılan bu değişimler, günden güne daha iyiyi arama arzusuyla devam edecektir. Vakıf üniversitelerinin mütevelli heyet yapısı, bu manada özellikle özel sektörün beklentilerine daha hızlı ve zamanında algılayarak yenilenebilme adına önemli bir üstünlüktür. evlet üniversitelerimizde de benzeri danışma kurulları, disiplinler bazında oluşturulmaktadır. Ayrıca, son yıllarda giderek artan ve çeşitlenen Ar-Ge fon kaynakları ve bu kaynaklar sayesinde devam eden ve tamamlanan üniversite-özel sektör ortaklığındaki birçok proje, son yıllarda kurulan ve üniversite-sanayi işbirliği için önemli bir arayüz olan teknokentler ve benzeri araçlarla üniversite-özel sektör ilişkisi önemli derecede iyileşmiş ve giderek daha da güçlenmektedir. Bu işbirliği, üniversitenin özel sektörün beklentilerini daha iyi algılamasını sağlamaktadır. Ayrıca bu eylem planı ile ilgili YÖK tarafından üniversitelerle yapılan yazışmalar ve ilgili kurumlarla yapılan toplantılar, üniversitelerde bu eylem maddesi ile ilgili farkındalığı artırmış ve önemli bir motivasyon olmuştur. Üniversitelerden gelen yazılar incelendiğinde, birçok üniversitede özel sektörün ihtiyaç ve beklentilerini algılayabilme adına yapılar oluşturulduğu, müfredatın bu kapsamda yenilendiği veya yenilenmekte olduğu gözlenmiştir. X T 85

91 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Gıda Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem 5: Gıda sanayi firmalarına yönelik Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinin önemi ve ülkemizdeki destek mekanizmaları konusunda bilgilendirme toplantılarının yapılması TÜBİTAK BSTB, Kalkınma Bakanlığı, İlgili STK lar, Ulusal Gıda Teknoloji Platformu, TPE, TOBB İlgili Sektör Meclisleri X Gelişme: TÜBİTAK tarafından aşağıda bilgileri verilen toplantılara katılım sağlanmış ve sunumlar yapılmıştır: Tohum Sanayicileri ve Üreticileri Alt Birliği Bilgilendirme Toplantısı na katılım sağlanmıştır (Ankara, 3 Mayıs 2013). Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü toplantısına katılım sağlanmıştır (Ankara, 25 Haziran 2013). 5. İzmir İktisat Kongresi nde firmalara TEYEB Özel Sektör Ar-Ge ve Yenilik Projelerine yönelik destek programları hakkında bilgi verilmiştir (30 Ekim-1 Kasım 2013). Nuhun Ankara Makarnası, Eti Gıda ve Konya Şeker Gıda Firmalarında gerçekleştirilen TÜBİTAK ın özel sektöre yönelik Ar-Ge destekleri hakkında bilgilendirme yapılmıştır. Önceki dönemlerle birlikte eylem kapsamında 9 bilgilendirme toplantısı yapılmıştır. T Eylem 6: Kamu, üniversite ve araştırma merkezlerinde yapılan gıda araştırma projelerinden elde edilen sonuçların, uygulamaya aktarılmasına yönelik mekanizmaların geliştirilmesi 2 Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Ekonomi Bakanlığı, Türkiye İhracatçılar Meclisi, Üniversiteler, Araştırma Enstitüleri TÜBİTAK, YÖK, GTHB X Gelişme: Projelerin uygulamaya aktarılarak ticari ürüne dönüşme basamağında Teknolojik Ürün Tanıtım Pazarlama ve Yatırım estek Programları oluşturulmuştur. Teknolojik Ürün Tanıtım Pazarlama Programı kapsamında 51 projeye destek verilmiştir. Teknolojik Ürün Yatırım estek Programı ile ilgili olarak 29 Nisan 2014 tarihinde sayılı resmi gazetede Teknolojik Ürün Yatırım estek Programı yönetmeliği yayımlanmış olup alt doküman hazırlık süreçleri sonunda başvurular alınacaktır. Eylem 7: Üniversiteler ve Araştırma Merkezleri nde devam eden / tamamlanan Gıda Ar-Ge çalışmalarının sunulduğu/sergilendiği geniş katılımlı proje pazarı ve çeşitli bilimsel etkinliklerin organize edilmesi ve desteklenmesi Ulusal Gıda Teknoloji Platformu Türkiye Gıda ve İçecek Sanayi ernekleri Federasyonu BSTB, TÜBİTAK GTHB, Üniversiteler, TOBB Gıda Sektör Meclisi, KOSGEB, TİM, Teknoparklar X Gelişme: 7-10 Mayıs 2013 tarihleri arasında EuroFoodChem XVII kongresi kapsamında Türk araştırmacılar tarafından sunulan araştırma projelerinin sonuçları UGTP kapsamında Proje Yarışması olarak ele alınmıştır. Projeler UGTP Seçici Kurulu tarafından değerlendirilmiş ve kriterleri karşılayan 9 proje belirlenerek ödüllendirilmiştir. UGTP endüstri kesiminden üyelerin belirlediği öncelikler ve akademik kesimin öngörüleri doğrultusunda Stratejik Araştırma ve Yenilik Gündemi Vizyon 2023 belgesini hazırlanmış ve ilgili kesimler ile paylaşmıştır. Bu belgede stratejik amacı karşılayacak araştırma konularına özel vurgu yapılmaktadır. T 2 Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı söz konusu eyleme ilişkin gelişmelerin UBTYS altındaki Tamamlanan Ar-Ge ve yenilik projelerine yönelik patent, yatırım, pazarlama ve tanıtım desteği verilmesi eylemi kapsamında yapılan çalışmalar paralelinde yürüyeceğini iletmiştir. 86

92 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Gıda Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Strateji 2.2 Gıda sanayinin uluslararası Ar-Ge faaliyetlerine ve konsorsiyumlarına katılımının özendirilmesi Eylem 8: AB Çerçeve Programları, AB CIP Programı, EUREKA, EBN gibi uluslararası destekler konusunda gıda sanayi firmalarına bilgilendirme yapılması TÜBİTAK BSTB, TOBB İlgili Sektör Meclisleri, İlgili STK lar X Gelişme: Gıda sektöründe faaliyet gösteren 37 firma temsilcisi ile görüşmeler yapılarak Horizon 2020 Programına katılım hakkında bilgi verilmiş, Ulusal Koordinasyon Ofisi nin güncellenen destek faaliyetleri anlatılmış ve uluslararası projelerde yer almalarını artırmak için ilgilendikleri konu başlıkları ve firma profilleri toplanmıştır. Farklı şehirlerdeki 23 üniversitede düzenlenen Horizon 2020 eğitimlerine gıda sektörü de dahil olmak üzere sanayi kuruluşları davet edilmiş; gıda ve yaşam bilimleri alanlarında faaliyet gösteren 40 kadar firmaya eğitim verilmiştir. 15 farklı şehirde yer alan üniversite teknokentleri, sanayi ve ticaret odalarında Horizon 2020 ve EUREKA alanlarına özel sanayi çalıştayı düzenlenmiştir. İlgili çalıştaylarda, gıda ve yaşam bilimleri alanlarında faaliyet gösteren 100 kadar firmaya eğitim verilmiştir. 18 Nisan 2014 tarihinde, İzmir Ticaret Borsası nda gıda ve tarım alanlarında faaliyet gösteren 40 firmaya Horizon 2020 Programı gıda ve tarım alanları hakkında bilgi verilmiş ve birebir görüşmeler yapılmıştır. İlgili firmaların profilleri ve faaliyet alanı bilgileri toplanmıştır. Eylem 9: Uluslararası yönetmeliklerin hazırlanmasında alt sektör birliklerinin etkin lobilerinin oluşturulması Türkiye Gıda ve İçecek Sanayi ernekleri Federasyonu GTHB, Sektör Birlikleri, TİM, ışişleri Bakanlığı X Gelişme: Uluslararası mevzuat yakından takip edilmekte, ulusal mevzuatımız ile karşılaştırması, uyum çalışmaları, sektör açısından önemli hususlar konularında Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ile sürekli işbirliği yapılmaktadır. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren mevzuat hazırlık İhtisas alt komisyonlarında TGF temsilcileri yer almaktadır. Ulusal Gıda Kodeks İhtisas Alt Komisyonunda sivil toplum kuruluşu temsilcisi üye olarak TGF Genel Sekreteri yer almaktadır. Strateji 2.3 Gıda sanayindeki KOBİ lerin üretim verimliliğinin arttırılması Eylem 10: Gıda Sektöründe faaliyet gösteren KOBİ lerin üretim verimliliklerini artırma yönünde KOSGEB desteklerinden etkin bir şekilde faydalanmasının sağlanması KOSGEB BSTB, TÜBİTAK, TOBB İlgili Sektör Meclisleri, Gıda Sektörü Meslek Kuruluşları X Gelişme: 1 Mayıs-31 Ekim 2013 döneminde KOSGEB destek programları dahilinde Nace Rev.2 ye göre C-İmalat Sanayi Sektörü altında, Gıda Ürünlerinin İmalatı ve İçeceklerin İmalatı Sektörlerinde faaliyet gösteren toplam KOBİ ye 12,5 milyon TL destek sağlanmıştır. iğer yandan KOSGEB Hizmet Merkezi Müdürlükleri vasıtasıyla, Gıda Sektörünün de içinde yer aldığı hedef kitlesi içerisindeki tüm sektörlere yönelik olarak, KOBİ lerin KOSGEB esteklerinden daha etkin faydalanabilmesini sağlamak üzere bilgilendirme faaliyetleri de gerçekleştirilmektedir. 87

93 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Gıda Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Stratejik Amaç 3 Strateji 3.1 Yerel Yetkinlikler ve Yenilikçi Ürünler Yerel ve geleneksel gıdaların, özelliklerinin korunarak, modern yöntem ve teknolojilerle gıda sanayi tarafından üretilmesi ve markalaştırılması Eylem 11: Yerel ve geleneksel gıdaların envanterinin çıkarılması, kayıt altına alınması ve coğrafi işaret tescili yapılabilecek olanların tespit edilmesi, bunların yurt içi ve yurt dışı piyasalardaki ekonomik potansiyellerinin belirlenmesi Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı, Yerel Yönetimler, Kalkınma Ajansları, Üniversiteler, Araştırma Merkezleri,TPE Gelişme: Geleneksel gıdalarımızın envanterinin çıkarılmasına yönelik olarak Bursa Gıda ve Yem Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü tarafından hazırlık çalışmaları yürütülen proje, içeriği ve kapsamı revize edilerek Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) Hayvan Sağlığı Gıda ve Yem Araştırmaları aire Başkanlığı tarafından yürütülmek üzere devir alınmıştır. Söz konusu projenin TAGEM e bağlı araştırma enstitüsü/istasyonları gıda bilimi ve teknolojisi bölümündeki araştırmacılar tarafından yürütülmesine ilişkin revize çalışmaları devam etmektedir. X Eylem 12: Yerel ve geleneksel gıdaların karakterizasyonununstandardizasyonun yapılmasının ve coğrafi işaret başvurusu yapılmasının teşvik edilmesi Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Türk Patent Enstitüsü TSE, Yerel Yönetimler, Üniversiteler İlgili Kuruluşlar X Gelişme: Türk Patent Enstitüsü (TPE) ile yapılan görüşmelerde geleneksel gıdaların tesciline esas mevzuatın yürürlüğe girmesi ile ilgili halen bir çalışmanın yapılmadığı ifade edildiğinden, dosyası hazırlanmış olan 53 geleneksel gıdanın tescili için TPE ye başvuru yapma şansı bulunmamaktadır. Mevzuatın yürürlüğe girmesini müteakip söz konusu ürünlerin başvurusu yapılmak üzere eylem ile ilgili işlemlere son verilmiştir. Eylem 13: Yerel ve geleneksel gıdaların sanayide üretimiyle ilgili yapılan Ar-Ge çalışmalarının sanayiye aktarılması konusunda çalışmalar yapılması Ulusal Gıda Teknoloji Platformu BSTB,TÜBİTAK YÖK, ULAKBİM,TİM TPE,TOBB İlgili Sektör Meclisleri X Gelişme: UGTP tarafından 2014 yılı Ocak ayında Türkiye adresli hakemli bilimsel eserleri kapsayan Gıda Araştırmaları Envanteri hazırlanmıştır. Bu belge ülkemizde gerçekleştirilen ve geleneksel gıdaları da kapsayan çalışmaları ve bu çalışmaların künye bilgilerini içermektedir. Belge UGTP üyelerine ve dolayısı ile ülkemiz gıda endüstrisinin hizmetine sunulmuştur. Envanter içersinde yer alan ve sanayinin ilgisini çeken konuda proje geliştirme olanakları takip edilmektedir. Ayrıca yine UGTP tarafından 2013 yılı ikinci yarısında Üniversite-Sanayi İşbirliği uygulaması geliştirilmiştir. Bu bağlamda üniversite kesiminde araştırmacıların geleneksel gıdalar ve diğer konularda proje fikirlerini UGTP üyesi gıda firmalarına sunma ve ortak çalışma imkanı sağlanmaktadır. iğer taraftan geleneksel gıdalar üzerine üniversite-sanayi işbirliği çerçevesinde proje fikirleri geliştirilmesine katkı sağlamak üzere 9 Haziran 2014 tarihinde sanayi ve üniversite kesiminden katılımcıların bir araya gelecekleri UGTP Konferansları Serisi organize edilmiştir. 88

94 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Gıda Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Strateji 3.2 Gıda sanayinde katma değeri yüksek yeni ürünlerin ve fonksiyonel gıda ürünlerinin geliştirilmesi Eylem 14: Fonksiyonel gıdalar ile ilgili yapılan Ar-Ge faaliyetlerinin sanayiye aktarılması konusunda çalışmalar yapılması Ulusal Gıda Teknoloji Platformu TÜBİTAK, BSTB, Araştırma Merkezleri, Üniversiteler KOSGEB, ULAKBİM, TPE, TOBB İlgili Sektör Meclisleri X Gelişme: UGTP tarafından 2014 yılı Ocak ayında Türkiye adresli hakemli bilimsel eserleri kapsayan Gıda Araştırmaları Envanteri hazırlanmıştır. Bu belge ülkemizde gerçekleştirilen ve fonksiyonel gıdaları da kapsayan çalışmaları ve bu çalışmaların künye bilgilerini içermektedir. Belge UGTP üyelerine ve dolayısı ile ülkemiz gıda endüstrisinin hizmetine sunulmuştur. Envanter içersinde yer alan ve sanayinin ilgisini çeken konuda proje geliştirme olanakları takip edilmektedir. Ayrıca yine UGTP tarafından 2013 yılı ikinci yarısında Üniversite-Sanayi İşbirliği uygulaması geliştirilmiştir. Bu bağlamda üniversite kesiminde araştırmacıların fonksiyonel gıdalar ve diğer konularda proje fikirlerini UGTP üyesi gıda firmalarına sunma ve ortak çalışma imkanı sağlanmaktadır. iğer taraftan fonksiyonel gıdalar üzerine üniversite-sanayi işbirliği çerçevesinde proje fikirleri geliştirilmesine katkı sağlamak üzere 9 Haziran 2014 tarihinde sanayi ve üniversite kesiminden katılımcıların biraraya geldikleri UGTP Konferansları Serisi organize edilmiştir. Eylem 15: Fonksiyonel gıdaların ve katma değeri yüksek yeni ürünlerin geliştirilmesi, üretilmesi ve uluslararası pazara sunulması için teşvik programlarının geliştirilmesi Ekonomi Bakanlığı, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı TPE, TÜBİTAK BSTB, Araştırma Merkezleri, KOSGEB, TİM, Üniversiteler, TOBB İlgili Sektör Meclisleri, TGF X Gelişme: Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı na bağlı araştırma enstitülerince eylem kapsamında hazırlanan 8 proje halen devam etmektedir yılı Mart ayında yapılan Bitkisel Gıda Araştırmaları Program eğerlendirme Toplantısında görüşülerek kesin kabulüne esas olmak üzere Araştırma Tavsiye Komitesi ne (ATK) gönderilmesine karar verilen 8 proje bulunmaktadır. Bu projelerin toplam bütçesi TL dir. Bakanlık Ar-Ge destek programı kapsamında üniversite/özel sektör tarafından yürütülen 3 proje çalışma takvimlerine uygun olarak halen devam ederken, 1 proje sonuçlandırılmıştır. Yine aynı program kapsamında Gıda ve yem sektöründe katma değeri yüksek yeni ürünler ve işleme/ambalajlama süreçlerinde yeni yöntem ve ileri teknolojilerin geliştirilmesi konusunun 2014 yılı Ar-Ge öncelikleri içerisinde yer alması sağlanmıştır. Bu öncelik kapsamında 7 proje başvurusunda bulunulmuştur. Bu projelerin değerlendirmesi 2014 yılı Mayıs ve Haziran ayları içerisinde GTHB Bilim Kurulu ve eğerlendirme Kurulu tarafından yapılacaktır. Eylem 16: Gıda katkı maddelerinin geliştirilmesi ve üretimi konusunda Ar-Ge ve Yenilik faaliyetlerinin özendirilmesi Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı BSTB, Ekonomi Bakanlığı, GTHB, Üniversiteler, TÜBİTAK, KOSGEB X Gelişme: Bakanlık Ar-Ge destek programı kapsamında Yeni gıda katkı maddelerinin (koruyucu, renklendirici, antioksidanlar vb.) geliştirilmesi ve üretime kazandırılması konusunun 2014 yılı Ar-Ge öncelikleri içerisinde yer alması sağlanmıştır. Bu öncelik kapsamında üniversite/özel sektör tarafından 4 proje başvurusunda bulunulmuştur. Bu projelerin değerlendirmesi 2014 yılı Mayıs ve Haziran ayları içerisinde GTHB Bilim Kurulu ve eğerlendirme Kurulu tarafından yapılacaktır. Ayrıca eylem kapsamında üniversite tarafından hazırlanan 1 Ar-Ge projesi halen devam etmektedir. Eylem 17: Gıda üretiminde kullanılan starter kültür, enzim, maya gibi yardımcı maddelerin Ar-Ge ve üretim faaliyetlerinin özendirilmesi Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı BSTB, Ekonomi Bakanlığı, GTHB, Üniversiteler, TÜBİTAK, KOSGEB X Gelişme: Ulusal Gıda Starter Kültür Gen Bankası kurulmasına yönelik olarak Kalkınma Bakanlığı tarafından desteklenen ve Bursa Gıda ve Yem Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü tarafından yürütülen proje devam etmektedir. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı na bağlı Araştırma Enstitüleri tarafından eylem kapsamında hazırlanan ve 2014 yılı Mart ayında yapılan Gıda ve Yem Araştırmaları Program eğerlendirme Toplantısında görüşülerek kesin kabulüne esas olmak üzere Araştırma Tavsiye Komitesi ne (ATK) gönderilmesine karar verilen 1 proje bulunmaktadır. Bu projenin bütçesi TL dir. Bakanlık Ar-Ge destek programı kapsamında Geleneksel fermente ürünlerden izole edilen mikroorganizmalar kullanılarak starter kültür üretilmesi konusunun 2014 yılı Ar-Ge öncelikleri içerisinde yer alması sağlanmıştır. Bu öncelik kapsamında üniversite/özel sektör tarafından 2 proje başvurusunda bulunulmuştur. Bu projelerin değerlendirmesi 2014 yılı Mayıs ve Haziran ayları içerisinde GTHB Bilim Kurulu ve eğerlendirme Kurulu tarafından yapılacaktır. Ayrıca bu eylem kapsamında üniversite tarafından hazırlanan 5 Ar-Ge projesi halen devam etmektedir. Eylem 18: Birincil hammadde ve gıda üretiminde gen teknolojisi ve biyoteknoloji Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinin özendirilmesi Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Üniversiteler, Kalkınma Bakanlığı, TÜBİTAK, KOSGEB X 89

95 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Gıda Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Gelişme: Gıda: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Ar-Ge destek programı kapsamında üniversite/özel sektör tarafından 1 proje başvurusunda bulunulmuştur. Bu projelerin değerlendirmesi 2014 yılı Mayıs ve Haziran ayları içerisinde GTHB Bilim Kurulu ve eğerlendirme Kurulu tarafından yapılacaktır. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı na bağlı Araştırma Enstitüleri tarafından eylem kapsamında hazırlanan 1 proje halen devam etmektedir. Bahçe Bitkileri: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Ar-Ge estek Programı kapsamında yürütülmekte olan Kayısıda SNP Moleküler Markırların Geliştirilmesi, Turunçgillerde NA, RNA ve Protein Profillerinin Analizleri ile Çekirdeksizlik ile İlgili Markır Geliştirilmesi ve 0900 Ziraat ve Stella Kiraz Çeşitleri ile Kuş Kirazı Anacına Rol Bodurluk Genlerinin Aktarılması başlıklı projelerin izleme ve değerlendirme çalışmaları devam etmektedir. Bu projelerin yanı sıra yine aynı program kapsamında Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi tarafından Antepfıstığında Kesilen Bölge İlişkili Yeni Nesil NA Sekanslaması (RA-Seq) İle SNP ve Cinsiyet Markörlerin Geliştirilmesi ve Haritalanması projesi yürütülmeye başlanmıştır. Tarla Bitkileri: Bu kapsamda devam etmekte olan 7 projenin yıllık gelişmeleri Program eğerlendirme Toplantılarında görüşülerek değerlendirilmiştir. Ayrıca bugüne kadar geliştirilerek tescil edilen 897 tarla bitkileri çeşitlerinin parmak izlerinin çıkartılması ile ilgili olarak Ege Üniversitesi tarafından hazılanan Ar-Ge projesi devam etmektedir. Biyoteknoloji konusunda gerek TAGEM e gerekse Bakanlık Ar-Ge destek programına sunulan yeni projeler değerlendirme aşamasındadır. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü bünyesinde kurulan Biyoteknoleji Araştırma Merkezi nin kurulumu tamamlanmış olup yakın zamanda resmi açılışı yapılacaktır. Stratejik Amaç 4 Strateji 4.1 Gıda Tüketimi ve Sağlık Gıda kalitesi ve güvenliği denetimlerinin etkinleştirilmesi Eylem 19: Gıda güvenilirliğine yönelik olarak, mevcut altyapının etkin şekilde kullanımına olanak sağlayacak Ar-Ge Birimlerinin güçlendirilmesi Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Kalkınma Bakanlığı, BSTB, Araştırma Merkezleri Üniversiteler, TÜBİTAK, TGF, TOBB İlgili Sektör Meclisleri Gelişme: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı na bağlı Araştırma Enstitüleri tarafından eylem kapsamında hazırlanan 14 proje halen devam etmektedir yılı Mart ayında yapılan Gıda ve Yem Araştırmaları Program eğerlendirme Toplantısı nda görüşülerek kesin kabulüne esas olmak üzere Araştırma Tavsiye Komitesi ne (ATK) gönderilmesine karar verilen 16 proje bulunmaktadır. Bu projelerin toplam bütçesi TL dir. X Eylem 20: Tüketici sağlığının korunması kapsamında yapılan Ar-Ge çalışmalarına temel teşkil etmesi amacıyla; gıda ile bulaşan hastalıkların ortaya çıkma sıklığının ve beslenme kaynaklı hastalıkların takibinin yapılabilmesi için ulusal veri tabanı kurulması Sağlık Bakanlığı GTHB X Gelişme: Türkiye Halk Sağlığı Kurumu bünyesinde Erken Uyarı-Cevap ve Saha Epidemiyolojisi aire Başkanlığı kurulmuş ve halk sağlığını tehdit eden durumların tespiti izlenmesi ve risk yönetimi konusunda çalışmaya başlamıştır. Erken Uyarı Cevap sistemi kapsamında, Sağlık Bakanlığı Bulaşıcı Hastalıklar aire Başkanlığı tarafından takip edilen gıda kaynaklı zehirlenmeler ayrıca kayıt altına alınmakta ve risk değerlendirmesi yapılmaktadır. Aylık olarak gerçekleştirilen sektörler arası işbirliği toplantıları, ikili ilişkiler ve olay meydana geldiğinde doğrudan işbirliği yoluyla, gıda kalitesi ve denetiminden sorumlu olan Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ile elde edilen bilgiler paylaşılmaktadır. THSK, TÜBİTAK destekli "Ulusal Gıda Kompozisyonunun Belirlenmesi ve Yaygın-Sürekli Paylaşım Sisteminin Oluşturulması" projesinde görev almıştır. Proje 31 Mart 2013 tarihi itibariyle bitirilmiş olup kapanış raporu TÜBİTAK tarafından kabul edilmiştir. Beslenme Kaynaklı Hastalıklar - Obezite: Aile Hekimleri tarafından kendilerine bağlı nüfusun Beden Kitle İndeksi açısından değerlendirilerek obezite tanısı konulan bireyler 2. ve 3. basamak sağlık kuruluşlarına yönlendirilmektedir. Sağlık Bakanlığı sağlık bilgi sistemlerinde (Sağlık net 2) veri tabanlarının obezite konusunda yararlı veri üretmesi çalışmalarının takip edileceği mekanizma kurulması çalışmalarına devam edilmektedir. Birinci basamakta TSBS ve AHBS, ikinci ve üçüncü basamakta ise Sağlık Net 2 içerisinde obeziteye yönelik veri elemanları yer almaktadır. Veri girişlerine devam edilmekte olup bilgi sistemlerinden yıllık raporlar alınacaktır. Gelişme : 31 Ekim Nisan 2014 tarihleri arasında Sağlık-Net sisteminden obezite ile ilgili verilerin alınması amacıyla Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü ile çalışmalar yürütülmüştür. Çalışmalar sonunda IC-10 kodları arasında E66 olarak yer alan obeziteye yönelik rapor oluşturulmuş ve sonuçlar alınmaya başlanmıştır. Boy uzunluğu ve vücut ağırlığı ölçümlerinin alınarak Beden Kitle İndeksi'ne göre obezite (şişmanlık) durumunun ortaya konulması için hazırlanan raporun kontrolü aşamasında veri 90

96 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Gıda Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () gösterim farklılıkları belirlenmiştir. Tespit edilen veri girişlerindeki birim gösterim farklılıklarının ortadan kaldırılmasına yönelik USVS'de değişiklik yapılması için ilgili Genel Müdürlükle çalışmalara başlanılmıştır. Beslenme Yetersizliği (Malnutrition): 5 yaş altı çocuklarda akut ve kronik malnütrisyonun önlenmesi için emzirmenin korunması, özendirilmesi, desteklenmesi amacıyla Anne Sütünün Teşviki ve Bebek ostu Sağlık Kuruluşları Programı ve 6-24 ay bebek ve çocuk beslenmesini desteklemek ve iyileştirme sağlamak amacıyla Tamamlayıcı Beslenme Programı çalışmalarının sürdürülmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla Bebek ostu Hastane (BH) uygulamasının sürdürülerek, doğum yapılan tüm sağlık kuruluşlarının Bebek ostu Hastane olmasını sağlamaya yönelik çalışmalar devam etmektedir ay bebek ve çocuk beslenmesini desteklemek, iyileştirme çalışmalarının sürdürmek amacıyla sağlık personeli danışmanlık eğitimleri ve eğitilen sağlık personeli ile halk eğitimlerine devam edilmektedir. Bebek ostu il sayısı 81'e çıkarılmıştır. Strateji 4.2 Gıda sanayi tarafından üretim sırasında kalitenin kontrolü için yeni teknolojilerin geliştirilmesi Eylem 21: Üretim sırasında kalitenin kontrolü konusunda kamuda ve üniversitede yapılan çalışmaların sanayiye aktarılması için özel proje pazarları düzenlenmesi Ulusal Gıda Teknoloji Platformu Türkiye Gıda ve İçecek Sanayi ernekleri Federasyonu TOBB İlgili Sektör Meclisleri, TÜBİTAK, BSTB, ULAKBİM, YÖK X T 3 Stratejik Amaç 5 Hedef Odaklı Öncelikli Ar-Ge Projeleri Strateji 5.1 Gıda üretim ve tüketim zincirinin her aşamasında ihtiyaç duyulan Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi Eylem 22: Birincil hammadde üretimine ve bu üretime girdi sağlamaya yönelik öncelikli araştırma konularının tüm paydaşların katılımı ile sürekli güncellenmesi, destek sağlayan kuruluşlara iletilmesi Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı TÜBİTAK, Üniversiteler, UGTP, TGF, TOBB İlgili Sektör Meclisleri, Araştırma Merkezleri Gelişme: Bahçe ve Tarla Bitkileri: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Araştırma Enstitüleri tarafından geliştirilen teknoloji ve çeşitlerin çiftçilere aktarılması konusunda Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl ve İlçe Müdürlükleri ile Tarım anışmanlarına eğitim verilmiştir. Bilgi alışveriş toplantıları ile Ar-Ge çıktılarının aktarılması süreci devam etmektedir. X Eylem 23: Gıda sanayinin, yenilikçi ürün ve üretim yöntemlerine odaklı öncelikli Ar-Ge çalışmalarının tüm paydaşların katılımı ile sürekli güncellenmesi, destek sağlayan kuruluşlara iletilmesi TOBB İlgili Sektör Meclisleri BSTB, TMMOB, UGTP, TGF, TÜBİTAK X Gelişme: UGTP endüstri kesiminden üyelerin belirlediği öncelikler ve akademik kesimin öngörüleri doğrultusunda Stratejik Araştırma ve Yenilik Gündemi belgesini hazırlamış ve 2013 yılı Mayıs ayında kamuoyuna duyurmuştur. T Eylem 24: Gıda Kalitesi ve Güvenliği ile Gıda ve Sağlık konularına odaklı öncelikli Ar-Ge konularının tüm paydaşların katılımı ile sürekli güncellenmesi, destek sağlayan kuruluşlara iletilmesi Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Sağlık Bakanlığı BSTB, TGF TÜBİTAK, Üniversiteler, Araştırma Merkezleri X T 3 Bu eylem bir önceki raporlama döneminde tamamlanmıştır. 91

97 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Gıda Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Gelişme: Gıda güvenilirliğine yönelik olarak Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı na (GTHB) bağlı Araştırma Enstitüleri nce eylem kapsamında hazırlanan 34 proje halen devam etmektedir yılı Mart ayında yapılan Gıda ve Yem Araştırmaları Program eğerlendirme Toplantısında görüşülerek kesin kabulüne esas olmak üzere Araştırma Tavsiye Komitesi ne (ATK) gönderilmesine karar verilen 16 proje bulunmaktadır. Bu projelerin toplam bütçesi TL dir. GTHB Ar-Ge destek programı kapsamında gıda ile temas eden madde ve malzemelerin güvenilirliğinin belirlenmesine yönelik metot geliştirilmesi, "gıdalarda taklit ve tağşişin belirlenmesine yönelik analiz metotlarının geliştirilmesi ve hayvansal gıdalarda veteriner ilaç kalıntıları; yeni analitik metotlar ve epidemiyolojik çalışmalar konularının 2014 yılı Ar- Ge öncelikleri içerisinde yer alması sağlanmıştır. Bu öncelik kapsamında üniversite/özel sektör tarafından 9 proje başvurusunda bulunulmuştur. Bu projelerin değerlendirmesi 2014 yılı Mayıs ve Haziran ayları içerisinde GTHB Bilim Kurulu ve eğerlendirme Kurulu tarafından yapılacaktır. Ayrıca bu eylem kapsamında üniversiteler ve özel sektör tarafından yürütülen 5 Ar-Ge projesi halen devam etmektedir. Projelerin toplam bütçesi 803 bin TL dir. Tübitak MAM tarafından yürütülmekte olan Ulusal Gıda Kompozisyonunun Belirlenmesi ve Sürekli paylaşım Sisteminin oluşturulması 2013 yılı Mart ayında tamamlanmıştır. Bütün analiz sonuçları, örneklem formları ulusal veritabanına girilmiştir. Geleneksel gıdalarla ilgili tescil dosyaları tamamlanmıştır. Türkiye nin ulusal gıda kompozisyon veri tabanının temeli atılmış, izlenebilir standart kalitede veri üretme kullanma ve yönetme sistemi kurulmuştur. TürKomp un sürdürülebilirliğine destek olma amacıyla firma üyelik sistemi oluşturulmuştur. Belirli bir program dâhilinde sisteme uygun olarak yapılacak yeni örneklemlerle, ürün ve/veya besin öğe verisi ilaveleriyle sistemin güncellenmesi sağlanacaktır. Ulusal gıda kompozisyon veri tabanı-türkomp (www.turkomp.gov.tr) ulusal ve uluslar arası kuruluşların hizmetine sunulmuştur. Proje tamamlanmıştır. Eylem 25: Gıda üretim ve tüketim zincirinin her aşamasında, TGP (Teknoloji Geliştirme Projeleri) desteği kapsamında Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinin teşvik edilmesi Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Ekonomi Bakanlığı, BSTB X T 4 T Strateji 5.2 Gıda üretim ve tüketim zincirindeki öncelikli konularda Ar-Ge ve yenilik yetkinliğinin geliştirilmesi Eylem 26: Bir uzman grubu kurularak gıda üretim ve tüketim zincirindeki teknolojik alanların; Ar-Ge potansiyeli, insan kaynakları, altyapılar, cari denge açısından incelenmesi ve önceliklendirilmesi Eylem 27: Gıda üretim ve tüketim zincirindeki öncelikli konularda hedef odaklı Ar-Ge projelerinin desteklenmesi TÜBİTAK Tüm İlgili Paydaşlar X T 4 TÜBİTAK Tüm İlgili Paydaşlar X Gelişme: TÜBİTAK tarafından 1003 Öncelikli Alanlar Ar-Ge Projelerini estekleme Programı kapsamında Gıda Güvenilirliği bilim/teknoloji alanında çıkılan çağrıların 2. aşama sonuçları açıklanmıştır. Güvenilir Gıda için Minimum/Alternatif İşleme Teknolojilerinin Geliştirilmesi/İyileştirilmesi ve Güvenilir Gıdalar için İzlenebilirlik/Kontrol Sistemlerinin/Tekniklerinin Geliştirilmesi konularında sırasıyla 2 (alt proje yoktur) ve 7 (alt projeler dahil) projenin desteklenmesine karar verilmiştir. TÜBİTAK-TEYEB tarafından 27 Kasım 2013 tarihinde İstanbul Ticaret Odasında Gıda Sektöründe Ar-Ge konulu sunumda destekler aktarılmış ve sanayicilerin soruları cevaplandırılmıştır, Farklı gıda firmalarının üst düzey yöneticileri ile ayrı zamanlarda toplantılar yapılıp, TÜBİTAK Özel Sektöre Yönelik Ar-Ge destekleri hakkında bilgilendirme yapılmıştır. Eylem 28: Gıda üretim ve tüketim zincirinde altyapı geliştirilmesine ihtiyaç duyulan alanlarda altyapı desteklerinin verilmesi Kalkınma Bakanlığı Tüm İlgili Paydaşlar X Gelişme: Araştırma altyapısı eksik olan üniversite ve araştırma kurumlarında ileri düzeyde araştırma projelerinin yürütülmesini sağlayacak merkezler oluşturulmaktadır. Merkezi Araştırma Laboratuvarları nın temel amaçları arasında yeni kurulan ve gelişmekte olan üniversitelere daha fazla sayıda nitelikli eleman çekebilmek, araştırma kültürünü yaygınlaştırmak ve üniversite-özel sektör işbirliği anlamında somut projelerin geliştirilebileceği platformlar oluşturmak yer almaktadır. Bu kapsamda temel önceliği gıda olan yerlerde merkezi araştırma laboratuvarları bu alana yoğunlaşmıştır. Ayrıca, 2013 yılı sonu itibarıyla 7 ileri tematik araştırma altyapı projesi tamamlanmıştır.önceki yıllarda başlamış olan ve devam eden, 2014 Yılı Yatırım Programı nda gıda ile ilgili 2 araştırma altyapı projesi yer almaktadır yılı için herhangi bir alanda yeni araştırma altyapısı projesi alınmaması nedeniyle gıda alanında da yeni bir araştırma altyapı projesi yatırım programına alınmamıştır 4 Bu eylem daha önceki raporlama dönemlerinde tamamlanmıştır. 92

98 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Gıda Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem 29: Gıda üretim ve tüketim zincirinde insan kaynağının geliştirilmesine ihtiyaç duyulan alanlarda yüksek lisans ve doktora programlarının açılması YÖK Tüm İlgili Paydaşlar X Gelişme: Bu eylem ile ilgili öncelikle var olan durumu görmek amaçlı olarak üniversitelerle yazışmalar yapılarak gıda üretim ve tüketim zincirinde insan kaynağının geliştirilmesine ihtiyaç duyulan alanlarda yüksek lisans ve doktora programları sorgulanmış ve her bir programla ilgili ayrıntılı bilgiler alınmıştır. Bu eylem maddesi ile ilgili üniversitelerimizden gelen cevaplar değerlendirildiğinde üniversitelerimizin çok çeşitli ve kapsamlı lisansüstü programlara sahip olduğu görülmüştür. Lisansüstü seviyede öncelikli olarak Gıda Mühendisliği lisans programının olduğu üniversitelerimiz olmak üzere birçok devlet ve vakıf üniversitemiz, gıda ile ilgili çok güncel, zengin ve kapsamlı içerikte sahip programlara sahiptir. Bu programlara örnek olarak, Gıda Mühendisliği, Gastronomi, Beslenme ve iyetetik, Biyoteknoloji, Gıda Güvenliği, Besin Hijyeni ve Teknolojisi, Su Ürünleri Mühendisliği, Süt Teknolojisi, Gıda Teknolojisi, Gıda Bilimleri ve Moleküler Biyoloji ve Genetik programları verilebilir. Bu yüksek lisans ve doktora programlarından çok sayıda öğrenci mezun olmuş ve halihazırda birçok öğrenci bu programlarda öğrenimi sürdürmektedir. T Eylem 30: Gıda üretim ve tüketim zincirinde insan kaynağının geliştirilmesine ihtiyaç duyulan alanlarda araştırma ve eğitim burslarının verilmesi TÜBİTAK Tüm İlgili Paydaşlar X Gelişme: TÜBİTAK 2211 Yurt İçi Lisansüstü Burs Programı Teşvik Bursları Uygulaması TÜBİTAK 2211 Yurt İçi Lisansüstü Burs Programı kapsamında öncelikli alanlarda tez yazan lisansüstü öğrenciler için teşvik bursları uygulaması geliştirilmiştir yılında iki dönemde toplam 700 başvuru yapılmıştır yılında 119 yüksek lisans ve 138 doktora öğrencisi olmak üzere 257 kişi desteklenmiştir yılı 1. döneminde programa yapılan 235 başvurunun değerlendirmeleri devam etmektedir. TÜBİTAK 2213 Yurt ışı Lisansüstü Burs Programı Teşvik Bursları Uygulaması Önümüzdeki 10 yıl içerisinde Türkiye nin hedefleri kapsamında öncelikli alanlarda doktora seviyesinde yetişmiş insan kaynağı açığının kapatılması amacıyla 2010 yılında durdurulan TÜBİTAK 2213 Yurt ışı oktora Burs Programı ile TÜBİTAK 2230 Yurt ışı Yüksek Lisans Burs Programı birleştirilerek TÜBİTAK 2213 Yurt ışı Lisansüstü Burs Programı oluşturulmuştur. Program kapsamında aralarında nanoteknoloji, yenilenebilir enerji kaynakları, girişimcilik ve bilgi güvenliği gibi alanların yer aldığı 20 başlıkta doktora yapacak kişilerin desteklenmesi amaçlanmıştır yılında 181 kişi başvuru yapmış ve 13 kişi hak kazandırma yöntemi ile desteklenmiştir yılı 1. dönem başvuruları Haziran ayının sonuna kadar alınmaya devam edilecektir. Eylem 31: Gıda üretim ve tüketim zincirinde kamu sektöründe ihtiyaç duyulan Ar-Ge konularının belirlenmesi ve açılacak çağrılar kapsamında desteklenmesi Eylem 32: Gıda üretim ve tüketim zincirindeki ileri teknoloji geliştirme faaliyetlerinin İleri Teknoloji Projeleri (ITEP) esteği kapsamında teşvik edilmesi TÜBİTAK Tüm İlgili Kamu Kurumları X T 5 Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Ekonomi Bakanlığı, BSTB X Gelişme: TTGV özkaynaklarından sağlanan İleri Teknoloji Projeleri esteği (İTEP) çerçevesinde öncelikli alanlar arasında yer alan Gıda Teknolojileri kapsamında Gıda Güvenliği alanına ilişkin 1 proje başvurusu değerlendirmeye alınmıştır. eğerlendirme çalışmaları 2013 yılı Aralık ayında tamamlanmış ve projenin desteklenmesine karar verilmiştir. estek sözleşmesi 2014 yılı Ocay ayında imzalanmıştır. TTGV nin bu projeye taahhüdü 0,8 Milyon AB dolarıdır. 5 Bu eylem daha önceki raporlama dönemlerinde tamamlanmıştır. 93

99 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Gıda Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Stratejik Amaç 6 Strateji 6.1 Sürdürülebilirlik ve Çevre ostu Teknolojiler Gıda depolama ve taşıma teknolojilerinin geliştirilmesi ile gıda kayıplarının önlenmesi Eylem 33: epolama ve taşıma teknolojileri konusundaki Ar-Ge ve yenilik çalışmalarının özendirilmesi TÜBİTAK GTHB, TGF, TÜBİTAK, TOBB İlgili Sektör Meclisleri X Gelişme: Bu alanda ilgili programlar oluşturulmuş ve uygulamaya konulmuş olup eylem tamamlanmıştır. TÜBİTAK tarafından 1003-Öncelikli Alanlar Ar-Ge Projelerini estekleme Programı kapsamında Gıda Güvenilirliği bilim/teknoloji alanında çıkılan çağrıların 2. aşama sonuçları açıklanmıştır. Güvenilir Gıda için Minimum/Alternatif İşleme Teknolojilerinin Geliştirilmesi/İyileştirilmesi, ve Güvenilir Gıdalar için İzlenebilirlik/Kontrol Sistemlerinin/Tekniklerinin Geliştirilmesi konularında sırasıyla 2 (alt proje yoktur) ve 7 (alt projeler dahil) projenin desteklenmesine karar verilmiştir. Bu projelerden 7 proje (alt projelerle beraber) epolama Teknolojileri konusundadır. T Eylem 34 6 : Gıda depolama ve taşıma teknolojilerinin geliştirilmesi konulu yenilik ve Ar-Ge faaliyetlerinin, TGP (Teknoloji Geliştirme Projeleri) desteği kapsamında teşvik edilmesi Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Ekonomi Bakanlığı, BSTB X T Eylem 35: Gıda depolama ve taşıma teknolojilerinin geliştirilmesi konulu ileri teknoloji geliştirme faaliyetlerinin, ITEP (İleri Teknoloji Projeleri) desteği kapsamında teşvik edilmesi Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Ekonomi Bakanlığı, BSTB X Gelişme: TTGV özkaynaklarından sağlanan İleri Teknoloji Projeleri esteği (İTEP) çerçevesinde öncelikli alanlar arasında yer alan Gıda Teknolojileri kapsamında depolama ve taşıma teknolojileri konusunda bir başvuru alınmamıştır. TTGV özkaynaklarından sağlanan İleri Teknoloji Projeleri esteği (İTEP) kapsamında bu konuda proje başvuru kabul süreci 2014 yılı süresince açık tutulacaktır. Strateji 6.2 Birincil hammadde üretiminde doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımını sağlayacak teknolojilerin geliştirilmesi Eylem 36: Birincil Hammadde Üretiminde oğal Kaynakların Sürdürülebilir Kullanımını Sağlayacak Teknolojilerin Geliştirilmesi faaliyetlerinin ITEP (İleri Teknoloji Projeleri) desteği kapsamında teşvik edilmesi Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Ekonomi Bakanlığı, BSTB X Gelişme: TTGV özkaynaklarından sağlanan İleri Teknoloji Projeleri esteği (İTEP) kapsamında öncelikli alanlar arasında yer alan Gıda Teknolojileri kapsamına giren Birincil Hammadde Üretiminde oğal Kaynakların Sürdürülebilir Kullanımını Sağlayacak Teknolojiler üzerine ilgili dönemde bir proje başvurusu alınmamıştır. TTGV özkaynaklarından sağlanan İleri Teknoloji Projeleri esteği (İTEP) kapsamında bu konuda proje başvuru kabul süreci 2014 yılı süresince açık tutulacaktır. Eylem 37: Birincil Hammadde Üretiminde oğal Kaynakların Sürdürülebilir Kullanımını Sağlayacak Teknolojilerin Geliştirilmesi faaliyetlerinin Çevre Projeleri-Temiz Üretim esteği kapsamında teşvik edilmesi Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Ekonomi Bakanlığı, ÇŞB X 94

100 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Gıda Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Gelişme: TTGV özkaynaklarından sağlanan İleri Teknoloji Projeleri esteği (İTEP) kapsamında öncelikli alanlar arasında yer alan Gıda Teknolojileri kapsamına giren Birincil Hammadde Üretiminde oğal Kaynakların Sürdürülebilir Kullanımını Sağlayacak Teknolojiler üzerine ilgili dönemde bir proje başvurusu alınmamıştır. TTGV özkaynaklarından sağlanan İleri Teknoloji Projeleri esteği (İTEP) kapsamında bu konuda proje başvuru kabul süreci 2014 yılı süresince açık tutulacaktır. Strateji 6.3 Gıda sanayinde çevre dostu teknolojilerin geliştirilmesi Eylem 38: Çevre dostu teknolojilerle ilgili yapılan akademik Ar-Ge çalışmalarıyla ilgili Gıda sanayine periyodik bilgilendirme yapılması TOBB İlgili Sektör Meclisleri TÜBİTAK, TGF YÖK, GTHB Gelişme: 7-10 Mayıs 2013 tarihleri arasında UGTP tarafından EuroFoodChem XVII Kongresi nde çevre dostu teknolojileri dikkate alan UGTP Proje Özel Ödülü Yarışması gerçekleştirilmiş ve tüm paydaşlara duyurulmuştur. Eylem 39: Gıda sanayinde çevre dostu teknolojilerin geliştirilmesi faaliyetlerinin ITEP (İleri Teknoloji Projeleri) desteği kapsamında teşvik edilmesi Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Ekonomi Bakanlığı, BSTB X Gelişme: TTGV özkaynaklarından sağlanan İleri Teknoloji Projeleri esteği (İTEP) çerçevesinde öncelikli alanlar arasında yer alan Gıda Teknolojileri kapsamında gıda sanayinde çevre dostu teknolojiler konusunda bir başvuru alınmamıştır. TTGV özkaynaklarından sağlanan İleri Teknoloji Projeleri esteği (İTEP) kapsamında bu konuda proje başvuru kabul süreci 2014 yılı süresince açık tutulacaktır. X T Eylem 40: Gıda paketlemede kullanılan ambalaj malzemelerinin üretimi ve kullanımına yönelik olarak Ar-Ge faaliyetlerinin özendirilmesi TÜBİTAK GTHB, İlgili STK lar X Gelişme: TÜBİTAK tarafından 1003-Öncelikli Alanlar Ar-Ge Projelerini estekleme Programı kapsamında Gıda Güvenilirliği bilim/teknoloji alanında çıkılan çağrıların 2. aşama sonuçları açıklanmıştır. Güvenilir Gıda için Minimum/Alternatif İşleme Teknolojilerinin Geliştirilmesi/İyileştirilmesi, ve Güvenilir Gıdalar için İzlenebilirlik/Kontrol Sistemlerinin/Tekniklerinin Geliştirilmesi konularında sırasıyla 2 (alt proje yoktur) ve 7 (alt projeler dahil) projenin desteklenmesine karar verilmiştir.bu projelerden 3 proje (alt projelerle beraber) İleri Ambalajlama Teknolojileri konusundadır TÜBİTAK Öncelikli Alanlar Araştırma Teknoloji Geliştirme ve Yenilik Projeleri estekleme Programı çerçevesinde Yeni Nesil Gıda Ambalajlarının Geliştirilmesi adındaki çağrı ile desteklenmesi uygun bulunan projeler izleme aşamasında devam etmektedir. Eylem 41: Gıda sanayinde çevre dostu teknolojilerin geliştirilmesi faaliyetlerinin Çevre Projeleri-Temiz Üretim ve Enerji Verimliliği estekleri kapsamında teşvik edilmesi Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Ekonomi Bakanlığı, ÇŞB X Gelişme: TTGV özkaynaklarından sağlanan Çevre Projeleri esteği-temiz Üretim (Çevre Teknolojileri ve Enerji Verimliliği) esteği nde belirtilen tarihler arasında yapılan başvurularda Gıda sanayiine yönelik bir proje bulunmamaktadır. TTGV özkaynaklarından sağlanan Çevre Projeleri esteği kapsamında Enerji Verimliliği alanında proje desteği için proje başvuru kabul süreci 2014 yılında da açık tutulacaktır. Gıda sanayii ile ilgili projeler de bu kapsama girmektedir. T Eylem 42: Üretim süreçlerinde yerel düşük karbon teknolojilerini teşvik etmek için İklim ostu Ürün Sertifikasının geliştirilmesine yönelik çalışmaların yapılması Çevre ve Şehircilik Bakanlığı GTHB, TSE X Gelişme: TSE tarafından, ISO/TS Sera gazları Ürünlerin Karbon Ayak İzi Hesaplama ve iletişim için gerekler ve kılavuz standart/kriter tasarısı hazırlanmıştır. 95

101 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan Ulusal Gıda Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı 1 Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Strateji 6.4 Gıda sanayinde atıkların ve artıkların geri dönüşümü ile katma değer sağlanması Eylem 43: Gıda sanayi atık ve artıklarının farklı sektörlerde değerlendirilmesi konusundaki Ar-Ge ve yenilik çalışmalarının özendirilmesi TÜBİTAK GTHB, ÇŞB, EPK, ETKB, UGTP, TGF TÜBİTAK, TOBB İlgili Sektör Meclisleri X Gelişme: TÜBİTAK tarafından 1003 Öncelikli Alanlar Ar-Ge Projelerini estekleme Programı kapsamında Gıda Güvenilirliği alanında çıkılan çağrıların 2. aşama sonuçları açıklanmıştır. Güvenilir Gıda için Minimum/Alternatif İşleme Teknolojilerinin Geliştirilmesi/İyileştirilmesi ve Güvenilir Gıdalar için İzlenebilirlik/Kontrol Sistemlerinin/Tekniklerinin Geliştirilmesi konularında sırasıyla 2 (alt proje yoktur) ve 7 (alt projeler dahil) projenin desteklenmesine karar verilmiştir. TÜBİTAK-TEYEB tarafından 27 Kasım 2013 tarihinde İstanbul Ticaret Odasında Gıda Sektöründe Ar-Ge konulu sunumda destekler aktarılmış ve sanayicilerin soruları cevaplandırılmıştır, Farklı gıda firmalarının üst düzey yöneticileri ile ayrı zamanlarda toplantılar yapılıp, TÜBİTAK Özel Sektöre Yönelik Ar-Ge destekleri hakkında bilgilendirme yapılmıştır. 96

102 2 - Bölüm 2: İvme Kazanmamız Gereken Alanlarda İhtiyaç Odaklı Yaklaşımlar Kapsamında iğer Gelişmeler UBTYS kapsamında savunma ve uzay alanlarının yanı sıra enerji, su, gıda ve sağlık 1 alanları, ivme kazanmamız gereken ihtiyaç odaklı alanlar olarak belirlenmiştir. Bu alanlara yönelik TÜBİTAK tarafından geliştirilen programlar aşağıda sunulmaktadır. A. TÜBİTAK ın Ar-Ge ve Yenilik estek Mekanizmalarındaki Gelişmeler 1511 Öncelikli Alanlar Araştırma Teknoloji Geliştirme ve Yenilik Projeleri estekleme Programı 2012 yılında ulusal öncelikli alanlarımız olan otomotiv, makine-imalat, BİT, enerji ve gıda kapsamında belirlenen alt teknoloji alanlarında, toplam 22 çağrı açılmış olup, yeni açılan bu destek programına 2012 yılı içerisinde toplam 682 proje ön başvurusu alınmıştır yılında ulusal öncelikli alanlarımız olan enerji ve gıda alanlarında program kapsamında açılan 12 çağrıya toplam 266 ön başvuru yapılmıştır. Ön başvurusu tamamlanan ve panellerde başarılı bulunan projelerden, programa 2012 sonu itibarıyla 132 proje başvurusu gerçekleşmiş olup, bu başvurulardan 75 i için destek kararı verilmiştir (Tablo 16). Tablo Öncelikli Alanlar Araştırma Teknoloji Geliştirme ve Yenilik Projeleri estekleme Programı kapsamında Ar-Ge ve Yenilik Kapasitemizin İvme Kazanması Gereken Alanlara İlişkin Veriler Öncelikli Alan Alt Alan Çağrı sayısı Ön Başvuru Sayısı* Proje Öneri sayısı Kabul Edilen Proje Sayısı Güneş Enerjisi Çağıları Enerji Gıda Enerji epolama Kömür ve Kömür Teknolojileri Tohum ve Hayvan Islahı Gıda Hijyeni Toplam Elektrik Motorları Enerji Sensörler Aydınlatma Çağrıları Yalıtım Malzemeleri Biyomedikal Ekipman Sağlık Tıbbi Tanı Kitleri Biyo Malzeme Aşı Toplam * 2013 çağrıları kapsamında ön başvuru kaldırılmış olup, doğrudan proje önerileri alınmaktadır yılında TÜBİTAK 1511 Öncelikli Alanlar Araştırma Teknoloji Geliştirme ve Yenilik Projeleri estekleme Programı kapsamında, ulusal öncelikli alanlarımızda toplam 34 çağrı açılmıştır /106 no.lu BTYK Kararı 97

103 2013 yılında ulusal öncelikli alanlarımızdan Ar-Ge ve yenilik kapasitesinin ivme kazanması gereken alanlardan olan enerji ve sağlık alanlarında program kapsamında toplam 26 çağrı açılmıştır. Enerji alanında; Elektrik Motorları (2), Sensörler (1), Aydınlatma (2) ve Yalıtım Malzemeleri (3) alt alanlarında açılan 8 çağrıya yapılan toplam 75 başvurudan 20 sinin desteklenmesi uygun bulunmuştur. Sağlık alanında; Biyomedikal Ekipman (6), Tıbbi Tanı Kitleri (5), Biyo Malzeme (6) ve Aşı(1) alt alanlarında açılan 18 çağrıya yapılan toplam 156 başvurudan 67 sinin desteklenmesi uygun bulunmuştur. estek programı kapsamında 2014 yılında açılan 23 çağrıdan 13 çağrı Ar-Ge ve yenilik kapasitemizin ivme kazaması gereken alanlara yönelik olarak açılmıştır. Bu çağrıların 5 i gıda alanında tarla bitkileri ıslahına yönelik, 5 i enerji alanında enerji verimliliğine yönelik, 2 si sağlık alanında biyomedikal konusuna yönelik, 1 çağrı ise sağlık alanında tanı kitlerine yöneliktir Öncelikli Alanlar Ar-Ge Projeleri estekleme Programı 2012 yılında başlayan program kapsamında 2013 yılında toplam 31 başlıkta çağrı açılmıştır. Açılan çağrılara UBTYS da yer alan öncelikli alanlarda toplam proje önerilmiştir. Bu önerilerden 944 ü ivme kazanmamız gereken alanlarda açılan çağrılara yapılmıştır (Tablo 17) yılında ise Nisan sonu itibarıyla toplam 18 başlıkta çağrı açılmıştır. Açılan bu çağrılara toplam 607 proje önerilmiştir. Bu önerilerden 532 si ivme kazanmamız gereken alanlarda açılan çağrılara yapılmıştır. Tablo 17. İvme Kazanmamız Gereken Alanlarda TÜBİTAK 1003 Programı Kapsamında Veriler Alan Açılan Çağrı Başlığı Önerilen Proje Sayısı Sağlık Tanı, Tedavi ve estek Amaçlı Yenilikçi Tıbbi Cihazlar Çağrıları Gıda Enerji Çeşit Islahı ve Yerli Tohumluk Üretiminin Artırılması 109 Enerji Bitkileri 53 Yeni Bor Ürünlerinin, Üretim Teknolojilerinin Geliştirilmesi ve Kullanım Alanlarının Yaygınlaştırılması Kömür İyileştirme/Hazırlama Teknolojileri 33 Kömür Gazlaştırma Teknolojileri Kömür Yakma Teknolojileri 12 Toplam 636 Hidrojen Üretim, ağıtım ve epolama Teknolojileri 54 Yakıt Pili Geliştirme Teknolojileri 42 Fotovoltaik Teknolojilerin Geliştirilmesi 53 Yoğunlaştırılmış Isıl Sistem Teknolojilerinin Geliştirilmesi 11 Güneş Enerjisi Uygulamalarına Yönelik Yenilikçi Isıl Sistem Teknolojilerinin Geliştirilmesi Çağrıları Enerji Yeni Bor Ürünlerinin, Üretim Teknolojilerinin Geliştirilmesi ve Kullanım Alanlarının Yaygınlaştırılması Yenı Nesıl Yüksek Isıl ırence Sahıp Yalıtım ve Yapı Malzemelerı ile Yalıtım Teknolojılerının Gelıştırılmesı Enerji verimliliği Yüksek Cam Malzemelerin ve Teknolojilerinin Geliştirilmesi Su Enerji verimliliği İçin Sensör ve Sensör Teknolojilerinin Geliştirilmesi 10 Enerji verimliliği İçin İzleme Sistemi onanım ve Yazılımlarının Geliştirilmesi 22 Evsel ve Endüstriyel Atıksu Yönetiminde Membran Biyoreaktör (Mbr) Uygulamaları 13 Endüstriyel Atıksu Yönetiminde Membran Teknolojileri Uygulamaları 31 Su Arıtımında Membran Uygulamaları 20 98

104 Tablo 17. İvme Kazanmamız Gereken Alanlarda TÜBİTAK 1003 Programı Kapsamında Veriler (evamı) Alan Açılan Çağrı Başlığı Önerilen Proje Sayısı Gıda Güvenilir Gıda İçin Minimum/Alternatif İşleme Teknolojlerinin Geliştirilmesi/İyileştirilmesi 51 Güvenilir Gıdalar İçin İzlenebilir/Kontrol Edilebilir Sistemlerin Tekniklerin Geliştirilmesi 71 Viral, Bakteriyel Patojen ve Parazitlere Karşı Aşı Geliştirilmesi 25 Tıbbi Tanı Kitleri, Kitlerle İlgili Cihaz, Yazılım ve Referans Materyallerinin Geliştirilmesi 110 Hücresel Tedavi Ürünlerinin Geliştirilmesi Çağrıları Sağlık Biyomedikal Görüntüleme Teknolojileri 51 Kateter ve Endoskopik Görüntüleme Teknolojileri 9 Kanser Teşhis, Planlama ve Tedavi Teknolojileri 35 Yeni İlaç Geliştirme 25 Teşhis ve Tedavi Amaçlı, Hedefe Yönlendirilebilen Mikro/Nanotaşıyıcı Sistemlerin Geliştirilmesi oku Rejenerasyonunu Hedefleyen Biyomalzeme ve oku Mühendisliği Ürünlerinin Geliştirilmesi Çok İşlevli, Yüksek Katma eğerli ve İleri Teknoloji Ürünü Ortopedik, ental ve Kardiyovasküler İmplantların ve Malzemelerin Geliştirilmesi ve/veya Üretilmesi Toplam 944 Membran Teknolojilerinde Konsantre Akım Yönetimi 6 Su Membran Hibrit Prosesler ile Su, Hammadde ve Katma eğeri Yüksek Kimyasalların Geri Kazanımı Evsel/Endüstriyel Atıksuların Yeniden Kullanımı Mikrokirleticilerin Kontrolü 31 Serin İklim Tahıllarında Çeşit Islah Programlarının Oluşturulması 35 Sıcak İklim Tahıllarında Çeşit Islah Programlarının Oluşturulması 12 Yemeklik Tane Baklagiller Çeşit Islah Programlarının Oluşturulması Çağrıları* Gıda Nişasta ve Şeker Bitkileri Çeşit Islah Programlarının Oluşturulması 9 Yağ Bitkilerinde Çeşit Islah Programlarının Oluşturulması 12 Lif Bitkilerinde Çeşit Islah Programlarının Oluşturulması 11 Yem Bitkilerinde Çeşit Islah Programlarının Oluşturulması 19 Enerji Bitkileri 31 Yeni Bor Ürünlerinin, Üretim Teknolojilerinin Geliştirilmesi ve Kullanım Alanlarının Yaygınlaştırılması 70 Enerji Kömür ve Biyokütle İyileştirme/Hazırlama Teknolojileri 28 Kömür ve Biyokütle Yakma Teknolojileri 10 Kömür ve Biyokütle Gazlaştırma/Piroliz Teknolojileri 31 Sağlık Epidemiyolojik Çalışmalar 151 * 30 Nisan 2014 itibarıyla Toplam 532 Ayrıca enerji, su, gıda, savunma ve uzay alanlarında TÜBİTAK ın ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının faaliyetleri ile Ar-Ge ve yenilik destekleri verilmeye devam edilmektedir. 99

105 B. Ar-Ge ve Yenilik Kapasitemizin Güçlü Olduğu Alanlarda Verilen Ar-Ge estekleri TÜBİTAK estekleri İvme kazanmamız gereken ihtiyaç odaklı alanlarda TÜBİTAK birimleri tarafından desteklenen proje sayısı ve destek bütçesi Tablo 18 de verilmektedir. Tablo 18. İvme Kazanmamız Gereken İhtiyaç Odaklı Alanlarda TÜBİTAK Birimleri Tarafından Ocak 2013 Nisan 2014 İtibarıyla esteklenen Projelerin ağılımı* Enerji Su Gıda Savunma Uzay Proje Sayısı estek Bütçesi** Proje Sayısı estek Bütçesi** Proje Sayısı estek Bütçesi** Proje Sayısı estek Bütçesi** Proje Sayısı estek Bütçesi** AREB 99 14,2 58 5, ,2 20 2,8 7 1,6 TEYEB , ,3 40 3,8 4 0,1 KAMAG 5 8,5 6 4, , * UİB ye ilişkin veriler Y6 bölümünde verilmektedir. ** 2014 yılı sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) TTGV estekleri Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV) bünyesinde yürütülen çeşitli Ar-Ge destek programları kapsamında ivme kazanmamız gereken ihtiyaç odaklı alanlar da desteklenmektedir. esteklere ilişkin bilgiler Tablo 19 ve Tablo 20 de verilmektedir. Tablo 19. İvme Kazanmamız Gereken İhtiyaç Odaklı Alanlarda TTGV Programları estek Verileri (Enerji, Su, Gıda *) Enerji Su Gıda Programlar esteklenen Proje Sayısı estek Bütçesi** esteklenen Proje Sayısı estek Bütçesi** esteklenen Proje Sayısı estek Bütçesi** Teknoloji Geliştirme Projeleri esteği 10 4,6 2 0,7 16 4,9 Ticarileştirme Projeleri esteği ,1 İleri Teknoloji Projeleri esteği 2 11, ,8 Çevre Projeleri esteği 24 15, ,3 * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** Milyon TL Tablo 20. İvme Kazanmamız Gereken İhtiyaç Odaklı Alanlarda TTGV Programları estek Verileri (Savunma, Uzay *) Savunma Uzay Programlar esteklenen Proje Sayısı estek Bütçesi** esteklenen Proje Sayısı estek Bütçesi** Teknoloji Geliştirme Projeleri esteği 18 13,6 2 1,1 İleri Teknoloji Projeleri esteği ,1 * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** Milyon TL 100

106 TÜBİTAK Savunma ve Güvenlik Teknolojileri Araştırma Grubu (SAVTAG) estekleri TÜBİTAK SAVTAG ın kurulduğu 8 Ocak 2006 tarihinden 30 Nisan 2014 tarihine kadar geçen süre içerisinde, Milli Savunma Bakanlığı (MSB) Ar-Ge ve Teknoloji airesi nden 74, Savunma Sanayi Müsteşarlığı ndan (SSM) 58 ve Başbakanlık tan 11 proje olmak üzere, toplam 143 proje değerlendirilmek üzere önerilmiştir. Önerilen 143 projenin toplam bütçesi 2,8 milyar TL dir yılının ikinci yarısında TÜBİTAK 1007 Kamu Kurumları Ar-Ge Projelerini estekleme Programı kapsamında çağrılı sisteme geçilmiştir. SAVTAG tarafından 2012 yılı Temmuz ayından 30 Nisan 2014 tarihine kadar geçen sürede, 18 çağrıya çıkılmıştır. 30 Nisan 2014 itibarıyla önerilen projelerden 60 ının sözleşmesi, TÜBİTAK, MSB, SSM, Başbakanlık ve proje yürütücüsü kurum/kuruluşların yetkilileri tarafından imzalanarak yürürlüğe girmiştir. Bu projelerden 36 sı sonuçlanmış, 3 ü izleme sürecinde iken iptal edilmiştir. 30 Nisan 2014 tarihi itibarıyla 21 proje yürürlükte olup toplam bütçesi 492 milyon TL dir. Ayrıca 6 proje sözleşme aşamasında, 4 proje revizyon aşamasında olup, 3 projenin panel çalışmaları devam etmektedir. TÜBİTAK 1007 Programı kapsamında SAVTAG tarafından sözleşmesi imzalanan 60 projenin yıllar bazında dağılımı şöyledir: 2006 yılında 21 proje, 2007 yılında 14 proje, 2008 yılında 6 proje, 2009 yılında 6 proje, 2010 yılında 1 proje, 2011 yılında 1 proje, 2012 yılında 5 proje ve 2013 yılında 6 proje yıl sonu ve 30 Nisan 2014 tarihleri itibarıyla önerilen ve desteklenen proje sayı ve bütçe değerleri karşılaştırmalı olarak Tablo 21 de gösterilmektedir. Tablo 21. SAVTAG a Önerilen ve esteklenen Proje Sayıları ve Bütçelerinin ağılımı * Sayı Bütçe** Sayı Bütçe** Önerilen Projeler Yürürlükteki Projeler Sözleşmesi Hazırlanmakta Olan Projeler Revizyondaki Projeler Paneli Yapılacak Projeler Sonuçlanan Projeler İptal Edilen Projeler Reddedilen Projeler * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** Milyon TL Tablo 21 de yer alan 30 Nisan 2014 tarihi itibarıyla yürürlükteki 21 proje, alt projeleriyle birlikte 34 projeden oluşmaktadır. 101

107 Tablo 22. SAVTAG Projelerinin urumu (1 Ocak Nisan 2014) Üniversite Özel sektör Enstitü Proje Sayısı Toplamı Ana Prj. Alt Prj. Sayı Bütçe (Milyon TL) Top. % Top. % Ana Prj. Alt Prj. Sayı Bütçe (Milyon TL) Top % Top. % Ana Prj. Alt Prj. Sayı Bütçe (Milyon TL) Top. % Top. % Toplam Bütçe (Milyon TL) Önerilen Projeler (1) , , , , , , Yürürlükte Olan Projeler (2) , , , , , ,3 492 Sözleşme Aşamasında Olan Projeler Revizyonda Olan Projeler (3) ,2 2 4, ,2 3 7, , ,8 41 (4) , ,8 245 Paneli Yapılacak Projeler (5) , , Reddedilen/ Geri Çekilen Projeler (6) , , , , , , İptal Edilen Projeler (7) ,6 2, ,3 4, Sonuçlanan Projeler (8) , ,3 300 (1) Önerilen proje sayısı 143 olup, bu sayı alt projelerle birlikte 254 olmaktadır. (2) Yürürlükte olan proje sayısı 21 olup, bu sayı alt projelerle birlikte 34 olmaktadır. (3) Sözleşme aşamasında olan proje sayısı 6 olup, bu sayı alt projelerle birlikte 11 olmaktadır. (4) Revizyonda olan proje sayısı 6 olup, bu sayı alt projelerle birlikte 10 olmaktadır. (5) Paneli yapılacak proje sayısı 3 olup, bu 3 projenin alt projeleri yoktur. (6) Reddedilen/Geri Çekilen proje sayısı 70 olup, bu sayı alt projelerle birlikte 142 olmaktadır. (7) İptal edilen proje sayısı 3 olup bu 3 projenin alt projeleri yoktur. (8) Sonuçlanan proje sayısı 36 olup, bu sayı alt projelerle birlikte 50 olmaktadır. 102

108 Stratejik Amaç 3: Tabandan Yukarı Yaklaşımlar 3 - Bölüm 1: UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında 3 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş Stratejik Amaç 3. Amaç 3.1. Tabandan Yukarı Yaklaşımlar 1 İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Tabandan yukarı yaklaşımların desteklenmesine yönelik mevcut desteklerin iyileştirilmesi Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () isiplinlerarası alanlarda bilimsel boşlukları doldurmak üzere evrensel boyutta katkı yapacak araştırmaların teşvik edilmesi Eylem: Aşı ile önlenebilir hastalıklarda Ar-Ge çalışmalarının desteklenmesi ve ülkemize özgü etken profiline göre aşı politikalarına yön verilmesinin sağlanması Sağlık Bakanlığı Üniversiteler, Araştırma Enstitüleri Gelişme: Aşı ile önlenebilir invaziv bakteriyel patöjenlerden Neisseria meningitidis, Streptococcus pneumoniae ve Haemophilus influenzae üçlü patojenin ülke genelindeki klinik örneklerden tanımlanması için üçlü gerçek zamannlı polimeraz zincir reaksiyonu optimize edilmiştir. Bu kapsamda ülkemizin değişik bölgelerinden gelen örneklerde üçlü patojenin varlığı araştırılmaktadır. Serotiplendirmeleri yapılarak Streptococcus pneumoniae ve N. meningitidis serogruplarının ülkemizdeki durumları ve mevcut aşıların ülkemizdeki suşları kapsayıcılık durumları ortaya konulmaktadır. Takiben, özellikle N.menengitidis Serogrup B'nin aşıda kullanılan gna1994, gna2132 ve gna1870 proteinlerinin ülkemizdeki suşların ne kadarını kapsayabilirliğini belirlemek için ülkemizdeki suşlarda bulunan proteinlerin aminoasit dizilimleri aşıda bulunanlarla karşılaştırılmaktadır. Ülkemizdeki suşların tamamını kapsayacak protein aşıların geliştirilmesine zemin oluşturacak daha fazla suş elde edilmesi için ulusal düzeyde sürveyans planlanmaktadır. Sanayicilerin ihtiyaçlarına cevap verecek temel ve uygulamalı araştırma projelerinin teşvik edilmesi Eylem: Sanayi işletmelerinin sektörel Ar-Ge ihtiyaçlarının dönemsel olarak belirlenmesi, ilan edilmesi ve araştırmacıların çalıştıkları konuların da sanayiciler tarafından görülebilmesini sağlayacak bir bilgi sisteminin kurulması Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı TÜBİTAK, TOBB, TTGV, TEPAV Gelişme: Eylemin yazılım faaliyetleri ile ilgili kısmı için teknik şartname hazırlanmış ve ilgili yazılım firmaları ile bir dizi görüşmeler yapılmıştır. Bu doğrultuda en kısa sürede ihaleye çıkılması planlanmaktadır. Eylem: Yeni bor ürünlerinin ve yeni kullanım alanlarının araştırılarak dünya bor pazarının büyütülmesi (Mevcut ve yeni ürün üretimi sonucunda oluşan atıkların çevre etkilerini en aza indirerek atıkların yeniden ekonomiye kazandırılması için Ar-Ge çalışmalarına devam edilmesi) Gelişme: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (ETİ Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü) TÜBİTAK, Üniversiteler, Özel Sektör Kuruluşları, Sağlık Bakanlığı Borlu Çözeltilerden Baca Gazlarının Geçirilmesiyle Sodyum Bileşiklerinin Üretimi Bu kapsamda; 2008 yılı Mayıs ayında Borlu Çözeltilerden Baca Gazlarının Geçirilmesiyle Sodyum Bileşiklerinin Üretimi adıyla bir Ar-Ge çalışması başlatılmış, söz konusu çalışmanın pilot çapta uygulamaları ise Bandırma Bor ve Asit Fabrikaları İşletme Müdürlüğündeki kömüre dayalı çalışan enerji santralinde gerçekleştirilmiştir. Pilot çapta yapılan çalışmalarda, iki farklı borlu absorban çözeltisi kullanılarak endüstriyel tesisteki atmosfere atılan baca gazındaki CO 2 ve SO 2 değerleri düşürülmüştür. Atık arıtma tesis çözeltisi kullanılarak yapılan bu absorblama işlemiyle birlikte CO 2 gazından ticari değere sahip CaCO 3 ürününün üretilmesinin yanı sıra, baca gazı salınımının düşük emisyonlu gerçekleşmesi ile başta küresel ısınma olmak üzere hava, toprak ve yer altı su kirliliği gibi büyük çevre sorunlarının azaltılması sağlanmıştır. Elde edilen borlu 1 Bu stratejik amaca yönelik aşağıda belirtilen strateji altında 2013 yılına yönelik uygun bulunan bir eylem bulunmamaktadır: Öncül araştırmalara yönelik destek programlarında, araştırma yetkinliği konusunda uluslararası üne sahip yurtdışındaki Türk ve uluslararası bilim insanlarının Türkiye ye çekilebilmesine yönelik proaktif yaklaşım ve mekanizmaların geliştirilmesi 103

109 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında 3 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı karbonatın B2O3 içeriği arasında, karbonat (CO3) içeriği arasında değişmektedir. Sodyum metaborat çözeltisi kullanılarak yapılan absorblama işlemiyle birlikte baca gazındaki CO 2 gazından ticari değere sahip borlu soda ürünü elde edilmektedir. emir-çelik Sektöründe Kolemanit Kullanılabilirliğinin Araştırılması Konuyla ilgili olarak ülkemizin çelik sektörünün öncü üreticilerinden biri ile yapılan görüşmeler sonucunda Genel Müdürlük elemanlarının katılımı ile öğütülmüş kolemanitin cüruf yapısı üzerindeki etkilerini araştırma denemeleri firmanın ilovası ndaki üretim tesislerinde yapılmış ve olumlu sonuçlar elde edilmiştir. Bahse konu firma sonuç raporunda "kolemanit kullanımının nakliye ve depolama şartlarında pota cürufunun olumsuz tozlaşma etkisini ortadan kaldırdığını" belirterek tesislerinde Kolemanit kullanımına devam edeceklerini bildirmiştir. Firma tesislerinde endüstriyel boyutta gerçekleştirilen bu çalışmaların sonuçları, diğer çelik üreticileri ile paylaşılarak kolemanit kullanımını emir Çelik sektöründe yaygınlaştırma çalışmalarına yapılmış ve Türkiye emir Çelik Üreticileri erneği Genel Sekreteri ile paylaşılarak bir toplantı düzenlenmiştir. Bu kapsamda 16 Mayıs 2014 tarihi itibarıyla 10 firmaya toplam 2384 ton ürün satılmıştır. Benzer deneylerin üleksit ve tinkal ile yapılabilmesi için görüşülmeler yapılmaktadır. emir çelik sektöründe bor kullanımını artırmak için Yurt dışında yapılan kongrelerde kullanılmak üzere broşür ve poster hazırlanarak sektörün katılımını yaptığı sempozyum ve kongrelerde stantlar açıp katılım sağlanarak bu kapsamdaki çalışmalar devam ettirilmektedir. Bor Esaslı Temizlik Ürünü Üretimi Bazı bor ürünlerinin birçok farklı şekillerde çamaşır deterjanları, ev veya endüstriyel tipi temizleyiciler ile kişisel bakım ürünleri imalatında kullanıldığı bilinmekle birlikte bor ürünlerinin özellikle; leke çıkarma işlemini kolaylaştırma ve ağartma, enzimleri stabilize etme, alkali tamponlama sağlama, suyu yumuşatma ve sürfaktan olarak kullanılan malzemenin performansını artırmak gibi fonksiyonları olduğu bilinmekte olup borun bu özelliklerinden yararlanılarak bor esaslı deterjan üretimi çalışması yapılmıştır. Bu kapsamda laboratuvarda farklı bor ürünleri ve katkı maddeleri kullanılarak Eti Matik Bor Temizlik Ürünü geliştirilmiştir. Laboartuvar yapılan yıkama test sonuçlarında olumlu sonuçların alınması üzerine Ege Üniversitesi Tekstil ve Konfeksiyon Araştırma-Uygulama Merkezi eney Laboratuvarları na ve uluslararası bir laboratuvara yıkama performans testleri, Gazi Üniversitesi ve T.C. Sağlık Bakanlığı na biyosidal analizler yaptırılmış ve tanıtım numunesi olarak personele kullanım amaçlı dağıtım yapılmıştır. Uzman görüşlerinin yansıra tanıtım numunesi kullanıcılarının ortak görüş Eti Matik borlu deterjanın piyasadaki en iyi olarak bilinen deterjana eşdeğer bir performans gösterdiğidir. Eti Matik Bor Temizlik Ürünü piyasaya satılabilir bir ürün niteliğine kavuşması ve deterjan olarak üretilip kullanılması için Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Kurumu ndan 28 Ekim 2013 tarihinde tescil belgesi alınmıştır. Metal Borür Üretimi ve Metal Yüzeylerin Kaplanması Metal borürlerin sergiledikleri üstün özelliklerden dolayı üretim miktarı her geçen gün artmakta ve parçacık tane boyutu küçülmektedir. Bu nedenle, mekanik yöntemle nano boyutta metal borür üretilmesi ve metal yüzeylerde kaplama uygulamaları gerçekleştirmesi bu proje çalışması başlamıştır. Projede, mekanokimyasal, solvotermal ve karbotermal yöntem olmak üzere üç farklı yöntemle MeB üretim çalışmaları yapılmaktadır. Solvotermal ve karbotermal üretim deneyleri, Hacettepe Üniversitesi ile imzalanan danışmanlık hizmeti sözleşmesi kapsamında danışman ve ekibi ile Başkanlığımız laboratuvarlarında ortak yürütülmektedir. Projede farklı yöntemlerle titanyum, zirkonyum, kobalt, tungsten ve hafniyum elementlerinin boride formları çalışılmıştır. Bu elementlerden ve diğer geçiş metallerinden farklı yöntemlerle MeB üretimi deneysel çalışmaları sürdürülmektedir. Mevcut durumda mekanokimyasal yöntemle Co 2B, ZrB 2 ve WB üretimi, solvotermal yöntemle Co 2B üretimi ve karbotermal yöntemle TiB 2 üretimi gerçekleştirilmiştir. Bu ürünlerin dışında solvotermal yöntemel vanadyum, hafniyum ve zirmonyum elementlerinin borür formlarının üretimine yönelik deneysel çalışmalar yapılmış ama başarılı olunamamıştır. Solvotermal yöntemle Fe 2B üretimi deneysel çalışmaları sürdürülmektedir. üşük Alkali ve üşük Sülfat İçeren Borik Asit Üretim Teknolojisinin Geliştirilmesi Özellikle LC sektörü olmak üzere diğer pazar ihtiyaçları doğrultusunda sülfat ve alkali içerikleri yönünden saf borik asit üretimine ihtiyaç duyulmuştur. LC sektöründe kullanılan borik asidin alkali içeriğinin toplamda 5 ppm olması istenmekte olup projenin amacı LC ve nükleer sektör ihtiyaçlarına uygun spektlerde borik asit üretimi gerçekleştirmekdir. TÜBİTAK-MAM ile birlikte yürütülen projede yapılan literatür araştırmalarını ve deneysel çalışmaları içeren, ilk 8 aylık gelişme raporu hazırlanarak TÜBİTAK- KAMAG'a sunulmuştur. TÜBİTAK-MAM tarafından yapılan ilk deneysel çalışmalarda sülfat içeriği ve toplam alkali içeriği 1 ppm'in altında borik asit eldesi gerçekleştirilmiştir. Genel Müdürlük kaynakları ile projenin pilot tesis aşamasında kullanılmak üzere belt filtre alımına yönelik ihale hazırlıkları devam etmektedir. Tarımda Borlu Gübre Kullanım Alanlarının Yaygınlaştırılması Tarımda borun öneminin anlaşılması, ülkemiz topraklarında yetişen ürünlerin bor ihtiyaçlarının ve bora toleranslarının belirlenmesi ile Etidot-67 ürünü kullanılmasının yaygınlaştırılması çalışmaları yapılmaktadır. Bu kapsamda Kırşehir ve Sivas taki bazı ekim alanlarında buğday, şekerpancarı ve ayçiçeği ürünlerinde borlu gübre uygulama çalışmalarına başlanmış olup bu uygulamaların yaygınlaştırmasına yönelik çalışmalar devam etmektedir. Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () 104

110 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında 3 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Çevre dostu inşaat süreçlerinin ve yöntemlerinin geliştirilmesi için çalışmaların yapılması Çevre ve Şehircilik Bakanlığı İl Özel İdareleri, Belediyeler, Üniversiteler, Ticaret ve Sanayi Odaları Amaç Gelişme: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından son dönemde gerçekleştirilen çalışmalar aşağıda özetlenmektedir: Binalarda enerji verimliliği ve Enerji Kimlik Belgesi düzenlemeleri Çevre ostu Kentler hedefi altında ayrıntılı olarak ele alınmakta olup, çevre dostu inşaat süreçlerinin ve yöntemlerinin geliştirilmesi için yapılan çalışmalar kapsamında aktif ve pasif sistemlerin kullanıldığı Kamu Binası sayısının artırılmasına yönelik çalışmalara Bakanlık tarafından devam etmektedir. Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği'nde 1 Haziran 2013 tarihinde yapılan değişiklikler ile Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği ve buna ilişkin standartlara atıflar yapılmıştır. Ankara Sincan-Etimesgut Tapu Müdürlüğü Hizmet Binası projesi Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı bünyesindeki Küresel Çevre Fonu kapsamında ihale edilmiştir. Pasif ve etkin sistemlerin kullanıldığı proje çalışmaları, Proje Müellifi ve Bakanlığımız bünyesindeki Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü, Yapı İşleri Genel Müdürlüğü, Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü ve Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü ile koordineli olarak elde edilmiştir. Hizmet binası inşaatı tamamlandıktan sonra enerji verimliliği yönünden incelenerek, halkın kullanımının yoğun olduğu kamu binalarında benzer uygulamaların yapılması ve yurt çapında yaygınlaştırılması hedeflenmektedir sayılı Yapı enetimi Kanunu uygulama yönetmeliğinin ekinde yer alan proje kontrol formunda yaralan bazı maddelerin binaların enerji verimliliğinin artırılması amacıyla yeniden ele alınması çalışmaları Bakanlık tarafından sürdürülmektedir. Bu çalışma ile yeni yapılacak binaların yapı denetimi sürecinde enerji verimliliği açısından da denetlenmesinin sağlanması hedeflenmektedir. Yeni gelişmekte olan teknolojilere temel oluşturacak araştırmaların desteklenmesi Akademik yetkinliği yüksek olan Türkiye'deki yerleşik araştırmacıların bilimin sınırındaki olan öncül araştırmalarının desteklenmesi Eylem: Bilimin sınırında, bilgilerimizi değiştirme potansiyeli olan, alışılagelen araştırma teknik ve yöntemlerinin dışında unsurlar içeren araştırmalar için yeni bir destek mekanizmasının belirlenmesi TÜBİTAK Kalkınma Bakanlığı, TÜBİTAK Enstitüleri Gelişme: Programın TÜBİTAK Bilim Kuruluna sunulması, mevzuatın hazırlanması ve programın tamamlanarak, program kapsamında proje başvurusu alınma eylemi, TÜBİTAK kapsamında planlanan yeni hedefler doğrultusunda ileri bir tarihe ötelenmiştir. Öncül araştırmalara yönelik Ar-Ge ve altyapı desteklerinin kurumlararası eşgüdüm içerisinde geliştirilmesi Eylem: Ulusal Biyoteknoloji Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi ve Eylem Planı'nın hazırlanması Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü) Sektör STK ları, Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV), İlgili kamu kurumları, Araştırma Enstitüleri, Üniversiteler, Özel Sektör Kuruluşları, Sağlık Bakanlığı Gelişme: Nanoteknoloji ve Biyoteknoloji Strateji Belgelerinin akademik camia ile paylaşılması için toplantılar yapılmış olup eksiklikleri tespit etmek ve ilave çalışmaların nasıl yapılabileceği konusunda öneriler geliştirmek amacıyla çalışmalar devam etmektedir. 105

111 3 - Bölüm 2: Tabandan Yukarı Yaklaşımlar Kapsamında Türkiye de iğer Gelişmeler A. TÜBİTAK Akademik Ar-Ge estekleri TÜBİTAK Araştırma Projeleri estekleme Programları Başkanlığı (AREB) programları kapsamında evrensel gelişmeler ve ülke öncelikleri doğrultusunda, bilgi ve teknolojinin üretilerek, sonuçların hizmet ve/veya ürüne dönüştürülmesi yoluyla topluma kazandırılması için Ar-Ge faaliyetlerini yürüten bilim insanlarımız desteklenmektedir. TÜBİTAK AREB bünyesinde yürütülen destek programları: Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini estekleme Programı (1001 Programı) Öncelikli Alanlar Ar-Ge Projelerini estekleme Programı (1003 Programı) Ulusal Genç Araştırmacı Kariyer Geliştirme Programı (3501 Programı) Hızlı estek Programı (1002 Programı) Uluslararası Bilimsel Araştırma Projelerine Katılma Programı (1011 Programı) Uluslararası Projeleri estekleme Programları ( Programları) Başlangıç Ar-Ge Projeleri estekleme Programı (3001 Programı) Ulusal Yeni Fikirler ve Ürünler Araştırma estek Programı (1005 Programı) Kamu Kurumları Araştırma ve Geliştirme Projelerini estek Programı (1007 Programı) estek programlarına ilişkin veriler Tablo 23 te, kamu projeleri hariç olmak üzere 2013 yılında önerilen ve destek kararı verilen projelerin üniversitelere göre dağılımı da Tablo 24 te yer almaktadır. Tablo 23. TÜBİTAK Araştırma estek Programları Başkanlığı na İlişkin Veriler * Önerilen Proje Sayısı estek Kararı Verilen Proje Sayısı esteklenen Bütçe (Milyon TL)** evam Eden Proje Sayısı Sanayi İşbirliği Olan estek Kararı Verilen Proje Sayısı Sanayi İşbirliği Olan Projelerin estek Bütçesi (Bin TL)** esteklenen Projelerdeki Araştırmacı Sayısı esteklenen Projelerdeki Bursiyer Sayısı Yıllık Aktarılan Tutar*** * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** Cari fiyatlarla *** 2014 yılı sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) TÜBİTAK AREB estek Programları kapsamında 2013 yılında proje önerisi gelmiş ve projenin desteklenmesine karar verilmiştir yılında yürürlükte olan proje sayısı olup bu projelere 264 milyon TL aktarılmıştır yılında ise Nisan sonu itibarıyla proje önerisi gelmiş ve 772 projenin desteklenmesine karar verilmiştir. Nisan ayı sonu itibarıyla yürürlükte olan projeye 90 milyon TL aktarılmıştır. 106

112 Tablo Yılında Önerilen ve estek Kararı Verilen Projelerin Üniversitelere Göre ağılımı (Kamu Projeleri Hariç) Önerilen Proje Sayısı estek Kararı Verilen Proje Sayısı Toplam Aktarılan Tutar* Abant İzzet Baysal Ü Abdullah Gül Ü Acıbadem Ü Adana Bilim ve Teknoloji Ü Adıyaman Ü Adnan Menderes Ü Afyon Kocatepe Ü Ağrı İbrahim Çeçen Ü Ahi Evran Ü Akdeniz Ü Aksaray Ü Amasya Ü Anadolu Ü Ankara Ü Ardahan Ü Artvin Çoruh Ü Atatürk Ü Atılım Ü Avrasya Ü Bahçeşehir Ü Balıkesir Ü Bartın Ü Başkent Ü Batman Ü Bayburt Ü Beykent Ü Bezmialem Vakıf Ü Bilecik Şeyh Edebali Ü Bingöl Ü Bitlis Eren Ü Boğaziçi Ü Bozok Ü Bursa Orhangazi Ü Bursa Teknik Ü Bülent Ecevit Ü Canik Başarı Ü Celal Bayar Ü Cumhuriyet Ü Çağ Ü Çanakkale Onsekiz Mart Ü Çankaya Ü Çankırı Karatekin Ü Çukurova Ü icle Ü oğuş Ü okuz Eylül Ü umlupınar Ü

113 Tablo Yılında Önerilen ve estek Kararı Verilen Projelerin Üniversitelere Göre ağılımı (Kamu Projeleri Hariç) (evamı I) Önerilen Proje Sayısı estek Kararı Verilen Proje Sayısı Toplam Aktarılan Tutar* üzce Ü Ege Ü Erciyes Ü Erzincan Ü Erzurum Teknik Ü Eskişehir Osmangazi Ü Fatih Sultan Mehmet Vakıf Ü Fatih Ü Fırat Ü Galatasaray Ü GATA Gazi Ü Gaziantep Ü Gaziosmanpaşa Ü Gebze Yüksek Teknoloji Ens Gedik Ü Gediz Ü Giresun Ü Gümüşhane Ü Hacettepe Ü Hakkari Ü Haliç Ü Harran Ü Hasan Kalyoncu Ü Hitit Ü Iğdır Ü Işık Ü İhsan oğramacı Bilkent Ü İnönü Ü İpek Ü İstanbul Arel Ü İstanbul Aydın Ü İstanbul Bilgi Ü İstanbul Bilim Ü İstanbul Gelişim Ü İstanbul Kemerburgaz Ü İstanbul Kültür Ü İstanbul Medeniyet Ü İstanbul Medipol Ü İstanbul Sabahattin Zaim Ü İstanbul Şehir Ü İstanbul Teknik Ü İstanbul Ticaret Ü İstanbul Ü İzmir Ekonomi Ü İzmir Katip Çelebi Ü İzmir Ü

114 Tablo Yılında Önerilen ve estek Kararı Verilen Projelerin Üniversitelere Göre ağılımı (Kamu Projeleri Hariç) (evamı II) Önerilen Proje Sayısı estek Kararı Verilen Proje Sayısı Toplam Aktarılan Tutar* İzmir Yüksek Teknoloji Ens Kadir Has Ü Kafkas Ü Kahramanmaraş Sütçü İmam Ü Karabük Ü Karadeniz Teknik Ü Karamanoğlu Mehmet Bey Ü Kastamonu Ü Kırıkkale Ü Kırklareli Ü Kilis 7 Aralık Ü Kocaeli Ü Koç Ü Kto Karatay Ü Maltepe Ü Mardin Artuklu Ü Marmara Ü Mehmet Akif Ersoy Ü Melikşah Ü Mersin Ü Mevlana Ü Mimar Sinan Güzel Sanatlar Ü Muğla Sıtkı Koçman Ü Mustafa Kemal Ü Muş Alparslan Ü Namık Kemal Ü Necmettin Erbakan Ü Nevşehir Ü Niğde Ü Nişantaşı Ü Nuh Naci Yazgan Ü Okan Ü Ondokuz Mayıs Ü Ordu Ü Orta oğu Teknik Ü Osmaniye Korkut Ata Ü Özyeğin Ü Pamukkale Ü Piri Reis Ü Recep Tayyip Erdoğan Ü Sabancı Ü Sakarya Ü Selçuk Ü Siirt Ü Sinop Ü Süleyman emirel Ü Süleyman Şah Ü

115 Tablo Yılında Önerilen ve estek Kararı Verilen Projelerin Üniversitelere Göre ağılımı (Kamu Projeleri Hariç) (evamı III) Önerilen Proje Sayısı estek Kararı Verilen Proje Sayısı Toplam Aktarılan Tutar* Şifa Ü TE Ü TOBB Ekonomi ve Teknoloji Ü Toros Ü Trakya Ü Tunceli Ü Turgut Özal Ü Türk Hava Kurumu Ü Türk-Alman Ü Ufuk Ü Uludağ Ü Uluslararası Antalya Ü Uşak Ü Üsküdar Ü Yalova Ü Yaşar Ü Yeditepe Ü Yeni Yüzyıl Ü Yıldırım Beyazıt Ü Yıldız Teknik Ü Yüzüncü Yıl Ü Zirve Ü Toplam iğer Kuruluşlar Genel Toplam * 2014 yılı sabit fiyatlarıyla (Bin TL) 1001 Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini estekleme Programı TÜBİTAK 1001 Programı ile yeni bilgiler üretmek, bilimsel yorumlar yapmak veya teknolojik problemleri çözümlemek amacıyla yapılan çalışmalar ile ülkemizin uluslararası pazarlardaki rekabet gücünün artırılması için ileri teknoloji uygulamalarına yönelik projeler desteklenmektedir. Yıllar itibarıyla TÜBİTAK 1001 Programı na ait veriler Tablo 25 te yer almaktadır. Tablo Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini estekleme Programı Verileri * Önerilen Proje Sayısı estek Kararı Verilen Proje Sayısı esteklenen Bütçe** evam Eden Proje Sayısı Sanayi İşbirliği Olan esteklenen Proje Sayısı Sanayi İşbirliği Olan Projelerin estek Bütçesi (Bin TL)**

116 Tablo Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini estekleme Programı Verileri (evamı) * esteklenen Projelerdeki Araştırmacı Sayısı esteklenen Projelerdeki Bursiyer Sayısı Yıllık Harcama Tutarı** * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** 2014 yılı sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) 1001 Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini estekleme Programı kapsamında 2013 yılında proje önerisi gelmiş ve 743 projenin desteklenmesine karar verilmiştir yılında yürürlükte olan proje sayısı olup bu projelere 164 milyon TL aktarılmıştır yılında ise Nisan sonu itibarıyla proje önerisi gelmiş ve 278 projenin desteklenmesine karar verilmiştir. Nisan ayı sonu itibarıyla yürürlükte olan projeye 45 milyon TL aktarılmıştır Ulusal Genç Araştırmacı Kariyer Geliştirme Programı (Kariyer Programı) Yıllar itibarıyla 3501 Ulusal Genç Araştırmacı Kariyer Geliştirme Programı na ait veriler Tablo 26 da yer almaktadır. Tablo Ulusal Genç Araştırmacı Kariyer Geliştirme Programı Verileri * Önerilen Proje Sayısı estek Kararı Verilen Proje Sayısı esteklenen Bütçe** 13,8 10, ,7 23,5 34,2 16,6 evam Eden Proje Sayısı Sanayi İşbirliği Olan esteklenen Proje Sayısı Sanayi İşbirliği Olan Projelerin estek Bütçesi (Bin TL)** esteklenen Projelerdeki Araştırmacı Sayısı esteklenen Projelerdeki Bursiyer Sayısı Yıllık Harcama Tutarı** 18,6 16,3 13,1 10,7 15, * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** 2014 yılı sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) 3501 Ulusal Genç Araştırmacı Kariyer Geliştirme Programı kapsamında 2013 yılında 655 proje önerisi gelmiş ve 167 projenin desteklenmesine karar verilmiştir yılında yürürlükte olan proje sayısı 330 olup bu projelere 29 milyon TL aktarılmıştır yılında ise Nisan sonu itibarıyla 378 proje önerisi gelmiş ve 78 projenin desteklenmesine karar verilmiştir. Nisan ayı sonu itibarıyla yürürlükte olan 394 projeye 10 milyon TL aktarılmıştır Hızlı estek Programı Programın amacı üniversiteler, araştırma hastaneleri ve araştırma enstitülerinde yürütülecek acil, kısa süreli, küçük bütçeli araştırma ve geliştirme projelerine destek sağlamaktır. Yıllar itibarıyla TÜBİTAK 1002 Programı na ait veriler Tablo 27 de yer almaktadır. 111

117 Tablo Hızlı estek Programı Verileri * Önerilen Proje Sayısı estek Kararı Verilen Proje Sayısı esteklenen Bütçe** 9,9 10,7 8,8 9,8 8,7 9,1 14 3,9 evam Eden Proje Sayısı Sanayi İşbirliği Olan esteklenen Proje Sayısı Sanayi İşbirliği Olan Projelerin estek Bütçesi (Bin TL)** esteklenen Projelerdeki Araştırmacı Sayısı esteklenen Projelerdeki Bursiyer Sayısı Yıllık Harcama Tutarı** 6,3 13,1 11,3 10 8,7 8,9 13,9 3,9 * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** 2014 yılı sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) 1002 Hızlı estek Programı kapsamında 2013 yılında proje önerisi gelmiş ve 483 projenin desteklenmesine karar verilmiştir yılında yürürlükte olan proje sayısı 550 olup bu projelere yaklaşık 14 milyon TL aktarılmıştır yılında ise Nisan sonu itibarıyla 413 proje önerisi gelmiş ve 146 projenin desteklenmesine karar verilmiştir. Nisan ayı sonu itibarıyla yürürlükte olan 578 projeye yaklaşık 4 milyon TL aktarılmıştır Başlangıç Ar-Ge Projeleri estekleme Programı 2013 yılında yürürlüğe giren programın amacı, Ar-Ge projesi hazırlama ve yürütme kültürünün yaygınlaşmasını sağlamak için, AREB tarafından desteklenen projelerde yürütücü olarak görev almamış olan, üniversite, kamu kurum/kuruluşu veya özel kuruluşlardaki araştırmacıların sunacakları Ar-Ge projelerini desteklemektir. TÜBİTAK 3001 Programı kapsamında 2013 yılında 360, 2014 yılı Nisan sonu itibarıyla 511 proje başvurusu yapılmıştır yılında 10, 2014 yılı Nisan sonu itibarıyla ise 160 projenin desteklenmesine karar verilmiştir. Ayrıca 2014 yılı Nisan sonu itibarıyla 134 proje devam etmekte olup, bu projelere yaklaşık 6 milyon TL aktarılmıştır. B. Özel Sektöre Yönelik TÜBİTAK Araştırma Teknoloji Geliştirme ve Yenilik estekleri Özel sektöre yönelik oluşturulan TÜBİTAK Araştırma Teknoloji Geliştirme ve Yenilik estek Programları kapsamında, bilimsel ve teknolojik bilgiyi ürüne, sürece, yönteme veya sisteme dönüştürme aşamalarında yapılacak, teknoloji ve yenilik odaklı araştırma, geliştirme ve iyileştirme faaliyetlerine ilişkin proje önerileri değerlendirilmekte, izlenmekte ve geri ödemesiz olarak desteklenmektedir. TÜBİTAK TEYEB bünyesinde yürütülen özel sektöre yönelik Ar-Ge ve Yenilik estek Programları: Sanayi Ar-Ge Projeleri estekleme Programı (1501 Programı) Proje Pazarı estekleme Programı (1503 Programı) Üniversite-Sanayi İşbirliği estek Programı (1505 Programı) KOBİ Ar-Ge Başlangıç estek Programı (1507 Programı) Uluslararası Sanayi Ar-Ge Projeleri estekleme Programı (1509 Programı) Öncelikli Alanlar Araştırma Teknoloji Geliştirme ve Yenilik Projeleri estekleme Programı (1511 Programı) 112

118 Girişimcilik Aşamalı estek Programı (1512 Programı) Teknoloji Transfer Ofisleri estekleme Programı (1513 Programı) Girişim Sermayesi estekleme Programı (1514 Programı) Yenilik Girişimcilik Alanlarında Kapasite Artırılmasına Yönelik estekleme Programı (1601 Programı) Patent estek Programı (1602 Programı) estek programlarına ilişkin veriler Tablo 28 de yer almaktadır. Tablo 28. TÜBİTAK Araştırma Teknoloji Geliştirme ve Yenilik estek Programlarına İlişkin Veriler * 2014** Proje Başvuru Sayısı Firma Sayısı Yeni Firma Sayısı estek Kararı Verilen Proje Sayısı Sonuçlanan Proje Sayısı Yıl Sonu İtibarıyla esteklenmekte Olan Proje Sayısı esteklenen Projeler Kapsamında Gerçekleşen Harcama Tutarı*** estek Kapsamına Alınan Harcama Tutarı (Oluşturulan Ar-Ge Hacmi)*** Ödenen estek Tutarı*** * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** 2014 yıl sonu öngörüsü *** 2014 sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) 30 Nisan 2014 itibarıyla, TEYEB estek Programları kapsamında proje desteklenmektedir. Ocak-Nisan 2014 döneminde destek programlarına 966 yeni proje başvurusu yapılmış ve aynı dönemde desteklenen projelere TÜBİTAK kaynaklarından toplam 77 milyon TL ödenmiştir Sanayi Ar-Ge Projeleri estekleme Programı Yıllar itibarıyla TÜBİTAK 1501 Programı kapsamında yapılan proje başvuruları ve desteklenen proje sayıları Tablo 29 da sunulmaktadır. 30 Nisan 2014 sonu itibarıyla, TÜBİTAK 1501 Programı kapsamında 1211 proje desteklenmektedir. Tablo 29 da görüldüğü gibi program kapsamında desteklenen projelere yılları arasında 2014 yılı sabit fiyatlarıyla toplam 3,1 milyar TL hibe destek sağlanmıştır. 113

119 Tablo Sanayi Ar-Ge Projeleri estekleme Programı Verileri * 2014** Toplam Proje Başvuru Sayısı Firma Sayısı Yeni Firma Sayısı Karar Verilen Proje Sayısı (Yıl İçerisinde) estek Kararı Verilen esteklenmeyen Sonuçlanan Proje Sayısı Ödenen estek Tutarı*** * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** 2014 yıl sonu öngörüsü *** 2014 sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) 1512 Girişimcilik Aşamalı estek Programı, 1513 Teknoloji Transfer Ofisleri estekleme Programı, 1514 Girişim Sermayesi estekleme Programı, 1601 Yenilik Girişimcilik Alanlarında Kapasite Artırılmasına Yönelik estekleme Programı ve 1602 Patent estek Programı na dair detaylı bilgi Y2 stratejik amacı altında verilmiştir. Ayrıca 1505 Üniversite Sanayi İşbirliği estek Programı ve 1503 Proje Pazarı estekleme Programları na dair detaylı bilgi Y3 stratejik amacı, 1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç estek Programına dair detaylı bilgi Y4 stratejik amacı, 1509 Uluslararası Sanayi Ar-Ge Projeleri estekleme Programına dair detaylı bilgi ise Y6 stratejik amacı altında verilmiştir. C. Tabandan Yukarı Yaklaşımlar Kapsamında iğer Kurum ve Kuruluşlar Tarafından Yürütülen estek Mekanizmaları Teknoloji Geliştirme Projeleri (TGP) esteği UBTYS kapsamında, Para Kredi ve Koordinasyon Kurulu nun 98/10 sayılı Araştırma- Geliştirme Yardımına İlişkin Tebliğ i kapsamında 1995 yılından beri estekleme ve Fiyat İstikrar Fonu (FİF) kaynağından sanayi ve yazılım kuruluşlarının Ar-Ge projeleri Teknoloji Geliştirme Projeleri (TGP) Programı başlığı kapsamında desteklenmiştir. Ticarileştirme Projeleri esteği 2006 yılı içerisinde, daha önce TTGV tarafından desteklenen Ar-Ge projelerinin ticarileştirme süreçlerinin desteklenmesine yönelik pilot bir program tasarlanarak uygulamaya alınmıştır ve 2008 yıllarında yürütülen pilot program kapsamında toplam 9 proje desteklenmiştir. Bu pilot program sonrasında TGP desteği ile beraber Ticarileştirme Projeleri esteğinin bütünleşik olarak sağlanmasına yönelik öncelikli alanlar bazında İleri Teknoloji Projeleri estek Programı tasarlanmasına altyapı ve bilgi birikimi oluşturulmuştur. İleri Teknoloji Projeleri (İTEP) esteği 2010 yılı sonu itibarıyla başlatılan İTEP estek Programı kapsamında, 2011 ve 2012 yılı Haziran sonu itibarıyla, İleri Malzeme Teknolojileri ve Hassas Üretim Teknikleri, Yenilenebilir Enerji Üretim, epolama ve ağıtımına Yönelik Teknolojiler, 'Biyomedikal Teknolojileri' ve 'İklim eğişikliğine Uyum Teknolojileri' alanlarında 20 proje değerlendirmeye alınmış, bu projelerden 7 proje sahibi ile toplamda 11,4 milyon AB doları tutarında destekleme sözleşmesi imzalanmıştır. Firmalara 30 Nisan 2014 itibarıyla 6,6 milyon AB doları tutarında kullandırım yapılmıştır yılı başlangıcından itibaren, İTEP Programını daha etkin ve proaktif bir yapıda sürdürmek amacıyla mevcut teşvik sistemi ve yeni destek programlarının etkisini arttıracak şekilde, ulusal önceliklere daha çok vurgu yapacak seviyede projelerin desteklenmesini sağlamak amacıyla bir revizyon çalışması yapılmıştır yılı Eylül ayından itibaren yeni şartlarla proje değerlendirmelerine yeniden başlanmıştır. Bu kapsamda Kasım Nisan 2014 döneminde 2 proje desteklenmiştir. 114

120 Bilimsel Araştırma Projeleri esteği Bilimsel Araştırma Projeleri esteği kapsamında üniversitelere kamu kaynaklarından 2003 yılında 87 Milyon TL aktarılmışken 2014 yılında bu rakam 517 milyon TL ye yükselmiştir. iğer estek Programlarına İlişkin Bilgiler KOSGEB Ar-Ge, İnovasyon ve Endüstriyel Uygulama estek Programı kapsamında destek tutarlarına ilişkin bilgiler Y4 stratejik amacı altında raporlanmıştır. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından sağlanan SAN-TEZ ve Rekabet Öncesi İşbirliği Projeleri desteği ile sanayicinin ihtiyaçları doğrultusundaki Ar-Ge ve yenilik projeleri desteklenmektedir. Bunlara ilişkin gelişmeler Y3 bölümünde verilmiştir. BSTB nin sunduğu bir diğer destek mekanizması olan Teknogirişim Sermayesi esteği ile de benzer şekilde meraka dayalı araştırmalar desteklenmektedir. Bu programa ilişkin detaylar Y2 stratejik amacı altında yer almaktadır. Ayrıca, TÜBİTAK tarafından İkili Anlaşmalar kapsamında desteklenen projelerde de benzer şekilde araştırmacıların kendi belirledikleri alanlarda çalışmalarına olanak sağlanmaktadır. İlgili gelişmeler Y6 stratejik amacı altında raporlanmıştır. Uluslararası destek programları kapsamında Türkiye deki yerleşik araştırmacıların yararlanabildiği 7.ÇP Kapasiteler Özel Programı, Araştırma Potansiyeli Programı, 7.ÇP KOBİ Yararına Araştırmalar, 7.ÇP Marie Curie Burs Programı, 7.ÇP Fikirler Özel Programı (ERC), EUREKA ve COST Programı da meraka dayalı araştırmalara destek sağlamaktadır ve bu programlara ilişkin bilgiler Y6 stratejik amacı altında verilmektedir. Bu destek mekanizmalarına ek olarak Kalkınma Bakanlığı tarafından sağlanan Araştırma Altyapı destekleri ise hem tabandan yukarı yürütülen araştırmalar için hem de öncül araştırmalar için gerekli altyapıların kurulmasını sağlamaktadır. Bu desteğe ilişkin bilgiler Y5 stratejik amacı başlığında verilmiştir. 115

121 Stratejik Amaç Y1-BTY İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Y1 - Bölüm 1a: UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında Y1 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Stratejik Amaç Y1. BTY İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi 1 Amaç Y1.1. BT İK sayısının artırılması ve sektörel dağılımın iyileştirilmesi 2 Y1.1.1 Gençlerin Ar-Ge alanlarına yönlendirilmesi Eylem: Temel ve orta öğretimde bilim kültürünün geliştirilmesine yönelik bilim fuarlarının düzenlenmesi TÜBİTAK Milli Eğitim Bakanlığı Gelişme: 2013 yılında MEB tarafından belirlenen 1000 pilot okulun yanı sıra gönüllü okulların katılımıyla birlikte toplamda 1092 okulda bilim fuarı düzenlenmesi için destek verilmiştir. Bu destek kapsamında proje ile öğrenciye ulaşılmış ve yaklaşık 6 milyon TL TÜBİTAK desteği sağlanmıştır yılında 1041 başvuru alınmış olup yaklaşık okulda fuarlar halen devam etmektedir. Eylem: Bilim toplum faaliyetleri aracılığıyla gençlerin uzay alanına yönlendirilmesi TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi Milli Eğitim Bakanlığı, TÜBİTAK Enstitüleri, Üniversiteler, Gençlik ve Spor Bakanlığı Gelişme: 2014 yılı ilk yarısında (5 aylık dönemde) TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi bünyesinde yer alan Bilim Toplum Merkezi (BİTOM) çoğunluğu öğrenci olmak üzere toplam 2667 kişi tarafından ziyaret edilmiştir. Ziyaretçiler gündüz güneş gözlemi, gece ise gökyüzü gözlemi yapmışlar ve uzman gökbilimciler tarafından bilgilendirilmişlerdir. Eylem: Özellikle çocukların ve gençlerin bilime olan ilgi ve meraklarını artıracak, destekleyecek ve teknolojiyi daha doğru kullanmalarını sağlayacak bilim merkezlerinin 2016 yılı itibarıyla tüm büyükşehirlerde kurulmasına yönelik yerel yönetimlerle işbirliği halinde çalışmaların gerçekleştirilmesi Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TÜBİTAK Milli Eğitim Bakanlığı, Yerel Yönetimler, Üniversiteler, Ticaret ve Sanayi Odaları Sürekli Gelişme: Tüm büyükşehirlerde bilim merkezi kurulması çalışmaları kapsamında Konya, Kocaeli, Kayseri ve Bursa Büyükşehir belediyeleri ile sözleşme; Eskişehir, Sakarya, Gaziantep, Ankara Büyükşehir Belediyeleri ile ön protokol imzalanmıştır. Konya da Bilim Merkezinin 9 temasından iki temasının sergi üretimleri bitmiş olup 26 Nisan 2014 tarihinde ön açılışı yapılmıştır. Eylem: Fen bilimleri, teknoloji ve tasarım ile matematik öğretim programlarının geliştirilmesine yönelik çalışmaların yapılması TÜBİTAK Milli Eğitim Bakanlığı, TPE Gelişme: Bu doğrultuda çalışmalar yürütülmüş ve ilk etap çalışmaların ürünleri olan eğitim materyalleri hazırlanarak MEB e teslim edilmiştir. İkinci etap çalışmalara ilişkin çalışma takvimleri ise MEB TTKB ile görüşülerek planlanmaktadır. 1 Bu stratejik amaç altındaki stratejiler Ulusal Bilim, Teknoloji İnsan Kaynağı Strateji ve Eylem Planı kapsamında ele alınmakta olup, buradaki eylemler ek olarak Kurumlardan bildirilmiş eylemlerdir. Ulusal Bilim, Teknoloji İnsan Kaynağı Strateji ve Eylem Planı belgesine adresinden erişmek mümkündür eylem planında Y1.1.2, Y1.1.4 ve Y1.1.5 stratejik amaçları kapsamında yürütülecek bir eylem bulunmamaktadır. 116

122 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında Y1 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Y1.1.3 Özel sektörün Ar-Ge ihtiyaçları doğrultusunda BT İK yetişmesine yönelik programlar tasarlanması Eylem: Sanayinin ihtiyaç duyduğu alanlarda lisansüstü eğitim bursu verilmesi ve lisans düzeyinde yarışmaların düzenlenmesi TÜBİTAK Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, YÖK, Üniversiteler, TOBB Gelişme: TÜBİTAK 2211 Yurt İçi Lisansüstü Burs Programı Teşvik Bursları Uygulaması TÜBİTAK 2211 Yurt İçi Lisansüstü Burs Programı kapsamında sanayi ile ilgili alanlarda tez yazan lisansüstü öğrenciler için teşvik bursları uygulaması geliştirilmiştir yılında iki dönemde toplam 71 başvuru yapılmıştır yılında 6 yüksek lisans ve 10 doktora öğrencisi olmak üzere 16 kişi desteklenmiştir yılı 1. döneminde programa yapılan 15 başvurunun değerlendirmeleri devam etmektedir. TÜBİTAK 2209/B Sanayiye Yönelik Lisans Bitirme Tezi estekleme Programı 1968 yılından bu yana verilmekte olan üniversite öğrencileri proje desteği kapsamında 2013 yılında herhangi bir sanayi/sektör kuruluşunun bir sorununu çözmeyi hedefleyen araştırma konusuna sahip son sınıfa geçmiş lisans öğrencilerinin hazırladıkları bitirme tezlerine de TÜBİTAK 2209/B Sanayiye Yönelik Lisans Bitirme Tezi estekleme Programı kapsamında destek verilmeye başlanmıştır. Program kapsamında 2013 yılında 433 proje başvurusu alınmış ve 332 proje desteklenmiştir yılı için program kapsamında başvuru koşullarında yer alan alan sınırlandırması kaldırılarak her alanda lisans öğrencisinin başvuru yapabilmesi sağlanmıştır. Aynı zamanda proje desteğinin hibe olarak ödenmesi için gerekli mevzuat düzenlemeleri gerçekleştirilmiştir yılının ilk 4 döneminde 366 proje başvurusu alınmış ve 86 proje desteklenmiştir. TÜBİTAK 2241 Sanayiye Yönelik Lisans Bitirme Projeleri Yarışması Sanayiyeye yönelik lisans bitirme tezi desteği ile paralel olarak lisans öğrencilerinin, sanayinin bir sorununu çözmeyi hedefleyen ve/veya sanayide uygulama potansiyeli olan ürün/yöntem/süreç iyileştirme ve/veya geliştirmeye yönelik araştırma konusuna sahip lisans bitirme projeleri için TÜBİTAK 2241 Sanayiye Yönelik Lisans Bitirme Projeleri Yarışması uygulamaya koyulmuştur yılında ilk defa başvuruları alınan yarışma programı kapsamında 54 farklı üniversiteden 201 proje başvurusu yapılmıştır. Finalde dereceye giren 21 projeye 423 bin TL lik para ödülü verilmiştir yılında ise yarışma kapsamında 62 faklı üniversiteden 321 proje başvurusu alınmıştır. Yarışma süreci devam etmektedir. Y1.1.6 Toplumda bilim ve teknoloji kültürünün yaygınlaştırılması Eylem: TÜBA Türkçe Bilim Terimleri Sözlüğü Projesi ile bilim dili olarak Türkçe'nin eğitimde kullanımının yaygınlaştırılması ve toplum genelinde benimsetilmesi amacıyla "Türkçe Bilim Terimleri Sözlükleri"nin hazırlanması Türkiye Bilimler Akademisi Üniversiteler Sürekli Gelişme: Mühendislik Terimleri Sözlüğü kapsamında haftalık yayına hazırlık toplantıları yapılmış ve internet erişimli veri tabanı üzerinden bu çalışmalara devam edilmiştir. oğa Bilimleri Terimleri Sözlüğü kapsamında yayına hazırlık çalışmaları tamamlanan alanların kontrolleri yapılmış ve eksik terimler düzeltilmeye devam edilmiştir. Proje kapsamında tüm sözlüklerin ve çalışmaların denetiminden sorumlu olan Yürütme Kurulu üyeleri yeniden belirlenmiştir. Yayına hazırlık çalışmalarının internet üzerinden yürütülmesi için oluşturulmuş olan sözlük veri tabanı yazılımı, TÜBA Kapasite Geliştirme Projesi kapsamında alt yapısı geliştirilmiş ve yeni özellikler eklenmiştir. TÜBA Kapasite Geliştirme Projesi kapsamında, projenin internet sayfası olan yeniden tasarlanmış ve yeni özellikler eklenerek geliştirilmiştir. 117

123 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında Y1 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Öğretmen adayları ve öğretmenlerin kendi branşlarına yönelik toplumda olumlu tutum geliştirilmesine ilişkin yürütecekleri faaliyetlerin desteklenmesine ilişkin destek programının geliştirilmesi TÜBİTAK Milli Eğitim Bakanlığı, YÖK, Üniversiteler Sürekli Gelişme: Öğrencilerde ve toplumda bilimsel konulara ilişkin olumlu tutum geliştirilmesi amacıyla öğretmen adayları ve öğretmenlere yenilikçi yöntem ve tekniklerin etkileşimli olarak aktarılması amacıyla 4005 kodlu Bilim ve Toplum Yenilikçi Eğitim Uygulamaları çağrısı açılmıştır. İlk kez 16 Kasım 2012 de yayımlanan çağrı kapsamında 61 proje başvurusu alınmış ve 11 projenin desteklenmesine karar verilmiştir yılı projeleri için 27 Eylül 2013 tarihinde çağrıya çıkılmış ve 54 başvurudan 7'sinin desteklenmesine karar verilmiştir. Eylem: TÜBA Bilim Eğitimi Projesi kapsamında yürütülen etkinliklerin yanında, çocukların ve gençlerin bilime olan meraklarının arttırılması ve bir Çocuk Platformu oluşturulması; Türk Bilim Klasikleri ve Çocuk Uyarlamaları Projesi ile geçmişte yaşamış bilim insanlarımızın günümüze miras bıraktığı Türk-İslam bilim klasikleri olarak değerlendirilen eserlerin Arapça, Farsça vb. dillerden/lehçelerden günümüz Türkçesine tercüme edilmesi; bu eserlerin, tıpkıbasım, transliterasyon ve çevirilerinin yayımlanması ile çocuklara tanıtılması Türkiye Bilimler Akademisi Kalkınma Bakanlığı, MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Sürekli Gelişme: TÜBA Bilim Eğitimi Projesi kapsamında, Akademi'ye yapılan eğitim içerikli bir yayının basım süreci başlatılmış ve hakem görüşleri alınmıştır. Proje ekibinin yenilenmesi ile ilgili yönetimsel çalışmalara başlanmıştır. Türk Bilim Klasikleri Projesi'nin başlatılması kararı 2013 yılında alınmış ve Eylül 2013'te Kalkınma Bakanlığı na 2014 yılında yatırım projesi olarak desteklenmesi amacıyla sunulmuştur Ekim ayında Türk Bilim Klasiklerinin Kalkınma Bakanlığı tarafından yılları için desteklenmesi uygun bulunmuştur Yılı Yatırım Programı'nda, 2014 yılı için 1,5 milyon TL olmak üzere toplam 5 milyon TL proje desteği verilmiştir yılı itibarıyla başlatılan proje kapsamında, eserlerin yayımlanarak günümüze kazandırılması konusunda projeye katılım sağlayabilecek uzman akademisyenlerin katkılarından yararlanmak amacıyla proje çağrısına çıkılmıştır yılı Mart ayında başlatılan proje çağrısı kapsamında başvurular halen devam etmektedir. Başvurular, yazma eserler ve çevirileri konusunda uzman, Akademi Üyeleri ve diğer akademisyenler tarafından oluşturulan Yayın Yürütme Kurulu tarafından değerlendirilmektedir. eğerlendirme sonucunda proje kapsamına alınmasına karar verilen eserlerin hazırlık ve basım süreçleri başlatılacaktır. Eylem: Toplumda bilim ve teknoloji kültürünün yaygınlaştırılması amacıyla TÜBİTAK Bilim kampı projesinin gerçekleştirilmesi TÜBİTAK TÜSSİE Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, TÜBİTAK Gelişme: Genç akademi kapsamında 3 farklı başlıkta kamp düzenlenmiştir. Bilim kampları, genel ve temalı bilim kampları olmak üzere yaz döneminde gerçekleştirilmiştir. TUSSİE ve üniversite işbirliği ile ilköğretim 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin bilimin eğlenceli ve heyecan verici doğasını keşfetmelerini sağlamak ve onlara bilim insanları ile etkileşime geçerek bilim dünyasının ulaşılabilir olduğunun gösterilmesi amaçlanmaktadır. 5 günlük eğitim, uygulama, gezi ve incelemeden oluşan bir programdır. Öğrencilerde ekosistem, genel çevre sorunları, enerji ve teknoloji konularında merak uyandırma, bilgi verme, bireysel ve toplumsal farkındalık oluşturulması hedeflenmektedir. Eylem: Medyanın BTY konularına ayırdığı zaman ve alan ile BTY konularındaki popüler bilim haberlerinin niteliğinin artması için medyaya BTY konularında içerik sağlanması TÜBİTAK Üniversiteler, Araştırma Enstitüleri, Özel Sektör Kuruluşları, Medya, Gençlik ve Spor Bakanlığı Gelişme: Basında bilim ve teknoloji haberlerinin görünürlüğü takip edilerek, sonuçlar düzenli olarak raporlanmaktadır. Toplumda bilim ve teknoloji konularına dair farkındalığın TÜBİTAK algısı üzerinden ölçümüne dair anketler tamamlanmış, sonuçlar ilgililere iletilmiştir. Yenilenen TÜBİTAK ana sayfasında bilim ve teknoloji alanındaki gelişmeler basının ilgisini çekebilecek formatta hızlı bir şekilde kamuoyu ile paylaşılmaya başlanmıştır. Ayrıca dâhil olunan sosyal medya uygulamalarının toplumla etkileşim kurulmasındaki etkileri takip edilmeye başlanmıştır. Tamamlanan TÜBİTAK ana web sayfasının mobil ve tablet uygulamalarını kullanan kullanıcı profiline ve kullanım sıklıklarına dair veriler izlenmeye başlanmış, bu doğrultuda bu araçların toplumla iletişim kurmadaki etkisi artırılmıştır. 118

124 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında Y1 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Amaç Y Araştırma kültürünün, araştırmacıların yetenek ve deneyimlerinin geliştirilmesi Y1.2.1 Araştırma yeteneğinin geliştirilmesini teşvik eden mekanizmalar tasarlanması Eylem: TÜBA Açık ers Malzemeleri Projesi kapsamında hazırlanacak derslerin Ulusal Açık ers Malzemeleri (UAM) web üzerinden herkesin erişimine açılması Türkiye Bilimler Akademisi Üniversiteler Sürekli Gelişme: TÜBA tarafından hazırlanan derslerin, ağ sayfası üzerinden sunulmasına devam edilmiştir. Ayrıca, önceki yıllarda gündeme gelen Açık ers Malzemeleri Ödül Programı nın 2014 yılından itibaren uygulanmasına karar verilmiş ve bu ödül programına Kalkınma Bakanlığı tarafından onaylanan önemi Stratejik Planında da yer verilmiştir. TÜBA nın Uluslararası Açık ers Malzemeleri Konsorsiyumu-OpenCourseWare Consortium üyeliği devam etmektedir. Lise ve üniversiteler için girişimcilik ve fikri mülkiyet ders içeriklerinin tasarlanması Gelişme: TÜBİTAK, Türk Patent Enstitüsü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, YÖK, KOSGEB, TOBB, Gençlik ve Spor Bakanlığı Öğretmen Eğitimleri: 25 Ocak 2012 tarihinde Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (BSTB) ve TÜBİTAK arasında Girişimciliğin Geliştirilmesi İşbirliği Protokolü imzalanmıştır. Bu protokol çerçevesinde Türkiye genelinde 81 ilden en az birer öğretmen olmak üzere toplam 120 öğretmen ve 4 Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü (MTEGM) programcısına beş günlük girişimcilik ve iki günlük yenilikçilik eğitimi verilmiştir. Eğitim alan öğretmenler illerindeki diğer öğretmenlerin eğitilmesi konusunda görev almışlardır. Bu kapsamda 2012 yılında 2000 öğretmen eğitilmiştir. Lise düzeyinde 2013 yılından başlayarak 3 yıl içerisinde TÜBİTAK TÜSSİE koordinasyonunda toplam öğretmene girişimcilik ve yenilikçilik eğitimi verilmesi planlanmıştır. Lise üzeyi Müfredat Geliştirme: Protokol kapsamında eğiticilerin eğitilmesinin yanı sıra müfredat geliştirilmesi çalışmaları da yürütülmüştür. Bu çalışmalarda yol gösterici olması adına yurt dışında okutulan iyi müfredat örnekleri incelenmiş ve seçilen kitaplar yurt dışından alınmıştır. Ayrıca, yurt dışı girişimcilik eğitimi içerik standartları araştırılarak Türkçe ye çevrilmiştir. Lise düzeyi Girişimcilik Modülü nün tasarlanması için alanda çalışmalar yürüten akademisyenler, uzmanlar ve öğretmenlerin katılımı ile çalıştay düzenlenmiştir. Çalıştay sonucunda oluşturulan modül Talim Terbiye Kurulu onayı alınarak öğretim yılında okutulmaya başlanmıştır. Üniversite üzeyi Müfredat Geliştirme ve Mini MBA Programı: Üniversite düzeyinde çalışmaları yürütmek amacıyla yapılan çalıştaylar sonucunda diğer gruplar ile birlikte Üniversite üzeyi Müfredat Geliştirme ve Mini MBA Programı Hazırlama Grubu oluşturulmuştur. Bu grubun çalışmalarını desteklemesi için Vaka Çalışma Grubu kurulmuş, ders programı oluşturularak, 20 üniversitede 56 saatlik girişimcilik derslerinin açılması sağlanmıştır. Yapılan görüşmeler sonucunda Mini MBA Programının tasarlanması ile vaka çalışmalarının derlenmesi için TEYEB bünyesinde çağrıya çıkılmasına karar verilmiştir. Eylem: Üniversitelerde örgün eğitim içerisinde girişimcilik eğitimlerinin yaygınlaştırılmasının desteklenmesi KOSGEB - Sürekli Gelişme: KOSGEB Girişimcilik estek Programı çerçevesinde eğitim-öğretim yılı örgün eğitim kapsamında girişimcilik dersi vermek üzere KOSGEB'e başvuran 87 üniversitenin 898 farklı girişimcilik dersine onay verilmiştir eylem planında Y1.2.3 ve Y1.2.4 stratejik amaçları kapsamında yürütülecek bir eylem bulunmamaktadır. 119

125 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında Y1 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Gençlerin girişimcilik konusunda teşvik edilmesine yönelik destek mekanizmalarının tasarlanması TÜBİTAK YÖK, KOSGEB, Üniversiteler Gelişme: TÜBİTAK 2238 Girişimcilik ve Yenilikçilik Yarışması: Girişimcilik ve yenilikçilik alanında farkındalığı arttırmak hedefi kapsamında çeşitli alanlarda yenilikçilik içeren iş fikri olan ön lisans, lisans ve lisansüstü öğrencilerine fikirlerini hayata geçirmelerine yönelik uygun ortamı hazırlamak amacıyla 2013 yılından itibaren TÜBİTAK 2238 Girişimcilik ve Yenilikçilik Yarışması düzenlenmeye başlanmıştır. Genel Kategori ve Teknoloji Kategorisi olmak üzere iki kategoride başvuru alınan yarışmanın birinci yılında toplam 359 başvuru yapılmıştır. 1. aşamayı geçen 200 öğrenci TÜBİTAK tarafından düzenlenen iş planı seminerine katılmaya ve TL lik ödülü almaya hak kazanmıştır. Genel ve teknoloji kategorilerinde dereceye giren 6 iş fikrine para ödülü verilmiştir yılında düzenlenecek yarışma için 2 kategoriye ek olarak Sosyal Girişimcilik Kategorisi eklenmiştir yılında yarışma kapsamında 515 başvuru alınmıştır. Başvurulardan başarılı bulunan 62 iş fikri final yarışmasına katılmaya layık görülmüştür. Yarışma süreci devam etmektedir. TÜBİTAK 2239 Girişimcilik ve Yenilikçilik Eğitim ve Araştırma Faaliyetlerini estekleme Programı: Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ndan Teknogirişim Sermaye esteğini kazanmış kişilerin girişimcilik eğitimi almaları ve uluslararası iş ortamına dâhil olmalarını teşvik etmek amacıyla 2012 yılında TÜBİTAK 2239 Girişimcilik ve Yenilikçilik Eğitim ve Araştırma Faaliyetlerini estekleme Programı başlatılmıştır yılında TÜBİTAK 2239 Programı kapsamında 18 başvurudan 10 u desteklenmiştir. esteklenen 10 kişi, 11 Ekim Ocak 2014 tarihleri arasında Silikon Vadisi ndeki eğitimlere katılmışlardır. Programın 2014 yılı başvuruları Temmuz ayı içerisinde alınacaktır. Y Başarılı genç araştırmacılara kendi araştırma gruplarını kurmalarına yönelik destek mekanizmalarının geliştirilmesi Eylem: TÜBA Genç Bilim İnsanlarını estekleme Programı (GEBİP) ile öne çıkmış genç bilim insanlarının desteklenmesi ve "Avrupa Genç Akademileri" ile ortak çalışma yapacak "Genç Akademi"nin kurulmasına yönelik çalışmaların başlatılması Türkiye Bilimler Akademisi Üniversiteler Sürekli Gelişme: GEBİP kapsamında her yıl yapılan Yıllık eğerlendirme Toplantısı, 29 Kasım-1 Aralık 2013 tarihlerinde Necmettin Erbakan Üniversitesi nin (NEÜ) ev sahipliğinde Konya da yapılmıştır. Ayrıca, son başvurusu 16 Eylül 2013'te tamamlanan "GEBİP 2013 Yılı Ödülleri" başvurularının değerlendirilmesi sürecine başlanmıştır. Bununla birlikte; "GEBİP 2014 Yılı Ödüllleri" için 2013 yılı Aralık ayı başında ilana çıkılmıştır ve 20 Ocak 2014 tarihine kadar başvurular alınmıştır. Benzer şekilde 2014 yılı ödül başvurularının de değerlendirme süreci başlamıştır. Her iki yıla ait ödüllerin de (2013 ve 2014 yılları) Haziran 2014 ayında Akademi Günü'nde sahiplerini bulması için yoğun bir çalışma temposuyla değerlendirme toplantıları yürütülmüş ve 30 Nisan 2014 itibarıyla ödül sürecine ilişkin işlemler büyük ölçüde tamamlanmıştır. "Ulusal Genç Akademi" oluşturulması konusuna ise Kalkınma Bakanlığı tarafından onaylanan önemi Stratejik Planında yer verilmiştir ve bu çerçevede, 2014 yılı ikinci yarısında düzenlenecek olan "GEBİP Yıllık eğerlendirme Toplantısı"nda bütün GEBİP Üyeleri değerlendirilmek üzere yapılması gereken hazırlıklar Akademi Başkanlığı'nın gündemine alınmıştır. 120

126 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında Y1 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Amaç Y1.4 Araştırmacıların dolaşımının artırılması Y Yurtdışındaki nitelikli araştırmacıların, öncelikli alanlar başta olmak üzere, yurt içinde istihdam edilmesi için gerekli imkânların sağlanması Eylem: Beyin göçünü tersine çevirmeye yönelik mekanizmaların iyileştirilmesi ve yeni desteklerin geliştirilmesi TÜBİTAK YÖK, TÜBİTAK Enstitüleri, İŞKUR, Üniversiteler, Araştırma Enstitüleri Gelişme: Yurt dışında çalışmalarına devam etmekte olan Türk araştırmacıların Türkiye ye dönmelerini teşvik etmek amacıyla 2010 yılında uygulamaya koyulan TÜBİTAK 2232 Yurda önüş Araştırma Burs Programı kapsamında 2014 yılında yapılan iyileştirmeler: Program kapsamında hak kazandırma sistemi getirilmiş olup, programa başvuru yapabilmek için Türkiye de Ar-Ge faaliyeti yürüten kurum/kuruluşlardan kabul alma şartı kaldırılmıştır. Araştırma destek miktarı artırılmış ve 2014 yılından itibaren 30 bin TL ye kadar araştırma desteği verilmeye başlanmıştır. Araştırmacıların bilim ve teknoloji alanındaki katkılarını artırmak adına desteklenen araştırmacıların TÜBİTAK ın diğer destek programlarına başvuru yapabilmesine imkân tanınmıştır arasında programa toplam 243 başvuru yapılmış ve 180 araştırmacı Türkiye de yapacakları araştırmalar için desteklenmiştir yılının ilk 4 döneminde 102 başvuru alınmış ve 22 Türk bilim insanı desteklenmiştir. 72 başvurunun değerlendirmeleri devam etmektedir. Amaç Y1.5 Y Ar-Ge Personeli İstihdam Kapasitesinin Geliştirilmesi Özel Sektörde Ar-Ge personeli istihdam kapasitesinin geliştirilmesi Eylem: Kamu ve özel sektörde ihtiyaç duyulan Ar-Ge Yönetimi alanında çalışan uzmanların bilgi ve yetkinliklerini artırarak daha yenilikçi proje ve faaliyetler geliştirilmesine katkı sağlayacak Ar-Ge Yöneticisi Eğitim Programı nın tasarlanarak (Ar-Ge Akademisi) yürütülmesi TTGV BSTB, TÜBİTAK, Kalkınma Ajansları, Teknoparklar, Ar-Ge Merkezleri, Sanayi Odaları ve Özel Sektör Firmaları, Sağlık Bakanlığı, TPE, KOSGEB Sürekli Gelişme: Programın amacı; Türkiye de hem kamuda hem de özel sektörde ihtiyaç duyulan ve önemli bir entelektüel sermaye bileşeni olan profesyonel Ar-Ge Yöneticilerinin yetiştirilmesinin sağlanmasıdır. Bu sayede üretim için en önemli girdi faktörü olarak görülen bilginin, firmalarda daha yetkin bir şekilde yönetilmesi ve daha katma-değerli yenilikçi projelere ve faaliyetlere dönüşmesi beklenmektedir. Buradan hareketle, Kasım Nisan 2014 tarihleri arasında, mevcut ekosisteme katma değer sağlayacak şekilde kamuda ve özel sektörde Ar-Ge Yönetimi alanında çalışan uzmanlara yönelik bir Ar-Ge Yöneticisi Eğitim Programı geliştirilme süreci yürütülmüştür. Programda geliştirme sürecinde gerçekleştirilen faaliyetler aşağıda sıralanmıştır: Ar-Ge Yöneticisi yetkinliklerinin belirlenmesi için paydaş anketi Program içeriğinin oluşturulması Program içeriğindeki modüllere uygun eğitimcilerin bulunması Eğitim modülleri içeriklerinin hazırlanması Eğitim sürecinin planlamasının yapılması Program web sitesinin açılması ve başvuruların kabulü (http://www.ar-geakademisi.com/tr) Eğitimlerin başlaması (Nisan 2014) Program geliştirme ve yürütme sürecinde üç TTGV Uzmanı dışında eğitim ve mentörlük uygulamaları için dış uzmanlarla işbirliği yapılmıştır. Başvurular alındıktan sonra tüm eğitim modülleri ve mentörlük çalışmasının uygulanacağı ilk sınıf eğitimi Nisan 2014 itibariyle başlamıştır. İlk sınıfa ilişkin tüm modüllerin, mentörlük çalışmalarıyla birlikte Ekim 2014 sonunda tamamlanması öngörülmektedir. 121

127 Y1 - Bölüm 1b: UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan BT-İK Stratejisi ve Eylem Planı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Stratejik Amaç 1. Amaç 1. Strateji 1.1. BTY İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi BT İK sayısının artırılması ve sektörel dağılımın iyileştirilmesi Gençlerin Ar-Ge alanlarına yönlendirilmesi Eylem: İlköğretim ve ortaöğretimde müfredata proje odaklı Bilim ve Teknoloji eğitimlerinin eklenmesi, merakın artırılması, yaratıcı ve girişimci zihniyetlerin yetiştirilmesi MEB TÜBİTAK X T 1 Eylem: İlk ve orta öğretim için popüler bilim etkinliklerinin artırılarak, bilimsel faaliyetlere olan merakın artırılması MEB TÜBİTAK, Üniversiteler X Gelişme: Bu eylem kapsamında yürütülen Bu Benim Eserim Proje Çalışması ilköğretim okullarının 6.,7. ve 8. sınıflarına yönelik olarak gerçekleştirilmektedir. Öğrenciler matematik ve fen bilimleri alanlarında hazırladıkları projeleriyle çalışmaya katılabilmektedir. Bu alanlardaki konuların projelendirilmesi aşamasında, çalışmaların özgün, bilimsel, mantık çerçevesi içinde, estetik, uygulanabilir ve sosyal fayda sağlayıcı olması esas alınmaktadır. Proje çalışması kapsamında eğitim-öğretim yılında 8-9 Nisan 2014 tarihlerinde 2 gün süre ile projeler sergilenmiş ve 10 Nisan 2014 tarihinde Bölge Bilim kurulları tarafından belirtilen kontenjan kadar Türkiye finaline katılacak 100 proje belirlenmiştir. Final sergisine katılan projeler Ankara da TÜBİTAK tarafından oluşturulan Merkez Bilim Kurulu tarafından değerlendirilerek ilk 50 ye giren ve ikinci 50 ye kalan projeler belirlenmiştir. Türkiye finali için Ankara ya gelen 100 proje Ankara Başkent Öğretmenevi nde 6-7 Mayıs 2014 tarihlerinde sergilenmiş ve proje sahibi öğrenciler ve danışman öğretmenler, 8 Mayıs 2014 tarihinde MEB Şura Salonu nda ödüllendirilmiştir yılı kapsamında "IX. Matematik ve Fen Bilimleri - Bu Benim Eserim Proje Çalışması" sona ermiştir Eylem: Eğitim Fakültesi müfredatlarına proje yapma ve popüler bilim konularının eklenmesi Eylem: İlk ve orta öğretim öğrencileri arası Ar-Ge proje yarışmalarının yaygınlaştırılması Eylem: Lisans düzeyinde proje yarışmalarının desteklenmesi ve programların destek miktarlarının artırılması YÖK MEB, Üniversiteler X T 1 MEB TÜBİTAK, Üniversiteler X T 1 TÜBİTAK YÖK, MEB, MB, Üniversiteler X Gelişme: Lisans öğrencilerinin araştırma proje çalışmalarını, yurt içi araştırma proje yarışmalarını ve öğrenci takımlarının uluslararası proje yarışmalarına katılımını teşvik etmek amacıyla TÜBİTAK BİEB tarafından 1968 yılından bu yana TÜBİTAK 2209 Üniversite Öğrencileri Yurt İçi/ışı Araştırma Projeleri estekleme Programı yürütülmektedir. Bu program kapsamında yurt içinde düzenlenen lisans düzeyindeki proje yarışmaları desteklenmektedir. Program kapsamında 2013 yılında 35 yarışma için başvuru yapılmış ve 16 yarışma desteklenmiştir. Programın, iyileştirilmesi amacıyla 2014 yılında yeni bir destek mekanizmasının geliştirilmesi çalışmalarına başlanmıştır. 1 Bu eylem daha önceki raporlama dönemlerinde tamamlanmıştır. 122

128 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan BT-İK Stratejisi ve Eylem Planı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Lisans öğrencilerinin araştırma süreçlerinde görev alabilmelerinin sağlanması için düzenlemeler yapılması YÖK Üniversiteler X Strateji 1.2. Gelişme: Son yıllarda yurt içindeki üniversitelerde Ar-Ge kültürünün gelişmesi yönünde önemli gelişmeler kaydedilmiştir. Ar-Ge ye verilen destekler artmış, Teknokentler ve Teknoloji Transfer Ofisleri kurulmuştur. Nitelikli bir Ar-Ge çalışmasının en önemli araçlarından biri nitelikli işgücüdür. Bu bağlamda, lisansüstü seviyede daha etkin olan araştırma kültürünün lisans seviyesinde taşınması gerekmektedir. Bu nedenle, lisans öğrencilerinin bölümlerinde yürümekte olan projelerde görev alması önemlidir. Yurt genelindeki üniversitelerde yürütülmekte olan yurtdışı ve yurtiçi kaynaklardan destekli projelerde lisans öğrencilerin görev almasında herhangi bir sorun olmadığı ve devlet ve vakıf üniversitelerinde birçok öğrencinin bu projelerde başarılı bir şekilde katkı verdiği memnuniyetle gözlenmiştir. Projelerde yer alan öğrenci sayısı, üniversitelerde yürütülmekte olan proje sayısıyla doğru orantılı olarak günden güne artmaktadır. Ayrıca, birçok lisans programında özellikle son sınıfta verilen Bitirme Ödevi, Bitirme Projesi, Tasarım projesi ve benzeri adlardaki dersler yürütülmekte olan projelerle entegre olarak gerçekleştirilmektedir. Bu dersler, işleniş şekli proje kültürü ve öğrencilerin proje yazma ve yapma becerilerinin gelişmesine önemli katkı sağlamaktadır. TÜBİTAK ın son dönemde giderek artan ve çeşitlenen desteklerinden lisans öğrencileri de yararlanmaktadır. Bu gelişme, bu eylem maddesine önemli katkı sağlamıştır. Bu kapsamda yurt genelindeki üniversitelerle yapılan görüşmeler, üniversitelerde bu eylem maddesi ile ilgili farkındalığı daha da artırmış ve önemli bir motivasyon olmuştur. Kariyer imkânlarının geliştirilmesi ve gelirlerin iyileştirilmesi T Eylem: Araştırmacıların doktora sonrası en az altı yıl bir yüksek öğretim kurumunda öğretim üyesi olarak çalıştıktan sonra alanında deneyim kazanmak amacıyla ücretli izinli olarak yurtiçi ve yurtdışı üniversitelerde ve araştırma enstitüleri ile özel sektör Ar- Ge birimlerinde, çalıştığı kurumun uygun görmesi halinde, bir yılı aşmayacak şekilde çalışabilmesi için yasal düzenlemelerin yapılması YÖK Üniversiteler X T Eylem: Kamu ve özel sektör çalışanları için mesai saatleri dışında lisansüstü programlarının yaygınlaştırılması YÖK İlgili kamu ve özel sektör kuruluşları, Üniversiteler X T Eylem: Araştırmacı ücretlerinin performansa dayalı olmak üzere diğer meslek grupları ile rekabet edebilir bir düzeye getirilmesi YÖK MB X Gelişme: Son dönemlerde yapılan yasal düzenlemelerle, araştırmacıların sanayi desteği ile yaptığı araştırmalardan elde ettikleri döner sermaye paylarının artmasında önemli iyileşmeler sağlanmıştır. Bu eylem maddesi ile ilgili, üniversitelerimiz ve ilgili kurumlarla ile görüşmeler devam etmektedir. Bu manada YÖK Yeni Yasa Taslağı nda da ele alınmıştır Eylem: evlet üniversitelerinde TÜBİTAK bursiyeri olan lisansüstü öğrencilere yönelik desteklerin kapsamının genişletilmesi TÜBİTAK ÇSGB, Üniversiteler X T 2 Strateji 1.3. Özel sektörün Ar-Ge ihtiyaçları doğrultusunda BT-İK yetişmesine yönelik programlar tasarlanması Eylem: Lisans programlarına özel sektörün Ar-Ge ihtiyaçlarına yönelik seçmeli (tasarım, proje vb) derslerin konulması YÖK Üniversiteler, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TOBB X T Eylem: Sanayi ihtiyaçlarına yönelik olarak üniversite ve özel sektör işbirliğiyle düzenlenen lisansüstü eğitim programlarının oluşturulması YÖK Üniversiteler, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TOBB X T 2 2 Bu eylem daha önceki raporlama dönemlerinde tamamlanmıştır. 123

129 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan BT-İK Stratejisi ve Eylem Planı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Strateji 1.4. Teknisyen ve dengi personelin istihdamının artırılması Eylem: Meslek yüksekokullarının meslek eğitim standart ve müfredatının özel sektörün Ar-Ge destek personeli ihtiyacına göre güncellenmesi; meslek yüksekokullarında sanayide yeni gelişmekte olan ve gelecek vadeden alanlarda meslek eğitim standartlarının oluşturulması; meslek yüksekokullarından mezun olan öğrencilerin istihdamının teşvik edilmesi ve izlenmesi YÖK Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TOBB X Gelişme: İlgili konuda üniversitelerle yazışmalar yapılmış, Meslek yüksekokullarının meslek eğitim standart ve müfredatının özel sektörün Ar-Ge destek personeli ihtiyacına göre güncellenmesi, Meslek yüksekokullarında sanayide yeni gelişmekte olan ve gelecek vadeden alanlarda meslek eğitim standartlarının oluşturulması ve Meslek yüksekokullarından mezun olan öğrencilerin istihdamının teşvik edilmesi ve izlenmesi konusundaki çalışmaları hakkında ayrıntılı durum raporları ve görüşleri toplanmış ve gelen görüşler değerlendirilmiştir. Avrupa Birliği kapsamında gerçekleştirilen İKMEP Projesi kapsamında, meslek yüksekokullarının müfredatları yenilenmiş ve her bir program için standart bir çerçeve oluşturulmuştur. Ayrıca, Avrupa Birliği (AB) tarafından 2000 yılında yayımlanan Lizbon Stratejisi hedefleri ve ülkemizin 2001 yılında dahil olduğu Bologna Süreci hedeflerine yönelik olarak, Bologna Süreci'ne üye ülkelerin yükseköğretim sistemlerinde şeffaflık, tanınma ve hareketliliği artırma amaçlarıyla 2010 yılına kadar oluşturmayı taahhüt ettikleri "yükseköğretim alanında ulusal yeterlilikler çerçevesi geliştirme" konusunda ulusal düzeyde çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, önlisans programları ile ilgili de önemli çalışmalar yapılmıştır. Bütün bu çalışmalar kapsamında, müfredat yenilenirken uluslararası eğilimler, değişen ihtiyaçlar ve ilgili paydaşların beklentileri dikkate alınmıştır. Var olan programların ve ilgili program müfredatlarının özel sektör Ar-Ge beklentilerine cevap verecek şekilde tasarlandığı görülmüştür. Bazı üniversitelerde Mezun Bilgi Sistemi ve benzeri yapılar oluşturulmuş olup, mezunlar izlenmektedir. Benzeri yapıların Türkiye genelinde oluşması yönünde çalışmalar devam etmektedir. Ayrıca üniversitelerle yapılan yazışmalar ve ilgili kurumlarla yapılan toplantılar, üniversitelerde bu eylem maddesi ile ilgili farkındalığı daha da artırmış ve önemli bir motivasyon olmuştur. Üniversitelerden gelen yazılar incelendiğinde, birçok üniversitede özel sektörün ihtiyaç ve beklentilerini algılayabilme adına yapılar oluşturulduğu, bu amaçla yeni önlisans programları açıldğı, yeni açılan veya var olan programlarda müfredatın bu kapsamda tasarlandığı, yenilendiği veya yenilenmekte olduğu gözlenmiştir. YÖK ün yeni programlar açılmasında uyguladığı ölçütlerde de yeni program açılmasında, bu eylem maddesini de kısmen kapsayan işgücü piyasası analizi gibi kıstaslar dikkate alınmaktadır. YÖK, belirli bir altyapıya sahip olmayı asgari koşul olarak (programda ders verecek öğretim üyesi ve programın altyapısı) uygulamakta ve üniversitelerde özel sektörün ihtiyaçlarına cevap verebilecek yeni önlisans programların açılmasını teşvik etmekte ve desteklemektedir. Kısaca, gerek devlet üniversitelerinde gerekse vakıf üniversitelerinde, sanayinin göreceli olarak daha gelişmiş olduğu bölgelerde ağırlıklı olmak üzere, sanayinin işgücü kapasitesinin niteliğini artıracak ve onların ihtiyaç ve beklentilerine uygun olarak açılmış birçok önlisans programını başarı ile yürütmektedir. Üniversitelerden bu bağlamda YÖK e gelen yeni önlisans program açma teklifleri, bu eylem maddesinin de hedeflediği gibi sanayi ihtiyaçları da dikkate alarak değerlendirilmektedir. T Eylem: Meslek liselerinin meslek eğitim standart ve müfredatının özel sektörün Ar-Ge destek personeli ihtiyacına göre güncellenmesi; meslek liselerinde, sanayide yeni gelişmekte olan ve gelecek vadeden alanlarda meslek eğitim standartlarının oluşturulması; meslek liselerinden mezun olan öğrencilerin istihdamının teşvik edilmesi ve izlenmesi MEB Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TOBB X 124

130 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan BT-İK Stratejisi ve Eylem Planı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Gelişme: Ülkemizde meslek standartlarının hazırlanma yetkisi 5544 sayılı Mesleki Yeterlik Kurumu Kanunu ile Mesleki Yeterlilik Kurumuna (MYK) verilmiştir. Ulusal Yeterlikler ve Meslek Standartları hazırlama görevi MYK koordinasyonunda yürütülmektedir. Bu nedenle bu tedbir maddesi MYK koordinasyonunda olmalıdır. MEB MTEGM tarafından gelişen ve değişen dünyada ekonominin ve sanayinin talepleri doğrultusunda yeni alan ve dal açma, bunların öğretim programlarını hazırlama çalışmaları ve MYK tarafından kabul edilen meslek standartları doğrultusunda öğretim programlarının güncellenmesi çalışmaları gerçekleştirilmektedir. Mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarından mezun olanların istihdam edilme durumlarının belirlenmesi ve sistematik olarak izlenmeleri için Mesleki ve Teknik Eğitim Kurumu Mezunlarının İzlenmesi Projesi uygulamaya konulmuştur. Konuya ilişkin olarak e-mezun portalı ile ilgili çalışmalar devam etmektedir. Meslekî ve Teknik Ortaöğretim Kurumları Mezunlarının İzlenmesi (e-mezun) Projesi kapsamında hazırlanan web (http://emezun.meb.gov.tr) sayfasını bugüne kadar yaklaşık; kişi ziyaret etmiş ve bunlardan, mezun öğrencinin si tarafından elektronik ortamda bulunan veri toplama araçları doldurulmuştur. Proje web (http://emezun.meb.gov.tr) sayfasının izlenmesi, geliştirilmesi ve güncellenmesi çalışmaları dinamik olarak sürdürülmektedir. Ayrıca, e-mezun web portalının revize edilmesi için, web sayfası kullanıcılarına yönelik bir araştırma yapılmıştır. (Kaynak: MTEGM 2013 Yılı Faaliyet Raporu) 6 Ekim 2012 tarihinde Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Millî Eğitim Bakanlığı arasında Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) inde mesleki eğitiminin güçlendirilmesine ilişkin protokol imzalanmıştır. Protokol kapsamında; Elektrik-Elektronik, Endüstriyel Otomasyon, Gıda, Kimya, Makine, Metal, Mobilya ve İç Mekan Tasarımı, Motorlu Araçlar, Plastik Teknolojileri ve Tekstil Teknolojileri Alanları ile 9. sınıf öğrencilerinin maliyeti belirlenmiş, Maliye Bakanlığı ile ortak olarak hazırlanan tebliğ tarihli resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Anılan tebliğ 2012 Yılı Maliye Bakanlığı yeniden değerleme oranlarına göre güncellenerek Elektrik-Elektronik, Endüstriyel Otomasyon, Gıda, Kimya, Makine, Metal, Mobilya ve İç Mekân Tasarımı, Motorlu Araçlar, Plastik, Tekstil, Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme, Yenilenebilir Enerji Teknolojileri Alanları ile 9. sınıf öğrencilerinin resmi bütçeden aktarılan paydan öğrenci birim maliyeti belirlenmiş tarihli sayılı resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. OSB lerde açılmış olan alan/dallar için resmi bütçeden aktarılan paydan öğrenci birim maliyeti belirleme çalışmaları talep doğrultusunda yapılmaktadır. 3 Mart 2014 tarihi itibariyle, organize sanayi bölgelerinde; İstanbul da üç, Ankara ve Manisa da iki, Adana, Gaziantep, Kocaeli, Mersin ve Tekirdağ da bir olmak üzere toplam oniki özel mesleki ve teknik eğitim okulu bulunmakta olup eğitim öğretim yılı şubat ödeneği olarak bu okullara 4,6 milyon TL ödeme yapılmıştır. Eğitim ortamında bulunan tüm öğelerin belirlenen amaçlar doğrultusunda en verimli ve etkili biçimde kullanılmasının sağlanması, binaların derslik, atölye, laboratuvar, sosyal mekânlar, bahçe, spor tesislerine kadar uzanan tüm fiziki mekânların bu amaca uygun mimari özellikte olması, etkili eğitim için okulun fiziki ortamı ve çevre öğretme öğrenme etkinliklerine uygun olarak düzenlenmesi amacıyla öğretim programları çerçevesinde güncellenen mevcut 61 alan, 225 dalın atölye ve laboratuvarların taslak donatım standartları 21 Haziran-5 Temmuz 2013 tarihleri arasında düzenlenen seminerde öğrenci sayıları dikkate alınarak e-modüler sisteme uygun olarak güncellenmiştir. Güncellenen donatım standartları 18 Kasım 2013 tarihinden itibaren adresinde yayımlanmaktadır. Güncellenen atölye ve laboratuvar donatımlarına göre ve modüler eğitim sisteme uygun olarak, her alanın tip atölye projelerinin oluşturulması için Atölye ve Laboratuvarların Mimari İhtiyaç Analizlerine yönelik seminerler eğitim binaları, pansiyon, uygulama otelleri ile aktif olmayan Meteoroloji Alanı hariç 61 alan 225 daldan alan şefleri/dal şefleri/alan öğretmenlerinden oluşturulan komisyonların katılımıyla yapılmıştır. Bu çalışmalar sonucunda 453 atölye ve laboratuvarın taslak mimari çizimleri yapılmıştır yılında 62 alan, 226 dalda faaliyetlerini sürdürmekte olan mesleki ve teknik eğitim okulları için toplam 225 öğretmen ve atölye şefinin katılacağı 3 hizmetiçi faaliyetiyle güncellenen çerçeve öğretim programları ve atölye donatım standartları ile paralelliği sağlamak ve standart çizimleri netleştirmek amacıyla çalışmanın her aşamasında detaylı bilgilendirme yapılarak taslak mimari çizimlerin oluşturulması sağlanacaktır. Eylem: Özel sektörün ihtiyaç duyduğu Ar-Ge alanlarında çalışabilecek nitelikli destek personelin yetiştirilmesi amacıyla önlisans ve lisans programlarının geliştirilmesi YÖK Üniversiteler, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TOBB X Gelişme: 19 Şubat 2013 tarihinde, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve TOBB temsilcilerinin katılımı ile YÖK te bir toplantı yapılmıştır. Toplantıda, öncelikle YÖK tarafından üniversitelerimizin bu eylem maddesi ile ilgili mevcut durumu sunulmuştur. aha sonra, mevcut durum diğer kurumların da görüşleriyle değerlendirilmiş ve bu eylem maddesi ile ilgili daha iyi bir konuma gelebilmek adına olası görüş, öneri ve stratejiler tartışılmıştır. Üniversitelerimizde doğrudan özel sektörün Ar-Ge ihtiyaçlarına cevap veren birçok önlisans, lisans ve hatta lisansüstü programlar mevcuttur. Bugün, ülkemizin her ilinde bir üniversite mevcut olup; bu üniversitelerimizdeki önlisans ve lisans programları, bulundukları ilin ve bölgenin coğrafi, sosyo-ekonomik ve kültürel durumu dikkate alınarak 125 T

131 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan BT-İK Stratejisi ve Eylem Planı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () belirlenmiştir. Lisans seviyesinde özellikle mühendislik programlarından (Makine Mühendisliği, Elektrik-Elektronik Mühendisliği, Endüstri Mühendisliği ve benzeri) mezun olan öğrenciler özel sektörün talep ettiği bölümlerden gerekli bilgi, beceri ve donanımla mezun olmaktadır. Sanayimiz geliştikçe bu mezunların istihdam edilme oranı artacaktır. Özellikle KOBİ lerde mühendis çalıştırma eğilimi henüz yeterli seviyede değildir. Her alanda kendi teknolojisini üretebilen Türkiye idealinde; özel sektörün kapasite ve becerileri arttıkça, mühendis ve benzeri kalifiye eleman istihdamı artacaktır. Bu bağlamda, özellikle lisans programları açısından özel sektörün ihtiyaç ve beklentilerine cevap verebilen programlar yeterli seviyededir. Günümüzün girişimci ve yenilikçi üniversite anlayışı, mezunlarımızın bu beklentileri karşılama ötesinde, tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de öncelikli sorunlarımızdan biri olan işsizlik veya istihdam boyutu düşünüldüğünde, kendi işini kurabilecek bilgi, beceri ve özgüveni ile mezun olmalarını öngörmektedir. Bu bağlamda, kolaylaştırıcı mekanizmalar (girişim sermayeleri gibi) son yıllarda hızla artmaktadır. T Eylem: Meslek liseleri ile özel sektör Ar-Ge faaliyetleri arasındaki ilişkinin ortak proje ve eğitimler yolu ile güçlendirilmesi MEB TOBB X T Eylem: Özel sektör ile işbirliğinde önemli engellerden biri olan mevcut döner sermaye uygulamasının ve denge tazminatı kesintisinin, akademisyenlerde olduğu gibi, 5947 sayılı kanun kapsamı ve sağlık sektörü dışındaki teknisyen ve dengi personel ile Ar- Ge destek personeli için de düzenlenmesi MB YÖK, Üniversiteler X T 3 Strateji 1.5. Ülkemizin önceliklerine ve ihtiyaç duyduğu alanlara yönelik BT-İK personeli yetiştirilmesi Eylem: Teşvik sistemlerinde (burs ve proje destek sistemlerinde), politika belgelerinde belirlenen ulusal amaç ve öncelikler ile paralellik sağlanması TARAL Kuruluşları X Gelişme: TÜBİTAK 2211 Yurt İçi Lisansüstü Burs Programı Teşvik Bursları Uygulaması o TÜBİTAK 2211 Yurt İçi Lisansüstü Burs Programı kapsamında öncelikli alanlarda tez yazan lisansüstü öğrenciler için teşvik bursları uygulaması geliştirilmiştir. o 2013 yılında iki dönemde toplam 700 başvuru yapılmıştır yılında 119 yüksek lisans ve 138 doktora öğrencisi olmak üzere 257 kişi desteklenmiştir yılı 1. döneminde programa yapılan 235 başvurunun değerlendirmeleri devam etmektedir. TÜBİTAK 2213 Yurt ışı Lisansüstü Burs Programı Teşvik Bursları Uygulaması o Önümüzdeki 10 yıl içerisinde Türkiye nin hedefleri kapsamında öncelikli alanlarda doktora seviyesinde yetişmiş insan kaynağı açığının kapatılması amacıyla, 2010 yılında durdurulan TÜBİTAK 2213 Yurt ışı oktora Burs Programı ile TÜBİTAK 2230 Yurt ışı Yüksek Lisans Burs Programı birleştirilerek TÜBİTAK 2213 Yurt ışı Lisansüstü Burs Programı oluşturulmuştur. Program kapsamında aralarında nanoteknoloji, yenilenebilir enerji kaynakları, girişimcilik ve bilgi güvenliği gibi alanların yer aldığı 18 başlıkta doktora yapacak kişilerin desteklenmesi amaçlanmıştır. o 2013 yılında 181 kişi başvuru yapmış ve 13 kişi hak kazandırma yöntemi ile desteklenmiştir yılı 1. dönem başvuruları Haziran ayının sonuna kadar alınmaya devam edilecektir. 3 Bu eylem daha önceki raporlama dönemlerinde tamamlanmıştır. 126

132 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan BT-İK Stratejisi ve Eylem Planı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Strateji 1.6. Toplumda bilim teknoloji kültürünün yaygınlaştırılması Eylem 4 : Bilim Teknoloji ve Yenilik konularının medyada popüler bir şekilde yayınlanmasına yönelik teşviklerin geliştirilmesi (yazılı ve görsel materyalin hazırlanması, sergilerin düzenlenmesi, vb.) RTÜK Üniversiteler, TÜBİTAK, Özel Sektör, TRT Genel Müd., Medya X Eylem: Bilim muhabirliği eğitimlerinin yaygınlaştırılarak, donanımlı bilim-teknoloji muhabirlerinin yetişmesinin sağlanması YÖK Üniversiteler, Basın Yayın E. G.M., TÜBİTAK X T Eylem: Özel sektörde Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinin yönetilmesine ilişkin farkındalığın artırılmasına yönelik olarak TRT tarafından bilim-eğitim kanalının oluşturulması TRT Genel Müdürlüğü Üniversiteler, TÜBİTAK, Özel Sektör Ar-Ge merkezleri X T 5 Amaç 2. Strateji 2.1. Araştırma kültürünün, araştırmacıların yetenek ve deneyimlerinin geliştirilmesi Araştırmacıların yeteneklerinin geliştirilmesini sağlayan mekanizmalar tasarlanması Eylem: Lisans ve lisansüstü programlarda araştırma yöntemleri ve Ar-Ge proje metodolojisine ilişkin ders veya eğitimlerin müfredatta yer alması, yaygınlaştırılması ve bu alanda çalıştay, yaz okulu vb. çeşitli etkinliklerin düzenlenmesi Eylem: Liderlik, bilim iletişimi, yabancı dil gibi teknik olmayan yeteneklerin de geliştirilmesine yönelik seçmeli ders, eğitim ve benzeri imkanların sağlanması YÖK Üniversiteler, TÜBİTAK X T 5 YÖK Üniversiteler X T 5 Strateji 2.2. oktora sonrası araştırma (post-doc) uygulamasının hayata geçirilmesi Eylem: oktora sonrası araştırmacı statüsünün oluşturulması YÖK MB, TÜBİTAK X T Eylem: Üniversitelerde bursiyerlerin ve projelerde bursiyer olarak yer alan doktora sonrası (postdoc) araştırmacıların sosyal güvenlik haklarının da destek kapsamına alınması YÖK Üniversiteler X T 5 Strateji 2.3. isiplinler arası çalışma ve işbirliklerinin desteklenmesi Eylem: isiplinlerarası çalışma kültürünün artırılması amacı ile işbirliğini özendiren proje destek programlarının açılması TÜBİTAK Kalkınma Bakanlığı, YÖK, Üniversiteler, BSTB, MB X T 5 4 RTÜK ün 21 Kasım 2011 tarih ve B.02.6.RTÜ /1285 sayılı yazısında, Üst Kurulun spot film hazırlaması ya da hazırlatmasının görev, yetki ve sorumluluk alanı dışında kalmakta olup mezkur konu ile ilgili ödenek ayırmasının yasal olarak mümkün görünmediği belirtilmektedir. 5 Bu eylem daha önceki raporlama dönemlerinde tamamlanmıştır. 127

133 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan BT-İK Stratejisi ve Eylem Planı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: isiplinlerarası lisansüstü programların sayısının artırılması YÖK Üniversiteler X T 6 Strateji Amaç 3. Strateji 3,1. Başarılı araştırmacılara kendi araştırma gruplarını kurmalarına yönelik destek mekanizmalarının geliştirilmesi Eylem: TÜBİTAK tarafından ilgili kurumların katılımı ile öncül araştırma projeleri için büyük ölçekli destek programlarının başlatılması TÜBİTAK Kalkınma Bakanlığı X Gelişme: Programın TÜBİTAK Bilim Kuruluna sunulması, mevzuatın hazırlanması ve programın tamamlanarak, program kapsamında proje başvurusu alınma eylemi, TÜBİTAK kapsamında planlanan yeni hedefler doğrultusunda ileri bir tarihe ötelenmiştir. BT-İK personelinin çalışma ortamlarının iyileştirilmesi Üniversitelerdeki çalışma ortamının iyileştirilmesi Eylem: Akademik yükseltme ölçütlerinin yeniden tasarımı (yayınların yanı sıra patentlerin, araştırma projelerinde proje yürütücüsü veya araştırmacı olarak görev almanın da değerlendirmeye alınması) YÖK ÜAK, Üniversiteler X Gelişme: Akademik yükseltme ölçütlerinin girişimcilik ve yenilikçiliği teşvik edecek şekilde yeniden tasarımı konusu yeni Yükseköğretim Yasa çalışmaları kapsamında değerlendirilmektedir. Akademik yükseltme ölçütlerinde yayınların yanı sıra, patentler, araştırma projelerinde proje yürütücüsü veya araştırmacı olarak görev almak ve şirket kurmak gibi unsurların değerlendirme kapsamına alınmasına yönelik, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Üniversiteler Arası Kurul, TÜBİTAK ve Türk Patent Enstitüsü nden birer temsilci bilgisi istenerek 2012 yılı Temmuz ayında oluşturulan çalışma grubu çalışmalarına devam etmektedir. Çalışma grubu toplantılarına paralel olarak çalışma grubunda bulunan ilgili kurumlardan elektronik ortamda kurumsal görüşleri alınmıştır. Alınan görüşlerin değerlendirilmesi yapılarak Üniversitelerarası Kurul oçentlik Üst Komisyonu toplantısında ilgili komisyona sunularak, paylaşımda bulunulmuştur. Bu çalışmaların çıktıları yeni yükseköğretim yasa çalışmaları kapsamında da değerlendirmeye alınmaktadır. Konuya ilişkin olarak hem kurumlarla hem de üniversitelerle toplantılar ve görüşmeler yapılmıştır. Üniversitelerde uygulanmakta olan Atama ve Yükseltme Ölçütleri ile ilgili yönergeler ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Üniversitelerin birçoğunda bu yenilikçilik ve girişimciliği teşvik edecek kriterlerin yönergelerinde var olduğu görülmüştür. Yayın, proje, patent, uluslararası işbirliği, özel sektör/sanayi işbirliği, hareketlilik, lisansüstü öğrenci sayısı ve benzeri kıstaslar yenilik ve girişimcilik seviyesini tanımlayabilecek ölçütler olarak tanımlanabilir. Bu parametrelerin üniversitelerde atama ve yükseltmelerde gerek koşullar olarak yer aldığı görülmüştür. Bilindiği üzere her bir disiplinin kendine özgü yapısı nedeniyle, beklenen çıktılar ve bu çıktıların niceliği ve niteliği alandan alana farklılıklar göstermektedir. Gerek Üniversitelerarası Kurul un tanımladığı oçentlik Başvuru Koşulları gerekse üniversitelerde uygulanmakta olan Akademik Atama ve Yükseltme Yönergeleri bu alansal farklılıkları dikkate almaktadır. Üniversitelerin birçoğunda uygulanmakta Atama ve Yükseltme Yönergelerinde yardımcı doçentlik, doçentlik ve profesörlük başvurularının değerlendirilmesinde, genel olarak belirli bir asgari koşul ve belirli bir asgari toplam puan kriteri dikkate alınmaktadır. Asgari koşul, genel olarak, belirli sayı veya puan değerindeki uluslararası indeksli makale ile ilişkilendirilirken; asgari toplam puan kriteri ise yenilikçilik ve girişimcilik seviyesini tanımlaya esas olacak yukarıda zikredilen parametrelerden (proje, hareketlilik ve patent gibi) belirli bir puanı geçmeyi başvuru için koşul olarak tanımlamaktadır. Bu haliyle, üniversitelerin birçoğunda halihazırda uygulanmakta olan kriterler bu eylem maddesinin hedeflediği çıktıya uygundur. Bu eylem maddesi ile ilgili yapılan görüşmeler üniversitelerde farkındalığı daha da artırmıştır. Bu bağlamda, üniversitelerin değişen ihtiyaç ve koşullara göre hem ulusal hem de uluslararası arenada daha rekabetçi olabilme adına bu kriterleri dinamik bir şekilde yenilenmektedir. T 128

134 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan BT-İK Stratejisi ve Eylem Planı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Yurtdışında düzenlenen konferans, sempozyum vb. etkinliklere katılımın desteklenmesi için programların çeşitlendirilmesi YÖK TÜBİTAK, Üniversiteler X T 6 Strateji 3.2. Üniversitelerdeki Ar-Ge altyapısının geliştirilmesi Eylem: Üniversitelerde güçlü olduğumuz ve ivme kazanmamız gereken alanlar başta olmak üzere araştırma altyapısının güçlendirilmesi Kalkınma Bakanlığı YÖK, Üniversiteler X Gelişme: Üniversitelerdeki tematik ileri araştırma merkezi ve merkezi araştırma laboratuvarı projeleri yatırım programları kapsamında desteklenmektedir. Türkiye nin mevcut araştırma altyapısı ve bu altyapının bulunduğu alanlar değerlendirilmekte ve öncelikli ihtiyaç duyulan alanlarda yeni projelerin desteklenmesi için çalışmalar yapılmaktadır Yılı Yatırım Programı'nda TÜBİTAK ve kamu üniversitelerinde 69 tematik ileri araştırma projesi yer almaktadır. Bu projelerin toplam proje maliyet tutarı 2014 fiyatlarıyla 1,6 milyar TL dir yılında tahsis edilen ödenekleri ise yaklaşık 216 milyon TL'dir. Bu projelerden 48 inin 2014 yılı sonu itibarıyla tamamlanması planlanmaktadır. Eylem: Araştırma merkezlerinin bütün (kamu, özel sektör ve üniversite) araştırmacılara açık 7 gün 24 saat hizmet verebilmesi ve sürdürülebilirliğini sağlamaya yönelik idari ve yasal düzenlemelerin yapılması Kalkınma Bakanlığı YÖK, Üniversiteler, MB, PB X Gelişme: Kalkınma Bakanlığı koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşların katkılarıyla hazırlanan Kanun Taslağı na ilişkin olarak 12 Eylül 2013 tarihinde Başbakanlıkta ilgili kurumların katılımıyla taslağın değerlendirildiği bir toplantı yapılmıştır. Başbakanlıkta yapılan toplantıda dile getirilen teknik hususlar Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, evlet Personel Başkanlığı, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanlığından yetkililerin katıldığı toplantıda ele alınarak "Araştırma Altyapılarının esteklenmesine air Kanun Tasarısı Taslağı" nihai hale getirilmiştir. 30 Nisan 2014 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonunda kanun tasarısıyla ilgili bilgilendirme yapılmış olup, 7 Mayıs 2014 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonunda, 13 Mayıs ve 27 Mayıs 2014 tarihlerinde ise Plan ve Bütçe Komisyonu nda kanun tasarısına ilişkin görüşmeler tamamlanmıştır Eylem: Lisansüstü öğrencileri, doktora sonrası ilk 5 yıl içinde olan genç bilim insanları, yurt içi ve yurt dışı değişim programları kapsamındaki araştırmacılar ve uluslararası araştırmacılar için üniversite ve kamu enstitülerine ait yerleşkelerin içinde veya dışında belirlenecek belirli alanlarda barınma imkânlarının artırılmasına ilişkin çalışmanın yapılması Kalkınma Bakanlığı YÖK, MB, Üniversiteler X Gelişme: Bu eylem kapsamında İTÜ bünyesinde inşaatına 2010 yılında başlanmış ve 2011 yılı içerisinde hizmete alınmış olan 300 ÖYP öğrencisine yönelik yurt (stüdyo daire tipi) projesi hayata geçirilmiştir. Bunun dışında, ÖYP üniversitesi olarak nitelendirilebilecek üniversitelerden ÖYP öğrencilerine yönelik yurt projesi teklifi gelmemiştir. OTÜ de ise lisansüstü öğrencilerine yönelik 360 kişi olarak inşa edilen yurt 2012 yılında başlamış olup inşaatın 2014 yılında bitirilmesi öngörülmektedir. 6 Bu eylem daha önceki raporlama dönemlerinde tamamlanmıştır. 129

135 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan BT-İK Stratejisi ve Eylem Planı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Üniversitedeki çalışma ve yaşam koşullarına dair lojman, kreş, sosyal tesis gibi imkânların iyileştirilmesi Kalkınma Bakanlığı MB, YÖK, Üniversiteler X Strateji 3.3. Gelişme: yılları arasında kurulan 41 devlet üniversitesi arasında yer alan ve çoğunluğu oğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde bulunan 21 devlet üniversitesine Lojman ve Sosyal Tesis projesi verilmiştir. Söz konusu projeler kapsamında üniversitenin talepleri ve yatırım ödenek miktarı göz önünde bulundurularak çeşitli sayılarda lojman inşaatı devam etmektedir. Bu kapsamda 2013 yılı içerisinde 348 lojman dairesi tamamlandı. Yurtkur a tahsis edilen ödeneklerle öğrenciye yurt imkanı sağlandı yılında ise Bayburt Üniversitesinde 60 dairelik, Hakkari Üniversitesinde 40 dairelik yeni lojman işine başlanıldı. Üniversitelerdeki yönetişimin iyileştirilmesi Eylem: Üniversitelerde dış ilişkiler koordinatörlüğünün müdürlük, daire başkanlığı ve benzeri statüdeki bir birim olarak teşkilatlandırılması ve üniversitelerce yapılan ikili ve çok taraflı uluslar arası anlaşmalar yaparak öğretim elemanlarının bu kapsamdaki faaliyetlerinin artırılması Üniversiteler X T Eylem: Proje koordinasyon ve danışmanlık merkezlerinin kurulması, bu merkezlerde 1. Üniversite mensupları için ulusal/uluslararası projelerin hazırlanması, yürütülmesi, sonlandırılması ve başka bir proje ile devam ettirilmesi süreçlerinde araştırmacıya a. Proje kaynağı belirleme; b. Araştırmacıyı bilgilendirme; c. Bilimsel, teknik, idari, fikri mülkiyet hakları ve çıktıların pazarlanması konularında destek sağlanması 2. Söz konusu merkezlerde kalifiye eleman istihdam edilmesi, 3. Merkezlerin özel sektöre de benzer konularda hizmet verebilmesi. YÖK Üniversiteler, TÜBİTAK, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı Gelişme: Bu eylem maddesi ile ilgili üniversiteler ile yazışmalar yapılmış ve gelen cevaplar değerlendirilmiştir. Ayrıca, 26 Şubat 2013 tarihinde YÖK te bu eylem maddesinde birlikte işbirliği yapılacak kurumlar olarak zikredilen TÜBİTAK, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve Kalkınma Bakanlığı ndan yetkililerle bir toplantı yapılmıştır. Toplantıda, öncelikle, YÖK tarafından üniversitelerimizin bu eylem maddesi ile ilgili mevcut durumu sunulmuştur. aha sonra, mevcut durum diğer kurumların da görüşleriyle değerlendirilmiş ve bu eylem maddesi ile ilgili daha iyi bir konuma gelebilmek adına olası görüş, öneri ve stratejiler tartışılmıştır. Son yıllarda, Ar-Ge ye verilen önemin artmasına da binaen Ar-Ge ye ayrılan kaynaklar ciddi bir şekilde artmıştır. Ar-Ge ye destek veren ulusal ve uluslararası fonlar günden güne çeşitlenerek artmaktadır. Fon kaynaklarındaki bu artışa da paralel olarak, üniversitelerimizin bu desteklerden kaynaklardan yararlanma arzusu ve düzeyi gün geçtikçe artmaktadır. Bu desteklerden yararlanmada nitelikli işgücü yanı sıra kurumsal kapasite önemlidir. Mevcut projelerden haberdar olmak, ilgili proje kaynaklarını ilgili öğretim üyeleri veya araştırmacılara yönlendirmek ve kaynaklardan destek alabilecek projeler yazabilmek veya yazılmasına katkıda bulanabilmek ve nihai olarak desteklenen projelerin başarılı bir şekilde yürütülerek sonuçlanmasını sağlamak, ciddi bir organizasyonu gerektirir. Bu bağlamda, üniversitelerimiz bünyesinde oluşturulan proje ofislerinin varlığı, önem arz etmektedir. Bu farkındalıkla, çoğu üniversitemiz bünyesinde proje ofisleri kurulmuş veya kurulma aşamasındadır. Bu ofisler, gün geçtikçe gelişen ve iyileşen kapasiteleriyle üniversitelerin bulundukları bölgelerde proje kültürünün oluşması ve gelişmesinde öncü olmuş, farklı fon kaynakları için proje hazırlama ve desteklenen projelerin yürütülmesinde önemli rol üstlenmişlerdir. Gerek devlet ve gerekse vakıf üniversitelerimiz bünyesinde proje ofisi veya bu hedefte farklı adlarda ofis veya merkezler oluşturulmuştur. Ofisler, bünyelerinde X T 7 Bu eylem daha önceki raporlama dönemlerinde tamamlanmıştır. 130

136 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan BT-İK Stratejisi ve Eylem Planı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () istihdam ettikleri yüksek nitelikli proje yazmayı ve yönetmeyi bilen personel yapısıyla, üniversite bünyesinde proje kapasitesinin artmasına önemli katkılar sağlamıştır. Bu ofisler, sürekli olarak var olan proje kaynaklarını araştırma, ilgili kaynakları hedef gruplara yönlendirme, çoğu zaman özel bilgi ve beceri gerektiren proje yazımı sürecinde ilgili ekibe yardımcı olma ve nihai olarak başarılı olan projelerin yine özel bilgi ve beceri gerektiren etkin verimli bir şekilde yürütme sürecinde proje ekibine yardımcı olarak projelerin başarı ile sonlandırılması için her aşamada önemli bir rol üstlenirler. Bu türden yapıların oluştuğu üniversitelerimizde, proje kapasitesinin, başarılı ve yetkin öğretim üyelerinin gayretlerinin yanı sıra, profesyonel bir yapı ile proje almanın teşviki ve desteklenmesi çok önemli kazanımlara yol vermiştir. Bu bağlamda, bu ofislerin oluştuğu üniversitelerimizde çok ciddi bir bilgi birikimi ve gün geçtikçe gelişen bir kapasite oluşmuştur. Bu ofislere örnek olarak, Akdeniz, Ege, okuz Eylül, Abdullah Gül, Celal Bayar, Osmangazi, Galatasaray, Gaziantep, Hacettepe, Kafkas, Kocaeli, Marmara, Ondokuz Mayıs, OTÜ, Trakya, Uludağ, YTÜ, Özyeğin, Sabancı, Türk Hava Kurumu üniversitelerimizde ve daha birçok üniversitemizde var olan proje ofisleri verilebilir. Bu proje ofisleri, öğretim üyesi veya bir araştırma grubu yürütücülüğündeki projelerin yanı sıra, daha büyük makro projelerde de üniversitelerimizin yer almasına vesile olmuştur. Ofisler, hem TÜBİTAK, BTSB, KOSGEB ve benzeri ulusal kaynaklara, hem de başta AB 7. Çerçeve fonları olmak üzere uluslararası birçok fon kaynağına proje hazırlamada öncü bir rol üstlenmiştir. Yine bu eylem maddesi ile ilgili, üniversitelerimiz bünyesinde TÜBİTAK desteği ile kurulan Teknoloji Transfer Ofisleri de önemli bir gelişme olarak kaydedilmiştir. Bilim Teknoloji Yüksek Kurulunun 27 Aralık 2011 tarihinde gerçekleştirilen 23. Toplantısı'nda, üniversite sanayi işbirliğinin gelişimine katkı sağlayacak, teknolojinin ticarileşme sürecini destekleyecek ve akademik araştırmalara lojistik destek sağlayacak bir arayüz olan teknoloji transfer ofislerinin etkinliğinin artırılması ve yaygınlaştırılması amacıyla kamu kaynakları ile desteklenmesine karar verilmiştir. Bu amaçla oluşturulan "1513 Teknoloji Transfer Ofisleri estekleme Programı" ile Teknoloji Transfer Ofislerinin (TTO) proje esaslı olarak üniversitedeki bilginin ticarileştirilmesine katkı sağlayacak çeşitli faaliyetlerinin desteklenmesi amaçlanmaktadır. Anılan program, üniversitelerdeki bilgi ve teknolojinin, uygulamaya dönüştürülerek ticarileştirilmesi, üniversite ve özel sektör kuruluşları arasında işbirliği oluşturulması ve sanayinin ihtiyaç duyduğu bilgi ve teknolojinin üniversitede üretilmesine yardımcı olunması amacıyla faaliyet gösteren TTO ların desteklenmesini hedefleyen bir destek programıdır. Bu bağlamda, üniversiteler bünyesindeki Teknoloji Transfer Ofisleri nin güçlendirilmesi ve yenilerine teşvik amacıyla TÜBİTAK tarafından ilk kez 1513 Teknoloji Transfer Ofisleri estekleme Programı başlatılmıştır. estek programı kapsamında 2 Kasım 2012 de açılan çağrıya başvuran 39 üniversiteden Boğaziçi, Ege, Gazi, Hacettepe, Koç, Orta oğu Teknik, Özyeğin, Sabancı, Selçuk ve Yıldız Teknik Üniversitesi nin desteklenmesine karar verilmiştir. Yeni nesil üniversite anlayışında üniversiteler, yenilikçi ve girişimci olmak durumundadır. Bu bağlamda üniversitelerimiz, var olan ulusal ve bölgesel stratejilere uygun olarak kendilerini konumlandırmalıdır. Yüksek nitelikli Ar-Ge yapmak ve topluma saygın hizmet üretmek, üniversitelerimizin en önemli misyonlarındandır. Her iki kritik fonksiyonda da, var olan gelişmelere de paralel olarak üniversitelerimizin mevcut durumu gün geçtikçe daha da iyi bir konuma gelmektedir. Özellikle, son yıllarda Ar-Ge ye verilen önemin daha da artmasıyla, ülkemizin Ar-Ge potansiyelinin artmasında üniversitelerimiz önemli bir rol üstlenmiş; hem nicelik hem de nitelik olarak önemli gelişmeler göstermiştir. Bu bağlamda, proje ofisleri nitelikli personel yapısı ve kapasiteleriyle çok önemli bir rol üstlenmişlerdir. Ayrıca, YÖK tarafından üniversitelerle yapılan yazışmalar ve ilgili kurumlarla yapılan toplantılar, üniversitelerde bu eylem maddesi ile ilgili farkındalığı daha da artırmış ve önemli bir motivasyon olmuştur. Üniversitelerden gelen yazılar incelendiğinde, birçok üniversitede proje ofisi veya benzeri yapılar oluşturulduğu veya oluşturulmasının planlandığı gözlenmiştir. TÜBİTAK tarafından düzenlenen fon tanıtım toplantıları ve TÜBİTAK destekli gerçekleştirilen proje yazma eğitimleri, bu ofislerin koordinatörlüğünde gerçekleştirilmektedir. Ayrıca, yeni YÖK yasa tasarısında bu hedefle kurulacak olan proje ofisleri ve bunları yasal konumu öngörülmektedir. T Eylem: OEC kılavuzları ve AB araştırmacı şart ve rehber ilkelerinin üniversitelerimizde bilgilendirme ve paylaşım çalışmalarının yapılması YÖK Üniversiteler, TÜBİTAK X Gelişme: Bu eylem planı kapsamında ilgili üniversiteler ile görüşmeler yapılmıştır. TÜBİTAK tarafından da farklı üniversitelerde düzenlenen etkinlikler kapsamında ulusal ve uluslararası fon kaynakları tanıtılmakta vebu kapsamda, OEC kılavuzları ve AB araştırmacı şart ve rehber ilkeleri ile ilgili bilgilendirme ve paylaşım çalışmaları yapılmaktadır. Ayrıca, TÜBİTAK desteğiyle üniversitelerde proje yönetme deneyimi olan araştırmacılar tarafından proje hazırlama eğitimleri yapılmaktadır. Bu eğitimler kapsamında da, OEC kılavuzları ve AB araştırmacı şart ve rehber ilkeleri ile ilgili kapsamlı bilgiler sunulmaktadır. Ayrıca, çoğu üniversite bünyesinde proje ofisleri kurulmuş veya kurulma aşamasındadır. Bu ofisler, gün geçtikçe gelişen ve iyileşen kapasiteleriyle üniversitelerin bulundukları bölgelerde proje kültürünün oluşması ve gelişmesinde öncü olmuş, farklı fon kaynakları için proje hazırlama ve desteklenen projelerin yürütülmesinde önemli rol üstlenmişlerdir. Gerek devlet ve gerekse vakıf üniversitelei bünyesinde proje ofisi veya bu hedefte farklı adlarda ofis veya merkezler oluşturulmuştur. Ofisler, bünyelerinde istihdam ettikleri yüksek nitelikli proje yazmayı ve yönetmeyi bilen personel yapısıyla, üniversite bünyesinde proje kapasitesinin artmasına önemli katkılar sağlamıştır. Bu ofisler, sürekli olarak var olan proje kaynaklarını araştırma, ilgili kaynakları hedef gruplara yönlendirme, çoğu zaman özel bilgi ve beceri gerektiren proje yazımı sürecinde ilgili ekibe yardımcı olma ve nihai olarak başarılı olan projelerin yine özel bilgi ve beceri gerektiren etkin verimli bir şekilde yürütme sürecinde proje ekibine yardımcı olarak projelerin başarı ile sonlandırılması için her 131 T

137 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan BT-İK Stratejisi ve Eylem Planı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () aşamada önemli bir rol üstlenirler. Bu türden yapıların oluştuğu üniversitelerimizde, proje kapasitesinin, başarılı ve yetkin öğretim üyelerinin gayretlerinin yanı sıra, profesyonel bir yapı ile proje almanın teşviki ve desteklenmesi çok önemli kazanımlara yol vermiştir. Bu bağlamda, bu ofislerin oluştuğu üniversitelerimizde çok ciddi bir bilgi birikimi ve gün geçtikçe gelişen bir kapasite oluşmuştur. Bu proje ofisleri, araştırmacılara yönelik OEC kılavuzları ve AB araştırmacı şart ve rehber ilkelerinin üniversitelerimizde bilgilendirme ve paylaşım çalışmalarının yapılmasında da öncü bir rol üstlenmektedir. T Eylem: Özel sektörde çalışan araştırmacılar için Ar-Ge yetkinliğinin ölçülmesi ve değerlendirilmesine yönelik sistematiklerin oluşturulması, çift kariyer planları gibi unsurları içeren kariyer yollarının tasarlanmasına ilişkin teşvik mekanizmalarının geliştirilmesi TOBB TÜBİTAK, YÖK, Kalkınma Bakanlığı X Gelişme: Yapılan değerlendirmeler sonucunda, eylem planının ilgili kurumlarca yeniden gözden geçirilmesi ve ilgili mevzuatın incelenmesi gereksinimi ortaya çıkmış olduğundan; Sanayi ve Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Sektör Meclisleri temsilcilerinin görüşleri toplanmaya başlanmış, ancak gelen görüşler yeterli düzeyde olmamıştır. Beklenen geri dönüş sağlanamadığından konunun daha net olarak anlatılması ve metodolojinin gözden geçirilerek bir anket formu hazırlanmıştır. Konuya ilişkin yetkinliğin arttırılmasına yönelik önerilerin, öngörülen kısıt ve engellerin, bu engellerin ortadan kaldırılmasına yönelik görüşlerin, özel sektör çalışanları kapsamında çift kariyer ile ilgili karşılaşılan sorunların, çift kariyer planlarına yönelik teşvik olsa bu teşviğe dair bakış açısının ve kullanım oranının ve söz konusu yetkinliği sistematik olarak değerlendirebilecek yöntem önerisinin sorulduğu form, elektronik ortamda ve ilgili her paydaşa özgü link tasarlanarak hazırlanmıştır Eylem: OEC kılavuzları ve AB araştırmacı şart ve rehber ilkelerinin bilgilendirme ve paylaşım çalışmalarının yapılması TOBB TÜBİTAK, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Özel Sektör Araştırma Merkezleri X T 8 Strateji 3.5. Sektörlerarası işbirliğinin geliştirilmesi Eylem: Üniversite sanayi işbirliğini geliştirici ortak projeleri destekleyecek programların geliştirilmesi TOBB Üniversiteler, Özel sektör X Gelişme 9 : Yurt dışında yerleşik Türk araştırmacılar ve Türk sermayeli şirketlerin faaliyet ve çalışma alanlarının belirlenmesi, çalışmalarını paylaşabilecekleri ve ünya Türk İşadamları Konseyi ile etkileşim halinde olacak bir platform oluşturulması ve bununla ilgili bilgi sisteminin kurulması YOİKK Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları ve AR-GE teknik komitesi eylemi kapsamında oluşturulacak bilgi sistemi tamamlanmış, yaygınlaştırma çalışması başlatılmıştır. Henüz istatistiksel bir çıktı oluşturmaya elverecek bir veri girişi olmamıştır. Veri girişi yeterli seviyeye ulaştığında sisteme ilişkin bir değerlendirme raporu hazırlanacaktır. T Eylem: Özel sektörde çalışan araştırmacı ve akademisyenlerin beraber danışman olarak yer aldığı tez çalışmalarının yaygınlaştırılması YÖK Üniversiteler, TOBB, Özel sektör X T 8 Bu eylem daha önceki raporlama dönemlerinde tamamlanmıştır. 9 TOBB un sorumlu olduğu ve no.lu eylemler birlikte yürütülmektedir. 132

138 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan BT-İK Stratejisi ve Eylem Planı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Strateji Amaç 4. Strateji 4.1. Gelişme: Son yıllarda giderek artan ve çeşitlenen Ar-Ge fon kaynakları ve bu kaynaklar sayesinde devam eden ve tamamlanan üniversite-özel sektör ortaklığındaki birçok proje, son yıllarda kurulan ve üniversite-sanayi işbirliği için önemli bir arayüz olan Teknokentler, Teknoloji Transfer Ofisleri ve benzeri araçlarla üniversite-özel sektör ilişkisi önemli derecede iyileşmiş ve giderek daha da güçlenmektedir. Bu işbirliği, üniversitenin özel sektörün beklentilerini daha iyi algılamasını sağlamaktadır. Giderek güçlenen bu işbirliği, üniversitenin hedef çıktılarını sektörün beklentilerine göre yeniden şekillendirmesine vesile olmuştur. TÜBİTAK, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, KOSGEB gibi kuruluşlar ve yerelde Kalkınma Ajansları gibi kuruluşların verdikleri araştırma destekleri üniversite-sanayi işbirliğini teşvik etmektedir. Bu destekler kapsamında gerçekleştirilen projelerden lisansüstü tezler de yürütülmektedir. Hatta SANTEZ ve benzeri programlar kapsamında yürütülen projelerin en önemli çıktısı bu tezlerdir. Bu tezler, üniversite ve özel sektörün birliktelik ve rehberliğinde gerçekleşmektedir. Son zamanlarda TÜBİTAK, bu desteğini lisans seviyesinde gerçekleştirilen tezlere de sağlamaktadır (2241/A Sanayi Odaklı Lisans Bitirme Tezi estekleme Programı). Bazı üniversitelerde bitirme tezleri özel sektör işbirliğinde tamamlanmakta ve özel sektörden temsilciler de bu tezlerde danışman olarak yer alabilmektedir. Ayrıca, YÖK tarafından üniversiteler ile yapılan yazışmalar ve ilgili kurumlarla yapılan toplantılar, üniversitelerde bu eylem maddesi ile ilgili farkındalığı daha da artırmış ve önemli bir motivasyon olmuştur. Üniversitelerden gelen yazılar incelendiğinde, birçok üniversitede sanayi ile işbirliği halinde yürüyen birçok projenin olduğu, bu projeler kapsamında lisansüstü tezlerin yürütüldüğü ve yürütülen bu projelerde ilgili özel sektörden araştırmacıların rehberlik veya danışmanlık yaptığı gözlenmiştir. Kısaca, gerek devlet üniversitelerinde gerekse vakıf üniversitelerinde, sanayinin göreceli olarak daha gelişmiş olduğu bölgelerde ağırlıklı olmak üzere, bu türden çokça işbirliği başarıyla tamamlanmış ve birçoğu da devam etmektedir. Eylem: Üniversiteler ve kamu araştırma enstitüleri ile özel sektörün bir araya getirilmesi için koordinasyon/danışmanlık sistemlerinin kurulması; proje pazarlarının oluşturulması TOBB Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Üniversiteler, Kamu Ar-e Enstitüleri Gelişme 9 : Yurt dışında yerleşik Türk araştırmacılar ve Türk sermayeli şirketlerin faaliyet ve çalışma alanlarının belirlenmesi, çalışmalarını paylaşabilecekleri ve ünya Türk İşadamları Konseyi ile etkileşim halinde olacak bir platform oluşturulması ve bununla ilgili bilgi sisteminin kurulması YOİKK Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları ve AR-GE teknik komitesi eylemi kapsamında oluşturulacak bilgi sistemi tamamlanmış, yaygınlaştırma çalışması başlatılmıştır. Bugün itibariyle, henüz istatistiksel bir çıktı oluşturmaya elverecek bir veri girişi olmamıştır. Veri girişi yeterli seviyeye ulaştığında sisteme ilişkin bir değerlendirme raporu hazırlanacaktır. Eylem: OEC kılavuzları ve AB araştırmacı şart ve rehber ilkelerinin bilgilendirme ve paylaşım çalışmalarının yapılması Kamu araştırma merkezlerindeki çalışma koşullarının iyileştirilmesi TÜBİTAK Gelişme: OEC Kılavuzlarına adresinden çevrimiçi erişim sağlanabilmektedir. Frascati ve Oslo Kılavuzlarının Türkçe baskıları ise talep eden kurum/kuruluş veya kişilere TÜBİTAK tarafından ücretsiz olarak gönderilmektedir. Araştırmacıların olaşımının Artırılması Ulusal, sektörler arası ve uluslararası dolaşım mekanizmalarının geliştirilmesi X X T T Eylem: Bilim insanlarının ileri düzeyde araştırmaların yapıldığı merkezlerde çalışma yapmalarını teşvik edecek ulusal ve uluslararası dolaşım mekanizmalarının geliştirilmesi Eylem: Yurt içindeki araştırmacı hareketliliğinin artırılması amacıyla yeni programlar oluşturulması ve mevcut programların etkinleştirilmesi YÖK Üniversiteler, TÜBİTAK X T 10 YÖK Üniversiteler X T Bu eylem daha önceki raporlama dönemlerinde tamamlanmıştır. 133

139 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan BT-İK Stratejisi ve Eylem Planı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Lisans düzeyinde uluslararası dolaşım imkanlarının çeşitlendirilmesi (2214 ve 2219 kodlu bursların lisans seviyesi için de uygulanması) YÖK Üniversiteler, TÜBİTAK, Kredi ve Yurtlar Kurumu X Gelişme: Son yıllarda özellikle AB ERASMUS Programı sayesinde üniversitelerin gerçekleştirdiği ikili anlaşmalarla lisans düzeyinde hareketlilikte önemli bir artış görülmüştür. Lisans öğrencileri bir veya iki yarıyıl süre ile üniversitelerinin anlaşmalı olduğu AB üniversitelerinden birinde lisans eğitimlerinin bir kısmını tamamlamaktadır. Bu program, birçok üniversitemizde başarı ile yürütülmektedir. Bu program ayrıca, öğrencilerin staj hareketliliklerine de destek vermektedir. Ayrıca üniversiteler, Sağlık Kültür aire Başkanlıkları, üniversitelerin kurdukları vakıf veya dernekler aracılığı ile sağlanan maddi desteklerle lisans öğrencilerinin uluslararası yarışmalara katılım, mesleki organizasyon toplantılarına katılım, kulüp faaliyetleri ve benzeri uluslararası dolaşımlarına destek olmaktadır. YÖK bu kapsamda, yeni bir burs programını uygulamaya koymuştur. ERASMUS a benzer olarak hazırlanan bu program, esasen ERASMUS kapsamında olmayan ülkelerle olacak akademik değişimleri hedef almaktadır. Mevlana eğişim Programı, yurtiçinde eğitim veren yükseköğretim kurumları ile yurtdışında eğitim veren yükseköğretim kurumları arasında öğrenci ve öğretim elemanı değişimini gerçekleştirmeyi amaçlayan bir programdır. 23 Ağustos 2011 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Yönetmelik ile birlikte yurt dışındaki yükseköğretim kurumları ile ülkemizdeki yükseköğretim kurumları arasında öğrenci ve öğretim elemanı değişiminin önü açılmıştır. eğişim programına katılmak isteyen öğrenciler en az bir en fazla iki yarıyıl eğitim için; öğretim elemanları ise en az 1 hafta en fazla 3 ay süreyle dünyadaki yükseköğretim kurumlarında ders vermek üzere programdan faydalanabilirler. Benzer şekilde dünyanın bütün bölgelerinden de öğrenci ve öğretim elemanları Türkiye deki yükseköğretim kurumlarına program kapsamında gelerek eğitim-öğretim faaliyetlerine katılabilirler. T Eylem: Yurtdışındaki üniversiteler ile ortaklaşa doktora programların oluşturulması, bu kapsamdaki öğrencilere yönelik burs programlarının çeşitlendirilmesi Eylem: Yurtdışına gidecek araştırmacılar için, bir oryantasyon programının geliştirilmesi YÖK Üniversiteler X T 11 YÖK ışişleri Bakanlığı X T Eylem: olaşımdaki araştırmacıların sosyal güvenlik haklarının iyileştirilmesi ÇSGB ışişleri Bakanlığı X Gelişme: Bu dönemde gelişme raporlanmamıştır Eylem: Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Uyruklu Öğretim Elemanı Çalıştırılması Esaslarına İlişkin Bakanlar Kurulu Kararının ek 1 inci maddesinde sadece Ar-Ge faaliyetinde çalışan yabancı uyrukluların döner sermayeden katkı payı almasına yönelik düzenleme yapılması Eylem: Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Uyruklu Öğretim Elemanı Çalıştırılması Esaslarına İlişkin Bakanlar Kurulu Kararının 6. maddesinin sözleşmede belirtilen ücret ve ülkesine gelme-gitme masraflarının yanı sıra "2547 sayılı Kanun çerçevesinde yapılan görevlendirmeler çerçevesindeki ödemelerin TÜBİTAK tarafından koordine edilen uluslararası Programlar çerçevesinde desteklenen Ar-Ge projelerine ilişkin ödemelerin yapılabilmesini mümkün kılacak şekilde değiştirilmesi YÖK MB X T 11 YÖK MB X T Eylem: 7.ÇP, CIP* ve benzeri AB programları kapsamındaki konsorsiyum oluşturma faaliyetlerine katılımın desteklenmesi için programların oluşturulması ve mevcut programların geliştirilmesi (*CIP-Competitiveness and Innovation Framework Programme-AB Rekabet Edebilirlik ve Yenilik Çerçeve Programı) Gelişme: Bu eylem kapsamında TÜBİTAK tarafından: İlgili Programlardan Sorumlu Kurum/ kuruluşlar Kalkınma Bakanlığı, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TÜBİTAK X 11 Bu eylem daha önceki raporlama dönemlerinde tamamlanmıştır. 134

140 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan BT-İK Stratejisi ve Eylem Planı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () aha geniş kitlelere etkin bir biçimde ulaşabilmek için tasarlanmış e-öğrenme modülleri tamamlanmıştır. Horizon 2020 ye katılımı özendirmek için yeni destek ve teşvik mekanizmaları oluşturulmuştur (Haziran 2014 itibariyle yeni destek ve teşviklerin yürürlüğe girmesi planlanmaktadır). Horizon 2020 için yeni bir web sitesi oluşturma çalışmaları tamamlanmıştır (Haziran 2014 itibariyle yeni sitenin açılması planlanmaktadır). Avrupa daki Türk araştırmacılara ülkemizdeki fırsatları anlatmak ve ayrıca Çerçeve Programları kapsamında yurt dışındaki bilim insanlarımızla işbirliklerini artırmak amacıyla, 2014 yılı Ocak ayında ilk defa Avrupa da Hedef Türkiye çalıştayı düzenlenmiştir. Anılan 6 aylık dönemde 82 bilgi günü düzenlenmiştir. Strateji 4.2. Yurtdışındaki nitelikli araştırmacıların, öncelikli alanlar başta olmak üzere, yurt içinde istihdam edilmesi için gerekli imkânların sağlanması Eylem: Yurtdışındaki başarılı araştırmacıların Türkiye de araştırmalarını sürdürmelerini sağlayacak destek mekanizmalarının kariyer dönemlerine göre çeşitlendirilmesi TÜBİTAK YÖK, MB X T Eylem: Uluslararası araştırmacıların çocuklarının eğitim sürecinin iyileştirilmesiyle ilgili yasal düzenlemelerin gerçekleştirilmesi Gelişme: Bu dönemde gelişme raporlanmamıştır. MEB 13 X Eylem: oçentlik sınav yönetmeliğine yabancı uyrukluların talebi halinde doçentlik sözlü sınavının İngilizce yapılabilmesi fıkrasının eklenmesi Eylem: Üniversitelerde sözleşmeli çalışacak yabancı araştırmacıların sözleşme imzalama sürecinin iyileştirilmesi Eylem: Türkiye de çalışmakta olan yabancı uyruklu araştırmacıların eşlerinin çalışma izni alma süreçlerinin iyileştirilmesi ÜAK YÖK X T 12 MB YÖK, ÇSGB X T 12 ÇSGB X T 12 Amaç 5. Strateji 5.1. Ar-Ge personeli istihdam kapasitesinin geliştirilmesi Üniversitelerde nitelikli Ar-Ge personel istihdamı Eylem: Belirli kriterleri sağlayan üniversitelerin kapasitelerini koruma ve artırabilmeleri için ihtiyaç duydukları nitelikli Ar-Ge personel istihdamında, üniversitelere esnekliğin tanınması YÖK Üniversiteler, MB X Gelişme: Bu konu yasal düzenleme gerektirmektedir. Bu konu, ayrıca YÖK yeni yasa hazırlık çalışmaları kapsamında da değerlendirilmektedir. 12 Bu eylem daha önceki raporlama dönemlerinde tamamlanmıştır Ağustos 2012 tarihli BTYK nın 24. toplantısında MEB tarafından Eylemin Bakanlık görev alanına girmediği, konunun uluslararası anlaşmalar ve karşılıklılık ilkesi gereği ışişleri Bakanlığı tarafından ikili anlaşmalarla düzenlenebileceği raporlanmıştır. 135

141 UBTYS Kapsamında İzlenecek Olan BT-İK Stratejisi ve Eylem Planı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Kısa Orta Uzun Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Üniversitelerde proje bazlı esnek istihdamın sağlanması MB YÖK, PB X T Strateji 5.2. Özel Sektörde Ar-Ge personeli istihdam kapasitesinin geliştirilmesi Eylem: Ar-Ge birimlerini yeni oluşturan KOBİ ler için araştırmacıların ücretlerinin kısa dönemli ve olgunlaşma süresine göre kademeli olarak kamu ve özel sektör tarafından ortaklaşa karşılanması Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı MB X Gelişme: Bu dönemde herhangi bir gelişme olmamıştır. Strateji 5.3. Kamu Araştırma Merkezleri Ar-Ge personeli istihdam kapasitesinin geliştirilmesi Eylem: Araştırmaya yardım edecek teknik personel kadrolarının alımının kolaylaştırılması ve mali olarak desteklenmesi MB PB, Kamu Ar-Ge Enstitülerinin bağlı/ilgili olduğu Bakanlıklar X T Eylem: Kamu kurumlarındaki araştırmacıların özlük haklarının iyileştirilmesi MB PB, Kamu Ar-Ge Enstitülerinin bağlı/ilgili olduğu Bakanlıklar X T 14 Eylem: Kamuda araştırmacı etkinliğinin artırılması için sözleşmeli olarak araştırmacılarının istihdamının sağlanması PB MB, Kamu Ar-Ge Enstitülerinin bağlı/ilgili olduğu Bakanlıklar X Gelişme: İlgili kamu kurum ve kuruluşlarının araştırma geliştirme faaliyetlerinde istihdam etmek üzere, sözleşmeli proje personeli pozisyon tahsisi talepleri evlet Personel Başkanlığı na iletildikçe değerlendirilmekte ve mevcut uygulamalar çerçevesinde pozisyon tahsisi yapılmaktadır yılı içerisinde evlet Personel Başkanlığı na, kamu kurum ve kuruluşları tarafından araştırma geliştirme faaliyetlerinde istihdam edilmek üzere 181 sözleşmeli proje personel pozisyonu talebi iletilmiş, bu pozisyon taleplerinden 124 adedi için pozisyon tahsisi yapılmıştır. 14 Bu eylem daha önceki raporlama dönemlerinde tamamlanmıştır. 136

142 Y1 - Bölüm 2: BTY İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Kapsamında Türkiye deki iğer Gelişmeler A. TÜBİTAK Bilim İnsanı estekleri TÜBİTAK Bilim İnsanı estekleme aire Başkanlığı (BİEB), ülkemizin bilim ve teknoloji alanında gelişmesinde en kritik rolü oynayan insan gücünün yetiştirilmesini destekleme görevini üstlenmiştir. TÜBİTAK BİEB in yürüttüğü çalışmalara ve ülkemizin ihtiyaçlarına paralel olarak desteklerin türleri, desteklenen kişi sayısı ve destek tutarları her yıl sürekli artmaktadır. esteklenen toplam bilim insanı sayısı 2003 yılında iken, 2013 yılında 17 katına çıkarak olarak gerçekleşmiştir. BİEB tarafından yürütülen 27 burs ve destek programı kapsamında 30 Nisan 2014 tarihi itibarıyla toplam bilim insanı desteklenmektedir sonu itibarıyla yaklaşık 26 bin bilim insanının ve genç araştırmacının desteklenmesi hedeflenmektedir. esteklenen bilim insanı sayısı ve verilen destek tutarları Şekil 6-a, 6-b ve Şekil 6-c de gösterilmiştir. Şekil 6-a. O Yıl İçinde esteklenmeye/burs Almaya Başlayan Bilim İnsanı Sayısının Yıllara Göre ağılımı *2014 yılı sonu öngörüsü olup, o yıl içinde desteklenmeye/burs almaya başlayan bilim insanı sayısı 30 Nisan 2014 itibarıyla yaklaşık 4500 kişidir. Şekil 6-b. esteklenen Toplam Bilim İnsanı Sayısının Yıllara Göre ağılımı *2014 yılı sonu öngörüsü olup, desteklenen toplam bilim insanı sayısı 30 Nisan 2014 itibarıyla toplam kişidir. Şekil 6-c. Toplam estek/burs Tutarlarının Yıllara Göre ağılımı *2014 yılı sonu öngörüsü olup, bilim insanlarına aktarılan toplam fon tutarı 30 Nisan 2014 itibarıyla 43,3 milyon TL dir. TÜBİTAK BİEB in lisans, yüksek lisans ve doktora bursları kapsamında 30 Nisan 2014 tarihi itibarıyla bursiyerliği devam eden 354 yurt içi lisans, yurt içi yüksek lisans ve yurt içi doktora bursiyeri olmak üzere toplam yurt içi bursiyeri bulunmaktadır. Şekil 7 de BİEB tarafından verilen toplam lisans, yüksek lisans ve doktora bursiyer sayılarının yıllara göre dağılımı verilmiştir. TÜBİTAK BİEB tarafından belirlenen başarı kriterleri esas alınarak verilen bu yüksek lisans ve doktora burslarının yanı sıra, desteklenen TÜBİTAK akademik araştırma projelerinde ve TÜBİTAK 1007 Programı çerçevesindeki projelerde, proje yürütücüleri tarafından seçilen ve projelerde bursiyer olarak çalışan yüksek lisans ve doktora öğrencilerine de burs verilmektedir. 137

143 Şekil 7. BİEB tarafından Toplam Yurt İçi Lisans, Yüksek Lisans ve oktora Bursiyer Sayılarının Yıllara Göre ağılımı * 2014 yılı sonu öngörüsü olup, TÜBİTAK BİEB tarafından desteklenen toplam yurt içi lisans, yüksek lisans ve doktora bursiyer sayısı 30 Nisan 2014 itibarıyla dir. oktorasını tamamlamış genç araştırmacılara üniversitelerimizde veya araştırma kuruluşlarımızda doktora sonrası araştırma yapmaları için destek vermek ve Türk araştırmacıların yurt içi dolaşımı vasıtasıyla bilimsel bilgi aktarımı ve işbirliğini kolaylaştırmak amaçlarıyla TÜBİTAK 2218 Yurt İçi oktora Sonrası Araştırma Burs Programı çerçevesinde burs verilmektedir yılları arasında TÜBİTAK 2218 Programına toplam 453 başvuru yapılmış ve bu başvurulardan 332 si desteklenmiştir. Bu programa 2014 yılının 1. döneminde 29 başvuru yapılmış olup başvuruların değerlendirmelerine devam edilmektedir. 30 Nisan 2014 itibarıyla TÜBİTAK 2218 Programı kapsamında bursiyerliği devam eden 83 doktora sonrası araştırmacı bulunmaktadır. Öte yandan, Türk araştırmacıların yurt dışı dolaşımı kapsamında uluslararası işbirliği imkânlarının oluşmasını kolaylaştırmak amacıyla doktora öğrencileri için 2214/A Yurt ışı oktora Sırası Araştırma Burs Programı ve doktora sonrası araştırmacılar için 2219 Yurt ışı oktora Sonrası Araştırma Burs Programı çerçevesinde yurt dışı araştırma faaliyetleri de desteklenmektedir yılları arasında TÜBİTAK 2214/A Programına toplam başvuru yapılmış ve bu başvurulardan ü desteklenmiştir. Aynı dönemde TÜBİTAK 2219 Programına ise toplam başvuru yapılmış ve bu başvurulardan i desteklenmiştir yılının 1. döneminde geçen yılın aynı dönemi ile kıyaslandığında TÜBİTAK 2214/A Programı için yaklaşık 2 kat artışla 373 doktora sırası araştırmacı ve TÜBİTAK 2219 Programına ise yaklaşık 1,5 kat artışla 758 doktora sonrası araştırmacı başvurmuştur. Başvuruların değerlendirmelerine devam edilmektedir. 30 Nisan 2014 itibarıyla bu programlar kapsamında bursiyerliği devam eden 564 doktora öğrencisi ve 989 doktora sonrası araştırmacı bulunmaktadır. Şekil 8 de TÜBİTAK BİEB tarafından desteklenen toplam yurt içi ve yurt dışı araştırmacı sayılarının yıllara göre dağılımı verilmiştir. Türk öğrenci ve araştırmacılara yönelik burs programlarına ek olarak bilimsel etkileşimin gelişmesini desteklemek, uluslararası araştırma zincirini geliştirmek ve Türkiye nin tanıtılmasına katkı sağlamak amaçlarıyla Türkiye de eğitimlerine ya da araştırmalarına devam eden yabancı ülke vatandaşlarına yönelik burs ve destekler de verilmektedir. Yüksek lisans ya da doktora eğitimine Türkiye de devam edecek üstün başarılı yabancı ülke vatandaşı öğrenciler 2215 Uluslararası Öğrenciler Lisansüstü Burs Programı kapsamında, doktora sırası ve doktora sonrası araştırmacılar ise 2216 Uluslararası Araştırmacılar İçin Araştırma Burs Programı kapsamında desteklenmektedir. TÜBİTAK 2215 Programı kapsamında 2003 yılı içerisinde sadece 3 farklı ülkeden 13 kişi desteklenirken, 2013 yılı içerisinde 63 farklı ülkeden 139 yabancı uyruklu doktora öğrencisi desteklenmiştir yılının 1. döneminde TÜBİTAK 2215 Programı na toplam yabancı uyruklu öğrenci başvuru yapmış olup başvuruların değerlendirilmesine devam edilmektedir. 30 Nisan 2014 itibarıyla bursları devam eden 391 yabancı uyruklu doktora bursiyeri ve 234 yabancı uyruklu araştırmacı bulunmaktadır. Toplam yabancı uyruklu doktora ve doktora sonrası bursiyer sayılarının yıllara göre dağılımı Şekil 8-a da; 30 Nisan 2014 itibarıyla bursları devam eden yabancı uyruklu doktora bursiyer ve araştırmacı sayılarının ülkelere göre dağılımı ise sırasıyla Şekil 8-b ve Tablo 30 da gösterilmiştir. 138

144 Şekil 8.Yurt İçi / ışı Araştırma Bursları Kapsamında esteklenen Toplam Araştırmacı Sayılarının Yıllara Göre ağılımı *2014 yılı sonu öngörüsü olup, TÜBİTAK BİEB tarafından desteklenen toplam yurt içi ve yurt dışı araştırma bursiyer sayısı 30 Nisan itibarıyla tir. Şekil 8-a. Yabancı Uyruklu oktora ve oktora Sonrası Bursiyer Sayılarının Yıllara Göre ağılımı *2014 yılı sonu öngörüsü olup, TÜBİTAK BİEB tarafından desteklenen toplam yabancı uyruklu doktora öğrencisi ve araştırmacı sayısı 30 Nisan 2014 itibarıyla 625 tir. Şekil 8-b. 30 Nisan 2014 itibarıyla Bursları evam Eden Yabancı Uyruklu Araştırmacı Sayılarının Ülkelere Göre ağılımı Tablo 30. Bursları evam Eden Yabancı Uyruklu oktora Bursiyer Sayılarının Ülkelere Göre ağılımı Ülke Bursiyer Ülke Bursiyer Ülke Bursiyer İran 68 Malezya 3 Estonya 1 Pakistan 40 Özbekistan 3 Filipinler 1 Azerbaycan 34 Polonya 3 Fransa 1 Kırgızistan 19 Sırbistan 3 Gambiya 1 Filistin 15 Türkiye 3 Hollanda 1 Moğolistan 15 Uganda 3 İngiltere 1 Arnavutluk 10 Ukrayna 3 İspanya 1 Kazakistan 10 Yemen 3 İtalya 1 Türkmenistan 10 Almanya 2 Japonya 1 Bosna-Hersek 8 AB 2 KKTC 1 Mısır 8 Beyaz Rusya 2 Kamerun 1 Irak 7 Litvanya 2 Kongo 1 139

145 Tablo 30. Bursları evam Eden Yabancı Uyruklu oktora Bursiyer Sayılarının Ülkelere Göre ağılımı (evamı) Ülke Bursiyer Ülke Bursiyer Ülke Bursiyer Nijerya 7 Rusya 2 Küba 1 Bangladeş 6 Sudan 2 Laos 1 Çin 6 Suudi Arabistan 2 Liberya 1 Endonezya 6 Tacikistan 2 Lübnan 1 Hindistan 6 Tanzanya 2 Macaristan 1 Etiyopya 5 Tayland 2 Mali 1 Suriye 5 Afganistan 1 Meksika 1 Ürdün 5 Arjantin 1 Moldova 1 Güney Kore 4 Avustralya 1 Portekiz 1 Kenya 4 Belçika 1 Slovenya 1 Makedonya 4 Burundi 1 Somali 1 Yunanistan 4 Bulgaristan 1 Sri Lanka 1 Gana 3 Cezayir 1 Tataristan 1 Kosova 3 Çad 1 Vietnam 1 Malezya 3 Zambiya 1 Ulusal ve Uluslararası Bilim Olimpiyatları Geleceğin bilim insanlarını yetiştirmek ve genç yeteneklerimizi teşvik etmek amacıyla düzenlenen olimpiyat etkinlikleri de TÜBİTAK BİEB tarafından yürütülmektedir. Bu çalışmalar hem ulusal hem de uluslararası düzeyde yapılmaktadır. Ortaöğretim kurumlarına devam etmekte olan öğrencileri fen bilimlerinde çalışmalar yapmak üzere teşvik etmek, çalışmalarını yönlendirmek ve bu alanlarda özel eğitim olanakları sağlamak yolu ile gelişmelerine katkıda bulunmak amacıyla, her yıl matematik, fizik, kimya, biyoloji ve bilgisayar dallarında Ulusal Bilim Olimpiyatları düzenlenmekte ve buradan seçilen öğrencilerden oluşturulan ekiplerle Uluslararası Bilim Olimpiyatlarına katılım sağlanmaktadır. Ülkemiz, TÜBİTAK ın organizasyonuyla Uluslararası Bilgisayar (IOI), Matematik (IMO), Fizik (IPhO), Kimya (IChO), Biyoloji (IBO) Olimpiyatları ile Genç Balkan Matematik Olimpiyatı, Balkan Matematik Olimpiyatı ve Balkan Bilgisayar Olimpiyatı na katılmaktadır yılından bu yana katılım sağlanan uluslararası bilim olimpiyatlarında ülkemizi temsil eden öğrencilerimiz toplam 43 altın, 143 gümüş, 216 bronz madalya ve 44 mansiyon ödülü kazanarak başarılarını kanıtlamışlardır. Bunun yanı sıra, 2014 yılında Bulgaristan ın Plevne kentinde yapılan 31. Balkan Matematik Olimpiyatı na katılan Türkiye Takımı, 10 Balkan ülkesi ve 9 misafir ülkeden toplam 110 öğrencinin katıldığı olimpiyatta büyük başarı göstermiş ve katılan ülkeler arasında toplamda 214 puan alarak 1. sırada yer almıştır. 31. Balkan Matematik Olimpiyatı nda TÜBİTAK ın oluşturduğu 6 kişilik Matematik Milli Takımı, 1 altın, 4 gümüş ve 1 bronz madalya kazanmıştır. Şekil 9. TÜBİTAK Ortaöğretim Öğrencileri Arası Araştırma Projeleri Yarışmasına Yapılan Proje Başvuru Sayılarının Yılları Arasındaki ağılımı Olimpiyatların yanı sıra, gençleri temel ve uygulamalı bilimlerde araştırmaya teşvik ederek proje kültürünü yaygınlaştırmak amacıyla TÜBİTAK BİEB tarafından 1969 yılından beri düzenlenmekte olan Orta Öğretim Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması, ülke geneline yayılmak gayesiyle 2005 yılından itibaren tek merkez yerine Türkiye nin değişik bölgelerinde üniversitelerimiz ile işbirliği içinde yapılmaya başlanmıştır yılında 512 proje başvurusu yapılmış ve bu rakam 2014 yılında 2003 yılına oranla 20 katına çıkarak olarak 140

146 gerçekleşmiştir (Şekil 9). Bölgelere başvuruda bulunan söz konusu projeden proje ilk aşamada değerlendirilerek sergilenmeye uygun bulunmuştur. Bölge sergilerinde birincilik ödülüne layık görülen 202 proje 5-9 Mayıs 2014 tarihinde Ankara da düzenlenen Final Yarışması na katılmış ve 71 proje ödül almaya layık görülmüştür. Ayrıca sosyal bilimler alanında da öğrencileri araştırmaya teşvik etmek amacıyla ilk defa 2008 yılında proje yarışması alanlarına sosyoloji, 2009 yılında tarih ve 2013 yılında da psikoloji alanı ilave edilmiş, 2010 yılından itibaren yer bilimi alanı coğrafya olarak değiştirilmiştir yılında sosyoloji alanında ve tarih alanında 1.130, psikoloji alanında 812 ve coğrafya alanında 951 proje başvurusu yapılmıştır yılında sadece İstanbul da yapılan ve MEB tarafından gerçekleştirilen İlköğretim Öğrencilerine Yönelik Matematik ve Fen Bilimleri Proje Yarışması, 2006 yılından itibaren MEB TÜBİTAK işbirliği protokolünün imzalanmasıyla tüm ülke genelinde yapılmaya başlanmıştır yılında toplam proje başvurusu olmuştur (Şekil 10). TÜBİTAK tarafından düzenlenen Ortaöğretim Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması Bölge Koordinatörleri aynı zamanda İlköğretim Matematik ve Fen Bilimleri Proje Çalışması nın Bölge Koordinatörlüğü görevini de yürütmektedir. TÜBİTAK BİEB, bu yarışmanın etkin olarak yapılmasında, jüri değerlendirme sürecinin bilimsel içeriğinin oluşturulması ve proje değerlendirme sisteminin geliştirilmesi çalışmalarında aktif görev yapmaktadır. TÜBİTAK BİEB Tarafından Uygulamaya Konulan Yeni Programlar İşbirliği ve Öncelikli Alanlarla İlgili Etkinlik üzenleme esteği (2223/) 2014 Türk-Alman Bilim Yılı kapsamında bilimsel ve teknolojik işbirliğini geliştirmeyi hedefleyen, ortak araştırma projeleri geliştirme ve işbirliğinde ortak öncelikli alanlar belirlemeye yönelik, Kamu Kurum/Kuruluşları ve üniversiteler tarafından yurt içinde düzenlenen ulusal ve uluslararası çalıştay, seminer ve toplantılara destek vermek amacıyla 2014 yılında 2223/ İşbirliği ve Öncelikli Alanlarla İlgili Etkinlik üzenleme esteği Programı uygulamaya konmuştur. Program kapsamında bilgi ve iletişim teknolojileri, üretim teknolojileri, nanoteknoloji, kimya ve fizik teknolojileri, ulaşım, mobilite, lojistik, sağlık araştırmaları, biyoteknoloji, yenilenebilir enerji, enerji etkinliği, beslenme ve tarım, çevre teknolojileri, iklim değişikliği, nüfus, beyin dolaşımı, çeşitlilik, göç alanları öncelikli alanlar olarak belirlenmiştir. TÜBİTAK 2223/ Programının 1. dönemine yapılan 90 etkinlik başvurusundan 50 si desteklenmiştir. 2. dönemine yapılan 87 başvurunun ise değerlendirmelerine devam edilmektedir. Çok Katılımlı Uluslararası Etkinlik üzenleme esteği (2223/C) Çok katılımlı uluslararası etkinliklerin ülkemizde düzenlenmesinin sağlanması amacıyla 2014 yılında 2223/C Çok Katılımlı Uluslararası Etkinlik üzenleme esteği Programı uygulamaya koyulmuştur. TÜBİTAK 2223/C Programı kapsamında desteklenecek etkinliğin; alanında güncel ve ileri bilgileri kapsaması, katılımcı sayısının in üzerinde olması, hakemli bir etkinlik olması, etkinliğin en az 10 yıl düzenli olarak yapılmış olması ve önceki etkinliklerin bildirilerinin etki faktörü yüksek dergilerde yayınlanmış olması gerekmektedir. TÜBİTAK 2223/C Programı kapsamında ilk 5 dönemde toplam 13 etkinlik için başvuru yapılmış ve 5 etkinlik desteklenmiştir. Yurt İçi Bilimsel Etkinliklere Katılma esteği (2224/B) Türkiye de gerçekleştirilecek ulusal, uluslararası katılımlı veya uluslararası kongre, sempozyum ve sunumlu konferanslara katılacak ve etkinlikte bildiri/poster sunumu yapacak olan genç araştırmacılara destek sağlamak amacıyla yol, konaklama ve etkinlik katılım giderleri için 2014 yılında 2224/B Yurt İçi Bilimsel Etkinliklere Katılma esteği Programı uygulamaya koyulmuştur. TÜBİTAK 2224/B Programı kapsamında ilk 4 dönemde toplam 218 kişi başvurmuş ve 40 kişi desteklenmiştir. 5. döneme yapılan 123 başvurunun ise değerlendirmelerine devam edilmektedir. TÜBİTAK BİEB Tarafından Tersine Beyin Göçü Programı nda 2014 Yılında Yapılan Yenilikler Yurt dışındaki başarılı Türk araştırmacıların Türkiye ye dönmelerini teşvik etmek ve çalışmalarını yurt içinde sürdürebilmeleri için destek vermek amacıyla yürütülen 2232 Yurda önüş Araştırma Burs Programı kapsamında yurt dışındaki Türk bilim insanlarının/araştırmacıların ülkemizde bilim ve teknoloji alanında yapılan çalışmalara katkılarını desteklemek, tersine beyin göçünü sağlayarak ülkemizin nitelikli Ar-Ge personeli sayısını artırmak amacıyla 2014 yılından itibaren bir takım yenilikler getirilmiştir. 141

147 TÜBİTAK 2232 Programı kapsamında hak kazandırma sistemi getirilmiş olup, programa başvuru yapabilmek için Türkiye de Ar-Ge faaliyeti yürüten kurum/kuruluşlardan kabul alma şartı kaldırılmıştır. Başvurusu desteklenen adaylar 12 ay içerisinde Türkiye de üniversiteler, araştırma enstitüleri ve/veya Ar-Ge faaliyeti yürüten özel sektör kuruluşlarının herhangi birinden kabul mektubu alarak burslarını başlatabileceklerdir. Yurt dışında ikamet etme süre şartı değiştirilmiştir. Programa başvuru yapabilmek için başvuru döneminin ilk günü itibarıyla, son 36 ay içinde en az 30 ay yurt dışında ikamet edenler programa başvuru yapabileceklerdir. Araştırma destek tutarı artırılmış olup araştırmalarını üniversite ve/veya kamu Ar-Ge birimlerinde yürütecek araştırmacılara TL ye kadar araştırma desteği verilebilmektedir. Araştırmacıların bilim ve teknoloji alanındaki katkılarını artırmak adına program kapsamında desteklenen araştırmacıların TÜBİTAK ın diğer destek programlarına başvuru yapabilmesine imkân tanınmıştır yılları arasında TÜBİTAK Bilim İnsanı estekleme aire Başkanlığı bünyesinde yürütülen destek programları hakkında ayrıntılı bilgi Tablo 31 de verilmiştir. Tablo 31 de ilk ve ortaöğretim öğrencilerine yönelik destekler dâhil edilmemiş olup onlarla ilgili veriler ayrı olarak Tablo 32 de, genel toplama ilişkin veriler ise Tablo 33 te gösterilmiştir. 142

148 Tablo Yılları Arasında Lisans, Lisansüstü Öğrencileri ve oktora Sonrası Araştırmacılara Yönelik TÜBİTAK Bilim İnsanı estekleri ** B* * T* M* B* * T* M* B* * T* M* B* * T* M* B* * T* M* B* * T* M* Lisans Bursu , , , , , ,05 Üniversite Öğr. Yurtiçi-Yurtdışı Araş. Projeleri estekleme Prog Sanayi Odaklı Lisans Bitirme Tezi estekleme Programı Sanayi Odaklı Lisans Bitirme Projeleri Yarışması Üniversite Girişimcilik ve Yenilikçilik Yarışması , , , , , , , , , ,04 Lisans Yazılım Projeleri Yarışması , ,003 Yurt İçi Lisansüstü Burs Programı , , , , , ,44 Yurt ışı Lisansüstü Bursu , , , , , ,01 Yurt ışı oktora Sırası Araştırma Bursu , , , , , ,27 Yurt ışı Müşterek oktora Bursu , , ,22 Uluslararası Öğrenciler Lisansüstü Bursu , , , , , ,99 EAGÜ Lisansüstü Burs Programı , , ,00 Yurt İçi oktora Sonrası Bursu , , , , , ,34 Yurt ışı oktora Sonrası Bursu , , , , , ,81 oktora Sonrası Geri önüş Burs Programı , , , , ,22 Konuk Bilim İnsanı estek Bursu , , , , , ,05 Uluslararası Araştırmacı olaşım estek Programı Uluslararası Araştırmacılar İçin Araştırma Bursu Yurt İçi Bilimsel Etkinlikleri estekleme Programı , , , , , , , , , , , , , , ,42 * B başvuran sayısını, desteklenen sayısını, T toplam bursiyer sayısını, M ise destek tutarını (2014 yılı sabit fiyatlarıyla, milyon TL) ifade etmektedir yılında, bilimsel etkinlikleri destekleme programları kapsamında desteklenen etkinliklere katılan öğretim üyesi, araştırmacı, öğretmen ve öğrencilerin sayısı tabloya yansıtılmıştır. ** 30 Nisan 2014 İtibarıyla 143

149 Tablo Yılları Arasında Lisans, Lisansüstü Öğrencileri ve oktora Sonrası Araştırmacılara Yönelik TÜBİTAK Bilim İnsanı estekleri (evamı) * B* * T* M* B* * T* M* B* * T* M* B* * T* M* B* * T* M* B* * T* M* Lisansüstü Yaz Okulu estekleme Programı Lisans ve Lisans Öncesi, Öğretmen ve Öğrencilere Yönelik Bilimsel Et. est. P , , , , , , , , , , , ,87 Proje Eğitimi Etkinliklerini estekleme P , , ,04 Yurt İçi Bilimsel Etkinliklere Katılma esteği P. Yurt ışı Bilimsel Etkinliklere Katılma esteği Programı TÜBİTAK Lindau Bilimsel Etk. Katılma est. P. Girişimcilik ve Yenilikçilik Eğitim ve Araştırma Faaliyetlerini estekleme Programı , , , , , , , , , , , , , , , ,15 TÜBİTAK Almanya (FG) , , , TÜBİTAK Macaristan (HAS) , , , Yurt İçi Yurt ışı Bütünleştirilmiş oktora Burs Programı , , , , SSA , oktora Öğrencileri Yurt İçi Araştırma Burs Programı Bilimsel İşbirliğine Yönelik Etkinlikleri estekleme Programı TOPLAM (İlk ve Ortaöğretime Yönelik Prog. Hariç) , , , , , , , , , , , ,499 11,656 38,62 * B başvuran sayısını, desteklenen sayısını, T toplam bursiyer sayısını, M ise destek tutarını (2014 yılı sabit fiyatlarıyla, milyon TL) ifade etmektedir yılında, bilimsel etkinlikleri destekleme programları kapsamında desteklenen etkinliklere katılan öğretim üyesi, araştırmacı, öğretmen ve öğrencilerin sayısı tabloya yansıtılmıştır. ** 30 Nisan 2014 İtibarıyla 144

150 Tablo Yılları Arasında İlk ve Ortaöğretim Öğrencilerine Yönelik TÜBİTAK Bilim İnsanı estekleri ** B* * T* M* B* * T* M* B* * T* M* B* * T* M* B* * T* M* B* * T* M* Ulusal İlköğretim Matematik Olimpiyatı- Ulusal Bilim Olimpiyatları 2203 Uluslararası Bilim Olimpiyatları 2204 Ortaöğretim Öğrencileri Arası Araştırma Projeleri Yarışması TOPLAM (İlk ve Ortaöğretim Öğrencileri) , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,4 23, ,88 * B başvuran sayısını, desteklenen sayısını, T toplam bursiyer sayısını, M ise destek tutarını (2014 yılı sabit fiyatlarıyla, milyon TL) ifade etmektedir yılında, bilimsel etkinlikleri destekleme programları kapsamında desteklenen etkinliklere katılan öğretim üyesi, araştırmacı, öğretmen ve öğrencilerin sayısı tabloya yansıtılmıştır. ** 30 Nisan 2014 İtibarıyla Tablo Yılları Arasında İlk ve Ortaöğretim, Lisans, Lisansüstü Öğrencileri ve oktora Sonrası Araştırmacılara Yönelik TÜBİTAK Bilim İnsanı estekleri B* * T* M* B* * T* M* B* * T* M* B* * T* M* B* * T* M* B* * T* M* GENEL TOPLAM*** , , , , , ,5 * B başvuran sayısını, desteklenen sayısını, T toplam bursiyer sayısını, M ise destek tutarını (2014 yılı sabit fiyatlarıyla, milyon TL) ifade etmektedir yılında, bilimsel etkinlikleri destekleme programları kapsamında desteklenen etkinliklere katılan öğretim üyesi, araştırmacı, öğretmen ve öğrencilerin sayısı tabloya yansıtılmıştır. ** 30 Nisan 2014 İtibarıyla *** Bu rakamlara burs ve destek programları dışında BİEB bütçesinden yapılan diğer harcamalar dâhil değildir. Bu rakamlara burs ve destek programları dışında BİEB bütçesinden yapılan diğer harcamalar dâhil değildir. Bu rakamlara burs ve destek programları dışında BİEB bütçesinden yapılan diğer harcamalar dâhil değildir. 145

151 B. TÜBİTAK Bilim ve Toplum Çalışmaları TÜBİTAK Bilim ve Toplum Proje estekleri 4003 Bilim Merkezleri TÜBİTAK, bilim merkezlerinin toplumumuzda bilim kültürünü yaygınlaştırmak için son derece kritik bir rol üstleneceği öngörüsünden yola çıkarak, ülkemizde bu merkezlerin kurulmasını ve yıllar içinde sayılarının artırılmasını hedeflemektedir. Bu amaçla; 27 Aralık 2011 tarihli BTYK toplantısında özellikle çocukların ve gençlerin bilime olan ilgi ve meraklarını artıracak, teknolojiyi daha doğru kullanmalarını sağlayacak bilim merkezlerinin: 2016 yılı itibarıyla tüm büyükşehirlerde, 2023 yılı itibarıyla tüm illerde kurulmasına yönelik çalışmaların yerel yönetimlerle işbirliği halinde gerçekleştirilmesine karar verilmiştir. Bu karar doğrultusunda, ilk aşamada 2016 yılına kadar tüm büyükşehirlerde bilim merkezi projelerinin desteklenmesi, daha sonraki dönemde ise diğer illerdeki bilim merkezi projelerinin desteklenmesi ve her ilde bilim merkezi kurulması planlanmıştır. Tüm illerde kurulacak olan bilim merkezi projeleri için toplamda 1 milyar TL nin üzerinde kaynağa ihtiyaç duyulmaktadır Programı kapsamında hali hazırda Konya, Kocaeli, Kayseri ve Bursa Büyükşehir Belediyeleri ile sözleşme imzalanmış ve ilgili projeler için toplam 91 milyon TL lik bütçe ayrılmıştır (Tablo 34). Eskişehir, Sakarya, Gaziantep, Ankara Büyükşehir Belediyeleri ile ön protokol imzalanmış olup bahsi geçen belediyeler ile sözleşme imzalanabilmesi için belediye yükümlülüklerinin yerine getirilmesi ve projeler için gerekli olan bütçenin ayrılması beklenmektedir. Tablo 34. TÜBİTAK 4003 Programı Verileri* Proje Numarası ve Adı Proje Bütçesi** Konya da Bilim Merkezi Kurulması Projesi 31 Kocaeli nde Bilim Merkezi Kurulması Projesi 25 Kayseri de Bilim Merkezi Kurulması Projesi 19 Bursa da Bilim Merkezi Kurulması Projesi 16 * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** 2014 yılı sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) Toplam 91 Sözleşmesi imzalanan Konya Bilim Merkezi nin 9 temasından 2 temasının sergi üretimleri bitmiş olup 26 Nisan 2014 tarihinde ön açılışı yapılmıştır. Kocaeli Bilim Merkezi için Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ile 16 Mayıs 2012 tarihinde ön protokol; 3 Eylül 2012 tarihinde ise sözleşme imzalanmıştır yılı Temmuz ayında 5 tema serginin birinin bilim merkezinde olması planlanmaktadır. iğer temalarla ilgili ihaleye çıkılma hazırlıklarına devam edilmektedir. Kayseri Bilim Merkezi için Kayseri Büyükşehir Belediyesi ile 16 Mayıs 2012 tarihinde ön protokol, 11 Mart 2013 tarihinde sözleşme imzalanmıştır. Sergilerin şematik tasarım çalışmaları devam etmektedir. Bursa Büyükşehir Belediyesi ile 4 Şubat 2014 tarihinde sözleşme imzalanmıştır. Bursa Bilim Merkezi sergilerinin tasarlanması için tasarımcı firma tespit çalışmaları devam etmektedir. Bilim Merkezlerine ilişkin detaylı bilgi 2011/107 no.lu BTYK kararı altında raporlanmaktadır oğa Eğitimi ve Bilim Okulları 2007 yılından itibaren okul öncesi çocuklardan kamu çalışanlarına kadar geniş bir hedef kitleye hitap eden oğa Eğitimi ve Bilim Okulları çağrısı yayımlanmaktadır. Bu çağrılar kapsamında 2007 yılından 2014 yılı Nisan ayı sonuna kadar 1357 proje başvurusu yapılmış ve bunlardan 420 sinin desteklenmesine karar verilmiştir (Tablo 35). Bu projeler ile doğrudan ulaşılan kişi sayısı 10 binin 146

152 üzerindedir yılı projeleri için 27 Eylül 2013 tarihinde çağrıya çıkılmış ve başvurular 15 Kasım 2013 tarihinde sonlanmıştır. esteklenmesine karar verilen 50 proje 2014 Mart ayında ilan edilmiştir. Tablo oğa Eğitimi ve Bilim Okulları Yıllara Göre Proje estekleri * Proje Başvuru Sayısı esteklenmesine Karar Verilen Proje Sayısı esteklenen Bütçe** 5,7 4,4 2,0 4,6 6,1 3,8 4,1 3,1 * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** 2014 yılı sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) 4005 Bilim ve Toplum Yenilikçi Eğitim Uygulamaları 2012 yılı içerisinde geliştirilen 4005 kodlu Bilim ve Toplum Yenilikçi Eğitim Uygulamaları çağrısı ile öğrencilerde ve toplumda bilimsel konulara ilişkin olumlu tutum geliştirilmesi amacıyla öğretmen adayları ve öğretmenlere yenilikçi yöntem ve tekniklerin etkileşimli olarak aktarılması hedeflenmekte olup çağrının en yüksek destek tutarı 120 bin TL dir kodlu çağrı ilk kez 16 Kasım 2012 de yayımlanmış, 61 proje başvurusu alınmış ve değerlendirmeler sonucu 11 projenin desteklenmesine karar verilmiştir (Tablo 36) yılı projeleri için 27 Eylül 2013 tarihinde çağrıya çıkılmış ve başvurular 15 Kasım 2013 tarihinde sonlanmıştır. esteklenmesine karar verilen 7 proje 2014 Mart ayında ilan edilmiştir. Tablo Bilim ve Toplum Yenilikçi Eğitim Uygulamaları Verileri * Proje Başvuru Sayısı esteklenmesine Karar Verilen Proje Sayısı 11 7 esteklenen Bütçe ** 0,5 0,3 * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** 2014 yılı sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) TÜBİTAK 4006 Bilim Fuarları estekleme Programı Milli Eğitim Bakanlığı ile TÜBİTAK arasında 14 Mart 2012 de imzalanan Eğitimde İşbirliği Protokolü kapsamında Eğitim ve Öğretimin niteliğinin artırılması için MEB in ihtiyaçlarına yönelik Ar-Ge faaliyetleri ile ilgili olarak temel ve orta öğretimde bilim kültürünün geliştirilmesi ve bilim ve teknoloji konularında farkındalık yaratılması amacıyla ülke genelinde tüm okullarda "bilim fuarları" düzenlenmesi kararlaştırılmıştır. Bilim Fuarları çağrısı, sınıf öğrenimi veren tüm okullara açıktır. İlk kez 2013 yılında açılan program kapsamında, MEB tarafından belirlenen 1000 pilot okulun yanı sıra gönüllü okulların katılımıyla birlikte toplamda okulda bilim fuarları düzenlenmiştir. TÜBİTAK Bilim Fuarları ile okullarımızda bilimsel proje sunumu yapılmış, öğrenciye ulaşılmış ve fuar düzenleyen okullara yaklaşık 6 milyon TL destek sağlanmıştır yılı için açılan çağrıya 1041 okul başvuru yapmış olup Nisan ayından itibaren fuarlar düzenlenmeye başlanmıştır. Bilim Fuarı düzenleyen her okula 5000 TL destek aktarımı gerçekleşmiştir. 147

153 TÜBİTAK 4007 Bilim Şenliği estekleme Programı oğa, bilim ve teknoloji konularında farkındalık yaratmak ve merak uyandırmak amacıyla toplumun her kesiminden geniş kitlelerin katılımını sağlayacak genişlikteki açık/kapalı mekanlarda bilimsel konu, kavram ve süreçleri gözlem, uygulama vb. yöntemlerle belirli bir program dahilinde sunan etkinlikleri desteklemek amacıyla Bilim Şenliği estekleme Programı oluşturulmasına karar verilmiştir Bilim Şenliği estekleme Programı kapsamında, bilimsel bilginin geniş toplum kitlelerine ulaşması için sergi ve atölye/laboratuvar çalışmaları, tematik oyunlar, yarışmalar, söyleşiler vb. etkinlikler yoluyla katılımcıların basit bilimsel olguları fark etmeleri sağlanarak, merak duygularının, araştırma ve öğrenme isteklerinin tetiklenmesi amaçlanmaktadır. Çağrı içeriği hazırlanmakta olup 2014 yılı içerisinde yayımlanması planlanmaktadır. TÜBİTAK Tarafından Organize Edilen iğer Bilim ve Toplum Etkinlikleri TÜBİTAK Alternatif Enerjili Araç Yarışları Alternatif enerjilerin kullanımı konusunda halkımızın bilgisini artırmayı, üniversite öğrencilerinin bu güncel konu vasıtasıyla araştırma ve pratik becerilerini geliştirmeyi amaçlayan TÜBİTAK Alternatif Enerjili Araç Yarışları, 2005 yılında sadece güneş enerjisi kategorisi ile başlamış olup 2007 yılında hidrojen enerjisi kategorisi eklenmiştir. Bu yarışlar ile ülkemizde güneş ve hidrojen enerjileri konusundaki endüstriyel uygulamaları teşvik edecek ve bu konudaki potansiyeli güçlendirecek bilgi ve tecrübe birikimine sahip genç mühendis ve temel bilimci bir kitle oluşmuştur. Ayrıca toplumda alternatif enerjilerin gerekliliği ve mümkünlüğü konusunda farkındalık oluşmasına katkı sağlanmıştır yılında, dünyada ve ülkemizde süregelen endüstriyel gelişmeler doğrultusunda yeni bir kategori olarak "elektrik enerjili araçlar"ın da Alternatif Enerjili Araç Yarışları kapsamına alınmasına karar verilmiştir. Bu kategoride yarışmak için başvuracak üniversite takımlarına TL destek verilmektedir. Formula-G (Güneş), Hidromobil (Hidrojen) ve Elektromobil (Elektrik) Yarışları olarak ilk kez üç kategoride gerçekleşecek etkinliğin Ağustos 2014 tarihlerinde İzmit Körfez Yarış Pisti'nde düzenlenmesi planlanmıştır. Tablo 37. Alternatif Enerjili Araç Yarışları Takım Bilgileri * Formula G Başvuran Takım Sayısı Formula G Yarışa Katılan Araç Sayısı Hidromobil Başvuran Takım Sayısı Hidromobil Yarışa Katılan Araç Sayısı Elektromobil Başvuran Takım Sayısı * 30 Nisan 2014 itibarıyla TÜBİTAK Yayınları TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları, bilimi yaygınlaştırmak ve geniş kitleler tarafından okunur kılmak amacıyla 1993 yılında yayın hayatına başlamıştır. Popüler Bilim Kitapları yla ilgili baskı ve satış adetleri Tablo 38 de verilmiştir için belirlenen 119 yeni kitap hedefi doğrultusunda toplam 36 yeni kitabın basım ihalesine çıkılmıştır. Böylece 2014 yıl sonu itibarıyla yayımlanan toplam TÜBİTAK popüler bilim kitap sayısının 625 olması hedeflenmektedir. 148

154 Tablo 38. Popüler Bilim Kitapları Yıl * Basılan Yeni Kitap Basılan Eski Kitap Toplam Baskı (Bin Adet) Toplam Satış (Bin Adet) * 30 Nisan 2014 itibarıyla TÜBİTAK Popüler Bilim ergileri Bilim ve Teknik ergisi 1967 yılından, Bilim Çocuk ergisi 1998 yılından, Meraklı Minik ergisi ise 2007 yılından beri yayımlanmaktadır. Popüler bilim dergilerine ait yıllar itibarıyla yıllık baskı adetleri Tablo 39 da verilmiştir. Tablo Yılları Arası Popüler Bilim ergilerinin Yıllık Baskı Sayıları Yıl Bilim ve Teknik ergisi Bilim Çocuk ergisi Meraklı Minik ergisi * * 30 Nisan 2014 itibarıyla Toplumumuzda bilime dair olumlu bir yargı oluşturarak, bilginin bireysel kazanımına yönelik merak ve motivasyonu uyandırmak, öncü bireylerin yetişeceği bir bilgi toplumunun oluşmasına destek olmak amacıyla, ülkemizin çeşitli okul ve kütüphanelerine TÜBİTAK popüler bilim yayınları ücretsiz olarak gönderilmektedir. TÜBİTAK Akademik ergileri TÜBİTAK ilk akademik dergisini 1976 yılında oğa Bilim ergisi adıyla yılda tek sayı olarak yayımlamıştır. Yıllar içinde bölünmeler yaşanmış, yeni dergiler eklenmiştir. Akademik dergiler, 1 Ocak- 30 Nisan 2014 tarihleri arasında Biyoloji, Botanik, Elektrik, Fizik, Kimya, Matematik, Mühendislik ve Çevre Bilimleri, Sağlık Bilimleri, Tarım ve Ormancılık, Veterinerlik ve Hayvancılık, Zooloji ve Yerbilimleri olmak üzere 12 ayrı alanda 29 sayı yayımlanmıştır. Yayımlanan 29 sayıda 508 makale yer almıştır. İlgili tarihler arasında Akademik ergiler Müdürlüğü ne adet makale gelmiştir yılının sonuna kadar toplam 11 bin yeni makalenin gelmesi, yayımlanan dergi sayısının ise 66 olması beklenmektedir. ergiler konularına göre Science Citation Index Expanded yanında başta Chemical Abstracts, Engineering Index, Biological Abstracts olmak üzere birçok uluslararası Index veya Abstract tarafından taranmaktadır. Turkish Journal of Chemistry 1995 yılından, Turkish Journal of Veterinary and Animal Sciences 1996 yılından, Turkish Journal of Earth Sciences 2004 yılından, Turkish Journal of Agriculture and Forestry, Turkish Journal of Medical Sciences, Turkish Journal of Mathematics 2007 yılından, Turkish Journal of Biology, Turkish Journal of Zoology, Turkish Journal of Electrical Engineering and Computer Sciences 2008 yılından, Turkish Journal of Botany 2009 yılından itibaren en önemli endeks olarak kabul gören Science Citation Index - Expanded (SCI-E) tarafından taranmaktadır. SCI-E de taranan dergi sayısı 149

155 10 dur (Tablo 40). Yayımlanmış makaleler dergilerin web sayfasından yazar adıyla, makale başlığıyla veya anahtar sözcüklerle taranabilmekte ve makalelerin tüm metnine ücretsiz erişilebilmektedir. Tablo 40. ISI Web of Science (WoS)'da İndekslenen TÜBİTAK Akademik ergilerinin 2012 yılı Etki Faktörü* ergi Adı Etki Faktörü Turkish Journal of Agriculture and Forestry 0,731 Turkish Journal of Biology 0,914 Turkish Journal of Botany 1,600 Turkish Journal of Chemistry 0,888 Turkish Journal of Earth Sciences 1,270 Turkish Journal of Electrical Engineering and Computer Sciences 0,568 Turkish Journal of Mathematics 0,457 Turkish Journal of Medical Sciences 0,450 Turkish Journal of Veterinary & Animal Sciences 0,221 Turkish Journal of Zoology 0,414 * Etki faktörü değerleri bir sonraki yılın ikinci yarısından sonra açıklanmaktadır. Eğitimde İşbirliği Protokolü Milli Eğitim Bakanlığı ile TÜBİTAK arasında 14 Mart 2012 de imzalanan ve TÜBİTAK Bilim ve Toplum airesi tarafından yürütülen Eğitimde İşbirliği Protokolü kapsamında MEB ile koordineli olarak aşağıdaki faaliyetler yürütülmektedir: 1. Fen Bilimleri ile Matematik öğretim programlarının geliştirilmesine yönelik Ar-Ge çalışmalarının yapılması: Yapılan işbirliği protokolü çerçevesinde, önceliklendirilen öğretim programlarının revize çalışmaları 30 Ocak 2013 tarihi itibarıyla tamamlanmıştır. iğer alanlara ilişkin çalışma takvimleri ise MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (TTKB) ile görüşülerek planlanmaktadır. Ayrıntılar 2012/104 no.lu BTYK kararı altında sunulmaktadır. MEB TTKB tarafından onaylanan öğretim programlarına yönelik kademeli olarak Eğitim materyallerinin hazırlanması çalışmalarına başlanmış ve yürütülmüştür. Amaç; revize edilen öğretim programlarını en iyi yansıtacak şekilde içeriklerle donatılmış; öğretmenin sınıfta daha etkin kullanabileceği, öğrencinin bireysel öğrenimini kolaylaştıran, gerçek günlük hayat olayları ile senaryolaştırılmış, analitik düşünme, karar verme, yaratıcı düşünmeyi vurgulayıcı, öğrenciyi düşünmeye sevk eden soruları olan, Fatih projesi felsefesine uygun, uluslararası standartlarda yazılmış, belgesel tadında anlatımı olan, görsel tasarım açısından kaliteli eğitim materyallerinin hazırlanmasıdır. Bu doğrultuda çalışmalar yürütülmüş ve detayları 2012/104 no.lu BTYK kararı altında yer alan ilk etap çalışmaların ürünleri olan eğitim materyalleri hazırlanarak MEB e teslim edilmiştir. İkinci etap çalışmalara ilişkin çalışma takvimleri ise MEB TTKB ile görüşülerek planlanmaktadır. 2. Temel ve orta öğretim seviyesindeki İngilizce öğretim sistemi üstüne araştırmalar yaparak alternatif öğretim modelleri geliştirme üzerine Ar-Ge çalışmalarının yapılması: ilbilgisine dayalı yabancı dil öğretim sistemi yerine daha etkin bir öğretim yöntemi hazırlanması üzerinde çalışmalar yürütülmektedir. Ülkemize en uygun İngilizce öğretim modelinin belirlenmesi için alanlarında uzman akademisyenlerin ve öğretmenlerin yer aldığı bir çalışma grubu oluşturulmuştur. Temel hedef; ülkemizde yabancı dil öğrenimini kolaylaştırarak yaygınlaştıracak bir İngilizce öğretim modelinin hazırlanmasıdır. Bu doğrultuda; 2-8. sınıf İngilizce çerçeve ders programları hazırlanmış ve 2013 Ocak ayında MEB TTKB onayından geçmiştir eğitim-öğretim döneminde uygulamaya koyulmuştur. 150

156 MEB TTKB tarafından onaylanan 2-8. sınıf öğretim programı na yönelik kademeli olarak Eğitim materyallerinin hazırlanması çalışmaları yürütülmüştür. Bu doğrultuda hazırlanan 2. sınıf ve 5. sınıflara yönelik eğitim materyalleri Temmuz ayı içerisinde MEB e teslim edilmiştir. 3. sınıf ve 6. sınıflara yönelik eğitim materyalleri çalışmalarına ait takvimler ise MEB TTKB ile görüşülerek planlanmaktadır. iğer yandan sınıf öğretim programı na yönelik öğretim programı hazırlama çalışmaları yürütülmüştür ve taslak program hazırlanmıştır. 3. Müfredata uygun dijital içeriklerinin geliştirilmesi ve hazırlanması için Ar-Ge çalışmalarının yapılması, bu kapsamda e-ers (video) uygulamaları ile içerik zenginleştirilmesi: Eğitimde yeni teknolojilerin kullanılması amacıyla e-ders uygulaması üzerinde çalışmalar yürütülmüştür. Ayrıntılar 2012/102 no.lu karar altında sunulmaktadır. 4. Öğrencilerin kendilerini ifade yetilerinin, özgüvenlerinin ve yaratıcılıklarının geliştirilmesi amacıyla Ar-Ge çalışmalarının yapılması: Okuma ve yazmayı teşvik edici, görsel ve içerik açısından zengin, özgün bir elektronik eğitim ortamı üzerinde çalışılmaktadır. 5. Temel ve orta öğretimde bilim kültürünün geliştirilmesine yönelik her okulda bilim fuarlarının gerçekleştirilmesi 6. Fatih Projesi kapsamında Bilim ve Teknik, Bilim Çocuk ile Meraklı Minik dergilerinin ücretsiz e ergi olarak öğrencilerin tablet bilgisayarlarında yer alması 7. MEB in ihtiyaçları doğrultusunda diğer çalışmalar: 5, 6, 7 ve 8. sınıflarda seçmeli bir ders olarak okutulacak Matematik Uygulamaları dersi için öğretim programı çalışmaları tamamlanmış ve teslim edilmiştir. Eğitim materyalleri hazırlama çalışmaları yürütülmüş ve bu kapsamda; 5. sınıf ve 6. sınıflara yönelik eğitim materyalleri hazırlanmıştır. Çevre ve Bilim adlı seçmeli ders içeriğinin hazırlanması kapsamında akademisyenler, öğretmenler ve uzmanlardan oluşturulan çalışma grupları ile TÜBİTAK bünyesinde toplantılar gerçekleştirilmektedir. Çevre ve Bilim dersinin, öğrencilerin yalnızca dinleyerek değil, yaparak-yaşayarak öğrenmesini teşvik edecek bir ders olarak tasarlanması düşünülmüştür. Bu kapsamda gerçekleştirilen öğretim programı çalışmaları tamamlanarak taslak program hazır hale getirilmiştir. Öğrencilerin analitik düşünme becerilerini artıracak eğitim içerikleri geliştirmeye yönelik Ar- Ge çalışmalarının yapılması: Bu kapsamda; sınıflar için Akıl Yürütme ve Karar Verme dersi öğretim programı taslağı hazırlanarak MEB e sunulmuştur. Zekâ Oyunları 5-8. sınıf öğretim programı revize edilmiştir. Zekâ Oyunları eğitim materyallerinin hazırlanması ile ilgili çalışmalar da yürütülmüş olup taslak hazır hale getirilmiştir. Ayrıca MEB in ihtiyaçları doğrultusunda; İleri Fizik, Kimya, Biyoloji (9-12), Teknoloji ve Tasarım (7-8), Matematik (1-4), Türkçe (1-8), Hayat Bilgisi (1-3), Sosyal Bilgiler (4-7), Edebiyat, il ve Anlatım (9-12), Tarih (9-12) ve Coğrafya (9-12) dersleri için de öğretim programı hazırlama çalışmaları için ilk toplantılara başlanmıştır. Eğitim ve öğretimin niteliğinin artırılması için temel ihtiyaçlara önemli ölçüde hizmet edecek maddeleri içeren bu protokol kapsamında yapılacak faaliyetler ile uzun vadede; o o o o Bilgi ve teknolojilerdeki imkânları etkili ve verimli bir şekilde kullanarak bilgi çağı becerilerini kazanmış bireyler yetiştirilmesi sağlanabilecek, Öğrenciler daha bilgili, öğretim programları daha zengin hale getirilmiş olacak, Merak eden, sorgulama ve araştırma becerileri harekete geçirilmiş, analitik yetenekleri güçlü, çıkarımlar yapabilen ve gelişmeye açık genç bireyler yetişebilecek, Özellikle İngilizce öğrenimine ilişkin yapılacak ciddi araştırmalar ve geliştirilecek alternatif öğretim modülleri İngilizceyi etkin kullanabilen birey sayısında önemli artış sağlayabilecek, 151

157 o Eğitim sisteminde çağı yakalayan teknolojilerin ülke geneline yayılması beraberinde eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanmasına katkıda bulunabilecek, o 5001 Akademik e-kitap Ülkemizdeki eğitimin hem içerik hem de materyal anlamında zenginleştirilmesiyle bireylerin üniversitelere çok daha donanımlı bir şekilde gelmeleri sağlanabilecektir. BTYK 24. toplantısında alınan 2012/103 sayılı karara istinaden oluşturulan 5000 ijital İçerikli Açık ers Kaynakları estekleme Programı kapsamında 5001 Akademik e-kitap ilk çağrısına 31 ders için 12 Mart 2013 tarihinde, ikinci çağrısına ise 30 ders için 18 Kasım 2013 tarihinde çıkılmıştır. İlk çağrı kapsamında 54, ikinci çağrı kapsamında 41 olmak üzere 30 Nisan 2014 itibarıyla toplam 95 proje başvurusu alınmıştır. İlk çağrı kapsamında 6 projenin desteklenmesine karar verilmiş olup, ikinci çağrı kapsamındaki projelerin değerlendirme süreci devam etmektedir Akademik e-ers BTYK 24. toplantısında alınan 2012/103 sayılı karara istinaden oluşturulan 5000 ijital İçerikli Açık ers Kaynakları estekleme Programı kapsamında 5002 Akademik e-ers ilk çağrısına 30 dersiçin, 24 Mayıs 2013 tarihinde çıkılmıştır. Bu çağrı kapsamında 30 Nisan 2014 itibarıyla toplam 18 proje başvurusu alınmış olup 1 projenin desteklenmesine karar verilmiştir. C. YÖK Bilim İnsanı estekleri YÖK tarafından uygulanmakta olan Yüksek Lisans/oktora/oktora Sonrası Araştırma Bursları, oktora Bursu, Öğretim Üyelerine Verilen estekler kapsamındaki veriler Tablo 41, Tablo 42, Tablo 43, Tablo 44, Tablo 45 ve Tablo 46 da sunulmaktadır: Tablo 41. Bilim İnsanı Yetiştirilmesi ve Geliştirilmesine İlişkin estekler Araştırma esteği Yıllar Başvuru Sayısı esteklenen Kişi Yüksek Lisans Araştırma esteği * oktora Araştırma esteği * oktora Sonrası Araştırma esteği *

158 Tablo 41. Bilim İnsanı Yetiştirilmesi ve Geliştirilmesine İlişkin estekler (evamı) Araştırma esteği Yıllar Başvuru Sayısı esteklenen Kişi Öğretim Üyesi Araştırma esteği * oktora Bursu (Başvuru verisi bulunmamaktadır.) * - - *30 Nisan 2014 itibarıyla Tablo 42. UBTYS Kapsamında Belirlenen Alanlara Göre Yüksek Lisans Araştırma esteklerinin ağılımı (esteklenen Kişi Sayısı) Ar-Ge ve Yenilik Kapasitemizin Güçlü Olduğu Alanlar Ar-Ge ve Yenilik Kapasitemizin İvme Kazanması Gereken Alanlar Yıllar Otomotiv Makine İmalat BİT Savunma Uzay Enerji Su Gıda * * 30 Nisan 2014 itibarıyla Tablo 43. UBTYS Kapsamında Belirlenen Alanlara Göre oktora Araştırma esteklerinin ağılımı (esteklenen Kişi Sayısı) Ar-Ge ve Yenilik Kapasitemizin Güçlü Olduğu Alanlar Ar-Ge ve Yenilik Kapasitemizin İvme Kazanması Gereken Alanlar Yıllar Otomotiv Makine İmalat BİT Savunma Uzay Enerji Su Gıda * * 30 Nisan 2014 itibarıyla 153

159 Tablo 44. UBTYS Kapsamında Belirlenen Alanlara Göre oktora Sonrası Araştırma esteklerinin ağılımı (esteklenen Kişi Sayısı) Ar-Ge ve Yenilik Kapasitemizin Güçlü Olduğu Alanlar Ar-Ge ve Yenilik Kapasitemizin İvme Kazanması Gereken Alanlar Yıllar Otomotiv Makine İmalat BİT Savunma Uzay Enerji Su Gıda * * 30 Nisan 2014 itibarıyla Tablo 45. UBTYS Kapsamında Belirlenen Alanlara Göre oktora esteğinin ağılımı (esteklenen Kişi Sayısı) Ar-Ge ve Yenilik Kapasitemizin Güçlü Olduğu Alanlar Ar-Ge ve Yenilik Kapasitemizin İvme Kazanması Gereken Alanlar Yıllar Otomotiv Makine İmalat BİT Savunma Uzay Enerji Su Gıda * * 30 Nisan 2014 itibarıyla Tablo 46. UBTYS Kapsamında Belirlenen Alanlara Göre Öğretim Üyesi Araştırma esteklerinin ağılımı (esteklenen Kişi Sayısı) Ar-Ge ve Yenilik Kapasitemizin Güçlü Olduğu Alanlar Ar-Ge ve Yenilik Kapasitemizin İvme Kazanması Gereken Alanlar Yıllar Otomotiv Makine İmalat BİT Savunma Uzay Enerji Su Gıda * * 30 Nisan 2014 itibarıyla 154

160 YÖK tarafından uygulanan FARABİ (Yüksek Öğretim Kurumları Arası Öğrenci ve Öğretim Üyesi eğişim Programı) istatistikî bilgileri Tablo 47 ve Tablo 48 de yer almaktadır: Tablo 47. FARABİ eğişim Programı İstatistikî Bilgiler önem Öğrenci Sayısı Öğretim Üyesi Sayısı Güz / Güz + Bahar Bahar Güz / Güz + Bahar Bahar Güz / Güz + Bahar Bahar Güz / Güz + Bahar Güz Güz+Bahar 5.977* - Kaynak: YÖK TOPLAM * Eğitim öğretim dönemi için (ara rapor sonrası) Farabi ile değişime katılan öğrenci sayısı olarak güncellenmiştir. Tablo 48. FARABİ eğişim Programı Kapsamında Yapılan Ödemeler* (Bin TL) Güz / Güz + Bahar Bahar Güz / Güz + Bahar Bahar Güz / Güz + Bahar Bahar Güz / Güz + Bahar Güz/Güz+ Bahar 1.Ödeme Ödeme ** 3.Ödeme 751 -* -* -* -* -* -* -* Toplam Genel Toplam Kaynak: YÖK * Toplam ikiye bölünerek ödeme yapılmıştır. ** Kasım ayı sonunda üniversitelerden gelecek 1. ara rapor sonucuna göre 2. %50 ödeme hesaplanarak 2014 yılının birinci yarısında ödeme yapılmıştır.. Milli Eğitim Bakanlığı Bilim İnsanı estekleri İlköğretim Öğrencilerine Yönelik Matematik ve Fen Bilimleri Bu Benim Eserim Proje Çalışması MEB ile TÜBİTAK ın ortaklaşa yürüttüğü İlköğretim Öğrencilerine Yönelik (6, 7 ve 8. sınıf) IX. Matematik ve Fen Bilimleri Proje Çalışması - Bu Benim Eserim (BBE) kapsamında eğitimöğretim yılında internet üzerinden proje başvurusu yapılmıştır (Tablo 49). Onaylanan projelerden i il çalışma grubu tarafından seçilmiştir. Bu projelerden u ise bölge çalışma grubu tarafından seçilip Bölge Bilim Kuruluna gönderilmiş ve 941 i bölge sergilerine davet edilmiştir. Bu projelerden 100 tanesi Ankara da yapılan Türkiye Finali ne seçilmişlerdir. 155

161 Tablo 49: Bu Benim Eserim Projesi Kapsamında Veriler Eğitim - öğretim yılı Kapsam Başvuru sayısı Bölgelerde sergilenen proje sayısı Finalde sergilenen proje sayısı 2004 İstanbul (Pilot Uygulama) İi İl İl İl İl İl İl İl İl Her yıl düzenli olarak gerçekleştirilen çalışmanın 2014 yılı iş ve işlemleri sona ermiştir. Bilim ve Sanat Merkezleri (BİLSEM) Bilim ve Sanat Merkezi, okul öncesi, ilköğretim ve orta öğretim kurumlarına devam eden üstün veya özel yetenekli öğrencilerin örgün eğitim kurumlarındaki eğitimlerini aksatmayacak şekilde bireysel yeteneklerinin bilincinde olmalarını ve kapasitelerini geliştirerek en üst düzeyde kullanmalarını sağlamak amacıyla açılmış olan bağımsız özel eğitim kurumudur. Ülkemizde 61 ilde Bilim ve Sanat Merkezleri bulunmaktadır. Haziran 2013 ten bu yana iyarbakır, Mersin ve İstanbul da üç merkez daha kurularak toplam BİLSEM sayısı 70 e ulaşmıştır. E. Kalkınma Bakanlığı Araştırmacı İnsan Gücü Yetiştirme Programları Kalkınma Bakanlığı tarafından Sanayi oktora Programı ve Araştırmacı İnsan Gücü Yetiştirme Programları başlığı altında iki tip araştırmacı insan gücü yetiştirme programı desteklenmektedir. Sanayi oktora Programları kapsamında, ilgili alanda özel sektörün güçlü olduğu bölgelerde, o bölgede bulunan üniversitenin Ar-Ge ye yönelik fiziki kapasitesinin geliştirilmesi ve yine o alanda özel sektörde istihdam edilmek üzere nitelikli araştırmacı yetiştirilmesi hedeflenmektedir. Anadolu Üniversitesinde açılmış olan Seramik Sanayi oktora Programı ve Ege Üniversitesinde açılmış olan Tekstil ve eri Sanayii oktora Programı bu grupta yer alan programlardır. Programlar kapsamında, oluşturulan altyapıdan özel sektör firmaları yararlanabilmekte ve lisansüstü öğrencilere firmalarca istihdam garantisi sağlanmaktadır. Araştırmacı İnsan Gücü Yetiştirme Programları kapsamında ise ülkemizin araştırmacı açığı olan alanlarda araştırmacı yetiştirilmesi hedeflenmektedir. Bu programın Sanayi oktora Programı ndan farkı henüz özel sektörün ya da kamunun araştırmacı talebi olmadığı alanlardan dünyadaki gelişmeler ve ülkemiz ihtiyaçları dikkate alındığında mutlak surette araştırmacı yetiştirilmesi gereken alanlara odaklanmasıdır. Bugüne kadar Araştırmacı İnsan Gücü Yetiştirme programları kapsamında Kalkınma Bakanlığı üniversitelerdeki ilgili alanda araştırma ile ilgili kapasitenin geliştirilmesini sağlamak amacıyla destek vermektedir. Tablo 50 de 2014 Yılı Yatırım Programında yer alan Araştırmacı İnsan Gücü Yetiştirme programlarına ilişkin bilgiler yer almaktadır. 156

162 Tablo Yılı Yatırım Programında Yer Alan Araştırmacı İnsan Gücü Yetiştirme Programları Kurum Proje Adı Başlama Yılı 2014 Yılı Toplam Bütçe (Bin TL) TÜBİTAK TUG-Teleskop Uzmanı Yetiştirme Projesi Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Alanlarda Araştırmacı İnsan Gücü Geliştirilmesi Boğaziçi Üniversitesi TAM: Teleiletişim ve Enformatik Alan. Araştırmacı ve Akademisyen Yetiştirme Merkezi Orta oğu Teknik Üniversitesi Araştırma Yetiştirme Programı İstanbul Teknik Üniversitesi Sanayi Araştırmacı Yetiştirme Programı okuz Eylül Üniversitesi Biyomedikal Araştırmacı Yetiştirme Programı Ege Üniversitesi Biyomedikal Araştırmacı Yetiştirme Programı Boğaziçi Üniversitesi Yaşambilimleri İnsangücü Yetiştirme Programı TOPLAM yılından itibaren araştırmacı insan gücü yetiştirilmesi kapsamında yeni bir program başlatılmıştır. Program çerçevesinde, üniversitelerde kurulmuş olan tematik ileri araştırma merkezlerinin özel sektörle işbirliği içinde daha verimli kullanılması ve özel sektörde araştırmacı istihdamının artırılması amaçlanmaktadır. Proje önerisinde bulunan üniversitelerin desteklenebilmesi için projede yer alacak öğrencilere özel sektör tarafından burs sağlanması ya da istihdam etme şartı aranmaktadır. Böylece araştırmacı adayı sadece kamu kaynaklarıyla desteklenmeyecek, özel sektör de araştırmacı yetiştirilmesine katkıda bulunması planlanmaktadır. Bu uygulama özel sektörün yetişmiş Ar-Ge personelini kolaylıkla bulabilmesi açısından da yararlı olacaktır. Üniversiteler bu programları araştırma altyapısının yoğunlaştığı alanlarda uygulayabileceklerdir. Bu çerçevede 2014 Yılı Yatırım Programı nda 5 üniversitenin projesi yer almaktadır. F. TÜBA estekleri TÜBA Bütünleştirilmiş oktora Programı (TÜBA-BP) Ülkemizde yapılmakta olan doktora çalışmalarının bilimsel düzeyinin gelişmesine ve bilimsel gelişme için gerek duyulan araştırmacı insan gücünün nicelik ve nitelik açısından artırılmasına destek olunması, üniversitelerimizde ortak çalışmaya dayalı ve tercihen çok disiplinli mükemmeliyet merkezlerinin oluşması ve yurtdışındaki akademik ve bilimsel kuruluşlarla işbirliği olanaklarının geliştirilmesine katkı sağlanması amaçlarıyla TÜBA Bütünleştirilmiş oktora Programı (TÜBA-BP) kapsamında TÜBA tarafından doktora öğrencilerine destek verilmektedir yılında düzenlenen esaslar doğrultusunda ilk bursiyerler 2007 yılında seçilmiştir yılından bu yana TÜBA-BP kapsamında desteklenen toplam bursiyer sayısı 15 tir. 31 Ekim Nisan 2014 tarihleri arasında ise 2 araştırmacı yurt içinde desteklenmiştir yılının geri kalan döneminde program esaslarının, gözden geçirilerek genişletilmesi çalışmalarının yapılması planlanmaktadır. TÜBA oktora Sonrası Araştırma Programı (TÜBA-SAP) oktora sonrası eğitim sürecinde, genç araştırmacıların doktora çalışmalarını yürüttükleri kuruluş dışındaki bir kuruluşta, farklı araştırma ortamlarında, bağımsız biçimde araştırmalar yürütmeleri ve bilgilerini pekiştirmeleri için yeni ve farklı deneyimler kazanmaları, bağımsız bir bilim insanı olmaları amacıyla TÜBA oktora Sonrası Araştırma Programı (TÜBA-SAP) ile yurt içinde ya da yurt dışında doktorasını ya da tıpta uzmanlık eğitimini (mecburi hizmet ya da askerlik gibi yasal görevlendirmeler hariç olmak üzere) son iki yılda üstün başarıyla tamamlamış ya da başvurunun yapıldığı akademik dönemde tamamlama aşamasına gelmiş tüm genç araştırmacılar desteklenmektedir yılında düzenlenen esaslar doğrultusunda ilk bursiyerler 2007 yılında seçilmiştir yılından bu yana TÜBA-SAP kapsamında desteklenen toplam bursiyer sayısı 15 tir. 31 Ekim Nisan 2014 tarihleri arasında ise 2 araştırmacı yurt içinde desteklenmiştir. Benzer şekilde TÜBA-SAP esaslarının da 2014 yılının geri kalan döneminde gözden geçirilerek genişletilmesi planlanmaktadır. TÜBA Üniversite ers Kitapları Telif ve Çeviri Eser Ödülleri Programı (TÜBA-TEÇEP) TÜBA Bilimsel Telif ve Çeviri Eser Ödülleri Programı (TEÇEP) ile üniversite seviyesinde basılı akademik bilimsel Türkçe telif eserlerin yazılmasının veya yabancı dildeki eserlerin düzgün ve anlaşılır 157

163 Türkçe kullanılarak çevrilmesini özendirmek amaçlanmaktadır. TEÇEP kapsamında yılları arasında oğa, Mühendislik, Sağlık ve Sosyal Bilimler alanlarında 70 eser telif/çeviri ödülüne ve 56 eser telif/çeviri mansiyonuna layık bulunmuştur. Programın esasları 2013 yılı Ağustos ayı itibarıyla güncellenmiştir. Esaslar güncellendikten sonra, 2013 yılı ödül uygulaması için 16 Eylül 2013 son başvuru tarihi ile ilana çıkılmıştır. Ödül programının 2014 yılı uygulaması için de 2013 yılı Aralık ayında ilana çıkılmıştır. 31 Ekim Nisan 2014 tarihleri arasında, ödül programının hem 2013 yılı hem de 2014 yılı başvurularının değerlendirilmesi aşaması tamamlanmıştır. Ödüllerin 2014 yılı Haziran ayında Akademi Günü nde sahiplerine takdim edilmesi planlanmaktadır. Tablo 51: TÜBA Bilimsel Telif ve Çeviri Eser Ödülleri Başvuru Sayıları Alanlar oğa Bilimleri Mühendislik Bilimleri Sağlık Bilimleri Sosyal Bilimler Toplam Tablo 52: TÜBA Bilimsel Telif ve Çeviri Eser Ödülleri Programı Ödül Tutarları (Bin TL) Ödül Türü Ödül Tutarı Telif Ödülü 20 Çeviri Ödülü 13 Telif Mansiyonu 7 Çeviri Mansiyonu 4 158

164 Stratejik Amaç Y2: Araştırma Sonuçlarının Ticari Ürün ve Hizmete önüşümünün Teşviki Y2 - Bölüm 1: UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında Y2 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Stratejik Amaç Y2 Amaç Y2.1 Y2.1.1 Araştırma Sonuçlarının Ticari Ürün ve Hizmete önüşümünün Teşviki 1 Araştırma sonuçlarından yeni ürün, süreç ve hizmetlerin ekonomide katma değer yaratması Sonuçlanan araştırma projelerinin sanayiye aktarımını hızlandıracak mekanizmaların oluşturulması Eylem: Tamamlanan Ar-Ge ve yenilik projelerine yönelik yatırım, pazarlama ve tanıtım desteği verilmesi Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Ekonomi Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, TPE, KOSGEB Gelişme: Teknolojik Ürün Tanıtım Pazarlama esteği kapsamında raporlama dönemi içinde 51 işletmeye destek verilmiştir. Teknolojik Ürün Yatırım estek programı yönetmeliği 29 Nisan 2014 tarihli ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış olup alt dokümanlar hazırlanmıştır. Başvuru alınmasına yönelik çalışmalar devam etmektedir. Eylem: Ülkemizde üretilen sınai mülkiyet haklarının (patent, marka, tasarım) ticarileştirilerek ekonomiye kazandırılmasını sağlayacak bir yapının (Patent eğerlendirme Ajansı) oluşturulması Türk Patent Enstitüsü Ekonomi Bakanlığı Gelişme: Türk Patent Enstitüsü tarafından başlatılan Patent eğerlendirme Ajansı Kurulmasına İlişkin Kanun Tasarısı Taslağına ilişkin çalışmalar ile ajansın çalışmalarına zemin hazırlayacak altyapı çalışmaları (2011/108 sayılı BTYK kararı kapsamında yürütülen çalışmalar) devam etmektedir. Bununla birlikte, Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde eğişiklik Yapılmasına air Kanun Tasarısı Taslağı kapsamında Yenilik ve Tanıtım airesi Başkanlığı adı altında yeni bir birim kurulması planlanmaktadır. Söz konusu ajansın yürütmesi planlanan faaliyetlerin bir kısmını gerçekleştirecek yeni birimin, sınai mülkiyet varlıklarını ve kullanım şekillerini tespit etme, ilgili sektörleri takip etme, etüt çalışmaları yapma, değerleme hizmeti sunma, (teknoloji transferi işlemlerine aracılık vb.) ticarileştirme faaliyetlerine katkı sağlama ve (veri toplama, tasnif etme, yayınlama, danışmanlık vb.) diğer yenilik destek faaliyetlerini yürütme gibi hizmetler sunması öngörülmektedir. Eylem: Sınai mülkiyet mevzuatında, araştırma çıktılarının teknolojiye aktarılmasını ve ürüne dönüşümünü teşvik edecek düzenlemelerin yapılması Türk Patent Enstitüsü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TOBB Gelişme: 551, 554, 555 ve 556 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler ile 5000 ve 5147 Sayılı Kanunda eğişiklik Yapılmasına air Kanun Tasarısı Taslağı nın Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda görüşülmesi beklenmektedir. Eylem: Teknoloji Transfer Süreçlerinin Finansmanına yönelik modellerin incelenmesi ve geliştirilmesi Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Üniversiteler, Araştırma Enstitüleri, Teknoparklar, Sağlık Bakanlığı Sürekli Gelişme: Uygulamalı Teknoloji Ticarileştirme Programı'nın (UTTP) Bilkent Cyberpark, Austin Texas Üniversitesi IC2 Enstitüsü, Üniversite Teknoloji Transfer Ofisleri, Teknopark Yönetim Şirketleri, Kalkınma Ajansları, Sanayi Odaları ve Sektör Birlikleri, Uygulamalı Teknoloji Ticarileştirme Programı nın bilgi ve teknolojinin piyasa değerlemesi, pazara çıkarılması süreçleri ve bu süreçler içerisinde ticari kazanç elde edilebilmesine ilişkin teknoloji profesyonelleri ve teknolojik girişimcilerin bilgi birikimi ve becerilerini artırmayı hedefleyen bir program olması hedeflenmiştir. Ülkemizde yeni kurulan üniversite TTO ları ve artan teknolojik girişimcilik faaliyetlerinde insan kaynağının ve yetkinliğinin 1 Bu stratejik amaca yönelik aşağıda belirtilen strateji altında 2013 yılına yönelik uygun bir eylem bulunmamaktadır: Y Sanayinin ihtiyaçları doğrultusunda yapılan doktora programlarının yaygınlaştırılması ve çeşitlendirilmesi 159

165 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında Y2 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı geliştirilmesi öngörülmektedir. Bu program, teknoloji transferi ve lisanslama konusunda sağlanan benzer içerikli birkaç günlük eğitim seminerlerine göre daha yapısal tasarlanmış olup, 3 aylık süre içerisinde belirli periyotlarda sürecek bir eğitim programı olarak tasarlanmıştır. Katılımcıların uygulamalı olarak üzerinde çalışacağı proje fikirlerinin bir takım içerisinde ticarileştirmesine yönelik çalışmalar gerçekleştirilecektir. Bu anlamda özgün bir program niteliğini taşımaktadır. Programın duyurusu Mayıs 2014 sonu itibariyle yapılmıştır. 10 Haziran tarihinde tanıtım toplantısı ve demo eğitimi gerçekleştirilecek olup, başvuruların alınmasına başlanacaktır. Eylül - Aralık 2014 döneminde eğitimin gerçekleştirilerek tamamlanması planlanmıştır. Kasım Nisan 2014 arasında program paydaşları ile program tasarımı ve takviminin son hali verilmiştir. Programın ekosisteme katkı sağlaması amacıylaher yıl yürütülmesine yönelik karar alınmıştır. Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Pazarlanmaya hazır ve pazarlanmasında sakınca bulunmayan ürünlerin veya patentlerin transferinin (lisans, patent devri, teknoloji transferi) sağlanması TÜBİTAK MAM Tüm kurum ve kuruluşlar Gelişme: TARAL 1007 YEMEN projesi kapsamında patent başvurusu yapılmıştır. (Ksilanaz Enzimi Üretimi ve Bu Enzimden Toz Preparat ve Kaplanmış Ürün Elde Edilmesi Yöntemi) Torasik Aort Anevrizması kapsamında yürütülen biyomarkır çalışması tamamlanmıştır. Sonuçlar patent başvurusu için incelenmektedir. Patent süreci üzerindeki çalışmalar devam etmektedir. Yol Çizgi Boyası Geliştirilmesi projesi kapsamında Cam küreciklerin kaplanması konusunda patent başvurusu TÜBİTAK Başkanlığına iletilmiştir. Eylem: Üniversite-Sanayi işbirliğini içeren projelerin desteklenerek bilimsel proje çıktılarının ticari ürüne ve sürece dönüştürülme potansiyellerinin artırılması TÜBİTAK KOSGEB Gelişme: 1505 TÜBİTAK Üniversite-Sanayi İşbirliği estek Programı 2011 yılında başlatılmıştır yılında programa 5, 2012 yılında 27, 2013 yılında 75, 31 Ekim Nisan 2014 döneminde ise 41 proje başvurusu alınmıştır. Programa yapılan başvuruların artırılması amacıyla çeşitli illerde tanıtım bilgilendirme faaliyetleri ve webinerler düzenlenmektedir. Eylem: Girişimci ve Yenilikçi Üniversite Endekslerinin Oluşturulması TÜBİTAK Yükseköğretim Kurulu Türkiye İstatistik Kurumu BSTB, Kalkınma Bakanlığı, KOSGEB, TPE, Maliye Bakanlığı, TÜBİTAK ULAKBIM, Üniversiteler, TTGV, TÜBA Gelişme: Endeksin 2012 ve 2013 yıllarına ilişkin sonuçları kamuoyu ile paylaşılmış olup 2014 yılına ilişkin çalışmalar devam etmektedir. Verilerin kontrol ve analiz işlemlerinin TÜBİTAK tarafından tamamlanmasının ardından 2014 yılı Girişimci ve Yenilikçi Üniversite Endeksi sonuçlarının kamuoyu ile paylaşılması öngörülmektedir. Eyleme ilişkin detaylı bilgi 2011/104 no.lu Üniversitede Yenilikçiliğin ve Girişimciliğin Tetiklenmesi Amacıyla Politika Araçlarının Geliştirilmesi kararının altında yer almaktadır. Sürekli Eylem: Ar-Ge Proje Pazarlarının düzenlenmesi ve yurt dışı Ar-Ge Proje Pazarlarına katılımın artırılması Türkiye İhracatçılar Meclisi Ekonomi Bakanlığı, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TÜBİTAK, KOSGEB, İhracatçı Birlikleri, Üniversiteler Sürekli Gelişme: 2013 yılında TİM desteği ile İhracatçı Birlikleri tarafından farklı sektörlerde toplam 8 Ar-Ge Proje Pazarı düzenlenmiştir. Bu yıl ise bu sayı artarak devam etmektedir. Bu sene 10 farklı Ar-Ge Proje Pazarı'nın düzenlenmesi hedeflenmektedir. Söz konusu Ar-Ge Proje Pazarlarına katılımın artırılması için ilgili mecralarda gereken duyurular yapılmaktadır. Bu kapsamda, yarışmada dereceye girenlere, TİM tarafından her yıl düzenlenen "Türkiye İnovasyon Haftası" etkinliklerinde ürünlerini sergileme imkanı verilmekte ve ürünler yatırımcılar ile buluşturulmaktadır. Ayrıca, tüm yıl boyunca düzenlenen Ar-Ge Proje Pazarlarında dereceye giren ürünler arasından en iyisi seçilerek etkinlikte ödüllendirilmektedir. 160

166 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında Y2 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Y Araştırmacıların Fikri ve Sınai Mülkiyet Haklarından daha etkin yararlanılmasının sağlanması Eylem: Araştırmacıların ulusal ve uluslararası patent başvurusunda bulunmalarının teşvikine yönelik mevcut ve yeni mekanizmaların geliştirilmesi Türk Patent Enstitüsü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, TÜBİTAK Sürekli Gelişme: Türk Patent Enstitüsü (TPE) ile Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) işbirliğinde 21 Eylül 2006 tarihinde hayata geçirilen TÜBİTAK 1008 Patent Başvurusu Teşvik ve estekleme Programı kapsamında patent başvurularının desteklenmesine 31 Ekim Kasım 2013 döneminde de devam edilmiştir. Anılan program 15 Kasım 2013 tarihi itibariyle sonlandırılmıştır. Söz konusu programın yerine geçecek 1602 kodlu TÜBİTAK Patent estek Programı ile ilgili çalışmalar TÜBİTAK ile işbirliğinde içinde gerçekleştirilmiş ve 1 Ocak 2014 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yerli Patentlerin Lisanslanmasını Teşvik Edecek Politika Araçlarının Geliştirilmesi başlıklı Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu (BTYK) 2011/108 sayılı Kararı ile Yatırım Ortamını İyileştirme Koordinasyon Kurulu (YOİKK) Vergi ve Teşvikler Teknik Komitesinin Sınai mülkiyet haklarının ticarileştirilmesine yönelik teşvik imkanlarının arttırılması başlıklı eylem maddesi kapsamında, Maliye Bakanlığı (Gelir Politikaları Genel Müdürlüğü) ile Türk Patent Enstitüsü tarafından yürütülen çalışmalar neticesinde, taslak kanun maddeleri hazırlanmıştır. Türkiye de gerçekleştirilen araştırma, geliştirme ve yenilik faaliyetleri ile yazılım faaliyetleri neticesinde ortaya çıkan patentli veya faydalı model belgeli buluşların ticarileştirilmesinden elde edilen gelirler için % 50 kurumlar ve gelir vergisi istisnası getirecek söz konusu maddeler TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülen Torba Kanun içerisine dahil edilmiş ve 14 Ocak 2014 tarihindeki komisyon görüşmelerinde kabul edilerek Genel Kurula sevk edilmiştir. TBMM den 6 Şubat 2014 tarihinde geçen yasa (Kanun No. 6518), 19 Şubat 2014 tarihinde Resmi Gazete de yayımlanmıştır. Eylem: Araştırmacılara, akademisyenlere ve Ar-Ge çalışanlarına yönelik olarak patent eğitim programlarının oluşturulması ve uygulanması Türk Patent Enstitüsü Milli Eğitim Bakanlığı, TÜBİTAK, Üniversiteler, Teknoparklar Sürekli Gelişme: Türk Patent Enstitüsü (TPE) Üniversitelerde Sınai Mülkiyet Bilgisinin Yaygınlaştırılması Projesi kapsamında 01 Kasım 2013 tarihinde Fırat Üniversitesinde Senato ziyareti ve farkındalık etkinlikleri gerçekleştirilmiştir. TPE, ünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı, Konya Sanayi Odası, Konya Ticaret Odası, Konya Ticaret Borsası, Konya Barosu işbirliği ile 7 Kasım 2013 tarihinde, Konya Ticaret Borsası Toplantı Salonunda Endüstriyel Tasarımların Uluslararası Tesciline İlişkin Lahey Sisteminin Etkin Kullanımı konulu bir seminer düzenlenmiştir Kasım 2013 tarihleri arasında Uludağ Üniversitesinde iki gün boyunca Patent Randevu Sistemi gerçekleştirilmiştir. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından düzenlenen Kasım 2013 tarihlerinde düzenlenen 2. Ar-Ge Merkezleri Zirvesi ne katılım sağlanmıştır. 18 Kasım 2013 tarihinde TPE ve Türk Hava Kurumu Üniversitesi arasında, sınai mülkiyet hakları ve stratejik kullanımına ilişkin ikili Protokolü imzalanmıştır. 18 Kasım 2013 tarihinde Bilecik Bozüyük Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi ve TOBB Bilecik Genç Girişimciler Kurulu işbirliğiyle düzenlenen Global Girişimcilik Haftası çerçevesinde patent konusunda seminer verilmiştir. Özyeğin Üniversitesi nin yüksek lisans programı derslerinde yer alan İnovasyon ve Teknooji Yönetimi dersinin 3 Aralık 2013 tarihinde gerçekleştirilen İnovasyonun Korunması konulu bölümü için patent konusunda online sunum yapılmıştır. Hezarfen Teknoloji ve Tasarım Geliştirme Projesi kapsamında Enstitümüz, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir Sanayi Odası, KOSGEB ve Endüstriyel Tasarımcılar Meslek Kuruluşu işbirliğiyle Eskişehir de Kasım tarihlerinde Patent, marka ve tasarım tescilinin önemi semineri ile Patent araştırması ve "Patent başvurusu hazırlanması" konulu uygulamalı eğitimler verilmiş, eğtimlere 40 firma yetkilisi katılım sağlamıştır. 4 Aralık 2013 tarihinde Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından düzenlenen 3. Teknogirişim Zirvesi ne katılım sağlanmıştır. 161

167 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında Y2 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş 6 Aralık 2013 tarihinde Pamukkale Üniversitesinde Üniversite - Sanayi İşbirliğinde Teknokentlerin Rolü Paneline katılım sağlanmıştır Aralık 2013 tarihleri arasında Bülent Ecevit Üniversitesinde Patent Randevu Sistemi gerçekleştirilmiştir. İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Selçuk Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi nde 16 Aralık 2013 tarihinde Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları konulu bilgilendirme seminerine sunum yapmak suretiyle katılım sağlamıştır Aralık 2013 tarihlerinde Marmara Üniversitesi tarafından I. İnovasyon ve Proje Pazarı etkinliği gerçekleştirilmiş olup, söz konusu etkinliğe TPE stant açmak ve patent konusunda seminer vermek suretiyle katılım sağlamıştır. 18 Aralık 2013 tarihinde Yıldız Teknik Üniversitesi tarafından düzenlenen 1. Patent Atölyesi ve İmalat Teknolojileri Proje Pazarı etkinliğine stant açmak ve seminer vermek suretiyle katılım sağlanmıştır. Süleyman emirel Üniversitesi nde 20 Aralık 2013 tarihinde Patentin Önemi ve Tescil Süreci konusunda yarım günlük seminer verilmiştir. Ankara Kalkınma Ajansı tarafından organize edilen 3. Yenilikçi Proje Pazarı etkinliğine 24 Aralık 2013 tarihinde stant açmak suretiyle katılım sağlanmıştır. 14 Ocak 2014 tarihinde İstanbul Üniversitesinde Farkındalık ve Eğiticilerin Eğitimi Etkinlikleri gerçekleştirilmiştir. TÜBİTAK 1601 Girişimcilik Eğitimi çerçevesinde, 7 Şubat 2014 tarihinde Atılım Üniversitesinde Marka ve Patent konularında eğitim semineri düzenlenmiştir. 5 Mart 2014 tarihinde Başkent Üniversitesi Kariyer Yönlendirme Merkezi koordinasyonunda gerçekleştirilen Kariyer Günleri 2014 etkinliğine Enstitümüz tarafından stant açılmak suretiyle katılım sağlanmıştır. 6-8 Mart 2014 tarihlerinde düzenlenen TOBB Üniversitesi Liderlik Kampı 2014 Etkinliğine stant açmak suretiyle katılım sağlanmış ve Patent Tescili konusunda seminer verilmiştir. 6 Mart 2014 tarihinde umlupınar Üniversitesinde Farkındalık Etkinliği gerçekleştirilmiştir. 18 Mart 2014 tarihinde okuz Eylül Üniversitesinde Farkındalık ve Patent Randevu Sistemi Etkinlikleri gerçekleştirilmiştir. 19 Mart 2014 tarihinde Atatürk Üniversitesi Ata Teknokent A.Ş. tarafından düzenlenen Farkındalık Etkinliğine katılım sağlanmıştır. 21 Mart 2014 tarihinde okuz Eylül Üniversitesinde "SBE 6044 Bilimde Yaratıcılık Buluşçuluk Girişimcilik" dersinde gerçekleştirilecek Patent Hakları ve Patent Alım Süreçleri konulu seminere katılım sağlanmıştır. 8 Nisan 2014 tarihinde Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi Farkındalık ve Eğiticilerin Eğitimi Etkinlikleri gerçekleştirilmiştir. 15 Nisan 2014 tarihinde İzmir Yüksek Teknoloji Enstitünde Farkındalık Etkinliği gerçekleştirilmiştir. 17 Nisan 2014 tarihinde Bayburt Üniversitesinde Farkındalık Etkinliği gerçekleştirilmiştir. 17 Nisan 2014 tarihinde üzce Üniversitesinde Farkındalık, Patent Randevu Sistemi ve Senato Sunumu Etkinlikleri gerçekleştirilmiştir. 22 Nisan 2014 tarihinde Balıkesir Üniversitesi tarafından düzenlenen "Ar-Ge ve Teknoloji Günleri" etkinliğinde Farkındalık Etkinliği gerçekleştirilmiştir. 22 Nisan 2014 tarihinde Çankaya Üniversitesinde Farkındalık ve Patent Randevu Sistemi Etkinlikleri gerçekleştirilmiştir. 22 Nisan 2014 tarihinde Enstitümüz ile Çankaya Üniversitesi arasında Bilgi ve oküman Birimi kurulması amacıyla işbirliği protokolü imzalanmıştır. Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Yerli patentlerin lisanslanmasına ilişkin verilerin Türk Patent Enstitüsü tarafından düzenli olarak izlenmesi ve lisans gelirlerinin artırılması için gerekli mekanizmaların geliştirilmesi Türk Patent Enstitüsü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, YÖK, KOSGEB, TÜBİTAK, Üniversiteler Sürekli Gelişme: Gelişmeler BTYK nın 2011/108 no.lu kararı altında raporlanmaktadır. 162

168 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında Y2 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Y Kamu tedarik yönetim sisteminin Ar-Ge ve yenilik unsurlarını içerecek şekilde iyileştirilmesi Eylem: Kamu alımlarının yeniliği, yerlileşmeyi ve teknoloji transferini teşvik edecek şekilde iyileştirilmesi Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Avrupa Birliği Bakanlığı, Ekonomi Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Ulaştırma enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, TÜBİTAK, KİK, SSM, TPE Sürekli T Gelişme: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşların katılımıyla yürütülen çalışmalar sonucunda hazırlanan mevzuat değişikliği önerileri 6518 sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde eğişiklik Yapılmasına air Kanun a dercedildiğinden eylem sonuçlandırılmıştır. Eyleme ilişkin detaylı bilgi 2011/106 no.lu Kamu Alımlarının ve Kullanım Hakkı Tahsislerinin Yeniliği, Yerlileşmeyi ve Teknoloji Transferini Teşvik Edecek Şekilde İyileştirilmesi kararının altında yer almaktadır. Eylem: Kamu kurumlarının nitelikli Ar-Ge ihtiyaçlarının belirlenmesi ve belirlenen Ar- Ge ihtiyaçları için KAMAG tarafından proje çağrısına çıkılması TÜBİTAK İlgili Kamu Kurumları Sürekli Gelişme: 2012 yılı itibarıyla, TÜBİTAK KAMAG da çağrılı sisteme geçilmiştir. Bu doğrultuda; Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı (GTHB), Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (ETKB), TC Genel Müdürlüğü, Orman ve Su İşleri Bakanlığı (OSİB), Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM), Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM), Sağlık Bakanlığı (SB), Milli Eğitim Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, KOSGEB ve Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı (UHB) ile İhtiyaç Analizi Çalışması yapılmıştır. GTHB için belirlenen 7 ihtiyaç başlığı için çağrıya çıkılmıştır. Bir çağrı başlığına proje başvurusu yapılmamış olup kalan 6 çağrı başlığına toplam 23 proje başvurusu yapılmıştır. ETKB için belirlenen 5 ihtiyaç başlığına toplam 44 proje başvurusu yapılmıştır. TC Genel Müdürlüğü için belirlenen 2 ihtiyaç başlığına toplam 6 proje başvurusu yapılmıştır. OSİB için belirlenen 3 ihtiyaç başlığına toplam 19 proje başvurusu yapılmıştır. KGM için belirlenen 3 ihtiyaç başlığı için toplam 20 proje başvurusu yapılmıştır. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı için belirlenen Elektrikli Araç Teknolojilerinin Geliştirilmesi ihtiyaç başlığı için toplam 20 proje başvurusu yapılmıştır. SB için belirlenen Biyobenzer İlaçların Yerli Olarak Geliştirilmesi ve Üretimi ihtiyaç başlığı için 28 proje başvurusu yapılmıştır. UHB için belirlenen Yerli Haberleşme Uydusu Geliştirilmesi ve Üretimi ihtiyaç başlığı için 2 proje başvurusu yapılmıştır. EGM için belirlenen 1 ihtiyaç başlığı için çağrıya çıkılmıştır. Proje başvuruları beklenmektedir. Eylem: TÜBİTAK 1007 Programı projelerinde özel sektörün daha fazla yer almasının sağlanması TÜBİTAK İlgili Kamu Kurumları, Özel Sektör Kuruluşları

169 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında Y2 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Gelişme: 2012 yılı itibarıyla geçilen çağrılı sistem kapsamında 24 çağrı yapılmış ve 15 inde özel kuruluşun bulunma gerekliliği, çağrı özel şartı olarak talep edilmiştir. Bu çağrılar için sunulan toplam 132 proje başvurusunda proje yürütücüsü kuruluş (PYK) olarak görev alan 138 özel kuruluş bulunmaktadır. Proje değerlendirmeleri kapsamında, bu kuruluşlar için yerinde ziyaretler ile Ar-Ge yeteneği değerlendirmesi yapılmaktadır. Ayrıca, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (ETKB) için yapılan 5 çağrı duyurusundan 5 inde de özel kuruluşun PYK olarak görev alması hususu çağrı özel şartı olarak yer almaktadır Programı Fikri Haklar Esaslarında özel sektör lehine düzenlemeler yapılmıştır. Açılan çağrıların duyurulması kapsamında özel kuruluşların farkındalığını arttırmak amacıyla hazırlanan 1007 Programı broşürü ve çağrı el ilanları, TOBB a ve 32 Teknoloji Geliştirme Bölgesine iletilmiştir. Proje ekiplerinin oluşturulmasına ve özel kuruluşların, üniversite ve kamu Ar-Ge birimleriyle işbirliği yapmalarına katkı sağlaması amacıyla dijital paylaşım platformu oluşturulmuştur. ETKB ye ait çağrıların duyurulması için, Araştırmacı Bilgi Sistemi nde (ARBİS) kayıtlı çağrı konusu ile ilgili olan tüm araştırmacılara (özel kuruluş çalışanları dahil) e-posta ile bilgi gönderilmiştir. KAMAG a ilişkin yürürlükteki 48 proje, alt projeleriyle birlikte 107 projeden oluşmaktadır. Bu projelerin sayısal dağılımında özel sektörün payı %14 tür. Söz konusu projelerin bütçe dağılımında ise özel sektörün payı %16 dır. SAVTAG a ilişkin yürürlükteki 21 proje, alt projeleriyle birlikte 34 projeden oluşmaktadır. Bu projelerin sayısal dağılımında özel sektörün payı %35 tir. Söz konusu projelerin bütçe dağılımında ise özel sektörün payı %28 dir. Y Ar-Ge ve yeniliğe dayalı firma başlangıç desteklerinin teşvik edilerek bilgi ve teknolojilerin ticarileştirilme kapasitesinin artırılması Eylem: KOSGEB, Üniversiteler, Sanayi/Ticaret ve/veya Sanayi ve Ticaret Odaları, Teknoparklar, Araştırma Kurumları, Enstitüler gibi kamu/özel kurum/kuruluşlar ile Teknoloji Geliştirme Merkezi (TEKMER) kurulması veya Ar-Ge ve yenilik alanında işbirliği yapılması Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve estekleme İdaresi Başkanlığı Üniversiteler, TOBB, Ticaret ve Sanayi Odaları, iğer Meslek Kuruluşları, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Gelişme: KOSGEB ile: Anadolu Üniversitesi arasında TEKMER İşbirliği Protokolü imzalanmıştır. Celal Bayar Üniversitesi Rektörlüğü ve Manisa Ticaret ve Sanayi Odası arasında mevcut bulunan Ar-Ge ve İnovasyon İşbirliği Protokolü, TEKMER İşbirliği Protokolü ne dönüştürülmüştür. Bülent Ecevit Üniversitesi ve Zonguldak Ticaret ve Sanayi Odası arasında mevcut bulunan Ar-Ge ve İnovasyon İşbirliği Protokolü, TEKMER İşbirliği Protokolü ne dönüştürülmüştür. Mevcut uvarsız Teknoloji İşbirliği Protokolü bulunan: Bilkent Üniversitesi Tİ İşbirliği Protokolü TEKMER İşbirliği Protokolü ne dönüştürülmüştür. Trakya Üniversitesi Rektörlüğü ve Edirne Ticaret ve Sanayi Odası Tİ İşbirliği Protokolü, TEKMER İşbirliği Protokolü ne dönüştürülmüştür. Yeditepe Üniversitesi Şeyh Edebali Üniversitesi ve Bilecik Ticaret ve Sanayi Odası Mevlana Üniversitesi ve Konya Sanayi Odası Gaziosmanpaşa Üniversitesi ve Tokat Ticaret ve Sanayi Odası, Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi ve Karaman Ticaret ve Sanayi Odası ile de Ar-Ge ve İnovasyon İşbirliği Protokolleri imzalanmıştır. 164

170 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında Y2 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Araştırma sonuçlarının ticarileştirilmesini teşvik etmek için ön kuluçka modellerinin geliştirilmesi Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı KOSGEB, Üniversiteler, Araştırma Kurumları, Teknoparklar Sürekli Gelişme: TTGV nin yeni iş modeli ile hedeflenen çözüm platformu işlevini yürütmesi kapsamında, geliştirilecek ara yüzlerin, yürütecekleri farklı işlevler ile ekosistemde daha güçlü bağlar kurması hedeflenmektedir. TTGV söz konusu hedefin bir uygulaması olarak Cyberpark ofisleri içerisinde Kıvılcım markası altında bir ön kuluçka merkezinin oluşturulmasını öngörmüştür. Ön kuluçka konusunda sistemdeki eksik halkayı tamamlamak üzere kurulacak olan bu merkez, tipik bir kuluçkalık gibi firmalara işlik sağlamak yerine girişimcilerin ve fikir sahiplerinin bir araya getirileceği bir ofis birimi gibi faaliyet gösterecektir. Özellikle üniversite kaynaklı bilginin ticarileşmesi için destek sağlayacak bu merkezin Teknoloji Transferi Hızlandırıcı Fonları ile yakın ilişki içerisinde olması hedeflenmektedir. Program, girişimci takımların oluşturulmasında, pazar elemanları ve hizmet sağlayıcılar ile iletişim kurulmasında, altyapı ve stratejik konularda destek sağlayarak Ankara üniversitelerinde var olan ham kritik kütlenin işlenmesi ve ticari sonuçlara dökülmesinde üniversitelerdeki Teknoloji Transfer Ofisleri ile birlikte çalışacak bir arayüz görevi üstlenecektir. Kıvılcım Merkezi, fiziksel işliklerin sağlanacağı bir kuluçka merkezinden ziyade süreç konusunda yönlendirme yapılacak, dolayısıyla çok kısa süreli kullanıma açık çalışma alanları, toplantı salonu, kütüphanenin bulunacağı uygun şekilde tefriş ve teçhiz edilmiş bir irtibat ofisi olarak faaliyet gösterecektir. Benzer modellerin Türkiye de ilk defa geliştiriliyor olması dolayısı ile uygulamanın TTGV Ankara ofisinin yakınında bulunan 3 üniversiteyi kapsayacak şekilde pilot bir uygulama olarak hayata geçirilmesi planlanmaktadır. Ön Hazırlıklar ve merkez tasarımının kesinleştirilmesi: Kasım Ağustos 2014 Merkez Açılış: 2014'ün son çeyreği Merkez Faaliyetleri: 2014 yılı sonu Geçtiğimiz dönemde farklı paydaşlar ile yapılan görüşmeler ile tasarım geliştirilmesi ve fonksiyonel tasarım çalışmaları sürdürülmüştür. Eylem: Ar-Ge yoğun başlangıç firmalarını destekleyen girişim sermayesi fonlarının etkinleştirilmesi TÜBİTAK Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ekonomi Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, SPK, KOSGEB, TTGV Gelişme: Girişim Sermayesi estekleme Programı 2013 yılı çağrısı proje başvuruları 5 Eylül Aralık 2013 tarihleri arasında olmuştur. Program kapsamında 4 Fon Yöneticisi ve 12 Aday Fon Yöneticisi olmak üzere toplam 16 proje başvurusu yapılmıştır. TÜBİTAK Girişim Sermayesi estekleme Grubu (GİSEG) Yürütme Komitesinin Fon Yöneticileri ve Aday Fon Yöneticilerini değerlendirmesi neticesinde 2 Fon Yöneticisi ve 6 Aday Fon Yöneticisi proje başvurularının desteklenmesi uygun bulunmuştur. esteklenmesi uygun bulunan 6 Aday Fon Yöneticisinin şirketlerini kurmaları beklenmektedir. esteklenmesi planlanan tahmini fon büyüklüğü 429 Milyon TL civarında olup, TÜBİTAK ın yapacağı tahmini hibe destek tutarı ise yaklaşık 86 milyon TL dir. estek mekanizmasına ilişkin mevzuat çalışmaları devam etmektedir. Ayrıntılı bilgiler BTYK nın 2011/103 no.lu kararı altında yer almaktadır. Eylem: Ar-Ge ve yeniliğe dayalı firma başlangıçlarını ve büyüme potansiyeli olan firmaları desteklemek üzere bölgesel ve yerel düzeyde kredi garanti sistemi, girişim sermayesi vb. mali araçların geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması Kalkınma Bakanlığı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ekonomi Bakanlığı, Kalkınma Ajansları, KOSGEB Gelişme: Bölgesel girişim sermayesi uygulamasına finansal kaynak aktarımı ile ilgili karar Yüksek Planlama Kurulu tarafından onaylanmıştır. Uygulama detayları ile ilgili Bakanlar Kurulu Kararının nihai hale getirilmesi amacıyla ilgili merkezi kuruluşlarla çalışmalar sürdürülmektedir. Bölgesel kredi garanti sistemlerinin yerel düzeyde yaygınlaştırılması amacıyla KOSGEB başkanlığında tüm paydaşların katılımıyla bir çalışma grubu oluşturulmuştur. Bu grubun çalışmaları neticesinde bölgesel kredi garanti fonları oluşturulmasının fizibilitesi hazırlanacaktır. 165

171 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında Y2 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: "Girişimcilik Akademisi Projesi ile; Ar-Ge ve yeniliğe dayalı teknoloji başlangıç firmalarının fikir aşamasından çalışan bir işletmeye dönüşmesi basamağına kadar gerekli girişimcilik eğitimi ve mentorluk hizmetlerinin verilmesi, girişimcilik kültürünün Türkiye de yaygınlaştırılması amacıyla ortaöğrenim düzeyinde girişimcilik eğitimi verecek kişilerin eğitilmesi ve bunun yaygınlaştırılması TÜBİTAK TÜSSİE Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, TÜBİTAK (BİEB, TEYEB), Üniversiteler Gelişme: Milli Eğitim Bakanlığı ile imzalanan 3 yıllık "Orta Öğretim Kurumlarında görevli yönetici ve öğretmenlere yönelik Liderlik, Girişimcilik ve Öğretmenlik Seminerleri" protokolü kapsamında 6 bin idareci ve öğretmene eğitimler verilmiştir. İstanbul Üniversitesi ve Gedik Üniversitesi akademisyenlerine yönelik girişimcilik eğitici eğitimi programı geliştirilmiş ve üniversitelerde girişimcilik kültürünün yaygınlaştırılması için 200 akademisyene girişimcilik eğitici eğitimi verilmiştir. Türkiye'nin önde gelen üniversitelerinden, anket yolu ile özel seçilen 50 Lisans, Yüksek Lisans ve oktora öğrencisine Liderlik ve Girişimcilik eğitimi verilmiştir. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından seçilerek Silikon Vadisi ne gönderilmeye hak kazanan girişimcilere "Girişimcilik Eğitimi" verilmiştir. Teknogirişim Sermaye esteği almaya hak kazanan 100 proje sahibine Girişimcilik Eğitimleri verilmiştir. İlköğretim öğrencilerine Girişimcilik ve Liderlik yaz kampı yapılmıştır. 166

172 Y2 - Bölüm 2: Araştırma Sonuçlarının Ticari Ürün ve Hizmete önüşümünün Teşviki Kapsamında Türkiye deki iğer Gelişmeler A Kamu Kurumları Araştırma ve Geliştirme Projelerini estekleme Programı Programın başlangıcından 30 Nisan 2014 tarihine kadar toplam proje önerisi sunulmuştur. Bu projelerden 162 sinin desteklenmesine karar verilmiştir. Biçim ve içerik olarak yeterli olmayan 930 proje ise reddedilmiş, geri çekilmiş ya da iade edilmiştir. Tablo 53 te TÜBİTAK KAMAG a sunulan projelerin sayıları ve bütçeleri kategoriler bazında sunulmaktadır. Tablo 53. TÜBİTAK 1007 KAMAG Programı Nisan 2014 itibarıyla 2014** Kategori Sayı Bütçe* Sayı Bütçe* Sayı Bütçe* Önerilen Projeler eğerlendirilen Projeler Yürürlükte Olan Projeler , , Sözleşme Aşamasında Olan Projeler Revizyondaki Projeler Reddedilen/Geri Çekilen Projeler urdurulan Projeler 2 3,8 2 3,8 2 3,8 İptal Edilen Projeler 4 4,2 4 4,2 4 4,2 Sonuçlanan Projeler , , eğerlendirme Aşamasında Olan Projeler * Birikimli bütçe (Milyon TL) ** 2014 yılsonu öngörüsü Tablo 54 te 30 Nisan 2014 tarihi itibarıyla müşteri kurumların proje bilgilerine yer verilmiştir. Projeler Bakanlıkların bağlı ve ilgili kuruluşları bazında sınıflandırılmıştır. Program kapsamında kamu kurumlarının ortak müşteri kurum olarak yer aldığı projeler tabloya sadece bir müşteri kurum ile yansıtılmıştır. Bu projeler ve tabloda yansıtılmayan diğer müşteri kurumlar tablo dipnotlarında yer almaktadır. 167

173 Tablo Nisan 2014 İtibarıyla TÜBİTAK 1007 KAMAG Projelerinin Müşteri Kurumlara Göre ağılımı Müşteri Kurum Toplam Yürürlükte Sonuçlanan Toplam estek Tutarı Sözleşmesi Hazırlanan Revizyon urdurulan/ İptal edilen Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Önerilen Proje Sayısı Proje Sayısı Bütçe (Milyon TL) Proje Sayısı Bütçe (Milyon TL) Bütçe (Milyon TL) Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü ,8 1 1,6 3, Proje Sayısı Proje Sayısı 13 28, ,4 77, Gıda, Tarım Ve Hayvancılık Bakanlığı 11 37, ,3 79, Toprak Mahsulleri Ofisi 1 1,3 2 4,9 6, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü ,6 0, , ,3 58,5-1 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 4 18, ,7 44, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 1 2,4 1 8,2 10, İller Bankası Genel Müdürlüğü 1 3, , Sağlık Bakanlığı 9 1 5, Enerji Ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı İçişleri Bakanlığı ,4 100,4 1-1 Enerji Ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı 1 11,8 2 6, TEİAŞ EİEİ/EÜAŞ 3 39,8 2 6,7 46, Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü 1 2, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü ,2 12, Türkiye Kömür İşletmeleri Genel Müdürlüğü 1 1,2 2 7,7 8, Türkiye Taşkömürü Kurumu ,0 1, Temsan A.Ş ,3 2, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) ,4 1, ,3 9 46,3 64, Emniyet Genel Müdürlüğü ,4 8 21, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü ,6 27, Proje Sayısı 168

174 Tablo Nisan 2014 İtibarıyla TÜBİTAK 1007 KAMAG Projelerinin Müşteri Kurumlara Göre ağılımı (evamı - I) Müşteri Kurum Toplam Yürürlükte Sonuçlanan Toplam estek Tutarı Sözleşmesi Hazırlanan Revizyon urdurulan/ İptal edilen Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Başbakanlık Orman ve Su İşleri Bakanlığı Önerilen Proje Sayısı Proje Sayısı Bütçe (Milyon TL) Proje Sayısı Bütçe (Milyon TL) Bütçe (Milyon TL) Proje Sayısı Proje Sayısı 9 22, ,2 45, Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı ,3 3, Karayolları Genel Müdürlüğü ,0 4 3,4 11, evlet emiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü 5 25,4 4 15,1 40, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ,4 1, ,4 5 28,8 35, Başbakanlık 1 5, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu ,5 2, Afet ve Acil urum Yönetimi Bşk ,3 26, ,8 8 11,8 17, Orman ve Su İşleri Bakanlığı 2 5,8 2 1,4 7,2-1 - evlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ,7 6, Meteoroloji Genel Müdürlüğü ,9 2, Orman Genel Müdürlüğü ,8 0, Milli Eğitim Bakanlığı ,9 4, Bilim, Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı ÇALIŞMA Ve SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI 2 3,1 2 2,3 5, KOSGEB ,2 0, Türk Standardları Enstitüsü 2 3,1 1 2,1 5, ,4 0, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ,4 0, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü Maliye Bakanlığı T.C. Cumhurbaşkanlığı 1 1 9, , T.C. Sayıştay Başkanlığı 1 1 3, , Proje Sayısı 169

175 Tablo Nisan 2014 İtibarıyla TÜBİTAK 1007 KAMAG Projelerinin Müşteri Kurumlara Göre ağılımı (evamı - II) Müşteri Kurum Toplam Yürürlükte Sonuçlanan Toplam estek Tutarı Sözleşmesi Hazırlanan Revizyon urdurulan/ İptal edilen Önerilen Proje Sayısı Proje Sayısı Kalkınma Bakanlığı ,6 6, ışişleri Bakanlığı 1 1 2, , Belediyeler+Valilikler* Bütçe (Milyon TL) Proje Sayısı Bütçe (Milyon TL) Bütçe (Milyon TL) Proje Sayısı Proje Sayısı TOPLAM * Adapazarı Büyükşehir Belediyesi, Antalya Büyükşehir Belediyesi, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Kayseri Büyükşehir Belediyesi, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, Serdivan Belediyesi, Bolu Valiliği, İzmir Valiliği ve Rize Valiliği'nin müşteri kurum olduğu projeleri içermektedir. Harita Genel Komutanlığı "Ulusal CORS (Sürekli Gözlem Yapan GPS İstasyonu) Sisteminin Kurulması (Ulusal ATUM önüşümü)" başlıklı projede müşteri kurum durumundadır. Projenin bütçesi, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın bütçesine yansıtılmıştır. Orman ve Su İşleri Bakanlığı "Biyokütle ve Biyokütle/Kömür Karışımlarını olaşımlı Akışkan Yatakta Yakma Teknolojisinin Geliştirilmesi" başlıklı projede müşteri kurum durumundadır. Projenin bütçesi, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın bütçesine yansıtılmıştır. Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı "Meteoroloji/Oşinografi Mükemmeliyet Ağı (MOMA) Pilot Projesi: Uydu ve Yer Gözlem, Veri Asimilasyonu, Öngörü, Erken Uyarı Sistemleri ve Kullanıcı Hizmetleri'nin Geliştirilmesi" başlıklı projede müşteri kurum durumundadır. Projenin bütçesi, Orman ve Su İşleri Bakanlığı'nın bütçesine yansıtılmıştır. Sağlık Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı "Akıllı Kart Tabanlı Güvenli Sosyal Güvenlik Sisteminin Geliştirimi" başlıklı projede müşteri kurum durumundadır. Projenin bütçesi, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün bütçesine yansıtılmıştır. Sağlık Bakanlığı "Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması, 2008" başlıklı projede müşteri kurum durumundadır. Projenin bütçesi, Kalkınma Bakanlığı'nın bütçesine yansıtılmıştır İzmir Büyükşehir Belediyesi "İzmir Metropolü İle Aliağa ve Menemen İlçelerinde Güvenli Yapı Tasarımı İçin Zeminin Sismik avranışlarının Modellenmesi" başlıklı projede müşteri kurum durumundadır. Projenin bütçesi, Başbakanlık Afet ve Acil urum Yönetimi Başkanlığı'nın bütçesine yansıtılmıştır. İçişleri Bakanlığı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı "İl Ölçeğinde Peyzaj Karakter Analizi ve Turizm/Rekreasyon Açısından eğerlendirilmesi (PEYZAJ-44)" başlıklı projede müşteri kurum durumundadır. Projenin bütçesi, Orman ve Su İşleri Bakanlığı'nın bütçesine yansıtılmıştır. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü "Kamu Kurumlarında Etkin Elektronik Belge Yönetimi ve Paylaşımı için Ulusal Teknolojilerin Geliştirilmesi Projesi" başlıklı projede müşteri kurum durumundadır. Projenin bütçesi, T.C. Cumhurbaşkanlığı'nın bütçesine yansıtılmıştır. Proje Sayısı 170

176 30 Nisan 2014 itibarıyla desteklenen 112 projenin öngörülen çalışmaları tamamlanmış olup proje sonuç raporları teknik olarak kabul edilmiştir. Bu projelerden BTYK nın 26. Toplantısı ndan 30 Nisan 2014 tarihine kadar tamamlanan 14 projeye ilişkin bilgiler Tablo 55 te sunulmuştur. Sonuçlanan bu projelerin çıktıları doğrultusunda, Proje Sonuçları Uygulama Planı (PSUP) müşteri kamu kurumlarınca uygulamaya aktarılmaktadır. Proje sonuçlarının uygulamaya aktarımı TÜBİTAK tarafından belirlenen izleyiciler ve TÜBİTAK uzmanları tarafından izlenmektedir. PSUP ta belirtilen süreler sonunda uygulamaya aktarımı tamamlanan projelerden 38 i kesin olarak sonuçlanmış olup diğer projelerin PSUP izleme süreci devam etmektedir. Tablo 55. TÜBİTAK 1007 Programında Sonuçlanan Projeler Müşteri Kurum Proje Adı Yürütücü Kuruluşlar Proje Bütçesi (Milyon TL) 1 Emniyet Genel Müdürlüğü Zırhlı-Zırhsız Araçlar ve Silah Sistemlerinin Eğitim Simülatörü, Panzer ve Ağır Araç Simülatörleri, Ağır Araç Kule Atış Simülatörü (Konvoy Simülatörü) 1. Koç Bilgi ve Savunma Teknolojileri A.Ş. 2. Simsoft Bilgisayar Tek. Ltd. Şti. 3,7 2 Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı - Türkiye Kömür Işletmelerı Genel Müdürlüğü (TKİ) Soma Tersiyer Havzasında Entegre Sismik Yöntemlerle Kömür Yayılımının Tespiti ve Kömür Gazı Potansiyelinin Araştırılması ve Modellenmesi Projesi (GAZPRO) 1. TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) 2. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) 6,3 3 Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Yem Endüstrisine Yönelik Endüstriyel Enzimlerin Üretimi (YEM-EN) 1. TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) Gen Mühendisliği ve Biyoteknoloji Enstitüsü 2. TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) 3. Tavukçuluk Araştırma İstasyonu Müdürlüğü (Ank.) 4. İncir Araştırma İstasyonu Müdürlüğü (Aydın) 5. Kocaeeli Ü. 6. Marmara Ü. 7. Ege Ü. 8. Çukurova Ü. 4,8 4 Emniyet Genel Müdürlüğü Kriminal Laboratuvar Hizmetleri İçin Elektronik Performans Yönetimi estekli Öğrenen Organizasyon Yapılandırılması 1. Orta oğu Teknik Ü. 2. PI Erkom Bilgisayar Hiz. ve ış Tic. A.Ş. 2,6 5 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Hayvansal Atık Yönetimi 1. TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) 2. Yıldız Teknik Ü. 3. Gaziosmanpaşa Ü. 2, İçişleri Bakanlığı - Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü 2. Sağlık Bakanlığı 3. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (SGK) Akıllı Kart Tabanlı Elektronik Kimlik oğrulama Sistemi Geliştirimi ve Vatandaşlık Kart Tasarımı 1. TÜBİTAK BİLGEM - Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Araştırma Enstitüsü (UEKAE) 27, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı 2. Orman ve Su İşleri Bakanlığı - Orman Genel Müdürlüğü Biyokütle ve Biyokütle/Kömür Karışımlarını olaşımlı Akışkan Yatakta Yakma Teknolojisinin Geliştirilmesi 1. Orta oğu Teknik Ü. 2. TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) 3. Gama A.Ş. 5,8 171

177 Tablo 55. TÜBİTAK Programında Sonuçlanan Projeler (evamı) Müşteri Kurum Proje Adı Yürütücü Kuruluşlar Proje Bütçesi (Milyon TL) 8 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Boyarmadde İçeren Atıksular İçin eşarj Renk Standardının Belirlenmesi ve Arıtım Teknolojilerinin Araştırılması 1. Kahramanmaraş Sütçü İmam ü. 2. Süleyman emirel Ü. 3. Fatih Ü. 3,1 9 Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Sosyal Beceri estek Projesi (OSBEP) 1. Gazi Ü. 1,1 1. İstanbul Teknik Ü. 10 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Evsel/Kentsel Arıtma Çamurlarının Yönetimi 2. Ortadoğu Teknik Ü. 3. okuz Eylül Ü. 4,5 4. Boğaziçi Ü Orman ve Su İşleri Bakanlığı 2.İçişleri Bakanlığı 3.Çevre ve Şehircilik Bakanlığı İl Ölçeğinde Peyzaj Karakter Analizi ve Turizm/Rekreasyon Açısından eğerlendirilmesi (PEYZAJ-44) 1. Ankara Ü. 1,2 12 Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Kaya ve Kömür Kırma Amaçlı Yüksek Basınçlı Gaz Püskürtme Sistemlerinin Geliştirilmesi 1. TÜBİTAK MAM 2. Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu 0,9 13 Başbakanlık Afet ve Acil urum Yönetimi Başkanlığı Yeni Nesil eprem Yönetmelikleri için Performans Esaslı eğerlendirme ve Güçlendirme Yöntemlerinin Araştırılması ve Geliştirilmesi 1. Ortadoğu Teknik Ü. 1,3 14 *Milyon TL Emniyet Genel Müdürlüğü KAME TÜBİTAK BİLGEM 2,9 B Girişimcilik Aşamalı estek Programı Programla girişimcilerin, teknoloji ve yenilik odaklı iş fikirlerini, katma değer ve nitelikli istihdam yaratma potansiyeli yüksek teşebbüslere dönüştürebilmeleri için, fikir aşamasından pazara kadar olan faaliyetlerin desteklenmesi, böylece nitelikli girişimciliğin özendirilmesi ve uluslararası rekabet gücü olan, yenilikçi, teknoloji düzeyi yüksek ürün ve süreçleri geliştirebilen Ar-Ge yoğun başlangıç firmalarının oluşturulması amaçlanmıştır. Programa, örgün öğrenim veren üniversitelerin herhangi bir lisans programından mezun, üniversitelerin herhangi bir yüksek lisans veya doktora programına kayıtlı öğrenci veya mezun, herhangi bir şirkete ortak olmayan ve çağrı duyurusundaki nitelikleri taşıyan kişiler başvurabilmektedir. Program başvuruları çağrılı olarak alınmaktadır. Bu program yenilikçi iş fikirlerinin ticari ürüne/sürece dönüştürülmesine yönelik aşağıda açıklanan dört aşamadan oluşmaktadır. Girişimci adayı bir aşamayı başarıyla tamamlamak kaydıyla sonraki aşamaya geçebilir. Aşama 1; girişimcinin iş fikri başvurusunu sunduğu ve bu fikrin olumlu değerlendirilmesi durumunda girişimciye bu fikri bir girişim planı ile projelendirmesi için isteğe bağlı olarak eğitim ve rehber desteği sağlanabilen aşamadır. 172

178 Aşama 2; girişimcinin kuracağı sermaye şirketine geri ödemesiz sermaye desteği sağlanarak girişim planı çerçevesinde rehber desteği ile kavramsal tasarım, teknik ve ekonomik fizibilite, teknolojik doğrulama çalışmalarının gerçekleştirildiği aşamadır. Aşama 3; ikinci aşamada geliştirilen çıktı üzerinde daha fazla Ar-Ge çalışmasına ihtiyaç duyulduğu durumlarda, kuruluşun detay tasarım, ticari prototipin geliştirilmesi, denemeler ve saha testleri gibi faaliyetlerinin TÜBİTAK 1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç estek Programı kapsamında desteklendiği aşamadır. Bu aşamadan 5746 sayılı kanun kapsamında diğer kamu kurumlarından Teknogirişim Sermaye esteği almış firmalar da faydalanabilir. Aşama 4; kuruluşun talebi üzerine TÜBİTAK ın girişim sermayesi firmalarına mektup göndererek, kuruluşa veya proje çıktısına ortak olmaya davet ettiği ve/veya çıktıların satışını kolaylaştırmak üzere belirli aralıklarla proje pazarları düzenlediği/desteklediği aşamadır. Program kapsamında, Aşama 2 de verilecek hibe destek tutarı, bir defaya mahsus, sermaye desteği şeklinde olup en fazla 100 bin TL dir. Ayrıca, girişimcinin Aşama 3 e devam etmesi durumunda verilecek hibe destek tutarı ve oranı TÜBİTAK 1507 Programı na ilişkin Uygulama Esasları na göre belirlenir. Tablo 56. TÜBİTAK 1512 Girişimcilik Aşamalı estek Programı Bilgileri 2012 Çağrısı* 2013 Çağrısı İş Fikri (1. Aşama) Başvurusu Aşama Başvurusu Yapmaya Hak Kazananlar İş Planı (2. Aşama) Başvurusu Şirketi Kurmaya Hak Kazananlar Kurulan Şirket Sayısı Hibe estek Tutarı (Milyon TL) 7,4 7, çağrısı kapsamında 140 girişimci, firma kurma hakkı kazanmış, bu girişimcilerin 127 si firmalarını kurmuştur Nisan ayı itibarıyla 2012 ve 2013 yılı çağrıları kapsamında 239 girişimcinin desteklenmesine devam edilmektedir. esteklenen girişimcilere 15 milyon TL destek sağlanmıştır (Tablo 56). Programın 2014 yılı çağrısında, belirli konularda, iş fikri sahibi girişimcilere, TÜBİTAK ın çağrı ortağı olarak seçtiği firmalar tarafından da ek destek sağlanması planlanmaktadır. 1512/B kapsamında 2013 yılında çağrı ortaklarının belirlendiği çağrıya 19 firma başvurmuştur Nisan ayı içerisinde sonuçlanan bu çağrı ile 11 firma çağrı ortağı olarak belirlenmiştir Girişimcilik Aşamalı estek Programı nın 2014 yılı çağrısı 24 Nisan 2014 tarihinde açılmıştır. C TÜBİTAK Teknoloji Transfer Ofisleri estekleme Programı Üniversite sanayi işbirliğinin sağlanması, üniversitelerde üretilen bilgiye dayalı olarak geliştirilen yeni teknolojilerin sanayinin kullanımına sunulması, üniversitelerin ulusal ve uluslararası destek mekanizmalarından yararlanması ve akademik girişimciliğin teşvik edilmesi amaçlarına yönelik bir arayüz olan teknoloji transfer ofislerinin (TTO) etkinliğinin artırılması ve yaygınlaştırılması amacıyla, TÜBİTAK 1513 Teknoloji Transfer Ofisleri estekleme Programı başlatılmıştır. Program kapsamında, üniversite-sanayi işbirliği çerçevesinde Ar-Ge projeleri oluşturma, geliştirme ve destekleme faaliyetleri, fikri ve sınai mülkiyet haklarının tescili ve korunması, pazarlanması, ticarileştirilmesi, girişim sermayesi desteği, kuluçka merkezi kurma, iş rehberliği, danışmanlık ve eğitim hizmetleri sağlama ve bu konularda bilinçlenme oluşturacak etkinlikleri düzenleme ve yayınlar yapma konularında, Türkiye de kurulmuş veya kurulacak TTO ların geri ödemesiz (hibe) olarak desteklenmesi hedeflenmektedir. estekleme süresi proje bazında 5 yıldır. Bu süre en fazla 5 yıl daha uzatılabilmektedir. estek oranı ilk 5 yıl %80, ikinci 5 yıl %60 tır. estek tutarı üst sınırı her bir TTO için yıllık 1 milyon TL dir. 173

179 2012 yılında program kapsamında 39 üniversite başvuru yapmıştır yılı çağrısı kapsamında 10 üniversitenin (Boğaziçi Üniversitesi, Ege Üniversitesi, Gazi Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, Koç Üniversitesi, Orta oğu Teknik Üniversitesi, Özyeğin Üniversitesi, Sabancı Üniversitesi, Selçuk Üniversitesi ve Yıldız Teknik Üniversitesi) 2013 yılında desteklenmesine karar verilmiştir yılında desteklenmesi uygun bulunan kuruluşların, 2013 yılı çağrısı kapsamında, başvuru yapacak kuruluşlara mentörlük hizmeti vermesi sağlanmıştır yılında 2012 çağrısı kapsamında desteklenen üniversitelere 8,6 milyon TL hibe destek sağlanmıştır. Programa ilişkin 2013 yılında açılan çağrı kapsamında ise 36 üniversite proje başvurusunda bulunmuştur. Proje başvurularının değerlendirilmesi sonucunda 10 üniversitenin (Anadolu Üniversitesi, Bilkent Üniversitesi, okuz Eylül Üniversitesi, Erciyes Üniversitesi, Gaziantep Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, İstanbul Şehir Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi, İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Uludağ Üniversitesi) desteklenmesine karar verilmiştir yılı Ocak-Nisan döneminde iki çağrı kapsamında desteklenen 20 TTO ya 6 milyon TL ödeme yapılmıştır Girişim Sermayesi estekleme Programı Türkiye de yerleşik Ar-Ge yoğun başlangıç firmalarının Ar-Ge faaliyetlerinin yürütülmesine, bu faaliyetler sonucu ortaya çıkan ürün ve/veya teknoloji üretim altyapısının oluşturulmasına veya geliştirilmesi söz konusu ürün ve/veya teknolojiye yönelik üretim sürecinin iyileştirilmesine katkı sağlamak için söz konusu Ar-Ge yoğun başlangıç firmalarına yatırım yapmak amacıyla kurulan girişim sermayesi fonlarını hibe olarak desteklemek amacıyla TÜBİTAK 1514 Girişim Sermayesi estekleme Programı oluşturulmuştur. TÜBİTAK 1514 Programı çerçevesinde, girişim şirketlerine yatırım yapmayı taahhüt eden girişim sermayesi fonlarının, fon büyüklüğünün en fazla %20 sine karşılık gelen tutar, TÜBİTAK tarafından hibe olarak karşılanmaktadır. Eş-sermaye katkısı olarak diğer yatırımcılardan fon büyüklüğünün en az %80 ine katılması istenmektedir; ancak fon yöneticisinin en az %1 oranında fona katılması gerekmektedir. TÜBİTAK ın 2013 yılında açılan çağrı kapsamında her bir fona aktaracağı hibe destek tutarı azami 15 milyon TL olacaktır Girişim Sermayesi estekleme Programı kapsamında hibe destek verilecek girişim sermayesi fonunun büyüklüğünün asgari 20 milyon TL olması beklenmektedir. esteklenecek girişim sermayesi fonlarının destek süresi, fon destek sözleşmesinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en fazla on iki yıldır. Fon destek süresinin ilk beş yılı yatırım dönemini, kalan süre de çıkış dönemini ifade etmektedir Girişim Sermayesi estekleme Programı'nın ilk çağrısı 2013 yılında açılmış olup 16 başvuru alınmıştır yılında yapılan değerlendirme sonucunda 2 si fon yöneticisi 6 sı aday fon yöneticisi olmak üzere 8 fon yöneticisinin desteklenmesine karar verilmiştir. E Yenilik Girişimcilik Alanlarında Kapasite Artırılmasına Yönelik estek Programı Yenilik ve girişimcilik alanlarında kapasite artırılmasına yönelik başlatılan 1601 Yenilik ve Girişimcilik Alanlarında Kapasite Artırılmasına Yönelik estek Programı 2013 Temmuz ayında yürürlüğe girmiştir Programı kapsamında Ar-Ge ve yenilik alanlarında sağlanan kamu desteklerinin daha etkin ve verimli kullanılmasını sağlayacak mekanizmaların desteklenmesi ile ulusal yenilik ve girişimcilik ekosisteminin geliştirilmesi hedeflenmektedir. Bu kapsamda; Eğitim (proje yönetimi vb.) Mentörlük Kümelenme İşbirliği ağları Proje pazarı Yatırım pazarı alanlarında çağrılar açılacaktır. Ulusal yenilik ve girişimcilik ekosisteminin gelişmesini destekleyen mekanizmaların oluşturulması ve sürdürülmesi amacıyla oluşturulan destek programının ilk çağrısına, 1 Ağustos 2013 tarihinde Üniversitelerde Girişimcilik Sertifika Programı Oluşturulması ve Yürütülmesi konusunda çıkılmıştır. Çağrıya 48 üniversiteden başvuru yapılmıştır. Başvuran üniversitelerden 14 ünün desteklenmesine 2013 yılı Aralık ayında karar verilmiştir. 174

180 2013 yılında açılan Özel Sektör Firmalarının Ar-Ge ve Yenilik Kapasitesini Artırmaya Yönelik Mentörlük Mekanizması Geliştirilmesi ve Uygulanması başlıklı çağrıya 30 firma başvurmuştur yılı Nisan ayında 6 firmanın desteklenmesi uygun bulunmuştur. F TÜBİTAK Patent estek Programı 1602 TÜBİTAK Patent estek Programı ülkemiz kaynaklı ulusal ve uluslararası patent başvuru sayısının artırılması, gerçek ve tüzel kişilerin patent başvurusu yapmaya teşvik edilmesi ve ülkemizdeki patent sayısının artırılması amacıyla patent başvurusu ile araştırma ve inceleme raporu ücretleri için 2014 yılından itibaren hibe desteği sağlanmaya başlamıştır Programı kapsamında Türk Patent Enstitüsü ne, Avrupa Patent Ofisi ne, ünya Fikri Haklar Örgütü ne, Japonya Patent Ofisi ne, AB Marka ve Patent Ofisi ne yapılan tüm patent başvuruları desteklenmektedir. Araştırma raporu ve inceleme raporu desteklerinin yanı sıra Türkiye de patent alınması durumunda TL; AB, Japonya veya Avrupa Patenti alınması durumunda TL Patent Ödülü verilmektedir. estek programı kapsamında 2014 yılı Ocak-Nisan döneminde 937 ulusal patent başvurusu yapılmıştır. Aynı dönemde uluslararası patent başvurusu sayısı 76 olarak gerçekleşmiştir. G Ulusal Yeni Fikirler ve Ürünler Araştırma estek Programı 2013 yılında yürürlüğe giren programın amacı; ülkemizde ihtiyaç duyulan, teknolojik dışa bağımlılığımızı azaltacak ve/veya ülkemizin rekabet gücünü artıracak ulusal/uluslararası yeni bir ürün/süreç/yöntem/model geliştirme amacına yönelik uygulamalı araştırma ve/veya deneysel geliştirme projelerinin desteklenmesidir Ulusal Yeni Fikirler ve Ürünler Araştırma estek Programı kapsamında 2013 yılında 80 proje önerilmiş ve bu projelerin 7 sinin desteklenmesine karar verilmiştir Nisan sonu itibarıyla 151 proje önerisi alınmış olup bu proje önerilerinin bilimsel değerlendirme süreçleri devam etmektedir. H. Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde 1 ; Ülke sanayisinin uluslararası rekabet edebilir ve ihracata yönelik bir yapıya kavuşturulması amacıyla teknolojik bilgi üretilmesi, Üründe ve üretim yöntemlerinde yenilik geliştirilmesi, Ürün kalitesinin veya standardının yükseltilmesi, Verimliliğin artırılması, üretim maliyetlerinin düşürülmesi, Teknolojik bilginin ticarileştirilmesi, Teknoloji yoğun yatırım ve girişimciliğin desteklenmesi, Araştırmacı ve vasıflı kişilere iş imkânı yaratılması, Teknoloji transferine katkıda bulunulması, Yüksek/ileri teknoloji sağlayacak yabancı sermayenin ülkeye girişini hızlandıracak teknolojik ve hukuki altyapının sağlanması amaçlanmaktadır yılından itibaren uygulamaya konulan ve sanayicimizi, araştırmacılarımız ve üniversitelerimiz ile buluşturarak teknolojik üretime yönelik yeni ürün ve üretim yöntemleri geliştirmelerini sağlayan 4691 sayılı Kanun kapsamında 2014 Nisan sonu itibarıyla 55 Teknoloji Geliştirme Bölgesi kurulmuştur (Tablo 57 ve 58). 1 Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu, 6 Temmuz 2001 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur. 175

181 Sıra No Tablo 57. Faaliyette Olan Teknoloji Geliştirme Bölgelerinin Listesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Üniversite/Kurum İl 1 OTÜ Teknokent Teknoloji Geliştirme Bölgesi Ortadoğu Teknik Üniversitesi Kuruluş Yılı Ankara TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi Teknoparkı TUBİTAK-TTGV Kocaeli Ankara Teknoloji Geliştirme Bölgesi Bilkent Üniversitesi Ankara İzmir Teknoloji Geliştirme Bölgesi İzmir Yüksek Tek. Ens. İzmir GOSB Teknopark Teknoloji Geliştirme Bölgesi Sabancı Üniversitesi Kocaeli Hacettepe Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Hacettepe Üniversitesi Ankara İTÜ Arı Teknokent Teknoloji Geliştirme Bölgesi İstanbul Teknik Üniversitesi İstanbul Eskişehir Teknoloji Geliştirme Bölgesi Anadolu Üniversitesi Eskişehir Selçuk Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Selçuk Üniversitesi Konya Kocaeli Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Kocaeli Üniversitesi Kocaeli Batı Akdeniz Teknokenti Teknoloji Geliştirme Bölgesi Batı Akdeniz Üniversitesi Antalya Erciyes Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Erciyes Üniversitesi Kayseri Trabzon Teknoloji Geliştirme Bölgesi Karadeniz Teknik Üniv. Trabzon Çukurova Teknoloji Geliştirme Bölgesi Çukurova Üniversitesi Adana Mersin Teknoloji Geliştirme Bölgesi Mersin Üniversitesi Mersin Göller Bölgesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Süleyman emirel Üniv. Isparta Ulutek Teknoloji Geliştirme Bölgesi Uludağ Üniversitesi Bursa Gaziantep Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Gaziantep Üniversitesi Gaziantep Gazi Teknopark Teknoloji Geliştirme Bölgesi Gazi Üniversitesi Ankara Trakya Üniversitesi Edirne Teknoloji Geliştirme Bölgesi Trakya Üniversitesi Edirne Fırat Teknoloji Geliştirme Bölgesi Fırat Üniversitesi Elazığ Erzurum Ata Teknokent Teknoloji Geliştirme Bölgesi Atatürk Üniversitesi Erzurum Pamukkale Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Pamukkale Üniversitesi enizli Yıldız Teknik Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Yıldız Teknik Üniversitesi İstanbul Ankara Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Ankara Üniversitesi Ankara İstanbul Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi İstanbul Üniversitesi İstanbul Sakarya Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Sakarya Üniversitesi Sakarya Boğaziçi Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Boğaziçi Üniversitesi İstanbul Cumhuriyet Teknoloji Geliştirme Bölgesi Cumhuriyet Üniversitesi Sivas icle Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi icle Üniversitesi iyarbakır Bolu Teknoloji Geliştirme Bölgesi İzzet Baysal Üniversitesi Bolu

182 Sıra No Tablo 57. Faaliyette Olan Teknoloji Geliştirme Bölgelerinin Listesi (evamı) Teknoloji Geliştirme Bölgesi Üniversite/Kurum İl Kuruluş Yılı 32 üzce Teknopark Teknoloji Geliştirme Bölgesi üzce Üniversitesi üzce Malatya Teknoloji Geliştirme Bölgesi İnönü Üniversitesi Malatya Kahramanmaraş Teknoloji Geliştirme Bölgesi Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Kahramanmaraş okuz Eylül Teknoloji Geliştirme Bölgesi okuz Eylül Üniversitesi İzmir Namık Kemal Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Namık Kemal Üniversitesi Tekirdağ Kütahya umlupınar Tasarım Teknoloji Geliştirme Bölgesi umlupınar Üniversitesi Kütahya Tokat Teknoloji Geliştirme Bölgesi Gaziosmanpaşa Üniv. Tokat İstanbul Teknoloji Geliştirme Bölgesi 40 Çanakkale Teknoloji Geliştirme Bölgesi Kaynak: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (30 Nisan 2014 itibarıyla) İstanbul Ticaret Üniversitesi Çanakkale 18 Mart Üniversitesi İstanbul 2009 Çanakkale 2011 Tablo 58. Faaliyette Olmayan, Altyapı Çalışmaları evam Eden Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Sıra No Teknoloji Geliştirme Bölgesi Üniversite İl Kuruluş Yılı 1 ASO Teknopark Teknoloji Geliştirme Bölgesi TOBB Üniversitesi Ankara Samsun Teknoloji Geliştirme Bölgesi On okuz Mayıs Üniversitesi Samsun Harran Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Harran Üniversitesi Şanlıurfa Muallimköy Teknoloji Geliştirme Bölgesi Gebze Yüksek Teknoloji Enst. Kocaeli Yüzüncü Yıl Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Yüzüncü Yıl Üniversitesi Van Çorum Teknoloji Geliştirme Bölgesi Hitit Üniversitesi Çorum Celal Bayar Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Celal Bayar Üniversitesi Manisa İzmir Bilim ve Teknoloji Parkı Teknoloji Geliştirme Bölgesi İzmir Ekonomi Üniversitesi İzmir Niğde Üni. Teknoloji Geliştirme Bölgesi Niğde Üniversitesi Niğde Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Makü-Baka Teknoloji Geliştirme Bölgesi Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Burdur Bozok Teknoloji Geliştirme Bölgesi Bozok Üniversitesi Yozgat Kırıkkale Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Kırıkkale Üniversitesi Kırıkkale Balıkesir Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Balıkesir Üniversitesi Balıkesir Ostim Ekopark Teknoloji Geliştirme Bölgesi Ankara, Gazi, Hacettepe, Atılım, Çankaya, Başkent, TOBB ve Turgut Özal Üniv. Ankara Hatay Teknoloji Geliştirme Bölgesi Mustafa Kemal Üniversitesi Hatay 2014 Kaynak: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (30 Nisan 2014 itibarıyla) 177

183 * 30 Nisan 2014 itibarıyla Kaynak: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Şekil 10. Teknoloji Geliştirme Bölgesi Sayısı * * 30 Nisan 2014 itibarıyla Kaynak: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Şekil 11. Faaliyet Gösteren Firma Sayısı * * 30 Nisan 2014 itibarıyla Kaynak: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde faaliyet gösteren firma sayısı 2014 Nisan itibarıyla ye ulaşmıştır (Şekil 11). Aynı dönemde TGB lerde kişiye istihdam sağlanmıştır (Şekil 12). Şekil 12. Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde İstihdam Edilen Personel Sayısı* * 30 Nisan 2014 itibarıyla Kaynak: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Şekil 13. Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Yürütülen Proje Sayısı* * 30 Nisan 2014 itibarıyla Kaynak: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı TGB lerde ağırlıklı olarak sırasıyla yazılım, bilişim, elektronik, ileri malzeme teknolojileri başta olmak üzere; tasarım, nanoteknoloji, biyoteknoloji, otomotiv, tıp teknolojileri ve yenilenebilir enerji konularında çalışan yenilikçi firmalar yer almakta olup, bölgelerde yürütülen toplam Ar-Ge proje sayısı Nisan 2014 itibarıyla dır. (Şekil 13). Şekil 14. Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Yer Alan Yabancı Firma Sayısı* *30 Nisan 2014 itibarıyla Kaynak: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Faaliyete geçen teknoloji geliştirme bölgelerinde bulunan şirketlerin, Amerika Birleşik evletleri başta olmak üzere, Japonya, İsrail, İngiltere ve Almanya gibi dünyanın en gelişmiş ülkelerine yapmış oldukları teknolojik ürün ihracatı 2014 Nisan sonu itibarıyla 5 milyar AB dolarına ulaşmıştır. Yabancı sermaye açısından baktığımızda; teknoloji geliştirme bölgelerinde toplam 112 yabancı/yabancı ortaklı firma yer almaktadır. 178

184 eğerlendirme 4691 Sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 2014 Nisan sonuna kadar geçen sürede; İlan edilen Teknoloji Geliştirme Bölgesi sayısı 55 e Faaliyete geçen Teknoloji Geliştirme Bölgesi sayısı 40 a Firma sayısı ye İstihdam edilen personel sayısı e ( Ar-Ge, destek personeli, kapsam dışı personel) Biten proje sayısı ye Üzerinde çalışılan proje sayısı ya İhracat 1,5 milyar AB dolarına Yabancı/yabancı ortaklı firma sayısı 112 ye Başvurusu yapılan patent sayısı 441 e ve tescil edilen patent sayısı 268 e ulaşmıştır. İ. KOSGEB Teknoloji Geliştirme Merkezleri (TEKMER) Faaliyetleri 30 Nisan 2014 tarihi itibarıyla, KOSGEB bünyesinde 27 ilde 43 Teknoloji Geliştirme Merkezi, KOSGEB Hizmet Merkezi Müdürlüklerine bağlı olarak faaliyet göstermektedir. Bunun yanı sıra, yapılan Ar-Ge ve yenilik işbirliği sayısı ise 71 e ulaşmış olup, toplamda 114 üniversite-sanayi işbirliği sağlanmıştır. Tablo 59: KOSGEB TEKMER İşbirlikleri TEKMER İşbirliği Çukurova Üniversitesi TEKMER Afyon Kocatepe Üniversitesi TEKMER Aksaray Üniversitesi TEKMER Başkent Üniversitesi TEKMER Ankara Üniversitesi TEKMER Gazi Üniversitesi TEKMER Protokol Paydaşları Çukurova Üniversitesi,Çukurova TGB A.Ş., Adana ÜSAM, Adana Sanayi Odası, Adana Ticaret Odası Afyon Kocatepe Üniversitesi, Afyon Ticaret ve Sanayi Odası Aksaray Üniversitesi, Aksaray Ticaret ve Sanayi Odası Başkent Üniversitesi Ankara Üniversitesi, Ankara Sanayi Odası Gazi Üniversitesi Teknopark İçinde Yer Alma urumu Atılım Üniversitesi TEKMER Atılım Üniversitesi Hacettepe Üniversitesi TEKMER Hacettepe Üniversitesi OTÜ TEKMER Çankaya Üniversitesi TEKMER Orta oğu Teknik Üniversitesi (OTÜ), Ankara Sanayi Odası, OTÜ Teknopark A.Ş. Çankaya Üniversitesi üzce Üniversitesi TEKMER üzce Üniversitesi Fırat Üniversitesi TEKMER Fırat Üniversitesi, Fırat TGB Yönetici A.Ş Gaziantep Üniversitesi TEKMER Süleyman emirel Üniversitesi TEKMER Gaziantep Üniversitesi, Gaziantep Sanayi Odası, Gaziantep Ticaret Odası Süleyman emirel Üniversitesi, Isparta Ticaret ve Sanayi Odası Marmara Üniversitesi TEKMER Marmara Üniversitesi, İstanbul Sanayi Odası İstanbul Ticaret Üniversitesi TEKMER İşbirliği İstanbul Ticaret Üniversitesi, İstanbul Ticaret Odası 179

185 TEKMER İşbirliği Tablo 59: KOSGEB TEKMER İşbirlikleri (evamı) Protokol Paydaşları Teknopark İçinde Yer Alma urumu Boğaziçi Üniversitesi TEKMER Boğaziçi Üniversitesi İTÜ TEKMER İstanbul Teknik Üniversitesi İstanbul Üniversitesi TEKMER İstanbul Üniversitesi, İstanbul Sanayi Odası, İstanbul Teknokent A.Ş. Fatih Üniversitesi TEKMER Fatih Üniversitesi, İstanbul Sanayi Odası İstanbul Aydın Üniversitesi TEKMER İstanbul Aydın Üniversitesi okuz Eylül Üniversitesi TEKMER okuz Eylül Üniversitesi, Ege Bölgesi Sanayi Odası Ege Üniversitesi TEKMER Ege Üniversitesi, Ege Bölgesi Sanayi Odası Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi TEKMER Erciyes Üniversitesi TEKMER Kahramanmaş Sütçü İmam Üniversitesi, Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası Erciyes Üniversitesi, Erciyes Teknopark A.Ş., Kayseri Sanayi Odası Kırıkkale Üniversitesi TEKMER Kırıkkale Üniversitesi Gebze YTE TEKMER Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Kocaeli Üniversitesi TEKMER Kocaeli Üniversitesi, Kocaeli Sanayi Odası Selçuk Üniversitesi TEKMER Selçuk Üniversitesi, Konya Sanayi Odası, Konya Teknokent A.Ş. KTO Karatay Üniversitesi TEKMER KTO Karatay Üniversitesi, Konya Ticaret Odası İnönü Üniversitesi TEKMER Mersin Üniversitesi TEKMER Muğla Üniversitesi TEKMER (Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi) Sakarya Üniversitesi TEKMER Ondokuz Mayıs Üniversitesi TEKMER Namık Kemal Üniversitesi TEKMER Karadeniz Teknik Üniversitesi TEKMER Uşak Üniversitesi TEKMER Bülent Ecevit Üniversitesi TEKMER İnönü Üniversitesi, Malatya TGB A.Ş, Malatya Ticaret ve Sanayi Odası Mersin Üniversitesi, Mersin Teknopark A.Ş, Mersin Ticaret ve Sanayi Odası Muğla Üniversitesi, Muğla Ticaret ve Sanayi Odası Sakarya Üniversitesi, Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası, oğu Marmara Kalkınma Ajansı Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun Ticaret ve Sanayi Odası Namık Kemal Üniversitesi, Trakya Kalkınma Ajansı, Tekirdağ Ticaret ve Sanayi Odası,Çorlu Ticaret ve Sanayi Odası,Çerkezköy Ticaret ve Sanayi Odası Karadeniz Teknik Üniversitesi Uşak Üniversitesi, Uşak Sanayi ve Ticaret Odası Bülent Ecevit Üniversitesi, Zonguldak Ticaret ve Sanayi Odası Anadolu Üniversitesi TEKMER Anadolu Üniversitesi Zirve Üniversitesi TEKMER Zirve Üniversitesi Celal Bayar Üniversitesi TEKMER Celal Bayar Üniversitesi; Manisa Ticaret ve Sanayi Odası Trakya Üniversitesi TEKMER Trakya Üniversitesi, Edirne Ticaret ve Sanayi Odası 180

186 J. Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teknogirişim Sermayesi esteği 5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin esteklenmesi Hakkında Kanun 12 Mart 2008 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak 1 Nisan 2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Kanun çerçevesinde sağlanan Teknogirişim Sermayesi esteği ile yüksek eğitimli ve nitelikli gençlerin teknoloji ve yenilik odaklı iş fikirlerini katma değer ve nitelikli istihdam yaratma potansiyeli yüksek teşebbüslere dönüştürebilmelerini teşvik etmek amaçlanmaktadır. Program kapsamında döneminde yapılan başvurunun ü destek kapsamına alınmıştır (Tablo 60). Tablo 60. Teknogirişim Sermayesi esteği Programı Kapsamında esteklenen Girişimci Sayıları Yıl Başvuru Sayısı esteklenmeye eğer Bulunan Girişimci Sayısı esteklenen İşletme Sayısı (Sözleşme İmzalayan) * TOPLAM Kaynak: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı * 30 Nisan 2014 itibarıyla Tablo 61. Teknoloji Alanlarına Göre Teknogirişim Sermayesi esteği ağılımı Teknolojik Alanlar * Toplam Elektronik Bilişim Teknolojileri ve Telekomünikasyon Endüstriyel Üretim Malzeme ve Taşıma Teknolojileri iğer Endüstriyel Teknolojiler Enerji Fiziksel ve Pozitif Bilimler Biyolojik Bilimler Tarım ve eniz Ürünleri Tarımsal Gıda Endüstrisi Ölçümler ve Standartlar İnsan ve Çevre Koruması Sosyal ve Ekonomik Konular Genel Toplam Kaynak: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı * 30 Nisan 2014 itibarıyla 181

187 Tablo Yıllarında Üniversitelere Göre Teknogirişim Sermayesi esteği ağılımı No Üniversite Adı Toplam Şehir 1 OTÜ Bilkent Üniversitesi Gazi Üniversitesi Ankara Üniversitesi Hacettepe Üniversitesi Başkent Üniversitesi Ankara (526) 7 TOBB ETÜ Atılım Üniversitesi Çankaya Üniversitesi Ufuk Üniversitesi Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Kara Harp Okulu İTÜ YTÜ İstanbul Üniversitesi Boğaziçi Üniversitesi Fatih Üniversitesi Marmara Üniversitesi Sabancı Üniversitesi Yeditepe Üniversitesi Özyeğin Üniversitesi Bahçeşehir Üniversitesi İstanbul (285) 23 Koç Üniversitesi Maltepe Üniversitesi Haliç Üniversitesi Kadir Has Üniversitesi Beykent Üniversitesi Mimar Sinan Üniversitesi İstanbul Aydın Üniversitesi Işık Üniversitesi İstanbul Kültür Üniversitesi oğuş Üniversitesi okuz Eylül Üniversitesi Ege Üniversitesi İzmir (53) 35 İzmir Yük. Tek. Ens İzmir Ekonomi Üniversitesi Selçuk Üniversitesi Konya (46) 38 KTÜ Üniversitesi Trabzon (32) 39 Çukurova Üniversitesi Adana (31) 40 Fırat Üniversitesi Elazığ (37) 41 Kocaeli Üniversitesi Kocaeli (34) 42 Gebze Yük. Tek. Ens

188 Tablo Yıllarında Üniversitelere Göre Teknogirişim Sermayesi esteği ağılımı (evamı I) No Üniversite Adı Toplam Şehir 43 Erciyes Üniversitesi Kayseri (38) 44 Süleyman emirel Üniversitesi Isparta (21) 45 Akdeniz Üniversitesi Antalya (17) 46 Anadolu Üniversitesi Eskişehir (16) 47 Osmangazi Üniversitesi Mersin Üniversitesi Mersin (14) 49 Sakarya Üniversitesi Sakarya (11) 50 Niğde Üniversitesi Niğde (8) 51 Kırıkkale Üniversitesi Kırıkkale(8) 52 umlupınar Üniversitesi Kütahya (6) 53 Uludağ Üniversitesi Bursa (6) 54 Karabük Üniversitesi Karabük (5) 55 Pamukkale Üniversitesi enizli (4) 56 Afyon Kocatepe Üniversitesi Afyon (3) 57 Gaziantep Üniversitesi Gaziantep (5) 58 Zirve Üniversitesi Bülent Ecevit (Karaelmas) Üniversitesi Zonguldak (3) 60 K.Maraş Sütçü İmam Üniversitesi K.Maraş (3) 61 Ondokuz Mayıs Üniversitesi Samsun (3) 62 Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tokat (4) 63 Cumhuriyet Üniversitesi Sivas (2) 64 Mustafa Kemal Üniversitesi Hatay (2) 65 Atatürk Üniversitesi Erzurum (2) 66 Onsekiz Mart Üniversitesi Çanakkale (3) 67 üzce Üniversitesi üzce (2) 68 İnönü Üniversitesi Malatya (2) 69 Trakya Üniversitesi Edirne (1) 70 Abant İzzet Baysal Üniversitesi Bolu (1) 71 Harran Üniversitesi Ş.Urfa (1) 72 Yalova Üniversitesi Yalova (1) 73 icle Üniversitesi iyarbakır (1) 74 Hitit Üniversitesi Çorum (2) 75 Kafkas Üniversitesi Kars (1) 76 Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Rize(1) 77 Bayburt Üniversitesi Bayburt (1) 78 oğu Akdeniz (Kıbrıs) Üniversitesi Northeastern (AB) Boston (AB) Yurt ışı (62) 81 California (AB) Georgia (AB) Utah State (AB)

189 Tablo Yıllarında Üniversitelere Göre Teknogirişim Sermayesi esteği ağılımı (evamı II) No Üniversite Adı Toplam Şehir 84 École polytechnique fédérale de Lausanne (Kanada) Eindhoven (Hollanda) Girne Amerikan (Kıbrıs) Uluslararası Kıbrıs (Kıbrıs) Ahmet Yesevi (Kazakistan) Qafqaz (Azerbaycan) Carnegie Mellon (AB) Cincinnati Ohio (AB) Clemson (AB) Cornell (AB) Columbia (AB) Florida International (AB) Indiana (AB) Kutzdown (AB) Missouri Bil. ve Tek. (AB) Memphis (AB) Northwestern (AB) Ohio State (AB) Rennelaer Polytechnic (AB) South Florida (AB) Southern California (AB) Stanford (AB) Newyork State Binghamton (AB) Virginia Commonwealth (AB) Berlin Teknik (Almanya) Hamburg Teknoloji (Almanya) Kassel (Almanya) Niederrhein (Almanya) Rwth Aachen (Almanya) Tours Francois Rabelais (Fransa) Paris Tek. Ens. (Fransa) Joseph Fourier (Fransa) Calgari (Kanada) Twente (Hollanda) Brunel (İngiltere) Halmstad (İsveç) Jaist (Japonya) Kore enizcilik (G. Kore) Ruse Angel Kunchev (Bulgaristan) Varna (Bulgaristan) Pavia (İtalya) Yurt ışı (62) 184

190 Tablo Yıllarında Üniversitelere Göre Teknogirişim Sermayesi esteği ağılımı (evamı III) No Üniversite Adı Toplam Şehir 125 Politecnico di Torino (İtalya) Universite de Mons (Belçika) Polytechnic University of Catalonia (İspanya) Yurt ışı (62) 128 Viyana Teknik (Avusturya) TOPLAM Kaynak: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı * 30 Nisan 2014 itibarıyla Tablo 63. Teknogirişim Sermaye esteği önemsel Ödeme Bilgileri önemler ** I. önem Ödemesi* 4,2 6,0 10,0 17,8 17,5 16,9 II. önem Ödemesi* 2,7 4,2 11,9 13,0 12,8 9,6 III. önem Ödemesi* 2,7 3,2 7, Toplam* 9,6 13,3 29,5 30,8 30,4 26,5 Genel Toplam* 140,1 Yıl İtibariyle Kişi Başı Ortalama estek Tutarı (TL/Kişi) Bütün Yıllara Ait Kişi Başı Ortalama estek Tutarı (TL/Kişi) Kaynak: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı *2014 sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) **30 Nisan 2014 itibarıyla Tablo 64. Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Start-Up Firma Sayısı Teknopark Adı Start-Up Firma Sayısı Teknopark Adı Start-Up Firma Sayısı OTÜ Teknokent Teknoloji Geliştirme Bölgesi 55 Gaziantep Teknopark 12 Hacettepe Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi 13 Trakya Üniversitesi Edirne Teknoloji Geliştirme Bölgesi 2 GOSB Teknopark Teknoloji Geliştirme Bölgesi TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi Teknoparkı 7 Fırat Teknoloji Geliştirme Bölgesi 23 - Ata Teknokent Teknoloji Geliştirme Bölgesi 7 İTÜ Arı Teknokent Teknoloji Geliştirme Bölgesi 40 Pamukkale Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi 3 İzmir Teknoloji Geliştirme Bölgesi 22 Ankara Teknoloji Geliştirme Bölgesi 50 Eskişehir Teknoloji Geliştirme Bölgesi 21 Yıldız Teknik Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Ankara Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi İstanbul Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Selçuk Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi 39 Sakarya Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi 7 Batı Akdeniz Teknoloji Geliştirme Bölgesi 20 Boğaziçi Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi 1 185

191 Tablo 64. Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Start-Up Firma Sayısı (evamı) Teknopark Adı Start-Up Firma Sayısı Teknopark Adı Start-Up Firma Sayısı Ulutek Teknoloji Geliştirme Bölgesi 9 Cumhuriyet Teknoloji Geliştirme Bölgesi 2 Göller Bölgesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi 27 icle Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi 4 Mersin Teknoloji Geliştirme Bölgesi 9 Bolu Teknoloji Geliştirme Bölgesi 2 Kocaeli Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi 10 üzce Teknopark Teknoloji Geliştirme Bölgesi 5 Erciyes Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi 31 Malatya Teknoloji Geliştirme Bölgesi 1 Trabzon Teknoloji Geliştirme Bölgesi 14 Kahramanmaraş Teknoloji Geliştirme Bölgesi - Gazi Teknopark Teknoloji Geliştirme Bölgesi 35 Gaziantep Teknopark 12 Çukurova Teknoloji Geliştirme Bölgesi 4 * 30 Nisan 2014 itibarıyla Trakya Üniversitesi Edirne Teknoloji Geliştirme Bölgesi 2 Toplam 512 K. Teknoloji Yatırım A.Ş. Teknoloji Yatırım A.Ş. ülkemizde geniş odaklı erken aşama teknoloji yatırım faaliyetlerinin ilk örneklerinden biri olarak gelişimini sürdürmektedir. Başlangıç sermayesi (start-up) şirketlerine ortak olarak risklerine katılmak, proje geliştirmek, eğitim ve danışmanlık hizmetleri vermek üzere faaliyete geçen Teknoloji Yatırım A.Ş., 2006 yılından bu yana İTÜ Arı Teknokent binasında TTGV ye tahsis edilmiş olan yerde faaliyetlerini yürütmektedir. Teknoloji Yatırım A.Ş., yatırım yaptığı şirketlerde henüz çıkış/hisse devri yapacak aşamaya gelmemiştir yılının sonuna dek yeni fonlara ve mevcut yatırımlara ilave destekler sağlanması hedeflenmiştir (Tablo 65). Tablo 65. Teknoloji Yatırım A.Ş. Faaliyetleri Yıllar Yapılan Başvuru Sayısı Yatırım Yapılan Firma Sayısı Yıllar Bazında Yatırım Tutarı** , , , , * Toplam ,3 Kaynak: TTGV * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** Milyon TL 186

192 L. Ar-Ge Vergi Teşvik Yasası 2013 yılında, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ve 5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin esteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında toplam 101 mükellef (firma), 2014 sabit fiyatlarıyla, 25,7 milyon TL tutarında gelir vergisi indiriminden faydalanmıştır (Tablo 66) yılında 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu ile 5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin esteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında toplam 808 mükellef (firma) 1,5 milyar TL tutarında kurumlar vergisi indiriminden faydalanmıştır (Tablo 66). Nisan 2014 döneminde 5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin esteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında gelir vergisi stopajı teşvikinden yararlanan firmalarda çalışan doktoralı personel sayısı 674 e, diğer Ar-Ge personeli sayısı ise ye ulaşmıştır (Tablo 67). Tablo Sayılı Gelir Vergisi Kanunu, 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu ve 5746 Sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin esteklenmesi Hakkında Kanun Kapsamında Yararlanılan Ar-Ge İndirimi ve Mükellef Sayıları Mükellef Sayısı Tutar* Ar-Ge İndirimi (GVK'ya göre) 28 4,9 Gelir Vergisi Ar-Ge İndirimi (5746 sayılı Kanuna göre) 73 20, (Ocak- Aralık önemi) Toplam Ar-Ge İndirimi ,7 Ar-Ge İndirimi (K.V.K. Mad. 10/1-a) Kurumlar Vergisi Ar-Ge İndirimi (5746 Sayılı Kanun Mad. 3) Toplam Ar-Ge İndirimi *2014 sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) Vergi teşvikinden yararlanan mükellef sayıları ve yararlanılan tutarlar Tablo 67 de sunulmaktadır. Tablo 67. Gelir Vergisi Stopajı Teşvikinden Yararlanan Mükellef Sayıları ve Teşvik Tutarları önem Mükellef Sayısı oktoralı Olanlar iğerleri Mükellef Sayısı Tutar* Mükellef Sayısı Tutar* Ekim Kasım Aralık Ocak Şubat Mart Nisan Kaynak: Maliye Bakanlığı * 2014 sabit fiyatlarıyla (Bin TL) M. Türk Patent Enstitüsü Verileri Türkiye'nin teknolojik ilerlemesine katkıda bulunmak, ülke içinde serbest rekabet ortamını oluşturmak ve araştırma geliştirme faaliyetlerinin gelişmesini sağlamak üzere, çeşitli kanunlarla düzenlenmiş olan patent ve markalar ile diğer kanunlarla düzenlenen sınaî mülkiyet haklarının tesisi, bu konudaki 187

193 korumanın sağlanması ve sınaî mülkiyet haklarına ilişkin yurt içi ve yurt dışında var olan bilgi ve dokümantasyonun kamunun istifadesine sunulabilmesi amacıyla Türk Patent Enstitüsü kurulmuştur. Son dönemde Türkiye de fikri haklar alanında gerçekleşen gelişmeler aşağıda özetlenmektedir: 2013 yılında toplam patent ve faydalı model başvuruları bir önceki yıla göre %1,3 oranında artarak den e yükselmiştir yılında marka başvuruları bir önceki yıla göre %2 oranında azalarak olarak gerçekleşmiştir yılında tasarım başvuruları bir önceki yıla göre %9 oranında artarak den e yükselmiştir yılında coğrafi işaret başvuruları 2012 yılına göre %35 azalarak 90 olarak gerçekleşmiştir yılında 14 coğrafi işaret tescil edilmiş ve toplam tescilli coğrafi işaret sayısı 178 e yükselmiştir yılları arasında patent ve faydalı model başvuru ve tescil bilgilerinin firma bazında, özel kişi bazında ve toplam değerleri Tablo 68, 69 ve 70 te verilmektedir. Tablo 68. Firma Bazında Patent ve Faydalı Model Başvuru ve Tescilleri ( ) Patent Faydalı Model Başvuru Tescil Başvuru Tescil Yerli Yabancı Toplam Yerli Yabancı Toplam Yerli Yabancı Toplam Yerli Yabancı Toplam Kaynak: TPE Tablo 69. Özel Kişi Bazında Patent ve Faydalı Model Başvuru ve Tescilleri ( ) Patent Faydalı Model Başvuru Tescil Başvuru Tescil Yerli Yabancı Toplam Yerli Yabancı Toplam Yerli Yabancı Toplam Yerli Yabancı Toplam Kaynak: TPE Tablo 70. Patent ve Faydalı Model Başvuru ve Tescilleri ( ) Patent Faydalı Model Başvuru Tescil Başvuru Tescil Yerli Yabancı Toplam Yerli Yabancı Toplam Yerli Yabancı Toplam Yerli Yabancı Toplam Kaynak: TPE 31 Ekim Nisan 2014 tarihleri arasında gerçekleşen diğer gelişmeler aşağıda verilmektedir: Sabancı Üniversitesi, oğu Anadolu Kalkınma Ajansı, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sivas Ticaret ve Sanayi Odası, Kıbrıs Türk Sanayi Odası, Akdeniz Üniversitesi ve Celal Bayar Üniversitesi nde Türk Patent Enstitüsü Bilgi ve oküman Birimleri açılarak ülke genelindeki TPE birim sayısı 72 ye çıkarılmıştır. Üniversitelerde Sınai Mülkiyet Bilgisinin Yaygınlaştırılması Projesi kapsamında 1 Kasım 2013 tarihinde Fırat Üniversitesi nde, 18 Nisan 2014 tarihinde üzce Üniversitesi nde, 22 Nisan 2014 tarihinde Çankaya Üniversitesi nde Senato Bilgilendirme Toplantıları gerçekleştirilmiştir. Bunun yanı sıra 31 Ekim Nisan 2014 tarihleri arasında anılan proje kapsamında 14 üniversitede Farkındalık Etkinliği, 5 üniversitede Patent Randevu Sistemi, 2 üniversitede Eğiticilerin Eğitimi etkinliği gerçekleştirilmiştir. 188

194 Türk Patent Enstitüsü ve ünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı işbirliğiyle 7 Kasım 2013 tarihinde Konya da Endüstriyel Tasarımların Uluslararası Tesciline İlişkin Lahey Sisteminin Etkin Kullanımı Semineri, aynı gün Ankara da Markaların Uluslararası Tesciline İlişkin Madrid Sistemi Semineri, Kasım 2013 tarihlerinde Trabzon da Coğrafi İşaret Koruma Mekanizmaları ve Lizbon Sistemi Semineri gerçekleştirilmiştir. Türk Patent Enstitüsü ve Avrupa Birliği İç Pazar Uyum Ofisi (OHIM) işbirliğiyle 7-14 Nisan 2014 tarihleri arasında İstanbul, İzmir, Gaziantep ve İzmir de Sanayiciler ve Girişimciler için Marka ve Tasarım Uygulamaları konulu konferanslar gerçekleştirilmiştir. 12 Aralık 2013 tarihinde gerçekleştirilen Avrupa Patent Organizasyonu İdari Konseyinin 138. toplantısında, TPE Başkanı Prof. r. Habip ASAN Avrupa Patent Organizasyonu nun karar alma organı olan İdari Konsey in çalışmalarını yönlendiren İdari Konsey Kurulu üyeliğine üç yıl süreyle seçilmiştir. 28 Mart 2014 tarihinde Türk Patent Enstitüsü ve İspanya Fikri Mülkiyet Ofisi arasında İkili İşbirliği Protokolü imzalanmıştır. Tasarım Strateji Belgesi ve Eylem Planı ( ) 21 Nisan 2014 tarihinde gerçekleştirilen Ekonomi Koordinasyon Kurulu nun 41. Toplantısı nda görüşülmüştür. 30 Nisan 2014 tarihinde Ankara da coğrafi işaretle ilgili paydaşların katılımıyla Ulusal Coğrafi İşaret Strateji Belgesi Çalıştayı gerçekleştirilmiştir. N. TÜBİTAK Ar-Ge Faaliyetleri Sonucunda Başvurusu Yapılan Patent Bilgileri Başvuru sahibi TÜBİTAK olan ulusal patentler/patent başvuruları hakkında bilgiler Tablo 71 de sunulmaktadır. Tablo 71. TÜBİTAK Ulusal Patentler/Patent Başvuruları İncelemeli İncelemesiz Toplam Koruma süresi devam eden tescilli Koruma süresi sona eren tescilli Koruma süresi devam eden başvuru Koruma süresi sona eren başvuru Toplam patent/patent başvurusu sayısı Kaynak: TÜBİTAK Başvuru sahibi TÜBİTAK olan uluslararası patent/patent başvurusu aileleri hakkında bilgiler Tablo 72 de sunulmaktadır. Tablo 72. Uluslararası Patent/Patent Başvurusu Aileleri Koruma süresi devam Koruma süresi sona eren Toplam Yalnızca uluslararası patent (Patent Cooperation Treaty-PCT) başvuruları Yalnızca Avrupa patenti (European Patent-EP) başvuruları Tüm uluslararası patent (PCT) başvuruları Tüm Avrupa patenti (EP) başvuruları Aynı buluş ile ilgili hem uluslararası hem Avrupa patenti başvurusu olan patent aileleri Buluş sayısı bakımından toplam Kaynak: TÜBİTAK 189

195 Stratejik Amaç Y3: Çok Ortaklı ve Çok isiplinli Ar-Ge İşbirliği Kültürünün Yaygınlaştırılması Y3- Bölüm 1: UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında Y3 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Stratejik Amaç Y3. Amaç Y3.1. Y3.1.1 Çok Ortaklı ve Çok isiplinli Ar-Ge İşbirliği Kültürünün Yaygınlaştırılması 1 Sistem etkileşimlerinin sektörler ve disiplinlerarası yöne çekilmesi Sektörel ve yerel boyutta paydaşlar arasındaki etkileşimleri tetikleyecek Ar-Ge ve yenilik eksenli işbirliği kültürünün yaygınlaştırılması Eylem: Ülke genelinde mekânsal veri üreten ve kullanan kurum ve kuruluşlar arasında bilgi ve deneyim paylaşımının, uyum ve eşgüdümün etkin bir bilgi sistemi kullanılarak sağlanması Gelişme: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı İçişleri Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, İller Bankası A.Ş., Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü, TÜİK, Kalkınma Ajansları, İl Özel İdareleri, Üniversiteler, Belediyeler Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi (TUCBS) kapsamındaki tematik veri temalarına (Yasak/Koruma Bölgeleri, Plan Bölgeleri, Sosyal/Kültür, Altyapı, oğal Kaynaklar, Biyoçeşitlilik, Hava/İklim, Çevre) ilişkin içerik ve değişim standartlarının belirlenmesi çalışmalarının Temmuz 2014'de başlatılması planlanmaktadır. Temel veri tanımlamalarının ihtiyaçları ne düzeyde karşıladığının ve uygulanabilirliğinin tespiti; veri temalarının hazırlanması ve uyumlaştırılması ile ilgili çalışmaların nasıl yapılacağına ilişkin esasların belirlenebilmesi; bu konudaki yol haritalarının hazırlanabilmesi; veri temaları için belirlenen sorumlu kurum ve kuruluşlar ile koordinatör sorumlu kurumun/kuruluşun birlikte çalışma esaslarının modellenmesi ve kullanım ihtiyaçlarına göre değişen içerik düzeyleri arasındaki ilişkinin hiyerarşik yapısının kurulabilmesi için öncelikli olarak TUCBS bina temasında pilot çalışma yapılması hedeflenmektedir. Ulusal Coğrafi Veri Portalının uyarma, dönüşüm, geçerlilik kontrolü ve e-ticaret servislerini ile 3 görüntüleme yeteneğini içermesi ile ilgili geliştirme işinin 2014 yılının Temmuz ayında başlatılması planlanmaktadır yılında "Yerel Yönetimlerde Coğrafi Bilgi Sistemlerinin Yaygınlaştırılmasına Yönelik Yol Haritasının Belirlenmesi" için bir çalışma gerçekleştirmiş ve bu çerçevede bulut bilişim teknolojisinin kullanımına ilişkin analiz yapmıştır. Yapılan bu fizibilite çalışmasına dayalı olarak hazırlanan "Ulusal Kent Bilgi Sistemi Altyapısının Oluşturulması ve Yaygınlaştırılması Projesi", Kalkınma Bakanlığı'na sunulmuştur. Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Coğrafi Veri Altyapısının Kurulması ve Yönetilmesine air Yönetmelik Taslağı nı nihai hale getirmek üzere ilgili kurumların görüşleri alınmaktadır. Eylem: Sektör stratejilerinde yer alan ihracat ve katma değer artışı hedeflerine ulaşabilmek amacıyla Ar-Ge ve yenilik potansiyelini artıracak ve en verimli şekilde kullanacak şekilde bölge düzeyinde alt hedeflerin belirlenmesi ve politika araçlarının geliştirilmesi Kalkınma Bakanlığı Kalkınma Ajansları, İlgili Kamu Kurumları, Özel Sektör Kuruluşları, OEC Gelişme: Gelinen aşamada Uygulama Antlaşması (Operational Agreement) Merkezi Finans ve İhale Birimi (MFİB) ve Bakanlığımız tarafından imzalanmış olup MFİB ile OEC arasında anlaşmanın sağlanmasının ardından uygulamaya geçilecektir. 1 Bu stratejik amaca yönelik aşağıda belirtilen strateji altında 2014 yılına yönelik uygun bir eylem bulunmamaktadır: Y Araştırmacılar arasında disiplinlerarası ortak öğrenme ortamlarının desteklenmesi 190

196 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında Y3 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Bölgesel yenilik sistemlerine yönelik model çalışmasının gerçekleştirilmesi Kalkınma Bakanlığı TTGV, Kalkınma Ajansları, İlgili Kamu Kurumları, Özel Sektör Kuruluşları Gelişme: Kalkınma ajansları tarafından bölgelerinde Ar-Ge ve yenilik altyapısının belirlenmesi, potansiyellerin ortaya çıkarılması ve yenilik konusunda yürütülen faaliyetlere yön verilmesi ve bu konuda kamu, özel sektör ve üniversiteler arasında işbirliğine işlerlik kazandırmak amacıyla bölgesel yenilik stratejileri hazırlık çalışmaları devam etmektedir. Bu güne kadar İzmir, Orta Karadeniz ve Zafer Kalkınma Ajansları bölgesel yenilik stratejileri hazırlamış olup oğu Marmara Kalkınma Ajansı da hazırlık sürecini tamamlamak üzeredir yılı içerisinde 11 kalkınma ajansının daha bu çalışmalara başlaması öngörülmektedir. Strateji bulguları bölge planı çalışmalarında da kullanılmış, belirlenen öncelikler çerçevesinde mali destek programları uygulanmıştır. Bölgeler arasında yenilik konunda işbirliği ve ortak uygulamaların teşviki ve koordinasyonu maksadıyla tüm kalkınma ajanslarının ve TÜBİTAK'ın katılımıyla 2014 yılının Ocak ayında bir çalıştay düzenlenmiştir. Eylem: emiryolu sektöründe, yerli sanayinin güçlendirilmesine odaklı ve tüm sektör paydaşlarını kapsayan ortak akıl toplantıları/teknoloji platformlarının yaygınlaştırılması ve ulusal kaynaklarla desteklenmesi planlanan alanlar hususunda özel sektör kuruluşlarının bilgilendirilmesi Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı (T.C. evlet emiryolları) TÜBİTAK, Üniversiteler, Araştırma Enstitüleri, Sektör STK'ları Gelişme: TC nin Ar-Ge ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik, TÜBİTAK 1007 programı kapsamında Hafifletilmiş Yeni Yük Vagonu Geliştirilmesi ve Prototip İmalatı ile E-1000 tipi Elektrikli Lokomotif Geliştirilmesi projelerinde son aşamaya gelinmiştir. Projeler test ve kabul aşamasındadır. Raylı Sistemler Trafik Eğitim Sistemi Projesine 1 Şubat 2013 tarihi itibariyle başlanmış (Ray-Tes) ve çalışmalara devam edilmektedir. 2 dönem ilerleme raporu değerlendirme aşamasındadır yılı içerisinde tamamlanan Ulusal emiryolu Sinyalizasyon Projesinin yaygınlaştırma aşaması kapsamında Afyon-enizli-Isparta hattına kurulması çalışmalarında yatırım programına alım süreci devam etmektedir. Üniversiteler ile Hızlı Tren Hatlarının yapım aşamasındaki problemlerinin araştırılması, çözümü, bakım onarım çalışmalarının ve İşletmecilik performanslarının değerlendirilmesi konusunda, İstanbul Teknik Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, Ortadoğu Teknik Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Bahçeşehir Üniversitesi, Sakarya Üniversitesi, okuz Eylül Üniversitesi ve Gazi Osmanpaşa Üniversitesinden anışmanlık Hizmetleri alınmaktadır. Anadolu Üniversitesi bünyesinde Raylı Sistemler Araştırma Merkezi" kurulumuna yönelik çalışmalar devam etmekte olup Yönetmelik taslağı üzerine görüşmeler devam etmektedir. OSTİM bünyesinde kurulan Anadolu Raylı Ulaşım Sistemleri Kümelenmesi kapsamında raylı ulaşım sistemleri sanayicileri, destekleyici kurum ve kuruluşlar ile toplantılar sürdürülmektedir. Eylem: Ulusal Akıllı Ulaştırma Sisteminin (AUS) hazırlanarak hizmete sunulması Gelişme: Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TÜBİTAK, Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı'na Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar, Sektör STK'ları, Üniversiteler, İlgili Kamu Kurumları, Özel Sektör Kuruluşları Ulusal AUS Stratejisi Eki Eylem planında işbirliği yapılacak kuruluşlar ve sorumlu kuruluşlar konusunda paydaşlardan gelen görüşlere istinaden toplantılar yapılmış ve ortak bir karara varılmıştır. Nisan ayı sonunda Ulusal Akıllı Ulaşım Sistemleri Strateji Belgesi ve eki Eylem Planına son hali verilerek Yüksek Planlama Kurulu onayı için Kalkınma Bakanlığı'na gönderilmiştir. Söz konusu belge imzaya açılmıştır. Belgenin imzalanmasına müteakip AUS Strateji Belgesinde yer alan ve sorumluluğu UHB de olan eylemlere başlanacaktır. Ulusal AUS Strateji Belgesi Eki eylem planında yer alan ve Karayolları Genel Müdürlüğü ile birlikte sorumlu olduğumuz Ulusal AUS kullanıcı hizmetlerinin, mantıksal çerçevesinin ve fiziksel birimlerinin belirlenmesi eylemi kapsamında Ulusal AUS mimarisinin belirlenmesi için hazırlanan taslak çalışma hakkında paydaşların görüşlerinin 191

197 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında Y3 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Y3.1.3 Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) alındığı 3 toplantı gerçekleştirilmiş ve bu toplantılara UHB tarafından da katılım sağlanmıştır. Ayrıca yine AUS Mimarisinin belirlenmesi kapsamında Karayolları Genel Müdürlüğünün düzenlediği, AB AUS Mimarisi ve AB AUS Mimarisi konusunda yabancı uzmanların eğitim verdiği 3 günlük eğitime katılım sağlanmıştır. Ulusal AUS Strateji Belgesi Eki Eylem planında yer alan " Akıllı Ulaşım Sistemleri erneği'nin (AUSER) kurulumu için tüzük hazırlanmıştır. Ulusal AUS Strateji Belgesi Eki Eylem planının YPK onayından sonra söz konusu eylemle ilgili çalışmalara başlanacaktır. Ulusal boyutta kamu kurumları arasında bilim ve teknoloji konularındaki etkileşim ve bilgi alışverişinin iyileştirilmesi Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Milli Savunma Bakanlığı bünyesindeki Ar-Ge'ye yönelik olarak faaliyet gösteren teknoloji panellerinde ilgili kamu kurumlarından katılımın artırılması Milli Savunma Bakanlığı (Ar-Ge ve Teknoloji airesi Başkanlığı) Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, TÜBİTAK, TPE, TOBB Sürekli T Gelişme: Teknoloji Panelleri toplantılarında işbirliği yapılması planlanan kurum/kuruluşlar düzenlenen teknoloji panellerine katılım sağlamaktadır. 29 Mayıs 2014 tarihinde Ar-Ge ve Teknoloji aire Başkanlığında düzenlenen 21 inci Malzeme ve Süreçler Teknoloji Paneline 14 kamu kuruluşu, 17 firma ve 6 üniversiteden toplam 77 kişi, 28 Mart 2014 tarihinde KBRN Teknoloji Paneline 7 kamu kurumu, 3 firma ve 6 üniversiteden toplam 55 kişi, 13 Mayıs 2014 tarihinde 16 ncı Hava ve Uzay Sistemleri Teknoloji Paneline 6 kamu kuruluşu, 8 firma ve 4 üniversiteden toplam 77 kişi katılım sağlamıştır. Eylem: İstatistiksel verinin üretimi, analizi ve dağıtımı süreçlerinde uluslararası standartlara uygun yapıların oluşturulması ve kullanımının sağlanması Türkiye İstatistik Kurumu Resmi İstatistik Programı kapsamındaki tüm kurum ve kuruluşlar Gelişme: Verinin çok boyutlu analiz edilmesi (veri madenciliği, metin madenciliği), şüpheli kayıtların hızlı ve etkin biçimde tespit edilmesi, büyük hacimli veri üzerinden yapılan analiz sonuçlarının dinamik olarak raporlanmasının sağlanması gerçekleştirilmiştir. Veri dağıtımı konusunda; farklı konulardaki istatistikî verilerin karşılaştırılabilir şekilde tek bir kanaldan sunulması amacıyla Merkezî ağıtım Sistemi (MEAS) geliştirilmiş ve 2014 yılında Nisan ayında web sitesi aracılığı ile son kullanıcıların hizmetine sunulmuştur. Farklı konu başlıklarının aynı raporda karşılaştırılabilmesi özelliği ile dünyada bir ilktir. Veriler istenirse yatay, istenirse dikey boyutta elde edilebilmektedir. TÜİK teki tüm dağıtım veri tabanlarının bu kanala aktarımı devam etmektedir. Bu veriler için grafik ve harita çalışmaları da bir taraftan devam etmektedir. Bunun yanı sıra, istatistiksel göstergelerin grafik ve haritalı olarak sunumuna 2013 yılında başlanmıştır. TÜİK'in yaptığı tüm işyeri anketleri meta veri tabanlı Harzemli projesi aktarılmış; böylece soru kağıdı basılmasına son verilmiştir. Harzemli projesi ile kurumsal anketler meta veri ve standartlara uygun olarak tasarlanmakta ve veritabanları oluşturulmaktadır. Tüm dünyada kabul gören I standardı tüm çalışmalarda kullanımı zorunlu hale gelmiştir; böylece araştırmalar arasında veri konuşabilirliği artmıştır. Veri standardizasyonu ve değişimi için altık modeller oluşturulmuştur. Ayrıca elektronik veri transferi projesi ile yapısal anketi için gerekli verinin çekilmesi için bazı muhasebe yazılımlarına bileşen eklenmiştir. Eylem: Ar-Ge, Yenilik ve Girişimcilik estek Mekanizmalarında Bütünsellik, Uyum ve Hedef Odaklılığın Sağlanması için Koordinasyon Kurulu oluşturulması TÜBİTAK Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ekonomi Bakanlığı, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, YÖK, Hazine Müsteşarlığı, KOSGEB, TPE, TOBB Gelişme: Bu eyleme ilişkin ayrıntılı bilgi BTYK nın 2011/104 nolu kararı kapsamında yer almaktadır. Eylem: Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından verilen Ar-Ge desteklerinin etki analizlerinin yapılması Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sektör STK ları, TGB ler Ar-Ge Merkezleri, İlgili kamu kurumları, Araştırma Enstitüleri, Üniversiteler, özel sektör kuruluşları Gelişme: Teknoloji Geliştirme Bölgeleri, Ar-Ge Merkezleri ve San-Tez destek programları ile ilgili etki analiz çalışmaları başlatılmış ve bu kapsamda paydaşlara anket uygulanmış, kontrol grubu firmalar belirlenmiş ve istatistiksel analiz aşamasına geçilmiştir. 192 Sürekli

198 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında Y3 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Elektronik imzanın, kamu kurumları arasında bilgi ve belge alışverişinde kullanımının artırılarak, söz konusu etkileşimin daha hızlı, daha güvenli ve daha etkin hale getirilmesi Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Kalkınma Bakanlığı (Bilgi Toplumu airesi), TÜBİTAK (Kamu SM), İlgili Kamu Kurumları Gelişme: Elektronik postanın; göndericisi tarafından gönderilip gönderilmediği, alıcıya ulaşıp ulaşmadığı ve ne zaman ulaştığı, alıcısı tarafından okunup okunmadığı ile ilgili delil sunarak e-postalara hukuki geçerlilik kazandıran Kayıtlı Elektronik Posta ya (KEP) ilişkin düzenlemeler 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu nun 1525 inci maddesinin ikinci bendi kapsamında Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından hazırlanmıştır. BTK tarafından hazırlanan ikincil düzenlemelerin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile birlikte 1 Temmuz 2012 de yürürlüğe girmesinin ardından PTT Genel Müdürlüğü, TNB Kayıtlı Elektronik Posta Hizmet Sağlayıcılığı ve Ticaret AŞ. ve Türkkep Kayıtlı Elektronik Posta Hizmetleri Sanayi ve Ticaret AŞ. BTK ya başvuruda bulunarak Kayıtlı Elektronik Posta Hizmet Sağlayıcısı (KEPHS) olarak faaliyetlerine başlamışlardır. KEPHS lerin faaliyete başlamasıyla birlikte Kalkınma Bakanlığı ile zaman zaman toplantılar yapılmış ve kamu kurumları arasında bilgi ve belge paylaşımının hukuki geçerliliğe sahip bir şekilde sağlanabilmesi ve söz konusu etkileşimin daha hızlı, daha güvenli ve daha etkin hale getirilebilmesi için e-yazışma Projesi ile belirlenen paketin kamu kurumları arasında paylaşımında KEP in kullanımına karar verilmiştir. Kamu Kurumları arasında bilgi ve belge paylaşımına ilişkin başlatılan süreçlerin tamamlanabilmesi için gerekli çalışmaların yapılması amaçlanmaktadır. Y3.1.4 Ar-Ge tabanlı dikey işbirliklerinin teşvik edilmesi yoluyla teknoloji üretme kapasitesinin artırılması Eylem: 5746 sayılı Ar-Ge Kanunu kapsamında rekabet öncesi işbirliği projelerinin desteklenmesi, Ar-Ge merkezlerinin kurulması Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Ekonomi Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, TÜBİTAK, TOBB Sürekli Gelişme: Bu kapsamda dönem içinde 16 firmaya Ar-Ge merkezi belgesi verilmiştir. Eylem: Uluslararası Ar-Ge yatırımlarını daha odaklı bir şekilde çekmek için yatırım promosyonu yapılması ve yabancı firmaların Ar-Ge yatırımlarının teşvik edilmesi Ekonomi Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Türkiye Yatırım estek ve Tanıtım Ajansı, TÜBİTAK, Kalkınma Ajansları, TOBB, EİK, Sağlık Bakanlığı Gelişme: Ekonomi Bakanlığı: Türkiye deki teknolojik değişime ve dönüşüme katkı sağlayacak Ar-Ge yatırımları, Ekonomi Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 19 Haziran 2012 tarihinde Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe konulan 2012/3305 sayılı Yatırımlarda evlet Yardımları Hakkında Karar kapsamında desteklenmektedir. Bu mevzuat kapsamında ulusal ve uluslararası yatırımlar arasında ayrım yapılmamış olup, aranan şart ve koşullar ile sağlanan destek unsurları sermaye türünden bağımsız olarak belirlenmiştir. Yapılan düzenleme ile Ar-Ge yatırımlarına; KV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti, faiz desteği ile sadece 6. bölgede uygulanmak üzere ilave olarak gelir vergisi stopajı ve sigorta primi işçi hissesi destek unsurlarının sağlanması mümkün kılınmıştır. Bunun yanı sıra, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TÜBİTAK ve KOSGEB tarafından desteklenen Ar-Ge projeleri neticesinde geliştirilen ürünlerin veya parçaların üretimine yönelik yatırımlar, yatırım yerine bakılmaksızın, 5 inci bölge için öngörülen desteklerden faydalandırılmaktadır. Bu yatırımların, 6 ncı bölgede gerçekleştirilmeleri halinde ise 6 ncı bölgede geçerli olan destekler uygulanmaktadır. Kalkınma Bakanlığı: Yatırım estek Ofislerinin sağladıkları hizmetlerin niteliğinin ve niceliğinin bölgelerin ve merkezi idarelerin talep ve ihtiyaçları çerçevesinde yeniden belirlenmesine yönelik çalışma tamamlanmıştır. Bu kapsamda, yatırım destek ofislerine ilişkin mevzuat öngörülen faaliyetlerin çerçevesini belirlemek üzere yeniden ele alınarak hazırlanan taslak bir yönetmelik hazırlanmış, söz konusu taslak ilgili kurum ve kuruluşların görüşler alınarak nihai hale getirilmiştir. Yatırım destek ofisi personelinin kamu kurum ve kuruluşları tarafından işletmelere sağlanan destekler hakkında yatırımcılara doğru ve güncel bilgi aktarabilmelerini teminen ilgili kurum ve kuruluşların katılımı ile bir eğitim programı hazırlanmıştır. Eylem: Ana sanayi ve yan sanayiyi birlikte organize ederek, modüler alt komponentlere ve yüksek yerlilik oranına sahip metro ve hafif raylı taşıtların tasarımı ve imalatının gerçekleştirilmesi UHB (Türkiye Vagon Sanayi A.Ş.) Ekonomi Bakanlığı, TC, Üniversiteler, Özel Sektör Kuruluşları, TÜBİTAK MAM Gelişme: Elektrikli Tren Setlerinin (EMU) iç ve dış görsel tasarımları tamamlanmıştır. 193

199 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında Y3 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Y3.1.7 Üniversite, sanayi ve/veya kamu kuruluşlarının veya bireysel araştırmacılar arasındaki Ar-Ge işbirliklerini teşvik eden mekanizmalarının daha işlevsel hale getirilmesi Eylem: Üniversiteler ve kamu araştırma enstitüleri ile özel sektörün bir araya getirilmesi için eşgüdüm/danışmanlık sistemlerinin kurulması; proje pazarlarının kurulması Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Üniversiteler, Araştırma Enstitüleri Gelişme: Yurt dışında yerleşik Türk araştırmacılar ve Türk sermayeli şirketlerin faaliyet ve çalışma alanlarının belirlenmesi, çalışmalarını paylaşabilecekleri ve ünya Türk İşadamları Konseyi ile etkileşim halinde olacak bir platform oluşturulması ve bununla ilgili bilgi sisteminin kurulması YOİKK Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları ve Ar-Ge teknik komitesi eylemi kapsamında oluşturulacak bilgi sistemi tamamlanmış, yaygınlaştırma çalışması başlatılmıştır. Henüz istatistiksel bir çıktı oluşturmaya elverecek bir veri girişi olmamıştır. Veri girişi yeterli seviyeye ulaştığında sisteme ilişkin bir değerlendirme raporu hazırlanacaktır. T Eylem: Üniversite-sanayi tez ödülünün verilmesi Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Üniversiteler, Özel Sektör Kuruluşları Gelişme: Üniversite-sanayi işbirliğinin yaygınlaştırılmasını teşvik etmek amacıyla, sanayiye uygulanmış başarılı tezlerin ödüllendirilmesine devam edilecektir. r. Akın ÇAKMAKCI Üniversite-Sanayi İşbirliğinde En Başarılı Tez ve Kuruluş Ödülü Türkiye de üniversitelerde gerçekleştirilen Ar-Ge faaliyetlerinin sanayide ticarileştirilmesinin teşvik edilmesi amacıyla düzenlenmektedir. Sanayide başarılı ile uygulanmış tezlere; seçilmiş tezlerin sahiplerine, danışmanlarına ve tezin uygulandığı firmalara Ödüller verilmekte olup bu tezlerin firmalarda yarattığı başarı öyküleri de TTGV tarafından yayımlanmaktadır yılında ilki düzenlenen ödüllerin 4 üncüsü 2012 yılında gerçekleştirilmiş olup 5. ödüllerin Nisan 2015'te verilmesi hedeflenmektedir. Kasım Nisan 2014 döneminde program ile ilgili takvim geliştirilmiştir. uyuruların 2014 yılının Temmuz ayında başlatılması planlanmıştır. Eylem: Üniversite-Sanayi İşbirliği Stratejisi'nin hazırlanması Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü) TPE, TOBB, Üniversiteler, özel sektör temsilcileri, ilgili kamu kurum ve kuruluşları Gelişme: Üniversite-Sanayi İşbirliği Stratejisi nin taslak dokümanı hazırlanmış olup Üniversite-Sanayi İşbirliği Platformu na ve TOBB un görüşlerine sunulmuştur. Gelecek görüşler doğrultusunda revize edilerek tüm paydaş kurum ve kuruluşlar ile paylaşılacak ve belge nihai hale getirilecektir. Y3.1.8 Yerel kaynak ve yetkinliklerden küresel ölçekte katma değer üretecek araştırmaların desteklenmesi Eylem: İl Milli Eğitim Müdürlükleri bünyesinde kurulan İl Ar-Ge Birimleri ile Ar-Ge desteklerinin duyurulması ve koordinasyonun sağlanmasına yönelik çalışmaların yürütülmesi Milli Eğitim Bakanlığı TÜBİTAK, İl Özel İdareleri, Belediyeler Gelişme: 8 Mayıs 2104 tarihinde il millî eğitim müdürlükleri Ar-Ge birimlerinin kuruluş ve işleyişine yönelik usul ve esasları düzenlemek üzere yeni bir yönerge hazırlanarak yürürlüğe sokulmuştur. Ar-Ge biriminin oluşumu ve koordinasyonu, Ar-Ge biriminin görevleri, Ar-Ge ekiplerinin görevleri, Ar-Ge biriminde görev alacak personelin nitelikleri ve sorumluluklar başlıkları altında yönerge yeniden belirlenmiştir. İl Ar-Ge birimi içerisinde olmak üzere, il millî eğitim müdürlüğünün kurumsal kapasitesini geliştirecek ulusal, uluslararası, bölgesel ve yerel düzeyde projeler hazırlamak, yürütmek ve sonuçlarını raporlamak üzere projeler ekipleri oluşturulmasına yönergede yer verilmiştir. Tüm İl Milli Eğitim Müdürlüklerinde ulusal ve uluslararası dâhil üretilen tüm projelere ait bilgi havuzu oluşturulması amacıyla bir şablon bilgi formu oluşturulmuş ve illerden gelen bilgiler doğrultusunda bir veri havuzu oluşturulması çalışması yenilenen Ar-Ge yönergesi ile birlikte revize edilerek güncellenmesi iş ve işlemleri devam etmektedir. 25 Haziran 2010 tarihli ve B.08.0.SGB /4194 sayılı Millî Eğitim Müdürlükleri Ar-Ge Birimi Yönergesi konulu Makam Onayı ile 2013 yılında Taşra Teşkilatına yönelik Proje Hazırlama Teknikleri Eğitimi ile İzleme ve eğerlendirme Eğitimleri verilmiş ve Ar-Ge birimlerinden katılım olması sağlanmıştır yılında dördü programlamaya alınmış olmak üzere 4 Proje Hazırlama Teknikleri Eğitimi ile 4 İzleme ve eğerlendirme olmak üzere 8 eğitim planlanmış ve bunlardan 2 Proje Hazırlama Teknikleri Eğitimi başarı ile gerçekleştirilmiş diğer eğitimler için müracaatlar alınmaya devam etmektedir. 194

200 Y3 - Bölüm 2: Çok Ortaklı ve Çok isiplinli Ar-Ge ve Yenilik İşbirliği Kültürünün Artırılması Stratejik Amacı Kapsamında Türkiye de iğer Gelişmeler A. Y3 Stratejik Amacına oğrudan Hizmet Eden Mekanizmalar Y3 Stratejik Amacına oğrudan Hizmet Eden TÜBİTAK estekleri 1505 Üniversite-Sanayi İşbirliği estek Programı Bu programla, üniversite/kamu araştırma merkez ve enstitülerindeki bilgi birikimi ve teknolojinin, Türkiye de yerleşik ve proje sonuçlarını Türkiye de uygulamayı taahhüt eden kuruluşların ihtiyaçları doğrultusunda, ürüne ya da sürece dönüştürülerek sanayiye aktarılması yoluyla ticarileştirilmesine katkı sağlamak amaçlanmıştır. Program kapsamında; müşteri kuruluş olarak anılan özel sektör kuruluşu ile yürütücü kuruluş olarak anılan üniversite ya da kamu araştırma merkez veya enstitüsü arasında bir işbirliği sözleşmesi imzalanmaktadır. Bu sözleşme çerçevesinde yürütücü kuruluş tarafından yapılacak, yeni bir ürün üretilmesi, mevcut bir ürünün geliştirilmesi, iyileştirilmesi, ürün kalitesi veya standardının yükseltilmesi veya maliyet düşürücü nitelikte yeni tekniklerin, yeni üretim teknolojilerinin geliştirilmesine yönelik projeler, TÜBİTAK ve müşteri kuruluş tarafından finanse edilmektedir. Programa, müşteri kuruluş ve yürütücü kuruluş ortak başvuru yapmakta olup, 1 milyon TL ye kadar olan proje bütçesi desteklenebilmektedir. Programda azami destek süresi 24 aydır. TÜBİTAK ın karşılayacağı bütçe oranı, müşteri kuruluş KOBİ ise proje bütçesinin %75 i, büyük ölçekli ise %60 ıdır. Kalan tutar müşteri kuruluş tarafından karşılanmaktadır. Program kapsamında 2012 yılında 27 başvuru gerçekleşmiş olup,11 proje desteklenmiştir yılında program kapsamında 75 proje başvurusu gerçekleşmiştir. Aynı yıl içerisinde 32 projenin desteklenmesi uygun bulunmuş, program kriterlerine uymayan 31 proje reddedilmiştir yılında program kapsamında desteklenen projelere 3,8 milyon TL hibe destek verilmiştir yılı Ocak-Nisan döneminde programa 23 proje başvurusu yapılmıştır. Aynı dönemde 8 proje için destek kararı verilmiş, desteklenen projelere 2,1 milyon TL hibe destek sağlanmıştır Proje Pazarları estekleme Programı TÜBİTAK 1503 Proje Pazarları estekleme Programı ile üniversite, araştırma kurumları ve sanayi kuruluşları arasında ortak Ar-Ge projelerinin oluşturulmasına yönelik ulusal teknolojik işbirliği platformları desteklenmektedir. Bu tür teknolojik işbirliklerinde temel ilke; somut Ar-Ge düşünce ya da proje önerilerine sahip olup, bunları gerçekleştirmek için kendi yetenekleri dışında başka uzmanlık alanlarından katkıya gereksinim duyan, proje öneri veya sonuçlarına ilişkin talep varlığını araştıran ya da arz edilen proje işbirliği önerilerine teknolojik veya finansal katkıda bulunmak isteyen üniversite, araştırma ve özel sektör kuruluşlarından temsilcilerin bir araya gelerek aktif katılımları ile projelerini birbirlerine tanıtmaları yoluyla işbirliği olanaklarına ortam oluşturulmasıdır. Yıllar itibarıyla TÜBİTAK 1503 Programı kapsamında yapılan proje başvuruları ve desteklenen proje sayıları ile destek tutarları Tablo 73 te gösterilmektedir. Tablo Proje Pazarları estekleme Programına İlişkin Veriler * 2014** Toplam Başvuru Sayısı estek Kararı Verilen Proje Sayısı Toplam estek Tutarı*** * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** 2014 yılsonu öngörüsü *** 2014 sabit fiyatlarıyla (Bin TL) 195

201 Anılan programlara ek olarak TÜBİTAK tarafından yürütülen 1011 Uluslararası Bilimsel Araştırma Projelerine Katılma Programı (UBAP), TÜBİTAK ın ulusal koordinasyonundan sorumlu olduğu 7. Çerçeve Programı (7.ÇP) ve COST Programı kapsamında uluslararası destek mekanizmaları ile TÜBİTAK İkili Anlaşmaları kapsamında sağlanan proje destekleri ve 1509 Uluslararası Sanayi Ar-Ge Projeleri estekleme Programı da çok ortaklı ve çok disiplinli Ar-Ge ve yenilik işbirliği kültürünün artırılması hedefine hizmet etmektedir. Bu programlara ilişkin detaylı bilgi stratejik amaç Y6 bölümünde bulunmaktadır. B. Y3 Stratejik Amacına oğrudan Hizmet Eden Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı estekleri Sanayi Tezleri (SAN-TEZ) Programı Sanayi Tezleri (SAN-TEZ) Programı, 27 Şubat 2014 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Tezleri Projelerinin esteklenmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında yürütülmektedir. SAN-TEZ Programının amacı; yüksek katma değerli, ülkemizin rekabet gücünü artıracak yeni ürün/üretim yöntemi geliştirilmesi ve/veya mevcut üründe/üretim yönteminde yenilik yapılmasına yönelik sanayinin ihtiyaçları doğrultusunda yüksek lisans/doktora tez çalışmalarını içeren projelerin desteklenmesidir. Proje başvuruları yıl içerisinde sürekli olarak alınmaktadır yılları arasında toplam başvuru yapılmış ve bunlardan 880 inin desteklenmesine karar verilmiş ve bu projelerin 804 ü ile sözleşme imzalanmıştır (Tablo 74). Tablo 74. SAN-TEZ Programı için Ayrılan Ödenek ve Proje Bilgileri Yıllar * Toplam Proje Başvuru Sayısı *** estek Kararı Verilen Proje Sayısı Ödenek Tutarı** 7,4 15,0 20,0 25,5 28,7 33,2 67,0 68,9 68,8 334,4 Gerçekleşen Bakanlık Ödemesi** Kaynak: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı * 30 Nisan 2014 İtibarıyla ** 2014 sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) - 9,3 13,2 17,2 24,4 48,4 31,3 40,1 16,0 199,9 *** 2014 başvuruları Haziran 2014 te alınmaya başlanacaktır. Tablo 75. Sözleşme İmzalanan Projelerin Üniversitelere Göre ağılımı Üniversite Sayı Üniversite Sayı Abant İzzet Baysal Üniversitesi 3 İstanbul Aydın Üniversitesi 1 Acıbadem Üniversitesi 1 İstanbul Teknik Üniversitesi 62 Adnan Menderes Üniversitesi 1 İstanbul Üniversitesi 7 Afyon Kocatepe Üniversitesi 4 İzmir Ekonomi Üniversitesi 1 Akdeniz Üniversitesi 9 İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi 2 Aksaray Üniversitesi 1 İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü 18 Anadolu Üniversitesi 11 Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi 10 Ankara Üniversitesi 15 Karabük Üniversitesi 5 Atatürk Üniversitesi 3 Karadeniz Teknik Üniversitesi 12 Atılım Üniversitesi 6 Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi 1 196

202 Tablo 75. Sözleşme İmzalanan Projelerin Üniversitelere Göre ağılımı (evamı) Üniversite Sayı Üniversite Sayı Bahçeşehir Üniversitesi 5 Karatay Üniversitesi 5 Balıkesir Üniversitesi 4 Kırıkkale Üniversitesi 14 Başkent Üniversitesi 4 Kocaeli Üniversitesi 24 Bezmialem Vakıf Üniversitesi 2 Koç Üniversitesi 7 Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi 2 Marmara Üniversitesi 2 Bilkent Üniversitesi 13 Melikşah Üniversitesi 7 Boğaziçi Üniversitesi 9 Mersin Üniversitesi 1 Bursa Teknik Üniversitesi 2 Mevlana Üniversitesi 1 Celal Bayar Üniversitesi 2 Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi 2 Cumhuriyet Üniversitesi 2 Namık Kemal Üniversitesi 7 Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 3 Niğde Üniversitesi 2 Çankaya Üniversitesi 4 Okan Üniversitesi 1 Çukurova Üniversitesi 26 Ondokuz Mayıs Üniversitesi 3 okuz Eylül Üniversitesi 38 Ordu Üniversitesi 1 umlupınar Üniversitesi 4 Orta oğu Teknik Üniversitesi 72 üzce Üniversitesi 4 Özyeğin Üniversitesi 8 Ege Üniversitesi 51 Pamukkale Üniversitesi 1 Erciyes Üniversitesi 13 Sabancı Üniversitesi 21 Eskişehir Osmangazi Üniversitesi 8 Sakarya Üniversitesi 9 Fatih Üniversitesi 1 Selçuk Üniversitesi 20 Fırat Üniversitesi 2 Süleyman emirel Üniversitesi 7 Galatasaray Üniversitesi 2 TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi 16 Gazi Üniversitesi 41 Uludağ Üniversitesi 29 Gaziantep Üniversitesi 14 Trakya Üniversitesi 1 Gaziosmanpaşa Üniversitesi 3 Yalova Üniversitesi 1 Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü 10 Yaşar Üniversitesi 2 Gülhane Askeri Tıp Akademisi 2 Yeditepe Üniversitesi 12 Hacettepe Üniversitesi 37 Yıldırım Beyazıt Üniversitesi 2 Harran Üniversitesi 1 Yıldız Teknik Üniversitesi 37 Işık Üniversitesi 2 Yüzüncü Yıl Üniversitesi 2 İnönü Üniversitesi 1 TOPLAM 804 Kaynak: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı * 30 Nisan 2014 itibarıyla 197

203 Tablo 76. Sektör Bazında Sözleşme Yapılan SAN-TEZ Proje ağılımı Sektör Adı Sayı Sektör Adı Sayı Kimya 102 İmalat Sanayi 6 Makine ve Teçhizat İmalatı 92 Petrol ve Petrol Ürünleri 6 Otomotiv Yan Sanayi 70 Hayvancılık 5 Yazılım 63 İklimlendirme 5 Tekstil 59 Kozmetik ve Temizlik Ürünleri 5 Bilgisayar ve İletişim Teknolojileri 58 Orman Ürünleri 4 Elektronik 50 ökümcülük 3 Medikal 41 Madencilik 3 Gıda 33 emir ve emir ışı Metaller 3 Enerji 31 Ulaştırma ve Lojistik 3 Tarım 30 Geri önüşüm 2 Savunma Sanayi 29 Cam ve Cam Ürünleri 2 İnşaat 18 Ambalaj 1 Otomotiv 18 Ayakkabıcılık 1 Sağlık 13 Çimento ve Çimento Ürünleri 1 Havacılık 11 enizcilik 1 ayanıklı Tüketim Malları 9 Konfeksiyon ve Hazır Giyim 1 Seramik ve Refrakter 8 Telekomünikasyon 1 İlaç 8 Otomotiv Tasarımı ve Mühendislik 8 TOPLAM 804 Kaynak: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı * 30 Nisan 2014 İtibarıyla Y3 Stratejik Amacına oğrudan Hizmet Eden KOSGEB estekleri İşbirliği-Güçbirliği estek Programı Bu program ile KOBİ lerin işbirliği-güçbirliği anlayışında bir araya gelerek Ortak Sorunlara Ortak Çözümler üretilmesi, KOBİ lerin tedarik, pazarlama, düşük kapasite kullanımı, rekabet gücü zayıflığı, finansman başta olmak üzere tek başlarına çözümünde zorlandıkları birçok soruna çözüm bulunması, KOBİ lerin bir araya gelerek kapasite ve rekabet gücü yüksek işletmelere dönüşmesi, ölçek ekonomisinden yararlanılarak kaynak tasarrufu sağlanması ve KOBİ ler arasında ortaklık ve işbirliği kültürünün geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Programa ilişkin veriler Tablo 77 de sunulmaktadır. Tablo 77. İşbirliği Güçbirliği estek Programı * Toplam estek Tutarı** İşletme Adedi estek Tutarı** İşletme Adedi estek Tutarı** İşletme Adedi estek Tutarı** İşletme Adedi estek Tutarı** İşletme Adedi estek Tutarı** İşletme Adedi 1,8 3 13, , ,2 78 2, ,5 151 Kaynak: KOSGEB * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** 2014 sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) 198

204 B. Y3 - Çok Ortaklı ve Çok isiplinli Ar-Ge ve Yenilik İşbirliği Kültürünün Artırılması Stratejik Amacına olaylı Hizmet Eden Mekanizmalar 1 TÜBİTAK estekleri TÜBİTAK TEYEB estekleri Kapsamındaki Sanayi-Sanayi İşbirliği Faaliyetleri TÜBİTAK TEYEB tarafından yürütülen destek programları kapsamında (1501, 1507 ve 1509); kuruluşların Ar-Ge kültürünün ve Ar-Ge yapılanmasının oluşması, yenilikçi ürün ve teknoloji geliştirme yönünde yetkinliğin sağlanması, nitelikli işgücü istihdamının artırılması, yurt içi ve yurt dışı yeni işbirliği ve açılım olanaklarının sağlanması amacıyla ortaklı proje başvuruları da yapılabilmektedir. Bu bağlamda, destek programlarına yapılan ortaklı proje başvurularına ilişkin bilgiler Tablo 78, Tablo 79 ve Tablo 80 de verilmiştir. Tablo estek Programı Kapsamında Ortaklı Proje Başvurularına İlişkin Bilgiler * Toplam (2005-Nisan 2014) Ortaklı Önerilen Proje Başvuruları estek Kararı Verilen Proje Sayısı Verilen Hibe estek Tutarı** , ,8 26,3 4,4 8,4 11,7 0,8 292,9 * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** 2014 yılı sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) Tablo estek Programı Kapsamında Ortaklı Proje Başvurularına İlişkin Bilgiler * Toplam (2007-Nisan 2014) Ortaklı Önerilen Proje Başvuruları estek Kararı Verilen Proje Sayısı Verilen Hibe estek Tutarı** - 0,5 0,8 0,8 0,4 0,6 1 0,6 4,7 * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** 2014 yılı sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) Tablo estek Programı Kapsamında Ortaklı Proje Başvurularına İlişkin Bilgiler * Toplam (2007-Nisan 2014) Ortaklı Önerilen Proje Başvuruları estek Kararı Verilen Proje Sayısı Verilen Hibe estek Tutarı ** - - 0,1 1,0 5,6 6,8 3,5 0,6 17,6 *30 Nisan 2014 itibarıyla **2014 yılı sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) 1 Y3 stratejik amacına dolaylı hizmet eden TÜBİTAK 1513 Teknoloji Transfer Ofisleri estekleme Programı na ilişkin bilgiler Y2 stratejik amacı altında verilmiştir. 199

205 TÜBİTAK TEYEB estekleri Kapsamındaki Üniversite Sanayi İşbirliği Faaliyetleri Teknoloji ve Yenilik estek Programları kapsamında proje önerilerinin değerlendirilmesi ve desteklenen projelerin dönemsel faaliyetlerinin izlenmesi için üniversite, araştırma kurumları ve özel sektörde görevli bilim insanlarıyla işbirliği yapılmaktadır. TÜBİTAK ARBİS e kayıtlı üniversite, kamu veya özel sektörde istihdam edilen araştırmacılar arasından 2012 yılında 1.984, 2013 yılında 2.523, Ocak-Nisan 2014 döneminde ise bilim insanı destek programlarının değerlendirme ve izleme süreçlerinde görevlendirilmiştir. Tablo 81 de hakem ve izleyici sayıları yıllar itibarıyla verilmiştir. estek programları kapsamında bugüne kadar 143 üniversiteden farklı bilim insanı değerlendirme ve izleme süreçlerinde görev almıştır. Ayrıca, Türkiye nin farklı yerlerindeki bilim insanlarının kuruluşları yerinde değerlendirmek üzere ziyaret etmesi, bilginin yayılmasına ve uzun vadede üniversite ve sanayi arasında kalıcı bağların oluşmasına katkıda bulunmaktadır. eğerlendirme ve izleme süreçlerinde görev alan bilim insanlarının üniversitelere göre dağılımı Şekil 15 te verilmektedir. Şekil Nisan 2014 Tarihleri Arasında Araştırma Teknoloji Geliştirme ve Yenilik estek Programları Kapsamında Projelerin eğerlendirme ve İzleme Süreçlerinde Görev Alan Hakemin Üniversitelere Göre ağılımı estek programlarına başvuran proje önerilerinin değerlendirmesinde yer alacak hakem ve izleyicilerin tespiti, bağımsız akademisyenlerden oluşan Teknoloji Yürütme Komitelerince gerçekleştirilmektedir. TÜBİTAK ın bu aşamada katkısı, sürecin yürütülmesi için gereken ortamın sağlanması ile sınırlıdır. Tablo 81. TÜBİTAK TEYEB Hakem, İzleyici ve Rapor Sayıları Yıl Hakem Yeni Hakem Hakem Raporu Proje Sayısı/ Hakem* İzleyici Yeni İzleyici İzleyici Raporu Proje önem osyası/izleyici* ** ,4 * Ortalama ** 30 Nisan 2014 itibarıyla 200

206 Tablo 82. TÜBİTAK TEYEB estek Programları Kapsamında Üniversite- Sanayi İşbirliği İçeren Proje Bilgileri * Üniversite-Sanayi İşbirliği İçeren Proje Başvuru Sayısı Üniversite-Sanayi İşbirliği İçeren Proje Başvuru Sayısının Toplam Proje Başvuru Sayısı İçindeki Oranı (%) * 30 Nisan 2014 itibarıyla Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı estekleri 2001 yılından itibaren uygulamaya konulan Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında 30 Nisan 2014 itibarıyla 55 Teknoloji Geliştirme Bölgesi kurulmuştur. Bu bölgelerden 40 ı faaliyete geçmiştir. Teknoloji Geliştirme Bölgelerine yönelik detaylı bilgi stratejik amaç Y2 bölümünde bulunmaktadır. Maliye Bakanlığı estekleri 5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin esteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında detaylı bilgi stratejik amaç Y2 bölümünde bulunmaktadır. KOSGEB estekleri 30 Nisan 2014 tarihi itibarıyla, KOSGEB bünyesinde 27 ilde 43 Teknoloji Geliştirme Merkezi (TEKMER), KOSGEB Hizmet Merkezi Müdürlüklerine bağlı olarak faaliyet göstermektedir. Bunun yanı sıra, yapılan Ar-Ge ve yenilik işbirliği sayısı ise 71 e ulaşmış olup, toplamda 114 üniversite-sanayi işbirliği sağlanmıştır. Teknoloji Geliştirme Merkezleri faaliyetlerine yönelik detaylı bilgi stratejik amaç Y2 bölümünde bulunmaktadır. TTGV estekleri Öte yandan TTGV'nin sağladığı TGP, TP, İTEP ve Çevre estekleri kapsamında sanayi-sanayi işbirlikleri dolaylı olarak desteklenmektedir. TGP desteği kapsamında 2006 yılından 30 Nisan 2014 tarihine kadar 6 konsorsiyumun projesi desteklenmiştir. Proje yürütülmesi sürecinde kısmî teknoloji transferi, tasarım, imalat, test ve doğrulama kapsamında projeyi öneren kuruluşun diğer sanayi firmalarıyla ortak çalışmaları "Hizmet Alımı" harcamaları olarak destek kapsamına girmektedir. esteklenen projeler kapsamında hizmet alımı yoluyla özel sektör tedarik amaçlı işbirliklerinin oranı %35 civarındadır. 30 Nisan 2014 tarihi itibarıyla İTEP kapsamında 7 proje desteklenmiştir. Bu projelerin tümünde, projede kilit rol oynayacak bazı altyapıların geliştirilmesi (makine, cihaz, yazılım, tasarım, modelleme gibi) ve gerekli test/deneylerin gerçekleştirilmesi kapsamında sanayi-sanayi işbirliklerine örnek oluşturabilecek yapılar bulunmaktadır. 201

207 Tablo 83. TTGV Kullandırımları* Yıllar Ar-Ge estekleri (TGP+İTEP) Ticarileştirme estekleri Çevre estekleri (ÇP + OTİM) * Milyon TL ,0 0,7 2, ,8 1,2 2, ,9 0,8 3, ,6 0,0 2, ,1 0,0 4, ,3 0,0 3, ,9 0,0 3,8 2014** 0,0 0,0 0,7 Toplam 133,6 2,7 22,5 ** 30 Nisan 2014 itibarıyla Kalkınma Bakanlığı estekleri Araştırmacı Yetiştirme ve Sanayi oktora Programına yönelik detaylı bilgi, stratejik amaç Y1 bölümünde bulunmaktadır. 202

208 Stratejik Amaç Y4: Ulusal Yenilik Sistemi İçerisindeki KOBİ'lerin Rolünün Güçlendirilmesi Y4 - Bölüm 1: UBTYS nın 2013 Yılı Eylem Planında Y4 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş Stratejik Amaç Y4. Amaç Y4.1. İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Ulusal Yenilik Sistemi İçerisindeki KOBİ'lerin Rolünün Güçlendirilmesi aha çok KOBİ nin Ar-Ge ve yenilik yapanlar halkasına eklenmesi Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Y4.1.2 Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerini kendi bünyesinde gerçekleştiren KOBİ lerin üniversite ve araştırma kurumlarıyla ortak proje üretme kapasitesinin artırılması Eylem: Proje fikrinin belirlenmesi, projenin geliştirilmesi ve proje yönetimi konularında KOBİ lere yönelik eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin geliştirilip KOBİ'lere sunulması TÜBİTAK TÜSSİE KOSGEB, Ticaret ve Sanayi Odaları Sürekli Gelişme: 55 KOBİ'ye Ar-Ge farkındalığının artırılması ve proje yetkinliğinin kazandırılması amacıyla "Ar-Ge, İnovasyon ve Proje Yönetimi" eğitimi verilmiştir. Y4.1.3 KOBİ lerin teknoloji yönelimi ve yönetimi yeteneğinin geliştirilmesi Eylem: KOBİ lerin mevcut durumu değerlendirerek geleceği planlamalarına yönelik olarak eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin geliştirilmesi ve sunulması TÜBİTAK TÜSSİE KOSGEB, Ticaret ve Sanayi Odaları Sürekli Gelişme: KOBİ'lerin Ar-Ge yetkinliğinin arttırılması ve proje kültürünün geliştirilmesi kapsamında ürün geliştirilmiş ve Bursa Sanayi ve Ticaret Odası ile projenin hayata geçirilmesi amacıyla görüşmeler yapılmıştır. Eylem: KOBI lerin girişimcilik yetkinliklerinin iyileştirilmesi amacıyla KOBI Akademi Projesi nin gerçekleştirilmesi TÜBİTAK TÜSSİE KOSGEB Gelişme: KOBİ Akademi ürün geliştirme kapsamında kirlilik faaliyeti yoğun sektörlere yönelik Temiz Üretim Programı geliştirilmiş ve Çevre Şehircilik Bakanlığı ve Bursa Sanayi ve Ticaret Odasına proje önerileri sunulmuştur. KOBİ'lerin finansal planlamalarını doğru yapılandırmaları için işletme sahiplerine yönelik "Göstergelerle Finansal Yönetim" programı geliştirilmiş ve Bursa Sanayi ve Ticaret Odasına sunulmuştur. Y4.1.4 KOBİ Ar-Ge ve yenilik destekleri ile fikri ve sınai mülkiyet hakları konusunda bilgiye ulaşımının kolaylaştırılması, bilgilendirme faaliyetlerinin yaygınlaştırılması ve çeşitlendirilmesi Eylem: KOBİ lerinin yenilik kapasitelerinin geliştirilmesine ilişkin Hezarfen Projesi nin yaygınlaştırılması Gelişme: Türk Patent Enstitüsü KOSGEB, TOBB, Endüstriyel Tasarımcılar Meslek Kuruluşu Hezarfen Teknoloji ve Tasarım Geliştirme Projesi TPE, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir Sanayi Odası, KOSGEB ve Endüstriyel Tasarımcılar Meslek Kuruluşu işbirliğiyle Eskişehir de 3 Ekim 2013 tarihinde yapılan açılış semineri ile uygulanmaya başlanmıştır. Proje çerçevesinde, Ksaım 2013 tarihlerinde Eskişehir de Patent, marka ve tasarım tescilinin önemi semineri ile Patent araştırması ve "Patent başvurusu 203

209 UBTYS nın 2013 Yılı Eylem Planında Y4 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş hazırlanması" konulu uygulamalı eğitimler verilmiştir. Söz konusu seminer ve eğitimlere 40 firma yetkilisi katılım sağlamıştır. İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Proje 2014 yılında, Enstitümüz, Ege Bölgesi Sanayi Odası, Ege Üniversitesi, KOSGEB ve Endüstriyel Tasarımcılar Meslek Kuruluşu (ETMK) işbirliğinde İzmir de Biyomedikal sektöründe faaliyet gösteren KOBİ lere yönelik olarak gerçekleştirilecektir. Bu vesileyle, biyomedikal sektöründe faaliyet gösteren KOBİ lerin ürün, süreç ve teknoloji inovasyonu yeteneklerinin geliştirilmesi, KOBİ lere inovasyon yönetimi ve sınai hakların kullanımı konusunda destek sunulması, medikal ürün üreticilerinin ortaya koydukları yenilikçi projelerin uluslararası işbirlikleri yoluyla ticarileştirilmesi ve medikal KOBİ lerine sınai hakların etkin yönetimi ve patent veritabanları konusunda danışmanlık ve eğitimler verilerek sınai mülkiyet haklarını rutin iş hayatına adapte etmeleri amaçlanmaktadır. Belirtilen dönemde projenin uygulanmasına yönelik TPE Yönetim Kurulu onayı alınmış ve proje paydaşı kurum ve kuruluşlarla irtibata geçilerek projenin açılış toplantısının 29 Mayıs 2014 tarihinde; ilk eğitim seminerinin ise 30 Mayıs 2014 tarihinde verilmesi hususunda mutabık kalınmıştır. Eylem: Ar-Ge destek programları hakkında bilgilendirme ve başarı örneklerinin hedef kitleye aktarılması Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı TÜBİTAK, KOSGEB, TOBB, Sektör STK'ları Gelişme: önem içerisinde bilgilendirme toplantılarına üniversitelerde, sanayide ve değişik platformlarda devam edilmiş ve bu kapsamda Bakanlık uzmanlarınca bilgilendirme sunumları yapılmıştır. Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () 204

210 Y4 - Bölüm 2: Ulusal Yenilik Sistemi İçerisinde KOBİ lerin Rolünün Güçlendirilmesi Kapsamında Türkiye deki iğer Gelişmeler A. TÜBİTAK estekleri 1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç estek Programı KOBİ Ar-Ge Başlangıç estek Programı ile KOBİ ler tarafından yeni bir ürün üretilmesi, mevcut bir ürünün geliştirilmesi, iyileştirilmesi, ürün kalitesi veya standardının yükseltilmesi veya maliyet düşürücü nitelikte yeni tekniklerin, yeni üretim teknolojilerinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Program kapsamında, KOBI lerin TL bütçe ve 18 ay süre ile sınırlı ilk 3 projesi ve ortaklı proje başvurusu yapılması durumunda aynı koşullarda 2 ilave proje olmak üzere toplam 5 proje desteklenmektedir. estek oranı her dönem için sabit olup %75 tir. Projelere program kapsamında sağlanacak desteklerle KOBİ lerin teknoloji ve yenilik kapasitelerinin geliştirilerek daha rekabetçi olmaları, sistematik proje yapabilmeleri, katma değeri yüksek ürün geliştirebilmeleri, kurumsal araştırma, teknoloji geliştirme kültürüne sahip olmaları, ulusal ve uluslararası destek programlarında daha etkin yer almaları hedeflenmektedir. TÜBİTAK 1507 Programı na, 2012 yılında 1048 proje başvurusu yapılmışken, 2013 yılında bu sayı %29 artarak 1353 olmuştur. Ocak-Nisan 2014 döneminde ise proje başvuru sayısı 518 olup aynı dönemde proje başvuru sayısının toplam proje başvurusuna oranı %53 olmuştur. Verilen hibe destek tutarı 2014 sabit fiyatlarıyla, 2012 yılında 89 milyon TL ve 2013 yılında 117 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Ocak-Nisan 2014 döneminde ise hibe destek tutarı 25,1 milyon TL olmuştur (Tablo 84). Tablo KOBİ Ar-Ge Başlangıç estek Programı Başvuru Sayıları * 2014** Toplam Proje Başvuru Sayısı Firma Sayısı Yeni Firma Sayısı Karar Verilen Proje Sayısı (Yıl İçerisinde) estek Kararı Verilen esteklenmeyen Sonuçlanan Proje Sayısı Ödenen estek Tutarı*** ,5 102,8 84,3 82,2 89,0 116,6 25, ,6 * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** 2014 yıl sonu öngörüsü *** 2014 yılı sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) 205

211 Şekil 16. TÜBİTAK 1507 Programı Kapsamında Proje Başvurularının Teknoloji Alanlarına Göre ağılımı Ocak-Nisan 2014 döneminde, bu program kapsamında 493 KOBİ ölçeğindeki firma, 518 proje başvurusu gerçekleştirmiştir 30 Nisan 2014 tarihi itibarıyla, Program kapsamında proje desteklenmektedir. Şekil 16 da program kapsamında proje başvurularının teknoloji alanlarına göre dağılımı gösterilmektedir. KOBİ lerin TÜBİTAK TEYEB estek Programları İçindeki Yeri 1 KOBİ ler, TÜBİTAK 1507 Programı kapsamındaki desteklerin yanı sıra tüm TEYEB destek programlarından faydalanabilmektedir yılları arasında, TÜBİTAK TEYEB estek Programları kapsamında: Proje başvurusu yapan firmaların ölçeğine bakıldığında, KOBİ ölçekli firmaların oranı 2004 yılında %79 iken, 2013 yılı sonunda %89 a yükselmiştir. Bu oran, 30 Nisan 2014 tarihi itibarıyla %86 dır. KOBİ ölçekli firmalardan gelen proje başvurularının oranı ise, 2004 yılında %68 iken, 2013 yıl sonu itibarıyla %79 a yükselmiştir. 30 Nisan 2014 tarihi itibarıyla ise bu oran %79 olmuştur. Söz konusu dönem itibarıyla, tüm estek Programları kapsamında, KOBİ ölçekli firmalara verilen hibe destek tutarının oranı 2004 yılında %42 iken, 2013 yılı sonunda %61 olarak gerçekleşmiştir. Bu oran Ocak-Nisan 2014 döneminde %66 olarak gerçekleşmiştir. TÜBİTAK TEYEB bünyesinde yürütülen destek programları kapsamında Nisan 2014 dönemini kapsayan toplam proje başvuru sayısı, ödenen destek tutarları ve KOBİ lere ilişkin özet bilgiler Tablo 85 te verilmektedir. Buna göre, gerek proje başvuru sayılarının dağılımı, gerekse ödenen destek tutarlarının dağılımı açısından bakıldığında KOBİ lerin önemli bir paya sahip olduğu ve artış gösterdiği görülmektedir Öncelikli Alanlar Araştırma Teknoloji Geliştirme ve Yenilik Projeleri estekleme Programı ile ilgili detaylı bilgi 1 ve 2 stratejik amaçları altında sunulmaktadır. 206

212 Tablo 85. KOBİ lerin TÜBİTAK TEYEB Proje Başvuru ve Ödenen estek Tutarı İçindeki Payı *2014 sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) Nisan 2014 Toplam Proje Başvurusu KOBİ Proje Başvurusu Toplam içindeki payı (%) 48% 70% 80% Ödenen Toplam estek Tutarı* KOBİ Ödenen estek Tutarı* Toplam içindeki payı (%) 23% 37% 53% TÜBİTAK TEYEB estek Programları kapsamında 30 Nisan 2014 itibarıyla toplam proje başvuru sayısı 332 olup bunların 320 si KOBİ ler tarafından yapılmıştır. İlk kez proje başvurusu yapan 316 firmadan 305 i KOBİ dir (Tablo 86). Tablo 86. TÜBİTAK Araştırma Teknoloji Geliştirme ve Yenilik estek Programlarına İlk Kez Başvuru Yapan Firmalara İlişkin Veriler Toplam* İlk kez Proje Başvurusu Yapan Firma Sayısı KOBİ Büyük İlk kez Başvuru Yapan Firma Proje Sayısı KOBİ Büyük İlk kez estek Kararı Verilen Firma Sayısı KOBİ Büyük * 30 Nisan 2014 itibarıyla B. KOSGEB estekleri Ar-Ge İnovasyon ve Endüstriyel Uygulama estek Programı Bu program ile yeni ürün, yeni süreç, bilgi ve/veya hizmet üretilmesi veya ticarileştirilmesi için araştırma, geliştirme, inovasyon ve endüstriyel uygulama projelerinin desteklenmesiyle Bilim ve teknolojiye dayalı yeni fikir ve buluşlara sahip KOBİ ve girişimcilerin geliştirilmesi, Teknolojik fikirlere sahip teknogirişimcilerin desteklenmesi, KOBİ lerde Ar-Ge bilincinin yaygınlaştırılması ve Ar-Ge kapasitesinin artırılması, Ar-Ge ve inovasyon proje sonuçlarının ticarileştirilmesi ve endüstriyel uygulamasına destek sağlanması, amaçlanmaktadır. 207

213 KOSGEB KOBİ Proje estek Programı İşletmelere özgü sorunların işletmeler tarafından projelendirildiği ve projelendirilen maliyetlerin desteklenebildiği bu program ile: KOBİ lerde proje kültürü ve bilincinin oluşturulması İşletmelerin proje yapabilme kapasitelerinin geliştirilmesi KOBİ lerin üretim, yönetim-organizasyon, pazarlama, dış ticaret, insan kaynakları, mali işler ve finans, bilgi yönetimi ve bunlarla ilişkili alanlarda sunacakları projelerin desteklenmesi amaçlanmaktadır. KOSGEB Tematik Proje estek Programı Program ile KOBİ lerde makro strateji dokümanlarında işaret edilen öncelikler dikkate alınarak belirlenen tematik alanlarda bölgesel ve sektörel ihtiyaçların karşılanması Uluslararası mevzuat ve önceliklere KOBİ lerin uyumunun sağlanması Meslek Kuruluşlarının KOBİ leri geliştirmek amacıyla daha fazla proje hazırlamalarının teşvik edilmesi için işletme ve meslek kuruluşları projelerinin desteklenmesi amaçlanmaktadır. KOSGEB Girişimcilik estek Programı Programın amacı: Ekonomik kalkınma ve istihdam sorunlarının çözümünün temel faktörü olan girişimciliğin desteklenmesi ve yaygınlaştırılması Başarılı ve sürdürülebilir işletmelerin kurulması Girişimcilik kültürünün yaygınlaştırılması İş Geliştirme Merkezlerinin kurulması ile girişimciliğin geliştirilmesi İstihdamın artırılması Yerel dinamiklere dayalı girişimciliğin desteklenmesidir. Girişimcilik estek Programı, aşağıdaki 3 alt program ve 1 ödülden oluşmaktadır. Uygulamalı Girişimcilik Eğitimi Yeni Girişimci esteği İş Geliştirme Merkezi (İŞGEM) esteği İş Planı Ödülü KOSGEB Genel estek Programı Bu program ile: Proje hazırlama kapasitesi düşük KOBİ ler ile KOSGEB hedef kitlesine yeni dâhil olmuş sektörlerdeki KOBİ lerin de mevcut KOSGEB desteklerinden faydalanması KOBİ lerin kaliteli ve verimli mal/hizmet üretmelerinin sağlanması Mevcut KOSGEB desteklerinin revize edilerek daha fazla KOBİ nin bu desteklerden yaygın şekilde faydalanması KOBİ lerin rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek amacıyla genel işletme geliştirme faaliyetlerinin teşvik edilmesi KOBİ lerin yurt içi ve yurt dışı pazar paylarını artırmak amacıyla tanıtım ve pazarlama faaliyetlerinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır. 208

214 Gelişen İşletmeler Piyasası KOBİ estek Programı Gelişme ve büyüme potansiyeline sahip küçük ve orta ölçekli işletmeler için aşağıdaki hususlar amaçlanmaktadır: Borsa İstanbul A.Ş. (BİST) Gelişen İşletmeler Piyasası nda işlem görmesinin sağlanması Sermaye piyasalarından fon temin edilmesine imkân sağlanması Yukarıda özetlenen KOSGEB destek programlarına ilişkin gerçekleşme rakamları Tablo 87 de yer almaktadır. Tablo 87. KOSGEB estek Programları Gerçekleşme Rakamları estek Programları Genel estek Programı Ar-Ge, İnovasyon ve Endüstriyel Uygulama estek Programı Girişimcilik estek Programı KOBİ Proje estek Programı Tematik Proje estek Programı Gelişen İşletmeler Piyasası KOBİ estek Programı estek Tutarı** * Toplam İşletme Adedi estek Tutarı** İşletme Adedi estek Tutarı** İşletme Adedi estek Tutarı** İşletme Adedi estek Tutarı** İşletme Adedi estek Tutarı** İşletme Adedi 6, , , , , , , , , , , , , , , , , , ,4 3 22, , , , , ,2 8 0,4 18 1,0 22 0,2 8 1, ,1 3 0,2 6 0,1 3 0,4 10 * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** 2014 sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) Öte yandan, 2014 yılı içerisinde, Ar-Ge ve İnovasyon estek Programı kapsamında verilen personel gideri desteği ile 461 kişi; Endüstriyel Uygulama estek Programı kapsamında personel gideri desteği ile 149 kişi istihdam edilmiştir. 30 Nisan 2014 tarihi itibarıyla Ar-Ge ve İnovasyon estek Programı kapsamında istihdam edilen toplam personel sayısı 610 dur. KOBİ Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş. estekleri 2005 yılından beri aktif olarak faaliyetlerini devam ettirmekte olan KOBİ GSYO A.Ş. ye, Nisan 2014 döneminde proje başvurusu yapılmıştır. Yapılan başvurulardan proje bilgilendirme aşamasında kalmış; 751 proje sahibi başvuru formunu doldurarak KOBİ A.Ş. ye resmi müracaatta bulunmuştur. KOBİ GSYO A.Ş. toplamda 57 işletmeden iş planı istemiş ve bu işletmeler üzerinde detaylı çalışmıştır. İş planı istenilen 57 işletmeden 27 tanesinin fizibilitesi ve mali-hukuki denetimi yapılmış, 9 işletme ile de ortaklık gerçekleştirilmiştir. KOBİ GSYO A.Ş. ye yapılan başvuruların yıllara göre dağılımı aşağıdaki tabloda verilmiştir. 209

215 Tablo 88. KOBİ A.Ş. ye Yapılan Başvuruların Yıllara Göre ağılımı Proje urumu * Toplam Toplam Başvuru Bilgilendirme Aşamasında Kalan Başvuru Formu Gelen İş planı Hazırlanan enetim + Fizibilitesi Yapılan Ortaklık Gerçekleştirilen Kaynak: KOBİ A.Ş. * 30 Nisan 2014 itibarıyla Gelen başvurular sektörlere göre değerlendirildiğinde ise ilk 4 sırayı bilişim/yazılım/e-ticaret, makine sanayi, sağlık-medikal cihazlar ve inşaat/yapı malzemeleri sektörleri oluşturmaktadır. Gelen başvuruların sektörlere göre dağılımı aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 89. KOBİ A.Ş. ye Yapılan Başvuruların Yıllara ve Sektörlere Göre ağılımı Sektör * Toplam Otomotiv Makine Sanayi Bilişim Savunma Sanayi Uzay Enerji Su Gıda iğer Kaynak: KOBİ A.Ş. * 30 Nisan 2014 itibarıyla C. Ar-Ge Vergi Teşvik Yasası 5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin esteklenmesi Hakkında Kanun 12 Mart 2008 tarihinde, Kanunun uygulama yönetmeliği ise TÜBİTAK ın görüşü de alınarak, Maliye Bakanlığı ve Bilim, Sanayi ve Teknoloji işbirliğiyle hazırlanmış ve 31 Temmuz 2008 tarihli Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir yılı gelir vergisi stopajı teşvikinden yararlanan mükelleflerin KOBİ ve büyük sanayi kuruluşları olarak dağılımı Tablo 90 da verilmektedir Sayılı Kanun ile ilgili detaylı bilgi, Y2 stratejik amacı altında verilmektedir. 210

216 Tablo Yılı Gelir Vergisi Stopajı Teşvikinden Yararlanan Mükelleflerin KOBİ ve Büyük Sanayi Kuruluşları Olarak ağılımı oktoralı Olanlar iğer önem KOBİ Sayı KOBİ Tutar* Büyük Sayı Büyük Tutar* KOBİ Sayı KOBİ Tutar* Büyük Sayı Büyük Tutar* Ocak , , , Şubat , , , Mart , , , Nisan , , , Mayıs , , , Haziran , , , Temmuz , , , Ağustos , , , Eylül , , , Ekim , , , Kasım , , , Aralık , , , * 2014 sabit fiyatlarıyla (Bin TL) 211

217 Stratejik Amaç Y5-Araştırma Altyapılarının TARAL ın Bilgi Üretme Gücüne Katkısının Artırılması Y5 - Bölüm 1: UBTYS nın 2013 Yılı Eylem Planında Y5 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Stratejik Amaç Y5 Amaç Y5.1 Strateji Y5.1.1 Araştırma Altyapılarının TARAL ın Bilgi Üretme Gücüne Katkısının Artırılması 1 Mevcut ve yeni araştırma altyapılarının UBTYS nın stratejik yaklaşımına taban oluşturması Mevcut araştırma altyapılarının sektörlerarası çok ortaklı araştırma işbirliklerine de olanak tanıyacak şekilde, ülke öncelikleri doğrultusunda etkin, verimli ve sürdürülebilir şekilde kullanılmasının sağlanması Eylem: ARBİS ve TARABİS in etkinleştirilmesi TÜBİTAK, diğer destek veren kurumlar Kamu Ar-Ge esteği Veren kuruluşlar, Üniversiteler Gelişme: ARBİS'in etkinleştirilmesi kapsamında, ARBİS uygulamasında bazı değişiklikler yapılmıştır. ARBİS'te TEYEB hakemi olmak isteyenlere yönelik "Sektörel Kod, Sözleşme ve Uzaktan Eğitim Portalı" konularında yapılan değişikliklere ilişkin açıklamaları içeren bilgi notu dercedilmiştir. Yapılan bu değişiklikler ile TEYEB destek programlarında değerlendirici seçimi yapılırken, proje konusunu içeren sektörde uzmanlığı olan araştırmacıların tercih edilmesi planlanmaktadır. ARBİS'te TEYEB projelerinde hakem olarak yer almak isteyen araştırmacılar için, bu taleplerini belirtecekleri bir alan açılmıştır. Bu alanı işaretleyenler, bir listeden, deneyim sahibi oldukları "sektörel" faaliyet alanlarını seçeceklerdir. Projelerle eşleştirmede öncelikle bu listeden seçilen alanlar kullanılacaktır. Eylem: Ulusal yenilik sistemi içinde yer alan tüm araştırma kuruluşlarının, araştırma altyapılarının ve araştırmacıların birbirine teknolojinin izin verdiği en yüksek hızlarda bağlanmasını sağlayacak ve ticari internet ağlarında olmayan yeni servislerin sunulduğu fiber optik tabanlı bir ağ altyapısının kurulması TÜBİTAK ULAKBİM UHB, TC Genel Müdürlüğü, Ulaştırma Bakanlığına Bağlı İlgili iğer Genel Müdürlükler, Kalkınma Bakanlığı, Belediyeler Gelişme: TC tarafından Yüksek Hızlı Tren güzergâhının yer altına alınması kapsamında yürütülen ve Eskişehir ili sınırları içerisinde kurulan fiber optik altyapı güzergâhının bir bölümünü kapsayan çalışmalar 2014 yılı Nisan ayı içerisinde tamamlanabilmiştir. Bu nedenle Anadolu Üniversitesi'ne ait üç yerleşkenin ve Osmangazi Üniversitesi'ne ait dört yerleşkenin ULAKNET bağlantılarının yeni kurulan altyapı üzerine aktarılması çalışmaları önümüzdeki döneme ertelenmiştir. Konya düğüm noktasına yeni yönlendirici cihaz kurularak altyapının iyileştirilmesi sağlanmıştır. TÜBİTAK MAM ve Eskişehir düğüm noktalarında yeni cihaz kurulumu tamamlanmıştır. Medeniyet Üniversitesi Göztepe Yerleşkesi'nin İTÜ-Gebze hattına dâhil edilmesi için gerekli altyapı hazırlanmış ancak ULAKNET bağlantısı önümüzdeki dönemde gerçekleştirilecektir. Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde kalan ULAKNET uçlarının fiber optik altyapı kurularak ULAKNET ağına dâhil edilebilmesi için Ankara Büyükşehir Belediyesi ve servis sağlayıcı firmalar ile olası güzergâh belirleme çalışmaları gerçekleştirilmiştir. 1 Bu stratejik amaca yönelik aşağıda belirtilen strateji(ler) altında 2012 yılına yönelik uygun bir eylem bulunmamaktadır: Y Üniversitelerde sanayi ihtiyaçlarını ve yerel özellikleri de dikkate alan tematik olarak yapılanmış araştırma merkezlerinin yaygınlaştırılması 212

218 UBTYS nın 2013 Yılı Eylem Planında Y5 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: "Türkiye Ulaştırma Araştırma Merkezi"nin oluşturulmasına yönelik olarak yapılabilirlik etüdü çalışmasının yapılması Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı YÖK, TÜBİTAK, Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı'na Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar, Araştırma Enstitüleri, Üniversiteler, İlgili Kamu Kurumları, Özel Sektör Kuruluşları Gelişme: 655 Sayılı KHK doğrultusunda Ulaştırma enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı bünyesinde Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Araştırmaları Merkezi Başkanlığı kurulmuştur. Söz konusu eyleme ilişkin çalışmaların, iç yapılanmasının tamamlanmasını müteakip, Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Araştırmaları Merkezi Başkanlığı tarafından yürütülmesi planlanmaktadır. Eylem: Salgınların erken tanı, tiplendirme ve kaynak araştırmasına yönelik mevcut alt yapının insan gücü ve teknik kapasite anlamında güçlendirilmesi, risk değerlendirme çalışmalarının sürdürülebilmesi ve buna göre kontrol önlemlerinin alınması için bilimsel veri oluşturulması Sağlık Bakanlığı (Türkiye Halk Sağlığı Kurumu) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, YÖK, TÜBİTAK, TÜİK Gelişme: Tüm illerde akut gastroenterit vakalarına ait uyarılar, Hızlı Sinyal Tespit Sistemi ile takip edilmekte ve kümelenme görülmesi halinde salgın olup olmadığı yönünden araştırma yapılmaktadır. Günlük olarak olay takip sistemi 81 il ve uluslararası önemi haiz halk sağlığı tehditleri için yürütülmektedir. Eylül de Simülasyon Eğitici Eğitimi çalıştayı SÖ nün uzmanlarınca merkez ekibe verilmiştir. Temmuz da Antalya ve Gaziantep illerinde saha incelemesi yapılarak Erken Uyarı Yanıt Sistemi (EUYS) durum değerlendirmesi yapılmıştır. EUYS için rehber bir doküman hazırlanmış ve imza aşamasına gelmiştir. ünya Sağlık Örgütü nün kullanmakta olduğu Olay Yönetim Sistemi nin kodlarının Sağlık Bakanlığı na iletilmesi için Mutabakat Zaptı imzalanmıştır. Ulusal Halk sağlığı Kongresine katılım sağlanmış ve yürütülen çalışmalar tanıtılmıştır yılı için 17 saha epidemiyoloğunun görevlendirilmesi tamamlanmıştır, Giriş Modulü, İleri Veri Analizi Modülü, Müdahalenin Etkinliği Modül eğitimleri tamamlanmıştır Kohortu için, Bilimsel Eleştirel Makale eğerlendirme Modül eğitimi yapılmıştır. Salgın incelemelerinde saha epidemiyologları görev almıştır. Saha epidemiyologları tarafından hazırlanan makaleler, uluslararası konferanslarda sunum ve poster olarak kabul edilmiştir. Saha epidemiyolojisi programının TEPHINET e üyeliği resmen kabul edilmiştir. 5 yıllık eğitim programı planı taslağı hazırlanmıştır. Temel Laboratuar Yönetimi ve Spesifik Patojen eğitimlerinin müfredatı tamamlanmıştır. Ulusal Mikrobiyoloji Standartları, yeni yapılanma ışığında gözden geçirilmiştir. Biyogüvenlik ekibi oluşturulmuş ve faaliyetlere başlamıştır. Mikrobiyoloji Referans Lab. Eğitim ofisi oluşturulmuş ve personel görevlendirilmiştir. Laboratuvar kapasitesinin güçlendirilmesine yönelik olarak: o 530 mikrobiyoloji laboratuvarı anket yoluyla, 47 laboratuvar yerinde değerlendirilerek kapasite analizi yapılmıştır. o Laboratuvar Kalite Yönetimi Eğitimi müfredatı hazırlanmış ve Ocak 2012'den Haziran 2013'e kadar 67'si eğitici eğitimi olmak üzere toplam 750 kişi eğitim almıştır. o B fonları kullanılarak Ocak 2012 den günümüze kadar 8 farklı konuda 48 birer hatalık eğitim düzenlenerek toplam 971 kişiye eğitim verilmiştir. o Biyogüvenlik çalışma grubu aracılığıyla taslak mevzuat, rehber ve eğitim müfredatı hazırlıkları tamamlanmıştır, revizyon çalışmaları sürmektedir. o Ulusal Enterik Patojenler Laboratuvar Ağı'na yönelik web tabanlı sistem tasarımı ve pilot çalışması bitirilmiş; eylül ayı içerisinde katılımcı laboratuvarlara yönelik eğitim gerçekleştirilmiştir. o Laboratuvarların performansının izlenmesine yönelik bir değerlendirme aracı geliştirilmesi amacıyla çekirdek bir grup oluşturulmuş, pilot uygulama yapılmış ve sonuç raporu hazırlanmıştır. Revizyon çalışmaları devam etmektedir. o Uluslararası laboratuvar ağının güçlendirilmesi ve kapasite geliştirilmesi için Robert Koch Enstitüsü yle arbovirüsler konusunda bir twinning projesi yürütülmektedir. Uluslararası örnek gönderimine yönelik protokol ve prosedürlerin oluşturulması amacıyla etken bazında haritalama çalışması tamamlanmış, tüm mevzuat gözden geçirilmiştir, sendromik algoritmalarla ilgili çalışmalar devam etmektedir 213

219 UBTYS nın 2013 Yılı Eylem Planında Y5 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı o Ulusal ış Kalite Kontrol Programlarında mevcutların kurumsallaştırılması ve yenilerinin oluşturulmasına yönelik çalışmalar sürdürülmektedir. Bu kapsamda ış Kalite Kontrol Birimi ve Laboratuvarı kurulmuş; Mart ayında Ulusal Antimikrobiyal irenç Sürveyansı için 77 laboratuvara, Haziran ayında da Ulusal Antitüberküloz irenç Sürveyansı için 54 laboratuvara olmak üzere iki çevrim düzenlenmiş ve uluslararası danışman marifetiyle durum değerlendirilmesi yapılmıştır. o Ulusal mikrobiyoloji standartları hazırlanması ve eğitimlerin kurumsallaşmasına yönelik çalışmalar devam etmektedir. Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Strateji Y5.1.2 İlgili tüm aktörlerin katılımı ile ülke öncelikleri doğrultusunda araştırma altyapılarına yönelik olarak bir yol haritası aracılığıyla altyapıların performans yönetimine dayalı izlenmesi ve altyapı mükerrerliğinin önlenmesi Eylem: Araştırma Altyapıları (Merkezleri) Yol Haritasının hazırlanması ve araştırma altyapılarının etkin kullanımının ve sürdürülebilirliğinin sağlanması Kalkınma Bakanlığı İlgili Kamu Kurumları, Üniversiteler, Sektör STK'ları, Özel Sektör Kuruluşları Gelişme: Performans ölçümü için kriterlerin tespit edilmesi ve ağırlıklandırılması işlemleri Kalkınma Bakanlığı ve TÜBİTAK tarafından ortak yürütülen çalışmalar kapsamında neticelenmiş ve pilot ölçekte 5 araştırma altyapısında saha ziyareti yapılmıştır. Araştırma altyapılarının daha etkin çalışmaları amacıyla özel sektör ve ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile işbirliği kurmaları, yönetimi, sürdürülebilir finansmanı, personel istihdamı, tüm araştırmacılara kesintisiz hizmet verebilecek şekilde açık olması, performanslarının izlenmesi ve değerlendirilmesi gibi konularda Bakanlığımız tarafından yasal düzenleme çalışmaları tamamlanmıştır. Kanun tasarısının görüşmeleri, 30 Nisan ve 7 Mayıs 2014 tarihlerinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonunda, 13 Mayıs ve 27 Mayıs 2014 tarihlerinde ise Plan ve Bütçe Komisyonu nda tamamlanmıştır. Araştırma altyapıları yol haritası çalışmaları kapsamında bir proje başlatılması düşünülmektedir. Bu projenin bir parçası olarak da araştırma altyapıları portalı kurulması amaçlanmaktadır. Strateji Y5.1.3 AB katılım öncesi mali yardım programlarından araştırma altyapılarına finansman ayrılması Eylem: AB Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA) nın ilgili bileşenlerinin, coğrafi kriter gözetmeksizin Türkiye nin tüm bölgelerindeki Ar-Ge, yenilik, teknoloji ve bilgi toplumu altyapılarını destekleyebilecek şekilde yeniden düzenlenmesi Avrupa Birliği Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı TÜBİTAK, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı Sürekli Gelişme: Avrupa Birliği Bakanlığı: IPA kapsamında coğrafi kıstas gözetmeksizin altyapıların desteklenmesi hususunda IPA zemininde bir engel bulunmamaktadır. IPA kapsamında gelen başvurular dikkate alınmaktadır. Kalkınma Bakanlığı: IPA II ( ) dönemine yönelik programlama çalışmaları devam etmektedir. IPA II döneminde, Ar-Ge ve Yenilik sektörüne ilişkin müdahaleler Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Program Otoritesi olduğu Rekabetçilik ve Yenilik Sektör Operasyonel Programı kapsamında finanse edilecektir. Programın üç önceliğinden biri olan "Yenilik" önceliği çerçevesinde, coğrafi kriter gözetmeksizin bütün bölgelerden sunulabilecek Ar-Ge ve yenilik altyapısının geliştirilmesine yönelik projeler desteklenebilecektir. Programın ilk taslağı 2014 Mart ayında Avrupa Komisyonuna sunulmuştur. Nihai taslağın 2014 Haziran ayında sunulması ve Programın 2014 yılı sonu itibarıyla Komisyon tarafından kabul edilmesi planlanmaktadır. 214

220 UBTYS nın 2013 Yılı Eylem Planında Y5 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Strateji Y5.1.5 Ülke önceliklerimiz ve bilimsel kapasite eşgüdümümüz doğrultusunda stratejik olarak seçimi yapılcak uluslar arası alt yapı projelerine (ESFRI yol haritası vb) katılım konusunda mekanizmaların iyileştirilmesi Eylem: Uluslararası altyapı projelerine katılım konusunda eşgüdüm faaliyetlerinin yürütülmesi Kalkınma Bakanlığı Avrupa Birliği Bakanlığı, TÜBİTAK Gelişme: Araştırma altyapılarına yönelik olarak AB deki gelişmeler takip edilmektedir. AB Yedinci Çerçeve Programı ve European Research Infrastructure (ERIC) çalışmaları kapsamında eşgüdüm faaliyetleri devam etmiş ve projelere katılmak isteyen kurum ve kuruluşlar için destek ve niyet mektupları hazırlanmıştır. Horizon 2020 için hazırlık çalışmalarına diğer kurumlarla birlikte devam edilmektedir. Haziran ve Ekim 2013 tarihinde Brüksel de düzenlenen Consortium ERIC komitesinin 14. ve 15. toplantısına katılım sağlanmıştır. Kurulum aşamasında olan biyoteknoloji alanındaki BBMRI a gözlemci statüsünde katılım için talepte bulunuldu. 18 Mart 2014 tarihinde Brüksel'de düzenlenen ERIC komitesinin 16. toplantısına katılım sağlanmıştır. 215

221 Y5 - Bölüm 2: Araştırma Altyapılarının TARAL ın Bilgi Üretme Gücüne Katkısının Artırılması Kapsamında Türkiye deki iğer Gelişmeler Bu bölümde, araştırma altyapılarına yönelik olarak Kalkınma Bakanlığı ve Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı nın faaliyetlerine ilişkin gelişmeler ve diğer düzenlemeler hakkında bilgi verilmektedir. A. Kalkınma Bakanlığı Araştırma Altyapısı estekleri Araştırma altyapısı destekleri kapsamında, ülkesel ve bölgesel önceliklerle uyumlu, kamu ve özel sektörün ihtiyaç duyduğu alanlarda, araştırmacılara birlikte çalışma ortamı oluşturmak üzere yönetim ve işletme modeli oluşturulması ve diğer araştırma kurumları ile üniversitelerin kullanımına açık, sürdürülebilir araştırma merkezlerinin kurulması amaçlanmaktadır. Kalkınma Planı ve Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu kararlarında belirlenen öncelikli teknoloji alanları başta olmak üzere, kamu kurumları ve üniversitelerde araştırma altyapıları oluşturulması amacıyla yılları arasında yaklaşık 3 milyar TL kaynak harcanmıştır. Araştırma altyapısı destekleri iki ana grup altında verilmektedir: Tematik İleri Araştırma Merkezleri Bilimsel araştırma konusunda göreceli olarak gelişmiş durumda olan, yeterli insan gücü kaynağına sahip üniversite ve kurumlarda öncelikli bir alanda uzmanlaşacak ve bu alanda ülke çapında söz sahibi ve yönlendirici olabilecek merkezler desteklenmektedir. Bu merkezler aracılığı ile ülke düzeyinde ileri düzeyde araştırma yapma imkânı yaratılması, araştırmacı insan kaynağının nicelik ve nitelik yönünden geliştirilmesi ve üniversite sanayi işbirliğine katkı sağlanması amaçlanmaktadır. Üniversitelerdeki bilimsel ve teknolojik birikimin ülkemizin ekonomik ve sosyal gelişimine katkısını artırmak amacıyla 2005 yılından itibaren vakıf üniversitelerinin uygun görülen araştırma altyapısı ve araştırmacı insan gücü yetiştirme projeleri de Kalkınma Bakanlığı tarafından desteklenmeye başlanmıştır. Tablo 91 de yılları arasında Yatırım Programları kapsamında desteklenen Tematik İleri Araştırma Merkezleri listelenmektedir. Tablo Yılları Arasında Yatırım Programları Kapsamında esteklenen Tematik İleri Araştırma Merkezleri Kurum Proje Adı Başlama Yılı Bitiş Yılı Toplam Maliyet* KAMU KURUMLARI Gıda Tarım ve Hayv. Bak. Tarla Bitkileri Altyapı Geliştirme Projesi Gıda Tarım ve Hayv. Bak. Lalahan Biyoteknoloji Merkezi Gıda Tarım ve Hayv. Bak. Meyve-Asma Baz Materyalleri Ar-Ge Merkezi Gıda Tarım ve Hayv. Bak. Milli Botanik Bahçesi MKEK Gn.Md. Pilot Ölçekli uyarsız Patlayıcı Altyapısı Sağlık Bak. Pankreas Adacık Hücre İzolasyonu Merkezi Sağlık Bak. Bağcılar eneysel Araştırma ve Beceri Geliştirme Merkezi TÜBİTAK SAGE Piroteknik Ateşleyici Kapsül Gel.Alt TÜBİTAK MAM eniz Araştırmaları Mükemmeliyet Merkezi TÜBİTAK MAM Hibrid Araç Teknolojileri Mükemmelliyet Merkezi TÜBİTAK UZAY Uzay Güvenilirlik Altyapı TÜBİTAK SAGE - elici ve elme Etkinliği Geliştirme Altyapısı

222 Tablo Yılları Arasında Yatırım Programları Kapsamında esteklenen Tematik İleri Araştırma Merkezleri (evamı I) Kurum Proje Adı Başlama Yılı Bitiş Yılı Toplam Maliyet* TÜBİTAK MAM Yüksek Teknoloji Uygulamaları İçin LİAR Geliştirilmesi TÜBİTAK MAM-Organik Elekronik-OLE Teknoloji Altyapısı TÜBİTAK MAM EE Araç Laboratuvarı TÜBİTAK BİLGEM - ULSI-CMOS Tümdevre Altyapısı TÜBİTAK BİLGEM- Katot ve Mikrodalga Vakum Tüp Altyapısı TÜBİTAK BİLGEM - Kuantum Kriptoloji Araştırma Merkezi TÜBİTAK BİLGEM- Anten Test Araştırma Merkezi TÜBİTAK MAM GMBE-Biyogüvenlik Seviye 3 Laboratuvarı TÜBİTAK MAM-GE Ulusal Gıda Yenilik Merkezi TÜBİTAK MAM YBE- Ulusal 1 MV Hızlandırılmış Kütle Spektroskopisi Laboratuvarı TÜBİTAK SAGE- Çevresel Testler Merkezi TÜBİTAK BİLGEM - Yazılım Test ve Kalite eğerlendirme Merkezi TÜBİTAK BİLGEM - Çoklu Ortam Güvenlik Sistemleri Altyapısı TÜBİTAK SAGE-Arayıcı Başlık Test Merkezi TÜBİTAK UZAY-Hall Etkili İtki Motoru Geliştirme Altyapısı TÜBİTAK MAM EE-Elektrik Enerjisi epolama Teknolojileri Ar- Ge Merkezi TÜBİTAK MAM-GE Gıda Güvenliğinde Erken Teşhis Projesi TÜBİTAK TÜBİTAK BİLGEM - Konuşma ve il Teknolojileri Araştırma Merkezi BİLGEM İleri Genom ve Biyoenformatik Araştırma Merkezi TÜBİTAK MAM-EE Gaz Teknolojileri Ar-Ge Merkezi TÜBİTAK SAGE - Ankara Sesaltı Rüzgar Tüneli Altyapısı İyileştirme TÜBİTAK SAGE - İç Balistik Tasarım Altyapısı TÜBİTAK Fotovoltaik Test ve Araştırma Merkezi TÜBİTAK Türbin Modülü Tasarım oğrulama Altyapısı TÜBİTAK TÜBİTAK TÜBİTAK BİLGEM - Patlayıcı Karşı Tedbirleri Test ve Araştırma Merkezi (MEKTAM) SAGE - Enerjik Malzemeler Tahribatsız Test Merkezi MAM - Ulusal Enerjetik Malzemeler Karakterizasyon Merkezi Altyapı Projesi TÜBİTAK UZAY İMECE Uydu Altyapı Geliştirilmesi Projesi TÜBİTAK BİLGEM-BT TC Kimlik Kartı Yaygınlaştırması

223 Tablo Yılları Arasında Yatırım Programları Kapsamında esteklenen Tematik İleri Araştırma Merkezleri (evamı II) Kurum Proje Adı Başlama Yılı Bitiş Yılı Toplam Maliyet* TÜBİTAK ULAKBİM Türk Ulusal e-bilim e-altyapı (TRUBA) TAEK Hızlandırıcı TAEK Radyasyondan Korunmada Teknik Altyapı TÜBİTAK BİLGEM e-sens TÜBİTAK TÜBİTAK TÜBİTAK TÜBİTAK BİLGEM UEKAE Yüksek Güçlü Lazer Araştırma Merkezi BİLGEM BTE Bulut Bilişim ve Büyük Veri Araştırma Laboratuvarı BİLGEM BTE Gerçek Zamanlı İşletim Sistemi Altyapısı BİLGEM UEKAE YİTAL Cihaz Parkı Güçlendirme Projesi TÜBİTAK UZAY Milli Yer İstasyonu Geliştirme Projesi TÜBİTAK TÜBİTAK TÜBİTAK TÜBİTAK TÜBİTAK MAM EE Uydu İçin Lityum İyon Pil ve Batarya Geliştirilmesi MAM Yüksek Sıcaklık Malzemeleri Araştırma, Geliştirme Onarım Mükemmelliyet Merkezi MAM Biyomalzeme, Biyoelektronik ve Biyomekanik Mükemmelliyet Merkezi MAM ÇTÜE Ulusal eniz Araştırmaları Merkezi Liman ve Çevresi Gelişim Projesi SAGE Hava Solumalı Füze Sistemleri Geliştirme Projesi TÜBİTAK SAGE Mobil Uçuş Test Altyapısı ÜNİVERSİTELER Abant İzzet Baysal Üniversitesi Yenilikçi Gıda Teknolojileri Geliştirme Merkezi Abant İzzet Baysal Üniversitesi Nükleer Rad. et. Araş. Merk Adnan Menderes Üniversitesi Afyon Kocatepe Üniversitesi Akdeniz Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji ve Gıda Güvenliği Ar-Ge Merkezi Endüstriyel Otomasyon Teknolojileri Geliştirme Merkezi Endüstriyel ve Medikal Uygulamalar Mikrodalga Araştırma Merkezi (EMUMAM) Akdeniz Üniversitesi Gıda Güvenliği ve Tarımsal Araştırmalar Merkezi Akdeniz Üniversitesi Organ Nakli Ar-Ge Merkezi Anadolu Üniversitesi Havacılık Araştırma Merkezi Anadolu Üniversitesi Raylı Sistemler Araştırma Merkezi Ankara Üniversitesi İleri Araştırma ve Eğitim Programları Ankara Üniversitesi Radyasyon Uygulamaları ve Teknolojileri Geliştirme Projesi

224 Tablo Yılları Arasında Yatırım Programları Kapsamında esteklenen Tematik İleri Araştırma Merkezleri (evamı III) Kurum Proje Adı Başlama Yılı Bitiş Yılı Toplam Maliyet* Ankara Üniversitesi Hızlandırıcı Merkezi ve Test Laboratuvarı Ankara Üniversitesi Ülkemiz Önemli Bitkisel Gen Kaynaklarının Muhafazası Ankara Üniversitesi Süperiletkenlik Araştırma Merkez Laboratuvarı Ankara Üniversitesi Viral Zoonozlar Tanı ve İleri Araş. Lab Ankara Üniversitesi Parçacık Hızlandırıcı Merkezi Ankara Üniversitesi Yer Bilimleri Uygulama ve Araştırma Merkezi Atatürk Üniversitesi oğu Anadolu Gözlemevi Boğaziçi Üniversitesi epreme Hazırlık Eğitim ve Öğretimi Merkezi Boğaziçi Üniversitesi eprem Öncesi ve Sonrası Afet Yönetimi Boğaziçi Üniversitesi eprem İzleme Merkezi Boğaziçi Üniversitesi Boğaziçi Üniversitesi Boğaziçi Üniversitesi İstanbul eprem Erken Uyarı-Acil Amaçlı AR- GE Merkezi TAM: Teleiletişim ve Enformatik Alan. Araştırmacı ve Akademisyen Yetiştirme Merkezi Hidrokarbonlardan Katalitik Hidrojen Üretim Teknolojileri Laboratuvarı Boğaziçi Üniversitesi Yaşambilim Araştırma Merkezi Boğaziçi Üniversitesi Geoteknik eprem Mühendisliği Ar. Mrk Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Gözlemevi Büyük Teleskop Projesi Çukurova Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Araştırma Altyapısı okuz Eylül Üniversitesi İleri Biyomedikal Ar-Ge Merkezi okuz Eylül Üniversitesi Elektronik Malzemeler Üretim ve Uygulamalar Merkezi Ege Üniversitesi Farmasötik Bilimler Araştırma Merkezi Ege Üniversitesi Biyobenzer Ürünler Araştırma Merkezi Ege Üniversitesi Ege Üniversitesi Enerji Verim. Organik Optoelektronik ve Fotovoltaik Tekn. Araştırma Merkezi Biyokütle Enerji Sistemleri ve Teknolojileri Merkezi Erciyes Üniversitesi Radyo Astronomi Gözlemevi Erciyes Üniversitesi Mekatronik Mühendisliği Bölümü Endüstriyel Teknolojiler Araştırma, Uygulama ve Eğitim Merkezi Gazi Üniversitesi İmmünoloji Araştırma ve Uygulama Merk Gazi Üniversitesi İleri Teknolojiler Ar-Ge Merkezi Gazi Üniversitesi İleri Araştırma ve Eğitim Programları Gazi Üniversitesi Nanotıp-Nanotek. ayalı Yeni Tanı ve Tedavi Yöntemlerinin Geliştirilmesi Merkezi

225 Tablo Yılları Arasında Yatırım Programları Kapsamında esteklenen Tematik İleri Araştırma Merkezleri (evamı IV) Kurum Proje Adı Başlama Yılı Bitiş Yılı Toplam Maliyet* Gazi Üniversitesi Linyit Ar-Ge Çalışmaları Laboratuvarı Gazi Üniversitesi Fotonik Araştırma Merkezi Gaziantep Üniversitesi Gıda Ürünleri Araştırma Geliştirme Merkezi Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü GYTE-KOSGEB Nanoteknoloji Araştırma Merkezi Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Nano-Magnetizm Araştırma Merkezi Hacettepe Üniversitesi Hacettepe Ar-Ge Merkezi Hacettepe Üniversitesi Hacettepe Üniversitesi Pediatrik Kök Hücre Ar-Ge ve Hücresel Tedavi Merkezi Endovasküler Tedavi İçin Girişimsel Radyolojik Görüntüleme Teknolojileri Geliştirme Hacettepe Üniversitesi Transgenik Hayvan Araştırmaları Laboratuvarı Hacettepe Üniversitesi oğa Koruma ve Biyoçeşitlilik Ar-Ge Merkezi Hacettepe Üniversitesi Kimyasal Sensörler Araştırma Merkezi Harran Üniversitesi Yumuşak ve Sert Çekirdekli Meyveler Ar-Ge ve Uygulama Merkezi Harran Üniversitesi Tam Otomatik Sera Kompleksi Ar-Ge ve Uygulama Merkezi Harran Üniversitesi Biyoteknoloji Araştırma Merkezi Harran Üniversitesi Yüksek Başarımlı Bilgi İşlem Araştırma Merkezi Harran Üniversitesi GAP Yenilebilir Enerji ve Enerji Verimliliği İstanbul Teknik Üniversitesi Uydu Yer Terminali Projesi İstanbul Teknik Üniversitesi Yüksek Teknoloji Seramikler ve Kompozitler Araştırma Merkezi İstanbul Teknik Üniversitesi Otomotiv Sanayileri AR-GE Merkezi İstanbul Teknik Üniversitesi Mekatronik Eğitim ve Araştırma Merkezi İstanbul Teknik Üniversitesi İleri Araştırma ve Eğitim Programları İstanbul Teknik Üniversitesi Havacılık Ar-Ge ve Uygulama Projesi İstanbul Teknik Üniversitesi Ulusal Yüksek Başarımlı Hesaplama Merkezi İstanbul Teknik Üniversitesi Bilim Parkı İstanbul Teknik Üniversitesi Nanobilim ve Nanoteknoloji İleri Araştırmalar Merkezi İstanbul Teknik Üniversitesi Mineroloji- Maden Yatakları Araştırma Merkezi İstanbul Teknik Üniversitesi Ulusal Membran Teknolojileri Merkezi İstanbul Teknik Üniversitesi RF/ Karışık İşaret Araştırma Merkezi İstanbul Teknik Üniversitesi Coğrafi Bilgi Teknolojileri Merkezi İstanbul Teknik Üniversitesi Araç Teknolojileri Araştırma ve Geliştirme Merkezi

226 Tablo Yılları Arasında Yatırım Programları Kapsamında esteklenen Tematik İleri Araştırma Merkezleri (evamı V) Kurum Proje Adı Başlama Yılı Bitiş Yılı Toplam Maliyet* İstanbul Üniversitesi İleri Litografik Yöntemler Laboratuvarı İstanbul Üniversitesi Gıda Antioksidanları Araştırma Merkezi İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü İzmir Çevresi Çevre Referans AR-GE Merkezi İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü Yüksek Teknoloji AR-GE ve Eğitim Merkezi İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü Jeotermal Enerji Ar-Ge ve Test Eğitim Merkezi İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü Biyoteknoloji ve Biyomühendislik Araştırmaları Merkezi (BİYOMAM) İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü Kütle Spektrometre Merkezi İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü Kompozit Malzemeler Araştırmalar Merkezi İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü Uygulamalı Kuantum Araştırma Merkezi K.Maraş Sütcü İmam Üniversitesi Araştırma Sera Altyapısı Kocaeli Üniversitesi Kocaeli Üniversitesi İleri isiplinler Arası Araştırmalar Laboratuvarı (İEAL) Medikal Elektro-optik Sistemler Araştırma Merkezi Marmara Üniversitesi Mekatronik Sistemler İmalat Otomasyonu Altyapı Marmara Üniversitesi Genetik ve Metabolik Hastalıklar Araştırma ve Uygulama Merkezi Mimar Sinan Üniversitesi Sinema Kültür Mirası Ar-Ge Altyapısı Mustafa Kemal Üniversitesi eneysel Araştırmalar Merkezi Orta oğu Teknik Üniversitesi Moleküler Biyoloji-Biyoteknoloji AR-GE Merkezi Orta oğu Teknik Üniversitesi Orta oğu Teknik Üniversitesi OTÜ-BİLTİR Merkezi Endüstriyel Tasarım ve İmalat Altyapısı Endüstriyel Mikro-Elektro-Mekanik Sistemler (MEMS) Orta oğu Teknik Üniversitesi Kriptoloji Konusunda Ar-Ge Altyapısı Orta oğu Teknik Üniversitesi Sensör Üretim Teknolojilerinin Geliştirilmesi Orta oğu Teknik Üniversitesi Otomotiv Sanayi Tasarım ve Analize Yönelik Yüksek İvmeli Hasarsız Çarpışma Laboratuvarı Orta oğu Teknik Üniversitesi Modelleme ve Simülasyon Araştırma Altyapısı Orta oğu Teknik Üniversitesi Güneş Enerjisi Araştırma Merkezi (GÜNAM) Orta oğu Teknik Üniversitesi Rüzgar Enerjisi Teknolojileri Ar-Ge Merkezi Orta oğu Teknik Üniversitesi Orta oğu Teknik Üniversitesi Biyomalzeme ve oku Mühendisliği Araştırma Mrk. eniz Ekosistem Ve İklim Araştırmaları Merkezi (ekosim)

227 Tablo Yılları Arasında Yatırım Programları Kapsamında esteklenen Tematik İleri Araştırma Merkezleri (evamı VI) Proje Sahibi Kurum Proje Adı Başlama Yılı Bitiş Yılı Toplam Maliyet* Pamukkale Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Merkezi Sakarya Üniversitesi Elektromanyetik Araştırma Merkezi Selçuk Üniversitesi İmalat Sistemleri Otomasyon ve Bilgisayar estekli Tasarım,Üretim,Araştırma ve Uygulama Altyapısı Selçuk Üniversitesi İleri Tarım Teknolojileri Altyapısı Selçuk Üniversitesi oğal Ürünler Araştırma ve Uygulama Mrk Süleyman emirel Üniversitesi Hayvancılık Ar-Ge Merkezi Süleyman emirel Üniversitesi Biyolojik Savaş Etmenleri Araştırma ve Üretim Merkezi Uludağ Üniversitesi Uludağ Yenilik Merkezi Uludağ Üniversitesi Mekatronik Sistemler ve Otomasyon Teknolojileri Geliştirme Yıldız Teknik Üniversitesi Biyomedikal Malzemeler ve Yapay okular Yıldız Teknik Üniversitesi Atılım Üniversitesi Atılım Üniversitesi Bilkent İhsan oğramacı Üniversitesi Bilkent İhsan oğramacı Üniversitesi Bilkent İhsan oğramacı Üniversitesi Bilkent İhsan oğramacı Üniversitesi Bilkent İhsan oğramacı Üniversitesi Bitkisel Orjinli Pestisitler Araştırma ve Uygulama Merkezi VAKIF ÜNİVERSİTELERİ Metal Şekillendirme Mükemmeliyet Merkezi (1. Faz) Metal Şekillendirme Mükemmeliyet Merkezi (2. Faz) Ulusal Nanoteknoloji Araştırma Merkezi (1. Faz) Ulusal Nanoteknoloji Araştırma Merkezi (2. Faz) Manyetik Rezonans Görüntüleme Merkezi (1.Faz) Manyetik Rezonans Görüntüleme Merkezi (2.Faz) Hareket Algılayıcı Teknolojileri Uzmanlık Merkezi Fatih Üniversitesi BiyoNanoTeknoloji Araştırma Laboratuvarı Fatih Üniversitesi Endüstriyel Otomasyon Teknolojisi Geliştirme ve Sanayi İşbirliği Oluşturma Yatırım Projesi Koç Üniversitesi Yüzey Teknolojileri Araştırma Merkezi Sabancı Üniversitesi TOBB-ETÜ İstanbul Medipol Üniversitesi * 2014 yılı fiyatlarıyla (Bin TL) Nano-Mikro isiplinlerarası İleri Araştırma Merkezi Su Türbini Tasarımı ve Testleri Merkezi Altyapsı Rejeneratif ve Restoratif Tıp Araştırmaları Merkezi

228 2014 Yılı Yatırım Programı nda üniversitelere ait 24 ve diğer kamu kurumlarına ait 32 olmak üzere toplam 56 tematik ileri araştırma merkezi projesi bulunmaktadır. Bu projelere ilişkin bilgiler Tablo 92 de yer almaktadır. Tablo Yılı Yatırım Programında Yer Alan Tematik İleri Araştırma Merkezi Projeleri Proje Sahibi Kurum Proje Adı Başlama Tarihi Öngörülen Bitiş Tarihi Toplam Maliyet* 2014 Yılı Ödeneği* ÜNİVERSİTELER Anadolu Üniversitesi Havacılık Araştırma Merkezi Anadolu Üniversitesi Raylı Sistemler Araştırma Merkezi Ankara Üniversitesi Hızlandırıcı Merkezi ve Test Laboratuvarı Ankara Üniversitesi Viral Zoonozlar Tanı ve İleri Araştırma Laboratuvarı Ankara Üniversitesi Süperiletkenlik Araştırma Merkez Laboratuvarı Ankara Üniversitesi Yer Bilimleri Uygulama ve Araştırma Merkezi Ankara Üniversitesi Parçacık Hızlandırıcı Merkezi Atatürk Üniversitesi oğu Anadolu Gözlemevi Boğaziçi Üniversitesi TAM: Teleiletişim ve Enformatik Alan. Araştırmacı ve Akademisyen Yetiştirme Merkezi Boğaziçi Üniversitesi Yaşambilim Araştırma Merkezi okuz Eylül Üniversitesi İleri Biyomedikal Ar-Ge Merkezi Ege Üniversitesi Biyobenzer Ürünler Araştırma Merkezi Hacettepe Üniversitesi oğa Koruma ve Biyoçeşitlilik Ar-Ge Merkezi Harran Üniversitesi GAP Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Ar-Ge Merkezi İTÜ Ulusal Yüksek Başarımlı Hesaplama Merkezi İTÜ Nanobilim ve Nanoteknoloji İleri Araştırmalar Merkezi İTÜ Coğrafi Bilgi Teknolojileri Merkezi İTÜ Araç Teknolojileri Ar-Ge Merkezi İstanbul Üniversitesi Hulusi Behçet Araştırma Merkezi Kocaeli Üniversitesi Medikal Elektro-optik Sistemler Araştırma Merkezi OTÜ Rüzgar Enerjisi Teknolojileri Ar-Ge Merkezi OTÜ Biyomalzeme ve oku Mühendisliği Araştırma Merkezi OTÜ eniz Ekosistem ve İklim Araştırma Merkezi Selçuk Üniversitesi oğal Ürünler Araştırma ve Uygulama Merkezi KAMU KURUMLARI Afet ve Acil urum Yönetimi Başkanlığı eprem Veri Merkezi

229 Tablo Yılı Yatırım Programında Yer Alan Tematik İleri Araştırma Merkezi Projeleri (evamı - I) Proje Sahibi Kurum Proje Adı Başlama Tarihi Öngörülen Bitiş Tarihi Toplam Maliyet* 2014 Yılı Ödeneği* Gıda, Tarım ve Hayv. Bk. Meyve-Asma Baz Materyalleri Ar-Ge Merkezi Gıda, Tarım ve Hayv. Bk. Milli Botanik Bahçesi MKEK Gn.Md. Pilot Ölçekli uyarsız Patlayıcı Altyapısı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu TÜBİTAK TÜBİTAK TÜBİTAK Radyasyondan Korunmada Teknik Altyapı SAGE - elici ve elme Etkinliği Geliştirme Altyapısı MAM-Organik Elekronik-OLE Teknoloji Altyapısı BİLGEM- Katot ve Mikrodalga Vakum Tüp Altyapısı TÜBİTAK BİLGEM- Anten Test Araştırma Merkezi TÜBİTAK MAM YBE- Ulusal 1 MV Hızlandırılmış Kütle Spektroskopisi Laboratuvarı TÜBİTAK SAGE-Arayıcı Başlık Test Merkezi TÜBİTAK TÜBİTAK TÜBİTAK UZAY-Hall Etkili İtki Motoru Geliştirme Altyapısı BİLGEM - Konuşma ve il Teknolojileri Araştırma Merkezi BİLGEM İleri Genom ve Biyoenformatik Araştırma Merkezi TÜBİTAK MAM-EE Gaz Teknolojileri Ar-Ge Merkezi TÜBİTAK SAGE - Ankara Sesaltı Rüzgar Tüneli Altyapısı İyileştirme TÜBİTAK SAGE - İç Balistik Tasarım Altyapısı TÜBİTAK TÜBİTAK TÜBİTAK TÜBİTAK TÜBİTAK BİLGEM-Kablosuz İletişim Teknolojileri Laboratuvarı BİLGEM-Patlayıcıya Karşı Tedbir Test ve Araştırma Merkezi UME-Fotovoltaik Test ve Araştırma Merkezi SAGE-Enerjik Malzemeler Tahribatsız Test Merkezi MAM-Enerjetik Malzemeler Karakterizasyon Altyapısı TÜBİTAK BUTAL-Eser Bileşen Laboratuvarı TÜBİTAK Türk Ulusal e-bilim e-altyapısı (Truba) TÜBİTAK SAGE Çevresel Testler Merkezi TÜBİTAK ULAKNET-2 Projesi TÜBİTAK ULAKBİM BT PARUS

230 Tablo Yılı Yatırım Programında Yer Alan Tematik İleri Araştırma Merkezi Projeleri (evamı - II) Proje Sahibi Kurum Proje Adı Başlama Tarihi Öngörülen Bitiş Tarihi Toplam Maliyet* 2014 Yılı Ödeneği* TÜBİTAK TÜBİTAK BİLGEM BT TC Kimlik Kartı Yaygınlaştırması UZAY İMECE Uydu Altyapı Geliştirilmesi Projesi TÜBİTAK ULAKBİM Yayın Al. Ve Elek. Arşivleme TÜBİTAK BİLGEM e-sens TÜBİTAK TÜBİTAK TÜBİTAK TÜBİTAK TÜBİTAK TÜBİTAK TÜBİTAK TÜBİTAK TÜBİTAK TÜBİTAK BİLGEM UEKAE Yüksek Güçlü Lazer Araştırma Merkezi BİLGEM BTE Bulut Bilişim ve Büyük Veri Araştırma Laboratuvarı BİLGEM BTE Gerçek Zamanlı İşletim Sistemi Altyapısı BİLGEM UEKAE YİTAL Cihaz Parkı Güçlendirme Projesi UZAY Milli Yer İstasyonu Geliştirme Projesi MAM EE Uydu İçin Lityum İyon Pil ve Batarya Geliştirilmesi MAM Yüksek Sıcaklık Malzemeleri Araştırma, Geliştirme Onarım Mükemmelliyet Merkezi MAM Biyomalzeme, Biyoelektronik ve Biyomekanik Mükemmelliyet Merkezi MAM ÇTÜE Ulusal eniz Araştırmaları Merkezi Liman ve Çevresi Gelişim Projesi SAGE Hava Solumalı Füze Sistemleri Geliştirme Projesi TÜBİTAK SAGE Mobil Uçuş Test Altyapısı * Bin TL Merkezi Araştırma Laboratuvarları Araştırma altyapısı eksik olan üniversite ve araştırma kurumlarında ileri düzeyde araştırma projelerinin yürütülmesini sağlayacak merkezler oluşturulmaktadır. Merkezi Araştırma Laboratuvarlarının temel amaçları arasında yeni kurulan ve gelişmekte olan üniversitelere daha fazla sayıda nitelikli eleman çekebilmek, araştırma kültürünü yaygınlaştırmak ve üniversite-özel sektör işbirliği anlamında somut projelerin geliştirilebileceği platformlar oluşturmak yer almaktadır. Bu merkezlerde kişilerin veya bölümlerin kontrolü altında olmayan, yönetim modeli şeffaf ve bütün araştırmacıların kullanımına açık nitelikli araştırma altyapıları oluşturulmaktadır. Böylelikle üniversitelerde görev yapan araştırmacılar TÜBİTAK, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı gibi diğer kamu kurumlarının verdiği proje desteklerinden ve uluslararası fonlardan daha fazla yararlanabilecektir. Bu kapsamda, 2014 yılında 13, 2013 yılında 1, 2012 yılında 4, 2011 yılında 8, 2010 yılında 54, 2009 yılında 10 ve daha önceki yıllarda 5 olmak üzere toplam 95 merkezi araştırma laboratuvar projesi yatırım programına alınmıştır. Merkezi Araştırma Laboratuvarları proje bilgileri Tablo 93 te verilmektedir. 225

231 Tablo 93. Merkezi Araştırma Laboratuvarı Projeleri Proje Sahibi Kurum Başlama Yılı Bitiş Yılı Toplam Maliyet* Abant İzzet Baysal Üniversitesi Adıyaman Üniversitesi Afyon Kocatepe Üniversitesi Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Ahi Evran Üniversitesi Aksaray Üniversitesi Amasya Üniversitesi Ardahan Üniversitesi Artvin Çoruh Üniversitesi Atatürk Üniversitesi Balıkesir Üniversitesi Bartın Üniversitesi Batman Üniversitesi Bayburt Üniversitesi Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Bingöl Üniversitesi Bitlis Eren Üniversitesi Boğaziçi Üniversitesi Bozok Üniversitesi Celal Bayar Üniversitesi Cumhuriyet Üniversitesi Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Çankırı Karatekin Üniversitesi icle Üniversitesi umlupınar Üniversitesi üzce Üniversitesi Ege Üniversitesi Erciyes Üniversitesi Erzincan Üniversitesi Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Fırat Üniversitesi Gaziantep Üniversitesi Gaziosmanpaşa Üniversitesi

232 Tablo 93. Merkezi Araştırma Laboratuvarı Projeleri (evamı I) Proje Sahibi Kurum Başlama Yılı Bitiş Yılı Toplam Maliyet* Giresun Üniversitesi Gümüşhane Üniversitesi Hacettepe Üniversitesi Hakkari Üniversitesi Harran Üniversitesi Hitit Üniversitesi Iğdır Üniversitesi İnönü Üniversitesi İstanbul Üniversitesi İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü K.Maraş Sütcü İmam Üniversitesi Kafkas Üniversitesi Kar.Mehmet Bey Üniversitesi Karabük Üniversitesi Kastamonu Üniversitesi Kırıkkale Üniversitesi Kırklareli Üniversitesi Kilis 7 Ara. Üniversitesi M.Akif Ersoy Üniversitesi Marmara Üniversitesi Mardin Artuklu Üniversitesi Mersin Üniversitesi Mimar Sinan Üniversitesi Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Mustafa Kemal Üniversitesi Muş Alparslan Üniversitesi Namık Kemal Üniversitesi Nevşehir Üniversitesi Niğde Üniversitesi Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ordu Üniversitesi Orta oğu Teknik Üniversitesi Osmaniye K.Ata Üniversitesi

233 Tablo 93. Merkezi Araştırma Laboratuvarı Projeleri (evamı II) Proje Sahibi Kurum Başlama Yılı Bitiş Yılı Toplam Maliyet* Pamukkale Üniversitesi Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sakarya Üniversitesi Selçuk Üniversitesi Siirt Üniversitesi Sinop Üniversitesi Süleyman emirel Üniversitesi Şırnak Üniversitesi Trakya Üniversitesi Tunceli Üniversitesi Uludağ Üniversitesi Uşak Üniversitesi Yalova Üniversitesi Yıldız Teknik Üniversitesi Yüzüncü Yıl Üniversitesi Bülent Ecevit Üniversitesi Gazi Üniversitesi Karadeniz Teknik Üniversitesi Çukurova Üniversitesi Akdeniz Üniversitesi okuz Eylül Üniversitesi Gebze Yüksek teknoloji Üniversitesi Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Abdullah Gül Üniversitesi Adana Bilim Teknoloji Üniversitesi Erzurum Teknik Üniversitesi İzmir Katip Çelebi Üniversitesi İstanbul Medeniyet Üniversitesi Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi * 2014 yılı fiyatlarıyla (Bin TL) iğer taraftan, araştırma altyapılarının daha etkin çalışmaları amacıyla özel sektör ve ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile işbirliği kurmaları, yönetimi, sürdürülebilir finansmanı, personel istihdamı, tüm araştırmacılara kesintisiz hizmet verebilecek şekilde açık olmaları, performanslarının izlenmesi ve değerlendirilmesi gibi konularda Kalkınma Bakanlığı tarafından idari ve yasal düzenleme çalışmaları 228

234 tamamlanmıştır. 30 Nisan 2014 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu nda kanun tasarısıyla ilgili bilgilendirme yapılmış olup, 7 Mayıs 2014 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonunda, 13 Mayıs ve 27 Mayıs 2014 tarihlerinde ise Plan ve Bütçe Komisyonu nda kanun tasarısına ilişkin görüşmeler tamamlanmıştır. B Sayılı Kanun Kapsamında Ar-Ge Merkezi Bilgileri 5746 Sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin esteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında ülkemizde Ar-Ge alt yapısını oluşturmuş, çok sayıda Ar-Ge personeli çalıştıran ve ülkemizin GSYİH'deki Ar-Ge payına katkıda bulunan büyük işletmelerin bu çalışmalarını daha da geliştirmelerini ve kendi teknolojilerini üretmelerine imkân sağlanmıştır. 30 Nisan 2014 itibarıyla Ar-Ge Merkezi bilgileri aşağıda verilmektedir: Belge verilen Ar-Ge merkezi belgesi sayısı: 174 Tüzel kişilik değişikliği ve birleşme nedeniyle kapatılan Ar-Ge Merkezi sayısı: 10 Faaliyeti geçici olarak durdurulan Ar-Ge Merkezi sayısı: 1 Komisyon Kararı ile kapatılan Ar-Ge Merkezi sayısı: 4 Faaliyette olan Ar-Ge merkezi sayısı: 158 Faal olan Ar-Ge merkezilerince alınan patent sayısı: 984 Ar-Ge merkezleri ile ilgili ayrıntılı bilgiler aşağıdaki tablolarda sunulmaktadır (Tablo 94-97). Tablo 94. Yıllar İtibarıyla Ar-Ge Merkezi Başvuru ve eğerlendirme Bilgileri * Toplam Başvuru sayısı Belge verilen Belge verilmeyen Online başvuru süreci devam eden Bakanlıkça belgesi iptal edilen İşletme tarafından kapatılan Faaliyeti 3 ay geçici olarak askıya alınan Faal olan Ar-Ge Merkezi (birikimli) * 30 Nisan 2014 itibarıyla Kaynak: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Tablo 95. Faaliyette Olan Ar-Ge Merkezlerinin Sektörel ağılımı Ar-Ge Merkezi Adı İli Sektörü 1. Kuveyt Türk Katılım Bankası A.Ş. İstanbul 2. Merkezi Kayıt Kuruluşu İstanbul Bankacılık (2) 3. Koçsistem Bilgi ve İletişim Hizmetleri A.Ş. İstanbul 4. Airties Kablosuz İletişim Sanayi ve ış Ticaret A.Ş İstanbul 5. Alcatel Lucent Teletas Telekominikasyon A.Ş. İstanbul 6. Avea İletişim Hizmetleri A.Ş. İstanbul 7. Huawei Telekominikasyon ış Ticaret Ltd. İstanbul Bilgi ve İletişim Teknolojileri (15) 8. Triodor Araştırma Geliştirme Yazılım ve Bilişim Tic. Ltd. Şti. İstanbul 229

235 Tablo 95. Faaliyette Olan Ar-Ge Merkezlerinin Sektörel ağılımı (evamı I ) Ar-Ge Merkezi Adı İli Sektörü 9. Proline Bilişim Sistemleri ve Ticaret A.Ş. İstanbul 10. Provus Bilişim Hizmetleri A.Ş. İstanbul 11. Bis Çözüm ve Entegrasyon Hizmetleri Ticaret Ltd. Şti. İstanbul 12. Obase Bilgisayar ve anışmanlık Hizmetleri Ticaret A.Ş. İstanbul 13. etay anışmanlık Bilgisayar Hizm. San. ve ış Tic. A.Ş. İstanbul 14. Turkcell Teknoloji Ar-Ge A.Ş. İstanbul Bilgi ve İletişim Teknolojileri (15) 15. KREA İçerik Hizmetleri ve Prodüksiyon A.Ş.(IGITURK) İstanbul 16. Kariyer.net Elektronik Yayın ve İletişim Hizmetleri A.Ş. İstanbul 17. Netaş Telekomünikasyon A.Ş. 18. Eczacıbaşı Yapı Gereçleri Sanayì ve Ticaret A.Ş. Bilecik 19. Çanakkale Kalebodur Seramik San. A.Ş. Çanakkale 20. Turkiye Şise ve Cam Fabrikalari A.Ş. İstanbul 21. Arçelik Bulaşık Makinası İşletmesi Ankara Cam ve Seramik (3) 22. Türk emirdöküm Fabrikaları A.Ş. Bilecik 23. Arçelik Pişirici Cihazlar İşletmesi Bolu 24. Arçelik Buzdolabı ve Kompresör İşletmesi Eskişehir 25. Arçelik Çamaşır Makinası İşletmesi İstanbul 26. Arçelik Ar-Ge irektörlüğü İstanbul 27. Arçelik-LG Kocaeli 28. Alarko Carrier Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kocaeli ayanıklı Tüketim Malları (12) 29. Vestel Beyaz Eşya Sanayi ve Ticaret A.Ş. Manisa 30. İndesit Company Beyaz Eşya Sanayi ve Ticaret A.Ş. Manisa 31. BSH Ev Aletleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. Tekirdağ 32. Arçelik Kurutma Makinası ve Elektrik Motorları İşletmesi Tekirdağ 33. Samet Kalıp ve Madeni Eşya San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 34. Akım Metal Sanayi ve Ticaret A.Ş. Ankara 35. İzeltaş İzmir El Aletleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. İzmir 36. Kazlıçeşme eri Ürünleri Araştırma Geliştirme San. ve Tic. Ltd. Şti İstanbul 37. Mikes Mikrodalga Elektronik Sistemler Sanayi ve Ticaret A.Ş. Ankara emir ve emir ışı Metaller (3) eri ve eri Ürünleri Sanayi (1) 38. Vestel Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş.(1) Manisa 39. Vestel Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş.(2) Manisa 40. Balıkesir Elektromekanik Sanayi Tesisleri A.Ş Balıkesir 41. Arçelik A.Ş. Elektronik İşletmesi İstanbul Elektrik Elektronik (11) 42. Makel Elektrik Malzemeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. İstanbul 43. Kent Kart Ege Elektronik San. ve Tic. A.Ş. İzmir 230

236 Tablo 95. Faaliyette Olan Ar-Ge Merkezlerinin Sektörel ağılımı (evamı II ) Ar-Ge Merkezi Adı İli Sektörü 44. Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş Kocaeli 45. Bosch Termo Teknik Sanayi ve Ticaret A.Ş. Manisa 46. Vestel Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (3) Manisa 47. Viko A.Ş. Elektrik Elektronik (11) 48. Enel Enerji Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. İstanbul 49. Elvan Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. İstanbul Enerji (1) 50. Aromsa Besin Aroma ve Katkı Maddeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kocaeli Gıda Sanayi 51. Tusaş Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. (TAİ) Ankara 52. THY Teknik A.Ş. İstanbul 53. Alp Havacılık A.Ş. Eskişehir 54. Abdi İbrahim İlaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. İstanbul (2) Havacılık (3) 55. eva Holding A.Ş. İstanbul 56. Mustafa Nevzat İlaç Sanayi A.Ş. İstanbul 57. Zentiva Sağlık Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kırıklareli 58. Bilim İlaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kocaeli 59. Koçak Farma İlaç ve Kimya Sanayi A.Ş. Tekirdağ İlaç (8) 60. Nobel İlaç A.Ş üzce 61. Sanovel İlaç A.Ş. İstanbul 62. Organik Kimya A.Ş. İstanbul 63. Kayalar Kimya A.Ş. İstanbul 64. Ünilever Sanayi ve Ticaret Türk A.Ş. İstanbul 65. YO Boya Fabrikaları Sanayi ve Ticaret A.Ş. İzmir 66. Akdeniz Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. İzmir 67. Kansai Altan Boya Sanayi ve Ticaret A.Ş. İzmir 68. Hayat Kimya Sanayi A.Ş. Kocaeli 69. Setaş Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. Tekirdağ Kimya (11) 70. Pulver Kimya San.Tic.A.Ş. Kocaeli 71. Betek Boya ve Kimya A.Ş. Kocaeli 72. Akkim Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. Yalova 73. Ekol Lojistik A.Ş. İstanbul 74. urmazlar Makine Sanayi ve Tic. A.Ş. Bursa Lojistik (1) 75. Eti Makine Sanayi ve Ticaret A.Ş. Eskişehir 76. Hidrolik ve Mekanik Makine İmalat Sanayi ve Ticaret A.Ş. Ankara 77. Ermaksan Makine Sanayi ve Ticaret A.Ş. Bursa Makine ve Teçhizat İmalatı (4) 78. Temsa Global Sanayi ve Ticaret A.Ş. Adana 231

237 Tablo 95. Faaliyette Olan Ar-Ge Merkezlerinin Sektörel ağılımı (evamı III ) Ar-Ge Merkezi Adı İli Sektörü 79. Türk Traktör ve Ziraat Makineleri A.Ş. Ankara 80. Man Türkiye A.Ş. Ankara 81. Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş Bursa 82. Bosh Sanayi ve Ticaret A.Ş. Bursa 83. Oyak-Renault Otomobil Fabrikaları A.Ş. Bursa 84. Mercedes Benz Türk A.G İstanbul 85. BMC Sanayi ve Ticaret A.Ş. İzmir Otomotiv (11) 86. Ford Otomotiv Sanayi A.Ş Kocaeli 87. Anadolu Isuzu Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kocaeli 88. Otokar Otomotiv ve Savunma Sanayi A.Ş Sakarya 89. Ortadoğu Rulman Sanayi A.Ş. Ankara 90. Yiğit Akü Malzemeleri Nakliyat Turizm İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. Ankara 91. Magneti Marelli Mako Elektrik Sanayi ve Ticaret A.Ş. Bursa 92. Beyçelik Gestamp Kalıp ve Oto Yan Sanayi A.Ş. Bursa 93. Coşkunöz Metal Form Makina Endüstri ve Ticaret A.Ş. Bursa 94. Grammer Koltuk Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. Bursa 95. Martur Sünger ve Koltuk Tesisleri Tic.ve San. A.Ş. Bursa 96. Toksan Yedek Parça İmalat Ticaret ve Sanayi A.Ş. Bursa 97. Valeo Otomotiv Sistemleri Endüstrisi A.Ş Bursa 98. Ermetal Otomotiv ve Eşya Sanayi Tic.A.Ş. Bursa 99. B-Plas Bursa Plastik, Metal, inşaat, Enerji, Madencilik, Jeotermal, Turizm ve Tarım sanayi ve Ticaret A.Ş. Bursa 100. Maysan Mando Otomotiv Parçaları Sanayi ve Ticaret A.Ş. Bursa 101. Farba Otomotiv Aydınlatma ve Plastik Fabrikaları A.Ş. Bursa 102. Feka Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. Bursa Otomotiv Yan Sanayi (44) 103. MAJOR SKT Oto onanım Sanayi ve Ticaret A.Ş. Bursa 104. Aka Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. Bursa 105. Rollmech Automotive San. ve Tic. A.Ş. Bursa 106. Sıla Teknik Oto Yan San. ve Tic. A.Ş. Bursa 107. Teknorot Otomotiv Ürünleri San. ve.tic. A.Ş üzce 108. Hisarlar Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş. Eskişehir 109. Viko A.Ş. İstanbul 110. Yıldız Kalıp A.Ş. İstanbul 111. İTAŞ, ogan Yedek Parça İmalatı ve Teknik A.Ş CMS Jant ve Makine Sanayi A.Ş. İzmir 113. Ege Endüstri ve Ticaret A.Ş. İzmir 232

238 Tablo 95. Faaliyette Olan Ar-Ge Merkezlerinin Sektörel ağılımı (evamı IV ) Ar-Ge Merkezi Adı İli Sektörü 114. Toyota Boshoku Türkiye Sakarya 115. Totomak Makina Ve Yedek Parça Sanayi ve Ticaret A.Ş. İzmir 116. Teklas Kauçuk Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kocaeli 117. Farplas Oto Yedek Parçaları İmalatı, İthalatı A.Ş. Kocaeli 118. Kanca El Aletleri övme Çelik ve Makine Sanayi A.Ş. Kocaeli 119. Assan Hanıl Oto San.veTic. A.Ş. Kocaeli 120. Kale Oto Radyatör Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Kocaeli 121. Mecaplast Otomotiv Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kocaeli 122. TOYOTETSU Otomotiv Parçaları San ve Tic. A.Ş. Kocaeli 123. CVS Makina İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kocaeli 124. Aydınlar Yedek Parça Sanayi ve Ticaret A.Ş. Konya 125. Norm Civata Sanayi ve Ticaret A.Ş. Otomotiv Yan Sanayi (46) 126. Nursan Kablo onanımları San. ve Tic. A.Ş Kütahya 127. İnci Akü Sanayi ve Ticaret A.Ş. Manisa 128. Olgun Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş. Manisa 129. İTAŞ, ogan Yedek Parça İmalatı ve Teknik A.Ş. Niğde 130. Tırsan Treyler Sanayi Ticaret ve Nakliyat A.Ş Sakarya 131. Sampa Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Sampa A.Ş.) Samsun 132. Estaş Eksantirik Sanayi ve Ticaret A.Ş. Sivas 133. Hema Endüstri A.Ş. Tekirdağ 134. elphı Otomotiv Sistemleri Sanayi Ve Ticaret A.Ş. İzmir 135. Migros Ticaret A.Ş. İstanbul Perakendecilik (1) 136. Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş.(Tüpraş) Kocaeli Petrol ve Petrol Ürünleri (1) 137. Havelsan Hava Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Ankara) Ankara 138. Gate Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş Ankara 139. Aselsan A.Ş.-Radar Elektronik Harp ve İstihbarat Grup Bşk. Ankara 140. Aselsan A.Ş.-SST Grup Başkanlığı Ankara 141. Aselsan A.Ş.-Mikroelektronik Güdüm ve Elektro-Optik Grup Başk. Ankara 142. Aselsan A.Ş.Haberleşme Cihazları Grup Bşk. Ankara 143. Roketsan Roket Sanayii ve Ticaret A.Ş. (1) Ankara Savunma (11) 144. Roketsan Roket Sanayii ve Ticaret A.Ş. (2) Ankara 145. FNSS Savunma Sistemleri Anonim Şirketi Ankara 146. Tusaş Motor Sanayii A.Ş.(TEİ) Eskişehir 147. Havelsan Hava Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (İstanbul) İstanbul 148. Söktaş okuma İşletmleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. Aydın 233

239 Tablo 95. Faaliyette Olan Ar-Ge Merkezlerinin Sektörel ağılımı (evamı V ) Ar-Ge Merkezi Adı İli Sektörü 149. Sanko Tekstil İşletmeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. Bursa 150. Üniteks Gıda Tekstil Motorlu Araçlar Sanayi ve Ticaret A.Ş. İzmir 151. Sun Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. İzmir 152. Kordsa Global Endüstriyel İplik ve Kord Bezi San. Tic. A.Ş. Kocaeli 153. GAP Güneydoğu Tekstil Sanayi Ticaret A.Ş. Malatya Tekstil (7) 154. Yünsa Yünlü Sanayi ve Ticaret A.Ş. Tekirdağ 155. C/S Enformasyon Teknolojileri Ltd. Şti. İstanbul 156. Heksagon Mühendislik ve Tasarım A.Ş. Kocaeli 157. İdea Teknoloji Çözümleri Bil.San.Tic.A.Ş. İstanbul 158. Softtech San.TİC.A.Ş İstanbul Yazılım (4) * 30 Nisan 2014 itibarıyla Kaynak: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Tablo 96. Yıllar İtibarıyla Faaliyeti urdurulan Ar-Ge Merkezleri Sayı İşletme Adı Gerekçe Yılı 1 Vestel ijital Üretim Sanayi A.Ş Birleşme Grundig Elektronik A.Ş.- İzmir Tüzel Kişilik eğişikliği Grundig Elektronik A.Ş.- İstanbul Tüzel Kişilik eğişikliği Oyak Teknoloji Bilişim ve Kart Hizmetleri A.Ş Anadolu Bilişim Hizmetleri A.Ş elphi Kendi İsteğiyle Ericsson Kendi İsteğiyle Inform Elektronik Sanayi ve ış Ticaret A.Ş. Kendi İsteğiyle Intersource Tekstil San. Tic. A.Ş. Komisyon Kararı Kale Kilit San Tic. A. Ş. Komisyon Kararı Kros Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. Komisyon Kararı Ege Soğutmacılık Klima Soğuk Hava Tesisleri İhracat-İthalat Sanayi ve Ticaret A.Ş. Komisyon Kararı 2014 Kaynak: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı 234

240 Tablo 97. Sektör Bazında Belge Verilen Ar-Ge Merkezleri Sektörler Araştırmacı Teknisyen estek Personeli Patent Sayısı Yürütülen Proje Sayısı Bankacılık Bilgi ve İletişim Teknolojileri Cam ve Seramik ayanıklı Tüketim Malları emir-çelik Elektrik-Elektronik İlaç Kimya Kuyumculuk Metal Sanayi Mobilya Otomotiv Otomotiv Yan Sanayi Savunma Sanayi Tekstil Enerji Toplam * 30 Nisan 2014 itibarıyla Kaynak: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı 235

241 Stratejik Amaç Y6: Ülkemizin Çıkarları oğrultusunda Uluslararası BTY İşbirliklerinin Etkinleştirilmesi Y6 - Bölüm 1: UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında Y6 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Stratejik Amaç Y6. Amaç Y6.1. Y6.1.1 Ülkemizin Çıkarları oğrultusunda Uluslararası BTY İşbirliklerinin Etkinleştirilmesi Uluslararası BTY işbirliklerinin ülkemizin çok taraflı taahhütleri de dikkate alınarak UBTYS stratejik çerçevesini desteklemesi Uluslararası BTY işbirliklerinde UBTYS stratejik çerçevesini destekleyecek tematik yaklaşımlar doğrultusunda güçlü ve ihtiyaç odaklı alanların ön plana çıkarılması Eylem: Güçlü ve ihtiyaç odaklı alanlar doğrultusunda oluşturulan uluslararası kamu-kamu ortaklıklarının takibi ve girişimlerde aktif katılımın sağlanması TÜBİTAK Araştırma fonlayabilen tüm ulusal kurumlar Sürekli Gelişme: UBTYS 'da yer alan güçlü ve ihtiyaç odaklı alanlarda TÜBİTAK Uluslararası İşbirliği aire Başkanlığı AB Çerçeve Programlar Müdürlüğü tarafından ERA.NET'ler ve Ortak Programlama İnisiyatifleri'ne katılım hususunda faaliyetler devam etmiş olup, anılan tarih aralığında kaydedilen gelişmeler şunlardır: Akıllı Şebekeler, Akıllı Şehirler, Translasyonel Kanser Araştırmaları, Nörodejeneratif Hastalık Araştırmaları, Nadir Hastalıklar alanlarında Horizon 2020 ERA.NET Co-fund çağrılarına katılım için gerekli adımlar atılmış ve gerekli inisiyatifler alınmıştır. Nörodejeneratif Hastalıklar Ortak Programlama İnisiyatifi kapsamında 2013 yılı sonlarında açılan 3. çağrı kapsamında iki başlıkta proje kabul edilmiştir (Cross-isease Analysis of Pathways ve Pilot Studies on Preventive Strategies). Bunlardan ilk konu başlığında ikinci aşamaya geçen Türk ortaklı proje bulunmamaktadır. İkinci başlıkta 35 proje başvurusundan 22'si ikinci aşamaya davet edilmiş, bunlardan 2 projede Türkiye'den ortaklar yer almıştır. 2. aşama değerlendirmeleri halen devam etmektedir. CHIST-ERA Projesi nin Ekim ayında açılan ve Heterojen ağıtık Hesaplama (Heterogenous istributed Computing) ve Karmaşık Ortamlarda Uyarlanabilir Makineler (Adaptive Machines in Complex Environments) başlıklarını kapsayan 3. çağrısına 13 Türk ortak başvurmuş olup değerlendirme süreci devam etmektedir. CHIST-ERA II Projesi kapsamında Ekim 2014'te açılması planlanan 'Aksaklığa ayanıklı ve Güvenilir Siber-Fiziksel Sistemler' (Resilient Trustworthy Cyber-Physical Systems) ve 'İnsan ilini Anlama' (Human Language Understanding) çağrılarına da TÜBİTAK katılım kararı almıştır. 7. ÇP kapsamında desteklenen, TÜBİTAK'ın koordine ettiği ve Avrupa-Japonya BTY işbirliklerini artırmayı hedefleyen Concert-Japan projesinde 'Fotonik Üretim (Photonic Manufacturing) alanında açılan çağrı Nisan 2014 itibarıyla sonuçlanmış, desteklenmesine karar verilen 15 projeden 8'inde Türkiye'den ortaklar yer almıştır. Antimikrobiyal Rezistans Ortak Programlama Inisiyatifi'nin (Joint Programming Initiative on Anti-Microbial Resistance) uluslararası ortak çağrısına katılım için gerekli girişimler TÜBİTAK tarafından başlatılmıştır. EUREKA kapsamında anılan dönemde gerçekleşenler şunlardır: EUROSTARS: 14 Mart 2014 itibarıyla kapanan Eurostars 2 çağrısı kapsamında Türk şirketlerin yer aldığı 6 proje uluslararası bağımsız hakem değerlendirmesi sürecine girmiştir. KÜMELER: CATRENE kümesi kapsamında Türk şirketlerin yer aldığı 1 projenin destek kararı alınmıştır. ITEA2 kümesi çerçevesinde fonlanmasına karar verilen 19 projenin 14 ünde Türk şirketler yer almıştır. Bu projelerden 3 ünün TÜBİTAK 1509 Programı başvurusu tamamlanmıştır. EUREKA: Mart 2014 tarihinde kabul edilen 7 projenin 1 inde Türk şirketler yer almıştır. eğerlendirilmesi henüz yapılmayan 7 proje başvurusu bulunmaktadır. 236

242 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında Y6 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: Güçlü ve ihtiyaç odaklı alanlar doğrultusunda ikili işbirlikleri oluşturulması, mevcut ikili işbirliklerinin bu alanlarda genişletilmesi ve geliştirilmesi TÜBİTAK Araştırma Fonlayabilen Tüm Ulusal Kurumlar Sürekli Gelişme: TÜBİTAK Uluslararası İşbirliği airesi İkili ve Çoklu İlişkiler Müdürlüğünde proje esasına dayalı ikili bilimsel işbirliği programları yürütülmektedir. Söz konusu uluslararası programlar kapsamında öncelikli alanlar olan Enerji, Su, Gıda alanlarında da projeler önerilebilmektedir. Rapor döneminde, Azerbaycan, Hindistan, Meksika, Fransa, Japonya (2 kuruluş JSPS ve NISTEP), Afganistan ve Almanya ile yeni anlaşmalar imzalanmıştır. Ayrıca, daha önce 22 ülkeden 26 kuruluş olan mevcut işbirliği sayısı 24 ülkeden 28 kuruluşa yükseltilmiş ve bu çerçevede yürütülen işbirliği programı sayısı da 27'den 31'e ulaşmıştır. aha önce işbirliği çağrısı bulunmayan ülkeler olan Fas, Tunus, Karadağ ve Azerbaycan ile de ikili işbirliği proje başvuru çağrıları açılmıştır. Rapor döneminde mevcut ikili işbirliği programları kapsamında 84 proje başvurusu alınmıştır. Ayrıca, 2014 yılının Türk-Alman Bilim Yılı ilan edilmesi sebebiyle Ocak 2014'te Berlin'de Hedef Türkiye Çalıştayı gerçekleştirilmiştir. Bu çalıştay kapsamında Almanya'da yaşayan 200'ün üzerinde Türk araştırmacıya ulaşılmış, Türkiye'deki fırsatlar hakkında bilgi verilmiştir. Bilim Yılı kapsamında gerçekleştirilecek ikili işbirliği etkinlikleri için açılan çalıştay destek programı çerçevesinde 2 dönem çağrıya çıkılmıştır. İlk çağrıda, 90 başvuru alınmış olup 50 etkinliğin desteklenmesine karar verilmiştir. İkinci çağrıda ise 107 başvuru alınmış olup değerlendirme sonuçları Temmuz 2014'te açıklanacaktır. Y6.1.2 Güçlü ve ihtiyaç odaklı alanlara göre ülkelerin Ar-Ge ve yenilik kapasitesi ve yetkinliği açısından analizlerinin yapılarak uluslararası işbirliklerinde öncelikli ülkelerin belirlenmesi ve izlenmesi Eylem: Bilim, Teknoloji ve Yenilik (BTY) alanlarında uluslararası işbirliğinde öncelikli ülkeler çalışmasının, ülkelerin alanlara göre Ar-Ge ve yenilik kapasitesinin ve yetkinliğinin göz önünde bulundurularak hazırlanması TÜBİTAK ışişleri Bakanlığı, TİKA sürekli Gelişme: UBTYS çerçevesinde belirlenen hedefler doğrultusunda TÜBİTAK Uluslararası İşbirliği airesi Başkanlığı nın faaliyetlerine yol göstermesi amacıyla Eylül 2013'te Balkanlar, Orta Asya-Güney Kafkasya, Orta oğu-kuzey Afrika bölgelerine yönelik düzenlenen Uluslararası İşbirliği nde Öncelikli Ülkeler Çalıştayları na 120 den fazla uzman davet edilmiş olup, katılımcılara bilim, teknoloji, yenilikçilik, ekonomi ve politika kriterleri altında sorular yönlendirilmiştir. Çalıştay sonucunda elde edilen bilgiler ışığında 3 bölgeye yönelik kapsamlı bir rapor hazırlanmıştır. Raporda, söz konusu bölgelerdeki ülkeler önceliklendirilmiş, her bir ülke için işbirliği alanları ve işbirliği araçları belirlenmiştir. Raporda özetle; Ülke öncelik sıralamasında; Balkanlarda Romanya, Yunanistan ve Bulgaristan, Orta Asya/Güney Kafkasya da Azerbaycan, Kazakistan ve Gürcistan, Orta oğu/kuzey Afrika da Suudi Arabistan, Mısır ve Tunus ilk üç sırada yer almışlardır. BTY alanı değerlendirmelerinde ise; Balkan ülkeleri ile Enerji, Gıda, BIT, Orta Asya/Güney Kafkasya ülkeleri ile Enerji, Gıda, BIT ve Orta oğu/kuzey Afrika ülkeleri ile de, Enerji, Gıda ve Su alanları işbirliği önceliklendirmelerinde ön plana çıkmışlardır. Bununla birlikte, Otomotiv, Savunma, Uzay, Sağlık ve Makina İmalat konusunda çalışmalar yapılabilecek spesifik ülkeler ve kurumlar da belirlenmiştir. BTY enstrümanları değerlendirmelerinde ise; her üç bölgede yer alan ülkelerin bir çoğunun ekonomik sıkıntı ve bütçe kısıtı ile karşı karşıya olmaları nedeni ile işbirliği enstrümanlarına ilişkin imkan önerileri sınırlı düzeyde kalmıştır. Bununla birlikte, ülkelerin ikili işbirliği araştırma projeleri, uzman değişimi ve ikili çalıştay yöntemleri üzerinden ortak çalışmalar yapmaya genelde daha yetkin oldukları, istisnai ülkelerin ise stratejik işbirliği ve ortak araştırma merkezi kurma gibi daha gelişmiş enstrümanlara yatkın olabilecekleri sonucuna varılmıştır. Eylem: Ülkemizin sahip olduğu Ar-Ge ve yenilik tecrübelerinin ülkemiz açısından önceliği bulunan bölgelerdeki ülkeler ile paylaşım ve gelişiminin Liderlik Okulu projesiyle sağlanması TÜBİTAK TÜSSİE Üniversiteler, ışişleri Bakanlığı, KOSGEB, TİKA, TÜBİTAK, TOAİE, Yurt ışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı, EİK Gelişme: Bosna Hersek, Kosova, Tunus ve Kazakistan'dan Türkiye'ye gelen 200 orta ve üst düzey yöneticiye Liderlik Okulu projesi kapsamında eğitimler verilmiştir. 237

243 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında Y6 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) Zaman Aralığı Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () Eylem: AB Çerçeve Programları kapsamında ülkemizin performansının ölçülmesine ilişkin yeni metriklerin geliştirilmesi TÜBİTAK Avrupa Birliği Bakanlığı, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, YÖK Gelişme: AB Çerçeve Programlarında katılım performansımızın ölçülebilmesi için TÜBİTAK içerisinde bir iş zekası sistemi geliştirilmiş olup, Kasım 2013'ten itibaren aktif olarak kullanılmaktadır. Yapılan iş zekası ile, AB Komisyonu tarafından ülkelere dönemsel olarak iletilen ÇP performans verileri sisteme yüklenmekte, daha sonra bu veriler ilgili Ulusal İrtibat Noktaları tarafından düzenlenmekte ve tektipleştirilmektedir. Sistem sayesinde, Türkiye'nin ÇP katılımı ile ilgili tüm veri ve istatistiklere (proje ve katılımcı sayıları, proje büyüklükleri, proje isimleri, alana özel istatiskler vb.) saniyeler içerisinde ulaşılabilmektedir. Sisteme dışarıdan erişim sağlanamadığı için, AB Bakanlığı ile yapılan toplantılarda verilerin 6 ayda bir Bakanlığa iletilmesi konusunda anlaşma sağlanmış, veriler ilk defa Mart 2014 tarihinde Bakanlığa iletilmiştir. Y6.1.4 BTY ile alakalı uluslarüstü mekanizmalarda ülkemizden uzmanların görev almasının teşvik edilmesi Eylem: Türk Kamu çalışanlarının Avrupa Komisyonu bünyesinde Görevlendirilmiş Ulusal Uzman (SNE) olarak istihdam edilmesi ve diğer uluslararası kuruluşlarda görev almalarına yönelik resmi girişimlerde bulunulması Avrupa Birliği Bakanlığı, ışişleri Bakanlığı TÜBİTAK, İşbirliği Yapılacak Uluslararası Kuruluşlar Sürekli Gelişme: 2011/2585 sayılı Türk Kamu Görevlilerinin Avrupa Komisyonu nda Görevlendirilmelerine İlişkin Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Avrupa Komisyonu Arasında Mutabakat Zaptı nın Onaylanması Hakkında Karar 14 Ocak 2012 Tarihli ve Sayılı Resmî Gazete yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Kararın uygulaması düzenli olarak sürdürülmektedir. Y6.1.6 Eylem: AB Çerçeve Programlarına yeni katılan ülkelere ve Türkiye nin BTY politikaları kapsamında öncelikli olarak belirlediği ülkelere Türkiye AB Çerçeve Programları Koordinasyon modelinin ve Türkiye deki BTY modelinin aktarılması Gelişme: Bu eylem kapsamında anılan tarih aralığında bir gelişme olmamıştır. Türkiye nin uluslararası yardımlarında BTY nin de kapsam içine alınması TÜBİTAK AB Bakanlığı Eylem: BTY konularında tarım sektöründe az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerle uluslararası işbirliklerinin geliştirilmesi Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı TİKA Gelişme: 4-8 Kasım 2013 tarihleri arasında 2.Havza Hidrolojisi ve Toprak Korunumu konulu uluslararası eğitim düzenlenmiştir. Eğitime Türkiye, Irak, Mısır, İran, Sudan, Bulgaristan dan toplam 11 kişi katılım sağlamıştır Kasım 2013 tarihleri arasında 3. Entegre Mücadele Pestisitlerin Kullanımının Azaltılmasına Yönelik Alternatif Yöntemler konulu uluslararası eğitim düzenlenmiştir. Eğitime Sudan, Mısır, İran ve Hırvatistan dan 13 uzman katılım sağlamıştır. 2-6 Aralık 2013 tarihleri arasında 2.Uluslararası Organik Tarım Eğitimi yapılmıştır. Eğitime İran, Kosova, Makedonya, Mısır, Nijerya ve Sudan dan toplam 12 uzman katılım sağlamıştır. 238

244 UBTYS nın 2014 Yılı Eylem Planında Y6 Stratejik Amacı Altında Yer Alan Eylemlere İlişkin Gelişmeler Strateji Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş Y Eylem: Türkiye'nin En Az Gelişmiş Ülkelere (EAGÜ) Yönelik Ekonomik ve Teknik İşbirliği Paketi kapsamında BTY alanında verilen taahhütlerin yerine getirilmesi Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, TÜBİTAK İşbirliği Yapılacak Kurum(lar)/Kuruluş(lar) ışişleri Bakanlığı, YÖK, TİKA, BM Organları Zaman Aralığı Mayıs 2011 tarihlerinde İstanbul da gerçekleşen Birleşmiş Milletler (BM) IV. En Az Gelişmiş Ülkeler (EAGÜ) Konferansı çerçevesinde Kurumumuz ve UNIO işbirliğiyle 7-8 Şubat 2011 tarihlerinde İstanbul da Preparatory Event for the 4th UN Conference on the Least eveloped Countries Science, Technology and Innovation: Setting priorities and implementing policies for LCs başlıklı bir hazırlık etkinliği düzenlenmiştir. Toplantının ardından hazırlanan sonuç raporu Ana Konferansın önemli girdilerinden birisi olmuştur. Bunu takiben 9-13 Mayıs 2011 tarihlerinde İstanbul da düzenlenen IV. BM En Az Gelişmiş Ülkeler (EAGÜ) Konferansı'nın sonucunda da Başbakan Sn. Recep Tayyip Erdoğan tarafından EAGÜ lere yönelik olarak bilim ve teknoloji alanlarını kapsayan bir paket açıklanmıştır. Buna göre, BTY alanındaki taahhütlerin sorumluluk paylaşımı aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir: Rapor dönemindeki gelişmeler aşağıda sunulmuştur. - Burs Programı: EAGÜ kategorisinde yer alan ülkelerin vatandaşlarına, Türkiye de tezli yüksek lisans ve/veya doktora yapan veya yapacak olan öğrencilere mali destek sağlanması için BİEB tarafından 2235 kodlu bir burs programı başlatılmıştır. Program 10 yıl boyunca devam edecektir. Programa bir yıl içinde iki dönem olmak üzere elektronik ortamda başvuru alınmaktadır. Birinci çağrı başvuru sayısı: 53, kabul sayısı: 7, ikinci çağrı başvuru sayısı: 132, kabul sayısı: 17, üçüncü çağrı başvuru sayısı: 637, kabul sayısı: 8, dördüncü çağrı başvuru sayısı: 1356, olarak gerçekleşmiş olup başvuruların değerlendirilme süreci halen devam etmektedir. - Teknoloji Bankası: EAGÜ lere yönelik Teknoloji Bankasına ilişkin BM tarafından kabul edilen karar tasarısında, merkez kurulmadan önce, bir fizibilite çalışması yapılması, merkez çalışmalarına yönelik bir Akil Adamlar Paneli oluşturulması ve panel toplantısının TÜBİTAK tarafından organize edilmesi kararlaştırılmıştır. Konu TÜBİTAK tarafından uygun bulunmuş olup, Akil Adamlar Panel üyelerinin listesi ışişleri Bakanlığı ndan istenmiştir. ışişleri Bakanlığı ndan gelen cevaba göre, panel toplantısı TÜBİTAK TÜSSİE de gerçekleştirilecektir. Bilim diplomasisi faaliyetlerinin başlatılması ve yaygınlaştırılması (bilim ataşeleri, vb.) Eylem: Yurtdışı birimlerinde görevlendirilecek olan bilim ve teknoloji müşavirlerinin faaliyetlerinin düzenlenmesi ve yönetilmesi Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (AB ve ış İlişkiler Genel Müdürlüğü) TÜBA, YÖK, TÜBİTAK, Üniversiteler, özel sektör temsilcileri, ilgili kamu kurum ve kuruluşları Gelişme: 12.Temmuz 2012 tarihinde Resmi Gazete de yayımlanan 4 Temmuz 2012 tarihli 6353 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde eğişiklik Yapılmasına air Kanun Hükmünde Kararname ye göre Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına birinci, ikinci, üçüncü, beşinci ve altıncı dereceden her birinden ikişer kadro olmak üzere toplam on kadro ihdas edilmiştir. Bilim ve Teknoloji Müşavir ve Ataşelerinin seçimine ve atanmasına yönelik olarak Sınav Komisyonu tarafından çalışmalar yürütülmekte olup henüz atama yapılmamıştır Tamamlanma urumu Tamamlandı (T) evam Ediyor () 239

245 Y6 - Bölüm 2: Uluslararası BTY İşbirliklerinin Etkinleştirilmesi Kapsamında Türkiye deki iğer Gelişmeler Ülkemizde uluslararası BTY işbirliklerinin etkinleştirilmesi kapsamında akademinin, özel sektörün ve kamu araştırma enstitülerinin kullanabileceği destekler arasında TÜBİTAK tarafından yürütülen 1509 Uluslararası Sanayi Ar-Ge Projeleri estekleme Programı, 1011 Uluslararası Bilimsel Araştırma Projelerine Katılma Programı (UBAP), TÜBİTAK ın ulusal koordinasyonundan sorumlu olduğu 7. Çerçeve Programı (7.ÇP), COST (Cooperation in Science and Technology) Programı kapsamında uluslararası destek mekanizmaları ile TÜBİTAK ikili anlaşmaları kapsamında sağlanan proje destekleri bulunmaktadır. A Uluslararası Sanayi Ar-Ge Projeleri estekleme Programı Uluslararası ortak destek programlarında (EUREKA, EUROSTARS, Avrupa Birliği Çerçeve Programları altında ortak proje çağrılarına çıkan programlar ve benzeri uluslararası program ve projeler) yer alan sektör ve büyüklüğüne bakılmaksızın Türkiye de yerleşik katma değer yaratan kuruluşların, Ar-Ge ve yenilikçi proje harcamalarına geri ödemesiz (hibe) olarak destek verilmektedir. Tablo Uluslararası Sanayi Ar-Ge Projeleri estekleme Programı Kapsamında Veriler * 2014** Toplam Proje Sayısı estek Kararı Verilen Proje Sayısı Ödenen estek Tutarı*** ,3 3,8 5,9 13,9 17,5 14,6 2,4 18,5 58,3 * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** 2014 yılsonu öngörüsü *** 2014 sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) 1509 Uluslararası Sanayi Ar-Ge Projeleri estekleme Programı na 2012 yılında, 15 i ilk kez başvuran 60 firma tarafından toplam 72 proje başvurusu yapılmıştır yılında, 17 si ilk kez başvurmak üzere 69 firma, toplam 91 proje başvurusu yapmıştır. Program kapsamında 84 proje değerlendirilmiş olup 57 projenin desteklenmesine karar verilmiş ve programın destek kriterlerine uygun olmayan 27 proje reddedilmiştir. Ocak-Nisan 2014 döneminde ise programa 2 si ilk kez başvurmak üzere 17 firma tarafından 20 proje başvurusu gerçekleştirilmiştir. Program kapsamında desteklenen projeler çerçevesinde, 2008-Nisan 2014 yılları arasında toplam 58,3 milyon TL (2014 yılı sabit fiyatlarıyla) ödeme yapılmıştır. B Uluslararası Bilimsel Araştırma Projelerine Katılma Programı Programın amacı, bilim insanlarımızın bilimsel çalışmaları için çok uluslu projelere katılımlarına destek vermektir. Yıllar itibarıyla TÜBİTAK 1011 Programı na ait veriler Tablo 99 da yer almaktadır. 240

246 Tablo 99. TÜBİTAK 1011 Uluslararası Bilimsel Araştırma Projelerine Katılma Programı Verileri * Önerilen Proje Sayısı esteklenen Proje Sayısı esteklenen Bütçe (Milyon TL) 0 0,3 0,1 0,4 0, evam Eden Proje Sayısı esteklenen Projelerdeki Araştırmacı Sayısı esteklenen Projelerdeki Bursiyer Sayısı Yıllık Harcama Tutarı** 0 0,09 0,21 0,27 0,39 0,09 0,07 0,01 * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** 2014 sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) TÜBİTAK 1011 Programı kapsamında 2007 yılından 2014 Nisan sonuna kadar toplam 46 başvuru yapılmış, 6 proje desteklenmiştir Nisan sonu itibarıyla 1 proje devam etmektedir. C. Çerçeve Programları Kapsamındaki Uluslararası BTY İşbirlikleri AB 7. Çerçeve Programı (ÇP) Ülke Performansı Genel eğerlendirmesi Ülkemizin 7. ÇP katkı payı ödemeleri, ödemelerin AB hibelerinden karşılanan miktarı, ulusal bütçeden ayrılan miktar ve Türk ortakların aldığı fon miktarları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir (Tablo 100). Buna göre 1097 Türk kuruluşunun içinde yer aldığı 7. ÇP projelerinin toplam portföy büyüklüğü 2,7 milyar avroya ulaşırken bu rakamın 200,4 milyon avrosu ülkemizde harcanmıştır. Bu rakam ulusal bütçeden 7. ÇP bütçesine transferi gerçekleştirilen miktarın %77 sine, toplam katkı payına göre ise %56 sına tekabül etmektedir. Tablo ÇP Katkı Payları Yıl Ulusal Fon* AB hibe yardımı* Toplam* Türk Ortakların Aldığı Fon Miktarı* esteklenen Türk Ortak Sayısı ,9 12,5 22,4 26, ,3 4,5 30,8 17, ,6 16,6 41,2 27, ,8 34,3 54,1 28, ,2 12,3 62,5 38, ,5 10,0 69,5 44, ,8 5,1 75,9 17,3 93 Toplam 261,1 95,3 356,5 200,4** Türk ortakların yer aldığı projelerin toplam portföy büyüklüğü 2,7 milyar avro * Milyon avro ** Avrupa Komisyonu veri tabanındaki maddi hatalar TÜBİTAK tarafından düzeltilmiştir. 241

247 7. ÇP başladığı günden bugüne kadar açılan ve sonuçlanan çağrılara ilişkin bilgiler Tablo 101 de yer almaktadır. Tablo ÇP Çağrıları Yıllar Toplam Açılan Çağrı Sayısı Sonuçlanan Çağrı Sayısı Tablo 101 de görüldüğü üzere 1 Ocak Aralık 2013 döneminde açılan toplam 504 çağrının tamamı sonuçlanmıştır. 6. ve 7. ÇP performans karşılaştırmaları Tablo 102 de yer almaktadır. Görüldüğü üzere, 7. ÇP kapsamında Türk ortakların payı 6. ÇP ye göre %239 oranında artış göstermiş, buna bağlı olarak Türk ortakların payının ÇP ye ulusal fonlardan yapılan katkıya oranı %32 den %76 ya çıkmıştır. Tablo ÇP Katkı Paylarımız ve Türk Ortakların Aldığı Fon Miktarları 6. ÇP ( ) 7. ÇP ( ) Artış Oranı Türk Ortakların Payı* ,4 %239 Ulusal Katkı Payı* ,1 %41 Ulusal Katkı Payına Oran %32 %76 Toplam Katkı Payı* ,5 %54 Toplam Katkı Payına Oran %25 %56 * Milyon avro Tablo 103 te 7. ÇP nin Özel Programlarında Türk ortakların aldığı fon miktarları ile desteklenen proje sayılarına ilişkin veriler yer almaktadır. Tablo ÇP Alt Alanlarına Göre Türk Ortakların Aldığı Fon Miktarları, Önerilen ve esteklenen Proje Sayıları Alan esteklenen Proje Sayısı Türk Ortakların Aldığı Fon Miktarı* İşbirliği Özel Programı ,9 Fikirler Özel Programı (ERC estekleri) 8 11,3 Marie Curie Araştırma Programları ve Bursları ,9 Kapasiteler Özel Programı ,2 Toplam ,4 * Milyon avro 7. ÇP kapsamındaki projelerde yer alan Türk ortaklar, dahil oldukları çalışmalar sayesinde, AB-28 ülkeleri ve aralarında İsviçre, Norveç, Bosna-Hersek ve Makedonya gibi ülkelerin de yer aldığı Asosiye ülkelerin tamamındaki paydaşları ile işbirliği yapma fırsatı elde etmektedirler. UBTYS da Ar-Ge ve yenilik kapasitemizin güçlü olduğu alanlar olarak tespit edilen otomotiv, makine imalat, bilgi ve iletişim teknolojileri sektörlerinin, Türk ortakların 7. ÇP kapsamında aldıkları fon miktarı içindeki payları Tablo 104 de verilmektedir. 242

248 Tablo 104. UBTYS Kapsamındaki Ar-Ge ve Yenilik Kapasitemizin Güçlü Olduğu Alanların Payları esteklenen Proje Sayısı Türk Ortakların Aldığı Fon Miktarı* Öncelikli Alanların Toplam İçindeki Yüzdeleri (%) Otomotiv 17 6,1 3 Makine İmalat ,5 8,2 Bilgi İletişim Teknolojileri ,5 18,2 * Milyon avro UBTYS da ivme kazanmamız gereken alanlar olarak tespit edilen savunma, uzay, enerji, su, gıda ve sağlık sektörlerinde Türk ortakların 7. ÇP kapsamında aldıkları fon miktarı ise Tablo 105 te gösterilmektedir. Tablo 105. UBTYS Kapsamındaki İvme Kazanmamız Gereken Alanlar ın Payları esteklenen Proje Sayısı Türk Ortakların Aldığı Fon Miktarı* Öncelikli Alanların Toplam İçindeki Yüzdeleri (%) Enerji Su ,7 Gıda ,1 Savunma 28 5,7 2,8 Uzay 13 1,8 0,8 Sağlık ,1 * Milyon avro. İkili İşbirliği Programları, COST ve ERA-Net İkili işbirliği Programları, ülkemiz ile diğer ülke araştırmacılarının biraraya gelerek ortak proje geliştirmelerine ve yürütmelerine destek vermek amacıyla oluşturulmuştur. Söz konusu uluslararası anlaşmalar çerçevesinde ortak araştırma projeleri desteklenmekte ve izlenmekte, ortak bilimsel toplantılar, uzman değişimleri, çalışma ziyaretleri vb. etkinliklere maddi destek sağlanmaktadır. Hâlihazırda 24 ülkeden 28 kuruluşla proje destekleme esasına dayalı işbirliği anlaşmamız ve 31 ikili bilimsel işbirliği programımız bulunmaktadır. Bu ülkeler AB, Almanya, Azerbaycan, Belarus, Belçika, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Çin, Fas, Fransa, Hindistan, İtalya, Güney Kore, Karadağ, Macaristan, Moğolistan, Pakistan, Romanya, Rusya, Slovakya, Slovenya, Tunus, Ukrayna ve Yunanistan dır. COST ise, ulusal olarak desteklenen araştırma projelerinin yürütücülerinin Avrupa düzeyinde oluşturulmuş ağlara (aksiyonlara) dâhil olmalarını sağlayan bir programdır. ERA-NET programı ile de Avrupa Birliği üyesi ve Avrupa Birliği üyeliğine aday olan ülkelerde, ulusal ve bölgesel araştırma programları arasında koordinasyon sağlanarak, araştırma programlarının geliştirilip güçlendirilmesi hedeflenmektedir. Bu programlara ilişkin destek istatistikleri Tablo 106, 107, 108, 109 ve 110 da verilmektedir. Tablo 106. İkili İşbirliği Programları Kapsamındaki Proje Verileri * Önerilen Proje Sayısı estek Kararı Verilen Proje Sayısı esteklenen Bütçe** 17,0 15,3 17,8 17,9 8,3 10,5 9,0 * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** 2014 yılı sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) 243

249 Tablo 107. COST Kapsamında TÜBİTAK Tarafından eğerlendirilen Proje Verileri * Önerilen Proje Sayısı estek Kararı Verilen Proje Sayısı esteklenen Bütçe** 5,2 13,1 12,7 14,0 16,0 22,3 15,5 * 30 Nisan 2014 itibarıyla ** 2014 yılı sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) Tablo 108. Türkiye Genelinde COST Aksiyonlarına Katılım Sayıları * Aksiyonlara Başvuran Araştırmacı Sayısı estek Kararı Verilen Araştırmacı Sayısı Yürürlükteki Aksiyonlara Katılım Sayısı * 30 Nisan 2014 itibarıyla Tablo 109. ERA-NET Kapsamındaki Proje Verileri * Önerilen Proje Sayısı esteklenen Proje Sayısı esteklenen Bütçe** 0 3,3 4,9 14,9 20,0 18,0 2,2 *30 Nisan 2014 itibarıyla **2014 yılı sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) Tablo 110. Ocak 2013 Nisan 2014 Arasında Yılında COST, İkili İşbirliği Programları ve ERA-NET kapsamında TÜBİTAK tarafından esteklenen Projelerin Öncelikli Alanlara Göre ağılımı Bilgi ve İletişim Teknolojileri Enerji Gıda Makine İmalat Otomotiv Savunma Su Uzay Sağlık Toplam esteklenen Proje Sayısı esteklenen Bütçe* 5,4 2,9 5,5 0 0,06 0,5 0,2 0,3 4,3 19,7 *2014 yılı sabit fiyatlarıyla (Milyon TL) 1 COST Aksiyonlarına katılım için araştırmacıların aksiyon konusu ile ilgili yürürlükte bir projeye sahip olması gerekmektedir. Söz konusu projeler ile araştırmacılar ilgili aksiyonlara katılım gerçekleştirmektedir. olayısıyla, COST Aksiyonlarına katılım sayısı, aksiyonlara; COST (2515) projesi, TÜBİTAK 1001 den COST a dönüştürülen proje, araştırmacıların üniversitelerinde yürüttükleri BAP (Bilimsel Araştırma Projesi) ve AB 7.ÇP projeleri ile gerçekleştirdikleri katılım sayısını içermektedir. 244

250 2010/203 (G) BTYK nın 27. Toplantısı 3.5 Araştırma Altyapıları Yol Haritası ve Araştırma Merkezlerine İlişkin İdari ve Yasal üzenlemeler [2010/203] KARAR Kamu kurum ve kuruluşları ile üniversitelerdeki araştırma merkezlerinin etkin kullanımını ve sürdürülebilirliğini sağlamak üzere, merkezlerin özel sektör ve ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile işbirliği kurmaları, yönetimi, sürdürülebilir finansmanı, personel istihdamı, tüm araştırmacılara 7 gün 24 saat hizmet verebilecek şekilde açık olması, performansların izlenmesi ve değerlendirilmesi gibi konularında idari ve yasal düzenlemeler yapılmasına ve; Ülkemizdeki mevcut ve yapılacak araştırma merkezlerinin konu, yer, işbirlikleri, çalışma alanları ve finansman modeli gibi hususların belirlenmesine yönelik olarak Araştırma Altyapıları Yol Haritası hazırlanmasına karar verilmiştir. İLGİLİ İĞER KARARLAR 2010/201 Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi AHA ÖNCE GELİŞME RAPORLANAN TOPLANTI Aralık 2011; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 23. Toplantısı Ağustos 2012; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 24. Toplantısı Ocak 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 25. Toplantısı Haziran 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı SORUMLU KURULUŞ Kalkınma Bakanlığı İLGİLİ KURULUŞLAR TARAL Kapsamındaki Kuruluşlar GELİŞME Kalkınma Bakanlığı koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşların katkılarıyla hazırlanan Kanun Taslağı na ilişkin olarak 12 Eylül 2013 tarihinde Başbakanlıkta ilgili kurumların katılımıyla taslağın değerlendirildiği bir toplantı yapılmıştır. Başbakanlıkta yapılan toplantıda dile getirilen teknik hususlar Kalkınma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, evlet Personel Başkanlığı, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı ve TÜBİTAK yetkililerinin katıldığı toplantıda ele alınarak "Araştırma Altyapılarının esteklenmesine air Kanun Tasarısı Taslağı" nihai hale getirilmiştir. Kanun tasarısının görüşmeleri 30 Nisan ve 7 Mayıs 2014 tarihlerinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonunda, 13 Mayıs ve 27 Mayıs 2014 tarihlerinde ise Plan ve Bütçe Komisyonu nda tamamlanmıştır. 245

251 2011/101 (G) BTYK nın 27. Toplantısı 3.6 Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] KARAR 2023 yılında ülkemizin ilk 10 ekonomi arasına girebilmesi ve diğer ulusal hedeflere (yerli otomobil, yerli uçak, yerli helikopter vb.) ulaşılabilmesi için Ulusal Yenilik Sistemi 2023 yılı hedeflerinin aşağıdaki şekilde belirlenmesine Ar-Ge harcaması/gsyih: %3 Özel sektör Ar-Ge harcaması/gsyih: %2 Araştırmacı sayısı: 300 bin1 Özel sektör araştırmacı sayısı: 180 bin1 ve anılan hedeflerin gerçekleşmesi yolunda, 2023 yılına kadar ihtiyaç duyulacak Ar-Ge ödeneklerinin kararda belirtilen ilgili kamu kurumları ile çalışılarak tespit edilmesine ve ilgili kurum bütçelerine eklenmesine, Kaynakların BTYK nın 2010/201 Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi ve 2010/ Yıllarında Kamu Ar-Ge ve Yenilik Fonlarının Kullanımında İzlenecek Politikalar kararlarına uygun şekilde kullanılmasına, Ulusal Yenilik Sistemi 2023 yılı hedeflerinde ulaşılan düzeyin BTYK toplantılarında düzenli olarak izlenmesine, karar verilmiştir. İLGİLİ İĞER KARARLAR 2005/201 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sisteminin 2010 Hedefleri 2008/ Türkiye Ar-Ge Harcamaları 2010/201 Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi / Yıllarında Kamu Ar-Ge ve Yenilik Fonlarının Kullanımında İzlenecek Politikalar AHA ÖNCE GELİŞME RAPORLANAN TOPLANTI Ağustos 2012; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 24. Toplantısı Ocak 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 25. Toplantısı SORUMLU KURULUŞLAR TÜBİTAK İLGİLİ KURULUŞLAR Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı YÖK Ekonomi Bakanlığı Hazine Müsteşarlığı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı KOSGEB Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı TOBB Kalkınma Bakanlığı TÜSİA Maliye Bakanlığı MÜSİA Sağlık Bakanlığı Özel sektör Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı 1 Tam Zaman Eşdeğer olarak 246

252 2011/101 (G) BTYK nın 27. Toplantısı GELİŞME Ar-Ge Harcamaları TÜİK tarafından açıklanan 2012 yılı Araştırma ve Geliştirme Anketi sonuçlarına göre Türkiye de yaklaşık 14 milyar TL Ar-Ge harcaması yapılmıştır (Şekil 17). Yıllar itibarıyla Türkiye nin Ar-Ge harcamalarına bakıldığında düzenli bir artış görülmektedir yılı Ar-Ge harcaması, 2003 yılındaki değerin 3 katından fazla olmuştur. Kaynak: TÜİK Şekil 17. Ar-Ge Harcamaları ve Gayri Safi Yurt İçi Hâsıla (2013 sabit fiyatlarıyla) Ar-Ge Harcamalarının Gayri Safi Yurt İçi Hasılaya (GSYİH) oranı 2012 yılında %0,92 ye ulaşırken, özel sektör Ar-Ge harcamalarının GSYİH ye oranı 2012 yılında %0,42 ye ulaşmıştır (Şekil 18). Özel sektör Ar-Ge harcamaları toplam Ar-Ge harcamaları içinde en büyük paya sahiptir yılları arasına bakıldığında her iki oranın da genel olarak artış eğiliminde olduğu görülmektedir. Kaynak: TÜİK Şekil 18. Ar-Ge Harcamalarının GSYİH ye Oranı (%) Ar-Ge İnsan Kaynağı Yıllar itibarıyla Türkiye deki TZE araştırmacı sayısına bakıldığında düzenli bir artış izlenmektedir. TÜİK tarafından açıklanan 2012 yılı Araştırma ve Geliştirme Anketi sonuçlarına göre Türkiye de 82 bin TZE araştırmacı vardır. Bunun 35 bini özel sektörde çalışmaktadır (Şekil 19) yılı toplam TZE araştırmacı sayısı 2003 yılı değerinin yaklaşık 3 katı olurken, 2012 yılı özel sektör TZE araştırmacı sayısı 2003 yılı değerinin 7 katından fazladır. Kaynak: TÜİK Şekil 19. TZE Araştırmacı Sayısı 247

253 2011/102 (G) BTYK nın 27. Toplantısı 3.7 Ar-Ge, Yenilik ve Girişimcilik estek Mekanizmalarında Bütünsellik, Uyum ve Hedef Odaklılığın Sağlanması için Koordinasyon Kurulu Oluşturulması [2011/102] KARAR Ar-Ge, yenilik ve girişimcilik destek mekanizmaları arasında bütünsellik, uyum ve hedef odaklılığın sağlanması için BTYK altında TÜBİTAK Başkanı başkanlığında YÖK Başkanı, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı, Kalkınma Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı, Ekonomi Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı, Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı, Hazine Müsteşarlığı Müsteşar Yardımcısı ve KOSGEB Başkanı ndan oluşan bir Koordinasyon Kurulu kurularak, geliştirilecek model önerisinin BTYK nın 24. toplantısında Yüksek Kurul un onayına sunulmasına karar verilmiştir. Bu süreçte toplantıların sekretarya hizmeti TÜBİTAK tarafından yerine getirilir. Koordinasyon Kurulu, ihtiyaca bağlı olarak üyelerin bir bölümünün katılacağı alt çalışma grupları kurabilir. Ayrıca, Koordinasyon Kurulu gündemle ilgili gördüğü kurum temsilcilerini veya kişileri davetli statüsünde Koordinasyon Kurulu toplantılarına veya alt grup çalışmalarına davet edebilir. Ek Karar (BTYK nın 24. Toplantısı): BTYK nın 2011/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan model doğrultusunda, bu alandaki mevcut ve yeni olusturulacak destek mekanizmalarına iliskin etki analizi çalısmalarının koordinasyonunun sağlanması ile mevcut veya olusturulacak sektörel sınıflandırmaların destek sağlayan kurumlar tarafından aynı standartlar çerçevesinde kullanılmasına yönelik faaliyetlerin Ar-Ge, Yenilik ve Girişimcilik estekleri Koordinasyon Kurulu çatısı altında sürdürülmesine karar verilmistir. İLGİLİ İĞER KARARLAR 2010/201 Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi / Yıllarında Kamu Ar-Ge ve Yenilik Fonlarının Kullanımında İzlenecek Politikalar AHA ÖNCE GELİŞME RAPORLANAN TOPLANTI Ağustos 2012; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 24. Toplantısı Ocak 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 25. Toplantısı SORUMLU KURULUŞLAR TÜBİTAK İLGİLİ KURULUŞLAR Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Kalkınma Bakanlığı YÖK Ekonomi Bakanlığı Hazine Müsteşarlığı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı KOSGEB GELİŞME TÜBİTAK Başkanı başkanlığında YÖK Başkanı, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı, Kalkınma Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı, Ekonomi Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı, Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı, Hazine Müsteşarlığı Müsteşar Yardımcısı ve KOSGEB Başkanı ndan oluşan bir Koordinasyon Kurulu oluşturulmuş ve konusuna göre Avrupa Birliği Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Savunma Sanayii Müsteşarlığı, Kamu İhale Kurumu, TOBB, TİM ve özel sektör temsilcileri toplantılara davet edilmiştir. 248

254 2011/102 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Anılan katılımcılarla 7 Mart Haziran 2014 tarihleri arasında aşağıdaki konularda toplam 19 toplantı gerçekleştirilmiştir: Ar-Ge, yenilik ve girişimcilik desteklerinin analizinin yapılarak koordinasyonunun sağlanması, Yüksek teknoloji şirketlerinin satın alınması, destek programı önerisinin oluşturulması ve detaylandırılması, Ülkelerin kendi teknolojilerini yabancı alımlardan korumak için sürdürdükleri uygulamaların değerlendirilmesi, Uluslararası büyük şirketlerin ülkemizde Ar-Ge laboratuvarı açmalarının destekleneceği bir programı önerisinin oluşturulması ve detaylandırılması, Kalkınma Bakanlığı destekli araştırma altyapılarında oluşturulacak "mükemmeliyet merkezleri" için özel bir destek programı önerisinin oluşturulması ve detaylandırılması, Gelişmiş ülkelerin avantajları ile Türkiye'nin avantajlarına aynı anda sahip olabilecek "start-up" firma kuruluşunu destekleyen program önerisinin oluşturulması ve detaylandırılması, Global şirketlerden yerli firmalarımıza teknoloji transferi yapabilmek için "Ortak Girişim" destek programı önerisinin oluşturulması ve detaylandırılması, Ar-Ge, Yenilik ve Girişimcilik estekleri Koordinasyon Kurulu nda hem mevcut desteklerin incelenmesi hem de yeni destek mekanizma önerilerinin geliştirilmesi konularında çalışmalar yürütülmüş olup, bu hususlarda geliştirilen öneriler Ekonomi Koordinasyon Kurulu na sunulacaktır. 249

255 2011/106 (G) BTYK nın 27. Toplantısı 3.8 Kamu Alımlarının ve Kullanım Hakkı Tahsislerinin Yeniliği, Yerlileşmeyi ve Teknoloji Transferini Teşvik Edecek Şekilde İyileştirilmesi [2011/106] KARAR Kamu ihale mevzuatı kapsamındaki kamu alımlarında ve UBTYS da yer alan öncelikli sektörlerde kullanım hakkı tahsislerinde yeniliği, yerlileşmeyi ve teknoloji transferini teşvik edecek şekilde düzenlemelerin yapılmasına yönelik ilk aşamada Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı başkanlığında Ekonomi Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Avrupa Birliği Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, TÜBİTAK ve Kamu İhale Kurumu nun katılımıyla bir çalışma grubu oluşturulmasına ve çalışma sonucunda belirlenen mevzuat değişikliği önerilerinin BTYK nın 24. toplantısında Yüksek Kurul un onayına sunulmasına karar verilmiştir. Çalışma grubu ihtiyaca bağlı olarak alt çalışma grupları kurabilir. Ayrıca, çalışma grubu gündemle ilgili gördüğü kurum temsilcilerini veya kişileri davetli statüsünde çalışma grubu toplantılarına veya alt grup çalışmalarına davet edebilir (Örneğin, kullanım hakkı tahsislerinde teknoloji transferinin teşvik edilmesine yönelik konuların görüşülmesinde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı nın davet edilmesi). Ek Karar (BTYK nın 24. Toplantısı): Kamu alımlarında ve kullanım hakkı tahsislerinde yeniliğin, yerlileşmenin ve teknoloji transferinin teşvik edilmesine yönelik olarak 2011/106 no.lu karar gereği mevzuat değişikliği önerileri hazırlanmış olup, mevzuat değişikliklerinin sonuçlarının izlenmesi amacıyla Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşların katılımı ile kazanımların değerlendirilmesi ve gelişmelerin BTYK toplantılarına raporlanmasına karar verilmiştir. İLGİLİ İĞER KARARLAR 97/14 Kamunun Orta ve Uzun Vadeli Satın Alma Politikasına İlişkin üzenlemeler 98/01 Off-set Anlaşmalarından Ülkenin Teknoloji Yeteneğini Yükseltme Yönünde Azami Yararın Sağlanması 2010/201 Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi / Yıllarında Kamu Ar-Ge ve Yenilik Fonlarının Kullanımında İzlenecek Politikalar AHA ÖNCE GELİŞME RAPORLANAN TOPLANTI Ağustos 2012; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 24. Toplantısı Ocak 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 25. Toplantısı Haziran 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı SORUMLU KURULUŞLAR Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı İLGİLİ KURULUŞLAR Avrupa Birliği Bakanlığı Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Ekonomi Bakanlığı Hazine Müsteşarlığı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı TÜBİTAK Maliye Bakanlığı Kamu İhale Kurumu Kalkınma Bakanlığı 250

256 2011/106 (G) BTYK nın 27. Toplantısı GELİŞME 4734 sayılı Kanunda değişiklik öngören hükümlerin derç edildiği 6518 sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde eğişiklik Yapılmasına air Kanun 19 Şubat 2014 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır. Bahse konu Kanunda aşağıdaki düzenlemeler yer almıştır. Ulusal veya uluslararası çeşitli destekler çerçevesinde yürütülen Ar-Ge ve yenilik projeleri sonucu ortaya çıkan mal ve hizmetleri teklif eden isteklilerin kamu ihalelerine katılımının sağlanmasına yönelik belgelendirme çalışmaları Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yapılacaktır. Kamu ihalelerinde orta ve yüksek teknolojili yerli malı teklif eden istekliler lehine %15 fiyat avantajı sağlanması hususunda ihale dokümanına hüküm konulması zorunlu hale getirilmiştir. Fiyat avantajının zorunlu olarak uygulanacağı orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri, her yıl Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak tespit edilecektir. Yenilik, yerlileşme ve teknoloji transferini sağlamaya yönelik sanayi katılımı/offset uygulamaları içeren mal ve hizmet alımlarına ilişkin usul ve esaslar Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak belirlenecektir. Yerli malı belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak hazırlanacaktır. Bundan sonraki süreçte, çalışmalara ilgili mevzuat ve alt mevzuat kapsamında devam edilecektir. EK Ek-1: 6518 sayılı Kanunun ilgili maddeleri 251

257 2011/106 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-1: 6518 Sayılı Kanunun İlgili Maddeleri AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞININ TEŞKİLAT VE GÖREVLERİ HAKKINA KANUN HÜKMÜNE KARARNAME İLE BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNE KARARNAMELERE EĞİŞİKLİK YAPILMASINA AİR KANUN 19 Şubat 2014 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : Kanun No Kabul Tarihi: 06/02/2014 MAE 45 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 3 üncü maddesine aşağıdaki bent eklenmiştir. u) Yenilik, yerlileşme ve teknoloji transferini sağlamaya yönelik sanayi katılımı/off-set uygulamaları içeren mal ve hizmet alımları, MAE sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendine aşağıdaki paragraf eklenmiş; aynı maddenin üçüncü fıkrasının son cümlesi enetim ve yönetim faaliyetleri nedeniyle alınacak belgeler beşte bir oranında dikkate alınır. Ancak, yapımla ilgili hizmet işlerinden elde edilen belgeler yapım işlerinde kullanılamaz. şeklinde değiştirilmiştir. f) Teknoloji merkezi işletmelerinde, Ar-Ge merkezlerinde, kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan vakıflar tarafından veya uluslararası fonlarca desteklenen Ar-Ge ve yenilik projelerinde, rekabet öncesi iş birliği projelerinde ve teknogirişim sermaye desteklerinden yararlananlara, yararlandıkları destekler çerçevesinde yürüttükleri proje sonucu ortaya çıkan mal ve hizmetlerin piyasaya arz edilmesinden sonra proje sonucu ortaya çıkan hizmetler ile yerli malı belgesine sahip ürünler için Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından Kurumca belirlenen esaslar çerçevesinde düzenlenen ve piyasaya arz tarihinden itibaren beş yıl süreyle kullanılabilecek olan belgeler. MAE sayılı Kanunun 63 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. MAE 63 İhalelere sadece yerli isteklilerin katılması ile yerli istekliler ve yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı tanınmasına ilişkin olarak aşağıdaki düzenlemeler esas alınır: a) Yaklaşık maliyeti eşik değerin altında kalan ihalelerde sadece yerli isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir. b) Hizmet alımı ve yapım işi ihalelerinde yerli istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir. c) Mal alımı ihalelerinde yerli malı teklif eden istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir. Ancak, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri arasından belirlenen ve her yıl ocak ayında Kurum tarafından ilan edilen listede yer alan malların ihalelerinde yerli malı teklif eden istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanması zorunludur. d) Yerli malı belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak belirlenir. İsteklilerce teklif edilen malın yerli malı olduğu, bu usul ve esaslara uygun olarak düzenlenen yerli malı belgesi ile belgelendirilir. e) Ortak girişimlerin yerli istekli sayılabilmesi için bütün ortaklarının yerli istekli olması gereklidir. MAE sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. Bu Kanunun 3 üncü maddesinin (u) bendine ilişkin usul ve esaslar, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından, Kurum ile diğer ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak belirlenir. MAE 125 Bu Kanunun; c) 45 inci, 46 ncı, 51 inci ve 52 nci maddeleri yayımı tarihinden yüz seksen gün sonra, yürürlüğe girer. 252

258 2011/107 (G) BTYK nın 27. Toplantısı 3.9 Bilim Merkezlerinin Yaygınlaştırılması [2011/107] KARAR Bilim ve Teknoloji İnsan Kaynağı Stratejisi ve Eylem Planı da Gençlerin Ar-Ge alanlarına yönlendirilmesi stratejisine yer verilerek bu hususun kritik önem taşıdığı belirtilmiş ve bu strateji altında İlköğretim ve ortaöğretim için popüler bilim etkinliklerinin artırılarak, bilimsel faaliyetlere olan merakın artırılması eylemine yer verilmiştir. Yukarıda anılan eyleme hizmet edecek olan ve aynı zamanda Sayın Başbakanımızın himayeleri altında olan Bilim Merkezleri nin toplumumuzda bilim kültürünü yaygınlaştırmak için son derece kritik bir rol üstleneceği öngörüsünden yola çıkarak ülkemizde bu merkezlerin kurulması ve yıllar içinde sayılarının artırılması hedeflenmektedir. Bu hedef doğrultusunda, özellikle çocukların ve gençlerin bilime olan ilgi ve meraklarını artıracak, teknolojiyi daha doğru kullanmalarını sağlayacak bilim merkezlerinin 2016 yılı itibarıyla tüm büyükşehirlerde, 2023 yılı itibarıyla tüm illerde kurulmasına yönelik yerel yönetimlerle işbirliği halinde çalışmaların gerçekleştirilmesine karar verilmiştir. İLGİLİ İĞER KARARLAR 97/27 Bilim ve Teknoloji Merkezlerinin Kurulması 2005/10 Ulusal Bilim ve Teknoloji Politikaları Uygulama Planı /201 Bilim ve Teknoloji İnsan Kaynağı 2010/201 Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi AHA ÖNCE GELİŞME RAPORLANAN TOPLANTI Ağustos 2012; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 24. Toplantısı Ocak 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 25. Toplantısı Haziran 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı SORUMLU KURULUŞLAR Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı TÜBİTAK İLGİLİ KURULUŞLAR Yerel Yönetimler Sanayi ve/veya Ticaret Odaları Milli Eğitim Bakanlığı Üniversiteler GELİŞME Karar kapsamında ülke genelinde Bilim Merkezlerini yaygınlaştırmak amacıyla TÜBİTAK 4003 Bilim Merkezi Kurulması estek Programı oluşturulmuştur. Program kapsamında TÜBİTAK tarafından gerçekleştirilen çalışmalar aşağıda verilmektedir: Konya Bilim Merkezi: Konya Bilim Merkezi nin 26 Nisan 2014 tarihinde ön açılışı yapılmış olup, Bilim Merkezinde yer alacak sergilerin tasarımları tamamlanmıştır. Sergi üretim ihalesi 3 gruba ayrılarak ihaleye çıkılmış ve dokuz temadan ikisinin üretim ve kurulumları bitmiştir. İhale edilen diğer iki 253

259 2011/107 (G) BTYK nın 27. Toplantısı temanın sergi üretim süreci başlamış, diğer temalarla ilgili ihale hazırlıklarına devam edilmektedir. Kocaeli Bilim Merkezi Kurulması Projesi: Proje kapsamında Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ile 16 Mayıs 2012 tarihinde ön protokol, 3 Eylül 2012 tarihinde de sözleşme imzalanmıştır. Sergilerin şematik tasarımları tamamlanmış ve üretim ihalesine çıkılmıştır. Üretici firma ile beş temadan biri için sözleşme imzalanmış olup, sergilerin 2014 yılı Temmuz ayında Bilim Merkezinde olması planlanmaktadır. iğer dört tema ile ilgili ihaleye çıkma hazırlıklarına devam edilmektedir. Kayseri Bilim Merkezi Kurulması Projesi: Proje kapsamında, 16 Mayıs 2012 tarihinde ön protokol, 11 Mart 2013 tarihinde ise sözleşme imzalanmıştır. Proje kapsamında tasarımcı firma ile sözleşme imzalanmıştır. Sergilerin kavramsal tasarım çalışmaları bitirilmiş olup, şematik tasarım çalışmaları devam etmektedir. Bursa Bilim Merkezi nin Kurulması Projesi: Bursa Büyükşehir Belediyesi ile 4 Şubat 2014 tarihinde bir sözleşme imzalanmış olup Bursa Bilim Merkezi sergilerinin tasarlanması için tasarımcı firma tespit çalışmaları devam etmektedir. Eskişehir, Sakarya, Gaziantep, Ankara Büyükşehir Belediyeleri ile ön protokoller imzalanmıştır. 254

260 2011/108 (G) BTYK nın 27. Toplantısı 3.10 Yerli Patentlerin Lisanslanmasını Teşvik Edecek Politika Araçlarının Geliştirilmesi [2011/108] KARAR Yerli patentlerin lisanslanmasına ilişkin verilerin Türk Patent Enstitüsü tarafından düzenli olarak izlenmesine ve lisans gelirlerinin artırılması için gerekli mekanizmaların kurumlar arası eşgüdüm içinde oluşturulmasına, bu konudaki gelişmelerin BTYK ya raporlanmasına karar verilmiştir. İLGİLİ İĞER KARARLAR 2010/201 Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi AHA ÖNCE GELİŞME RAPORLANAN TOPLANTI Ağustos 2012; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 24. Toplantısı Ocak 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 25. Toplantısı Haziran 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı SORUMLU KURULUŞLAR Türk Patent Enstitüsü İLGİLİ KURULUŞLAR Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı TÜBİTAK YÖK KOSGEB Üniversiteler GELİŞME Teşvik Çalışma Başlığı Altında Yürütülen Çalışmalar Türk Patent Enstitüsü (TPE) ile TÜBİTAK işbirliğinde patent başvurularının desteklenmesine yönelik oluşturulan TÜBİTAK 1008 Patent Başvurusu Teşvik ve estekleme Programı sonlandırılmış ve yerine başvurudan tescile tüm süreci destekleyen, tescillenen patentlere ödül veren ve çevrimiçi başvuru imkanı sunan 1602 kodlu TÜBİTAK Patent estek Programı 1 Ocak 2014 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir. Söz konusu çalışmalara paralel olarak Türk Patent Enstitüsünce 2014 Yılında Uygulanacak Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ ile ilgili çalışmalar sırasında, en önemli ticarileşme şekillerinden biri olan lisans işlemlerinin TPE siciline kaydı için alınan Lisans İşlemi Kayıt Ücreti nde indirime gidilerek 2013 yılında 263 TL olan işlem ücreti, 2014 yılı için 105 TL olarak belirlenmiştir. Ayrıca bu karar doğrultusunda Yatırım Ortamını İyileştirme Koordinasyon Kurulu Vergi ve Teşvikler Teknik Komitesinin kapsamına alınan Sınai mülkiyet haklarının ticarileştirilmesine yönelik teşvik imkanlarının artırılması eylemine ilişkin, Maliye Bakanlığı Gelir Politikaları Genel Müdürlüğü ile TPE tarafından yürütülen çalışmalar neticesinde taslak kanun maddeleri hazırlanmıştır. Türkiye de gerçekleştirilen Ar-Ge ve yenilik faaliyetleri ile yazılım faaliyetleri neticesinde ortaya çıkan patentli veya faydalı model belgeli buluşların ticarileştirilmesinden elde edilen gelirler için %50 kurumlar ve gelir vergisi istisnası getirecek söz konusu maddeler, TBMM den 6 Şubat 2014 tarihinde geçen 6518 no.lu Kanun kapsamında 19 Şubat 2014 tarihinde Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir (Ek-2). 255

261 2011/108 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Takip Çalışma Başlığı Altında Yürütülen Çalışmalar yılları arasında Patent Siciline kaydedilen lisans ve devir işlemlerine ait veriler Tablo 111 de sunulmaktadır. Tablo 111. Patent Siciline Kaydedilen Lisans ve evir İşlemleri * Lisans evir *30 Nisan 2014 tarihi itibarıyla Ayrıca, TPE tarafından başvuru ve buluş sahibi profilleri ile ilgili detaylı bilgi temini çalışmaları kapsamında, ilgili bilgilerin temin edilmesini sağlayacak şekilde yeniden tasarlanan ve 2013 yılı başından itibaren kullanılmaya başlanan patent başvuru formları ile %57 oranında profil geri bildirimi alınmıştır. Başvuru sahibi profil bilgisini veren başvuru sahipleri arasındaki dağılım Tablo 112 de verilmektedir. Tablo 112. Başvuru Sahibi Profil Bilgisi Başvuru Sahibi Firma Sahibi Firma Çalışanı KOBİ Büyük Ölçekli Akademisyen Ar-Ge Personeli Üniversite Kamu Kurumu Oran (%) Bilgilendirme Çalışma Başlığı Altında Yürütülen Çalışmalar TPE tarafından Teknoloji Transfer Platformu internet sitesinin tasarımı için bir yazılım şirketi ile anlaşmaya varılmış ve sitenin oluşturma çalışmaları tamamlanmıştır. Teknoloji Transferi Platformu (www.teknolojitransferi.gov.tr) internet sitesi, Bilgilendirme başlıklı çalışma alanı kapsamında hayata geçirilen hizmetlerin sunumunda kullanılacak temel bir platform olacaktır. Web sitesinde aşağıdaki hususlara yer verilecektir: Yerli patentlerin lisanslanmasını teşvik edecek mekanizmaların geliştirilmesi kapsamında yürütülen çalışmalar Sınai mülkiyet ve yönetimi ile ilgili konularda gerçekleşen ulusal ve uluslararası seminer, çalıştay vb. faaliyetlere ilişkin program ve sunumlar İlgili konularda yerli ve yabancı bilgi kaynakları (kitap, makale, derleme vb.) ile anket/analiz çalışması sonuçları Teknoloji transferi ile ilgili istatistikler Yerli ve yabancı başarılı ticarileştirme hikayeleri Lisanslanmış, devredilmiş, lisanslanmak/devredilmek istenen, ihtiyaç/ilgi duyulan, elde bulundurulan teknolojiler ile ilgili bilgilerin üçüncü kişiler tarafından girilebileceği bölüm EK Teknoloji transferi ile ilgili tarafların bilgileri (iletişim bilgileri, uzman olunan konular vb.) Ek-2: 6518 sayılı Kanunun ilgili maddeleri 256

262 2011/108 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-2: 6518 Sayılı Kanunun İlgili Maddeleri AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞININ TEŞKİLAT VE GÖREVLERİ HAKKINA KANUN HÜKMÜNE KARARNAME İLE BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNE KARARNAMELERE EĞİŞİKLİK YAPILMASINA AİR KANUN 19 Şubat 2014 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : Kanun No Kabul Tarihi: 06/02/2014 MAE 32 25/10/1984 tarihli ve 3065 sayılı Katma eğer Vergisi Kanununun 17 nci maddesinin dördüncü fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir. z) 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 5/B maddesi kapsamındaki araştırma ve geliştirme, yenilik ile yazılım faaliyetleri neticesinde ortaya çıkan patentli veya faydalı model belgeli buluşa ilişkin gayri maddi hakların kiralanması, devri veya satışı (Bu kapsamda vergiden istisna edilen işlemler bakımından bu Kanunun 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi hükmü uygulanmaz.). MAE 82 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 5/A maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir. Sınai mülkiyet haklarında istisna MAE 5/B (1) Türkiye de gerçekleştirilen araştırma, geliştirme ve yenilik faaliyetleri ile yazılım faaliyetleri neticesinde ortaya çıkan buluşların; a) Kiralanması neticesinde elde edilen kazanç ve iratların, b) evri veya satışı neticesinde elde edilen kazançların, c) Türkiye de seri üretime tabi tutularak pazarlanmaları hâlinde elde edilen kazançların, ç) Türkiye de gerçekleştirilen üretim sürecinde kullanılması sonucu üretilen ürünlerin satışından elde edilen kazançların patentli veya faydalı model belgeli buluşa atfedilen kısmının, % 50 si kurumlar vergisinden müstesnadır. Bu istisna, buluşa yönelik hakların ihlal edilmesi neticesinde elde edilen gelirler ile buluş nedeniyle alınan sigorta veya diğer tazminatlar için de uygulanır. (2) İstisnanın uygulanabilmesi için; a) İstisna uygulamasına konu buluşun, 24/6/1995 tarihli ve 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname kapsamında patent veya faydalı model belgesi verilerek koruma altına alınan buluşlar arasında yer alması ve buluşa ilişkin incelemeli sistem ile patent veya araştırma raporu sonucunda faydalı model belgesi alınması, b) İstisna uygulamasından yararlanabilecek kişilerin, 551 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinde belirtilen nitelikleri taşıması ve bu kişilerin patentli veya faydalı model belgeli buluşu geliştirme yetkisini haiz bulunması şartıyla, patent veya faydalı model belgesinin sahibi ya da patent veya faydalı model belgesi üzerinde tekel niteliğinde özel bir ruhsata sahip olması, c) İstisnadan yararlanılacak ilk yıl, buluşun oluşturacağı katma değer dikkate alınarak devir veya satış hâlindeki değerinin tespitine yönelik Maliye Bakanlığı tarafından değerleme raporu düzenlenmesi, gerekmektedir. (3) İstisna uygulamasına patent veya faydalı model belgesinin verildiği tarihten itibaren başlanır ve ilgili patent veya faydalı model belgesi için sağlanan koruma süresi aşılmamak kaydıyla bu istisnadan yararlanılabilir. Her bir mükellef tarafından yararlanılabilecek istisna tutarı; değerleme raporunda belirtilen bedelin % 50 sini, bu madde kapsamında yararlanılabilecek toplam istisna tutarı ise değerleme raporunda belirtilen bedelin % 100 ünü aşamaz. Buluşun üretim sürecinde kullanılması sonucu üretilen ürünlerin satışından elde edilen kazançların, patentli veya faydalı model belgeli buluşa atfedilen kısmı, ayrıştırılmak suretiyle transfer fiyatlandırması esaslarına göre tespit edilir. (4) Bu madde gelir vergisi mükellefleri hakkında da uygulanır. (5) İstisna uygulamasının kesinti suretiyle alınan vergilere şümulü yoktur. Ancak, bu madde kapsamında istisnadan yararlanılan serbest meslek kazançları ile gayrimenkul sermaye iratları üzerinden yapılacak vergi kesintisi % 50 oranında indirimli uygulanır. Kazanç ve iradı kesinti yoluyla vergilenen ve beyanname vermesi gerekmeyen mükellefler için indirimli vergi kesintisi en fazla 5 yıl süre ile uygulanır. (6) Bu madde kapsamında istisna uygulamasından yararlanan mükellefler, 26/6/2001 tarihli ve 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında yer alan istisna uygulamasından ayrıca yararlanamaz. 257

263 2011/108 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-2: 6518 Sayılı Kanunun İlgili Maddeleri (7) Birinci, üçüncü ve beşinci fıkralarda yer alan % 50 oranını ayrı ayrı ya da birlikte sıfıra kadar indirmeye, % 100 e kadar artırmaya, bu oranları sektörler ile birinci fıkrada yer alan gelir, kazanç ve iratlar itibarıyla ya da patent veya faydalı model belgesine göre farklılaştırmaya, üçüncü fıkrada yer alan % 100 oranını % 200 e kadar artırmaya, tekrar kanuni seviyesine indirmeye, beşinci fıkrada yer alan süreyi 1 yıla kadar indirmeye, tekrar kanuni seviyesine kadar çıkarmaya Bakanlar Kurulu; ikinci fıkranın (c) bendinde yer alan değerleme raporunun şekil, içerik, hazırlanması ile üçüncü fıkrada yer alan transfer fiyatlandırması suretiyle ayrıştırma yöntemi yerine satış, hasılat, gider, harcama veya benzeri unsurları dikkate alarak kazancın ayrıştırılmasında basitleştirilmiş yöntemler tespit etmeye ve bu maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir. MAE 125 Bu Kanunun; b) 32 nci maddesiyle 3065 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen (z) bendi 1/1/2015 tarihinden itibaren yapılacak teslim ve hizmetlere uygulanmak üzere yayımı tarihinde, e) 82 nci maddesi ile 5520 sayılı Kanuna eklenen 5/B maddesi, 1/1/2015 tarihinden itibaren elde edilen kazanç ve iratlara ve bu tarihten itibaren yapılacak vergi kesintilerine uygulanmak üzere yayımı tarihinde, yürürlüğe girer. 258

264 2012/101 (G) BTYK nın 27. Toplantısı 3.11 Eğitimin Niteliğini Artırmak Amacıyla urum Tespitine Yönelik Çalışmalar Yapılması [2012/101] KARAR İlk ve ortaöğretim öğrencilerinin öğrenme ve gelişimlerinin takip edilmesi ve bu değişikliklerde rol oynayan faktörlerin tespit edilmesi için verilerin toplanması, analiz edilmesi ve yorumlanmasına yönelik çalışmaların yapılmasına, bu çalışmaların gerçekleştirilmesine yönelik yürütme ve danışma kurulları kurulmasına karar verilmiştir. İLGİLİ İĞER KARARLAR 2007/201 Bilim ve Teknoloji İnsan Kaynağı AHA ÖNCE GELİŞME RAPORLANAN TOPLANTI Ocak 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu nun 25. Toplantısı Haziran 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu nun 26. Toplantısı SORUMLU KURULUŞLAR TÜBİTAK Milli Eğitim Bakanlığı İLGİLİ KURULUŞLAR - GELİŞME Çalışmalar Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ile TÜBİTAK işbirliğinde yürütülmüştür. urum Tespit uygulamalarının kurgulanması ve düzenli olarak tekrarlanması üzerinde görüşmeler yapılmış ve TÜBİTAK görüşleri rapor halinde MEB e sunulmuştur. urum tespitine yönelik yapılması düşünülen uygulamalar öncesinde, öğrencilere sorulacak soruların hazırlanması ve sürecin tartışılması maksadıyla çalıştaylar/toplantılar düzenlenmiştir. Sorular TÜBİTAK tarafından hazırlanmış ve MEB tarafından Mayıs 2012 de 62 pilot okulda uygulanmıştır. Pilot uygulama sonrasında mevcut sorular güncellenmiş ve yeni sorular hazırlanmıştır. İlk genel uygulama için Matematik ve Türkçe alanlarının uygun olacağı düşünülmüş ve sorular TÜBİTAK bünyesinde hazırlanmıştır. Uygulama, uygun görülecek tarihte MEB tarafından hayata geçirilebilecektir. 259

265 2012/102 (G) BTYK nın 27. Toplantısı 3.12 İlk ve Ortaöğretimde Eğitim Müfredatına Uygun ijital İçeriklerin Geliştirilmesi ve Erişime Sunulması [2012/102] KARAR Ülkemizde dijital eğitim reformunu destekleyici nitelikte aşağıdaki üç temel konu üzerinde TÜBİTAK ve Milli Eğitim Bakanlığı eş sorumluluğunda çalışmalar yapılmasına karar verilmiştir: Z-Kitap (zenginleştirilmiş kitap): İlgili derslerin müfredat ve kazanımlarına yönelik işitsel, görsel, hareketli, etkileşimli ve dinamik öğeler bir arada kullanılarak zenginleştirilen içeriğe sahip elektronik öğrenme/öğretim materyallerinin geliştirilmesi ve erişime sunulması. E-ers: Bir derse veya alt kazanımlarına yönelik hazırlanmış video çekimlerinden oluşacak ve hem öğretmenler için bir uygulama örneği teşkil edecek hem de öğrenciler için ders tekrarı yaparak eksik konularını tamamlayabilecekleri öğretim materyallerinin geliştirilmesi. TÜBİTAK Popüler ergileri (E-ergi): İlgili dergilerin elektronik versiyonlarının tablet bilgisayarlar üzerinden bütün öğrencilerin erişimine sunulması. İLGİLİ İĞER KARARLAR - AHA ÖNCE GELİŞME RAPORLANAN TOPLANTI Ocak 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu nun 25. Toplantısı Haziran 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu nun 26. Toplantısı SORUMLU KURULUŞLAR TÜBİTAK Milli Eğitim Bakanlığı İLGİLİ KURULUŞLAR Üniversiteler GELİŞME Bu karar kapsamında üç başlık altında çalışmalar yürütülmüş olup, aşağıda detayları verilmektedir. z-kitap Çalışmaları: z-kitaplar, bireylerin öğrenme süreçlerini, zenginleştirilmiş ders materyallerini ve bu materyallerin dinamik bir elektronik ortamda paylaştırılmasını sağlar. Bu düşünceden hareketle TÜBİTAK bünyesinde z-kitap kavramsal çerçevesi hazırlanmış ve içeriklerin geliştirilmesi, paketlenmesi, sunulması ile ilgili yöntemler ve sistematik üzerinde ilgili araştırmalar yapılmıştır. z-kitap formatı ile ilgili uluslararası standartlar üzerinde çalışılarak ortak bir standart oluşturulmuştur. Bu standarda dayalı olarak z-kitap hazırlama rehberi oluşturulmuştur ve deneme olarak; kişisel bilgisayar ve mobil cihazlar için z-kitap okuyucu uygulamasının beta sürümü geliştirilmiştir. Bu doğrultuda, zenginleştirme ilkelerinin tamamı kullanılmaya çalışılarak örnek z-kitaplar oluşturulmuştur. Örnek 2. sınıf ve 5. sınıf İngilizce z-kitapları içeriğinde video, animasyon, ses, etkileşimli uygulamalar, öğrenciler için etkinlikler ve testler barındırmaktadır. Bu örnek çalışmalar öğretmen ve öğrencilere, konu metinleri ile birlikte, ders anlatımına ve dersi anlamaya yardımcı olacak ses, görsel, video ve etkileşimli materyallerin bir arada verilmesi amaçlanarak hazırlanmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) bünyesinde toplam 40 z-kitap tamamlanmıştır. e-ers Çalışmaları: TÜBİTAK bünyesinde 2012 yılında başlatılan eğitimde yeni teknolojilerin kullanılması çalışmaları 2013 ve 2014 yılında da devam etmiştir. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı MEB TÜBİTAK arasında imzalanan Eğitimde İşbirliği Protokolü kapsamında; eğitimde yeni teknolojilerin kullanılması 260

266 amacıyla e-ers uygulaması üzerinde çalışmalar sürdürülmüştür. 2012/102 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Şekil 20 de de gösterildiği üzere, e-ers gibi yeni uygulamalar ile tüm öğrencilere derslerinde yardımcı olabilecek büyük bir kaynak sunulmaktadır. Şekil 20: e-ers Kullanım Amaçları e-ers içerikleri video ve etkileşimli materyaller şeklinde iki farklı materyalden oluşmaktadır. Videolar; öğrencilerin derse gelemediği durumlarda ya da dersteyken anlayamadığı konularda kullanılma amaçlı, izleyen öğrenci sınıf ortamında bulunuyormuş gibi, öğretmenlerin ders anlattıkları videolardır. Etkileşimli materyaller ise öğretmenin aynı animasyonları kullanarak kendi dersini sunmasını kolaylaştıran akıllı tahta için özel olarak hazırlanmış etkileşimli materyallerdir. e-ers uygulamaları kapsamında öğretmen ve akademisyenlerle birlikte kazanımlar bazında ders senaryoları hazırlanmış, stüdyolarda sınıflar için Matematik, Fizik, Kimya ve Biyoloji dersleri ile ilgili videolar hazırlanmıştır. Ayrıca Fen Bilgisi ve Matematik (5.-8. sınıflar) alanları için de farklı formatlarda video örnekleri hazırlanmıştır. e-ers projesinde, dersler kazanım bazında, öğretmenler tarafından anlatılmakta ve ders anlatımları da zengin ve özgün animasyonlar ile güçlendirilmektedir. e-ers videoları akıllı tahta ve kişisel bilgisayarlarda kullanılabilecek şekilde hazırlanmıştır. TÜBİTAK tarafından hazırlanan 649 e-ers videosu ve animasyonlar MEB ile paylaşılmaktadır. TÜBİTAK bünyesinde yapılan çalışmaları da içeren e-ers video dağılımı Tablo 113 te yansıtılmıştır. Tablo 113. Hazırlanan Videoların ağılımı Hedef Kitle Türü Üretilen Video Sayısı Açıklama Kazanım Bazlı Video dakikalık kısa öğretme videoları Lise e-ers dakikalık öğrenme videoları e-içerik 612 Etkileşimli Tahta ve web ortamında çalışan Okul Öncesi İlkokul Ortaokul Kaynak: MEB ers Programı 185 ers estek Videosu dakikalık öğrenme öğretme videoları Eğlenceli sözlük, seçmeli ders vb. videolar 261

267 2012/102 (G) BTYK nın 27. Toplantısı TÜBİTAK Popüler ergileri (e-ergi) Çalışmaları TÜBİTAK Bilim ve Toplum aire Başkanlığı çatısı altındaki Popüler Bilim ergileri Müdürlüğü tarafından Bilim ve Teknik, Bilim Çocuk ve Meraklı Minik dergileri yayımlanmaktadır. Anılan dergilerin yayın amacı aşağıda sunulmaktadır. Çocuklara küçük yaşlardan itibaren bilimi sevdirmek, Bilimin yaşamın bir parçası olduğunu göstermek, Gelecekte bilim dünyasına katkıda bulunabileceklerini fark ettirmek ve onları buluş yapmaya özendirmek, Araştırma yapma, soru sorma, merak etme ve okuma isteği uyandırmak. Bu kapsamda Tablo X te görüldüğü üzere Bilim ve Teknik, Bilim Çocuk ve Meraklı Minik dergilerinin e-ergi arşivleri hazırlanarak MEB yetkililerine teslim edilmiş olup, dergiler MEB tarafından Eğitim Bilişim Ağı (EBA) portalı (www.eba.gov.tr) üzerinden ücretsiz erişime açılmıştır. Tablet ve akıllı tahtalarda paylaşılmak üzere MEB e teslim edilmiş olan yayınların hangi ortamlarda ve hangi plana göre sunulacağı MEB Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü kontrolünde yürütülmektedir. Ayrıca, MEB tarafından açılan Eğitim Bilişim Ağı (EBA) portalı (www.eba.gov.tr) üzerinden ücretsiz erişime açılan dergi modülü sayesinde öğretmenler ve öğrenciler bilim, teknoloji, kültür sanat gibi kişisel gelişimlerine ve derslerine yardımcı olabilecek içeriklere sahip dergilerin PF hallerine ulaşıp, bu dergileri bilgisayarlarına, tablet bilgisayarlarına veya akıllı tahtalara indirip istedikleri zaman okuyabilmektedirler. ergi modülü ile konu açısından geniş yelpazede dağılmış olan dergiler bir araya getirilerek kullanıcılara rahat bir ulaşım alanının sağlanması amaçlanmıştır. EBA portali içerisinde şu ana kadar hazırlanıp yayınlanmış bulunan dergi ve sayıları Tablo 114 te verilmiştir. Tablo 114. ergi Modülünde Yer Alan ergiler ve Sayıları ergi Adı Sayısı Bilim ve Teknik 462 Bilim Çocuk 183 Meraklı Minik 83 iğer

268 2012/104 (G) BTYK nın 27. Toplantısı 3.13 Temel Yetkinliklerin Öğrencilere aha Etkin Bir Şekilde Kazandırılması Amacıyla Öğretim Programlarının Revizyonuna Yönelik Çalışmalar Yapılması ve Eğitim İçeriklerinin Tasarlanması [2012/104] KARAR Temel yetkinliklerin öğrencilere daha etkin bir şekilde kazandırılması amacıyla öğretim programlarının revize edilmesine yönelik çalışmalar yapılmasına, eğitim materyallerinin geliştirilmesine, bu çalışmaları yürütecek olan çalışma gruplarının oluşturulmasına ve bu sürecin Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı ve TÜBİTAK ın işbirliğinde yürütülmesine karar verilmiştir. İLGİLİ İĞER KARARLAR - AHA ÖNCE GELİŞME RAPORLANAN TOPLANTI Ocak 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu nun 25. Toplantısı Haziran 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu nun 26. Toplantısı SORUMLU KURULUŞLAR Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı TÜBİTAK İLGİLİ KURULUŞLAR YÖK ÖSYM GELİŞME Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ve TÜBİTAK tarafından, öğretim programları ile öğretim materyalleri üzerinde çalışmalar yürütülmekte olup bu kapsamda oluşturulan Çalışma Grubu nda akademisyen ve öğretmenler yer almaktadır. TÜBİTAK ile MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (TTKB) temsilcileri de toplantılarda bir araya gelerek süreci değerlendirmekte ve fikir alışverişinde bulunmaktadırlar. MEB TTKB ve TÜBİTAK tarafından öğretim programlarına yönelik kademeli olarak Eğitim materyallerinin hazırlanması çalışmaları yürütülmektedir. Amaç; Revize edilen öğretim programlarını en iyi şekilde yansıtacak içeriklerle donatılmış, Öğretmenin sınıfta daha etkin kullanabileceği, Öğrencinin bireysel öğrenimini kolaylaştıran, Günlük hayat ile ilişkilendirilmiş, Analitik düşünme-karar verme-yaratıcı düşünmeyi vurgulayıcı, Öğrenciyi düşünmeye sevk edici, Fatih projesi felsefesine uygun, Uluslararası standartlarda yazılmış, Belgesel tarzında anlatımı olan, Görsel tasarım açısından kaliteli eğitim materyallerinin hazırlanmasıdır. 263

269 2012/104 (G) BTYK nın 27. Toplantısı MEB TTKB ile TÜBİTAK arasındaki işbirliği protokolü Şubat 2014 tarihli sözleşme ile yenilenmiş olup sözleşmeden önce; o Temel Eğitimde; Zeka Oyunları (5-8. sınıflar), Fen Bilimleri (3-8. sınıflar), Matematik Uygulamaları (5-8. sınıflar), Yazma ve Yazarlık Becerileri (5.-8. sınıflar), Okuma Becerileri (5-6. sınıflar), İngilizce (2-8. sınıflar), Matematik (5-8. sınıflar) olmak üzere toplam 7 dersin öğretim programı ile Fen Bilimleri (5. sınıf), Matematik (5. sınıf), İngilizce (2. ve 5. sınıf), Türkçe (1. sınıf Uyum Çalışmaları), Matematik Uygulamaları (5. sınıf) ve Bilim Uygulamaları (5. sınıf) olmak üzere toplam 6 dersin ders kitabı/eğitim materyali çalışmaları tamamlanmıştır. o Ortaöğretimde; Biyoloji (9-12. sınıflar), Fizik (9-12. sınıflar), Kimya (9-12. sınıflar), Matematik - Geometri (9-12. sınıflar), Akıl Yürütme ve Karar Verme ( sınıflar) olmak üzere toplam 5 dersin öğretim programı ile Matematik, Fizik, Kimya ve Biyoloji derslerinin 9. sınıf ders kitabı/eğitim materyalleri çalışmaları tamamlanmıştır. Sözleşme kapsamında ise: o Temel Eğitimde; Hayat Bilgisi (1-3. sınıflar), Türkçe (1-8. sınıflar), Matematik (1-4. sınıflar), Sosyal Bilgiler (4-7. sınıflar), Çevre ve Bilim, üşünme Eğitimi (7-8. sınıflar), İletişim ve Sunum Becerileri (7. veya 8. sınıflar) ile Teknoloji ve Tasarım (7-8. sınıflar) olmak üzere toplam 8 dersin öğretim programı ile Fen Bilimleri (3, 4, 6, 7, 8. sınıflar), Matematik (1, 2, 3, 4, 6, 7, 8. sınıflar), İngilizce (3, 4, 6, 7, 8. sınıflar) olmak üzere toplam 17 dersin ders kitabı ve Türkçe (1. ve 5. sınıflar), Hayat Bilgisi (1. sınıf), Sosyal Bilgiler (4. sınıf), Zeka Oyunları (5-8. sınıflar), Çevre ve Bilim, Yazarlık ve Yazma Becerileri (5-8. Sınıflar), Bilim Uygulamaları(6., 7., 8. sınıflar) olmak üzere toplam 13 dersin eğitim materyali hazırlanacaktır. o Ortaöğretimde; Coğrafya (9-12. sınıflar), Tarih (9-12. sınıflar), Edebiyat, il ve Anlatım (9-12. sınıflar), İngilizce (9-12. sınıflar), İleri Biyoloji (9-12. sınıflar), İleri Kimya (9-12. sınıflar), İleri Fizik (9-12. sınıflar), İleri Matematik (9-12. sınıflar) olmak üzere toplam 8 dersin öğretim programı ile Biyoloji ( sınıflar), Kimya ( sınıflar), Fizik ( sınıflar), Matematik (10. sınıf), Matematik (11. sınıf Temel ve İleri üzey 2 kitap), Matematik (12. sınıf Temel ve İleri üzey 2 kitap) olmak üzere toplam 14 ders kitabı ve Tarih (9.sınıf), Coğrafya (9. sınıf), İngilizce (9. sınıf), Edebiyat, il ve Anlatım (9. sınıf), Fen Liseleri için Matematik (9. sınıf), Fen Liseleri için Fizik (9. sınıf), Fen Liseleri için Kimya (9. sınıf), Fen Liseleri için Biyoloji (9. sınıf) olmak üzere toplam 8 dersin eğitim materyali hazırlanacaktır. 264

270 2012/105 (G) BTYK nın 27. Toplantısı 3.14 İlk ve Ortaöğretimde Yabancı il Öğretim Sistemi Konusunda Araştırma Yapılması ve Alternatif Öğretim Modellerinin Geliştirilmesi [2012/105] KARAR Yabancı dil öğretim sisteminin iyileştirilmesi için öğretmen, akademisyen ve uzmanlardan oluşan bir koordinasyon kurulunun oluşturulmasına; bu kurulun yabancı dil öğretim sistemi üzerine araştırma yapmasına, alternatif öğretim modelleri oluşturmasına, yabancı dil öğretimini destekleyecek etkin dil araçları geliştirmesine ve bunların medya ve toplumda yaygınlaştırılmasına karar verilmiştir. İLGİLİ İĞER KARARLAR - AHA ÖNCE GELİŞME RAPORLANAN TOPLANTI Ocak 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu nun 25. Toplantısı Haziran 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu nun 26. Toplantısı SORUMLU KURULUŞLAR TÜBİTAK Milli Eğitim Bakanlığı İLGİLİ KURULUŞLAR TRT Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Televizyon Yayıncıları erneği Üniversiteler GELİŞME Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı - Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) - TÜBİTAK arasında imzalanan Eğitimde İşbirliği protokolü kapsamında dilbilgisine dayalı yabancı dil öğretim sistemi yerine daha etkin bir öğretim yöntemi hazırlanması üzerine çalışmalar yürütülmüştür. Ülkemize en uygun İngilizce öğretim modelinin belirlenmesi ve yabancı dil öğrenimini kolaylaştırarak yaygınlaştıracak bir İngilizce öğretim modelinin hazırlanması için alanlarında uzman akademisyenlerin ve öğretmenlerin yer aldığı bir çalışma grubu oluşturulmuş ve gerekli toplantılar yapılmıştır. Bu doğrultuda: 2-8. sınıf İngilizce çerçeve ders programları TÜBİTAK tarafından hazırlanmış ve 2013 yılı Şubat ayında kurul kararınca MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (TTKB) onayından geçmiştir. Anılan ders programları eğitim öğretim yılından itibaren kurul kararında belirtilen hükümler doğrultusunda kademeli olarak uygulamaya konulmuştur. MEB TTKB tarafından onaylanan 2-8. sınıf öğretim programına yönelik TÜBİTAK tarafından kademeli olarak eğitim materyallerinin hazırlanması çalışmaları yürütülmüştür. Bu doğrultuda hazırlanan 2. sınıf ve 5. sınıflara yönelik eğitim materyalleri, 2013 yılı içerisinde MEB e teslim edilmiştir. Bu materyaller eğitim öğretim yılından itibaren 5 yıl okutulmak üzere MEB TTKB Kurul Kararlarıyla kabul edilmiştir. Eğitimde İşbirliği Protokolü, kapsamında yürütülecek çalışmalara ilişkin 3 Şubat 2014 tarihinde yeniden düzenlenen ek sözleşme kapsamında Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı - MEB - TÜBİTAK arasında yürütülecek hizmetler yeniden tanımlanarak, yeni bir çalışma takvimi oluşturulmuştur. Söz konusu iş takvimi doğrultusunda İngilizce 3, 4, 6, 7 ve 8. sınıf İngilizce ders kitapları (ders kitabı, öğrenci çalışma kitabı, öğretmen kılavuz kitabı) TÜBİTAK tarafından hazırlanacaktır. Çalışma takvimi doğrultusunda yazım çalışmaları devam eden 3. ve 6. sınıf İngilizce ders kitapları Temmuz 2014 tarihine kadar MEB e teslim edilecektir. Bunlara ilaveten sınıf öğretim programına yönelik TÜBİTAK bünyesinde öğretim programı hazırlama çalışmaları yürütülmüş ve taslak program hazırlanmıştır. Taslak program şekillendikten sonra 2014 yılı içerisinde MEB TTKB ye sunulacaktır. 265

271 2012/108 (G) BTYK nın 27. Toplantısı 3.15 Üniversiteye Giriş Sisteminin Yeniden Yapılandırılması [2012/108] KARAR Üniversiteye giriş sisteminin yeniden yapılandırılmasına yönelik Yükseköğretim Kurulu nun sorumluluğunda Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi, Milli Eğitim Bakanlığı ve TÜBİTAK ın katılımıyla çalışmalar yapılmasına ve yeni sistemin 2014 yılı sonuna kadar uygulamaya konulmasına karar verilmiştir. İLGİLİ İĞER KARARLAR - AHA ÖNCE GELİŞME RAPORLANAN TOPLANTI Ocak 2013, Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 25. Toplantısı Haziran 2013, Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı SORUMLU KURULUŞ YÖK İLGİLİ KURULUŞLAR ÖSYM TÜBİTAK Milli Eğitim Bakanlığı GELİŞME Üniversiteye giriş sisteminin yeniden yapılandırılmasına yönelik ilgili Bakanlıklardan/Kurumlardan en üst düzey temsilcilerin katıldığı bir komisyon oluşturulmuş, mevcut sistemin yapısı, sorunları ve çözüm yolları hakkında dünyadaki örnekleriyle karşılaştırılmalı bir rapor hazırlanarak komisyon üyelerine dağıtılmıştır. Komisyon düzenli çalışmalarına devam etmektedir. 266

272 2013/101 (G) BTYK nın 27. Toplantısı 3.16 Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun Milli Eğitim Bakanlığı ve Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından sağlanmasına, eylem ve stratejiler bazındaki gelişmelerin Yüksek Kurul un toplantılarına raporlanmasına karar verilmiştir. İLGİLİ İĞER KARARLAR 2009/102 Üstün Yetenekli Bireyler Strateji ve Uygulama Planı AHA ÖNCE GELİŞME RAPORLANAN TOPLANTI Haziran 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı SORUMLU KURULUŞLAR Milli Eğitim Bakanlığı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı İLGİLİ KURULUŞLAR Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı YÖK Kalkınma Bakanlığı Üniversiteler TÜBİTAK GELİŞME Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı (ASPB) eşgüdümünde çalışmaları sürdürülen Özel (Üstün) Yetenekli Bireyler Strateji ve Uygulama Planı de Eğitim Modelleri, İnsan Kaynakları ile Yaygınlaştırılabilirlik ve Sürdürülebilirlik ile ilgili 3 temel amaç ve hedef bulunmaktadır. Taslak Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Yönetmeliği nde ve Strateji ve Uygulama Planı nda özel yetenek kavramı kullanılması ve söz konusu kavramın kullanımının yaygınlaştırılması adına gerekli çalışmalar sürdürülmektedir. Özel (Üstün) Yetenekli Bireyler Strateji ve Uygulama Planı kapsamındaki gelişmeler Ek-3 te yer alan gelişme tablosunda özetlenmektedir. Karar kapsamında Özel (Üstün) Yetenekli Bireyler Strateji ve Uygulama Planı gelişmelerine ek olarak ASPB tarafından yürütülen çalışmalar aşağıda sunulmaktadır. ASPB Üstün Yetenekli Bireyler Strateji Belgesi nin oluşturulması amacıyla 14 Haziran 2013 tarihinde akademisyenler, alanında uzman kişiler, ilgili kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, ilgili STK temsilcileri ve üstün yetenekli çocuklara sahip ebeveynlerin katılımıyla Üstün Yetenekli Bireyler Eylem Planı çalıştayı düzenlenmiş ve ilgili kurumların görüşleri alındıktan sonra taslak eylem planı oluşturulmuştur. 8 Kasım 2013 tarihinde MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü ile bir koordinasyon toplantısı düzenlenerek işbirliği içinde yapılabilecek çalışmalar değerlendirilmiştir. Taslak ASPB Üstün Yetenekli Bireyler Strateji Belgesi nin değerlendirilmesi için 15 Ocak 2014 tarihinde akademisyen ve alan uzmanlarının katılımıyla bir Odak Grup Toplantısı yapılmıştır. TBMM Araştırma Komisyonu Raporu, MEB tarafından ulusal ölçekte hazırlanan Strateji ve Uygulama Planı, 14 Haziran 2013 tarihinde düzenlenen ASPB Üstün Yetenekli Bireyler Çalıştay çıktıları, 15 Ocak 2014 tarihinde gerçekleştirilen Odak Grup Toplantısı çıktıları ve 267

273 2013/101 (G) BTYK nın 27. Toplantısı kurum görüşleri referans alınarak, literatür taraması ve yabancı ülke uygulamaları araştırmaları sonucu Taslak Eylem Planı hazırlanmıştır. Eylem Planı nda, Tanılama ve havale prosedürünün kurumlararası işbirliği içinde iyileştirilmesi, ailelere ve öğretmenlere yönelik eğitim programlarının geliştirilmesi ve uygulanması, sosyal ve ekonomik destek hizmetlerinin iyileştirilmesi ve kamuoyuna yönelik bilinçlendirme kampanyası düzenlenmesi olmak üzere 4 stratejik amaç, 8 hedef ve 24 faaliyet bulunmaktadır. Oluşturulan taslak belge ASPB ilgili birimlerinin görüşüne sunulmuş olup gelen görüşler doğrultusunda belgenin ilk revizyon süreci bitirilmiştir. Bunun ardından, söz konusu taslak belge ilgili ve sorumlu tüm kamu kurumlarının, belediyelerin, sivil toplum örgütlerinin, üniversitelerin ve özel sektörün görüşlerine sunulmuş olup yazılı görüşler alınmaya devam edilmektedir. İlgili tüm kurumlardan gelen görüşler doğrultusunda belge revizyonu devam etmekte olup, belgenin 2014 yılı içerisinde bitirilmesi ve akabinde BTYK onayına sunulması planlanmaktadır. Ayrıca ailelere ve öğretmenlere yönelik eğitim programlarının geliştirilmesi ve uygulanması stratejik amacı altında Üstün Yetenekli Bireye Sahip Ailelere Yönelik Eğitim Modülü nün Aile Eğitim Programı na eklenmesi için hazırlıklar başlatılmıştır. EK Ek-3: Özel (Üstün) Yetenekli Bireyler Strateji ve Uygulama Planı İzleme Çalışması 268

274 2013/101 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-3: Özel (Üstün) Yetenekli Bireyler Strateji ve Uygulama Planı İzleme Çalışması 4.1. EĞİTİM MOELLERİ İLE İLGİLİ STRATEJİK AMAÇLAR/HEEFLER AMAÇLAR HEEFLER ALT HEEFLER GÖSTERGELER İLGİLİ KURUM/ BİRİM SÜRE GELİŞME TEMA: EĞİTİM MOELLERİ Stratejik Amaç 1. Üstün yeteneklilerin yeteneklerini geliştirmeye yönelik örgün ve yaygın eğitim sistemimiz ile entegre olmuş çeşitli eğitim modelleri uygulamak. Hedef 1.1: Üstün yeteneklilerin özelliklerini belirlemeye yönelik ulusal standart testlerin geliştirilmesi ve doğru, etkili ve verimli şekilde kullanılmasını sağlamak. Hedef 1.2: Okulöncesi ve ilkokulda öğrencilerin yeteneklerini ortaya koymalarına, belirlemelerine ve geliştirmelerine fırsat tanıyacak esnek ve etkili eğitim uygulamaları oluşturmak. Hedef 1.1.1: Üstün yeteneklilerin özelliklerini belirlemeye yönelik standart ölçme araçlarının çeşitliliğini artırmak. Hedef 1.1.2: Üstün yeteneklilerin özelliklerini belirlemeye yönelik standart ölçme araçlarını uygulayacak personel sağlamak. Hedef 1.1.3: Üstün yeteneklilerin özelliklerini belirlemeye yönelik standart ölçme sonuçlarını eğitsel tanılama sonuçları ile birlikte kullanmak. Hedef 1.1.4: Standart ölçme sonuçlarından öğrencilerin özelliklerini belirlemenin yanında yetenek alan/alanlarının geliştirilmesinde de kullanılmasını sağlamak Hedef 1.2.1: Öğrencilerin öğretim etkinliklerinde ortaya koydukları üstün yetenekliliğe ilişkin performans ve ürünlerini kanıta dayalı olarak belirleyecek öğretim etkinlikleri, ölçme değerlendirme yöntem ve araçları oluşturmak ve kullanmak, tanılamayla ilgili ayrı bir birim oluşturmak. Hedef 1.2.2: Eğitsel tanılama ve değerlendirmeye yönelik izleme ve değerlendirme veri tabanı oluşturmak. Hedef 1.2.3: Öğrencilerin zenginleştirilmiş ortamlarda farklı öğretim yöntemleri ile uygulanan öğretim etkinlikleri ile yeteneklerini ortaya koymalarını sağlamak. Standart ölçme aracı sayısı Üniversiteler YEĞİTEK STK TEGM Uzun Eğitime alınan personel sayısı ÖERHGM Orta Eğitsel Tanılama Raporu Eğitsel Tanılama Raporu Test ve test dışı teknikler Öğretim etkinlikleri sayısı Gözlem formları sayısı ereceli puanlama ölçekleri sayısı Tutum ölçekleri sayısı Proje değerlendirme ölçeği sayısı Ürün Seçki osyası Tanılama Birimi Çalışmaları Veri tabanı Farklılaştırılmış eğitim programı sayısı Yetenek geliştirici ortam ve materyal sayısı ÖERHGM TEGM ÖOGM ÖERHGM TEGM ÖOGM TEGM RAM YEĞİTEK, BİGM, TEGM, OÖGM, MTEGM, SGM TÜBİTAK Üniversiteler TTKB, TEGM Yerel Yönetimler Kısa Kısa Orta Orta Uzun WNV, KBIT 2 ve Woodcock Johnson III testleri satın alınmış olup standardizasyon çalışmaları devam etmektedir. Hâlihazırda MEB tarafından kullanılan standart testlerin uygulanmasına ilişkin test uygulayıcısı (testör) yetiştirme çalışmaları devam etmektedir. Gelişme raporlanmamıştır. Gelişme raporlanmamıştır. Gelişme raporlanmamıştır. Gelişme raporlanmamıştır. Sınıf öğretmenlerine yönelik, zenginleştirme sürecine ilişkin etkinlik kitabı hazırlanmış ve Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri. Genel Müdürlüğü web sitesi üzerinden yayımlanmıştır. 269

275 2013/101 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-3: Özel (Üstün) Yetenekli Bireyler Strateji ve Uygulama Planı İzleme Çalışması AMAÇLAR HEEFLER ALT HEEFLER GÖSTERGELER İLGİLİ KURUM/ BİRİM SÜRE GELİŞME TEMA: EĞİTİM MOELLERİ Stratejik Amaç 1. Üstün yeteneklilerin yeteneklerini geliştirmeye yönelik örgün ve yaygın eğitim sistemimiz ile entegre olmuş çeşitli eğitim modelleri uygulamak. Hedef 1.2: Okulöncesi ve ilkokulda öğrencilerin yeteneklerini ortaya koymalarına, belirlemelerine ve geliştirmelerine fırsat tanıyacak esnek ve etkili eğitim uygulamaları oluşturmak. Hedef 1.2.4: Okulöncesi ve ilkokul düzeyinde zenginleştirilmiş eğitim programları içeren farklı modellere fırsat tanımak. Hedef 1.2.5: Öğrencileri öğretim etkinliklerinde ortaya koydukları performans ve ürünlerine dayalı olarak yetenek alan/alanlara yönlendirmek. Hedef 1.2.6: Okul öncesinden yükseköğrenime kadar üstün yetenekli öğrencilerin gelişmelerine imkan sağlayacak eğitim programları oluşturmak. Hedef 1.2.7: Eğitim programlarının farklı sos-yo-ekonomik ve kültürel düzeydeki okullarda uygulanmasını sağlayacak tedbirleri almak. Hedef 1.2.8: Eğitim programlarının içeriğini eğitim bölgelerinin özelliklerine göre çeşitlendirmek. Okulöncesi aile içi eğitim programları Geliştirilecek modeller İlkokul zenginleştirilmiş öğretim programları 5. sınıfta yeteneğine uygun seçmeli ders/derslere katılan öğrenci sayısı Eğitim programları Eğitim Modeli Eğitim Programları Eğitim Modeli Eğitim Programı Üniversiteler YEĞİTEK STK TEGM BİLSEM Üniversiteler TÜBİTAK, EĞİTEK, STK, BİGB TEGM TÜBİTAK Üniversiteler, TTKB, TEGM Yerel Yönetimler TTKB TEGM TTKB TEGM Uzun Uzun Uzun Orta Orta a. Milli Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Araştırma Merkezleri (RAM) Modülü üzerinde gerekli düzenlemeler yapılarak özel yetenekli bireylerin izlenmesini ve değerlendirilmesini sağlayacak veri tabanı oluşturulmuştur. Rehberlik ve Araştırma Merkezinde tanılaması yapılan öğrenciler uygun bir şekilde yönlendirilmektedir. b. Özel Yetenekli Bireylere Yönelik Çerçeve Eğitim Programı Taslağı hazırlanmış olup Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının görüşüne sunulmuştur. c. Performans göstergeleri (her kademede sınıf atlatma, destek eğitim odaları, atölye çalışmaları vb.) dikkate alınarak uygun bir şekilde yönetmelik taslağına eklenmiştir. c. Özel yetenekli bireylere yönelik İl Milli Eğitim Müdürlüklerince açılan destek eğitim odalarında sunulan hizmetlerin niteliğinin incelenmesi, izlenmesi ve politika önerileri geliştirilmesi için 81 İl Valiliğine yazı gönderilmiş olup konuyla ilgili veriler toplanmakta ve analiz edilmektedir. Sınıf öğretmenlerine yönelik, zenginleştirme sürecine ilişkin etkinlik kitabı hazırlanmış ve Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri. Genel Müdürlüğü web sitesi üzerinden yayımlanmıştır. Özel Yetenekli Bireylere Yönelik Çerçeve Eğitim Programı Taslağı hazırlanmış olup Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının görüşüne sunulmuştur. Özel Yetenekli Bireylere Yönelik Çerçeve Eğitim Programı Taslağı hazırlanmış olup Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının görüşüne sunulmuştur. Özel Yetenekli Bireylere Yönelik Çerçeve Eğitim Programı Taslağı hazırlanmış olup Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının görüşüne sunulmuştur. 270

276 2013/101 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-3: Özel (Üstün) Yetenekli Bireyler Strateji ve Uygulama Planı İzleme Çalışması AMAÇLAR HEEFLER ALT HEEFLER GÖSTERGELER İLGİLİ KURUM/ BİRİM SÜRE GELİŞME TEMA: EĞİTİM MOELLERİ Stratejik Amaç 1. Üstün yeteneklilerin yeteneklerini geliştirmeye yönelik örgün ve yaygın eğitim sistemimiz ile entegre olmuş çeşitli eğitim modelleri uygulamak. Hedef 1.3: Ortaokulda üstün yetenekli öğrencilerin yetenek alanlarındaki performanslarına dayalı olarak çeşitli eğitim uygulamaları gerçekleştirmek. Hedef 1.3.1: Öğrencilerin yetenek alan/alanlarına yönelik farklılaştırılmış eğitim programları geliştirmek ve uygulamak. Hedef 1.3.2: Farklılaştırılmış eğitim programlarına yönelik etkinlik ve öğretim materyalleri oluşturmak. Hedef 1.3.3: Üstün yetenekli öğrencilerin yetenek alan/alanlarına uygun okul dışı etkinliklere fırsat tanımak. Hedef 1.3.4: Öğrencilerin öğretim etkinliklerinde koydukları performans ve ürünlerini üstün yetenekliliğe ilişkin özelliklerini belirleyecek ölçme - değerlendirme yöntem ve araçları geliştirmek ve bunları kullanmak. Zenginleştirme ve Genişletme (destek odaları, atölye çalışmaları) Hızlandırma Öğretim materyalleri Öğretim etkinlikleri BİLSEM Eğitim bölgeleri çalışma atölyeleri, Çocuk Uygulama ve Araştırma Merkezleri, Bilim ve doğa eğitim kampları, Geliştirilen standart testlerin sayısı Okula erken başlayan öğrenci sayısı Sınıf atlayan öğrenci sayısı 5. sınıfta yeteneğine uygun seçmeli ders/derslere katılan öğrenci sayısı TÜBİTAK Üniversiteler, TTKB Yerel Yönetimler TEGM BİLSEM, TEGM Üniversiteler, TÜBİTAK Üniversiteler STK TEGM Yerel yönetimler TUBİTAK Üniversiteler YEĞİTEK STK TEGM Uzun Uzun Kısa Uzun Özel Yetenekli Bireylere Yönelik Çerçeve Eğitim Programı Taslağı hazırlanmış olup Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının görüşüne sunulmuştur. a. Sınıf öğretmenlerine yönelik, zenginleştirme sürecine ilişkin etkinlik kitabı hazırlanmış ve Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri. Genel Müdürlüğü web sitesi üzerinden yayımlanmıştır. b. Özel yetenekli bireylere yönelik İl Milli Eğitim Müdürlüklerince açılan destek eğitim odalarında sunulan hizmetlerin niteliğinin incelenmesi, izlenmesi ve politika önerileri geliştirilmesi için 81 İl Valiliğine yazı gönderilmiş olup konuyla ilgili veriler toplanmakta ve analiz edilmektedir. a. Gençlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü ile özel yetenekli öğrencilerin bilim ve doğa eğitim kamplarından (yaz kampları) yararlanmalarını sağlamak adına ortak çalışmalar gerçekleştirilmiş olup Hatay-İskenderun Uluçınar Gençlik Kampı ulusal kamp dönemi dışında kalan Eylül 2014 tarihleri arasında özel yetenekli bireylere tahsis edilmiştir. b. Yerel imkanlar ve projeler doğrultusunda da illerde kamplar düzenlenmektedir. c. Gençlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü ile özel yetenekli öğrencilerin bilim ve doğa eğitim kamplarından (yaz kampları) yararlanmalarını sağlamak adına ortak çalışmalar gerçekleştirilmiş olup Hatay-İskenderun Uluçınar Gençlik Kampı ulusal kamp dönemi dışında kalan Eylül 2014 tarihleri arasında özel yetenekli bireylere tahsis edilmiştir. Gelişme raporlanmamıştır. 271

277 2013/101 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-3: Özel (Üstün) Yetenekli Bireyler Strateji ve Uygulama Planı İzleme Çalışması AMAÇLAR HEEFLER ALT HEEFLER GÖSTERGELER İLGİLİ KURUM/ BİRİM SÜRE GELİŞME TEMA: EĞİTİM MOELLERİ Stratejik Amaç 1. Üstün yeteneklilerin yeteneklerini geliştirmeye yönelik örgün ve yaygın eğitim sistemimiz ile entegre olmuş çeşitli eğitim modelleri uygulamak. Hedef 1.4: Lisede üstün yetenekli öğrencilerin özel yetenek alanında/alanlarında yaratıcılık ve üretkenliklerini ortaya koymalarını sağlayacak öğrenme ortamlarını sağlamak. Hedef 1.5: Üstün yetenekli öğrencilerin tüm eğitim sürecini, tüm eğitim düzeylerinde takip altına alarak, yeteneklerinin geliştirilmesinin sürekliliğini sağlamak. Hedef 1.4.1: Öğrencileri özel yetenek alan/alanlarında gelişimini sağlayacak programlara yönlendirmek. Hedef 1.4.2: Öğrencilerin özel yetenek alan/alanlarında uzmanlaşmasını sağlayacak çeşitlendirilmiş eğitim uygulamaları sağlamak. Hedef 1.4.3: Öğrencilerin özel yetenek alan/alanlarında öğrenme hızlarına bağlı olarak bireysel ilerlemelerini sağlamak. Hedef 1.5.1: Üstün yetenekli bireyin örgün (okul öncesi, ilkokul, ortaokul, lise) ve hayat boyu eğitim süreci içerisinde değerlendirilmesi Matematik, Fen, Spor, Müzik vb. alanlardaki üstün yetenekli öğrencilere yönelik programlar, Alanında ürün ortaya koyma, Proje üretme Hızlandırma(üst sınıflardan ders alma, sınıf atlatma, üniversiteden ders alma) Uzaktan eğitim İzleme ve eğerlendirme YEĞİTEK TEGM BİGM OÖGM MTEGM SGM TEGM BİGM OÖGM MTEGM SGM Üniversiteler Orta Orta Orta Uzun Milli Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Araştırma Merkezleri (RAM) Modülü üzerinde gerekli düzenlemeler yapılarak özel yetenekli bireylerin izlenmesini ve değerlendirilmesini sağlayacak veri tabanı oluşturulmuştur. Rehberlik ve Araştırma Merkezinde tanılaması yapılan öğrenciler uygun bir şekilde yönlendirilmektedir. Bilim ve sanat merkezlerince hazırlanan projeler Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından incelenmekte ve Maliye Bakanlığınca ayrılan bütçe doğrultusunda gerekli destek sağlanmaktadır. Performans göstergeleri (her kademede sınıf atlatma, destek eğitim odaları, atölye çalışmaları vb.) dikkate alınarak uygun bir şekilde yönetmelik taslağına eklenmiştir. Milli Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Araştırma Merkezleri (RAM) Modülü üzerinde gerekli düzenlemeler yapılarak özel yetenekli bireylerin izlenmesini ve değerlendirilmesini sağlayacak veri tabanı oluşturulmuştur. Rehberlik ve Araştırma Merkezinde tanılaması yapılan öğrenciler uygun bir şekilde yönlendirilmektedir. 272

278 2013/101 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-3: Özel (Üstün) Yetenekli Bireyler Strateji ve Uygulama Planı İzleme Çalışması AMAÇLAR HEEFLER ALT HEEFLER GÖSTERGELER İLGİLİ KURUM/ BİRİM SÜRE GELİŞME TEMA: EĞİTİM MOELLERİ Stratejik Amaç 1. Üstün yeteneklilerin yeteneklerini geliştirmeye yönelik örgün ve yaygın eğitim sistemimiz ile entegre olmuş çeşitli eğitim modelleri uygulamak. Hedef 1.6: Üstün yetenekli bireylerin eğitiminde çoklu eğitim modellerinin yanında, hayat boyu destek alabilecekleri kurumsal yapılar oluşturmak. Hedef 1.6.1: Üstün yetenekli bireylerin gelişimindeki hizmetlerin sürekliliğini sağlayacak tedbirlerin alınması Örgün eğitim sonrası eğitsel kurumların sayısı Örgün eğitim sonrası eğitim ortamlarına katılan birey sayısı HBÖGM Üniversiteler (Sürekli Eğitim Merkezler) STK BİLSEMLER Halk Eğitim Merkezleri Uzun a. Milli Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Araştırma Merkezleri (RAM) Modülü üzerinde gerekli düzenlemeler yapılarak özel yetenekli bireylerin izlenmesini ve değerlendirilmesini sağlayacak veri tabanı oluşturulmuştur. Rehberlik ve Araştırma Merkezinde tanılaması yapılan öğrenciler uygun bir şekilde yönlendirilmektedir. b. Performans göstergeleri (her kademede sınıf atlatma, destek eğitim odaları, atölye çalışmaları vb.) dikkate alınarak uygun bir şekilde yönetmelik taslağına eklenmiştir. c. Özel yetenekli bireylere yönelik İl Milli Eğitim Müdürlüklerince açılan destek eğitim odalarında sunulan hizmetlerin niteliğinin incelenmesi, izlenmesi ve politika önerileri geliştirilmesi için 81 il Valiliğine yazı gönderilmiş olup konuyla ilgili veriler toplanmakta ve analiz edilmektedir. 273

279 2013/101 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-3: Özel (Üstün) Yetenekli Bireyler Strateji ve Uygulama Planı İzleme Çalışması 4.2. İNSAN KAYNAKLARIİLE İLGİLİ STRATEJİK AMAÇLAR/HEEFLER AMAÇLAR HEEFLER ALT HEEFLER GÖSTERGELER İLGİLİ KURUM/BİRİM SÜRE GELİŞME TEMA: İNSAN KAYNAKLARI Stratejik Amaç 2: Üstün yeteneklilerin eğitimini, çeşitli eğitim modellerinde etkili ve verimli şekilde planlayacak ve yürütecek personel yetiştirmek. Hedef 2.1. Tüm paydaşların üstün yetenekli bireylerin eğitimi konusunda bilgi ve becerilerini geliştirmek. Hedef 2.1.1: Eğitimin tüm kademelerinde görevli öğretmen, koordinatör öğretmen, yönetici ve deneticilerin üstün yetenekli bireylerin eğitimi ve öğretimi konularında bilgilerini arttırmak ve becerilerini geliştirmek. Öğretmenlere, koordinatör öğretmenlere, Yöneticilere ve eneticilere yönelik Hizmetiçi Eğitim ve Uzaktan Eğitim Programları sayısı TÜBİTAK Üniversiteler TTKB Yerel Yönetimler TEGM, İKGM, ÖYEGM, YEĞİTEK HBÖGM Uzun a. Özel Yetenekli Bireylerin Eğitimi Strateji ve Uygulama Kılavuzu hazırlanmış, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri. Genel Müdürlüğü web sitesi üzerinden yayımlanmış ve 81 il Valiliğine gönderilmiştir. b. İnsan Kaynakları ile İlgili Stratejik Amaçları ve Hedefler kapsamında Türkiye genelinde 7 farklı coğrafi bölgede 21 farklı ilde (Adana, Afyonkarahisar, Burdur, Bursa, enizli, Eskişehir, Gaziantep, Kırşehir, Malatya, Manisa, Mersin, Muş, Ordu, Rize, Sakarya, Siirt, Sivas, Şanlıurfa, Tekirdağ, Van, Zonguldak) İl Mill Eğitim Müdürlükleri / Üniversitelerimiz ile işbirliği içerisinde Bakanlığımız temel eğitim ve ortaöğretim kurumlarında görev yapan sınıf ve branş öğretmenlerinin / eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğretmen adaylarının özel yetenek, özel yetenekli bireyler, özel yetenekli bireylerin gelişim özellikleri, eğitim modelleri, uygulamalar ve öğretmenlere yönelik öneriler vb. konularda farkındalık kazanmaları ve bilgi sahibi olmaları amacıyla çalışmaların gerçekleştirilmesi ile ilgili planlamalar yapılmış ve çalışmalar gerçekleştirilmiştir. c eğitim öğretim yılı için özel yetenekli öğrencilerin tanılanmasına yönelik çalışmalar kapsamında bilim ve sanat merkezi bulunan 64 ilde toplamda yaklaşık sınıf öğretmenine özel yetenek, özel yetenekli bireylerin gelişim özellikleri konularında mahalli düzeyde eğitimler verilmiştir. d. Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü ile işbirliği içerisinde özel yetenek, özel yetenekli bireylerin gelişim özellikleri, özel yetenekli bireylerin eğitiminde farklı eğitim modelleri vb. konularda alanda çalışan akademisyenlerin anlatımıyla gerçekleştirilecek TV kayıtlarının oluşturulması ve oluşturulacak bu kayıtların EBA-UZEM ve Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri. Genel Müdürlüğü web sitesi üzerinden paylaşılması ile ilgili planlama çalışmaları tamamlanmış olup gerekli çalışmalar yürütülmektedir. 274

280 2013/101 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-3: Özel (Üstün) Yetenekli Bireyler Strateji ve Uygulama Planı İzleme Çalışması AMAÇLAR HEEFLER ALT HEEFLER GÖSTERGELER İLGİLİ KURUM/ BİRİM SÜRE GELİŞME TEMA: İNSAN KAYNAKLARI Stratejik Amaç 2: Üstün yeteneklilerin eğitimini, çeşitli eğitim modellerinde etkili ve verimli şekilde planlayacak ve yürütecek personel yetiştirmek. Hedef 2.1. Tüm paydaşların üstün yetenekli bireylerin eğitimi konusunda bilgi ve becerilerini geliştirmek. Hedef 2.1.2: Aileleri, üstün yetenekli bireylerin özellikleri ve eğitimi konusunda bilgilendirerek üstün yeteneklilerin eğitiminde aktif rol almalarını sağlamak. Hedef 2.1.3: Ortaöğretim düzeyindeki üstün yetenekli öğrencilere yönelik mentorlük uygulamalarını geliştirmek ve yaygınlaştırmak. Hedef 2.1.4: Üstün yeteneklilerin eğitimi ile ilgili üniversitelerle iş birliği yapmak. Ailelere yönelik Uzaktan Eğitim Programları sayısı Seminerler, konferanslar, çalıştaylar, paneller ve kongreler Mentör Eğitim Programı Uygulama Ölçütleri Tezli ve tezsiz lisansüstü program sayıları Çift dal/ yan dal programları Üstün Yetenekliler Programı Yurt dışına öğretmen /akademisyen gönderme Akademisyen desteği Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Sağlık Bakanlığı STK Yerel Yönetimler BİGB. HBÖGM YEĞİTEK OÖGM Üniversiteler TÜBİTAK, STK Bilim Teknoloji ve Sanayi Bakanlığı Meslek Odaları YÖK Üniversite OÖGM Uzun Uzun Uzun a. Özel Yetenekli Çocuklar Aile Kılavuzu hazırlanmış olup Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri. Genel Müdürlüğü web sitesi üzerinden yayımlanmıştır. b. Performans göstergeleri (her kademede sınıf atlatma, destek eğitim odaları, atölye çalışmaları ve aile eğitimi çalışmaları vb.) dikkate alınarak uygun bir şekilde yönetmelik taslağına eklenmiştir. Gelişme raporlanmamıştır sayılı Kanuna dayalı olarak, yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ile kamu kurum ve kuruluşlarının yetişmiş insan kaynağı ihtiyacının karşılanması amacıyla, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından resmi burslu statüde lisansüstü öğrenim görmek üzere yurt dışına gönderilecek adayların seçimi ile ilgili başvuru ve tercihleri sürecinde Milli Eğitim Bakanlığı adına Üstün Zekalılar Eğitimi alanına kontenjan ayrılmıştır. 275

281 2013/101 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-3: Özel (Üstün) Yetenekli Bireyler Strateji ve Uygulama Planı İzleme Çalışması 4.3. YAYGINLAŞTIRILABİLİRLİK VE SÜRÜRÜLEBİLİRLİK İLE İLGİLİ STRATEJİK AMAÇLAR/HEEFLER AMAÇLAR HEEFLER ALT HEEFLER GÖSTERGELER İLGİLİ KURUM/BİRİM SÜRE GELİŞME TEMA: YAYGINLAŞTIRILABİLİRLİK ve SÜRÜRÜLEBİLİRLİK Stratejik Amaç 3. Ülke genelinde üstün yetenekli bireylere yönelik çeşitli eğitim politika ve uygulamalarını yaygınlaştırmak ve sürekli hale getirmek. Hedef 3.1. Ülkemizdeki üstün yetenekli bireylere ihtiyaç duydukları örgün ve yaygın eğitimi sağlamak. Hedef 3.2. Üstün yetenekli bireylere sunulan eğitim hizmetlerini bilgi ve iletişim teknolojileri ile desteklemek. Hedef 3.1.1: Okul öncesi ve ilkokul düzeyindeki üstün yetenekli öğrencilerin ihtiyaçlarını örgün eğitim içerisinde karşılamak Hedef 3.1.2: Ortaokul ve lise düzeyindeki üstün yetenekli öğrencilerin ihtiyaçlarını örgün ve/veya yaygın eğitim içerisinde karşılamak Hedef 3.2.1: Üstün yeteneklilerin eğitimi ile ilgili paydaşların ihtiyaçlarına cevap verecek bilgi ve iletişimi sağlayacak teknolojik ortamlar sağlamak. Hazırlanan Eğitim Programları Eğitim Programları Alan Gezileri Atölye Çalışmaları Uzaktan Eğitim Bilim ve oğa Eğitim Kampları FATİH Projesi (EBA) TÜBİTAK Üniversiteler TTKB TEGM HBÖGM OÖGM TEGM Bilim Teknoloji ve Sanayi Bakanlığı YEĞİTEK Üniversiteler TÜBİTAK, Üniversiteler TEGM OÖGM HBÖGM MTEGM YEGİTEK Uzun Uzun Orta Özel Yetenekli Bireylere Yönelik Çerçeve Eğitim Programı Taslağı hazırlanmış olup Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının görüşüne sunulmuştur. a. Özel Yetenekli Bireylere Yönelik Çerçeve Eğitim Programı Taslağı hazırlanmış olup Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının görüşüne sunulmuştur. b. Gençlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü ile özel yetenekli öğrencilerin bilim ve doğa eğitim kamplarından (yaz kampları) yararlanmalarını sağlamak adına ortak çalışmalar gerçekleştirilmiş olup Hatay-İskenderun Uluçınar Gençlik Kampı ulusal kamp dönemi dışında kalan Eylül 2014 tarihleri arasında özel yetenekli bireylere tahsis edilmiştir. c Haziran 2013 tarihlerinde, BTSO Kamil Tolon Bilim ve Sanat Merkezi, Uludağ Üniversitesi, İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve Büyükşehir Belediye Başkanlığı iş birliği ile Bursa da 2. Ulusal Çocuk Kongresi gerçekleştirilmiştir. d. Ulusal Çocuk Kongresi 2014 yılı Haziran ayı içerisinde Rize Valiliği ve Rize Bilim ve Sanat Merkezince gerçekleştirilecektir. Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü ile işbirliği içerisinde özel yetenek, özel yetenekli bireylerin gelişim özellikleri, özel yetenekli bireylerin eğitiminde farklı eğitim modelleri vb. konularda alanda çalışan akademisyenlerin anlatımıyla gerçekleştirilecek TV kayıtlarının oluşturulması ve oluşturulacak bu kayıtların EBA-UZEM ve Genel Müdürlüğün web sitesi üzerinden paylaşılması ile ilgili planlama çalışmaları tamamlanmış olup gerekli çalışmalar yürütülmektedir. 276

282 2013/101 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-3: Özel (Üstün) Yetenekli Bireyler Strateji ve Uygulama Planı İzleme Çalışması AMAÇLAR HEEFLER ALT HEEFLER GÖSTERGELER İLGİLİ KURUM/BİRİM SÜRE GELİŞME TEMA: YAYGINLAŞTIRILABİLİRLİK ve SÜRÜRÜLEBİLİRLİK Stratejik Amaç 3. Ülke genelinde üstün yetenekli bireylere yönelik çeşitli eğitim politika ve uygulamalarını yaygınlaştırmak ve sürekli hale getirmek. Hedef 3.3. Ülkemizdeki kamu ve özel kurum ve kuruluşlarla üstün yeteneklilerin eğitimi alanında işbirliği sağlamak. Hedef 3.3.1: Kamu kurum ve kuruluşlarının üstün yeteneklilerin eğitimine ilişkin gerekli uygulamaları yapmalarını, toplumsal kültür ve farkındalığı yaygınlaştırmayı sağlamak. Hedef 3.3.2: Üstün yeteneklilerin özel işletme ve tüzel kuruluşlardaki örnek uygulama ve öğrenme ortamlarından yararlanmasını sağlamak. Hedef 3.3.3: Kamu, tüzel ve özel kurum ve kuruluşlarda alanında uzman seçkin kişilerle mentörlük uygulamaları yapmak. Hedef 3.3.4: Üstün yetenekliler konusunda toplumsal farkındalığı arttırmak. Protokoller Bilgilendirme etkinlikleri Protokoller Alan Gezileri Atölye Çalışması Protokoller Mentör sayıları Görsel ve İşitsel Ürünler Bilimsel Etkinlikler Kurs ve Seminerler Kamu kurum ve kuruluşları Fabrikalar, İşletmeler, Tüzel kuruluşlar, Üniversiteler Kamu kurum ve kuruluşları Özel ve tüzel işletmeler Yazılı ve görsel medya Kamu kurum ve kuruluşları TÜBİTAK, Üniversiteler Yerel Yönetimler HBÖGM Uzun Kısa Kısa Uzun a. Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü ile Hayrât Vakfı işbirliği ile, Bilim ve Sanat Merkezlerindeki (BİLSEM) özel yetenekli öğrencilere, millî kültürün en önemli kaynaklarını teşkil eden Osmanlıca eserleri okuyup anlamak, yazarak el becerilerini geliştirmek, bu eserlerdeki bilgi ve belgelerden azamî derecede faydalanmak ve bunları kültür hayatına kazandırmak fırsatını sağlayacak Osmanlı Türkçesi kursları tertiplemek amacıyla Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü ile Hayrât Vakfı arasında 21/01/2013 tarihinde 2 yıl süreyle geçerli işbirliği protokolü imzalanmıştır. b Haziran 2013 tarihlerinde, BTSO Kamil Tolon Bilim ve Sanat Merkezi, Uludağ Üniversitesi, İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve Büyükşehir Belediye Başkanlığı iş birliği ile Bursa da 2. Ulusal Çocuk Kongresi gerçekleştirilmiştir. c. 3. Ulusal Çocuk Kongresi 2014 yılı Haziran ayı içerisinde Rize Valiliği ve Rize Bilim ve Sanat Merkezince gerçekleştirilecektir. Özel Yetenekli Bireylerin Eğitimi Strateji ve Uygulama Kılavuzu hazırlanmış, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri. Genel Müdürlüğü web sitesi üzerinden yayımlanmış ve 81 İl Valiliğine gönderilmiştir. Gelişme raporlanmamıştır. a. Özel Yetenekli Bireylerin Eğitimi Strateji ve Uygulama Kılavuzu hazırlanmış, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü web sitesi üzerinden yayımlanmış ve 81 İl Valiliğine gönderilmiştir. b Haziran 2013 tarihlerinde, BTSO Kamil Tolon Bilim ve Sanat Merkezi, Uludağ Üniversitesi, İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve Büyükşehir Belediye Başkanlığı iş birliği ile Bursa da 2. Ulusal Çocuk Kongresi gerçekleştirilmiştir. c. 3. Ulusal Çocuk Kongresi 2014 yılı Haziran ayı içerisinde Rize Valiliği ve Rize Bilim ve Sanat Merkezince gerçekleştirilecektir. 277

283 2013/101 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-3: Özel (Üstün) Yetenekli Bireyler Strateji ve Uygulama Planı İzleme Çalışması AMAÇLAR HEEFLER ALT HEEFLER GÖSTERGELER İLGİLİ KURUM/BİRİM SÜRE GELİŞME TEMA: YAYGINLAŞTIRILABİLİRLİK ve SÜRÜRÜLEBİLİRLİK Stratejik Amaç 3. Ülke genelinde üstün yetenekli bireylere yönelik çeşitli eğitim politika ve uygulamalarını yaygınlaştırmak ve sürekli hale getirmek. Hedef 3.4. Üstün yetenekli bireylere sunulan hizmetlerin standardını ve sürdürülebilirliğini sağlamak. Hedef 3.5. Üstün yetenekliler eğitim stratejilerinin geliştirilmesi için kamu kurum ve kuruluşlarının, ilgili STK ların ve özel sektör temsilcilerinden oluşan bir danışma kurulu oluşturmak. Hedef 3.4.1: Oluşturulan model, alınan karar ve yapılan planlamaları gerçekleştirmek için yasal düzenlemeler yapmak ve uygulamak. Hedef 3.4.2: Üstün yeteneklilere yönelik belirlenen strateji ve uygulamalara ilişkin dönütler alarak strateji ve uygulama planını geliştirmek. Hedef 3.5.1: Üstün yeteneklilerin eğitimi ile ilgili paydaşlar arasında koordinasyon ve işbirliğine katkı sağlamak. Hedef 3.5.2: Üstün yeteneklilerin eğitimine yönelik ulusal standartların belirlenmesine katkı sağlamak. Hedef 3.5.3: Üstün yeteneklilerin eğitimine yönelik yeni model ve programlar geliştirilmesine katkı sağlamak. Mevzuat MEB Hukuk Müşavirliği Orta Revize edilmiş strateji ve uygulama planı TEGM OÖGM Kısa Yapılan protokol sayısı Tüm paydaşlar Kısa Modellere ilişkin standartlar Programlama standartları Ölçme değerlendirme standartları Model sayısı Program sayısı MEB Strateji Geliştirme Bşk. TÜBİTAK Üniversiteler TTKB YETGM Üniversiteler TÜBİTAK Orta Uzun 1995 yılından bu yana özel yetenekli bireylerin eğitiminde yer alan BİLSEM lerin ortaokul ve lise düzeyinde 81 ilde yaygınlaştırılması, Performans göstergeleri (her kademede sınıf atlatma, destek eğitim odaları, atölye çalışmaları vb.), bilim ve sanat merkezlerinde öğrenim gören özel yetenekli öğrencilerin hizmete erişimini ve sunulan eğitim hizmetinden en üst düzeyde yararlanmalarını, bu kurumlarda çalışan öğretmenlere ödenecek ek ders ücretlerinin düzenlenmesini, öğretmenlerin esnek (akşam ve haftasonu) çalışmalarını sağlamak adına daha önce yönerge düzeyinde yer alan hükümler yönetmelik Taslak Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Yönetmeliği ne eklenmiştir. Gelişme raporlanmamıştır. Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü ile Hayrat Vakfı işbirliği ile, Bilim ve Sanat Merkezlerindeki (BİLSEM) özel yetenekli öğrencilere, milli kültürün en önemli kaynaklarını teşkil eden Osmanlıca eserleri okuyup anlamak, yazarak el becerilerini geliştirmek, bu eserlerdeki bilgi ve belgelerden azami derecede faydalanmak ve bunları kültür hayatına kazandırmak fırsatını sağlayacak Osmanlı Türkçesi kursları tertiplemek amacıyla Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü ile Hayrât Vakfı arasında 21/01/2013 tarihinde 2 yıl süreyle geçerli işbirliği protokolü imzalanmıştır. Performans göstergeleri (her kademede sınıf atlatma, destek eğitim odaları, atölye çalışmaları vb.) dikkate alınarak uygun bir şekilde yönetmelik taslağına eklenmiştir. Gelişme raporlanmamıştır. 278

284 2013/101 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-3: Özel (Üstün) Yetenekli Bireyler Strateji ve Uygulama Planı İzleme Çalışması AMAÇLAR HEEFLER ALT HEEFLER GÖSTERGELER İLGİLİ KURUM/BİRİM SÜRE GELİŞME TEMA: YAYGINLAŞTIRILABİLİRLİK ve SÜRÜRÜLEBİLİRLİK Stratejik Amaç 3. Ülke genelinde üstün yetenekli bireylere yönelik çeşitli eğitim politika ve uygulamalarını yaygınlaştırmak ve sürekli hale getirmek. Hedef 3.5. Üstün yetenekliler eğitim stratejilerinin geliştirilmesi için kamu kurum ve kuruluşlarının, ilgili STK ların ve özel sektör temsilcilerinden oluşan bir danışma kurulu oluşturmak. Hedef 3.5.4: Üstün yeteneklilere yönelik farklılaştırılmış eğitim programlarının uygulanması için etkinlik ve materyal geliştirilmesine katkı sağlamak. Hedef 3.5.5: Üstün yeteneklilere yönelik toplanan verilerin analizlerini yaparak tavsiyelerde bulunmak. Hedef 3.5.6: Ülkemizde üstün yeteneklilerin eğitimi alanında uygulanan farklı modellerle ilgili rapor hazırlayarak tavsiyelerde bulunmak. Hedef 3.5.7: Üstün yeteneklilerin eğitimine ilişkin araştırma-geliştirme faaliyetlerini destekleyerek yürütülmesine katkı sağlamak. Hedef 3.5.8: Üstün yetenekli bireylerin hayat boyu izlenmesini sağlayacak mekanizmanın oluşturulmasına katkı sağlamak. Etkinlik sayısı Materyal sayısı Veri toplama aracı sayısı Rapor sayısı Rapor sayısı Araştırma Sayısı AR-GE birimi İzleme ve eğerlendirme BİLSEM TEGM OÖGM YEĞİTEK Üniversiteler TÜBİTAK MEB Strateji Geliştirme Bşk. MEB STK Üniversiteler Üniversiteler YETGM, STK TEGM MEB STK Üniversiteler Uzun Uzun Orta Uzun Uzun Özellikle Bilim ve sanat merkezlerince hazırlanan projeler Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından incelenmekte ve Maliye Bakanlığınca ayrılan bütçe doğrultusunda gerekli destek sağlanmaktadır. Gelişme raporlanmamıştır. Gelişme raporlanmamıştır. Gelişme raporlanmamıştır. Gelişme raporlanmamıştır. 279

285 2013/102 (G) BTYK nın 27. Toplantısı 3.17 e-evlet Organizasyonu Yönetim Modeli Çalışmalarının Yapılması [2013/102] KARAR e-evlet çalışmalarının yürütülmesi ve koordinasyonuna yönelik organizasyon modelinin geliştirilerek Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu nun 26. toplantısına sunulmasına karar verilmiştir. AHA ÖNCE GELİŞME RAPORLANAN TOPLANTI Haziran 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı SORUMLU KURULUŞLAR Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı İLGİLİ KURULUŞLAR Başbakanlık TÜBİTAK Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı TÜRKSAT Kalkınma Bakanlığı GELİŞME Karar kapsamında Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı (UHB) koordinasyonunda ilgili kuruluşlar arasında yer alan Başbakanlık, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, TÜBİTAK ve Türksat ile toplantılar gerçekleştirilerek, devamında diğer kamu kurum ve kuruluşlarından görüşler alınmıştır. Alınan görüşler çerçevesinde UHB tarafından oluşturulan taslak model BTYK nın 26. toplantısında sunulmuş ve devamında yayımlanmak üzere Başbakanlık a gönderilmiştir. Başbakanlık, kararın yürürlüğe konulması amacıyla Bakanlar Kurulu Kararı istihsaline ilişkin, bazı kamu kurum kuruluşlarından görüşler alarak UHB ye iletmiştir. Gelen yeni görüşler doğrultusunda organizasyon modelinin daha etkin çalışabilmesi için değişiklikler yapılarak modele nihai şekli verilmiştir. EK Ek-4: e-evlet Organizasyonu Yönetim Modeli ve Kamu Entegre Veri Merkezi Yönetim Modeli 280

286 2013/102 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-4: e-evlet Organizasyonu Yönetim Modeli ve Kamu Entegre Veri Merkezi Yönetim Modeli E-EVLET ORGANİZASYON MOELİ AÇIKLAMALAR Ulusal Bilgi Toplumu Stratejileri doğrultusunda e-evlet ve Kamu Entegre Veri Merkezi ile ilgili eylemler ve hedeflerin hayata geçirilmesi için gerekli koordinasyonu sağlayabilecek kamunun katılım ve sahiplenmesini de temin edecek üst seviye bir yapıya ihtiyaç olduğu görülmektedir. Bu kapsamda diğer ülke örneklerinde de olduğu gibi, en üst seviye siyasi sahiplik olarak Sayın Başbakanımız tanımlanmıştır. 281

287 2013/102 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-4: e-evlet Organizasyonu Yönetim Modeli ve Kamu Entegre Veri Merkezi Yönetim Modeli Kamu kurumlarıyla ilgili e-önüşüm projelerinde önemli ilerlemeler kaydedilmiş olmakla beraber, projelerin hedefine ulaşması ve vatandaşların istek ve beklentilerinin karşılanması boyutunda etkinliğinin artırılması amacıyla BTYK, e-evlet Yönetim Modelinin politika belirleme işlevini yürütecektir. 1 Kasım 2011 tarihli ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 655 sayılı Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname nin 2 nci Maddesi (f) fıkrası ile Bilgi toplumu politika, hedef ve stratejileri çerçevesinde; ilgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla gerekli işbirliği ve koordinasyonu sağlayarak e-evlet hizmetlerinin kapsamı ve yürütülmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek, bu hizmetlere ilişkin eylem planları yapmak, koordinasyon ve izleme faaliyetlerini yürütmek, gerekli düzenlemeleri yapmak ve bu kapsamda ilgili faaliyetleri koordine etmek görevi Ulaştırma enizcilik ve Haberleşme Bakanlığına verilmiştir. Ayrıca; 15 Ocak 2013 tarihinde Sayın Başbakanımız başkanlığında gerçekleştirilen Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulunun (BTYK) 25. Toplantısında e-evlet hizmetlerine ilişkin konular ve gelişmeler gündeme alınmış ve 2013/102, 2013/104 ve 2013/105 nolu kararlara ilişkin çalışmanın da Ulaştırma enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı sorumluluğunda yürütülmesine karar verilmiştir. Bu kapsamda gerek e-evlet Organizasyon Modelinde gerekse de Kamu Entegre Veri Merkezinin kurulması konusunda tek bir organizasyon modeli ile hedeflerin belirlenmesi, projelerin önceliklendirilmesi, zaman planı oluşturulması, izleme ve yaptırım görevleri Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı (UHB) tarafından yürütülecek ve tüm bunlar için eylem planları da UHB tarafından hazırlanacaktır. Bu alanda yapılan çalışmalara yönelik BTYK ya raporlama görevi de yine Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanı tarafından yürütülecektir. 282

288 2013/102 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-4: e-evlet Organizasyonu Yönetim Modeli ve Kamu Entegre Veri Merkezi Yönetim Modeli e-evlet hizmetlerinde ve veri merkezlerinde, veri paylaşımı, entegrasyon vb. konularında kurumlar arası işbirliği sağlamak üzere, kurumların temsilcilerinden oluşan, kurumlardaki paralel çalışmayı temin edecek bir yapıya gerek duyulmaktadır. Bu kurul Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanı başkanlığında tüm Bakanlıkların Müsteşarlarından oluşur. e-evlet Koordinasyon Kurulu, Ulusal Veri Merkezi Projesi ve e-evlet ile ilgili UHB-Haberleşme Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan taslak politika, hedef ve eylem planlarını görüşerek öneri ve değerlendirmeler yapar. Verilen hedef ve politikaların kurum ve kuruluşlar kapsamında uygulamalarını ve gerçekleştirilmelerine ilişkin alınacak tedbirler ve öneriler geliştirir. İlgili Bakanlıkların çatısı altında Ulusal Veri Merkezi ve e-evlet ile ilgili - Koordinasyon, - Eşgüdüm, - Ortak proje geliştirme, görevleri e-evlet Koordinasyon Kurulu tarafından yürütülecektir. Ayrıca, hedeflerin belirlenmesi, Projelerin önceliklendirilmesi, zaman planı belirlenmesi ile izleme ve yaptırım alanlarında görüş öneri ve değerlendirmeler de yine e-evlet Koordinasyon Kurulu tarafından gerçekleştirilecektir. Bu sayede Ulusal Veri Merkezi ve e-evlet projelerinin kurumsal bazda sahipliği sağlanacaktır. Kurumlar arası proje bazlı koordinasyon, ilerlemenin izlenmesi ve raporlama, özel sektör ile işbirliği, ortak hizmetlerin özel sektörden temini, bilgi teknolojileri alanında kamu alımları için kural belirleme, tanıtım ve eğitim gibi e-dönüşüme ilişkin işlevleri sağlamak üzere Proje Takibi, Proje Yönetimi ve Teknik Sahiplik alanlarında Ulaştırma enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Haberleşme Genel Müdürlüğü tanımlanmıştır. Ayrıca Haberleşme Genel Müdürlüğü, Bilgi Toplumu Politika ve Stratejileri çerçevesinde Eylem Planı oluşturma ve eylem planlarının revizyonu sürecinde; 283

289 2013/102 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-4: e-evlet Organizasyonu Yönetim Modeli ve Kamu Entegre Veri Merkezi Yönetim Modeli - Taslak hedefleri belirlemek, - Taslak önceliklendirmeleri yapmak, - Taslak zaman planları yapmak, görevlerini yerine getirmek ve bunları geliştirerek Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanı ve e-evlet Koordinasyon Kuruluna sunmakla görevlidir. e-evlet Koordinasyon Kurulunda görüşülerek, öneri ve değerlendirmelere tabi tutulduktan sonra UHB tarafından da karara bağlanan eylem planlarının ilgili kurumlarca uygulamaya geçirilme sürecinde ise, - Üç Aylık proje izleme ve değerlendirme toplantılarını ilgili kurumların proje yöneticileriyle yapmak, - Altı aylık proje durum değerlendirme raporunu UH Bakanına raporlamak, - Altı aylık genel durum değerlendirme raporunu da e-evlet Koordinasyon Kuruluna sunmak görevleri UHB- e-evlet Başkanlığı/Genel Müdürlüğü tarafından yürütülecektir. Kamu Entegre Veri Merkezinin kurulması, kurdurulması, işletilmesi ve işlettirilmesi görev ve sorumluluğunu Ulaştırma enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı adına Haberleşme Genel Müdürlüğü yürütecektir. Kurum içi Sorumluluk başlığında, Bakanlıkların ve bağlı, ilgili, ilişkili kuruluşların bünyesindeki e-evlet uygulamalarının, Veri Merkezlerinin, Ulusal Veri Merkezine geçiş projelerinin teknik düzeyde sahipliğini yapacak ve bu projeleri yürütecek kurum içi koordinasyonu da sağlamak üzere kurumların bünyesindeki ilgili birimler görev alacaktır. Bu birimler kendi müsteşar yardımcılarının başkanlığında e-evlet Koordinasyon Kurulunda alınan kararları yerine getirmekle görevlidir. e-evlet ve Kamu Entegre Veri Merkezi Projelerinde proje ve teknoloji desteği sağlaması konusunda TÜBİTAK ve TÜRKSAT tanımlanmıştır. Ayrıca e-evlet Projeleri sonucu oluşan e-evlet hizmetlerinin e-evlet Kapısına entegrasyonundan ve bu hizmetlerinin kapıdan kesintisiz sunumundan e-evlet Kapısı İşletmecisi olan sorumlu kurum TÜRKSAT olacaktır. Kamu Entegre Veri Merkezinin kurulmasından sonra kamu kurumlarının kullanmış oldukları çoğu yazılım kamu bulutu üzerinden tek noktadan bütün kamu kurum ve kuruluşların kullanımına sunulacaktır. 284

290 2013/103 (G) BTYK nın 27. Toplantısı 3.18 e-evlet Uygulamaları Hizmet Alımları için Firma Belgelendirme Sistemi Oluşturulması [2013/103] KARAR a. e-evlet ihalelerine kabul edilecek firmalara yönelik Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belgelendirme sistemi oluşturulmasına, b. e-evlet uygulamaları kapsamındaki hizmet alımlarının firma belgelendirme sistemi doğrultusunda yapılabilmesi için -mevzuat değişikliğine ihtiyaç olması halinde- önerilerin hazırlanmasına ve BTYK nın 26. Toplantısı na sunulmasına karar verilmiştir. AHA ÖNCE GELİŞME RAPORLANAN TOPLANTI - SORUMLU KURULUŞLAR a. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı b. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı İLGİLİ KURULUŞLAR a. Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Kamu İhale Kurumu, TSE, TÜRKAK b. Kamu İhale Kurumu, Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, TSE, TÜBİTAK GELİŞME Karar gereğince, e-evlet ihalelerine kabul edilecek firmalara yönelik belgelendirme sisteminin oluşturulması hususunda Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (BSTB) tarafından gerçekleştirilmesi gereken çalışma tamamlanmıştır. Söz konusu çalışma neticesinde Türk Standartları Enstitüsü nün bilişim teknolojileri belgelendirme faaliyetleri yürüttüğü, ancak söz konusu belgelendirme faaliyetlerinin bilinilirliğinin artırılması gerektiği ve siber güvenliğin son derece önem kazandığı günümüzde, bilişim belgelendirmesinin e-evlet ihalelerine kabul edilecek firmalar için "zorunlu ya da kuvvetle önerilen" olacak şekilde mevzuat değişikliği yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Çalışmalarda elde edilen bilgi ve değerlendirmeler neticesinde, ilgili hususa yönelik mevzuat değişikliği yapılmasını teminen Kamu İhale Kurumu'na gerekli bildirim yapılmış olup Kamu İhale Kurumu nezdinde yapılacak düzenlemeler, BSTB tarafından yakından takip edilmektedir. 285

291 2013/104 (G) BTYK nın 27. Toplantısı 3.19 Ulusal Veri Merkezi Çalışmalarının Yapılması [2013/104] KARAR Kamu kurumlarının veri merkezlerinin birleştirilmesine yönelik hukuki, teknik ve idari yapılanma modelinin oluşturulmasına ve Türkiye Kamu Entegre Veri Merkezi nin kurulması çalışmalarının yapılmasına karar verilmiştir. İLGİLİ İĞER KARARLAR - AHA ÖNCE GELİŞME RAPORLANAN TOPLANTI Haziran 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı SORUMLU KURULUŞ Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı İLGİLİ KURULUŞLAR Başbakanlık TÜBİTAK Kalkınma Bakanlığı TÜRKSAT GELİŞME Karar kapsamında, Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı (UHB) tarafından başlatılmış olan çalışmalara esas teşkil etmek üzere ilgili kuruluşlarla (Başbakanlık, Kalkınma Bakanlığı, TÜBİTAK ve Türksat) toplantılar düzenlenmiş, diğer Bakanlıklardan da görüş ve öneriler alınmıştır. Alınan görüşler çerçevesinde UHB tarafından oluşturulan taslak model BTYK nın 26. toplantısında sunulmuş ve devamında yayımlanmak üzere Başbakanlık a gönderilmiştir. Başbakanlık kararın yürürlüğe konulması amacıyla Bakanlar Kurulu Kararı istihsaline ilişkin, bazı kamu kurum kuruluşlarından görüşler alarak UHB ye iletmiştir. Gelen yeni görüşler doğrultusunda organizasyon modelinin daha etkin çalışabilmesi için değişiklikler yapılarak modele nihai şekli verilmiştir. EK Ek-5: e-evlet Organizasyonu Yönetim Modeli ve Kamu Entegre Veri Merkezi Yönetim Modeli 286

292 2013/104 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-5: e-evlet Organizasyonu Yönetim Modeli ve Kamu Entegre Veri Merkezi Yönetim Modeli E-EVLET ORGANİZASYON MOELİ AÇIKLAMALAR Ulusal Bilgi Toplumu Stratejileri doğrultusunda e-evlet ve Kamu Entegre Veri Merkezi ile ilgili eylemler ve hedeflerin hayata geçirilmesi için gerekli koordinasyonu sağlayabilecek kamunun katılım ve sahiplenmesini de temin edecek üst seviye bir yapıya ihtiyaç olduğu görülmektedir. Bu kapsamda diğer ülke örneklerinde de olduğu gibi, en üst seviye siyasi sahiplik olarak Sayın Başbakanımız tanımlanmıştır. 287

293 2013/104 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-5: e-evlet Organizasyonu Yönetim Modeli ve Kamu Entegre Veri Merkezi Yönetim Modeli Kamu kurumlarıyla ilgili e-önüşüm projelerinde önemli ilerlemeler kaydedilmiş olmakla beraber, projelerin hedefine ulaşması ve vatandaşların istek ve beklentilerinin karşılanması boyutunda etkinliğinin artırılması amacıyla BTYK, e-evlet Yönetim Modelinin politika belirleme işlevini yürütecektir. 1 Kasım 2011 tarihli ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 655 sayılı Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname nin 2 nci Maddesi (f) fıkrası ile Bilgi toplumu politika, hedef ve stratejileri çerçevesinde; ilgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla gerekli işbirliği ve koordinasyonu sağlayarak e-evlet hizmetlerinin kapsamı ve yürütülmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek, bu hizmetlere ilişkin eylem planları yapmak, koordinasyon ve izleme faaliyetlerini yürütmek, gerekli düzenlemeleri yapmak ve bu kapsamda ilgili faaliyetleri koordine etmek görevi Ulaştırma enizcilik ve Haberleşme Bakanlığına verilmiştir. Ayrıca; 15 Ocak 2013 tarihinde Sayın Başbakanımız başkanlığında gerçekleştirilen Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulunun (BTYK) 25. Toplantısında e-evlet hizmetlerine ilişkin konular ve gelişmeler gündeme alınmış ve 2013/102, 2013/104 ve 2013/105 nolu kararlara ilişkin çalışmanın da Ulaştırma enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı sorumluluğunda yürütülmesine karar verilmiştir. Bu kapsamda gerek e-evlet Organizasyon Modelinde gerekse de Kamu Entegre Veri Merkezinin kurulması konusunda tek bir organizasyon modeli ile hedeflerin belirlenmesi, projelerin önceliklendirilmesi, zaman planı oluşturulması, izleme ve yaptırım görevleri Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı (UHB) tarafından yürütülecek ve tüm bunlar için eylem planları da UHB tarafından hazırlanacaktır. Bu alanda yapılan çalışmalara yönelik BTYK ya raporlama görevi de yine Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanı tarafından yürütülecektir. 288

294 2013/104 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-5: e-evlet Organizasyonu Yönetim Modeli ve Kamu Entegre Veri Merkezi Yönetim Modeli e-evlet hizmetlerinde ve veri merkezlerinde, veri paylaşımı, entegrasyon vb. konularında kurumlar arası işbirliği sağlamak üzere, kurumların temsilcilerinden oluşan, kurumlardaki paralel çalışmayı temin edecek bir yapıya gerek duyulmaktadır. Bu kurul Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanı başkanlığında tüm Bakanlıkların Müsteşarlarından oluşur. e-evlet Koordinasyon Kurulu, Ulusal Veri Merkezi Projesi ve e-evlet ile ilgili UHB-Haberleşme Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan taslak politika, hedef ve eylem planlarını görüşerek öneri ve değerlendirmeler yapar. Verilen hedef ve politikaların kurum ve kuruluşlar kapsamında uygulamalarını ve gerçekleştirilmelerine ilişkin alınacak tedbirler ve öneriler geliştirir. İlgili Bakanlıkların çatısı altında Ulusal Veri Merkezi ve e-evlet ile ilgili - Koordinasyon, - Eşgüdüm, - Ortak proje geliştirme, görevleri e-evlet Koordinasyon Kurulu tarafından yürütülecektir. Ayrıca, hedeflerin belirlenmesi, Projelerin önceliklendirilmesi, zaman planı belirlenmesi ile izleme ve yaptırım alanlarında görüş öneri ve değerlendirmeler de yine e-evlet Koordinasyon Kurulu tarafından gerçekleştirilecektir. Bu sayede Ulusal Veri Merkezi ve e-evlet projelerinin kurumsal bazda sahipliği sağlanacaktır. Kurumlar arası proje bazlı koordinasyon, ilerlemenin izlenmesi ve raporlama, özel sektör ile işbirliği, ortak hizmetlerin özel sektörden temini, bilgi teknolojileri alanında kamu alımları için kural belirleme, tanıtım ve eğitim gibi e-dönüşüme ilişkin işlevleri sağlamak üzere Proje Takibi, Proje Yönetimi ve Teknik Sahiplik alanlarında Ulaştırma enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Haberleşme Genel Müdürlüğü tanımlanmıştır. Ayrıca Haberleşme Genel Müdürlüğü, Bilgi Toplumu Politika ve Stratejileri çerçevesinde Eylem Planı oluşturma ve eylem planlarının revizyonu sürecinde; 289

295 2013/104 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-5: e-evlet Organizasyonu Yönetim Modeli ve Kamu Entegre Veri Merkezi Yönetim Modeli - Taslak hedefleri belirlemek, - Taslak önceliklendirmeleri yapmak, - Taslak zaman planları yapmak, görevlerini yerine getirmek ve bunları geliştirerek Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanı ve e-evlet Koordinasyon Kuruluna sunmakla görevlidir. e-evlet Koordinasyon Kurulunda görüşülerek, öneri ve değerlendirmelere tabi tutulduktan sonra UHB tarafından da karara bağlanan eylem planlarının ilgili kurumlarca uygulamaya geçirilme sürecinde ise, - Üç Aylık proje izleme ve değerlendirme toplantılarını ilgili kurumların proje yöneticileriyle yapmak, - Altı aylık proje durum değerlendirme raporunu UH Bakanına raporlamak, - Altı aylık genel durum değerlendirme raporunu da e-evlet Koordinasyon Kuruluna sunmak görevleri UHB- e-evlet Başkanlığı/Genel Müdürlüğü tarafından yürütülecektir. Kamu Entegre Veri Merkezinin kurulması, kurdurulması, işletilmesi ve işlettirilmesi görev ve sorumluluğunu Ulaştırma enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı adına Haberleşme Genel Müdürlüğü yürütecektir. Kurum içi Sorumluluk başlığında, Bakanlıkların ve bağlı, ilgili, ilişkili kuruluşların bünyesindeki e-evlet uygulamalarının, Veri Merkezlerinin, Ulusal Veri Merkezine geçiş projelerinin teknik düzeyde sahipliğini yapacak ve bu projeleri yürütecek kurum içi koordinasyonu da sağlamak üzere kurumların bünyesindeki ilgili birimler görev alacaktır. Bu birimler kendi müsteşar yardımcılarının başkanlığında e-evlet Koordinasyon Kurulunda alınan kararları yerine getirmekle görevlidir. e-evlet ve Kamu Entegre Veri Merkezi Projelerinde proje ve teknoloji desteği sağlaması konusunda TÜBİTAK ve TÜRKSAT tanımlanmıştır. Ayrıca e-evlet Projeleri sonucu oluşan e-evlet hizmetlerinin e-evlet Kapısına entegrasyonundan ve bu hizmetlerinin kapıdan kesintisiz sunumundan e-evlet Kapısı İşletmecisi olan sorumlu kurum TÜRKSAT olacaktır. Kamu Entegre Veri Merkezinin kurulmasından sonra kamu kurumlarının kullanmış oldukları çoğu yazılım kamu bulutu üzerinden tek noktadan bütün kamu kurum ve kuruluşların kullanımına sunulacaktır. 290

296 2013/105 (G) BTYK nın 27. Toplantısı 3.20 Kurumların İhtiyaç uyduğu Paket Program Çözümlerinin Toplu Alım Yöntemi ile Tedarik Edilmesi [2013/105] KARAR Kamu kurumlarının ihtiyaç duydukları paket program çözümlerine ilişkin envanterin oluşturulmasına, toplu satın alma yapılabilmesi için teknik, hukuki, idari ve uygulama modelinin geliştirilmesine ve BTYK'nın 26. Toplantısı na sunulmasına karar verilmiştir. AHA ÖNCE GELİŞME RAPORLANAN TOPLANTI Haziran 2013; Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı SORUMLU KURULUŞLAR Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı İLGİLİ KURULUŞLAR evlet Malzeme Ofisi Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı TÜBİTAK Kamu İhale Kurumu TÜRKSAT Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı GELİŞME Karar kapsamında Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı sorumluluğunda, ilgili kuruluşlar arasında yer alan evlet Malzeme Ofisi, Maliye Bakanlığı, Kamu İhale Kurumu, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, TÜBİTAK ve Türksat ile toplantılar yapılmış ve devamında diğer kurum ve kuruluşların görüş ve önerileri alınmıştır. Yapılan değerlendirmeler neticesinde aşağıda belirtilen sorunlar tespit edilmiştir: Toplu alımın 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Bütçe Kontrol Kanununa uygun olmaması Belli bir harcama miktarının üzerinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu na tabi olunması Kurumlar arası ortak standardın olmaması Aynı hizmeti farklı kurumların mükerrer tedariki Ölçek ekonomisinden yararlanılamaması Bu kapsamda: EK Mevzuat düzenlemeleri yapılarak, uygulama yönetmeliği hazırlanacaktır. Kamu Entegre Veri Merkezi nin hayata geçirilmesi neticesinde, kamu kurumlarının kullanmakta olduğu çoğu uygulamanın kamu bulutu üzerinden sunulmasıyla birlikte amaçlanan hedef gerçekleşmiş olacaktır. Ek-6: e-evlet Organizasyonu Yönetim Modeli ve Kamu Entegre Veri Merkezi Yönetim Modeli 291

297 2013/105 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-6: e-evlet Organizasyonu Yönetim Modeli ve Kamu Entegre Veri Merkezi Yönetim Modeli E-EVLET ORGANİZASYON MOELİ AÇIKLAMALAR Ulusal Bilgi Toplumu Stratejileri doğrultusunda e-evlet ve Kamu Entegre Veri Merkezi ile ilgili eylemler ve hedeflerin hayata geçirilmesi için gerekli koordinasyonu sağlayabilecek kamunun katılım ve sahiplenmesini de temin edecek üst seviye bir yapıya ihtiyaç olduğu görülmektedir. Bu kapsamda diğer ülke örneklerinde de olduğu gibi, en üst seviye siyasi sahiplik olarak Sayın Başbakanımız tanımlanmıştır. 292

298 2013/105 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-6: e-evlet Organizasyonu Yönetim Modeli ve Kamu Entegre Veri Merkezi Yönetim Modeli Kamu kurumlarıyla ilgili e-önüşüm projelerinde önemli ilerlemeler kaydedilmiş olmakla beraber, projelerin hedefine ulaşması ve vatandaşların istek ve beklentilerinin karşılanması boyutunda etkinliğinin artırılması amacıyla BTYK, e-evlet Yönetim Modelinin politika belirleme işlevini yürütecektir. 1 Kasım 2011 tarihli ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 655 sayılı Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname nin 2 nci Maddesi (f) fıkrası ile Bilgi toplumu politika, hedef ve stratejileri çerçevesinde; ilgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla gerekli işbirliği ve koordinasyonu sağlayarak e-evlet hizmetlerinin kapsamı ve yürütülmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek, bu hizmetlere ilişkin eylem planları yapmak, koordinasyon ve izleme faaliyetlerini yürütmek, gerekli düzenlemeleri yapmak ve bu kapsamda ilgili faaliyetleri koordine etmek görevi Ulaştırma enizcilik ve Haberleşme Bakanlığına verilmiştir. Ayrıca; 15 Ocak 2013 tarihinde Sayın Başbakanımız başkanlığında gerçekleştirilen Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulunun (BTYK) 25. Toplantısında e-evlet hizmetlerine ilişkin konular ve gelişmeler gündeme alınmış ve 2013/102, 2013/104 ve 2013/105 nolu kararlara ilişkin çalışmanın da Ulaştırma enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı sorumluluğunda yürütülmesine karar verilmiştir. Bu kapsamda gerek e-evlet Organizasyon Modelinde gerekse de Kamu Entegre Veri Merkezinin kurulması konusunda tek bir organizasyon modeli ile hedeflerin belirlenmesi, projelerin önceliklendirilmesi, zaman planı oluşturulması, izleme ve yaptırım görevleri Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı (UHB) tarafından yürütülecek ve tüm bunlar için eylem planları da UHB tarafından hazırlanacaktır. Bu alanda yapılan çalışmalara yönelik BTYK ya raporlama görevi de yine Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanı tarafından yürütülecektir. 293

299 2013/105 (G) BTYK nın 27. Toplantısı Ek-6: e-evlet Organizasyonu Yönetim Modeli ve Kamu Entegre Veri Merkezi Yönetim Modeli e-evlet hizmetlerinde ve veri merkezlerinde, veri paylaşımı, entegrasyon vb. konularında kurumlar arası işbirliği sağlamak üzere, kurumların temsilcilerinden oluşan, kurumlardaki paralel çalışmayı temin edecek bir yapıya gerek duyulmaktadır. Bu kurul Ulaştırma, enizcilik ve Haberleşme Bakanı başkanlığında tüm Bakanlıkların Müsteşarlarından oluşur. e-evlet Koordinasyon Kurulu, Ulusal Veri Merkezi Projesi ve e-evlet ile ilgili UHB-Haberleşme Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan taslak politika, hedef ve eylem planlarını görüşerek öneri ve değerlendirmeler yapar. Verilen hedef ve politikaların kurum ve kuruluşlar kapsamında uygulamalarını ve gerçekleştirilmelerine ilişkin alınacak tedbirler ve öneriler geliştirir. İlgili Bakanlıkların çatısı altında Ulusal Veri Merkezi ve e-evlet ile ilgili - Koordinasyon, - Eşgüdüm, - Ortak proje geliştirme, görevleri e-evlet Koordinasyon Kurulu tarafından yürütülecektir. Ayrıca, hedeflerin belirlenmesi, Projelerin önceliklendirilmesi, zaman planı belirlenmesi ile izleme ve yaptırım alanlarında görüş öneri ve değerlendirmeler de yine e-evlet Koordinasyon Kurulu tarafından gerçekleştirilecektir. Bu sayede Ulusal Veri Merkezi ve e-evlet projelerinin kurumsal bazda sahipliği sağlanacaktır. Kurumlar arası proje bazlı koordinasyon, ilerlemenin izlenmesi ve raporlama, özel sektör ile işbirliği, ortak hizmetlerin özel sektörden temini, bilgi teknolojileri alanında kamu alımları için kural belirleme, tanıtım ve eğitim gibi e-dönüşüme ilişkin işlevleri sağlamak üzere Proje Takibi, Proje Yönetimi ve Teknik Sahiplik alanlarında Ulaştırma enizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Haberleşme Genel Müdürlüğü tanımlanmıştır. Ayrıca Haberleşme Genel Müdürlüğü, Bilgi Toplumu Politika ve Stratejileri çerçevesinde Eylem Planı oluşturma ve eylem planlarının revizyonu sürecinde; 294

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Destek ve İdari Hizmetler Kurum Başkan Yardımcılığı DAĞITIM YERLERİNE

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Destek ve İdari Hizmetler Kurum Başkan Yardımcılığı DAĞITIM YERLERİNE T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu estek ve İdari Hizmetler Kurum Başkan Yardımcılığı Sayı : 41304669/604.02.03 Konu : UBTYS 2011-2016 AĞITIM YERLERİNE Başbakanlık Bilim ve Teknoloji

Detaylı

Üniversite-Sanayi İşbirliği: Politika Kararları ve Uygulamalar. Yasemin ASLAN BTYP Daire Başkanı

Üniversite-Sanayi İşbirliği: Politika Kararları ve Uygulamalar. Yasemin ASLAN BTYP Daire Başkanı Üniversite-Sanayi İşbirliği: Politika Kararları ve Uygulamalar Yasemin ASLAN BTYP Daire Başkanı 8. ÜSİMP ULUSAL KONGRESİ 10 Haziran 2015 Ulusal Yenilik ve Girişimcilik Ekosistemi Üniversite-Sanayi İşbirliğinin

Detaylı

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı. Sonuçlanan Kararlar

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı. Sonuçlanan Kararlar Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı Sonuçlanan Kararlar İÇİNDEKİLER Sonuçlanan Kararlar 1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3 Ek Karar] 1 2. Ulusal Yenilik Sistemi

Detaylı

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 25. Toplantısı Gelişmelere İlişkin Değerlendirmeler

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 25. Toplantısı Gelişmelere İlişkin Değerlendirmeler Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 25. Toplantısı Gelişmelere İlişkin eğerlendirmeler 15 Ocak 2013 Vali Galip emirel Ankara Vilayetler Evi BTYK 25. Toplantısı Hazırlık osyası Türkiye Bilimsel ve Teknolojik

Detaylı

2011-2016 Ulusal Bilim Teknoloji ve Yenilik Stratejisi Doç. Dr. M. Necati DEMİR ARDEB Başkan V.

2011-2016 Ulusal Bilim Teknoloji ve Yenilik Stratejisi Doç. Dr. M. Necati DEMİR ARDEB Başkan V. 2011-2016 Ulusal Bilim Teknoloji ve Yenilik Stratejisi Doç. Dr. M. Necati DEMİR ARDEB Başkan V. 11 Ekim 2011, Koç Üniversitesi Türkiye Bilim Teknoloji ve Yenilik Sistemi BTYK Bilim ve Teknoloji Yüksek

Detaylı

Ulusal Yenilik ve Girişimcilik Sistemi

Ulusal Yenilik ve Girişimcilik Sistemi Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı TÜBİTAK Ulusal Yenilik ve Girişimcilik Sistemi Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK TÜBİTAK Başkanı Ulusal Hedeflerimiz için Ulusal Yenilik ve Girişimcilik Sistemi

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji KASIM 2014 KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ

Detaylı

Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı

Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı Devlet Planlama Teşkilatı Bilgi Toplumu Dairesi 25 Ekim 2007 Gündem Bilgi Toplumu Stratejisi Yaklaşımı Strateji Bileşenleri Hedefler Eylem Planı İzleme ve Ölçümleme

Detaylı