Üç Krizde Dış Kaynak Hareketleri Korkut Boratav

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Üç Krizde Dış Kaynak Hareketleri Korkut Boratav"

Transkript

1 1 Üç Krizde Dış Kaynak Hareketleri Korkut Boratav Giriş Çevre ekonomilerinde son otuz yıldan bu yana patlak veren büyük boyutlu krizlerin önemli bir bölümü yabancı sermaye veya dış kaynak hareketlerinde ani bir yavaşlama, durma veya çıkışa yönelme olgularından kaynaklanmıştır li yıllarda Latin Amerika nın sürüklendiği dış borç krizi, Türkiye ve Meksika daki krizler ve ikincisinin bazı Latin Amerika ülkelerine ( tekila etkisi yaftası altında) yansıması, de Doğu Asya dan başlayarak Rusya, Latin Amerika, Türkiye ye yayılan ve etkileri ye kadar süren bir başka kriz fırtınası hatırlatılabilir nin ikinci yarısında ABD de başlayan finansal kriz ise, bir yıl gecikmeyle çevre ekonomilerine dönük sermaye hareketlerini aşağıya çekti; portföy yatırımlarında daralmalar veya net çıkışlar gerçekleşti. Dış kredilerin döndürülmesi (ana para ödemeleri talep edilerek) güçleşti. Önceki krizlerde artışlar gösteren doğrudan yabancı yatırımları (DYY) da gerilemeler gösterdi. Çevre ekonomilerine dönük dış kaynak hareketlerinde böylece genel bir gerileme meydana geldi 2. Dünya ekonomisinin yıllarındaki canlanma konjonktüründe, büyüme sürecini dış kaynak hareketlerine büyük ölçüde bağımlı kılmış olan ve uluslararası kriz ortamıyla yüksek düzeyli/oranlı cari açık ve dış borç koşulları altında karşılaşan çevre ekonomileri küçülmeye başladılar. Doğu ve Orta Avrupa ülkeleriyle Türkiye bu koşulları yaşayan tipik örneklerdir. Bu çalışmada, Türkiye ekonomisinin 1994, 2001 ve yıllarındaki krizleri, dış kaynak hareketleri çerçevesinde incelenecektir. Türkiye ile dünya ekonomisini eklemlendiren farklı dış kaynak kavramları tanımlanacak ve sözü geçen krizlerin gözlendiği zaman dilimi içerisinde ve öncesinde (aylık veriler olarak) saptanacaktır. Üç krizin dış kaynak hareketleriyle ilgili başlangıç ve bitim ayları, bu saptamalar sayesinde belirlenebilecektir. Dış kaynak hareketlerindeki durgunlaşma, düşme, net çıkış a dönüşme; yani krize gidişi sürükleyen ana etkenler, sermaye hareketlerinin farklı kalemlerinde yeknesak olmayan doğrultu ve oranlarda değişmeler aracılığıyla gerçekleşir. Üç krizde ödemeler dengesinin sermaye hesabının dökümü, ana kalemlerindeki değişmeleri izleyecek biçimde yapılacak; böylece krizi tetikleyen, derinleştiren veya frenleyen aktörlerin ve etkenlerin belirlenmesine ışık tutulacaktır. Son olarak, üç farklı tanıma göre hesaplanan dış kaynak hareketlerinin, krizli aylar ile kriz-öncesi dönem arasındaki fark hesaplanacak; 1994, 2001 ve krizleri, böylece tanımlanan tersine dönüş şoku bakımından karşılaştırılacaktır. Bu karşılaştırma, cari ve sabit dolarlarla ve etkilenen yılın dolarlı milli gelirine oranlanarak yapılacaktır. Dış Kaynak Tanımları ve Kriz Döneminin Belirlenmesi Üç dış kaynak tanımı kullanıyoruz. Birincisi yabancı kökenli sermaye hareketleridir. Ödemeler dengesinin sermaye (finans) hesaplarının portföy ve diğer sermaye hareketlerinin 1 Sermaye hareketleri ve dış ticareti denetlenen bir ekonomide döviz kısıtından (örnek 1979 Türkiyesi), sistemik dönüşümlerden (örnek 1998-sonrasında Doğu-Orta Avrupa, Rusya) veya iç savaş-ham madde fiyatlarında çöküşlerden (örnek çeşitli tarihlerde çeşitli Afrika ülkeler) kaynaklanan krizler, bu saptamanın dışındadır. 2 Institute of International Finance, Capital Flows to Emerging Market Economies, (October 2008 ve January 2010) e göre, 2007 den 2009 a en büyük otuz yükselen piyasa ekonomisi ne dönük özel sermaye akımları, 899 milyar dolardan 435 milyar dolara düşmüş; böylece yüzde 52 oranında gerilemiştir.

2 2 yükümlülükler kalemleri ile yurt içindeki doğrudan yatırımların toplamı, yabancı kökenli sermaye hareketlerini verir. İkincisi toplam (net) sermaye hareketleridir. Bu kavram, yabancı kökenli sermaye hareketlerine, kayıt dışı sermaye (net hata-noksan) ile yerleşik kökenli sermaye hareketlerinin eklenmesiyle elde edilir. Portföy ve diğer sermaye hareketlerinin varlıklar kalemleri ile yurt dışındaki doğrudan yatırımların toplamı yerli sermaye hareketlerini vermektedir. Üçüncüsü, toplam sermaye hareketlerinden, iki yönlü kâr, faiz transferlerinin net bilançosunun (cari işlemler hesabının gelir dengesi kaleminin) ayıklanması sonunda elde edilen net kaynak aktarımıdır. Bu tanıma uygun bir hesaplamayı, Türkiye nin üç krizi (ve diğer yıllar) için yapmamıza veriler imkân veriyor. Ancak, özellikle uluslar arası karşılaştırmalar söz konusu olduğunda iki doğrultulu sermaye hareketlerine ilişkin kapsamlı veriler bazı ülkelerde bulunmadığı veya güvenilirlik derecesi çok farklı olduğu için, daha kestirme bir hesaplama söz konusu olmaktadır. Bu alternatif hesaplamada net kaynak aktarımı cari işlem açığı artı gelir dengesi olarak tanımlanır. İki tanım arasındaki fark rezerv hareketlerinden ibarettir. 3 Bu çalışmada ilk tanım kullanılıyor. Pozitif değerler, dış dünyadan Türkiye ye net kaynak aktarımı; negatif değerler ise ters yönlü bir aktarım olarak yorumlanacaktır 4. Tanımlanan üç dış kaynak hesaplamasını aylar itibariyle yapabiliyoruz. Krizin başlangıç tarihinin belirlenmesinde, özellikle yabancı veya toplam sermaye büyüklüklerinden birinde belirgin bir düşmenin gerçekleşmesi hareket noktası oluyor. Sözü geçen dış kaynak, bir önceki yılın (veya dönemin) paralel aylarının altında seyrettikçe, krizin devam ettiği kabul ediliyor. Böylece 1994 ve krizleri on üçer ay; 2001 krizi ise on iki ay olarak belirlenmektedir 5. (Tablo 1, 2, 3 buraya) Tablo 1-3 (ve Şekil 1-9) sözü edilen on üç veya on iki aylık kriz dönemlerinin dış kaynak verilerini, kriz öncesindeki on üç / on iki ayın verileriyle karşılaştırmaktadır. Böylece gözlenmektedir ki, 1994 krizinde yabancı, toplam sermaye ve net aktarım on üç ayın on ikisinde önceki dönemin altında seyretmiştir. On iki aylık 2001 krizinde toplam sermaye on bir, net aktarım on iki, yabancı sermaye ise (arada kullanılan yüksek boyutlu IMF kredilerinin katkısıyla) on ay boyunca önceki dönemin altında belirlenmektedir da yabancı sermaye kriz süresinin her ayında; diğer iki dış kaynak kategorisi (ileride açıklanacağı gibi ilk ay gerçekleşen büyük boyutlu kayıt-dışı sermaye girişleri nedeniyle) ise on üç ayın on ikisinde önceki dönemin altında seyretmektedir. 3 Cari açığın pozitif, cari fazlanın negatif değerlerle bu hesaplamaya girdiğini hatırlatalım. Bu kestirme net kaynak aktarımı tanımı, sermaye hareketleriyle ilgili ön-bilgiye gereksinim duymadığı için, tarihsel verilerle de hesaplanabilir. Bir örnek, yılarının alt dönemlerinde Osmanlı İmparatorluğu için (Şevket Pamuk n bulgularından hareketle) yaptığım net aktarım tahminleridir. (Korkut Boratav, Net Resource Tranfers and Dependency: Some Recent Changes in the World Economy, Neoliberal Globalization as New Imperialism: Case Studies on Reconstruction of the Periphery, (Editors: A.H. Köse, F. Şenses, E. Yeldan), New York 2007, Nova Science Publishers, p.3, Table 1). Aynı çalışmada farklı net kaynak aktarımı tanımları ve örneğin Dünya Bankası nın hesaplamalarının bir eleştirisi de yer alıyor. 4 Bu ilişkileri ödemeler dengesinin sistematiği içinde açıklayan bir çalışma için: Korkut Boratav, Yabancı Sermaye Girişlerinin Ayrıştırılması ve Sıcak Para: Tanımlar, Yöntemler, Bazı Bulgular, İktisadi Kalkınma, Kriz ve İstikrar: Oktar Türel e Armağan, (Derleyenler: A.H. Köse, F. Şenses, E.Yeldan), İstanbul 2003, İletişim Yayınları. 5 Buna göre 1994 krizi, Aralık 1993 ile Aralık 1994 ü boyunca (on üç ay); 2001 krizi Şubat 2001-Ocak 2002 döneminde (on iki ay); krizi ise, Ekim 2008-Ekim 2009 arasında (on üç ay) olarak belirlenmektedir. Nicel karşılaştırmaya esas oluşturan kriz-öncesi aylar ise, (aynı sırayla) Kasım 1992-Kasım 1993; Şubat Ocak 2001 ve Eylül 2007 Eylül 2008 olmaktadır.

3 3 Sermaye Hareketlerinin Dökümü: Krizi tetikleyen, Frenleyen Öğeler Tablo 4, üç kriz süresince sermaye hareketlerinin ana kalemlerinde meydana gelen değişmeleri, kriz öncesi aylarla karşılaştırmaktadır. Tablonun ilk beş satırı, ödemeler dengesinin beş ana kalemini vermekte 6 ve bu arada yerli, yabancı ve kayıt-dışı sermaye hareketleri ayrımını ortaya koymaktadır. Tablonun alt bölümü, hem (yabancı sermaye dışındaki) diğer iki dış kaynak (toplam sermaye ve net aktarım) kategorisini sunmakta; hem de sermaye hareketlerini borç yaratan ve yerli-yabancı sıcak para 7 öğelerine ayırmaktadır. (Tablo 4 buraya) Tablonun bulguları, üç kriz arasında ne gibi ortaklık ve ayrımlar ortaya koymaktadır? Bir kere, neoliberal dönemde çevre ekonomilerindeki kizlerin ortak özelliği, Türkiye nin son üç krizinde de gözlenmektedir. Kriz öncesi döneme göre, üç farklı tanıma göre hesaplanan dış kaynak hareketlerinin tümünde çarpıcı gerileme, bazılarında net çıkış meydana gelmiştir. Bu olgunun ekonomiye taşıdığı makro-ekonomik şok un mutlak ve göreli büyüklüğü aşağıda incelenecektir. Süreci tetikleyen olgu, her üç krizde de yabancı kökenli sermaye hareketlerinin, net çıkış a yönelmesi olarak ortaya çıkıyor. Yabancı sıcak para kaçışları ve net dış borç (ana para) ödemeleri, iki önemli çıkış kanalını oluşturmuştur. Yabancı spekülatörlerin TL den kaçışlarının, özellikle 2001 krizinde büyük boyut kazandığı anlaşılmaktadır. Diğer iki krizde net dış borç ödenmesinden kaynaklanan sermaye çıkışı, sıcak para çıkışlarını aşmıştır krizi bu bakımdan ön plandadır: Kriz öncesindeki on üç ayda, 51.4 milyar dolarlık net dış borçlanmaya giden Türkiye, krizli aylarda 22.2 milyar dolarlık anapara ödemesi gerçekleştirmiş; dış borç stokunu bu boyutlarda azaltmıştır 8. Tabloda yer almayan bir öğeye de kısaca değinelim: Borç yaratmayan iki büyük yabancı sermaye türünden biri olan doğrudan yatırımlar 1994 ve 2001 krizlerinde, kriz öncesi döneme göre artmıştır. Bu iki kriz, metropol ekonomiler normal konjonktürlerde seyrederken patlak verdiği için, yüksek boyutlu reel devalüasyonlar, yabancı sermaye için elverişli edinim/birleşme ortamlarına yol açmıştır krizindeki (655 milyon dolardan 705 milyon dolara) artış oranı yüzde 8 in altındadır de ise (821 milyon dolardan 3.1 milyar dolara olmak üzere) dört misline yakındır da ise, metropol seermayesinin tüm öğeleri kriz içindedir; doğrudan yabancı yatırımlar dünya çapında gerilemektedir 9. Türkiye de 6 Bu beş kalemin toplamının tanım gereği sıfır olduğunu hatırlatalım. 7 Sıcak para, beklenen kur, faiz ve (bazen) fiyat hareketleri aracılığıyla arbitraj getirisi arayan yerli ve yabancı aktörlerden kaynaklanan kısa vadeli sermaye hareketleridir. Yerli ve yabancı sıcak para hareketlerinin ödemeler dengesinin sermaye (finans) bölümündeki hangi kalemlerden oluştuğu, IMF nin ödemeler dengesi sistematiğine göre Korkut Boratav, Yabancı Sermaye Girişlerinin Ayrıştırılması ve Sıcak Para: Tanımlar, Yöntemler, Bazı Bulgular, İktisadi Kalkınma, Kriz ve İstikrar: Oktar Türel e Armağan, (Derleyenler: A.H. Köse, F. Şenses, E.Yeldan; İstanbul 2003, İletişim Yayınları) içinde açıklanmıştır. Bu açıklamanın, TCMB nin ödemeler dengesi tablolarında kullanılan sistematiğe uyarlanması, Bağımsız Sosyal Bilimciler, IMF Gözetiminde On Uzun Yıl: Farklı Hükümetlr, Tek Siyaset, Ankara 2007, Yordam Kitap, s.55, dipnot 19 da yapılmıştır. 8 Borçlanılan dövizler arasındaki çapraz kur hareketleri nedeniyle, dış borç stokundaki değişmeler, dış borç yaratan sermaye akımlarının toplamıyla aynı sonucu vermeyebilir. Eylül 2008-Eylül 2009 sonları arasındaki 12 ay içinde dış borç stoku milyar dolar azalmıştır. Tablodaki milyar dolarlık dış borç yaratan sermaye hareketleri (net anapara ödemesi) ile bu toplam arasındaki fark, çapraz kurların etkisinin yanı sıra, tablonun 13 ayı (ilaveten Ekim 2009 u) kapsamasıyla ilgilidir. 9 Institute of International Finance, Capital Flows to Emerging Market Economies, (January 2010) a göre, 2009 da yükselen piyasa ekonomileri ne yönelen doğrudan yabancı yatırımlar 585 milyar dolardan 390 milyara inerek üçte bir oranında daralmıştır.

4 4 de kriz öncesine göre krizli on üç ayda hemen hemen yarı yarıya (20.6 milyar dolardan 10.9 milyar dolara) düşme gerçekleşmiştir. Üç kriz arasında, yerleşik kökenli ve kayıt-dışı sermaye hareketleri bakımından ilginç ve önemli farklar vardır krizi öncesinde net çıkış gösteren yerli ve kayıt-dışı sermaye, krizli aylar içinde bu kan kaybını hızlandırmış; krizin derinleşmesine katkı yapmıştır. Net hata noksan kalemini, genel olarak yerli kayıt dışı sermaye hareketi olarak yorumlamanın doğru olduğunu düşünüyorum. Bu yorumu izlersek 2001 krizi öncesinde 2.1 milyar dolar net çıkış gerçekleştiren yerleşik aktörler, krizli aylar boyunca, bu süreci hızlandırmışlar; Türkiye dışına 5.6 milyar dolarlık sermaye çıkarmışlardır. Tipik (ve paniğe sürüklenmiş) rantiyetürü tepki söz konusudur ve krizlerinde ise, yerli aktörlerin ülkeye dönüş tepkilerini gözlüyoruz krizi boyunca kayıtlı yerli sermaye net çıkış gerçekleştirmektedir; ancak, kriz öncesine göre bu olgu büyük çapta daralmıştır. Kayıt-dışı sermaye ise, 2.5 milyar dolarlık net çıkış tan, 2.1 milyar dolarlık net giriş e dönüşmüştür. Aynı doğrultuda bir telâfi mekanizması, da çok daha büyük boyutta işlemiştir. Kriz öncesi on üç ay boyunca yerleşik akörler, 19.9 milyar dolar net sermaye çıkarmışlar; kriz döneminde ise, 3.8 milyar dolarlık net girişe yönelmişlerdir. Burada, 2001 e damgasını vuran rantiye tepkileri yerine, şirketlerin, ülkede ağırlaşan koşulları dış kaynaklarına sığınarak hafifletme çabaları söz konusu olmuş olabilir. Sermaye girişini oluşturan alt-kalemlerin ayrıntılı bir dökümü sürece ışık tutabilecektir. Çok daha çarpıcı ve esrarengiz bir dış kaynak, krizli aylarda 14.3 milyar dolara ulaşan kayıt-dışı sermaye girişlerinden oluşuyor. biçiminde gözlenmiştir. Krizin ilk ayı olan Ekim 2008 de gerçekleşen 7.4 milyar dolarlık kayıt-dışı giriş; yabancı sermayenin yüksek boyutlu (5.4 milyar dolarlık) çıkışının etkilerini telâfi etmiştir 10. Bu tuhaflığa Aralık 2008 de kaleme aldığım, Esrarengiz Bir Dış Kaynak başlıklı bir yazıyla dikkat çekmiştim 11. Hafifleyen bir tempoyla da olsa, kayıt-dışı para girişleri sonraki aylarda da devam etti. Nisan 2009 da Merkez Bankası Başkanı bir açıklama yapmak gereğini duydu ve Bakanlar Kurulu na sunduğu bir brifingte, kayıt-dışı sermaye girişlerini, Varlık Barışı nedeniyle Türkiye ye giren döviz varlıklarına bağladı. Bu açıklama yanlış ve yanıltıcıydı. Zira, sözü geçen düzenleme, yurt dışından getirilecek varlıkları yüzde 2, ülke içinden getirilenleri yüzde 5 oranında vergilemekteydi; vergi avantajından yararlanmak için dövizin yurt dışından kayıtlı olarak (bankalar aracılığıyla) transfer edilmesi gerekiyordu ve bu nedenle Varlık Barışı kayıt-dışı girişleri kapsayamazdı. Esasen, sözü edilen uygulanma süresi içinde bu çerçeveye giren yurt-dışı transferlerin toplamı da sadece 3.2 milyar TL den (o dönemin kurlarına göre kabaca 2 milyar dolardan) ibarettir. Yani hem devede kulak tır; hem de kayıt-içidir. TCMB Başkanı Temmuz 2009 da bir açıklama daha yapmak zorunluluğunu hissetti ve net hata ve noksan kalemi altında verilmiş olan rakamlardan 4.4 milyarının TC vatandaşlarının yurt dışı mevduatından Türkiye ye aktarılmasından oluştuğunun belirlendiğini ileri sürdü. Bu keşif ve düzeltme yapılmasaydı, kriz süresince gerçekleşen kayıt dışı sermaye girişleri 18.7 milyar dolara yükselecekti. Bu esrarengiz kaynak nasıl açıklanabilir? Türkiye, uluslararası kriz sonrasında ABD ve AB hükümetlerince sıkıştırılan, İsviçre dahil offshore cennetlerinden kaçan kara/gri paranın sığınmaya başladığı bir liman haline mi gelmiştir? İçten veya dıştan AKP hükümetine sağlanan (ve bedeli belirsiz) bir destek ve dayanışma fonu mu söz konusudur? 1980 li yılların hayalî ihracatı nı andıran bir hayalî borç ödeme olgusu mu gerçekleşmiştir? Hal böyle ise, 10 Tablo 3 ün ilk sütununda (krizin ilk ayında) yabancı sermaye ile (kayıt-dışını içeren) toplam sermaye hareketleri (ikinci ve dördüncü sıralar) arasındaki çarpıcı fark bu etkene bağlıdır. 11 Bu yazı ve daha sonra aynı konuda yazdıklarım, Bir Krizin Kısa Hikâyesi (Ankara, 2009, Arkadaş Yayınevi) başlıklı kitaba alınmıştır. Bu ve sonraki iki paragaf, büyük ölçüde o yazılardan aktarılmıştır.

5 5 Türkiye burjuvazisi kriz öncesinde kimden, niçin para kaçırmıştır? Bu sorular şimdilik yanıtsızdır. Olası yanıtlar bir yana, krizinin finansal sistem üzerinde yıkıcı etkiler yaratmamış olması, büyük ölçüde sözü geçen (ve on üç kriz ayı boyunca 18 milyar dolara ulaşan) kayıt dışı ve yerli sermaye girişleriyle açıklanabilir. Olası bir IMF anlaşmasıyla sağlanabilecek boyutlarda bir dış kaynak girişi söz konusudur. 5.9 milyar dolarlık rezerv erimesinin de katkılarıyla kriz ortamında yabancı sermaye çıkışlarının döviz piyasaları üzerinde oluşturduğu baskı büyük ölçüde hafiflemiş; finansal sistemin ağır bir sarsıntıya sürüklenmesi önlenmiştir. Tersine Dönme Etkisi Duragan konumdaki bir ekonomiye dışsal bir değişken olarak zerkedilen bir akım, çoğaltan etkileriyle iç talebin genişlemesine yol açar. Bu akım, ekonominin kalıcı bir öğesi haline gelirse, genişleyici etkinin sürdürülmesi için sözü geçen harcama kaleminin zaman içinde pozitif düzeyde kalması değil, sürekli olarak artması gerekir. Kamu giderleri ve yatırımlar için söz konusu olan bu durumun, otonomlaşan dış kaynak girişleri için de belli ölçülerde geçerli olması beklenir. Şu farkla ki, dış kaynak hareketlerinin iç talep öğelerine intikali söz konusudur; ancak, bu bağlantı bire bir değildir 12. Hal böyle olunca, nasıl tanımlanırsa tanımlansın, dış kaynak girişlerinde, net çıkış bir yana, sadece daralma, ekonomiye durgunlaşma-gerileme doğrultusunda bir şok taşıyacaktır. Tersine dönme etkisi olarak adlandırılan bu şok un büyüklüğü, dış kaynak düzeylerinde iki dönem arasındaki fark ile belirlenecektir. Bu çalışmada, kriz ve kriz-öncesi (on iki veya on üç aylık) dönemler belirlendikten sonra, karşılaştırma iki zaman serisinin paralel ( krizli ay ile on iki veya on üç ay önceki) zaman dilimleri arasında yapılıyor. Tablo 5 ve Tablo 6 bulguları sunuyor. (Tablo 5 ve 6 buraya) Tablo 5 in ilk üç sütununda sunulan dış kaynak kategorilerinde gerçekleşen tersine dönüş ün düzeyi, üç kriz için cari dolarlarla sunuluyor arasında sabit TL ile milli gelir üçte iki oranında büyümüş; doların alım gücü ise üçte bir oranında aşınmıştır. Bu durumda tersine dönme şoku nun büyüklüğünü cari dolarlarla ölçmek yanıltıcı olacaktır. İki düzeltme yapılmaktadır: Birincisinde, tersine dönme, 1993 bazlı sabit dolarlara dönüştürülmektedir (Tablo 5, sütün 4-6). İkincisinde ise, cari dolarlarla hesaplanan tersine dönme, etkilediği kabul edilen yıla (1993, 2000 ve 2008 e) ait dolarlı milli gelire oranlanmaktadır. (Tablo 6) Sermaye hareketlerinin serbestleştirilmediği dönemlerde, iç talep reel büyüme (âtıl kapasitede) ithalat cari açık dış kaynak dış borç öğelerinden oluşan bağlantının başlangıç halkaları değişmiş ve otonom sermaye hareketleri iç talep (ayrıca dış borç) reel büyüme (âtıl kapasitede) ithalat cari açık bağlantılar zinciri egemen olmuştur. (Korkut Boratav, Türkiye nin Dış Açığı, Gümrük Birliği ve Döviz Kurları, Küresel Kriz Çerçevesinde Türkiye nin Cari Açık Sorunsalı, Editörler: Turan Subaşat ve Hakan Yetkiner, Ankara 2010, Efil Yayınevi, s Cari fiyatlara göre TL ile belirlenen milli geliri, cari döviz kuruyla dolarlı milli gelire dönüştürerek elde edilen serinin, reel döviz kuru hareketleri nedeniyle yanıltıcı özellikleri iyi bilinmektedir. [R]eel olarak değerlenen TL nin dolarlı milli gelir hesabını yapay olarak yukarı çekmesinden doğan yanılgıya kısaca değinelim. Bu etki, cari açık / (dolarlı) milli gelir oranını (reel döviz kurlarının değişmediği bir durumla karşılaştırılırsa) aşağı çekmektedir. Ve cari açık oranı,[ döneminde] bu ters yönlü etkiye rağmen büyümektedir. (Korkut Boratav, Türkiye nin Dış Açığı, Gümrük Birliği ve Döviz Kurları, op.cit., s.27) Bu etki, tersine dönme/dolarlı milli gelir oranları için de geçerlidir. Uzunca dönemli serilerde önerilebilecek bir düzeltme, dövizle belirenen değişkenlerle (örneğin ithalat ve ihracat ile), TL ile belirlenen değişkenlerin büyüme hızlarını

6 6 Cari ve sabit dolarlarla yapılan hesaplamalarda, dış kaynak kategorilerinden her biri, 1994 ü izleyen iki krizde de hızla artmış görünmektedir. Tersine dönme milli gelire oranlandığında, krizler arasındaki büyük farklar ortadan kalkmaktadır. Her üç dış kaynak türünde, 1994 krizindeki şok, sonraki krizlerin altındadır. Ne var ki, 1994 e ait milli geliri, yeni milli gelir serisine uyarlayan bir düzeltme yaptığımızı hatırlatalım (Bk. Tablo 6 daki not) ve krizleri karşılaştırıldığında, yabancı sermaye hareketlerindeki tersine dönme nin, bir önceki krizi aştığını; toplam sermaye ve net aktarımdan kaynaklana şokun göreli büyüklüğünün, bir önceki krize ulaşmadığını belirleyebiliyoruz ve krizlerinin 13 er ay sürdüğünü ve bu nedenle 1993 ün ve 2008 in (12 aylık) milli gelir düzeyleriyle yapılan bir karşılaştırmanın tersine dönme şoku nu bir miktar abarttığını da belirtelim. Aylık milli gelir verileri bulunmadığı için, sözü geçen iki yılın milli gelirine yüzde 8.3 lük (1/12 oranında) bir eklentiyle on üç aylık milli gelir düzeyi tahmin edilebilir. Aylık dalgalanmaları göz ardı eden ve bir hayli keyfî olan bu düzeltme, krizinin milli gelire oranla tanımlanan tersine dönüş şoku nu, tüm göstergelerde 2001 krizinin altına çekecektir ve 2001 de milli gelir (aynı sırayla) yüzde 6.1 ve 5.7 oranlarında daralmıştı krizi için durum nasıl tecelli etmiştir? TÜİK in üçer aylık verilerine göre, krizinin on iki ayını kapsayan Ekim 2008-Eylül 2009 sabit fiyatlı GSYİH toplamı, önceki dört dönemle (Ekim 2007-Eylül 2008) karşılaştırıldığında, milli gelirin yüzde 7.9 oranında daraldığı belirleniyor. Krizin milli geliri aşağı çeken etkisi budur. Ve hemen hemen tamamen 1994 ve 2001 takvim yılları içinde yoğunlaşan iki önceki krizde gerçekleşen daralma oranlarıyla karşılaştırılması gereken gösterge de bu orandır. Dış Kaynak Hareketlerinde Düzelme: 2009 un Son İki Ayı Dış kaynak hareketlerinde tersine dönme, Kasım-Aralık 2009 da son bulmuştur. Bu iki ayın dış kaynak hareketleri, bir önceki yılın Kasım-Aralık verileriyle birlikte ve farklı türleri, ana öğeleri itibariyle Tablo 7 de sunuluyor. (Tablo 7 buraya) Tüm öğeleriyle dış kaynak hareketleri, bu tarihlerde kriz öncesi döneme dönüş eğilimi sergilemektedir. Tersine dönüş şoku nun ana öğesi, hem on üç kriz ayı boyunca, hem de olumsuz ortamın yoğun biçimde yaşandığı Kasım-Aralık 2008 de yabancı sermaye hareketlerinde gerçekleşmişti un son iki ayında, bu öğenin çarpıcı boyutlarda düzeldiği gözleniyor. Buna karşılık, kriz şokunu hafifleten etkenlerden biri olan yerli sermayenin 2008 in son iki ayında Türkiye ye dönmesi, bir yıl sonra son bulmuş; Türkiye burjuvazisi normal koşullarda sergilediği sermaye ve varlık çıkarma eğilimine dönmüştür. Kasım-Aralık ta gerçekleşen bu düzelme sayesinde 2009 un dış kaynak göstergeleri, iki yıla yayılan on üç kriz ayına göre daha hafif bir şok içermektedir. Bu nedenle, 2009 da milli gelirdeki küçülmenin, kriz dönemini kapsayan verilerle hesaplanan yüzde 7.9 luk daralmadan daha hafif kalması beklenmelidir. IMF 2009 da Türkiye ekonomisinin yüzde 6.5 oranında küçüleceğini öngörüyor. Hükümetin orta vadeli programının küçülme öngörüsü ise yüzde 6 dır un son üç ayında sanayi üretimi, 2008 in aynı dönemine göre yüzde 9 büyümüştür. Bu büyüme hızını, sanayi üretimiyle, GSYİH arasındaki son yıllarda gözlenen esnekliği kullanarak (henüz yayımlanmamış olan) son üç ayın milli gelirine taşırsak, 2009 için yüzde 5.5 civarında bir küçülme oranı elde edilecektir. ayrı ayrı karşılaştırmak olabilir. (Ibid.) Ancak, bir yılı kapsayan tersine dönme etkisinin incelenmesinde, bu yöntem anlamlı değildir.

7 7 Kısaca tekrarlayalım: krizinin, milli gelire yansıması önceki iki krize göre daha ağırdır. Bu kriz, milli geliri yüzde 7.9 oranında küçültmüştür un milli gelir verileri belli olunca, ortaya çıkan durum, bu olguyu kısmen perdeleyecektir. Dış kaynak hareketlerinde kriz sonrası ortaya çıkan eğilimler, geçmişin tekrarı dır. Gelecek de, bu durumda, bugünün (daha doğrusu ortamının) bozuk bir tekrarı olacaktır. Bozuk bir tekrar söz konusudur; zira, metropol ile çevre arasındaki sermaye hareketlerinin uluslararası kriz öncesindeki düzeylere yaklaşması, yakın gelecekte beklenmemektedir 14. Bu nedenle, dış kaynak hareketlerine teslimiyetin dışında hiçbir stratejik seçenek düşünemeyen Türkiye nin yönetici kadroları, ekonomiyi en iyimser olasılıkla duraganlığa, belki de yeniden gündeme gelebilecek şiddetli çalkantılara mahkûm etmektedirler. Dış kaynak hareketlerinin ekonomiye taşıdığı kriz ortamı son bulmuştur; ancak, emekçi sınıfları, yoksul katmanları etkileyen bölüşüm göstergelerindeki bozulma kronikleşerek, yer yer ağırlaşarak sürmektedir. Ekonomik ve sosyal bunalım bu anlamda Türkiye toplumunu hâlâ etkilemektedir. 14 Abartılı iyimser öngörülere eğilimli olan Institute of International Finance in, Ocak 2010 tarihli raporu, (Capital Flows to Emerging Market Economies) en büyük otuz yükselen piyasa ekonomisi ne 2011 de yönelecek özel sermaye hareketlerinin 2007 düzeyinin 100 milyar dolar altında olacağını öngörmektedir.

8 8 TABLOLAR VE ŞEKİLLER Tablo 1: 1994 Krizinin on üç ayı: Kriz öncesi (KÖ) ve sonrası (KS)yabancı sermaye (YAS),net sermaye (NS), net aktarım (NA), Mn. $ 1. ay 2.ay 3.ay 4.ay 5.ay 6.ay 7.ay 8.ay 9.ay 10.ay 11.ay 12.ay 13.ay KÖYAS KSYAS KÖNS KSNS KÖNA KSNA Not: Tüm tablolarda kaynak: TCMB Ödemeler Dengesi tabloları. Tanımlar için metne ve Tablo 4 e bakınız. Tablo 2: 2001 Krizinin on iki ayı: Kriz öncesi (KÖ) ve sonrası (KS)yabancı sermaye (YAS),net sermaye (NS), net aktarım (NA), Mn. $ 1. ay 2.ay 3.ay 4.ay 5.ay 6.ay 7.ay 8.ay 9.ay 10.ay 11.ay 12.ay KÖYAS KSYAS KÖNS KSNS KÖNA KSNA Tablo 3: Krizinin on üç ayı: Kriz öncesi (KÖ) ve sonrası (KS)yabancı sermaye (YAS),net sermaye (NS), net aktarım (NA), Mn. $ 1. ay 2.ay 3.ay 4.ay 5.ay 6.ay 7.ay 8.ay 9.ay 10.ay 11.ay 12.ay 13.ay KÖYAS KSYAS KÖNS KSNS ,291 3, , KÖNA KSNA

9 9 Tablo 4: Üç Krizde Sermaye Hareketleri ve Kriz Öncesiyle Karşılaştırma (Millyon $) Kasım 1992 Aralık 1993 Şubat 2000 Şubat 2001 Eylül 2007 Kasım 1993 Aralık 1994 Ocak 2001 Ocak 2002 Eylül 2008 Ekim 2008 Ekim 2009 Yabancı sermaye (YAS) Cari denge Yerli sermaye Rezerv hareketleri Kayıt dışı sermaye(nhn) Toplam sermaye Gelir dengesi Net kaynak aktarımı Borç yaratan YAS Yabancı sıcak para Yerli sıcak para Toplam sıcak para+nhn Notlar: Tanımlar için metne bakınız. Tablonun 2., 4. Ve 6. Sütunları metinde tanımlanan ölçütlere göre birinci, ikinci ve üçüncü krizlerin başlangıç ve bitim aylarını (her ikisi de içerilmek üzere) kapsıyor. Kriz öncesini temsil eden bir önceki sütunlar ise, hemen önceki aynı sayıda (12 ve ya 13) ayı kapsamaktadır. Kapsanan aylara ait birikimli toplamlar verilmektedir. (Net Kaynak Aktarımı=Toplam sermaye+gelir dengesi) Tablo 5: Üç Krizde Dış Kaynaklarda Tersine Dönüş : Cari ve Sabit (1993) Milyon $ Cari Mn. $ 1. Kriz Cari Mn. $ 2. Kriz Cari Mn. $ 3. Kriz Sabit Mn. $ 1. Kriz Sabit Mn. $ 2. Kriz Sabit Mn. $ 3. Kriz Yabancı sermaye Toplam sermaye Net Aktarım Not: Tersine Dönüş =Kriz dönemi eksi kriz öncesi dönem. Sabit dolar hesabı, başlangıç yılı 1993 alınarak ABD tüketici fiyat endeskleri kullanılarak yapılmıştır. (IMF, World Economic Outlook data base. Bu kaynakta ABD için sadece tüketici fiyatları vardır.) Tablo 6: Dış Kaynaklarda Tersine Dönüş Etkisi, GSYİH nin % 1. Kriz 2. Kriz 3. Kriz Yabancı sermaye Toplam sermaye Net Aktarım Not: 1. krizde 1993, 2. krizde 2000 ve 3. krizde 2008 in dolarlı GSYİH rakamları kullanıldı. Ancak, 1993 GSYİH, ( mn. $) 1998 in yeni ve eski GSYİH rakamları arasındaki katsayı olan oranında yukarıya çekildi ve mn. $ olarak düzeltildi. Düzeltme yapılmasaydı, 1. krizin tersine dönüş oranları (aynı sırayla) yüzde 9.0, 5.6 ve 4.7 olacaktı ve 2008 in dolarlı GSYİH rakamları (aynı sırayla) ve milyon dolardır. Tablo 7: Dış Kaynak Hareketleri, Kriz Sonrasındaki İki Ay, Milyon dolar Kasım-Aralık 2008 Kasım-Aralık 2009 Yabancı sermaye Yerli Sermaye Kayıt Dışı Sermaye Toplam sermaye Net Aktarım

10 10 Şekil 1: 1994 Krizinde Yabancı Sermaye(YAS) Kriz Öncesi ve Krizde On Üç Ay Şekil 2: 1994 Krizinde Toplam Sermaye (Net Ser) Kriz Öncesi ve Krizde On Üç Ay

11 11 Şekil 3: 1994 Krizinde Net Aktarım, Kriz Öncesi ve Krizde On Üç Ay Şekil 4: 2001 Krizinde Yabancı Sermaye (YAS), Kriz Öncesi ve Krizde On İki Ay

12 12 Şekil 5: 2001 Krizinde Toplam Sermaye (Net Ser), Kriz Öncesi ve Krizde On İki Ay Şekil 6: 2001 Krizinde Net Aktarım, Kriz Öncesi ve Krizde On İki Ay

13 13 Şekil 7: Krizinde Yabancı Sermaye (YAS), Kriz Öncesi ve Krizde On Üç Ay Şekil 8: Krizinde Toplam Sermaye(Net Ser), Kriz Öncesi ve Krizde On Üç Ay

14 14 Şekil 9: Krizinde Net Aktarım, Kriz Öncesi ve Krizde On Üç Ay

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

Cari açık ve finansmanı

Cari açık ve finansmanı Cari açık ve finansmanı I.GİRİŞ Cari açık ve finansmanı konusunun, 2011 yılında Türkiye Ekonomisindeki önemli gündem maddelerinden biri olacağı anlaşılıyor. 2010 yılında cari açık, 2009 a göre % 247,1

Detaylı

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Aralık ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -7,5 Milyar doların üzerinde -8,322 milyar dolar olarak geldi. 2013 yılı cari işlemler açığı bir önceki yıla göre

Detaylı

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ocak ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -5,2 Milyar doların altında -4,88 milyar dolar olarak geldi. Ocak ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam Değeri 877.247,49 Fonun Yatırım Amacı, Stratejisi ve Riskleri

Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam Değeri 877.247,49 Fonun Yatırım Amacı, Stratejisi ve Riskleri A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖY BİLGİLERİ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka Arz Tarihi 07/11/2008 Portföy Yöneticileri 31.03.2010 tarihi itibariyle Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU Bu rapor Cigna Finans Emeklilik ve Hayat A.Ş. Para Piyasası Likit Kamu

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

Rapor N o : SYMM 116 /1552-117

Rapor N o : SYMM 116 /1552-117 Rapor N o : SYMM 116 /1552-117 BÜYÜME AMAÇLI ULUSLAR ARASI KARMA EMEKLİLİK YATIRIM FONU NUN YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN 30.06.2009 TARİHİ İTİBARİYLE BİTEN HESAP DÖNEMİME

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Ödemeler Dengesi Doç. Dr. Dilek Seymen Araş. Gör. Aslı Seda Bilman 1 Plan Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom

Detaylı

Ödemeler Dengesi Tanım ve Kapsam:

Ödemeler Dengesi Tanım ve Kapsam: Ödemeler Dengesi Ödemeler bilançosu, bir ülkede yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin yabancı ülkelerle yaptıkları iktisadi işlemlerin sistematik kayıtlar olarak tutulmasıdır. Mal ve hizmetlerin yanı sıra

Detaylı

Yurtdışına kâr transferi 8 yılda 54 milyar doları aştı

Yurtdışına kâr transferi 8 yılda 54 milyar doları aştı Tarih: 16.01.2011 Sayı: 2011/01 Yurtdışına kâr transferi 8 yılda 54 milyar doları aştı 2003-2010 yıllarını kapsayan 8 yılda, şirketlerin kâr aktarımı, faiz ödemeleri ve portföy yatırımları aracılığıyla,

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 14 Temmuz Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı Mayıs verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 215 BÜYÜME DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen ** 13 Nisan 215 Yönetici Özeti Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE)

Detaylı

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi Başta MERCOSUR Bloğunda yer alan ülkeler olmak üzere, Latin da 1990 lı yılların sonunda ve 2000 li yılların başında oldukça ağır bir şekilde hissedilen ekonomik

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2008-31.12.2008 dönemine ilişkin

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. STANDART EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. STANDART EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. STANDART EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU Bu rapor Cigna Finans Emeklilik ve Hayat A.Ş. Standart Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2015-30.06.2015

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ HAZIRLAYAN 21.05.2014 RAPOR Doç. Dr. Binhan Elif YILMAZ Araş.Gör. Sinan ATAER 1. KAMU FİNANSMANI Merkezi Yönetim Bütçe Dengesi, 2013 yılı sonunda 18.849 milyon TL açık

Detaylı

Araştırma Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ

Araştırma Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ Araştırma Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:12 2002 YILININ İLK YARISINDA STOK BİRİKİMİNİN GSYİH BÜYÜMESİNE KATKISI Kasım 2002 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 2002 YILININ İLK YARISINDA STOK BİRİKİMİNİN

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR

109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR -1- 109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR Yabancıların, 8 Haziran itibariyle Türkiye de 53 milyar 130 milyon dolarlık hisse senedi, 38 milyar 398 milyon dolar devlet iç borçlanma senedi (DİBS) ve 407

Detaylı

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 23.Uluslararası Finans Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 23.Uluslararası Finans 23.1.Dış Ödemeler

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ağustos 2012, No: 38

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ağustos 2012, No: 38 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ağustos 2012, No: 38 i Bu sayıda; Haziran Ayı Ödemeler Dengesi Verileri, Haziran Ayı Kısa Vadeli Dış Borç Stoku Verileri değerlendirilmiştir. i 1 Cari açığı

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2012, No: 33

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2012, No: 33 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2012, No: 33 i Bu sayıda; Kısa vadeli Dış Borç Stoku, Merkez Bankası Net Döviz Pozisyonu rakamları Uluslararası Yatırım Pozisyonu, Ve İmalat Sanayi

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU Bu rapor Cigna Finans Emeklilik ve Hayat A.Ş. Büyüme Amaçlı Hisse Senedi

Detaylı

GÖSTERGELER GSYH: Alaattin AKTAŞ ala.aktas@gmail.com. EKONOMİK FORUM 115i

GÖSTERGELER GSYH: Alaattin AKTAŞ ala.aktas@gmail.com. EKONOMİK FORUM 115i Alaattin AKTAŞ ala.aktas@gmail.com GÖSTERGELER PROJEKSİYON GSYH: Türkiye ekonomisi yılın üçüncü çeyreğinde tahminlerin ötesinde bir hızda, % 4.4 büyüdü. İlk iki çeyrekte 0.1 er puan yukarı revize edilerek

Detaylı

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 15 Haziran Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Sayı: 212-3 / 13 Aralık 212 EKONOMİ NOTLARI Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Özet: Akım kredi verileri, kredilerin dönemsel dinamiklerini daha net ortaya koyabilmektedir. Bu doğrultuda,

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Para Piyasası Likit Emeklilik Yatırım Fonu(KAMU) Emeklilik Yatırım Fonu nun

Detaylı

HALK HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU. Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler

HALK HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU. Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler A. TANITICI BİLGİLER Portföy Bilgileri Halka Arz Tarihi 13.06.2012 (*) 02 Ocak 2013 tarihi itibariyle Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler Portföy Yöneticileri Murat Zaman, Kerem Yerebasmaz, Serkan Şevik,

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92 i Bu sayıda; 2014 Mart ayı Ödemeler Dengesi Verileri ve kurdaki gelişmeler değerlendirilmiştir. i 1 İlk üç ayda cari açıktaki her 100 Dolarlık

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

EKONOMİK GÖSTERGELER

EKONOMİK GÖSTERGELER EKONOMİK GÖSTERGELER 1. özel SEKTÖRÜN YURTDIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİLER 2. HANE HALKI İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ 3. KISA VADELİ DIŞ BORÇLARIN GELİŞİMİ 4. SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ Dr. Adem KORKMAZ 1. ÖZEL SEKTÖRÜN

Detaylı

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek 31.03.2014 YATIRIMSIZ BÜYÜME Seyfettin Gürsel*, Zümrüt İmamoğlu, ve Barış Soybilgen Yönetici Özeti TÜİK'in bugün açıkladığı rakamlara göre Türkiye ekonomisi 2013

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye ve Ortaklık Yapısı 3.

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ekim 2011, No:11

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ekim 2011, No:11 EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ekim 2011, No:11 Bu sayıda; Merkez Bankasının açıkladığı eylem planı ile Eylül ayı dış ticaret verileri değerlendirilmiştir. i Tekne dalgalı suların

Detaylı

Ekonomi. Dünya Ekonomisi. FED varlık alımlarını durdururken, Avrupa Merkez Bankası negatif faiz uygulamaya. başlamıştır.

Ekonomi. Dünya Ekonomisi. FED varlık alımlarını durdururken, Avrupa Merkez Bankası negatif faiz uygulamaya. başlamıştır. Ekonomi Dünya Ekonomisi 2007 yılında başlayan küresel krizin ardından, gelişmiş ekonomiler parasal genişleme ve varlık alımı politikalarını benimsemiştir. Sağlanan yoğun likidite ise reel getirisi daha

Detaylı

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month,

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month, Makro Veri Ödemeler Dengesi: Cari açık yeni rekorda İbrahim Aksoy Ekonomist Tel: +90 212 334 91 04 E-mail: iaksoy@sekeryatirim.com.tr Cari denge Aralık ta 7,5 milyar $ rekor açık verirken, rakam, piyasa

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ DURUM TESPİT ANKETİ

MESLEK KOMİTELERİ DURUM TESPİT ANKETİ SONUÇLARI DURUM TESPİT ANKETİ MESLEK KOMİTELERİ Mart 15 Ekonomik Araştırmalar Şubesi 1 1 1 8 6 SANAYİ GELİŞİM ENDEKSİ 1,6 19,5 117,2 115,5 97,6 SANAYİ GELİŞİM ENDEKSİ (SGE) (Üretim, İç Satışlar, İhracat,

Detaylı

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2015-71. 1 Aralık 2015. Toplantı Tarihi: 24 Kasım 2015

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2015-71. 1 Aralık 2015. Toplantı Tarihi: 24 Kasım 2015 Sayı: 2015-71 BASIN DUYURUSU 1 Aralık 2015 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 24 Kasım 2015 Enflasyon Gelişmeleri 1. Ekim ayında tüketici fiyatları yüzde 1,55 oranında yükselmiş ve

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE NİSAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI BİRİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI BİRİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI BİRİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU DÖNEM İÇERİSİNDE BANKANIN YÖNETİM KURULU ÜYELERİNE İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER Dönem içerisinde Bankamız ortaklık yapısında değişiklik

Detaylı

CARİ AÇIK Hacı Dede Hakan KARAGÖZ

CARİ AÇIK Hacı Dede Hakan KARAGÖZ Cari açık, ülkenin elde ettiği döviz gelirlerinin, döviz giderlerinden düşük olmasıdır. Cari açık, yurtdışı borçlanarak veya önceden kalan rezervlerin kullanılması ile finanse edilir. Sermaye hesabı, açığı

Detaylı

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Sektöre Bakış Tekstil ve hazır giyim sektörleri, GSYH içinde sırasıyla %4 ve %3 paya sahiptir. Her iki sektör

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 i Bu sayıda; Ağustos Ayı Dış Ticaret Verileri, 2013 2. Çeyrek dış borç verileri değerlendirilmiştir. i 1 İhracatta Olağanüstü Yavaşlama

Detaylı

Sayı: 2014 5 28 Ocak 2014 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Toplantı Tarihi: 21 Ocak 2014

Sayı: 2014 5 28 Ocak 2014 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Toplantı Tarihi: 21 Ocak 2014 Sayı: 2014 5 28 Ocak 2014 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 21 Ocak 2014 Enflasyon Gelişmeleri 1. Aralık ayında tüketici fiyatları yüzde 0,46 oranında artmış ve yıllık enflasyon yüzde

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2012 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2012 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2012 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye ve Ortaklık Yapısı 3. Müdürler

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 71

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 71 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 71 i Bu sayıda; 2013 2. Üç Ay Büyüme Verileri değerlendirilmiştir. i 1 Yurtiçi talep coştu, stoklar patladı, büyüme tahminleri aştı Ekonomi

Detaylı

Cari açıktan fazla döviz geldi, on yılda 68 milyar Merkez Bankası rezervine eklendi (Milyon $)

Cari açıktan fazla döviz geldi, on yılda 68 milyar Merkez Bankası rezervine eklendi (Milyon $) Alaattin AKTAŞ ala.aktas@gmail.com GÖSTERGELER PROJEKSİYON CARİ AÇIK: TÜİK geçen ay 2003-2012 dönemini kapsayan son on yılın turizm gelirlerini revize etti, Merkez Bankası da turizmdeki bu revizyondan

Detaylı

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler İkinci Dünya Savaşı ndan sonra başlayıp 1990 sonrasında ivme kazanan ulusal ve uluslararası finansal

Detaylı

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ekim 2011, No:7

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ekim 2011, No:7 EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ekim 2011, No:7 Bu sayıda; Ağustos ayı dış ticaret verileri, Eylül ayı enflasyon verileri, Döviz yükümlülüklere uygulanan munzam karşılıkların düşürülmesine

Detaylı

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi 2015 YILI

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran-İran Türkiye Şubeleri 1 OCAK 31 MART 2009 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran-İran Türkiye Şubeleri 1 OCAK 31 MART 2009 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran-İran Türkiye Şubeleri 1 OCAK 31 MART 2009 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 GENEL BİLGİLER Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi Şube Tahran İran da kurulu Bank Mellat ın Türkiye de

Detaylı

Sayı: 2008 14 31 Mart 2008. PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 19 Mart 2008

Sayı: 2008 14 31 Mart 2008. PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 19 Mart 2008 Sayı: 2008 14 31 Mart 2008 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 19 Mart 2008 Enflasyon Gelişmeleri 1. Şubat ayında tüketici fiyatları yüzde 1,29 oranında artmış ve yıllık enflasyon yüzde

Detaylı

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1 SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv Otomotiv İç Satışlarda Hızlı Artış Temmuz Ayında Devam Ediyor. Beyaz Eşya Beyaz Eşya İç Satışlarda Artış Temmuz Ayında Hızlandı. İnşaat Reel Konut Fiyat Endeksinde

Detaylı

KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR (BDDK)

KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR (BDDK) KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU (BDDK) KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇİNDE TÜRK FİNANSAL

Detaylı

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ DEĞERLENDİRMEK ÜZERE DÜZENLEDİĞİ BASIN TOPLANTISI KONUŞMA METNİ 15 TEMMUZ 2013

Detaylı

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ GAZİ ERÇEL BAŞKAN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 6. Uluslararası Finans ve Ekonomi Forumu VİYANA, 9 KASIM 2000 Euro ile ilgili görüşlerimi sizlerle paylaşmak üzere, bu

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2013 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2013 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2013 I. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye ve Ortaklık Yapısı 3. Müdürler

Detaylı

Bankaların Raporlama Tebliğindeki Değişiklikler Set I: Dipnotlarda Değişiklikler

Bankaların Raporlama Tebliğindeki Değişiklikler Set I: Dipnotlarda Değişiklikler . Bankaların Raporlama Tebliğindeki Değişiklikler Set I: Dipnotlarda Değişiklikler 31/07/2012 Yayın Hakkında Bankaların Raporlama Tebliğindeki Değişiklikler yayını; Basel II geçişiyle uyumlu olarak BDDK

Detaylı

TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ÜRÜNLERİ İTHALATINA UYGULANAN KORUNMA ÖNLEMLERİ 2 YILLIK DEĞERLENDİRME

TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ÜRÜNLERİ İTHALATINA UYGULANAN KORUNMA ÖNLEMLERİ 2 YILLIK DEĞERLENDİRME TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ÜRÜNLERİ İTHALATINA UYGULANAN KORUNMA ÖNLEMLERİ 2 YILLIK DEĞERLENDİRME TÜRKİYE GİYİM SANAYİCİLERİ DERNEĞİ 211 yılı Temmuz ayında yürürlüğe konulan kumaş ve hazır giyim ürünlerine

Detaylı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı 13 Ekim 2011 Malatya KÜRESEL KRİZ ORTAMINA NASIL GELİNDİ? Net Bugünkü Değer Yöntemi Varlık fiyatlarının indirgenmiş nakit akımları (Net

Detaylı

Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı

Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı - Ekonomik krizin şiddeti devam ederken, krize borçlu yakalanan aileler, bu dönemde artan işsizliğin de etkisi ile

Detaylı

2015 Haziran ENFLASYON RAKAMLARI 3 Temmuz 2015

2015 Haziran ENFLASYON RAKAMLARI 3 Temmuz 2015 2015 Haziran ENFLASYON RAKAMLARI 3 Temmuz 2015 Haziran 2015 Tüketici Fiyat Endeksi ne(tüfe) ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 3 Temmuz 2015 tarihinde yayımlandı. TÜİK tarafından

Detaylı

Sokaktaki insan için cari işlemler hesabı rehberi

Sokaktaki insan için cari işlemler hesabı rehberi Türk Ekonomi Bankası Makro Yorum Emin Öztürk (212) 251 21 21 (1671) 24 Şubat 2006 emin.ozturk@teb.com.tr Sokaktaki insan için cari işlemler hesabı rehberi Cari işlemler dengesi neyi gösterir? Bir ülkenin

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Kamu Borçlanma Araçları

Detaylı

CARİ AÇIK NEREYE KADAR?

CARİ AÇIK NEREYE KADAR? CARİ AÇIK NEREYE KADAR? Prof. Dr. Doğan CANSIZLAR ANKARA - 14 Aralık 2011 1 Türkiye Ekonomisindeki Bazı Eşitlikler -Ekonomik Büyüme = Artan Dış Açık -Artan Dış Açık = Artan Dış Borçlanma -Artan Dış Borçlanma

Detaylı

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 13 Ağustos Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı ikinci çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

Dünya Ekonomisi. Bülteni. İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi. Ekim 2012. Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1

Dünya Ekonomisi. Bülteni. İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi. Ekim 2012. Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1 Dünya Ekonomisi Bülteni Ekim 2012 İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1 IMF tarafından açıklanan World Economic Outlook Ekim 2012 raporuna göre, küresel iyileşme yeni

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2015 III. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2015 III. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2015 III. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye ve Ortaklık Yapısı 3.

Detaylı

DÖVİZ KURU PARİTE DEĞİŞİMİ VE PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN CARİ İŞLEMLER DENGESİNE ETKİSİ ( 5 Şubat 2015 ) ( Zafer YÜKSELER )

DÖVİZ KURU PARİTE DEĞİŞİMİ VE PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN CARİ İŞLEMLER DENGESİNE ETKİSİ ( 5 Şubat 2015 ) ( Zafer YÜKSELER ) DÖVİZ KURU PARİTE DEĞİŞİMİ VE PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN CARİ İŞLEMLER DENGESİNE ETKİSİ ( 5 Şubat 2015 ) ( Zafer YÜKSELER ) 1. Döviz Kuru Pariteleri: Uluslararası piyasalarda ABD doları diğer para birimlerine

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2013 (SAYI: 49) 27.03.2013 GENEL DEĞERLENDİRME Reel sektör borçlanma ile döviz cinsinden risk biriktirmeye devam ediyor Dünya ekonomisinde olumlu yöndeki işaretler az da

Detaylı

Güncellenmiş Faiz Dersi

Güncellenmiş Faiz Dersi Güncellenmiş Faiz Dersi Faiz Nedir Nasıl Hesaplanır? Faiz Nedir? Piyasa açısından bakarsak faizi, tasarruf sahibinin, tasarrufunu, ihtiyacı olana belirli süre için kullandırmasının karşılığı olarak aldığı

Detaylı

Her. Pazar BRUNCH. #OlmasadaOlur. Düzenli destekte bulunmak için 0850 222 1863 ü arayabilirsiniz.

Her. Pazar BRUNCH. #OlmasadaOlur. Düzenli destekte bulunmak için 0850 222 1863 ü arayabilirsiniz. Her Pazar BRUNCH #OlmasadaOlur Düzenli destekte bulunmak için 0850 222 1863 ü arayabilirsiniz. www.darussafaka.org GÖSTERGELER Alaattin AKTAŞ l ala.aktas@gmail.com PROJEKSİYON CARİ DENGE: Cari işlemler

Detaylı

İDARE MERKEZİ ANKARA, 27 Ocak 2015

İDARE MERKEZİ ANKARA, 27 Ocak 2015 İDARE MERKEZİ ANKARA, 27 Ocak 2015 Cevaplarda şu işaretlerin tekrarını dileriz: B.02.2.TCM.0.00.00.00- Sayın Ali BABACAN BAŞBAKAN YARDIMCISI ANKARA Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (Merkez Bankası) Kanunu

Detaylı

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi TÜRKİYE EKONOMİSİ BÜYÜME VE MİLLİ GELİR Kişi Başına GSYH, cari fiyatlarla 2010 yılında

Detaylı

Seçilmiş Haftalık Veriler* 3 Temmuz 2015

Seçilmiş Haftalık Veriler* 3 Temmuz 2015 Seçilmiş Haftalık Veriler* 3 Temmuz 215 Sermaye Piyasaları ve Makro Ekonomik Araştırmalar *BDDK ve TCMB nin 26 Haziran 215 haftasına ait haftalık istatistiklerinden derlenmiştir. Jun-9 Nov-9 Apr-1 Sep-1

Detaylı

Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler

Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler A. TANITICI BİLGİLER Portföy Bilgileri Halka Arz Tarihi 13.06.2012 2 Temmuz 2012 tarihi itibariyle (*) Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler Portföy Yöneticileri Murat Zaman, Kerem Yerebasmaz, Serkan Şevik,

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Temmuz 2013, No: 65

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Temmuz 2013, No: 65 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Temmuz 2013, No: 65 i Bu sayıda; Mayıs ayı Sanayi Üretim Verisi, TCMB nin Dövize Müdahaleleri değerlendirilmiştir. i 1 Sanayi Üretimi Umut Vermiyor Mayıs

Detaylı

2006 MAYIS ÇALKANTISI 2003 VE 2004 TEKİ ÇALKANTILARDAN NASIL FARKLI?

2006 MAYIS ÇALKANTISI 2003 VE 2004 TEKİ ÇALKANTILARDAN NASIL FARKLI? 26 MAYIS ÇALKANTISI 23 VE 24 TEKİ ÇALKANTILARDAN NASIL FARKLI? 26 MAYIS ÇALKANTISI 23 VE 24 TEKİ ÇALKANTILARDAN NASIL FARKLI? CNBC-e Enflasyon Anketleri Ne Söylüyor? Giriş Güven Sak Türkiye Ekonomi Politikaları

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 33 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

GÖSTERGELER STOPAJ DÜZENLEMESİ: Vadeye göre pay (Yüzde)

GÖSTERGELER STOPAJ DÜZENLEMESİ: Vadeye göre pay (Yüzde) Hazırlayan: Alaattin AKTAŞ ala.aktas@gmail.com GÖSTERGELER PROJEKSİYON STOPAJ DÜZENLEMESİ: TL mev. Vadesiz Vadeye göre pay (Yüzde) Bir Aya Üç Aya Altı Aya Bir Yıla ve Daha Uzun 2005 17,8 20,6 45,8 10,5

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Kasım 2013, No: 77

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Kasım 2013, No: 77 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Kasım 2013, No: 77 i Bu sayıda; Eylül ayı sanayi üretim verileri, Eylül ayı ödemeler dengesi verileri, Türkiye nin yapısal cari açığına ilişkin veriler değerlendirilmiştir.

Detaylı

BASIN DUYURUSU 31 Aralık 2014

BASIN DUYURUSU 31 Aralık 2014 Sayı: 2014-78 BASIN DUYURUSU 31 Aralık 2014 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 24 Aralık 2014 Enflasyon Gelişmeleri 1. Kasım ayında tüketici fiyatları yüzde 0,18 oranında artmış, yıllık

Detaylı

Finansal Hesaplar İstatistik Genel Müdürlüğü

Finansal Hesaplar İstatistik Genel Müdürlüğü Finansal Hesaplar İstatistik Genel Müdürlüğü Parasal ve Finansal Veriler Müdürlüğü İçindekiler I-Giriş... 2 II- Mali Kuruluşlar... 3 III. Genel Yönetim... 6 1 I-Giriş Son yıllarda uluslararası kuruluşlar

Detaylı