Moleküler dedektifler. Görünmez istilacılar. Hibrid görüntüleme

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Moleküler dedektifler. Görünmez istilacılar. Hibrid görüntüleme"

Transkript

1 Gelecek& Trendler Yenilikçilik ve gelecek araşt rmalar dergisi l Ağustos Görünmez istilacılar İnsan sağlığını tehdit eden pek çok virüsün şifresi, zeki ve hızlı tanımlama teknolojileri sayesinde çözülüyor. Moleküler dedektifler Hibrid görüntüleme Gelişen görüntüleme teknolojileri, kanserin yönetimini kolaylaştırıyor. Moleküler tanımlama teknolojileri sayesinde, kanser tedavisinden su arıtmaya, pek çok alanda daha ucuz ve etkili çözüme kavuşmak mümkün hale geliyor.

2 2 GELECEK&TRENDLER Editör - İçindekiler Dedektif teknolojiler undan 5 yıl kadar önce, bir arkadaşımın tiroid bezlerinde, kötü huylu tümör içeren B bir nodül bulunmuş, hemen ameliyat edilmişti. Tiroid bezleri tamamen alındı. Sonrasında ise yaklaşık 1 aylık bir iyot tedavisi gördü. Kanserli hücreler çok erken tespit edildiği ve iyi temizlendiği için hiç sorun yaşamadı. Sağlığı eskisinden bile iyi oldu. Şimdi her yıl kan testleri yaptırarak vücudunu kontrol altında tutuyor. Ayrıca 3-4 yılda bir de sintigrafi adı verilen bir uygulama yaptırıyor. Tiroid kanseri kimi zaman lenf bezlerinde kendini tekrar ettiğinden, bu uygulama önemli. Vücuda enjekte edilen bir ilaç, varsa o bölgedeki kanserli hücrelere tutunarak onları görünür hale getiriyor. Sonra erken tespit edildiği için o hücreleri temizlemek kolay. Tiroid çok sık rastlanan ve erken teşhiste tedavisi sağlıkla sonuçlanan bir kanser türü. Ancak teşhisi ve tedavisi çok daha zor kanserler de var. Her yıl milyonlarca insan ya zamanında teşhis konulamadığından ya da kanserin yönetimi düzgün yapılamadığından hayatını kaybediyor. Gelecek ve Trendler in bu sayısında, en son tanımlama teknolojileri ne yer verdik. Sadece tıp alanında değil, su arıtımından jeolojiye pek çok başka alanda da kullanılan bu teknolojileri moleküler dedektifler olarak da tanımlamak mümkün. Çünkü adeta birer dedektif gibi çalışıp görünmeyeni görünür hale getiriyor, zor sorulara en kolay yoldan hızla yanıt veriyorlar. Moleküler dedektifler sayesinde nelerin başarıldığını okuyunca hem şaşıracak hem çok şey öğreneceksiniz. Saygılarımla M. Rauf Ateş İÇİNDEKİLER Hibrid görüntüleme...3 Temiz su insanlığı tehdit ediyor...4 Ebediyen mutlu...6 Görünmez istilacılar...8 Yay nc Do an Burda Dergi Yay nc l k ve Pazarlama A. cra Kurulu Ba kanı Mehmet Y. Y lmaz Yay n Direktörü (Sorumlu) M. Rauf Ate Yayın Yönetmeni Sedef Seçkin Büyük Yaz i leri Müdürü Ebru F rat Haber Müdürü Hande Demirel Süzer Görsel Yönetmen A. Bertu Pat r Yayın Kurulu (Alfabetik s rayla) M. Rauf Ate, Özlem Aksoy, Hande Demirel Süzer, Hüseyin Gelis, Sibel Hür, Sedef Seçkin Marka Müdürü Gökçe Aykaç Ankara Temsilcisi Erdal peke en Tel: Yönetim Genel Yayın Koordinatörü Ye im Denizel Tüzel Ki i Temsilcisi Murat Köksal Sat Direktörü Orhan Ta k n Finans Direktörü Didem Kurucu Üretim Direktörü Servet Kavaso lu Yönetim yeri Hürriyet Medya Towers Güne li- STANBUL Tel Faks DB Okur Hizmetleri hatt Tel: DB Abone Hizmetleri hatt Tel: Faks: Pazar hariç her gün saat aras nda hizmet verilmektedir. Reklam Grup Ba kan Cem M. Ba ar Grup Ba kan Yard mc s Funda Baykal Sat Müdürleri Özlem Güner Ate, Emel Sönmez Satı Temsilcisi Deniz Küçükhüseyin Çakmakç Teknik Müdür Nusret K r ml o lu Tel: (3 hat) Faks: Rezervasyon Tel: Faks: Ankara Reklam Tel: Hedef Sayfalar Tel: Faks: Maya Akar Center, Kat: 7 Büyükdere Cad. No: Esentepe/ STANBUL

3 MOLEKÜLER DEDEKTİFLER Görüntü birleştirme 3 boyutlu X ışını görüntülerinin pozitron emisyon tomografisi ile birleştirilmesi sayesinde akciğer tümörlerinin yerleri ve boyutları geçmişe kıyasla çok daha hassas tanımlanabiliyor. Hibrid görüntüleme Bilgisayarlı tomografi ile nükleer tıptaki görüntüleme birleştiğinde, röntgen uzmanları, küçük tümör hücreleri salkımlarının nedenini anatomik kapsamda öğrenme fırsatı buluyor. Bu sayede ayrıca, tümörün yayılmasının erken teşhisi ile çok daha iyi sonuçlar alınması da mümkün olabiliyor. Kanser tedavisinin tek bir temel kuralı vardır. Bu savaşa mümkün olduğunca erken başlamak. Ancak ne yazık ki bu hastalık genellikle fark edilmeden önce çok yol almış olur. O aşamada da tedavi planının en büyük derdi, habis hücrelerin nerelere yayıldıklarını tespit etmektir. Burada zaruri olan, sadece organların iç kesitlerini gösteren değil, aynı zamanda biyokimyasal süreçleri de gözle görünür kılan süreçlerdir. Çünkü hastalıklı hücreler, kendilerini değişen metabolizmalarıyla ele verirler. Örneğin alışılmadık derecede şeker tüketen doku hücreleri kontrolsüz bir hücre büyümesinin işaretidir. Siemens in Biograph Molecular CT sinin (mct) görüntüleme kapasitelerini birleştirebilme yeteneği, onu kanser teşhisinde en ideal kılan özelliği. Vücudun tamamını tarayan bir tarayıcı olan Biograph, pozitron emisyon tomografisini (PET), üç boyutlu bilgisayarlı tomografinin (CT) X ışını görüntüleriyle birleştirir. PET taraması, hafif bir radyoaktif iz sürücü olan ve hastanın vücuduna önceden şırınga edilmiş ve genellikle bir şeker bileşeni olan F-18- FDG nin (18F Fludeoksiglikoz) konsantrasyonunu ölçer. Radyoaktif iz sürücüler, kendisini en hızlı metabolize eden alanlarda yani tümörlerin etrafında yoğunlaşır. Glikoz metabolizması süreci boyunca F-18, parçalanarak daha sonra PET ünitesi tarafından algılanan ve bir görüntüye çevrilen fotonlara dönüşen pozitronlar yayar. Aynı sırada halka şeklindeki CT ünitesi, vücudun incelenen kısmının yüksek çözünürlüklü 3 boyutlu X ışını görüntülerini üretir. Sonuçta ortaya tümörlerin yerlerini ve boyutlarını gösteren birleştirilmiş bir görüntü çıkar. Siemens PET/CT ünitesinin 2009 ortalarında hizmete alındığı Almanya daki Jena Üniversitesi Hastanesi Nükleer Tıp Kliniği nin Başhekimi olan Dr. Martin Freesmeyer, Hibrid görüntüleme bize her iki tekniğin de tek başlarına uygulanmasına kıyasla dikkate değer derecede daha fazla bilgi veriyor diyor. Yeni standartlar. Biograph sadece ölçümleri diğer bütün sistemlerden çok daha hızlı yapmakla kalmıyor aynı zamanda görüntülerin netliği konusunda da yepyeni standartlar getiriyor. Konvansiyonel sistemler, PET görüntü çözünürlüğünde ancak 4-5 milimetreye ulaşabilirken Biograph mct, kaydedilen bölgenin neredeyse tamamını 2 milimetrelik çözünürlükte gösterebilen görüntüler üretiyor. Bunu da daha önce görülmesi imkansız olan glikoz metabolizmasındaki değişiklikleri yakalayabilen ve toplamda 32 bin 448 tane algılayıcı içeren 4 adet algılayıcı halkası sayesinde başarabiliyor. Bu yeni sistem çok hızlı çalıştığı için hastalara büyük faydası dokunuyor. Rutin bir tarama 4 veya 5 dakikadan uzun sürmüyor. Bu sayede hastaların birkaç X ışını Gelecek&Trendler 3

4 4 MOLEKÜLER DEDEKTİFLER Görüntü birleştirme incelemesinden geçmesine ve dolayısıyla yüksek derecede radyasyona maruz kalmalarına gerek kalmaksızın, tek bir tane birleştirilmiş PET/CT taraması ile doktorların eline yüksek çözünürlüklü teşhis görüntülerinin geçmesi sağlanıyor. Erlangen deki Siemens Healthcare de Biograph satışlarından sorumlu Norbert Franke, gerekli incelemelerin azaltılmasının çok büyük faydası olduğuna inanıyor. Daha iyi bir keşif şansı ile daha az incelemenin birleşmesiyle tedavi maliyetleri düşüyor diyor. Almanya da şu anda 50 adet Biograph ünitesi faal durumda. Franke, Bugün artık Asya da ve diğer Avrupa ülkelerinde de bu cihaza olan talebin ciddi bir şekilde arttığını görüyoruz diye konuşuyor. Bu cihazın yaygın kullanımını engelleyen en önemli faktör satın alma maliyeti. Bir Biograph mct cihazının fiyatı, kendine has özelliklerine bağlı olarak 3 milyon Euro ya kadar çıkabiliyor. Ancak aynı zamanda bu hibrid cihaz, birden fazla inceleme yapılması ihtiyacını ortadan kaldırarak da tedavi maliyetlerinin azalmasını sağlıyor. Amerikalı ve Avrupalı radyoloji uzmanları ile onkologlar ayrıca radyoaktif iz sürücülerinin kullanılmasıyla kanserin çok daha etkin bir şekilde tespit edilebildiğine de inanıyor. Bu teknolojiye acilen ihtiyaç var çünkü Alman Kanser Yardım Derneği ne göre Almanya da her yıl 436 bin yeni kanser vakası tespit ediliyor ve yılda 211 bin 500 insan bu hastalık yüzünden hayata veda ediyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), global nüfus içinde yaşlı insanların oranı artacağı için dünya genelinde kanser kurbanlarının sayısının 2030 yılına kadar yüzde 50 oranında artmasını bekliyor. WHO tarafından yayınlanan Dünya Kanser Raporu nun son sayısında, dünya genelinde kanserin çok kısa bir zaman içinde bir numaralı ölüm nedeni olan kalp damar hastalıklarının yerini alacağı tahmin ediliyor. Kanser hücrelerinin maskesinin düşürülmesi. Bu gibi alarm verici rakamlar ışığında birleştirilmiş bir PET/CT sürecinin sunduğu ekonomi bir başka boyut daha kazanıyor. Öncelikle pahalı kemoterapi tedavilerinin başarısı, moleküler teşhis teknikleriyle çok daha etkin izlenebiliyor ve kanserin erken teşhisi durumunda, tedavi ölçümleri çok daha mükemmel planlanabiliyor. Medizin Center Bonn dan Prof. Jürgen Dünya genelinde kanserin çok kısa bir zaman içinde bir numaralı ölüm nedeni olan kalp damarı hastalıklarının yerini alacağı tahmin ediliyor. Ruhlmann, Özellikle tedavi sonrası aşamada, birleştirilmiş PET/CT muayeneleri diğer tüm süreçlerden çok daha üstün diyor. Çünkü radyoaktif iz sürücüler, tümör hücrelerinde anında yoğunlaşabiliyor. Ruhlmann, Elimizdeki deneysel veriler, birleştirilmiş PET/CT cihazlarının tümör hücreleri yuvalarını bir milimetrenin altında bir hassasiyetle ölçebildiklerini gösteriyor diyor. Doktorlar bu yüksek kapasite sayesinde, karşı önlemleri erkenden alabiliyor. Pek çok araştırma moleküler görüntüleme ile bilgisayarlı tomografinin birleştirilmesinin, kanser hastalarının hayatta kalma şansını artırdığını gösteriyor. Akciğer, kalın bağırsak, deri, lenf bezi, meme ve tiroid tümörlerinin sorgulanmasında her geçen gün PET/CT incelemelerine daha fazla başvuruluyor ve giderek artan sayıda tıp uzmanı ve radyolojist bu yüksek çözünürlüklü görüntülerden prostat, bronş yolları ve gırtlak kanseri gibi farklı kanser türlerinin teşhisinin konulmasında faydalanıyor. Andreas Beuthner Dünyanın içilebilir su rezervlerinin yüzde 60 ı, sadece 10 ülkede bulunuyor. Dünya Sağlık Örgütü ne (WHO) göre, üçte ikisi Asya da olmak üzere yaklaşık 1 milyar insan, temiz içme suyuna erişemiyor. Afrika da Aşağı Sahra nüfusunun yüzde 42 si yetersiz su kaynağı ile yaşamaya mecbur yılına gelindiğinde Çin ile Hindistan da da ciddi su kıtlıklarının baş göstermesi bekleniyor. Birleşmiş Milletler in kalkınma planında, temiz içme suyuna erişemeyen insan sayısının 2015 yılına kadar yüzde 50 oranında azaltılması hedefleniyor. Bunu başarmak içinse her yıl en az 10 milyar dolarlık yatırım yapılması gerekiyor. Dünya genelinde bulaşıcı hastalıkların yüzde 80 ine kirli içme suyu neden oluyor. WHO dünyada her yıl 1,8 milyon insanın ishalden öldüğünü rapor ediyor. Bu insanların yüzde 90 ı 5 yaşın altındaki çocuklar ve çoğu da gelişmekte olan ülkelerde yaşıyor. Sadece Hindistan da bu gibi hastalıklar nedeniyle her gün çocuk ölüyor. Söz konusu hastalıklara da çoğunlukla yeraltı sularına veya kuyulara insan veya hayvan dışkılarının olduğu kanalizasyon sularının karışması veya paslanmış borular sebep oluyor. Arıtma yöntemleri. Bugün suyun kirli olup olmadığını anlamak için dünyanın her yanında, standart göstergeler olarak kabul gören bir dizi organizmadan faydalanılıyor. Kirli suların tanımlanması çabaları, bağırsak bakterisi escherichia coli ye (koli basili) ya da su örneklerindeki heterotrofik bakteri sayısına odaklanıyor. İçme suyu analizlerinde en büyük sorun, büyük hacimlerdeki su içinde az sayıda organizmanın var olup olmadığının tespit edilmesi. Basit ama oldukça zaman alıcı geleneksel süreçler, daha sonra görünebilir koloniler halinde büyümelerine izin verilen E.coli ve enterococcus bakteri hücrelerinin yapay ortamda yetiştirilmesine dayanıyor. Onların varlıkları, gelişen kolonilerin sayılarıyla anlaşılıyor. Tıbbi teşhis tarafında halihazırda kullanılmakta olan moleküler biyoloji tekniklerinden faydalanılmasına olanak veren yöntemlerin, bu süreci

5 Gerçekler ve tahminler Temiz su insanlığı tehdit ediyor Dünya yüzeyinin yaklaşık yüzde 71 i su ile kaplı olmasına rağmen, bu suyun ancak yüzde üçü bile bulmayan kadarı içilebilir nitelikte. İçilebilir suyun büyük çoğunluğu buzullar ile karın altında bulunuyor. Üstelik bugün serbestçe erişilebilen içilebilir suyun dağılımı da son derece adaletsiz. hızlandırabileceği düşünülüyor. Ancak bunların içme suyu analizlerinde kullanılabilecek şekilde uyarlanmaları gerekiyor. Örneğin PCR adıyla bilinen prosedürde, DNA nın kısa E.coli özel bölümleri çoğaltılıyor. Kendisini DNA ya entegre eden floresan bir boya sayesinde bu sentezlenmiş DNA parçacıkları görünür hale getiriliyor. İçme suyunu, birbirleriyle birleştirilerek de kullanılabilecek farklı süreçlerle arıtmak mümkün. Konvansiyonel yöntemler, diğerlerinin yanı sıra aktif duruma getirilmiş karbon, klor, ozon ve zarlı filtreleme sistemlerinden faydalanır. Diğer bir olasılık ise bakterilerin yüksek enerjili UV radyasyonuyla öldürülmesidir. UNESCO ya göre dünyanın en kaliteli içme suyuna Finlandiya sahip iken onu Kanada ve Yeni Zelanda izliyor. Bu sıralamayı belirlemekte kullanılan endeks, özellikle yeraltı suları gibi içme suyunun kalitesi ile miktarı, lağım sularının işlenmesinin etkinliği ve çevresel kurallara uyum gibi bir dizi farklı faktörü hesaba katıyor. Hesaplamalarda kullanılan göstergeler arasında çözünmüş oksijen, yüzen parçacıklar, fosfor ve geçirgenlik dereceleri bulunuyor. Ancak Alman Enerji ve Su Endüstrileri Derneği ne göre objektif bir sıralamada ağır metallerin ve nitrojenin de hesaba katılması gerekiyor. Daha az kurşun. Su arıtma tekniklerinin gelişimi, başlıca katı düzenlemeleri genellikle daha sonra diğer Avrupa ülkelerince de benimsenen Almanya, Avusturya ve ABD tarafından şekillendiriliyor. Örneğin nitrat sınırı Avrupa da 50 mg/litre iken ABD de bu sınır 10 mg/litre. Uzmanlar halen her zaman her madde için izin verilen konsantrasyon üzerinde anlaşamıyor. Örneğin ABD deki EPA, litre başına 30 mikrograma kadar uranyum miktarına izin verirken WHO 15 mikrogramdan fazlasını tasvip etmiyor. Almanya nın Federal Çevre Ajansı ise üst sınır olarak 10 mikrogram seviyesini koyuyor. Özellikle 1950 yılından önce inşa edilmiş binalarda kurşun borular da önemli bir sorun teşkil ediyor. Bu gibi boruların kullanımı nedeniyle suyun içinde yüksek oranlarda kurşun konsantrasyonu oluşabiliyor. Küçük çocuklarda düzenli olarak ufak miktarlarda kurşunun mideye indirilmesi, kan oluşumu sürecine ve sinir sisteminin gelişimine hasar verebiliyor. AB kendi hesabına 2013 yılına gelindiğinde litre başına kurşun miktarını şu anki 25 mikrogram seviyesinden 10 mikrogram seviyesine indirecek düzenlemeyi planlamış durumda. Sylvia Trage BM ve Dünya Bankası, iklim tahminlerinin çoğunun küresel ısınmanın Afrika ve Asya da su kaynaklarının durumunu daha da kötüleştireceğini işaret etmesiyle, bu bölgelerde temiz suya erişim üzerinde çatışmalar çıkmasından korkuyor. Gelecek&Trendler 5

6 6 MOLEKÜLER DEDEKTİFLER Senaryo 2020 Ebediyen mutlu Cinayet soruşturmaları söz konusu olduğunda, kanıtların temiz ve bozulmamış olması gerekir yılına gelindiğinde polis teşkilatları, suç mahallindeki suç delili olabilecek sıvıların ve tozların moleküler izlerini ve kan tabanlı biyolojik işaretleyicilerini akıllı bir cep telefonu kadar küçük cihazlarla tanımlayabilecek. Eninde sonunda hepimiz bu dünyadan göçeceğiz. Çoğumuza göre bu süreç doğal yollardan işler. Azımıza göre ise değil. Benim işim ise hangisinin olduğunu keşfetmek. Haziran ayının serin ama güneşli bir pazartesi sabahıydı. Bir hafta boyunca süren yağmurdan sonra gelen öylesine güzel bir gündü ki, size büyükannenin merdivenlerden düşüp boynunu kırmasını değerlendiren moleküler testlerin sonuçlarını analiz etmektense, yapacak çok daha önemli işleriniz olduğunu söyletecek türden harika bir gündü. 84 yaşındaki Henrietta Gabrielli için tüm işaretler, sanki öbür dünyaya aldığı biletin arkasında doğal sebeplerin yattığını gösteriyordu. Neredeyse tüm işaretler. 911 çağrısına cevap veren doktor, Öncelikle pazartesi sabahı canınızı sıktığım için özür dilerim dedektif diyordu. Ancak bu adam çok sinirli. Omuzlarının arkasını işaret ederek Bayan Gabrielli nin cesedinin bulunduğu sofayı sinirli bir şekilde bir ileri bir geri adımlayan adamı gösteriyordu. Durduğum yerden bile adamın gömleğinin kan ter içinde kaldığını görebiliyordum. Bu da kim? diye sordum. O bizi arayan şahıs. Adı da Pulsifer dedi. Hazırlık soruşturması delillerini topladınız mı? diye sordum. Doktor, Rutin kan testleri. Analizör zaten beklentilerimiz doğrultusunda sonuçlar verdi. Yüksek seviyede troponin, ki bilirsiniz bu tip proteinleri kalp hücreleri herhangi bir hasar verici olaya karşı salgılar. Pulsifer, kurbanın kendisini telefonla aradığında nefes darlığı çeker gibi konuştuğunu söyledi. İkisini birleştirdiğinizde beyin sapı inmesinin neden olduğu solunum depresyonu ve kalp durmasıymış gibi görünüyor. Cesedi ambulansa yerleştirelim mi? diye sordu. Pulsifer in yanına giderek kendimi tanıttım. Kurbanın akrabası mısınız? şeklindeki soruma Hayır diye cevap verdi. Sadece yakın bir arkadaşımdı. Bu kadını yıllardır tanırım. Annem eskiden Bayan Gabrielli nin ev işlerine bakardı. Annem göçünce çok yalnız kalan Bayan Gabrielli ye karşı kendimi sorumlu hissetmiştim. Hiç arkadaşı yoktu, sadece Güney de bir iki tane uzak akrabası vardı dedi. Evin büyüklüğüne ve içindeki eşyaların üstün kalitesine bakarken kışkırtıcı bir tarzda, Mükemmel bir ev. Herhalde bu yaşlı kızın vasiyetine dahil değilsinizdir değil mi? diye sordum. Pulsifer cevap vermeye fırsat bulamadan doktor araya girerek, Dedektif, Bayan Gabrielli nin bir akrabasından, onun tıbbi kayıtları hakkında bir mesaj geldi. Bir baksanız iyi olur dedi. Bana kendi akıllı cep telefonunu uzattı. Apaçık görülüyordu ki Gabrielli nin sağlık durumu mükemmeldi. Bu kayıtlar 2015 yılına kadar geri gidiyordu ve onun eksiksiz bir genom taramasından geçtiğini gösteriyordu. Çeşitli kalp hastalıklarına yakalanma ihtimalleri teşhis edilmişti. O günden sonra ise Gabrielli tam bir rahibe hayatı yaşamıştı. Artık inme teşhisi giderek inanılırlığını kaybediyordu. Ancak burada dikkatimi cezbeden bir şey vardı. Tam bir yıl önce, Gabrielli nin sağ gözünde oluşan bir leke sonucunda oraya retinal bir protez takılmıştı. Onun optik sinirlerine arayüz görevi gören bir mikroçipten ibaret bu protezin hafıza fonksiyonu da vardı. Üstelik bu çipe bakım ve yeni güncellemeler yapılması amacıyla kablosuz olarak uzaktan erişebilmek de mümkündü. Doktora Harika dedim. Bakalım işe yarayacak mı? Birkaç dakika sonra yeni bir mesaj geldiğinde Gabrielli nin tıbbi kayıtlarından bir erişim şifresi indirmiş ve benim akıllı cep telefonumu kullanarak bu çipin içindekileri yüklüyorduk. Son 48 saatte geçen kilit görüntüler tıpkı hızlı bir sessiz film gibi gözümüzün önünde akıp gidiyordu. Hemen hemen hepsi rutin işlerdi. Sonra, bir önceki akşam yaklaşık 18:30 sularındaki görüntülerde Pulsifer belirdi. Sonuçta sanki birkaç formaliteymiş gibi görünüyordu, ceketinin cebinden küçük bir hediye paketi çıkartıp onu kurbana veriyordu. İçinden ise ipek bir fular çıkmıştı. Gabrielli nin onu boynuna sarmasına yardım ediyordu. Sonra gitmişti. Bundan sonra kurban divana uzanmış ve

7 uykuya dalmıştı. Bundan sonraki tek kayıt onun bu sabah göçüp gitmeden önce Pulsifer i telefonla aramasından ibaretti. Ortada bir bityeniği vardı. Gabrielli ye baktım. Mütevaz çiçek desenleriyle süslü pembe fular boynunda duruyordu. Tam da bu yaşlı kızın gönlünü çelecek türdendi. Pulsifer e Hediye vermenize neden olan olay neydi? diye sordum. Özel bir gün değildi. Ben bir bayan giyim dağıtımcısında çalışıyorum ve Bayan Gabrielli de güzel şeyleri çok severdi. Onun hayatına renk katmak için sık sık ona kendi koleksiyonumuzdan ufak tefek hediyeler getirirdim dedi. Dizlerimin üzerinde eğildim ve bu fulara yakından dikkatle baktım. Koyu pembe bir iç astarı vardı. Potansiyel hiçbir kanıtı bozmak istemediğimden steril bir ameliyat eldiveni paketi açtım ve fuların kurbanın ensesiyle temas eden bölgesinden bir kaç milimetrelik örnek aldım. Sonra akıllı cep telefonumdan, uzayabilen bir antene benzeyen emici bir hortum çıkartıp onu elektrikli süpürge gibi kullanarak topladığım örnek dokuyu içine çektirdim. Cihazımın içinde, aldığım örneğe ait nano parçacıkların, minnacık özel bir madde içine sıkıştırılmış geniş bir yelpazedeki yakalayıcı moleküller ile eşleştirileceğini biliyordum. Yakalanan her bir molekül, kendi kimliğini elektronik bir sinyal ile özel bir çipe aktaracak ve bu bilgi internet üzerindeki bir veritabanında sorgulanarak sonuçlar grafik bir sunumda birleştirilecekti. Bu teknoloji polise fevkalade zaman kazandırmasının yanı sıra mahkemelere de şüpheye yer bırakmayacak derecede net kanıtların sunulmasını sağlıyordu. Saniyeler içinde ekranda uzun bir kırmızı sütun yükseldi ve altında Fentanyl yazdı. Benim alanımdaki herhangi birinin de size söyleyebileceği üzere Fentanyl, son derece güçlü ve ölümcül potansiyeli olan bir ağrı kesicidir. Toz halindeyken deri tarafından da emilebilir bir ilaçtır. Vücuda temas ettikten sonra artık geri dönüşü yoktur. Genel olarak konuşmak gerekirse kurbanın vücudunda yavaş yavaş karbondiyoksit birikmesine yol açar ve sonuçta nefes darlığı ile beyin sapı inmesine neden olur. Ayağa kalktım ve Pulsifer in gözlerinin içine baktım. Ellerini arkasına götürüp kelepçeledikten sonra başımı sallayarak Neden bunu yaptın ki? dedim. Sabah hala serin ve nemli olmasına rağmen Pulsifer in yüzü ter boncuklarıyla kaplıydı. Gözleri kan çanağına dönmüştü ve eminim içi parçalanıyordu. Fısıltıya benzer bir sesle, Bana karşı daima oğluymuşum gibi davranırdı. Ancak her geçen gün benden onunla birlikte daha fazla vakit geçirmemi istiyordu. Sonunda onun yanına taşınmam için başımın etini yemeye başlamıştı. Bunu yapamazdım. Ancak onu terk de edemezdim. Bu yüzden onu ebediyen mutlu edecek bir hediye almaya karar verdim dedi. Arthur F. Pease Gelecek&Trendler 7

8 8 MOLEKÜLER DEDEKTİFLER Virüs algılama California, Berkeley deki Siemens Araştırma Merkezi nde görev yapan bilim insanları, H1N1 virüsü için kesin sonuç veren bir test geliştirdi (aşağıda). Bu test, Princeton daki Siemens tarafından geliştirilen genetik tanımlama sistemi sayesinde hayat buldu. Görünmez istilacılar 2009 H1N1 virüsü Meksika ve ABD de yaşamı tehdit etmeye başladığında, Siemens, doğada eşi benzeri görülmemiş bu organizmanın kimliğinin saptanmasında kilit rol oynadı. Bunu yaparken son derece güçlü hesaplama araçlarını, yeni bir numune algılama teknolojisini ve Kuzey Amerika da ilk kez kullanılan gerçek zamanlı otomatik gen algılama teknolojisiyle ilgili ticari bir uygulamayı bir araya getirdi.

9 Siemens de dedektifler iş başında! Kanıt bulmak için yığınla genetik şifreyi elekten geçiriyor, peşlerine düştükleri kaçakları keşfedebilmek için daha zekice ve hızlı araçlar geliştiriyor, hedeflerini etkisiz hale getirmek için üniversitelerden yetkililer ve hükümet ajanslarıyla birlikte çalışıyorlar. New Jersey, Princeton daki Siemens Kurumsal Araştırmalar da (SCR) program müdürü olan Gayle Wittenberg, Bu iş biraz yırtıcı hayvan eğitimine benziyor. Yaptığımız işte her geçen gün daha da ustalaşıyoruz. Ancak peşine düştüğümüz virüsler ve bakteriler gibi kötü adamların genetik karakteristikleri sürekli bir evrim içinde olduğundan tanımlamak oldukça güç diyor. ABD de her yıl 20 bin ölümden sorumlu olan metisilin-dirençli kurnaz Staphylococcus aureus (MRSA) bakterisi gibi görünmez istilacılara karşı savaş henüz yeni başlıyor. Ancak Siemens deki Wittenberg ve diğer moleküler dedektifler, pandemik uyarısını yaptı. 28 Nisan da da ABD Ulusal Sağlık Enstitüsü (NIH) bu virüse ait eldeki mevcut tüm genetik şifreleri internet üzerinden yayımladı. New Jersey, Princeton daki Siemens Kurumsal Araştırmalar da Siemens Global Tıbbi Bilgi Teknolojileri Alanı nın başkanlığını yapan PhD Dorin Comaniciu, Bu bilgi elimize geçer geçmez, derhal RAPID2 çözümü dediğimiz hızlı teşhis testlerinin geliştirilmesi için biyoişaretleyiciyi keşif sürecimize tabi tuttuk diyor. Comaniciu, herhangi bir hastalık nedeni olan patojenin tanımlanmasında kilit olan hususun, kendi grubunun üyelerinde ortak olan genin bu kısımlarında yoğunlaşma yeteneği olduğunu söylüyor. Aynı gruptaki iki genetik dizilim asla birbirinin tıpatıp aynısı olamaz. Ancak bu dizilimlerin bazı kısımları aynı olabilir. İşte bizim şablon algılama sorununa benzer yüz tanımlama ve öğrenen makinelerden ibaret deneyimimizi kazandığımız teknoloji de bu gerçeğe dijital bir temsili olan bu bilgi, derhal Siemens Kurumsal Araştırmalar dan California, Berkeley deki dünya klasmanında bir araştırma ve geliştirme merkezi olan Siemens Moleküler Teşhis e aktarıldı. Orada Global R&D yönetimi başkan yardımcısı olan Dr. Norbert Piel, En deneyimli bilim insanlarımızdan biri, RAPID2 nin bilgisayar tarafından üretilmiş imzalarını kendi nükleik asit akranlarına, bir başka ifadeyle algılayıcı ayraçlarına tercüme edebilmeyi başardı. Bu ayraçlar üretildikten sonra, Siemens in kinetik polimer zincir reaksiyonu (kpcr) temelli genetik algılama platformu olan VERSANT aracılığıyla bilinen virüs türleriyle karşılaştırıldı. Test sonuçları alınır alınmaz bu bilgiler Siemens Moleküler Teşhis in grip tahlillerine eklendi. Salgının kalbindeki bir Meksika devlet laboratuarına gönderildi ve otomatik VERSANT kpcr platformunda iki kere test edildi. Siemens Sağlık Bakım Teşhis Direktörü PDr.D James Uzgiris, Oradaki sonuçlar bu 2009 H1N1 grip virüsünün eşsiz özelliklerinin tanımlanması gibi çok önemli başarılar elde etmiş durumda. Siemens araştırmacılarının 2009 H1N1 grip zanlısını tanımlama hikayesi, tıpkı sürükleyici bir polisiye romanın akışına benziyor. Meksika da yaşanan sayısız ölüm vakasından sonra Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ile ABD Hastalık Kontrol Merkezleri (CDC), 14 Nisan 2009 da ABD nin 7 farklı hemagglutinin-neuraminidase (H1N1) virüsünün etkisi altında olduğunu açıkladı. WHO, 27 Nisan da 6 puan üzerinden dördüncü seviyede bir salgın yaşandığı dayanıyor diyor. Wittenberg, Comaniciu ve diğer SCR araştırmacıları, üstün performanslı iç içe geçmiş bir bilgisayarlar kümesi kullanarak, NIH in H1N1 dizilimlerini halka açık bir dizi yaygın grip türleri veritabanıyla karşılaştırdı. Bu çabaları da çabucak meyvelerini verdi. NIH in H1N1 kalıtsal yapısının sisteme girilmesinden sonra iki günden kısa bir sürede RAPID2, H1N1 virüsünü diğerlerinden ayırt eden imzalar veya alfabesi denilen eşsiz dizilimini tanımlamıştı. Bir şüphelinin parmak izine benzeyen bu virüsün genetik şifresinin bir kısmının ayraçların Hastalık Kontrol Merkezi nde geliştirilenden çok, 2009 H1N1 virüsüne benzediğini ortaya koyuyordu. CDC tahlili ile yapılan karşılaştırmada bizim tahlilimiz 2009 H1N1 virüsü olduğunu söylüyordu. Biz bu sonuca RAPID2 algoritmasının ve VERSANT kpcr platformunun mükemmel kapasiteleri ve performansları sayesinde ulaşabildik diyor. Siemens şimdi burada kullanılan yöntemler için bir patent başvurusunda bulundu ve grip testlerinde kullanılmak üzere ticari bir H1N1 ayracı geliştirecek bir iş kurulup kurulamayacağını analiz ediyor. Gelecek&Trendler 9

10 10 MOLEKÜLER DEDEKTİFLER Virüs algılama Çok amaçlı platform. Sayısız genetik kök eşleşmelerini hedefteki diğer tüm organizmalardan ayırt edebilen bir hesaplama sistemi (yani 2009 H1N1 salgınının diğer grip virüsleriyle karşılaştırılması) her seferinde farklı yapılması gereken bir süreçtir. Aslında SCR nin RAPID2 teknolojisi burada sadece yeni ilaç dirençli HIV dizilimleri veya potansiyel biyo-savaş tehditleri gibi diğer tehlikeli virüslerin tanımlanmasını hızlandırmakla kalmayabilir, aynı zamanda bakterilerin ve hatta kanser hücrelerinin bile tespitini hızlandırarak geniş bir hastalıklar yelpazesinde çok daha sağlıklı ve ucuz tedavi yöntemlerinin kapısını aralayabilir. Hedefteki organizma ne olursa olsun, bu genetik kimlik tanımlama süreci işe büyük sayıda örneklerden oluşan DNA dizilimlerini araştırmakla başlar. SCR araştırmacılarından Lance Palmer, 100 staphylococcus aurous genlerinde olduğu gibi yüksek çıktılı dizilimlerin, kabaca 70 bin dolara mal olduğuna ve maliyetinin her geçen gün düştüğüne dikkat çekiyor ve ekliyor: Ne kadar çok dizilimi analiz ederseniz, sonuçların, bir grubun üyeleri arasında ortak olan karakteristik sayısını tanımlama şansını da o kadar artırmış olursunuz diyor. Buna rağmen H1N1 virüsü örneğinde olduğu gibi, Wittenberg ve meslektaşları, kamuya açık dizilim verilerinden faydalanarak MRSA yı, Staphylococcus aurous dan ayrıştıranın neler olduğunu bulmanın maliyetini düşürebileceklerini keşfetti. Dünyadaki en geniş MRSA izolesi koleksiyonlarından birine sahip New Jersey deki tıp fakültesindeki araştırmacılarla birlikte çalışan Wittenberg, sonunda hesaplanabilir yöntemlerle optimize edilmiş bir alfabeler (imzalar) serisi geliştirmeyi başardı. Bir sonraki adım, çok daha güvenilir bir imza grubu geliştirmek için daha geniş bir MRSA bakteri nüfusundan toplanacak verilerle, bu genetik malzemeyi sıralandırmak olacak. Bir organizmayı eşsiz kılanın ne olduğunu keşfetmek onunla savaşmanın ön koşuludur diyor. Ancak Wittenberg MRSA nın hareket halindeki bir hedef olduğunun altını çiziyor. Bu organizma sürekli evrimleşiyor. Bu nedenle daima gözetlenmesi gerekiyor. Yeni dizilimler evrimleştikçe yeni imzalar Konvansiyonel sistemler virüslerin varlığını oldukça zaman alıcı olan antikorların verdikleri tepkiyle algılarken, en yeni otomatik moleküler algılama sistemleri kan örneklerinden yola çıkarak hastalık nedeni olabilecek çok küçük miktarlardaki patojenleri bile tanımlayabiliyor. tanımlanmalı ki bu da bizim RAPID2 sistemimizin değerini bu böceklerle savaşta her geçen gün daha da arttırıyor diyor. Gelecek planları. RAPID2 ve Siemens in VERSANT kpcr Moleküler Sistemi (Avrupa da kullanılabiliyor ancak ABD de FDA onayını bekliyor) daha şimdiden virüs tehditlerine karşı verilen tepki sürelerini muazzam ivmelendirmiş durumda. Örneğin, bir virüsün varlığını sadece dolaylı bir yoldan yani eğer örnek içinde bu virüse karşı etkili olabilecek çok sayıda antikör bulunuyorsa, tespit edebilen konvansiyonel bağışıklık teşhis antikor testleriyle kıyaslandığında, VERSANT kpcr teşhislerinin vücudun herhangi bir bağışıklık tepkisi vermesini beklemeleri gerekmiyor. Onun yerine DNA imzaları ile araştırmalarından faydalanarak bir kan örneğindeki virüsü tanımlayabiliyor ve çok küçük yoğunluklarda bile onun genetik kimliğini doğrulayabiliyorlar. Piel, Erken teşhisi ve hedefini bulan tedaviyi mümkün kıldığı için burası çok önemli. Üstelik tedavi başladığında hastanın kanındaki virüs yükünün azaldığını gösteren izleme testleri de yapabilirsiniz. Bir başka ifadeyle kpcr ile daima yapabileceğiniz iki şey var: Hedefi tanımlamak ve miktarını belirlemek diyor. Prensip olarak kanserle savaşta da aynı adımlar izlenebilir. Burada ana fikir tümörlerden etkilenen hücreleri tespit etmek, kaynağını belirlemek ve tedavi başladıktan sonra sayılarının artıp azalmadığını izlemektir. Bu resme RAPID2 teknolojisinin de dahil edilmesiyle, kanser yönetimi en etkin seviyesi olan yatkınlık testine doğru genişletilebilir. Uzgiris, Elinizde genetik dizilimleri bilinen ve birinde meme kanseri çıkan iki grup insan olduğunu varsayın. RAPID2 bu iki grup arasındaki kilit genetik farklılıkları tanımlayabilir ve hem teşhisin hem tedavinin optimum kılınmasına yardımcı olabilir diyor. O günler zannedildiği kadar uzak olmayabilir. Son teknolojik ilerlemeler insanların genetik dizilimlerinin tespit edilmesinin maliyetini 100 bin dolar seviyesinden 10 bin dolarlar seviyesine indirmiş durumda. Önümüzdeki birkaç yıl içinde gerçekleşmesi beklendiği üzere bu fiyat dolar civarına geldiğinde, insanların genetik taramadan geçmelerinin sağlayacağı avantajlar karşı konulmaz olacak. Uzgiris, Çok da uzun sayılmayacak bir zaman diliminde tam bir gen taraması, bir insanın 18 inci yaş gününü kutlamasının ardından yapacağı en doğru iş olacak. Bu noktada kalıtsal tüm yatkınlıklarınızı öğrenebileceksiniz. Rutin kan testleri kanser işaretleri olup olmadığına bakacak. Ve eğer 30 veya 40 yıl sonra şüpheli bir mutasyon keşfedilirse, o zaman RAPID2 teknolojisinin turbo güçlü bir versiyonu bu değişikliğin ne ifade ettiğini anlamak için onu temel genotipinizle karşılaştıracak. Bunların hepsi bir arada önleyici bakımın gücünün artırılmasına fevkalade katkıda bulunacak diyor. Arthur F. Pease

11

12

Gen haritasının ne kadarı tamamlandı DNA'nın şimdiye kadar yüzde 99'u deşifre edildi.

Gen haritasının ne kadarı tamamlandı DNA'nın şimdiye kadar yüzde 99'u deşifre edildi. Bilim dünyası, yaşamı alt üst edecek yeni bir gelişmeye daha imza atarak insan DNA'sının şifresini çözmeyi başardı. Çıkarılan 'gen haritası' sayesinde kalp ve kanser hastalığı tarihe karışacak ve insan

Detaylı

DÜNYA ÜRETİM RAPORU, 2014 YILI 1. ÇEYREK

DÜNYA ÜRETİM RAPORU, 2014 YILI 1. ÇEYREK 11/7/2014 DÜNYA ÜRETİM RAPORU, 2014 YILI 1. ÇEYREK (Çeviren:Şeyda YILDIZ, Aybüke Tuğçe KARABÖRK) MAKİNE ŞUBESİ Kaynak: Birleşmiş Milletler Sınai Kalkınma Teşkilatı (UNIDO) www.unido.org DÜNYA ÜRETİMİ 2014

Detaylı

IDC Savunma Sanayii. Antikor tabanlı tanımlama sistemleri birçok üstün özellikler sahiptir. Yüksek hassasiyette ve kısa sürede hızlı sonuç üretme.

IDC Savunma Sanayii. Antikor tabanlı tanımlama sistemleri birçok üstün özellikler sahiptir. Yüksek hassasiyette ve kısa sürede hızlı sonuç üretme. IDC Savunma Sanayii Biyolojik Tabanlı Tanımlama Sistemleri Antikor tabanlı tanımlama sistemleri, biyolojik madde ve mikroorganizmaların tespitinde sayısal ve ayırt edici sonuçlar ile ortamda bulunan biyolojik

Detaylı

Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir.

Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir. Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir. Genel anlamda ise kanser, hücrelerde DNA'nın hasarı sonucu hücrelerin

Detaylı

İÇİNDEKİLER ANA BÖLÜM I: RADYASYON, RADYOAKTİVİTE,VÜCUDA ETKİLER VE RİSK KAVRAMI...1. Bölüm 1: Radyasyonla İlgili Kısa Açıklamalar...

İÇİNDEKİLER ANA BÖLÜM I: RADYASYON, RADYOAKTİVİTE,VÜCUDA ETKİLER VE RİSK KAVRAMI...1. Bölüm 1: Radyasyonla İlgili Kısa Açıklamalar... İÇİNDEKİLER ANA BÖLÜM I: RADYASYON, RADYOAKTİVİTE,VÜCUDA ETKİLER VE RİSK KAVRAMI...1 Bölüm 1: Radyasyonla İlgili Kısa Açıklamalar...3 Bölüm 2: İyonlaştırıcı Radyasyonlar Vücudumuzu Nasıl Etkiliyor?...7

Detaylı

KANSER İSTATİSTİKLERİ

KANSER İSTATİSTİKLERİ 1 KANSER İSTATİSTİKLERİ Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından biridir. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk sağlığı sorunudur. Tanı olanaklarının gelişmesi ve

Detaylı

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır.

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır. HODGKIN LENFOMA HODGKIN LENFOMA NEDİR? Hodgkin lenfoma, lenf sisteminin kötü huylu bir hastalığıdır. Lenf sisteminde genç lenf hücreleri (Hodgkin ve Reed- Sternberg hücreleri) çoğalır ve vücuttaki lenf

Detaylı

KITALARARASI GRİP SALGINI. Aileniz ve sizin için önemli bilgiler

KITALARARASI GRİP SALGINI. Aileniz ve sizin için önemli bilgiler KITALARARASI GRİP SALGINI Aileniz ve sizin için önemli bilgiler Dünya Sağlık Örgütü uzmanları, kıtalararası bir grip salgını olacağını öngörmektedirler. Bu broşürde grip salgını, bu ülkede ortaya çıkma

Detaylı

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser Nedir? Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ / GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ. GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ

FEN ve TEKNOLOJİ / GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ. GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ 1 Genetik mühendisliği canlıların kalıtsal özelliklerinin değiştirilerek onlara yeni işlevler kazandırılmasına yönelik araştırmalar yapan bilim dalıdır. Genetik mühendisleri

Detaylı

BASIN BÜLTENİ Bilgi için: Sevil Utku Telefon: 0 212 267 16 00 Email: sevil.utku@aifd.org.tr

BASIN BÜLTENİ Bilgi için: Sevil Utku Telefon: 0 212 267 16 00 Email: sevil.utku@aifd.org.tr BASIN BÜLTENİ Bilgi için: Sevil Utku Telefon: 0 212 267 16 00 Email: sevil.utku@aifd.org.tr GfK Türkiye ülke çapında araştırdı TÜRK HALKI HASTALARIN YENİ İLAÇLARA DAHA KOLAY ERİŞMESİNİ İSTİYOR Halkın %69

Detaylı

Pandemik grip. Grip salgını (dünya grip salgını) hakkında bilmeniz gereken bilgiler.

Pandemik grip. Grip salgını (dünya grip salgını) hakkında bilmeniz gereken bilgiler. Pandemik grip Grip salgını (dünya grip salgını) hakkında bilmeniz gereken bilgiler. Bu broşürde neler yazılıdır? Bu broşürde grip pandemisi (dünya grip salgını) hakkında bilgiler verilmiştir. Dünya grip

Detaylı

Tıbbi kaynakların son derece kısıtlı olması var olan kaynaklarında etkin

Tıbbi kaynakların son derece kısıtlı olması var olan kaynaklarında etkin GİRİŞ: Tıbbi kaynakların son derece kısıtlı olması var olan kaynaklarında etkin Kullanılmaması sonucu her yıl yüz binlerce kişi hayatını kaybediyor. Tıpta ve sağlık Sistemlerinde sayısal tekniklerin kullanılması

Detaylı

Tıbbın Geleceğine dair.. Genetik Testler ve Kişiselleşmiş Tıp Anlayışı. B. Aysin Sermen

Tıbbın Geleceğine dair.. Genetik Testler ve Kişiselleşmiş Tıp Anlayışı. B. Aysin Sermen Tıbbın Geleceğine dair.. Genetik Testler ve Kişiselleşmiş Tıp Anlayışı B. Aysin Sermen Daha güçlü.. Daha atletik.. Daha genç.. Daha huzurlu.. Daha mutlu.. Daha akıllı.. Daha sağlıklı.. Daha akıllı ve sağlıklı

Detaylı

HODGKIN DIŞI LENFOMA

HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA NEDİR? Hodgkin dışı lenfoma (HDL) veya Non-Hodgkin lenfoma (NHL), vücudun savunma sistemini sağlayan lenf bezlerinden kaynaklanan kötü huylu bir hastalıktır. Lenf

Detaylı

Daha önce göremediklerinizi görmek için. Philips Ingenuity TF PET/MR

Daha önce göremediklerinizi görmek için. Philips Ingenuity TF PET/MR Daha önce göremediklerinizi görmek için Philips Ingenuity TF PET/MR Yepyeni bir Dünya Bizden karşınıza çıkan en zor konulara çözüm getirecek tasarımlar yapmamızı istediniz. Sonuç: Philips Ingenuity TF

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

Boğaziçi Üniversitesi Yaşam Bilimleri ve Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi

Boğaziçi Üniversitesi Yaşam Bilimleri ve Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi Boğaziçi Üniversitesi Yaşam Bilimleri ve Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi http://lifesci.boun.edu.tr Rana Sanyal rana.sanyal@boun.edu.tr Boğaziçi Üniversitesi Yaşam Bilimleri ve Teknolojileri

Detaylı

'Şaibeli para transferlerinde Türkiye 26'ncı'

'Şaibeli para transferlerinde Türkiye 26'ncı' 'Şaibeli para transferlerinde Türkiye 26'ncı' Valeria Perasso BBC Muhabiri Küresel Finansal Dürüstlük Örgütü nün (GFI) hazırladığı Kara para dolaşımı raporunda Türkiye nin yılda ortalama 3,5 milyar dolarlık

Detaylı

En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test

En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test Yeni Nesil DNA Dizileme (NGS), İmmünHistoKimya (IHC) ile Hastanızın Kanser Tipinin ve Kemoterapi İlacının Belirlenmesi Kanser Tanı

Detaylı

Radyoaktif Çekirdekler

Radyoaktif Çekirdekler NÜKLEER TIP Tıpta radyoaktif çekirdeklerin kullanılması esasen 1920 lerde önerilmiş ve 1940 larda kullanılmaya başlamıştır. Nükleer tıp görüntülemede temel, hasta vücudunda bir gama aktif bölge oluşturmak

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

Meme Kanseri Taraması Hakkında Kısa Film*. *Central and East London Breast Screening Service tarafından hazırlanmıştır.

Meme Kanseri Taraması Hakkında Kısa Film*. *Central and East London Breast Screening Service tarafından hazırlanmıştır. Film Deşifresi Açılış Jeneriği Meme Kanseri Taraması Hakkında Kısa Film*. *Central and East London Breast Screening Service tarafından hazırlanmıştır. Adım Zohra. Bir buçuk yıldır Central and East London

Detaylı

Mucize Cerrah Mehmet Mutaf Bodrum Acıbadem'de

Mucize Cerrah Mehmet Mutaf Bodrum Acıbadem'de Mucize Cerrah Mehmet Mutaf Bodrum Acıbadem'de Dünyanın en başarılı estetik operasyonlarını gerçekleştiren ve kendi geliştirdiği yöntemlerle, mucizevi ameliyatlara imza atan Prof. Dr. Mehmet Mutaf, Bodrum

Detaylı

DOMUZ GRİBİ BELİRTİLERİ VE TANISI

DOMUZ GRİBİ BELİRTİLERİ VE TANISI DOMUZ GRİBİ BELİRTİLERİ VE TANISI Domuz gribi nedir? Domuz gribi, A(H1N1) tipi virüsten kaynaklanan, insanlarda hastalığa yol açan viral bir hastalıktır. Hastalık ilk kez Meksika ve ABD de görülmüş ve

Detaylı

Mamografi BR.HLİ.099

Mamografi BR.HLİ.099 BR.HLİ.099 Meme Kanserinde Erken Tanının En Büyük Yardımcısı Meme kanseri kadınlarda en sık görülen kanser türüdür. Her 8 kadından biri yaşam süresi içinde meme kanserine yakalanmaktadır. ABD'de her yıl

Detaylı

BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 -

BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 - BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 - (OECD ve Avrupa Birliği işbirliğinde hazırlanan Bir Bakışta Sağlık-Avrupa 2010 adlı yayının özetidir) AĞUSTOS 2011 ANKARA İçindekiler ÖZET 1 BÖLÜM 1- SAĞLIĞIN DURUMU...

Detaylı

KANSER TANIMA VE KORUNMA

KANSER TANIMA VE KORUNMA KANSER TANIMA VE KORUNMA Uzm. Dr Dilek Leyla MAMÇU Sunum İçeriği Genel Bilgiler Dünyada ve Ülkemizdeki son durum Kanser nasıl oluşuyor Risk faktörleri neler Tedavi seçenekleri Önleme mümkün mü Sorular/

Detaylı

H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler. Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi)

H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler. Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi) H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi) İnfluenza olarak da bilinen grip, viral bir hastalıktır. Sağlıklı insanlarda ortalama bir haftada geçmesine rağmen; vücut direncini

Detaylı

GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU)

GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU) Op.Dr. Tuncer GÜNEY Göz Hastalıkları Uzmanı GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU) HASTALIĞINI BİLİYOR MUSUNUZ? Glokom=Göz Tansiyonu Hastalığı : Yüksek göz içi basıncı ile giden,görme hücrelerinin ölümüne

Detaylı

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi)

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi) Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi (Nöro-Onkolojik Cerrahi) BR.HLİ.018 Sinir sisteminin (Beyin, omurilik ve sinirlerin) tümörleri, sinir dokusunda bulunan çeşitli hücrelerden kaynaklanan ya

Detaylı

Street Smart Marketing

Street Smart Marketing Tek bir hedef için tasarlanmış kamu hizmeti şirket programları. Başarı. Street Smart Marketing Müşterilerinizi cezbeden pazarlama kampanyaları 30 yıllık deneyim Tasarlarız. Yakalarız. İlerleriz. 1.4 milyon

Detaylı

Prostat kanserine karşı erken teşhis için

Prostat kanserine karşı erken teşhis için Prostat kanserine karşı erken teşhis için Prostat Erkeğin hassas noktasi Sayın Erkekler, Almanya da her yıl 40.000 den fazla erkek yeniden prostat kanserinden hastalanıyor. Ancak tüm erkeklerin % 15 ile

Detaylı

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN 2005 DEN 2030 A DÜNYADA KANSER 7 milyon ölüm 17 milyon 11 milyon yeni vaka 27 milyon 25 milyon kanserli kişi

Detaylı

Atık pilleri ne yapmalı?

Atık pilleri ne yapmalı? Akdeniz Üniversitesi Atık Pil Toplama Kampanyası Atık pilleri ne yapmalı? Kapsam Pil bağımlılığı Atık pil Çevreye olan zararları Ne yapılabilir? Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Sorunları

Detaylı

Duygusal ve sosyal becerilere sahip Genç profesyoneller

Duygusal ve sosyal becerilere sahip Genç profesyoneller Duygusal ve sosyal becerilere sahip Genç profesyoneller Y jenerasyonunun internet bağımlılığı İK yöneticilerini endişelendiriyor. Duygusal ve sosyal becerilere sahip genç profesyonel bulmak zorlaştı. İnsan

Detaylı

Sizinle araştırmalar bir adım daha ileriye gidecek

Sizinle araştırmalar bir adım daha ileriye gidecek Sizinle araştırmalar bir adım daha ileriye gidecek Hastalara ait veri ve tahlillerin kullanılması hakkında bilgiler 1 Sayın hast Hastalıkların teşhisi ve tedavisinde son on yılda çok büyük gelişmeler kaydedildi.

Detaylı

Dünya'nın ilk. çift-infrared kameralı klinik meme görüntüleme cihazı

Dünya'nın ilk. çift-infrared kameralı klinik meme görüntüleme cihazı Meme Kanseri kadınlarda kansere bağlı ölümlerin başta gelen nedenidir. Vakaların çoğu hayatta kalanlar ile geç evrelerde tespit edilir.'' Ama artık değil! NoTouch BreastScan var!' FDA Onaylı Temassız &

Detaylı

MEME KANSERİ TARAMASI

MEME KANSERİ TARAMASI MEME KANSERİ TARAMASI Meme Kanseri Taramanızı Yaptırdınız Mı? MEME KANSERİ TARAMASI NE DEMEKTİR? Kadınlarda görülen kanserlerin %33 ü ve kansere bağlı ölümlerin de %20 si meme kanserine bağlıdır. Meme

Detaylı

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5 EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5 Bu sayıda; Uluslararası Para Fonu (IMF) tarafından yayımlanan Dünya Ekonomik Görünümü Raporu tahminleri değerlendirilmiştir. i Küresel

Detaylı

Biyoterörizm ve Besin Güvenliğine Diyetisyen Yaklaşımı: Mevcut Hızlı Teşhis Yöntemleri

Biyoterörizm ve Besin Güvenliğine Diyetisyen Yaklaşımı: Mevcut Hızlı Teşhis Yöntemleri Biyoterörizm ve Besin Güvenliğine Diyetisyen Yaklaşımı: Mevcut Hızlı Teşhis Yöntemleri Hacettepe Beslenme ve Diyetetik Günleri V. Mezuniyet Sonrası Eğitim Kursu Hacettepe Üniversitesi Kongre Merkezi 26.06.2015

Detaylı

4.0 Enfeksiyonların Önlenmesi

4.0 Enfeksiyonların Önlenmesi 4.0 Enfeksiyonların Önlenmesi Aşılama 7. Giriş (15 dak) 1. Derse başlarken öğrencilere hangi aşıları olduklarını sorun örneğin, çocuk felci, MMR, Verem veya herhangi bir tatil aşılanması oldularsa hangi

Detaylı

TEMEL, İLK 3 YILDA ATILIYOR!

TEMEL, İLK 3 YILDA ATILIYOR! Acıbadem Hastanesi Büyüme ve Ergenlik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Atilla Büyükgebiz ile, çocuğun doğumundan itibaren vücudunda hangi hormonların ne gibi işlevleri olduğunu, ilk 3 yılın önemini ve ergenlik

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

Canan Ercan Çelik TEİD, Yönetim Kurulu Üyesi Borusan Holding Kurumsal Fonksiyonlar Başkanı

Canan Ercan Çelik TEİD, Yönetim Kurulu Üyesi Borusan Holding Kurumsal Fonksiyonlar Başkanı Canan Ercan Çelik TEİD, Yönetim Kurulu Üyesi Borusan Holding Kurumsal Fonksiyonlar Başkanı Misyon: Evrensel Etik İlkelerin Türkiye de toplumun her kesiminde benimsenmesi ve uygulanmasına önderlik etmek

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI VEREM (TÜBERKÜLOZ) NEDİR? Verem hastalığı; verem mikrobunun solunum yolu ile alınmasıyla oluşan bulaşıcı bir

Detaylı

NEJAT İŞLER İSTANBUL'A SEVK EDİLDİ

NEJAT İŞLER İSTANBUL'A SEVK EDİLDİ NEJAT İŞLER İSTANBUL'A SEVK EDİLDİ Acıbadem Bodrum Hastanesi Başhekimi Dr. Aydın Aksoy: HASTAMIZ UÇAK AMBULANS İLE İSTANBUL A TRANSFER EDİLMİŞTİR 17 Ocak 2014 tarihinde Acıbadem Bodrum Hastanesi Acil Servisi

Detaylı

Güven Platformu, Pıhtı Atmasına Bağlı Ölümlere DUR Diyor!

Güven Platformu, Pıhtı Atmasına Bağlı Ölümlere DUR Diyor! Her gün, bir uçak dolusu insan; pıhtı atması nedeniyle hayatını kaybediyor. Güven Platformu, Pıhtı Atmasına Bağlı Ölümlere DUR Diyor! Sanofi-aventis in koşulsuz desteğiyle Türkiye de ilk kez 16 uzmanlık

Detaylı

BRIC ÜLKELERİ VE TÜRKİYE FEYZULLAH ALTAY

BRIC ÜLKELERİ VE TÜRKİYE FEYZULLAH ALTAY BRIC (Brasil, Russia, India, China) ve TÜRKİYE (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin) 2010-2012 döneminde, BRIC ülkeleri içinde en yüksek kişi başına gelir düzeyi Rusya'da. Türkiye'ninki Rusya dışında kalanlardan

Detaylı

Sigaranın Vücudumuza Zararları

Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın vücudumuza olan zararları ve sigarayı bıraktıktan sonra vücudumuzdaki değişimler burada anlatılmaktadır. Sırt ve Bel Ağrısı: Sigara içmek bel ile ilgili hastalıkların

Detaylı

TIBBİ CİHAZLAR SEKTÖR ANALİZİ

TIBBİ CİHAZLAR SEKTÖR ANALİZİ TIBBİ CİHAZLAR SEKTÖR ANALİZİ 1. Tıbbi cihazlar sektörü dünyada çok hızla büyüyen, dinamizmi yüksek ve temel özellikleri zamanla gelişmiş ülkeler/dev firmalar lehine oluşmuş bir yapıya sahiptir. Dünya

Detaylı

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065 Gençlerde Bel Ağrısına Dikkat! Bel ağrısı tüm dünyada oldukça yaygın bir problem olup zaman içinde daha sık görülmektedir. Erişkin toplumun en az %10'unda çeşitli nedenlerle gelişen kronik bel ağrıları

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

BASIN BÜLTENİ. AMBARGO TARİHİ 10 Mart 2015 Saat 00.01 GMT

BASIN BÜLTENİ. AMBARGO TARİHİ 10 Mart 2015 Saat 00.01 GMT AMBARGO TARİHİ 10 Mart 2015 Saat 00.01 GMT BASIN BÜLTENİ ManpowerGroup: Türkiye deki istihdam öngörüleri düşüşe geçse de, önümüzdeki çeyrekte her dört işverenden biri istihdam sayısını artırmayı planladığını

Detaylı

HADRON TERAPİ: Kanser Tedavisinde Proton ve Çekirdek Demetlerinin Kullanımı

HADRON TERAPİ: Kanser Tedavisinde Proton ve Çekirdek Demetlerinin Kullanımı HUPP, 26.03.2013 HADRON TERAPİ: Kanser Tedavisinde Proton ve Çekirdek Demetlerinin Kullanımı Ümit KAYA TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi İÇERİK Giriş Tarihçe Radyoterapide Kullanılan Yöntemler Avantajlar

Detaylı

SAĞLIK KONTROLÜ. Düzenli aralıklarda tedbir muayeneleri yaptırınız

SAĞLIK KONTROLÜ. Düzenli aralıklarda tedbir muayeneleri yaptırınız SAĞLIK KONTROLÜ Düzenli aralıklarda tedbir muayeneleri yaptırınız AOK Hessen ve Türk-Alman Sağlık Vakfı'nın (Türkisch-Deutsche Gesundheitsstiftung e.v. (TDG)) Hessen Sosyal İşler Bakanı'nın himayesi altında

Detaylı

FED FAİZ KARARINDA SÜRPRİZ YAPABİLİR Mİ?...

FED FAİZ KARARINDA SÜRPRİZ YAPABİLİR Mİ?... FED FAİZ KARARINDA SÜRPRİZ YAPABİLİR Mİ?... FED in genişleyici para politikasına geçtiği Aralık 2008 den bu yana faizler 0-0.25 bandında bulunuyor. 2008 de yaşanan finansal krizin ardından, ekonomideki

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 20 Mayıs 2015 20. Hafta (11-17 Mayıs 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 20. hafta itibariyle çalışılan sentinel numunelerdeki

Detaylı

Türkiye nin geleceğini 25 milyonluk kitle belirleyecek

Türkiye nin geleceğini 25 milyonluk kitle belirleyecek Tarih: 19.01.2013 Sayı: 2014/01 İSMMMO dan Türkiye nin Yaratıcı Geleceği / Y Kuşağı Raporu Türkiye nin geleceğini 25 milyonluk kitle belirleyecek İSMMMO nun Türkiye nin Yaratıcı Geleceği / Y Kuşağı adlı

Detaylı

IDC Savunma Sanayi Nakliye Ticaret A.Ş. HIZLI BİYOLOJİK PATHOJEN/TOKSİN ve KİMYASAL GAZ TESPİT SİSTEMLERİ

IDC Savunma Sanayi Nakliye Ticaret A.Ş. HIZLI BİYOLOJİK PATHOJEN/TOKSİN ve KİMYASAL GAZ TESPİT SİSTEMLERİ IDC Savunma Sanayi Nakliye Ticaret A.Ş HIZLI BİYOLOJİK PATHOJEN/TOKSİN ve KİMYASAL GAZ TESPİT SİSTEMLERİ IDC Savunma Sanayi Nakliye Ticaret A.Ş HIZLI BİYOLOJİK PATHOJEN/TOKSİN TESPİT SİSTEMLERİ Biyolojik

Detaylı

Bina Teknolojileri. Sintony 60: Güvenlik tasarım ile tanıştı

Bina Teknolojileri. Sintony 60: Güvenlik tasarım ile tanıştı Bina Teknolojileri Sintony 60: Güvenlik tasarım ile tanıştı Yaşam kalitesi İhtiyaçlarımı karşılayacak, evimin tasarımıyla uyumlu, kullanımı kolay ve güvenli bir çözüm istiyorum. İhtiyaç Evinizde yüksek

Detaylı

Neden İspanyol gribi?

Neden İspanyol gribi? İSPANYOL GRİBİ Neden İspanyol gribi? Adını İspanya dan almış olmasına rağmen hastalığın ilk olarak 1917 yılının baharında Avusturya da başladığı tahmin ediliyor.ispanyol gribi denmesinin sebebiyse;birçok

Detaylı

Kızınızın sağlığı için: HPV aşısıyla rahim ağzı kanserine* karşı önlem alın. * belli human papillom virüsleri neden olur

Kızınızın sağlığı için: HPV aşısıyla rahim ağzı kanserine* karşı önlem alın. * belli human papillom virüsleri neden olur Kızınızın sağlığı için: HPV aşısıyla rahim ağzı kanserine* karşı önlem alın * belli human papillom virüsleri neden olur TÜM INSANLARIN %80 i hayatları boyunca bunlarla temas eder HPV nedir ve neye yol

Detaylı

Hepatit C ile Yaşamak

Hepatit C ile Yaşamak Hepatit C ile Yaşamak NEDİR? Hepatit C kan yoluyla bulaşan Hepatit C virüsünün(hcv) neden olduğu bir karaciğer hastalığıdır. 1 NEDİR? Hepatit C virüsünün birçok türü (genotipi ) bulunmaktadır. Ülkemizde

Detaylı

GÖRÜNÜR IŞIĞIN HAVUZ SULARININ DEZENFEKSİYONUNDA ALTERNATİF BİR YÖNTEM OLARAK KULLANILMASI

GÖRÜNÜR IŞIĞIN HAVUZ SULARININ DEZENFEKSİYONUNDA ALTERNATİF BİR YÖNTEM OLARAK KULLANILMASI GÖRÜNÜR IŞIĞIN HAVUZ SULARININ DEZENFEKSİYONUNDA ALTERNATİF BİR YÖNTEM OLARAK KULLANILMASI Hazırlayan Öğrenciler Dila Berfin UÇAN 7-F Ekin Ladin TÜRKMEN 7-F Danışman Öğretmen Melike TURAN İZMİR, 2014 İÇİNDEKİLER

Detaylı

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI Yardım edin sinüslerim beni öldürüyor! Bunu daha önce hiç söylediniz mi?. Eğer cevabınız hayır ise siz çok şanslısınız demektir. Çünkü her yıl milyonlarca lira sinüs problemleri

Detaylı

Canlan ve Işılda. Restretto ile canlanmış olarak uyanırsınız ve tüm gün ışıldarsınız.

Canlan ve Işılda. Restretto ile canlanmış olarak uyanırsınız ve tüm gün ışıldarsınız. Canlan ve Işılda Restretto, öğütülmüş kahveden yapılan özel bir iplik olan S.Café ile üretilen ilk yüksek kaliteli dokuma veya örgü yatak kumaşıdır*. S.Café P4DRY teknolojisi, öğütülmüş kahveye özel karakteristiklerden

Detaylı

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen ix xiii xv xvii xix xxi 1. Çevre Kimyasına Giriş 3 1.1. Çevre Kimyasına Genel Bakış ve Önemi

Detaylı

* 2012 yılında stabil kalan küresel ekonominin, 2013 yılında yüzde 3,1 lik bir büyümeye ulaşması bekleniyor.

* 2012 yılında stabil kalan küresel ekonominin, 2013 yılında yüzde 3,1 lik bir büyümeye ulaşması bekleniyor. Turizmcilere yol gösteren 'Global Trendler Raporu 2013' yayımlandı 6.11.2013-16:03:02 WTM'de açıklanan "Global Trends Report 2013"de, bir yandan küresel ekonominin durumuna ve küresel turizme dair bir

Detaylı

Dünya ekonomisinde kartlar yeniden karılıyor!

Dünya ekonomisinde kartlar yeniden karılıyor! Dünya ekonomisinde kartlar yeniden karılıyor! Çin ABD savaşı kızışıyor. AB ile TTIP görüşmelerini sürdüren ABD`nin, TPP`yi olumlu sonuçlandırarak, Çin`in bölgede artan etkinliğini dengelemek açısından

Detaylı

TURHAN DOĞRU NEFES ALMAK:

TURHAN DOĞRU NEFES ALMAK: Mustafa TURHAN A sınıfı İşgüvenliği Uzmanı mturhan.isg@gmail.com DOĞRU NEFES ALMAK: Solunum Koruyucuların Farklı Sektörlerde Kullanımı 1 Doğru Nefes Almak ne demek? Tehditler İmkanlar Solunum koruyucular

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

04.04.2016 Pazartesi İzmir Basın Gündem

04.04.2016 Pazartesi İzmir Basın Gündem 04.04.2016 Pazartesi İzmir Basın Gündem İkçü'de Hem Eğitim, Hem Sağlık! Sağlık Bakanlığı ile iş birliği yapan İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi, oluşturduğu üç aile sağlığı merkezinde bir taraftan

Detaylı

Bu buluş tıp dünyasında çok konuşulacak

Bu buluş tıp dünyasında çok konuşulacak 19.10.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi Bu buluş tıp dünyasında çok konuşulacak İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi (İKÇÜ) Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi, Biyomedikal Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir;

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir; Yrd. Doç Dr. Gonca Güzel Şahin SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE Sağlık Turizmi; insanların tedavi olmak amacıyla yaşadıkları ülkeden, kaliteli ve görece daha ucuz hizmet alabilecekleri başka ülkelere

Detaylı

03.11.2013-Bloomberg Businessweek. BASINDA GeniuSpy. Zihni Birleştirir, Zekâyı Geliştirir 1/6

03.11.2013-Bloomberg Businessweek. BASINDA GeniuSpy. Zihni Birleştirir, Zekâyı Geliştirir 1/6 03.11.2013-Bloomberg Businessweek BASINDA GeniuSpy Zihni Birleştirir, Zekâyı Geliştirir 1/6 Zihni Birleştirir, Zekâyı Geliştirir 2/6 27.08.2013-www.milliyet.com.tr Çocuğunuz dikkatsiz mi emin misiniz?

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve ÇEVRE Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB ve Çevre- Temel ilkeler AB ve İklim Değişikliği AB ve Su Kalitesi AB ve Atık Geri Dönüşümü Müzakere sürecinde

Detaylı

KGSM-IO nöbette! Ölçer değerlendirir.raporlar haber verir

KGSM-IO nöbette! Ölçer değerlendirir.raporlar haber verir KUL ELEKTRONİK TEKNOLOJİLERİ GSM Tabanlı Kablosuz Ortam İzleme ve Uyarı Sistemi KGSM-IO nöbette! Ölçer değerlendirir.raporlar haber verir İçerik Tanıtım Uygulama Alanları Çalışma Şeması Özellikleri Avantajları

Detaylı

Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir.

Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir. KEMOTERAPİ KEMOTERAPİ NEDİR? Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir. Kemoterapide, bir veya birden fazla ilaç bir arada kullanılabilir. Her ilacın

Detaylı

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI RAPOR BÜLTENİ İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI Tarih: 10/09/2015 Sayı : 8 Dünya Lenfoma Farkındalık Günü 15 Eylül 2015 Hazırlayan Neşet SAKARYA Birkaç dakikanızı ayırarak ülkemizde 2011

Detaylı

AKCİĞER KANSERİ. Doç.Dr.Filiz Koşar

AKCİĞER KANSERİ. Doç.Dr.Filiz Koşar AKCİĞER KANSERİ Doç.Dr.Filiz Koşar Akciğer Kanseri Nedir? Kanserler genellikle ilk ortaya çıktığı dokuya göre adlandırılır. Akciğer kanseri ilk önce akciğerde başlar Akciğerler göğüs boşluğumuzun büyük

Detaylı

SORULAR / CEVAPLAR. 2 metabolic balance ile kilo nasıl dengeleniyor?

SORULAR / CEVAPLAR. 2 metabolic balance ile kilo nasıl dengeleniyor? SORULAR / CEVAPLAR 1 nedir? kilo düzenleyici metabolizma programıdır. Bu program doktorlar ve beslenme uzmanları tarafından geliştirilmiştir. Bu program yardımıyla yeme içme alışkanlıklarınız sağlıklı,

Detaylı

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ Prof. Dr. Erdal ZORBA GEÇMĐŞTEN GÜNÜMÜZE SAĞLIK Geçmişte sağlığın tanımı; hastalıklardan uzak olma diye ifade edilirdi. 1900 lerin başında ölümlerin büyük bir kısmı bakteri ve

Detaylı

Hastanedeki ben. d Yayınlayan: Mainz Tümör ve Lösemi Hastası Çocuklar Destek Derneği

Hastanedeki ben. d Yayınlayan: Mainz Tümör ve Lösemi Hastası Çocuklar Destek Derneği Hastanedeki ben a Hastanedeki ben b Her hakkı saklıdır. c Bu kitap aittir. d Yayınlayan: Mainz Tümör ve Lösemi Hastası Çocuklar Destek Derneği e Fikir ve resimler: Metinler: Tıbbi danışma: f İçindekiler:

Detaylı

DĠġ SAĞLIĞINDA DĠġ TEKNĠKERLERĠNĠN ROLÜ

DĠġ SAĞLIĞINDA DĠġ TEKNĠKERLERĠNĠN ROLÜ DĠġ SAĞLIĞINDA DĠġ TEKNĠKERLERĠNĠN ROLÜ Müge ÜNAL DiĢ Sağlığında Görünmeyen Bir El Diş ve diş eti hastalıkları ülkemizde ve dünyada en önemli sağlık sorunları arasındadır. Ancak hayatı doğrudan tehdit

Detaylı

Merkezi TV Sistemi Notları 2015 V1

Merkezi TV Sistemi Notları 2015 V1 Merkezi TV Sistemi Notları 2015 V1 Merkezi TV Sistemi Nedir? Merkezi TV Sistemleri; kullanıcıların, belirli sayı ve içerikteki televizyon kanalını ilave bir cihaz (uydu alıcı) kullanmadan ve herhangi bir

Detaylı

İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ!

İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ! İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ!! IŞIL KURNAZ" GAZİ ÜNİVERSİTESİ UNDP 2014 İNSANİ GELİŞME RAPORU# TÜRKİYE TANITIM

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. V. Ders Kurulu TIP 105 1 121 + 73 9 10. Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam.

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. V. Ders Kurulu TIP 105 1 121 + 73 9 10. Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam. DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS V. Ders Kurulu TIP 105 1 121 + 73 9 10 Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam Anatomi 25 29 54 Tıbbi Biyokimya 31 2 33 Tıbbi Biyoloji 13-13 Histoloji- Embriyoloji

Detaylı

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROGRAMI

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROGRAMI KOD YÖN.PL.06 YAY. TAR OCAK 2013 REV.TAR OCAK REV. NO 02 SYF. NO 1/5 S. NO PLANLANAN FAALİYET SORUMLULAR PLANLANAN FAALİYET DÖNEM Her doktor ve hemşire odasında el hijyeni malzemeleri (alkol bazlı el antiseptikleri,

Detaylı

SU ÜRÜNLERİ SAĞLIĞI BÖLÜM BAŞKANLIĞI

SU ÜRÜNLERİ SAĞLIĞI BÖLÜM BAŞKANLIĞI SU ÜRÜNLERİ SAĞLIĞI BÖLÜM BAŞKANLIĞI Hacı SAVAŞ-SÜMAE, Su Ürünleri Sağlığı Bölüm Başkanı Su Ürünleri Sağlığı Bölüm Başkanlığı enstitümüz bünyesinde faaliyet gösteren bölümlerden birisidir. 2000 yılı başından

Detaylı

BAŞ BOYUN KANSELERİ. Uyarıcı işaretlerin bilinmesi:

BAŞ BOYUN KANSELERİ. Uyarıcı işaretlerin bilinmesi: BAŞ BOYUN KANSELERİ Uyarıcı işaretlerin bilinmesi: Bir yılda 55000 Amerikalıda baş ve boyun bölgesinde kanser tesbit edildiğini, bunların 13000 ünün öldüğünü ve yine bunların önlenebileceğini biliyor muydunuz?

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

Türkiye de Kanser Kontrolü 2013. Doç. Dr. Murat Gültekin Kanser Daire Başkanı 0 532 256 09 51 mrtgultekin@yahoo.com

Türkiye de Kanser Kontrolü 2013. Doç. Dr. Murat Gültekin Kanser Daire Başkanı 0 532 256 09 51 mrtgultekin@yahoo.com Türkiye de Kanser Kontrolü 2013 Doç. Dr. Murat Gültekin Kanser Daire Başkanı 0 532 256 09 51 mrtgultekin@yahoo.com Türkiye de ve Dünyada Kanser 1 2005 den 2030 a Dünyada Kanser 11 milyon yeni vaka 27 milyon

Detaylı

KEMİK VE DİŞ ETİ SORUNLARI İÇİN EN GÜVENİLİR VE EN ETKİLİ ÇÖZÜM

KEMİK VE DİŞ ETİ SORUNLARI İÇİN EN GÜVENİLİR VE EN ETKİLİ ÇÖZÜM DOKU YENİLENMESİNDE OTOLOG ÇÖZÜM TÜRKİYEDE TEK DENTAL PRP KİTİ KEMİK VE DİŞ ETİ SORUNLARI İÇİN EN GÜVENİLİR VE EN ETKİLİ ÇÖZÜM YENİLENMEK KENDİ İÇİMİZDE ONARICI DOKU YENİLENMESİNİ HIZLANDIRAN YENİLİKÇİ

Detaylı

MUCİZE KALKAN İLE SUYUMUZ ŞİMDİ PET ŞİŞELERDE DE SAĞLIKLI

MUCİZE KALKAN İLE SUYUMUZ ŞİMDİ PET ŞİŞELERDE DE SAĞLIKLI MUCİZE KALKAN İLE SUYUMUZ ŞİMDİ PET ŞİŞELERDE DE SAĞLIKLI HAZIRLAYAN ÖĞRENCİLER 7-D SELİN YAĞMUR ÇAKMAK DOĞA DAĞ DANIŞMAN ÖĞRETMEN NİLÜFER DEMİR İZMİR - 2013 İÇİNDEKİLER 1. PROJENİN AMACI.3 2. PET ŞİŞELER

Detaylı

Ev- ofis aydınlatmaları ve elektronik eşyaların çalışması için esas olan enerji verimli mavi ışık yayan diyotların (LED) keşfi fizik alanında üç

Ev- ofis aydınlatmaları ve elektronik eşyaların çalışması için esas olan enerji verimli mavi ışık yayan diyotların (LED) keşfi fizik alanında üç Ev- ofis aydınlatmaları ve elektronik eşyaların çalışması için esas olan enerji verimli mavi ışık yayan diyotların (LED) keşfi fizik alanında üç bilim adamına 2014 Nobel Ödülü nü kazandırdı. Japonya daki

Detaylı

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Prof. Dr. Yasemen YANAR Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Avlama ve İşleme Teknolojisi Bölüm Başkanı Tarih boyunca medeniyetler

Detaylı

Koruyucu Maddelerde Sağlık Düşmanı

Koruyucu Maddelerde Sağlık Düşmanı Koruyucu Maddelerde Sağlık Düşmanı Koruyucu Maddelerde Sağlık Düşmanı Uluslararası Otizm Enstitüsü'nün Türkiye'deki tek üyesi olan nükleer tıp uzmanı Dr. Cem Kınacı'nin otizmle ilgili çalışmaları yurtdışında

Detaylı