DEN Z BALIKLARI KULUÇKAHANELER NDE KAPALI DEVRE MODELLER. Tuncer U RA

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DEN Z BALIKLARI KULUÇKAHANELER NDE KAPALI DEVRE MODELLER. Tuncer U RA"

Transkript

1 EGE ÜN VERS TES FEN B L MLER ENST TÜSÜ (YÜKSEK L SANS TEZ ) DEN Z BALIKLARI KULUÇKAHANELER NDE KAPALI DEVRE MODELLER VE TEKNOLOJ LER Tuncer U RA Su Ürünleri Yeti tiricili i Anabilim Dal Bilim Dal Kodu: Sunu Tarihi: Tez Dan man : Prof. Dr. Osman ÖZDEN Bornova- ZM R

2 II

3 III Say n Tuncer U RA taraf ndan YÜKSEK L SANS TEZ olarak sunulan Deniz Bal klar Kuluçkahanelerinde Kapal Devre Modelleri Ve Teknolojileri adl bu çal ma, Lisans Üstü E itim ve Ö retim Yönetmeli i nin ve Enstitü yönergesinin ilgili hükümleri dikkate al narak; Jüri Ba kan : Prof. Dr. Osman ÖZDEN Raportör Üye : Prof. Dr. Kür at FIRAT... Üye : Prof. Dr. Adnan TOKAÇ.. taraf ndan de erlendirilmi olup yap lan Tez Savunma S nav nda aday oy birli i/oy çoklu u ile ba ar l bulunmu tur.

4 IV

5 V ÖZET DEN Z BALIKLARI KULUÇKAHANELER NDE KAPALI DEVRE MODELLER VE TEKNOLOJ LER UGRA, Tuncer Yüksek Lisans Tezi, Su Ürünleri Mühendisli i Tez Yöneticisi: Prof. Dr. ÖZDEN, Osman Bu tezde zmir ilinde bulunan bal k çiftliklerinde kullan lan kapal devre sistemlerinin verimlili ini art rmak için yap lmas gerekenler incelenmi tir. zmir ilindeki i letmeler bulunduklar bölgelere göre uygun kapal devre modelleri belirlemi ler küçük fakat önemli eksikliklerle verimlerinin birbirlerinden farkl olduklar belirtilmi tir. Kapal devre sistemlerinde kullan lan tank sistemleri, mekanik filtrasyon, biyolojik filtrasyon sistemlerine yap lacak de i ikliklerle kurulu maliyetinin dü ürülebilece i maksimum kazanç sa lanabilece i yap lan çal ma ile ortaya konulmu tur. Anahtar Sözcükler:Tank Sistemleri, Mekanik Filtrasyon, Biyolojik Filtrasyon

6 VI

7 VII ABSTRACT RECIRCULATION MODELS AND TECHNOLOGIES OF MARINE FISH HATHCERIES UGRA, Tuncer MSc. in Aquaculture Supervisior: Prof. Dr. ÖZDEN, Osman In this thesis, Marine fish hathceries in Izm r Region are used recirculation systems and for rising their productive has been inspected. In Izmir region, companies described suitable recirculation system but their productivities with the important deficients their differences from each other has been proved. In recirculation systems, are used tank system, mechanic filtration, biological filtration systems to do some differences will be able to increase estimation price and to provide maximum profit has been notified Keywords : Tank System, Mechanic Filtration, Biological Filtration

8 VIII

9 IX TE EKKÜR Bu çal may gerçekle tirirken de erli yard mlar n gördü üm dan man m Prof. Dr. Osman ÖZDEN e te ekkür etmek isterim. Ayr ca tezimin yaz lmas nda yard mlar n esirgemeyen karde im Atakan U RA a ni anl m Perihan ÖZCAN a ve de dostum Mehmet Sinan SAKARYA ya minnettarl m bildirim. Tuncer U RA zmir, 2006

10 X

11 XI Ç NDEK LER D Z N Sayfa No ÖZET... V ABSTRACT... VII TE EKKÜR...IX EK LLER D Z N... XII Ç ZELGELER D Z N... XV TABLOLAR D Z N... XII 1.G R Genel Bilgiler Kapal Devre Sistem Çe itleri Literatür Bildiri leri MATERYAL VE YÖNTEM Kapal Devre Sistemlerinin Temel Elemanlar Mekanik Filtrasyon Birimi Biyolojik Filtrasyon Birimi Sterilizasyon Birimi Di er Teknolojik Birimler Yöntem BULGULAR Su Kalitesi Yönetimi Suyun fiziksel özellikleri Suyun kimyasal özellikleri Su De i imi Örnek letmelerde Kapal Sistem Modellerinin ncelenmesi Kapal Devre Sistemlerde Malzeme Seçimi Bal k Üretim Yönetimi Besleme, Stres ve Hastal k Kontrolü...61

12 XII Ç NDEK LER (devam) Sayfa No 4.TARTI MA VE SONUÇ KAYNAKÇA ÖZGEÇM...80

13 XIII EK LLER D Z N Sayfa No ekil Kapal devre sistem elemanlar...3 ekil Kapal devre sistemlerde kullan lan tank modeli... 9 ekil Kapal devre sistemlerde kullan lan kum filtreleri...12 ekil Partikül filtre ekil Protein skimmer...13 ekil Biyolojik filtre ekil Ozon sistemi...20 ekil a ) Kapal devre sistemlerde kullan lan u.v sistemi...21 ekil b ) Kapal devre sistemlerde kullan lan u.v sistemi...22 ekil Sistemde ki internet ba lant s ile aç lan pencerede görülen faaliyet haritas...23 ekil Havaland rma eleman ( Blower ) ekil Kapal devre sistemlerde kullan lan rezistans ekil Aktif halde çal an oksijen ta...31 ekil Su kalitesi yönetimi ekil Örnek i letmedeki kapal devre sistemin çal ma prensibi...35 ekil Örnek i letmedeki kar m tank...36 ekil Örnek isletmedeki kum filtresi ekil Örnek i letmedeki u.v sistemi ekil Sirkulasyon pompasi ekil Örnek i letmedeki u.v lambalar ekil Örnek i letmedeki biyofiltrede kullan lan biyoball...39 ekil Protein skimmer...39 ekil letmede olu turulan saturasyon kolonu ve kum filtresi sistemi ekil Selpantin sistemi...41

14 XIV EK LLER D Z N (devam) Sayfa No ekil Örnek i letmedeki kapal devre sistemin çal ma prensibi...42 ekil Örnek i letmedeki kar m tank...43 ekil Tambur filtre...43 ekil Sistemde kullan lan u.v sistemi ekil Biyolojik filtre ve uv ekil Sirkülasyon pompas...45 ekil Debimetre ekil Sistemde kullan lan s tma sistemi ekil letmenin kulland esanjor sistemi...47 ekil Örnek i letmedeki kapal devre sistemin çal ma prensibi...48 ekil Berson tip u.v...49 ekil Sistemde kullan lan kar m tank ve sirkülasyon pompas...50 ekil Kartu filtre...50 ekil U.v filtrasyon sistemi ekil Aktif çal an kapal devre sistemde tank görüntüsü ekil Örnek i letmedeki kapal devre sistemin çal ma prensibi...53 ekil letme giri indeki filtrasyon sistemi...53 ekil Berson filtre...54 ekil Kum filtresi...55 ekil letmede kullan lan tanklar ekil letmede kullan lan sirkülasyon pompas...56 ekil Sirkülasyon pompa filtreleri ekil mikronluk filtre...57 ekil mikronluk filtre ekil Örnek bir kapal devre sistem için maliyet hesaplamas...59 ekil Hastal k i aretleri...64

15 XV Ç ZELGELER D Z N Sayfa No Çizelge ph /amonyak/s cakl k ili kisi...27 Çizelge ph /amonyak/s cakl k ili kisi...28 Çizelge ph /amonyak/s cakl k ili kisi...28 Çizelge ph /amonyak/s cakl k ili kisi...29

16 XVI

17 XVII TABLOLAR D Z N Sayfa No Tablo 4.1. Taze su giri oranlar...66 Tablo 4.2. Sirkülasyon pompas kapasiteleri...66 Tablo 4.3. Sterilizasyon miktarlar...67 Tablo 4.4. Su de i im oranlar...67

18 XVIII

19 1 1.G R Denizler, dünyan n dörtte üçünü kaplar. Çok büyük alan kaplayan denizler uzun y llardan beri insanlar n avland klar ve g dalar n sa lad klar bir kaynak olarak süre gelmi tir. Denizlerden avc l k yoluyla yararlanma yan nda bunlardan insan denetiminde çe itli ürünler elde etmede veya elde edilen ürün miktar n n art rma u ra lar uzun y llar evvel ba lam t r. Bu ba lam da ekonomik ürün elde etme de kapal sistemleri kullan m gere i aç kt r. Kapal devre sistemleri i letmeye kurulmas a amas nda yüksek maliyet yaratmas na ra men ürün elde a amas nda riskleri minimize etmesinden dolay kay plar azaltt ndan elde edilen ürün ile kurulu maliyetinin yükü azalmaktad r. Önceleri larval yeti tiricilikte kullan lan kapal devre sistemleri kaliteyi art rmak için anaç ünitelerinde de kullan lmaya ba lanm t r. Böylelikle üreticiler erken foto periyot, normal foto periyot, geç foto periyot olarak 3 dönem yumurta elde etme ans yaratm t r. Hastal klar larval yeti tiricilik a amas nda oldu u gibi anaç ünitesinde de göz ard edilemeyecek bir gerçektir. Anaç ünitesinde meydana gelebilecek bir hastal k tüm anaç stokunu yok edebilir dolay s yla ürün elde etme ans azalmaktad r. Foto periyot ünitelerinde eylül ay nda yumurta elde etmek isteyen üretici s tma ve so utma sistemleri sayesinde üretimini gerçekle tirmektedir. Su ürünleri yeti tiricili inde amaç riskleri minimize etmek, karl l maksimize etmek oldu u için kapal devre sistemlerini yeti tiricilikte kullan m alan ço ald kça elde edilen ürünün piyasadaki de eri artacakt r.

20 Genel Bilgiler Kapal sistemler mekanik ve biyolojik araçlarla suyun tekrar kullan ld sistemlerdir. Kapal devre sistemler genellikle çok az yer kaplamakta, di er yeti tiricilikte kullan lan sistemlerden daha az suya ihtiyaç duymakta ve kültüre al nan türler için olmas gereken de i meyen bir çevre sa lamaktad r. Kapal devre sistemleri su kalitesinin kötü oldu u yerlerde alan n s n rl oldu u yerlerde, s cakl n kültüre al nacak türün optimum ya ama aral n n d nda oldu u yerlerde kullan lmaktad r. Kapal devre sistemlerin sa lad kontrol seviyesi, sektörde var olan risk yönetimini de erlendirmek için kaynak te kil etmektedir. Buna ra men kapal devre sistemleri yönetmek için tecrübeyi ve uzmanl birle tirmek, teknolojiye ba l olarak yap lan i i büyütmek gerekmektedir. Kapal devre sistemleri kurmak ve çal r hale getirmek yüksek maliyetlidir, bu sebeplerden dolay kapal devre sistemlerde yüksek ekonomik de ere sahip türleri yeti tirmek gerekmektedir. Kapal devre sistemler mevcut kalite ve sistemin geni varyasyonlarla dizayn edilmesi yeni teknolojilerin akuple edilmesi gerekmektedir. Ancak böylelikle kapal devre sistemler yüksek tonajl üretim sa lanmaktad r. Kapal devre sistemleri su hareketi ve filtrasyonu için gerekli malzemeler ve kültür tanklar ndan olu an kapal bir sistemdir. Kültüre al nan türler tanklarda büyümekte ve optimum ko ullar sa lamak için su sürekli de i mektedir. Su tanklardan biyolojik ve mekanik filtre sistemleri boyunca pompalan p, tanklara geri dönmektedir.

21 Kar m tank Sirkülâsyon pompas Taze su giri i % ekil Kapal devre sistem elemanlar Kum filtresi U.V Tank sistemleri Biyolojik filtre 3

22 Kapal Devre Sistem Çe itleri Dinlendirme Havuzlu Kapal Devre Sistemler Bu sistemde larva havuzlar ndan ç kan su ön dinlendirme tanklar na gelir. Su burada a r ask yükünden çökme i lemi sonucu ar n r. Kaba ask yükünden ar nan suya %10 oran nda d ardan taze su eklenir. Daha sonra bu s tma i lemine tabi tutularak istenilen dereceye s cakl ayarlan r. Is nan su pompa arac l ile biyolojik filtrelere geçer. Buradaki süzme ve temizleme i lemi a a dan yukar ya do rudur. Biyolojik olarak temizlenen su ultraviyole i lemine tabi tutulduktan sonra oksijence zenginle tirilerek larva tanklar na kendi cazibesi ile geri döner. Bu kapal devre sistemi ekonomik aç dan oldukça avantajl d r. Lamelli Kapal Devre Sistemler Larva tanklar ndan kirlenmi olarak gelen su ön dinlendirme havuzuna gelir. lk sistemden farkl olarak bu havuzda süzme i lemi gören petek eklinde lameller vard r. Bu lameller sayesinde su partikül yükünden büyük ölçüde ar nd r larak bakteriyolojik filtrelere gelir. Filtre sistemi son derece kaliteli kum materyalinden haz rlanm t r. Suyun kalitesi önceki sisteme göre 2 5 kez daha iyidir. Filtreden geçen suya %10 oran nda yenilenme uygulan r. Daha sonra bu pompa arac l ile e anjör sisteminin oldu u bölüme gelir. stenilen s cakl a ayarlanan su ultraviyole ile sterilize edildikten sonra U tüpünden geçerken oksijence zenginle tirilir ve larva tanklar na döner. Hidropakl Kapal Devre Sistemler Bu tip kapal devre sistemlerde, larva tanklar ndan ç kan su ön dinlendirme havuzunda bulunan süzücü lameller arac l yla a r ask yükünden ar nd r l r. Bu suya %10 oran nda yeni su ilave edilerek debisi ayarlanabilir pompa arac l ile biyolojik filtrenin oldu u bölüme iletilir. Bu sistemde

23 5 kurulan biyolojik filtrelerde hidropak ad verilen malzeme kullan l r. Buradaki en önemli konu biyolojik filtrelerden geçen suyun debisidir. Debi saatte 50 lt 'den fazla olmamal d r. Bu debinin uygulanmas durumunda amonyum azotunun % 80 'i ortamdan uzakla t r labilir. Biyolojik filtrelerden ç kan su e anjörlü s tma sistemine gelir. Buradan ultraviyole ile sterilize edilen su U tüpünde oksijenlendirilerek larva tanklar na geri döner. Bas nçl Biyolojik Filtreye Sahip Kapal Devre Sistemler Tanklarda kullan l p, organik kirlilik yüklenmi olan su kar m tank na gelir. Kar m tank nda suya %10 yeni su ilavesi uygulan r. Buradan su pompalar yard m yla mekanik filtreye gelir. Mekanik temizleme i lemi kum filtrelerde yap l r. Buraya organik ask yüküyle gelen su ask partiküllerden ar nd r l r. Ask yükünü kum filtrelerde b rakan su buradan pompayla bas nçl biyolojik filtreye gelir. Bas nçl biyolojik filtre kirlenmeye çok hassas olup, maksimum su temizleme yetene ine sahiptir. Sistem birbirine paralel iki filtreden olu ur. Birinin kirlenmesiyle temizleme i lemini di eri yapar. Kirlenen filtre temizlendikten sonra devreye girer. Amonyak yükünden ar nan su son olarak mikrobiyolojik canl lardan ar nmak için ultraviyole filtreye gelir. U- v filtrede bakteri, virüs ve parazit gibi mikrobiyolojik canl lardan ar nan su oksijenlendirme i lemi yap l p tekrar kullan m için tanklara pompalan r Literatür Bildiri leri zmir, 3,6 milyon nüfusu ile Türkiye nin 3. büyük ilidir (D..E., 2001 ). Ayr ca çevredeki di er illerden ve bölgelerden gelen su ürünlerinin gerek yurt içinde gerekse yurtd na pazarland bir merkez konumunda bulunmas aç s ndan önem ta maktad r. Her y l sabit bir nufus kadar yerli yabanc turist zmir ve çevre illere gelmektedir. Dolay s yla su ürünlerine büyük ihtiyaç duyulmaktad r. zmir bölgesinin do al stoklar ndan avc l k yoluyla ihtiyaç

24 6 duydu u su ürünleri miktar n kar lamas olas gözükmektedir. Türkiye üretime bak ld zaman ise deniz bal klar türlerinin say ca fazla olmas na ra men iç su bal klar ndan alabal k üretimin toplam üretimin % 55 lik k sm n olu turmaktad r. Deniz bal klar türlerinden çipura ve (Sparus aurata L ) levrek (Dicentrarchus labrax L 1758 ) türleri s ras yla ton ve ton oldu u bilinmektedir (D..E., 2001 ). Elde edilen bu ürünün %40 Ege bölgesinde üretilmektedir (D..E., 2001 ). zmir bölgesi ve civar Türkiye nin toplam üretimini etkileyen i letmeler oldu undan dolay tez için bu bölge ara t rma alan olarak seçilmi tir. Yap lan bu çal mada zmir deki deniz bal klar kuluçkahanelerinin sahip olduklar kapal devre sistemleri de erlendirmeye al nm t r. Çal mada i letmelerin kulland klar kapal devre sistemleri, sistemlerde kar la t klar sporunlar, getirilebilecek çözüm önerilerinin tart lmas, sistemlerim üretime ve verimlili e olan etkileri incelenmeye çal lm t r. Ara t rma konu kapsam nda incelen ve daha önceki kimi çal malarda u konulara de inilmi tir. Pritchard (1988), Kanada da akuakültürün durumu üzerine yapt ara t rmalarda, ülkede akuakültürün verimlili ini, seçilen teknolojilerin pazarlama alanlar n, sahip olduklar teknolojileri geli tirmek amac yla akuakültürdeki teknolojik de i imleri sunmu tur. Licas (1988), Akuakültür ünitelerinde büyük, orta ve küçük hacimli anaç havuz sistemlerin kullan ld n bildirmi, büyük sistemlerin yo un olarak Japonya ve Kuzey do u Asya ülkelerinde m 3 hacimlerde tesis d nda kullan ld n, orta büyüklükte hacme sahip tanklar n ise Avrupa ülkelerinde kullan lmakta olup tesis içinde yer ald n ve tank hacimleri m 3 aras nda oldu unu bildirmi lerdir. Küçük hacimli sistemlerin ise 10

25 7 20 m 3 aras nda olup Akdeniz sahas ndaki ülkelerde kullan ld na de inmi tir. Blancheton ( 2000 ), son günlerde Avrupa daki bir çok kuluçkahane, deniz bal klar yeti tiricili inin larval evresinden fingerling evreye kadar olan bütün evrelerinde kapal devre sistem kulland na de inmi tir. Kurulu maliyetlerinin yüksek olmas na kar n az enerji gereksinimi ve ya ama oranlar n n yüksek olmas bu sistemlerin tercih edilme sebebi oldu unu bildirmi tir. Bir çok i letme büyük yeti tiricilik birimleri, yüksek stok yo unlu u hedeflemektedir. Dolay s yla model olarak i letmelerde kapal devre sistemleri kullanmay kabul eden i letmelerin so uk sezonda sahi istenilen s cakl kta, yüksek yo unlukta üretim yapt n belirtmi tir. Summerfelt, Vinci, Piedrahita (2000), Özellikle oksijen ve karbondioksit gibi çözünmü gazlar kapal devre sistemlerde s n rlay c etkiye sahip oldu unu bildirmi lerdir. Kapal devre sistemlerde çözünmü gaz konsantrasyonlar n n kontrolü ve sistemden uzakla t r lmas n n biyolojik filtre aktivitesini etkiledi ini belirmi lerdir. Thomas, Masser, Rakocy (1999 ) deniz bal klar yeti tiricili inde Kapal Devre Sistemlerinin 30 y ldan fazla bir süredir kullan ld n ve özelliklede son 10 y lda üretimde ciddi art lar n oldu unu belirmi lerdir. Bununla beraber üretimdeki ciddi art n, yeti tirme alanlar n n kontrolü, optimal ko ullar n sa lanmas, yemleme tekniklerindeki eksikler yemi geli melerin kapal devre sistemlere yans t lmas ndan sorunlar n olu tu unu bildirmi lerdir

26 8 Thomas, Masser, Rakocy ( 1999 ), Kültüre al nm farkl türlere de i ik s cakl k gerekti ini belirtmi lerdir. Özellikle, kültüre al nm türlerin büyümeleri için optimal oran içinde s cakl n düzenlenmesi çok önemini bildirmi lerdir. Optimal besin kar m sa land nda, stres azalt ld nda bal k için uygun s cakl k de erleri sa land nda bal n çabuk geli me gösterdi i belirtmi lerdir. Kapal devre sistemlerinin ta ma kapasitesi su miktar na, oksijen miktar na, s cakl a ve kültüre al nan türün özel gereksinimine ba l oldu unu vurgulam lard r. Yüksek yo unlukta türler sa l kl olarak büyüme oranlar na negatif etki olmaks z n kapal devre sistemlerde yüksek ya ama ans bularak kültüre al nabildi ine de inmi lerdir. Lee ( 2000 ), Modern akuakültür operasyonlar nda bilgisayar ile kontrol sistemlerini içeren yeni teknololojiler kapal devre sistemlere adap edilmeye ba land n belirtmi tir. Bu teknolojiler sistemin oksijen ihtiyac n, yemleme miktar n, s cakl n, stok yo unlu unun tespitine bunlara ilaveten ph amonyum tayine destek olacak yap ya sahip oldu unu bildirmi tir. Böylelikle ticari kimli e sahip olan i letmelerin teknolojiye uyum sayesinde minimum zarar ve maksimum kar sa layaca n de inmi tir. Boley, Muller, Haider ( 2000 ), Kapal devre sistemlerde amonyum türevlerin uzakla t r lmas basit i lem gibi görünmesine kar n, hastal klar üzerindeki etkisi, biyolojik filtre aktivasyonuna, sistem ph na etkisine de inmi tir.

27 9 2. MATERYAL VE METOT Bu çal mada ara t rma materyali olarak, zmir ili çevresindeki 4 Deniz bal klar kuluçkahanesi örnek al nm ara t rmalarda tam say metodu kullan lm t r. letmelerin isimleri haks z rekabeti yol açmamak amac yla gizli tutulmu tur 2.1. Kapal Devre Yeti tiricilik Sistemlerinde Kullan lan Temel Elemanlar Üretim tanklar büyüklükleri ve ekilleri de i mesine ra men genellikle 8m 3-18m 3 hacimlerine sahip plastik ve fiberglas tanklar yayg n olarak kullan lmaktad r. Konik tabanl düz yuvarlak tanklar su sirkülâsyonu yaratt ve merkez kanaldan kat lar uzakla t rma imkân sa lad için tercih edilmektedir. ekil Kapal devre sistemlerde kullan lan tank modeli Fingerling boydaki bal klar için nurseri tanklar ana sistemin içinde ya da kullan lan tanklar n içine a lar yerle tirilerek stoklanabilmektedir. Bu faaliyet yard m yla juvenil boydaki bal klar n yönetimi de gerçekle mektedir. Karantina tanklar n n özellikle yeni stok ula t zaman, transfer risklerinde

28 10 do acak hastal klar n minimize edilmesinde ve ana üretim sisteminin izole edilmesinde kullan lmaktad r( Wilton, S., 2002 ). Karantina tanklar nda stoklama tedavi imkân sa lamakta aksi takdirde hastal klara müdahale biyolojik filtre ile olmamaktad r. Bal klar ya amak için O 2 ihtiyaç duymaktad r. Kapal devre sistemler yüksek yo unlukta stoklama ile faaliyet göstermektedirler. Baz zamanlarda basit mekanik sistemlerle O 2 elde etmek yeterli de ildir. O 2 saf (Çözünmü ) olarak sisteme eklenebilmektedir. Bal klar metabolik at k olarak nitrit ve amonyak olu tururlar. E er belli seviyelere ula madan zarars z nitrata çevrilmesine imkân sa lanmazsa olu an bu ürünler bal klar için toksik etki yaratmaktad r. Bu amaç için kapal devre sistemlerinde biyolojik filtreler kullan lmaktad r. Dola an su biyolojik filtre boyunca geçer ve nitrifikasyon bakterileri taraf ndan sudaki amonyak önce nitrite sonra toksik olmayan nitrata çevrilmektedir (Thomas, M., Masser, M., Rakocy, J., 1999 ). Biyolojik filtrelerin d nda kapal devre sistemlerinde fekes, yenilmemi besinler, biyofiltre at klar gibi maddeleri uzakla t rmak için mekanik filtreler gerekmektedir. At k kat maddeler mekanik filtrasyon sisteminde toplanmazsa, bakteriyel aktivitede art a amonyak ve nitrit miktar n n yükselmesi gibi sonuçlar ortaya ç kmaktad r. Bunlara ek olarak kapal devre sistemlerde organik materyal fazlal, hastal klar n geli me riskini art rmaktad r. Bu yüzden kum, tambur, kartu tipi birçok mekanik filtre çe idi kullan lmaktad r Mekanik Filtrasyon Kapal devre sistemlerdeki en büyük problemlerden biride parçac klar n uzakla t r lmas d r. Partiküller sindirilmemi at klar ve yenilmemi besinlerden olu maktad r. Partiküllerin çabuk ve etkili uzakla t r lmas mekanik filtrelerin ba tanba a hacmini art rmak ile

29 11 olmaktad r. Partikül filtreleri düzenli olarak temizlenmeli ve pik etki yaratmas engellenmelidir. Partikül maddelerin birço u küçüktür ve uzakla t r lmas s ras nda birçok probleme sebep olmaktad r. Bunlara ek olarak kapal devre sistemlerinde organik materyal fazlal hastal klar n geli mesi riskini art rmaktad r. Bu ba lamda kapal devre sistemlerinde kullan lan mekanik filtre çe itleri a a da tan mlanmaktad r; Kum filtreleri Prensip olarak filtre içine giren suyun yüksek debi ve bas nç alt nda kumlardan geçirilip, süzülmesi eklinde çal an kum filtrelerde filtre edilen su ayn debi ve bas nçla sisteme süzülmü halde gönderilmektedir. Filtrelerde kullan lan kumun boyutlan direk süzebilirlik yetene ini etkilemektedir. Üç ana çe idi olan kuartz kum un boyutlar öyledir; kal n mikron, orta mikron ve ince 5 20 mikron luk süzme yetene ine sahiptirler. Kum filtrelerde süzme i lemi sisteme do rudan ba lanan santirifujlü pompan n sa lad yüksek debi ve bas nçla suyun filtreye üst kanaldan girmesi ile ba lamakta ve kumlu bölgeden süzülerek geçtikten sonra alt diffîzörlerde meydana gelen bas nçl emilim sayesinde çekilerek sisteme gönderilir. Santirifüzlü pompan n yaratt emme-basma gücü sayesinde suyun filtre içindeki süzülmesi sa lan r. Kum filtrelerin yerine dönen f ç filtrelerde kullan labilir. Kullan m ve bak m çok kolay olan f ç fitreler ask maddeleri tuttuktan sonra periyodik olarak kendini temizlemektedir. Filtrenin bir k sm suda iken di eri suyun d nda, geri y kama ile kendini temizler ve bir kanal vas tas yla at klar n otomatik olarak d ar at lmas sa lanmaktad r.

30 12 ekil Kapal devre sistemlerde kullan lan kum filtreleri Partikül Filtreler Sisteme yeterli oksijen sa lan rsa, bir sonraki ad m sudaki as l parçac klar n uzakla t r lmas d r. Bu i lem de i ik yo unlukta, ekilde ve büyüklükteki parçac klar uzakla t rd için zordur. As l parçac klar suda a r olan fekes, sindirilmeyen besinlerden olu maktad r. Mekanik filtre ekipmanlar yard m yla 10 mikrona kadar olan parçac klar n uzakla t r lmas mümkün olmaktad r (Thomas, M., Masser, M., Rakocy, J., 1999 ). As l parçac klar n uzakla t r lmas için kullan lan filtreleri 3 ana grupta toplamak mümkündür. Birinci grup çökertme havuzlar n içermektedir. Yeti tirme ortam ndan gelen suyun içindeki partiküllerin a rl ndan dolay çökmesiyle su büyük partiküllerden temizlenmektedir. kinci grup ise kum filtreleri, tambur filtreler, disk filtreler gibi yüksek debiyle suyu parçac klar ndan temizleyen sistemlerdir. ekil Partikül filtre

31 13 Üçüncü grup ise protein skimmer denilen ekipmanlard r. Protein skimmerlar la büyük bir kolonun içinde su hava ile çarp t r larak köpük halinde partiküller yüzeyden at lmaktad r. ekil Protein skimmer Köpük Ay r c Filtreler Ask kalan % 50'si ince çözülmü haldedir. Bu kat lar aktif karbon ve köpük ay rma i lemleri ile at labilmektedir. Köpük ay rma su sütununun dibinden kapal hava verilmesi ve yüzeyde köpük olu turmas i lemidir. Yüzeye do ru ç kan hava kabarc klar n n yüzeyinde toplanan çözünmü maddeler olu an köpükle birlikte uzakla t r l r. Filtreye verilen havan n h z, kat lar ile hava kabarc klar n n temas süresi, köpük boyu, filtrasyon dizayn, suyun kimyasal özellikleri filtre verimini etkileyen faktörler aras ndad r. Aktif Karbon Filtreler Akuakültürde yayg n olarak kullan lan bu sistemde aktif karbon taneciklerinden olu an filtre yata kapal bir tanka konur ve ar t lacak su bu filtreden geçirilir. Ba ka yöntem ise toz haline gelmi karbonu suya ilave edip

32 14 çökeltim ya da mekanik filtrasyon ile uzakla t rmakt r. Aktif karbon dü ük seviyelerdeki non-polar organik bile ikleri ve özellikle bak r olmak üzere baz metalleri sudan ay rmak için kullan m tek ba na yeterli olmasa da asitle i lenmi karbon sudan NH 3 uzakla t rmak içinde kullan l r Biyolojik Filtrasyon Biyolojik filtreler, akuakültürde verilen görevleri uygulamak için mikroorganizmalar kültür eden araçlard r. Organizmalar n farkl türleri farkl görevler üstlenmektedir. Kullan lan ve dizayn edilen çevreyi düzenlemek için ve organizmalar n büyümesi için gereklidir. ekil Biyolojik filtre Biyolojik filtreler kapal sistemlerde su kalitesinin düzenlenmesinde görev almaktad r. Biyolojik filtreler su de i imi olmaks z n su kalitesinin sa lanmas nda görev almaktad rlar. Uygun su kalitesini sa lamak için birçok yöntem vard r. Bu yüzden kapal sistemler ve akvaryum sistemleri için çok önemlidir.

33 15 Kapal sistemlerde biyolojik filtreler dizayn ekline ve hacmine göre u görevleri gerçekle tirmektedirler: Amonya n uzakla t r lmas Nitritin uzakla t r lmas Çözünmü organik parçac klar n uzakla t r lmas Oksijenlendirme yapmas CO 2 uzakla t r lmas Nitrojen at klar n ve di er çözünmü gazlar n uzakla t r lmas As l parçac klar n uzakla t r lmas Genel olarak, kapal sistemlerdeki biyolojik filtrelerde kolonize olmu 3 tür aerobik mikroorganizma vard r. Birincisi heterotrofik bakteri besin kayna olarak çözünmü organik materyali kullanmaktad r. Nitrosomonas sp. besin kayna olarak amonya kullanmakta at k ürün olarak nitrit üretmektedir. Nitrospira sp. besin kayna olarak nitriti kullanmakta ve at k ürün olarak ta nitrat olu turmaktad r. Bu iki bakterinin meydana getirdi i i leme nitrifikasyon denilmektedir. Nitrifikasyon i lemi; NH 4 +O 2 Nitrosomonas NO 2 + H 2 0 +H enerji N0 2 + O 2 Nitrobakter N0" 3 + enerji Nitrifikasyon i lemi sudaki O 2 miktar na ba ml l k göstermektedir kinci kademe olan denitrifikasyon sürecinde anaerob bakteriler taraf ndan nitrat nitrite ve oradan da azot gaz formuna dönü erek sudan uzakla r. Denitrifikasyon i lemi oksijenli ortamda gerçekle ir. 10H + 2NO" 3 anaerobik bak. 2OH" + N 2 + 4H 2 O Biyolojik filtrelerde verimi art rmak için 2 yol vard r. 1. yöntem bakterilerin büyümesi sa lamak için biyolojik filtrede ekstra kapasite sa lanmas gerekmektedir. 2.yöntem ise uzun bir elek boyunca suyun biyolojik filtre içinde dola mas n sa lamakt r.

34 16 Akuakültür sistemlerinde anaerobik filtreler biyolojik filtre olarak dizayn edilmi tir. Fakat kültür sistemlerinde ana biyolojik filtre olarak kullan lmam t r. Kapal devre sistemlerinde anaerobik bakterilerden olu an filtrelerin kullan lmamas için 2 önemli sebep vard r. Bunlardan ilk olarak kapal devre sistemlerde suyu istenilen düzeylerde etkin temizleme kapasitesine sahip de ildirler. Di er sebep ise temizleme i lemi anaerobik filtrelerde çok yava olmaktad r. Bütün bu sebeplere ra men kapal devre sistemlerinde anaerobik filtrelerin kullan lmas mümkündür. Anaerobik filtreler yüksek dayan kl l a sahip at klar n i lenmesi için çok uygundur. Örne in; dayan kl at k maddelerden fiziksel filtre sistemleri sayesinde çamur elde edilir ve anaerobik sindirim neticesinde metan gaz elde edilir. Özel olarak dizayn edilmi makineler yard m yla aç a ç kan gazlar yak larak elektrik enerjisi elde edilir. E er bu sistem kapl devrelere uygulan rsa elde edilecek s ile kültür ortam nda kullan lacak suyun s t lmas mümkün olmaktad r. Fakat sistemin kurulu maliyeti göz ard edilmemesi gereken bir gerçektir. Biyolojik Filtrelerin Aktivasyonu Ortamda 4 ppm amonyak ve 0,2 ppm nitrit olacak ekilde gerekli kimyasal maddeler ilave edilir. Su s s derece olacak ekilde s ayarlan r, motorlar çal t r l r ve sistem tamamen kapal bir ekilde çal maya b rak l r. Sözü geçen bakterilerin biyolojik filtre içersinde tutunmas n sa lamak için filtrelerde su geli inin fazla h zl olmamas gerekmektedir. (UV filtreler kapal olmal d r.) Amonya n nitrite indirgenmesi 1 haftal k bir süre zarf nda ba lar, ancak nitritin nitrata indirgenmesi uzun bir i lem olup 3 hafta kadar sürebilir. Birinci haftan n sonunda ortamdaki amonyak miktar ölçülür ve eksik olan amonyak 4 ppm'e tamamlan r. Bu i lem her üç günde bir tekrarlan r. 3. haftan n sonunda ortama amonyak ilavesi yap lmadan amonyak ve nitrit

35 17 testleri yap l r. Kapal devre sistemin üretime haz r olmas ortama 4 ppm amonyak ilave edilmesinden sonra biyolojik filtre ç k nda amonyak ve nitrite rastlanmamas ile anla l r. Biyolojik filtreler canl olup, her canl gibi g daya ihtiyac vard r. Bu nedenden dolay üretimin ba lamas na de in ortama amonyak giri inin yap lmas gerekir. Sözü geçen bu bakteriler aerobik olup 0 2 tüketirler. Toplama tank n terk ederek filtrelere giren suyun oksijence satürasyonda olmas gerekir. (25 o en az 6 mg/lt 0 2 ) Su ph ' nda olabilecek de i ikliklere dikkat edilmesi gerekir. Asidik ortama do ru bir de i im söz konusu ise ya taze su giri i ile ya da bikarbonat ilavesi ile ortam deniz suyu ph 's na getirilmelidir. Bazik bir ortama do ru bir de i im söz konusu ise taze su ilavesi gereklidir. Tuzlulukta bir art söz konusu ise tatl su ilavesi ile % 0,38-40 tuzlulu a dü ürülmelidir. Aktivasyon i lemi ilk defa devreye giren bir filtrede 6 hafta, dezenfekte edilmesine ra men daha önce kullan lm bir filtrede 3-4 haftaya gereksinme duyar. Sudaki amonyak miktar, suyun filtreler den geçi h z, su s cakl, suda erimi O 2 oran, her türlü fiziksel ve kimyasal oklar, U.V filtrelerin kapal olmas, aktivasyon s ras nda ters y kaman n yap lmamas, pompalar n devaml çal mas, toplama tank ndaki su seviyesi (gerekli ise su ilavesi) suyun ph da olabilecek de i iklikler (gerekiyorsa su ilavesi ve ph n normale getirilmesi) ve suyun tuzlulu unda olabilecek de i iklikler aktivasyon s ras nda dikkat edilmesi gerekli parametrelerdir ( Lekang, O. I., Kleppe, H., 2000 ) Üretime geçmeden 3 gün önce s t c lar üretimin ba lang c nda istenilen su s cakl na ayarlan r. ( o ) ve ortam n yava so umas sa lan r. Bu i lemdeki amaç biyolojik filtrelerde üremi olan bakterilerin her hangi bir termik oka maruz kalmas n engellemektir. kinci günün sonunda s t c lar kapat l r ve sistemdeki su bo alt l r. UV filtre aç l r, havuzlar devreye sokulur, s t c lar aç l r ve o ayarlan r, biyolojik filtreler devre d b rak l r, (6 yollu vana circulation konumuna getirilir) ve sistem doldurulur. Su s s istenilen

EGE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ (YÜKSEK LİSANS TEZİ) DENİZ BALIKLARI KULUÇKAHANELERİNDE KAPALI DEVRE MODELLERİ VE TEKNOLOJİLERİ.

EGE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ (YÜKSEK LİSANS TEZİ) DENİZ BALIKLARI KULUÇKAHANELERİNDE KAPALI DEVRE MODELLERİ VE TEKNOLOJİLERİ. EGE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ (YÜKSEK LİSANS TEZİ) DENİZ BALIKLARI KULUÇKAHANELERİNDE KAPALI DEVRE MODELLERİ VE TEKNOLOJİLERİ Tuncer UĞRAŞ Su Ürünleri Yetiştiriciliği Anabilim Dalı Bilim Dalı

Detaylı

Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi

Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi Ali R za VEREL EMO Denizli ube Enerji Komisyonu Üyesi ELTA Elektrik Üretim Ltd. ti. / Denizli Ege Bölgesi Enerji Forumu 1. Giri ekil 1. Jeotermal saha Bilindi

Detaylı

Doç. Dr. Eyüp DEBİK 10.12.2013

Doç. Dr. Eyüp DEBİK 10.12.2013 Doç. Dr. Eyüp DEBİK 10.12.2013 Ünitelerin fiziksel yerleşimi Arıtma ünitelerinin, Bağlantı kanallarının, Yol ve park alanlarının, Yönetim binasının, Bakım ve onarım kısımları vb dikkatle ele alınmalıdır.

Detaylı

DEZENFEKSİYON TEKNİK TEBLİĞİ

DEZENFEKSİYON TEKNİK TEBLİĞİ Orman ve Su İşleri Bakanlığından: DEZENFEKSİYON TEKNİK TEBLİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Maksat, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Maksat MADDE 1 (1) Bu Tebliğin maksadı, küçük yerleşim yerlerinde son kullanıcıya ulaşan

Detaylı

II. Bölüm HİDROLİK SİSTEMLERİN TANITIMI

II. Bölüm HİDROLİK SİSTEMLERİN TANITIMI II. Bölüm HİDROLİK SİSTEMLERİN TANITIMI 1 Güç Kaynağı AC Motor DC Motor Diesel Motor Otto Motor GÜÇ AKIŞI M i, ω i Güç transmisyon sistemi M 0, ω 0 F 0, v 0 Makina (doğrusal veya dairesel hareket) Mekanik

Detaylı

KYM454 KĠMYA MÜHENDSĠLĠĞĠ LAB-111 ATOMĠZER DENEYĠ

KYM454 KĠMYA MÜHENDSĠLĠĞĠ LAB-111 ATOMĠZER DENEYĠ KYM454 KĠMYA MÜHENDSĠLĠĞĠ LAB-111 ATOMĠZER DENEYĠ PÜSKÜRTMELĠ KURUTMA (Spray Drying) 1. Deneyin amacı ve temel prensipler 2. Deney sisteminin fotoğrafları ve teknik resmi 3. Deney yöntemi 4. Deney sisteminin

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 1 Projenin Amacı... 1. 2 Giriş... 1. 3 Yöntem... 1. 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6. 5 Kaynakça... 7

İÇİNDEKİLER. 1 Projenin Amacı... 1. 2 Giriş... 1. 3 Yöntem... 1. 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6. 5 Kaynakça... 7 İÇİNDEKİLER 1 Projenin Amacı... 1 2 Giriş... 1 3 Yöntem... 1 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6 5 Kaynakça... 7 FARKLI ORTAMLARDA HANGİ RENK IŞIĞIN DAHA FAZLA SOĞURULDUĞUNUN ARAŞTIRILMASI Projenin Amacı : Atmosfer

Detaylı

AMELİYATHANELERDE HİJYENİK KLİMA TESİSATI

AMELİYATHANELERDE HİJYENİK KLİMA TESİSATI 1 AMELİYATHANELERDE HİJYENİK KLİMA TESİSATI K.Oktay GÜVEN ÖZET Hastanelerde klinik tedavinin yanında hijyenik Ģartların sağlanması da önemlidir. Hastanelerde hijyenik ortamın yaratılabilmesi için hastane

Detaylı

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Siirt Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama

Detaylı

Döküm. Prof. Dr. Akgün ALSARAN

Döküm. Prof. Dr. Akgün ALSARAN Döküm Prof. Dr. Akgün ALSARAN Döküm Döküm, sıvı haldeki akıcı olan malzemelerin, üretilmek istenen parçanın biçiminde bir boşluğa sahip olan kalıplara dökülerek katılaştırıldığı bir üretim yöntemidir.

Detaylı

MADENCĠLĠK SEKTÖRÜNDE SU KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ YÖNETMELĠĞĠ UYGULAMALARI

MADENCĠLĠK SEKTÖRÜNDE SU KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ YÖNETMELĠĞĠ UYGULAMALARI TC. TEKĠRDAĞ VALĠLĠĞĠ Ġl Çevre ve Orman Müdürlüğü MADENCĠLĠK SEKTÖRÜNDE SU KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ YÖNETMELĠĞĠ UYGULAMALARI 12 OCAK 2011 MALKARA/TEKĠRDAĞ SU KĠRLĠLĠĞĠ: Yeryüzündeki sular, güneşin sağladığı

Detaylı

YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ 22 Mayıs 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28300 Kafkas Üniversitesinden: YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve

Detaylı

1 SUDA SERTLİK ve CO2 TAYİNİ 1.SUDA SERTLİK TAYİNİ Suyun sertliği kavramı ile kalsiyum (Ca +2 ) ve magnezyum (Mg +2 ) iyonlarının toplamı anlaşılır ve 1 litre suyun içerdiği Ca ve Mg iyonlarının kalsiyum

Detaylı

ÖZEL LABORATUAR DENEY FÖYÜ

ÖZEL LABORATUAR DENEY FÖYÜ Deneyin Adı:Evaporatif Soğutma Deneyi ÖZEL LABORATUAR DENEY FÖYÜ Deneyin Amacı:Evaporatif Soğutucunun Soğutma Kapasitesinin ve Verimin Hesaplanması 1.Genel Bilgiler Günümüzün iklimlendirme sistemleri soğutma

Detaylı

TEMİZ SU DALGIÇ POMPA

TEMİZ SU DALGIÇ POMPA TEMİZ SU DALGIÇ POMPA MODEL RTM860 TANITMA VE KULLANIM KILAVUZU 1 CİHAZIN ÜNİTELERİ HORTUM BAĞLANTISI POMPA EMİŞ TABANI ELEKTRİK KABLOSU ÇALIŞTIRMA ANAHTARI Teknik Özellikler Ana voltaj 230 V Frekans 50

Detaylı

DNA Đzolasyonu. Alkaline-SDS Plasmit Minipreleri. Miniprep ler bakteri kültüründen plasmit DNA sı izole etmenizi sağlar.

DNA Đzolasyonu. Alkaline-SDS Plasmit Minipreleri. Miniprep ler bakteri kültüründen plasmit DNA sı izole etmenizi sağlar. DNA Đzolasyonu Saflaştırılmak istenen DNA ya genomik DNA dır ya da genomik olmayan mtdna, chldna, plasmit DNAsıdır.DNA izolasyon kitleri, genomik ve genomik olmayan DNA izole etmemizi sağlayan standartlaştırılmış

Detaylı

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (Değişik:RG-14/2/2014-28913) (1) Bu Yönetmeliğin amacı; yükseköğrenim

Detaylı

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18 http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/03/201203... 1 of 5 6 Mart 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28225 Atatürk Üniversitesinden: YÖNETMELİK ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ASTROFİZİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

Detaylı

ÜRÜN GÜVENLĐK BĐLGĐ FORMU

ÜRÜN GÜVENLĐK BĐLGĐ FORMU Sayfa 1/7 Düzenlenme tarihi: 26.09.2007 1 Ürün ve firma tanıtımı Ürün adı: DONA KLOR 60 Ürünün uygulama alanı: Havuz Kimyasalı Üretici/Tedarikçi:UKM Uğur Kimya Makina Bilgi merkezi: UKM Uğur Kimya Makina

Detaylı

POMPA ve KOMPRESÖRLER

POMPA ve KOMPRESÖRLER POMPA ve KOMPRESÖRLER Hazırlayan Tolga TAYLAN 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi POMPA ve KOMPRESÖRLER SITCNo :742,743 ArmonizeNo :8413,8414 TÜRKİYE DE ÜRETİM

Detaylı

KALİTE HER ZAMAN PAHALI DEĞİLDİR. Dünyanın 4. Büyük fabrikası teknolojinin önünde

KALİTE HER ZAMAN PAHALI DEĞİLDİR. Dünyanın 4. Büyük fabrikası teknolojinin önünde Japon dizayn ve teknolojisi ile üretilmiş çevre dostu klimalar artık Türkiye de KALİTE HER ZAMAN PAHALI DEĞİLDİR Dünyanın 4. Büyük fabrikası teknolojinin önünde 30.000 kişinin çalıştığı ve Sektöründe ilk

Detaylı

ÇÖKELME SERTLEŞTİRMESİ (YAŞLANDIRMA) DENEYİ

ÇÖKELME SERTLEŞTİRMESİ (YAŞLANDIRMA) DENEYİ ÇÖKELME SERTLEŞTİRMESİ (YAŞLANDIRMA) DENEYİ 1. DENEYİN AMACI Çökelme sertleştirmesi işleminin, malzemenin mekanik özellikleri (sertlik, mukavemet vb) üzerindeki etkisinin incelenmesi ve çökelme sertleşmesinin

Detaylı

Tasarruflu yüzme havuzu tekniği Ospa enerji yaklaşımı, CO2 salınımı ve Đklim değişikliği

Tasarruflu yüzme havuzu tekniği Ospa enerji yaklaşımı, CO2 salınımı ve Đklim değişikliği Tasarruflu yüzme havuzu tekniği Ospa enerji yaklaşımı, CO2 salınımı ve Đklim değişikliği Akıllı Havuz Kontrolü Enerji verimli ekipmanlar Doğaya Zarasız minimum atık Mühendislik ve optimum planlama ile

Detaylı

Kıbrıs ın Su Sorunu ve Doğu Akdeniz in Hidrojeopolitiği

Kıbrıs ın Su Sorunu ve Doğu Akdeniz in Hidrojeopolitiği Kıbrıs ın Su Sorunu ve Doğu Akdeniz in Hidrojeopolitiği Dursun Yıldız SPD Başkanı 2 Nisan 2016 Giriş Gelişmenin ve karşı duruşun, doğuya karşı batının, kuzey kıyısına karşı güney kıyısının, Afrika ya karşı

Detaylı

Mak-204. Üretim Yöntemleri II. Vida ve Genel Özellikleri Kılavuz Çekme Pafta Çekme Rayba Çekme

Mak-204. Üretim Yöntemleri II. Vida ve Genel Özellikleri Kılavuz Çekme Pafta Çekme Rayba Çekme Mak-204 Üretim Yöntemleri II Vida ve Genel Özellikleri Kılavuz Çekme Pafta Çekme Rayba Çekme Kubilay ASLANTAŞ Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğt. Bölümü Üretim Yöntemleri 1

Detaylı

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI 1. BASINÇ, AKIŞ ve SEVİYE KONTROL DENEYLERİ

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI 1. BASINÇ, AKIŞ ve SEVİYE KONTROL DENEYLERİ T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI 1 BASINÇ, AKIŞ ve SEVİYE KONTROL DENEYLERİ DENEY SORUMLUSU Arş.Gör. Şaban ULUS Haziran 2012 KAYSERİ

Detaylı

4- Solunum Sisteminin Çalışması : Solunum sistemi soluk (nefes) alıp verme olayları sayesinde çalışır.

4- Solunum Sisteminin Çalışması : Solunum sistemi soluk (nefes) alıp verme olayları sayesinde çalışır. SOLUNUM SİSTEMİ Canlılar yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilmek için enerjiye ihtiyaç duyarlar. İhtiyaç duyulan bu enerji besinlerden karşılanır. Hücre içerisinde besinlerden enerjinin üretilebilmesi için,

Detaylı

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının bağlantıları kontrol edilir. Güz ve Bahar dönemindeki

Detaylı

Basın Bülteni. Marmaray Projesinde Rota Teknik İmzası BD235 23.06.2014

Basın Bülteni. Marmaray Projesinde Rota Teknik İmzası BD235 23.06.2014 Marmaray Projesinde Rota Teknik İmzası Bosch Rexroth ana bayisi Rota Teknik A.Ş. ile Japon TAISEI ve ANEL firmasının ortak olarak geliştirdiği Marmaray Tünel Havalandırma Elektropnömatik Kontrol Sistemi

Detaylı

PROJE ADI DOĞAL ÇEVRECĠ SEBZE-MEYVE KURUTMA SĠSTEMĠ. PROJE EKĠBĠ Süleyman SÖNMEZ Ercan AKÇAY Serkan DOĞAN. PROJE DANIġMANLARI

PROJE ADI DOĞAL ÇEVRECĠ SEBZE-MEYVE KURUTMA SĠSTEMĠ. PROJE EKĠBĠ Süleyman SÖNMEZ Ercan AKÇAY Serkan DOĞAN. PROJE DANIġMANLARI TÜBĠTAK-BĠDEB LĠSE ÖĞRETMENLERĠ (FĠZĠK, KĠMYA, BĠYOLOJĠ VE MATEMATĠK) PROJE DANIġMANLIĞI EĞĠTĠMĠ ÇALIġTAYLARI LĠSE-1 (ÇALIġTAY 2011) FĠZĠK GRUP SES-2011 PROJE ADI DOĞAL ÇEVRECĠ SEBZE-MEYVE KURUTMA SĠSTEMĠ

Detaylı

Fan Coil Cihazları Tesisat Bağlantıları

Fan Coil Cihazları Tesisat Bağlantıları Newtherm Fan Coil Kontrol Ekipmanları Bağlantı vanaları, uzaktan kontrol cihazları, dijital veya mekanik duvar tipi termostatları ve yalıtımlı montaj setleriyle birlikte sistem bazında teslim edilmektedir.

Detaylı

a) Birim sorumluları: Merkez çalışmalarının programlanmasından ve uygulanmasından sorumlu öğretim elemanlarını,

a) Birim sorumluları: Merkez çalışmalarının programlanmasından ve uygulanmasından sorumlu öğretim elemanlarını, NİĞDE ÜNİVERSİTESİ TÜRKÇE ÖĞRETİMİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu yönetmeliğin amacı, Niğde Üniversitesine bağlı olarak kurulan

Detaylı

BOYAR MADDELERDE AKTİF KARBONUN ADSORPLANMA ÖZELLİĞİNE HİDROJEN PEROKSİTİN ETKİSİ

BOYAR MADDELERDE AKTİF KARBONUN ADSORPLANMA ÖZELLİĞİNE HİDROJEN PEROKSİTİN ETKİSİ TÜBİTAK BİDEB KİMYA LİSANS ÖĞRENCİLERİ KİMYAGERLİK, KİMYA ÖĞRETMENLİĞİ, KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BİYOMÜHENDİSLİK ARAŞTIRMA PROJESİ KİMYA 3 (Çalıştay 2012) KİMYA PROJE RAPORU GRUP AKTİF PROJE ADI BOYAR MADDELERDE

Detaylı

Geleceğe Açılan Teknolojik Kapı, TAGEM

Geleceğe Açılan Teknolojik Kapı, TAGEM HAKKIMIZDA Kuruluşu 1997 yılına dayanan ABS SU ARITMA TEKNOLOJİLERİ ve 2001 yılında Almanya nın Berlin şehrinde kurulan TEMKAR WASSER BEHANDLUNG GmbH firmalarının teknolojik güç birliği ile TEKNOLOJİ ARAŞTIRMA

Detaylı

HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ

HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ Doç. Dr. Ülkü TATAR BAYKAL İÜ Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Hemşirelikte Yönetim Anabilim Dalı ve Yönetici Hemşireler Derneği Yönetim Kurulu

Detaylı

GÜVENLİK BİLGİ FORMU (DAP DİAMONYUM FOSFAT)

GÜVENLİK BİLGİ FORMU (DAP DİAMONYUM FOSFAT) 1. MADDE / MÜHTAHZARIN TANIMI Diamonyum Fosfat (DAP), : 67/548/EEC Direktiflerine göre zararlı sınıfında değildir. 2.İNSAN SAĞLIĞI Deriyle Temasta Gözle temasta Yutulduğunda Uzun Süreli Etkileri : Gübreler

Detaylı

Üniversitelerde Yabancı Dil Öğretimi

Üniversitelerde Yabancı Dil Öğretimi Üniversitelerde Yabancı Dil Öğretimi özcan DEMİREL 1750 Üniversiteler Yasası nın 2. maddesinde üniversiteler, fakülte, bölüm, kürsü ve benzeri kuruluşlarla hizmet birimlerinden oluşan özerkliğe ve kamu

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS HAYVAN BESLEME VE YEM BİLGİSİ TEKNOLOJİSİ

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS HAYVAN BESLEME VE YEM BİLGİSİ TEKNOLOJİSİ DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS HAYVAN BESLEME VE YEM BİLGİSİ TEKNOLOJİSİ LVS22 IV 2 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Ön Lisans Seçmeli

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 i Bu sayıda; 2013 Cari Açık Verileri; 2013 Aralık Sanayi Üretimi; 2014 Ocak İşsizlik Ödemesi; S&P Görünüm Değişikliği kararı değerlendirilmiştir.

Detaylı

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ i AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ TRAKTÖR AKS MİLİNİN YORULMA ANALİZİ MUSTAFA PERÇİN 120712010 YALÇIN DEMİRER 120712021 DANIŞMAN PROF. DR. SÜLEYMAN TAŞGETİREN Afyon

Detaylı

KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK VE ÖNEMİ ÇEVRE VE İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ İLE İLİŞKİSİ. Gürbüz YILMAZ Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı

KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK VE ÖNEMİ ÇEVRE VE İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ İLE İLİŞKİSİ. Gürbüz YILMAZ Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK VE ÖNEMİ ÇEVRE VE İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ İLE İLİŞKİSİ Gürbüz YILMAZ Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Kurumsal Sosyal Sorumluluk (KSS) Çevre İş Sağlığı Güvenliği ŞİRKETLER

Detaylı

ANALOG LABORATUARI İÇİN BAZI GEREKLİ BİLGİLER

ANALOG LABORATUARI İÇİN BAZI GEREKLİ BİLGİLER ANALOG LABORATUARI İÇİN BAZI GEREKLİ BİLGİLER Şekil-1: BREADBOARD Yukarıda, deneylerde kullandığımız breadboard un şekli görünmektedir. Bu board üzerinde harflerle isimlendirilen satırlar ve numaralarla

Detaylı

MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 1.HAFTA

MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 1.HAFTA MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 1.HAFTA Hazırlayan: Öğr. Gör. Tuğberk ÖNAL MALATYA 2016 DERS İLE İLGİ GENEL HUSUSLAR Ders 1 Vize ve 1 final sınavı yapılarak değerlendirilecektir. Vize sınavının %40 ı ve final

Detaylı

KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI

KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI PVD Kaplama Kaplama yöntemleri kaplama malzemesinin bulunduğu fiziksel durum göz önüne alındığında; katı halden yapılan kaplamalar, çözeltiden yapılan kaplamalar, sıvı ya

Detaylı

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası 2007 NİSAN EKONOMİ Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası Türkiye ekonomisi dünyadaki konjonktürel büyüme eğilimine paralel gelişme evresini 20 çeyrektir aralıksız devam ettiriyor. Ekonominin 2006 da yüzde

Detaylı

MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Muş Alparslan Üniversitesi Uzaktan

Detaylı

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 Attila Hancıoğlu ve İlknur Yüksel Alyanak Sağlık programlarının izlenmesi, değerlendirilmesi ve ileriye yönelik politikaların belirlenmesi açısından neonatal, post-neonatal

Detaylı

5. ÜNİTE KUMANDA DEVRE ŞEMALARI ÇİZİMİ

5. ÜNİTE KUMANDA DEVRE ŞEMALARI ÇİZİMİ 5. ÜNİTE KUMANDA DEVRE ŞEMALARI ÇİZİMİ KONULAR 1. Kumanda Devreleri 2. Doğru Akım Motorları Kumanda Devreleri 3. Alternatif Akım Motorları Kumanda Devreleri GİRİŞ Otomatik kumanda devrelerinde motorun

Detaylı

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR Bu rapor Ankara Emeklilik A.Ş Gelir Amaçlı Uluslararası Borçlanma Araçları Emeklilik Yatırım

Detaylı

AMASYA ÜNĠVERSĠTESĠ AVRUPA KREDĠ TRANSFER SĠSTEMĠ (ECTS/AKTS) UYGULAMA YÖNERGESĠ. BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç-Kapsam-Dayanak-Tanımlar

AMASYA ÜNĠVERSĠTESĠ AVRUPA KREDĠ TRANSFER SĠSTEMĠ (ECTS/AKTS) UYGULAMA YÖNERGESĠ. BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç-Kapsam-Dayanak-Tanımlar AMASYA ÜNĠVERSĠTESĠ AVRUPA KREDĠ TRANSFER SĠSTEMĠ (ECTS/AKTS) UYGULAMA YÖNERGESĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç-Kapsam-Dayanak-Tanımlar AMAÇ Madde 1-(1) Bu Yönergenin amacı; Avrupa Birliğine üye ve aday ülkeler arasında

Detaylı

Proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler

Proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler Proteinler Canlılarda miktar olarak en çok bulunan biyomoleküllerdir. Amino asit birimlerinden oluşurlar Yapısal ve işlevsel olabilirler Genlerle aktarılan kalıtsal bilginin ortaya çıktığı moleküllerdir.

Detaylı

Demiryolu Taşımacılığı ve Bilişim Teknolojileri. Mete Tırman

Demiryolu Taşımacılığı ve Bilişim Teknolojileri. Mete Tırman Demiryolu Taşımacılığı ve Bilişim Teknolojileri Mete Tırman Konu Başlıkları Bilişim Teknolojileri ve Taşımacılık Global rekabette Demiryollarının Konumu Rekabet ve Bilişim Teknolojileri Bilişim ve Demiryollarındaki

Detaylı

Albatros2 Grafiksel Kullan c Arayüzü UI400

Albatros2 Grafiksel Kullan c Arayüzü UI400 Albatros2 Grafiksel Kullan c Arayüzü UI400 H zl Kullan m Rehberi CE1C2348tr 2014-03-31 Bina Teknolojileri 2 Bir bak ta en önemli özellikler Enerji tasarrufu Otomatik mod kullan m. Konfor ayar de eri ayar

Detaylı

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır.

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır. SAYI: 2013/03 KONU: ADİ ORTAKLIK, İŞ ORTAKLIĞI, KONSORSİYUM ANKARA,01.02.2013 SİRKÜLER Gelişen ve büyüyen ekonomilerde şirketler arasındaki ilişkiler de çok boyutlu hale gelmektedir. Bir işin yapılması

Detaylı

4. Numaralandırdığımız her boru parçasının üzerine taşıdıkları ısı yükleri yazılır.

4. Numaralandırdığımız her boru parçasının üzerine taşıdıkları ısı yükleri yazılır. 4. KOLON ŞEMASI VE BORU ÇAPI HESABI Tesisatı oluşturan kazan, kollektörler, borular,,vanalar, ısıtıcılar,genleşme deposu ile diğer donanım ve armatürlerin tümünün düşey görünüşünü iki boyutlu olarak gösteren

Detaylı

İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç: Madde 1. (1) Bu yönergenin amacı, İstanbul Kemerburgaz Üniversitesinin önlisans, lisans ve lisansüstü

Detaylı

Temiz Enerji Kaynaklar Uygulamalar. Pamukkale Üniversitesi Temiz Enerji Evi Örne i

Temiz Enerji Kaynaklar Uygulamalar. Pamukkale Üniversitesi Temiz Enerji Evi Örne i Temiz Enerji Kaynaklar Uygulamalar Ege Bölgesi Enerji Forumu Pamukkale Üniversitesi Temiz Enerji Evi Örne i Eylem YILMAZ ULU, Harun Kemal Öztürk, Ahmet Y lanc, Engin Çetin, Mahmut Hekim, Görkem anl, Sinan

Detaylı

Buzağılarda Protein Beslemesi ve Buzağı Mamasının Önemi. Sayı:2013/Rm-37 Sayfa:205-210

Buzağılarda Protein Beslemesi ve Buzağı Mamasının Önemi. Sayı:2013/Rm-37 Sayfa:205-210 Buzağılarda Protein Beslemesi ve Buzağı Mamasının Önemi Sayı:2013/Rm-37 Sayfa:205-210 KONU İLGİ Buzağılarda Protein Beslemesi ve Buzağı Mamasının Önemi Besleme TERCÜME VE DERLEME Ürün Müdürü Esra ÇINAR

Detaylı

BİNALARDA ENERJİ PERFORMANSI YÖNETMELİĞİ Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

BİNALARDA ENERJİ PERFORMANSI YÖNETMELİĞİ Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yayınlanma tarihi: 05.12.2008 Yürürlüğe girme tarihi: 05.12.2009 Vorlage 1 09/2006 Viessmann Werke Kapsam Mevcut ve yeni yapılacak konut, ticari ve hizmet amaçlı kullanılan

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

Mardin Piyasasında Tüketime Sunulan Bulgurların Bazı Fiziksel Özelliklerinin Türk Standartlarına Uygunluklarının İstatistikî Kontrolü

Mardin Piyasasında Tüketime Sunulan Bulgurların Bazı Fiziksel Özelliklerinin Türk Standartlarına Uygunluklarının İstatistikî Kontrolü Mardin Piyasasında Tüketime Sunulan Bulgurların Bazı Fiziksel Özelliklerinin Türk Standartlarına Uygunluklarının İstatistikî Kontrolü - doi: 10.17932/ IAU.IAUD.m.13091352.2015.7/26.15-21 Şerzan ASLAN 1

Detaylı

KURUL GÖRÜ Ü. TFRS 2 Hisse Bazl Ödemeler. Görü ü Talep Eden Kurum : Güreli Yeminli Mali Mü avirlik ve Ba ms z Denetim Hizmetleri A..

KURUL GÖRÜ Ü. TFRS 2 Hisse Bazl Ödemeler. Görü ü Talep Eden Kurum : Güreli Yeminli Mali Mü avirlik ve Ba ms z Denetim Hizmetleri A.. KURUL GÖRÜ Ü TFRS 2 Hisse Bazl Ödemeler Görü ü Talep Eden Kurum : Güreli Yeminli Mali Mü avirlik ve Ba ms z Denetim Hizmetleri A.. Kurul Toplant Tarihi : 18/10/2011 li kili Standart(lar) : TFRS 2, TFRS

Detaylı

Ordu Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Staj Yönergesi Aralık 2007 T.C. ORDU ÜNİVERSİTESİ MESLEK YÜKSEKOKULU STAJ YÖNERGESİ

Ordu Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Staj Yönergesi Aralık 2007 T.C. ORDU ÜNİVERSİTESİ MESLEK YÜKSEKOKULU STAJ YÖNERGESİ T.C. ORDU ÜNİVERSİTESİ MESLEK YÜKSEKOKULU STAJ YÖNERGESİ AMAÇ Madde 1- Bu yönergenin amacı; Ordu Üniversitesi Meslek Yüksekokulu öğrencilerinin eğitim-öğretim döneminde kazanmış oldukları bilgi, beceri

Detaylı

Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması

Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması 23 Aralık 2008 Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması Son günlerde akaryakıt fiyatları ile ilgili olarak kamuoyunda bir bilgi kirliliği gözlemlenmekte olup, bu durum Sektörü ve Şirketimizi itham altında

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ PUREZONE CİHAZI TEST RAPORU

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ PUREZONE CİHAZI TEST RAPORU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ PUREZONE CİHAZI TEST RAPORU Prof.Dr. Gülen GÜLLÜ Hacettepe Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü 06800 Beytepe Ankara OCAK 2010 Amaç: Bu çalışmada, Shenzhen

Detaylı

MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ. 6. Hafta Oda Akustiği

MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ. 6. Hafta Oda Akustiği MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ 6. Hafta Oda Akustiği Sesin Oda İçerisinde Yayınımı Akustik olarak sesin odada yayınımı için, sesin dalga boyunun hacmin boyutlarına göre oldukça küçük olması gerekmektedir.

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM KOMİSYONLARI KOMİSYONLARIN ÇALIŞMA İLKELERİ 1- Bölüm komisyonları bir komisyon başkanı ve yeterli sayıda öğretim elemanından oluşur. Komisyon üyeleri komisyon

Detaylı

KURUYEMİŞ SEKTÖR RAPORU

KURUYEMİŞ SEKTÖR RAPORU KURUYEMİŞ SEKTÖR RAPORU Ocak 2016 Kuruyemiş sektörü geçtiğimiz sezon kuraklı ve don gibi olumsuz koşullar nedeniyle rekoltelerde düşüş yaşarken fiyatlarda önemli artışlara sahne olmuştur. Geçtiğimiz yıl

Detaylı

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİNİN KALİBRASYONU VE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİNİN KALİBRASYONU VE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR 447 ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİNİN KALİBRASYONU VE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR Hüseyin ÇAYCI Özlem YILMAZ ÖZET Yasal metroloji kapsamında bulunan ölçü aletlerinin, metrolojik ölçümleri dikkate alınmadan

Detaylı

T.C ATAŞEHİR ADIGÜZEL MESLEK YÜKSEKOKULU

T.C ATAŞEHİR ADIGÜZEL MESLEK YÜKSEKOKULU T.C ATAŞEHİR ADIGÜZEL MESLEK YÜKSEKOKULU 2015-2016 EĞİTİM ve ÖĞRETİM YILI MERKEZİ YERLEŞTİRME PUANIYLA YATAY GEÇİŞ İŞLEMLERİ (EK MADDE-1 E GÖRE) ve BAŞVURULARI Yükseköğretim Kurumlarında Ön lisans ve Lisans

Detaylı

Bölüm 11 Soğutma Çevrimleri. Bölüm 11: Soğutma Çevrimleri

Bölüm 11 Soğutma Çevrimleri. Bölüm 11: Soğutma Çevrimleri Bölüm 11 Soğutma Çevrimleri 1 Amaçlar Soğutma makineleri ve ısı pompaları kavramlarının tanıtılması ile etkinliklerinin ölçülmesi. İdeal buhar sıkıştırmalı soğutma çevriminin incelenmesi. Gerçek buhar

Detaylı

YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ

YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ Savaş AYBERK, Bilge ALYÜZ*, Şenay ÇETİN Kocaeli Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü, Kocaeli *İletişim kurulacak yazar bilge.alyuz@kou.edu.tr, Tel: 262

Detaylı

BUHAR TESĐSATLARINDA KULLANILAN KONDENSTOPLAR VE ENERJĐ TASARRUFLARI

BUHAR TESĐSATLARINDA KULLANILAN KONDENSTOPLAR VE ENERJĐ TASARRUFLARI BUHAR TESĐSATLARINDA KULLANILAN KONDENSTOPLAR VE ENERJĐ TASARRUFLARI Cafer ÜNLÜ Makina Mühendisi 1952 yılında doğdu. 1975 yılında Makina Mühendisi oldu. 1976-1980 yılları arasında Türkiye Halk Bankası

Detaylı

01 OCAK 2015 ELEKTRİK AKIMI VE LAMBA PARLAKLIĞI SALİH MERT İLİ DENİZLİ ANADOLU LİSESİ 10/A 436

01 OCAK 2015 ELEKTRİK AKIMI VE LAMBA PARLAKLIĞI SALİH MERT İLİ DENİZLİ ANADOLU LİSESİ 10/A 436 01 OCAK 2015 ELEKTRİK AKIMI VE LAMBA PARLAKLIĞI SALİH MERT İLİ DENİZLİ ANADOLU LİSESİ 10/A 436 ELEKTRİK AKIMI VE LAMBALAR ELEKTRİK AKIMI Potansiyelleri farklı olan iki iletken cisim birbirlerine dokundurulduğunda

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi. Orman Endüstri Mühendisliği Bölümü PROJE HAZIRLAMA ESASLARI

Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi. Orman Endüstri Mühendisliği Bölümü PROJE HAZIRLAMA ESASLARI Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi Orman Endüstri Mühendisliği Bölümü PROJE HAZIRLAMA ESASLARI Yrd.Doç.Dr. Kemal ÜÇÜNCÜ Orman Endüstri Makinaları ve İşletme Anabilim Dalı 1. Proje Konusunun

Detaylı

DEVRELER VE ELEKTRONİK LABORATUVARI

DEVRELER VE ELEKTRONİK LABORATUVARI DENEY NO: 1 DENEY GRUBU: C DİRENÇ ELEMANLARI, 1-KAPILI DİRENÇ DEVRELERİ VE KIRCHHOFF UN GERİLİMLER YASASI Malzeme ve Cihaz Listesi: 1. 10 Ω direnç 1 adet 2. 100 Ω direnç 3 adet 3. 180 Ω direnç 1 adet 4.

Detaylı

Elektrik Dağıtım Şirketlerinin Satın Alma-Satma ve İhale Prosedürlerinin Hazırlanması ve Uygulanmasına İlişkin Yeni Yönetmelik Yayımlandı

Elektrik Dağıtım Şirketlerinin Satın Alma-Satma ve İhale Prosedürlerinin Hazırlanması ve Uygulanmasına İlişkin Yeni Yönetmelik Yayımlandı Elektrik Dağıtım Şirketlerinin Satın Alma-Satma ve İhale Prosedürlerinin Hazırlanması ve Uygulanmasına İlişkin Yeni Yönetmelik Yayımlandı I. Giriş Türkiye elektrik piyasasında dağıtım sisteminin kullanımına

Detaylı

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com Giriş Yönetim alanında yaşanan değişim, süreç yönetimi anlayışını ön plana çıkarmıştır. Süreç yönetimi; insan ve madde kaynaklarını

Detaylı

ELEKTRİK FATURALARINIZDA REAKTİF CEZA ÖDÜYORMUSUNUZ? ELEKTRİK FATURALARINIZI DÜZENLİ OLARAK KONTROL EDİYORMUSUNUZ?

ELEKTRİK FATURALARINIZDA REAKTİF CEZA ÖDÜYORMUSUNUZ? ELEKTRİK FATURALARINIZI DÜZENLİ OLARAK KONTROL EDİYORMUSUNUZ? ELEKTRİK FATURALARINIZDA REAKTİF CEZA ÖDÜYORMUSUNUZ? ELEKTRİK FATURALARINIZI DÜZENLİ OLARAK KONTROL EDİYORMUSUNUZ? Elektrik faturalarındaki cezalı ödemelerin genellikle farkına varılmaz. Aktif harcama

Detaylı

Reynolds Sayısı ve Akış Rejimleri

Reynolds Sayısı ve Akış Rejimleri 1. Genel Bilgi Bazı akışlar oldukça çalkantılıyken bazıları düzgün ve düzenlidir. Düzgün akım çizgileriyle belirtilen çok düzenli akış hareketine laminer akış denir. Düşük hızlarda yağ gibi yüksek viskoziteli

Detaylı

Üç-fazlı 480 volt AC güç, normalde-açık "L1", "L2" ve "L3" olarak etiketlenmiş vida bağlantı uçları yoluyla kontaktörün tepesinde kontak hale gelir

Üç-fazlı 480 volt AC güç, normalde-açık L1, L2 ve L3 olarak etiketlenmiş vida bağlantı uçları yoluyla kontaktörün tepesinde kontak hale gelir Kontaktörler Röle kontakları üzerinden büyük bir miktar elektrik gücü anahtarlamak için kullanıldığında kontaktör terimi ile adlandırılır.. Kontaktörler tipik olarak çoklu kontaklara sahiptir ve kontakları

Detaylı

NIR Analizleri için Hayvansal Yem ve G da Numunelerinin Haz rlanmas

NIR Analizleri için Hayvansal Yem ve G da Numunelerinin Haz rlanmas NIR Analizleri için Hayvansal Yem ve G da Numunelerinin Haz rlanmas Çiftlik hayvanlar yeti tiricili inde yem kalitesinin belirleyici etkisi vard r. Ancak, yüksek kaliteli yem besicilik maliyetlerini önemli

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

Tasarım Raporu. Grup İsmi. Yasemin ÇALIK, Fatih KAÇAK. Kısa Özet

Tasarım Raporu. Grup İsmi. Yasemin ÇALIK, Fatih KAÇAK. Kısa Özet Tasarım Raporu Grup İsmi Yasemin ÇALIK, Fatih KAÇAK Kısa Özet Tasarım raporumuzda öncelikle amacımızı belirledik. Otomasyonumuzun ana taslağını nasıl oluşturduğumuzu ve bu süreçte neler yaptığımıza karar

Detaylı

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır.

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. KAVRAMLAR Büyüme ve Gelişme Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. Büyüme Büyüme, bedende gerçekleşen ve boy uzamasında olduğu gibi sayısal (nicel) değişikliklerle ifade edilebilecek yapısal

Detaylı

YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ

YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ Hazırlayan: Doç.Dr. Hakan Güler Sakarya Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği Karlsruhe Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Almanya

Detaylı

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ SU ÜRÜNLERİ FAKÜLTESİ LABORATUAR, ÜNİTE VE ODA (SÜFLAB) KULLANIM YÖNERGESİ

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ SU ÜRÜNLERİ FAKÜLTESİ LABORATUAR, ÜNİTE VE ODA (SÜFLAB) KULLANIM YÖNERGESİ YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ SU ÜRÜNLERİ FAKÜLTESİ LABORATUAR, ÜNİTE VE ODA (SÜFLAB) KULLANIM YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- Bu Yönergenin amacı; Yüzüncü Yıl Üniversitesi,

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI YÜZEY DOLDURMA TEKNİKLERİ

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI YÜZEY DOLDURMA TEKNİKLERİ İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI YÜZEY DOLDURMA TEKNİKLERİ Deneyde dolu alan tarama dönüşümünün nasıl yapıldığı anlatılacaktır. Dolu alan tarama

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ DERS GÖREVLENDİRME YÖNERGESİ

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ DERS GÖREVLENDİRME YÖNERGESİ YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ DERS GÖREVLENDİRME YÖNERGESİ İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER...i BİRİNCİ BÖLÜM...1 Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar...1 Amaç...1 Kapsam...1 Dayanak...1 Tanımlar...1 İKİNCİ BÖLÜM...2

Detaylı

SU KİRLİLİĞİ KONTROLU YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ

SU KİRLİLİĞİ KONTROLU YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ SU KİRLİLİĞİ KONTROLU YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ Resmi Gazete : 12.3.1989 tarih ve 20106 sayı Kanuni Dayanağı : 2872 S. Çevre Kanunu ile mezkur kanunda ek ve değişiklik Yapan kanun hükümlerine uygun

Detaylı

Sait GEZGİN, Nesim DURSUN, Fatma GÖKMEN YILMAZ

Sait GEZGİN, Nesim DURSUN, Fatma GÖKMEN YILMAZ FARKLI ŞEKİL VE DOZLARDA UYGULANAN TKİ HÜMAS IN EKMEKLİK BUĞDAYIN BAYRAK YAPRAK BESİN ELEMENTİ KONSANTRASYONU, VERİM VE TANE PROTEİN KAPSAMINA ETKİLERİ Sait GEZGİN, Nesim DURSUN, Fatma GÖKMEN YILMAZ Bu

Detaylı

ATIKSU ARITIMININ ESASLARI

ATIKSU ARITIMININ ESASLARI ATIKSU ARITIMININ ESASLARI Evsel, Endüstriyel Atıksu Arıtımı ve Arıtma Çamurlarının Kontrolü Prof. Dr. İzzet ÖZTÜRK Dr. Hacer TİMUR Dr. Ufuk KOŞKAN 1. ATIKSU MİKTAR VE ÖZELLİKLERİ... 1 1.1. Atıksu Akımının

Detaylı