Giriş/Çıkış Sistemi. Giriş/Çıkış Birimlerinin Konumu. Ardıl (Serial) ve Koşut (Parallel) Bağlantı. Sürücü-Arabirim Bağlantısı

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Giriş/Çıkış Sistemi. Giriş/Çıkış Birimlerinin Konumu. Ardıl (Serial) ve Koşut (Parallel) Bağlantı. Sürücü-Arabirim Bağlantısı"

Transkript

1 Giriş/Çıkış Sistemi Giriş/Çıkış Sistemi Ahmet Burak Can Hacettepe Üniversitesi Giriş/Çıkış (G/Ç) birimleri, verilerin, kullanıcı ile bilgisayar ortamı arasında aktarılmasına ya da bu ortamda saklanmasına yarayan birimlere verilen genel addır. Veri aktarım Veri saklama İşletim sistemleri, veri aktarım amaçlı G/Ç işlemlerini kütük kavramı ile özdeşleştirirler. Veri saklama işlemleri kütük yönetim sisteminin, G/Ç sistemini bir alt katman olarak kullanması sayesinde gerçekleştirilir. 2 Giriş/Çıkış Birimlerinin Konumu Giriş/Çıkış Sistemi İşletim sistemi, sürücülerde yapılan işlemlere doğrudan müdahale etmez. G/Ç programlama, arabirim programlama olarak algılanmalıdır. G/Ç programlamada genel olarak 3 yaklaşım vardır: Seçmeli G/Ç programlama Kesilmeli G/Ç programlama Doğrudan Bellek Erişim düzeneği ile programlama 3 4 Sürücü-Arabirim Bağlantısı Ardıl (Serial) ve Koşut (Parallel) Bağlantı Sürücü-arabirim arası bağlantılar veriyi damga tabanında aktarırlar. Sürücüler arabirimden uzakta olabilir. Bu uzaklık, arabirim-sürücü arası bağlantı türünün izin verdiği en büyük uzaklığı geçemez. Bağlantı türünü, Maliyet Verilerin sürücüde saklanış biçimi belirler. 5 6

2 Ardıl Bağlantı Biçimleri Zamanuyumsuz ardıl iletişimde aktarılan damga bitlerinin başına ve sonuna başlama (start) ve durma (stop) bitleri eklenir. Zamanuyumlu ardıl iletişimde ise, gönderici ve alıcı birimlerin birbirleriyle sürekli zamanuyumlu kalmalarını sağlayan ve damgalar arasında gerektikçe iletilen, özel zamanuyumlama damgaları (SYNC) kullanılır. Tek/Çift Yönlü İletişim İki birim arasında yapılan iletişim, hep göndericiden alıcıya doğru gerçekleşirse yapılan iletişime tek yönlü (simplex) iletişim denir. Örnek: Radyo iletişimi İletişim her iki yönde de olabiliyorsa çift yönlü (duplex) iletişim denir. Tam Çift Yönlü (full duplex) Örnek: Telefon konuşması, terminal arabirimi Yarı Çift Yönlü (half duplex) Örnek: Telsiz konuşması 7 8 Arabirim/Sürücü Arası Bağlantı Standartları G/Ç sürücüsü ile arabirimin, her ikisi de aynı firma tarafından üretiliyorsa, genelde aralarındaki bağlantı biçimi ile iletişim protokolu da bu firmaya özel olmaktadır. Fakat farklı firmalar tarafından üretilen ürünler arasında standart bağlantılar geliştirmek gereklidir. Bu standartlar bağlantının ayrıntılarını tanımlamalıdır. Bağlantının (ardıl, koşut gibi) türü, Bağlantı ucu, kablo gibi fiziksel bağlantı öğelerinin özellikleri, İletilen bitleri simgeleyen elektriksel imlerin gerilim, akım düzeylerini, İletişim akışının denetlenmesinde kullanılan protokolu ayrıntıları. Giriş/Çıkış Arabirimi Görünümü Arabirimler güdüm yazmaçları aracılığıyla programlanabilen anlayışlı birimlerdir. Durum yazmaçları, arabirim tarafından yürütülen aktarım işlem akışının ve sonuçlarının izlendiği yazmaçlardır Giriş/Çıkış Arabirimi Kullanımı Verilerin ana bellekten arabirim yastığına (yazma) ya da arabirim yastığından ana belleğe (okuma) taşınması, G/Ç yordamlarının denetiminde gerçekleşir. Verilerin arabirim ile sürücüler arasında aktarımı ise, arabirim tarafından, kendiliğinden yerine getirilir. Örnek: Terminal ekranından bir karakter görüntülenmek istendiğinde, karakter kodunun terminal arabirimi çıkış yastığına yazılması yeterlidir. Arabirim yastığına yazılan damganın ekrana aktarılması (görüntülenmesi), arabirim tarafından kendiliğinden gerçekleştirilir. Güdüm, Durum Yazmaçları Arabirim üstünde yer alan güdüm yazmaç(lar)ı: Arabirimin yerine getirebildiği bir dizi işlev arasından birinin seçilmesi, Sürücü üzerinde yerine getirilmesi istenen işlemlerin arabirime bildirilmesi amacıyla kullanılır. Durum yazmaçları, güdüm yazmaçları ile belirtilen işlemlerin akış ve sonuçlarına, işlem hatalarına ilişkin bilgilerin tutulduğu yazmaçlardır. Örnek: Sabit diskte ize gitme ve okuma/yazma işlemlerinin sonuçları durum yazmacında görünür

3 Güdüm,Durum Yazmaçları Yazmaç ve yastıkların herbirinin, genelde ana bellek adres evreninin dışında, G/Ç adres evreni olarak adlandırılan adres evreni içinde bir adresleri (kimlikleri) bulunur. Arabirim yazmaç ve yastıklarının herbiri G/Ç kapısı (I/O port) olarak adlandırılır. Eğer bir sürücüye, bir seferde: bir damga aktarılabiliyorsa bu sürücüyle ilgili G/Ç birimine damga tabanlı; en az bir öbek aktarılabiliyorsa bu sürücüyle ilgili G/Ç birimine öbek tabanlı G/Ç birimi denmektedir. G/Ç Yastıkları Damga tabanlı bir G/Ç arabirimi düzeyinde en az bir damgalık, öbek tabanlı bir arabirim düzeyinde ise, en az bir öbeklik G/Ç yastığı bulunur. Bu yastıklar özellikle sabit disklerde bulunan ön bellek (cache) ile karıştırılmamalıdır. Ön bellek aktarım işlemlerini hızlandırmak amacıyla kullanılır Terminal Arabirimi Terminal Arabiriminde Ekrandan Görüntüleme ascii kodlu bir damganın, terminal ekranından görüntülenebilmesi için: Arabirim Güdüm yazmacına, terminal sürücü ile; 7 bit damga boyu, bir stop bit, çift eşlik sayısı ve 9600 bps hızında iletişim kurmayı sağlayan; gönderme ve alma işlemlerine arabirimi açan ( ) değerinin yazılması, TR durum bitiyle, arabirimin gönderime hazır olduğunu sınayıp, sözkonusu damga kodunu arabirim Çıkış yastığına yazmak gereklidir Disket Arabirimi Disket Sürücüden Okuma 17 Disket sürücü üzerinde n inci izdeki m kimlikli, 512 byte lık bir öbeğin ana belleğe aktarılabilmesi için: 1. Arabirim İz Kimliği yazmacı içine (n) değerinin yazılması, 2. Sektör Kimliği yazmacının içine (m) değerinin yazılması, 3. Güdüm yazmacının içine okuma-yazma kafasının n inci ize götürecek güdümün ( değerinin) yazılması, 4. SC durum biti aracılığıyla kafanın ize gittiğinin algılanması, 5. Güdüm yazmacının içine okuma işlemini başlatacak güdümün ( değerinin) yazılması, 6. RDY durum bitinin kurulmasıyla, sürücüden okunan sektörün ilk damganın G/Ç yastığına aktarılması 7. G/Ç yastığındaki damganın okunması ile sonraki damganın G/Ç yastığına aktarma işlemine başlanması, 8. 6 ve 7 adımdaki işlemlerin, sektörün diğer baytları için de (512 kez) yinelenmesi gereklidir. 18

4 Seçmeli G/Ç Programlama Seçmeli G/Ç programlamanın temel ilkesi, aktarım yapılan birimin, istenen işlem gerçekleşene, ya da aranan koşul oluşana değin sürekli sınanmasıdır. Sürücü yordamı, işlem akışını şöyle yönetir: G/Ç arabirim durum yazmacının içeriği, bir AİB yazmacına okunur. AİB yazmacındaki değer üzerinde ilgili durum biti sınanır. İlgili durum biti kurulu ise, gerekli işlemler yapılır. İlgili bitin kurulu olmadığı durumlarda ise durum yazmacı yeniden okunarak sınama işlemleri sürdürülür. Birden Fazla Arabirimle Seçmeli G/Ç Programlama G/Ç birimlerinin birden çok olduğu durumlarda, tüm arabirimlerin durum yazmaçları sırayla okunur. Hazır durumda olanların gerektirdikleri hizmetler (hizmet yordamlarına sapılarak) sağlanır. Arabirimlerin durum yazmaçlarının sırayla sınanması arabirimlerin taranması olarak adlandırılır. İki ya da daha çok G/Ç biriminin aynı anda hizmet istemleri söz konusu olduğunda, hangi birime daha önce hizmet verileceği sorunu ortaya çıkar. G/Ç birimleri arasında bir öncelik sıralaması gerekir Seçmeli G/Ç Programlamada Öncelik Sıralaması Seçmeli G/Ç Programlama Sorunları Seçmeli G/Ç programlama yönteminde, rasgele gelişen olayları izlemek için arabirim durum yazmaç bitlerini sürekli sınamak gerekmektedir. Örnek: Terminal arabiriminde, girilen bir damganın arabirimden sürücüye ulaşmasının yaklaşık 1 ms sürdüğünü varsayalım. Durum yazmaçlarını kontrol etme işleminin yaklaşık 1 mikrosaniye zamanda işletildiği varsayılırsa, AİB, durum yazmaçlarını yaklaşık 1000'er kez sınayacaktır. Seçmeli G/Ç programlama, ana işlem biriminin verimsiz kullanımına neden olan bir yöntemdir Kesilme Düzeneği Kesilme Yordamına Sapış G/Ç arabirimlerinin rasgele anlarda ortaya çıkan hizmet istemlerinin hemen ele alınabilmesi, o an işletilmekte olan programın kesilerek sözkonusu hizmetle ilgili yordama sapılması ile mümkündür. Ana işlem biriminin, işletmekte olduğu bir programı rasgele bir anda keserek özel bir yordama sapmasına kesilme denir. Kesilme, ana işlem birimine G/Ç arabirimlerinden ulaşan kesilme istem imleri aracılığıyla gerçekleşir

5 Kesilme Düzeneği Kesilme istem imleri ana işlem birimine kesilme girişleri üzerinden uygulanır. İşleyicilerin genelde tek bir kesilme girişleri bulunur. Ana işlem birimi kesilme girişi, denetim birimi tarafından sınanır. Denetim birimi her komut işletimi sırasında, saat periyotlarının birinde, örneğin uygula evresinin son saat periyodunda, kesilme girişini sınar. G/Ç arabirimlerinin kesilme istemleri, arabirimlerin bazı durum yazmaç bitleriyle simgelenir. Örnek: Terminal arabirimindeki RR (almaya hazır), TR (göndermeye hazır) bitleri Kesilme Yordamına Sapma Geri dönüş adresinin saklanmasından sonra ikinci aşama kesilme yordamına sapma aşamasıdır. Kesilme yordamına sapmada değişik işleyici mimarileri farklı yöntemler kullanırlar. Genelde kullanılan yöntem, kesilmeler ile eşleşmiş değişmez bir ana bellek sözcükleri (kesilme vektörü) üzerinden, dolaylı adresleme yoluyla kesilme yordamına sapma yöntemidir. Kesilme vektörleri, sistem işletime açıldığında sistem programları tarafından, kesilme hizmet yordamlarının başlangıç adresleriyle günlenir. Kesilme yordamından dönüş iret türü komutlarla olur x86 İşleyicilerde Kesilme Düzeneği 80x86 İşleyicilerde Kesilme Düzeneği IF (interrupt flag) biti, sti (set interrupt flag) ve cli (clear interrupt flag) makina komutlarıyla kurulup sıfırlanır. Her bir kesilme için, 2 byte kesim (CS), 2 byte kesim içi göreli adres (IP) değerini tutmak üzere, ana bellekte 4 byte lık dolaylı adresleme konumu bulunur. Ana belleğin 0-3FF adres aralığındaki 1 KB'lık kesimi, 256 değişik türe ilişkin 4'er baytlık kesilme vektörlerine ayrılır. Kesilme vektörlerinden ilk beş tanesi engellenemez kesilme girişinin, iç kesilmelerin ya da INT, INTO gibi özel yazılım kesilmelerinin kullanımına ayrılmıştır Kesilme Maske Düzeneği Kesilme Maske Düzeneği Kesilme girişi, denetim birimine, ana işlem birimi program durum sözcüğü (PSW) adlı yazmacın özel bir bitiyle denetlenen bir anahtarlama düzeneği üzerinden bağlanır. Kesilme imleri, bu bitin kurulu olmadığı durumlarda denetim birimine ulaşamaz ve dolayısıyla komut işletim akışını değiştiremezler. Anılan bu anahtarlama düzeneği, kesilme maske düzeneği olarak bilinir. Ana işlem birimi içinde bulunan ve kesilme istemlerini genel olarak denetleyen bu maske düzeneğine genel maske, arabirimler düzeyinde yer alan düzeneklere ise yerel maske düzenekleri denir

6 Kesilme Türleri Kaynağına göre İç kesilme (Sıfıra bölme hatası, Görüntü bellek kesilmesi) Dış kesilme (G/Ç arabirimlerinden gelen kesilmeler) Engellenebilmesine göre Engellenir kesilme Engellenemez kesilme (Güç kaynağından gelen kesilme) Oluşturulma yöntemine göre Donanım kesilmeleri Yazılım kesilmeleri Kesilme Önceliği Denetleme Birimi Arabirim önceliklerinin sistem yazılımları aracılığıyla değiştirilebilmesi daha esnek bir çözüm sağlayacaktır. Kesilme Önceliği Denetleme Birimi (KÖDB), kesilme önceliğinin işletim içinde devingen olarak değiştirilebilmesine olanak verir. Kesilme yordamlarının, maskeleme yükünden arındırılarak yalınlaşmasını ve kısalmasını sağlar. Arabirimler kesilme istemlerini, AİB yerine bu öncelik denetleme birimine gönderirler. Daha sonra bu birim, kesilme istem imini AİB ye ulaştırır. AİB nin kurduğu istem alındı imi de, arabirimler yerine bu birime gönderilir Kesilme Önceliği Denetleme Biriminin Konumu Kesilme Önceliği Denetleme Birimi Örneği Kesilme Önceliği Denetleme Birimi Yazmaçları Kesilme İstem Yazmacının (KİY) bitleri, arabirimlerden gelen kesilme istemleriyle kurulmakta ve arabirim istemini çektiğinde sıfırlanmaktadır. Süren Hizmet Yazmacı (SHY), kesilme yordamına sapılan (kesilme hizmeti süren) arabirimleri belirlemek için kullanılır. Bu yazmaçlar, KÖDB nin içerdiği kesilme istem girişi kadar bitten oluşurlar. Öncelik denetleme biriminin içerdiği tüm kesilme girişlerinin bir önceliği bulunmaktadır. Kesilme Önceliği Denetleme Birimi Yazmaçları Programlanır yazmaçlar, kesilme yordamları başlangıç adreslerini saklamak ve giriş önceliklerini belirlemek amacıyla kullanılırlar. Alındı iminin gelmesiyle kesilme önceliği denetleme birimi, o anda en öncelikli birimin yordam başlangıç adresini (ya da parametresini) veri yolu üzerinden ana işlem birimine ulaştırır

7 Kesilme Önceliği Denetleme Birimi Kesilme Yordamlarının İç İçe İşletilmesi 8 girişli bir KÖDB için, sıfırıncı girişin en öncelikli, yedinci girişin en düşük öncelikli olduğu bir durum düşünelim. Üçüncü girişten bir istem geldiğinde, KİY in üçüncü biti kurulur ve AİB ye kesilme istemi yollanır. Alındı imi geldiğinde, üçüncü girişe bağlı arabirimin kesilme yordamı başlangıç adres bilgisi AİB ye ulaştırılırken, SHY nin üçüncü biti kurulur. Üçüncü girişin hizmet yordamı çalışırken: İkinci girişten kesilme istemi gelirse, hizmet yordamı kesilir. İkinci giriş için hizmet yordamına sapma süreci yinelenir. Dördüncü girişten kesilme istemi gelirse, çalışan hizmet yordamının bitirilmesi beklenir, AİB ye kesilme istemi gönderilmez Kesilme Önceliği Denetleme Birimi ile Terminal G/Ç Sistemi İşletim Sistemlerinde G/Ç Katmanları Aygıt Sürücüler (Device Drivers) Aygıttan Bağımsız G/Ç (Device-Independent I/O) (a) Standart bir aygıt sürücü arayüzü olmadan (b) Standart bir aygıt sürücü arayüzü kullanarak 41 42

8 Aygıttan Bağımsız G/Ç İşlemi User-Space I/O Software Bir ağ kartına gönderilecek veri, önce kullanıcı adres uzayından çekirdek adres uzayına taşınır ve sonra ağ kartı arabirimine aktarılır Doğrudan Bellek Erişimi Denetleme Birimi G/Ç arabirimleri ile ana bellek arasındaki veri aktarımını, AİB yi dışarıda tutarak gerçekleştirebilmek için doğrudan bellek erişim (DBE) düzeneğinden yararlanılır. Bu düzenekle, arabirimlerden ana belleğe, ana bellekten arabirimlere veriler, DBE denetleme birimi olarak adlandırılan bir birimin yardımıyla aktarılır. DBE denetleme birimi, AİB nin bellek erişimiyle ilgili işlevlerini yüklenebilen yardımcı bir işleyicidir. DBE denetleme birimi ile AİB nin ana belleğe erişimini paylaşma sorunu, AİB nin efendi konumunda bulunduğu, efendi-köle ilişkisi içinde çözülür. Doğrudan Bellek Erişimi Denetleme Birimi Arabirimler, bağlı oldukları sürücülerle ve ana bellek arası veri aktarımı istemlerini, DBE denetleme birimine yaparlar. DBE denetleme birimi, yol kullanım istemi girişini kurarak ana işlem biriminden adres ve veri yollarının kullanım hakkını ister. AİB, yol kullanım istemi girişini, komut işletiminin belirli bir periyodunda sınar. Giriş üzerinde istemi simgeleyen bir gerilim düzeyi saptarsa, adres ve veri yolları ile ilişkisini keser. Bu durumu, yol kullanım istemi alındısı çıkışını kurarak DBE denetleme birimine belirtir Doğrudan Bellek Erişimi Denetleme Birimi Doğrudan Bellek Erişimi Denetleme Biriminin Konumu DBE denetleme birimlerinin, aynı anda birden çok arabirime hizmet sunabilmek için birden çok aktarım istem girişi ve istem alındısı çifti bulunur. İstem-alındı çiftleri genellikle doğrudan bellek erişim kanalı olarak adlandırılır. Herbir kanal için bir adres yazmacı ve sayaç çifti bulunmak zorundadır. Güdüm yazmaçları, her kanal için işlem izin, yön, sürekli/kesikli aktarım bitleri gibi güdüm bitleri içerirler. Durum yazmaçları, kanallarla ilgili sayaçların sıfırlanması durumunda kurulan durum bitlerinden oluşur

BİLGİSAYAR MİMARİLERİ. Yrd. Doç. Dr. Mehmet ŞİMŞEK Düzce Üniversitesi

BİLGİSAYAR MİMARİLERİ. Yrd. Doç. Dr. Mehmet ŞİMŞEK Düzce Üniversitesi BİLGİSAYAR MİMARİLERİ Yrd. Doç. Dr. Mehmet ŞİMŞEK Düzce Üniversitesi GİRİŞ/ÇIKIŞ SİSTEMİ Giriş/Çıkış Birimlerini, Seçmeli ve Kesilmeli Giriş/Çıkış programlaması Kesilme Düzeneğini, Giriş/Çıkış Kanalları

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş Ders Kitapları ve Notlandırma İşletim Sistemlerine Giriş Ahmet Burak Can Hacettepe Üniversitesi abc@cs.hacettepe.edu.tr Ders kitapları İşletim Sistemleri, Ali Saatçi Modern Operating Systems, Andrew Tanenbaum

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş Ders Kitapları ve Notlandırma İşletim Sistemlerine Giriş Ahmet Burak Can Hacettepe Üniversitesi abc@cs.hacettepe.edu.tr Ders kitapları İşletim Sistemleri, Ali Saatçi Modern Operating Systems, Andrew Tanenbaum

Detaylı

ASENKRON (Eş Zamanlı Olmayan) HABERLEŞME ARA YÜZEYİ

ASENKRON (Eş Zamanlı Olmayan) HABERLEŞME ARA YÜZEYİ ASENKRON (Eş Zamanlı Olmayan) HABERLEŞME ARA YÜZEYİ Arayüzey hem gönderici hem alıcı durumunda çalışır. Arayüzey kontrol register ına aktarılan bir kontrol byte ı ile başlangıç durumuna getirilir. Kontrol

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 5. Yönlendiricilerde İşlem İzleme ve Hata Ayıklama

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 5. Yönlendiricilerde İşlem İzleme ve Hata Ayıklama HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 5 Yönlendiricilerde İşlem İzleme ve Hata Ayıklama Bu deneyde, Laboratuvar görünümü, Çizim 5.1 de gösterilen biçimde

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş Girdi/Çıktı (I/O) İşletim Sistemlerine Giriş - Ders11 1 Girdi/Çıktı (I/O) İşletim sisteminin temel fonksiyonlarından biride bilgisayardaki tüm I/O aygıtlarını kontrol etmesidir.

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemleri ve Donanım İşletim Sistemlerine Giriş/ Ders01 1 İşletim Sistemi? Yazılım olmadan bir bilgisayar METAL yığınıdır. Yazılım bilgiyi saklayabilir, işleyebilir

Detaylı

1. PROGRAMLAMA. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

1. PROGRAMLAMA. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com . PROGRAMLAMA UTR-VC Windows altında çalışan konfigürasyon yazılımı aracılığıyla programlanır. Programlama temel olarak kalibrasyon, test ve giriş/çıkış aralıklarının seçilmesi amacıyla kullanılır. Ancak

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu

İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu bulunmaktadır; 1. Performans: İşletim sistemi, makine

Detaylı

TBİL-407 İşletim Sistemleri BÖLÜM 1 1- İşletim sistemi, kullanıcılar ile donanım arasında yer alan bir yazılımdır. Doğru

TBİL-407 İşletim Sistemleri BÖLÜM 1 1- İşletim sistemi, kullanıcılar ile donanım arasında yer alan bir yazılımdır. Doğru TBİL-407 İşletim Sistemleri BÖLÜM 1 1- İşletim sistemi, kullanıcılar ile donanım arasında yer alan bir yazılımdır. 2- İşletim sistemi kullanıcılara kolay bir işletim ortamı sunarken sistem kaynaklarının

Detaylı

Sistem Programlama. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir.

Sistem Programlama. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir. Kesmeler çağırılma kaynaklarına göre 3 kısma ayrılırlar: Yazılım kesmeleri Donanım

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 1

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 1 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 1 Yerel Ağlar (LANs) ve Ethernet ÖN BİLGİ Yerel Ağ ve Ethernet Bilgisayar ağları, yerel ve geniş alan ağları olarak

Detaylı

GİRİŞ-ÇIKIŞ (INPUT / OUTPUT) ORGANİZASYONU

GİRİŞ-ÇIKIŞ (INPUT / OUTPUT) ORGANİZASYONU GİRİŞ-ÇIKIŞ (INPUT / OUTPUT) ORGANİZASYONU GİRİŞ / ÇIKIŞ ARA YÜZEYİ (I/O ARA YÜZEYİ) G/Ç ara yüzeyi bilgisayarda bulunan bilgilerin dış G/Ç aletleri arasında aktarmanın yapılması için bir yöntem sunar.

Detaylı

Kütük Yönetimi. Kütük Yönetim Sisteminin İşlevleri. Hacettepe Üniversitesi Kavramsal Kütük Modeli.

Kütük Yönetimi. Kütük Yönetim Sisteminin İşlevleri. Hacettepe Üniversitesi Kavramsal Kütük Modeli. Kütük Yönetim Sisteminin İşlevleri Kütük Yönetimi Ahmet Burak Can Hacettepe Üniversitesi abc@cs.hacettepe.edu.tr Mantıksal kütük yapılarından fiziksel yapılara geçişin sağlanması Kütük başına göreli mantıksal

Detaylı

Kütük Yönetimi. Kütük Yönetim Sisteminin İşlevleri. Hacettepe Üniversitesi abc@cs.hacettepe.edu.tr. Kavramsal Kütük Modeli.

Kütük Yönetimi. Kütük Yönetim Sisteminin İşlevleri. Hacettepe Üniversitesi abc@cs.hacettepe.edu.tr. Kavramsal Kütük Modeli. Kütük Yönetim Sisteminin İşlevleri Kütük Yönetimi Ahmet Burak Can Hacettepe Üniversitesi abc@cs.hacettepe.edu.tr Mantıksal kütük yapılarından fiziksel yapılara geçişin sağlanması Kütük başına göreli mantıksal

Detaylı

Merkezi İşlem Birimi MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. MİB Yapısı. MİB Altbirimleri. Durum Kütüğü. Yardımcı Kütükler

Merkezi İşlem Birimi MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. MİB Yapısı. MİB Altbirimleri. Durum Kütüğü. Yardımcı Kütükler Merkezi İşlem Birimi MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ Yrd. Doç. Dr. Şule Gündüz Öğüdücü Merkezi İşlem Birimi (MİB): Bilgisayarın temel birimi Hız Sözcük uzunluğu Buyruk kümesi Adresleme yeteneği Adresleme kapasitesi

Detaylı

Merkezi İşlem Birimi MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. MİB Yapısı. MİB in İç Yapısı. MİB Altbirimleri. MİB in İç Yapısı

Merkezi İşlem Birimi MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. MİB Yapısı. MİB in İç Yapısı. MİB Altbirimleri. MİB in İç Yapısı Merkezi İşlem Birimi MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ Doç. Dr. Şule Gündüz Öğüdücü http://ninova.itu.edu.tr/tr/dersler/bilgisayar-bilisim-fakultesi/0/blg-1/ Merkezi İşlem Birimi (MİB): Bilgisayarın temel birimi

Detaylı

Öğr.Gör. Mehmet Can HANAYLI

Öğr.Gör. Mehmet Can HANAYLI 1 DERS İZLENCESİ 2 SİSTEM MİMARİLERİNE GİRİŞ Bilgisayar nedir? Bilgisayarın tarihçesi Bilgisayarın kullanıldığı alanlar Bilgisayarın kullanılmasında dikkat edilmesi gereken alanlar Bilgisayarların sınıflandırılması

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 8. Ağ Adresi Dönüştürme (NAT-Network Address Translation)

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 8. Ağ Adresi Dönüştürme (NAT-Network Address Translation) HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 8 Ağ Adresi Dönüştürme (NAT-Network Address Translation) Bu deneyde, Laboratuvar görünümü, Çizim 8.1 de gösterilen

Detaylı

8051 Ailesi MCS51 ailesinin orijinal bir üyesidir ve bu ailenin çekirdeğini oluşturur çekirdeğinin temel özellikkleri aşağıda verilmiştir:

8051 Ailesi MCS51 ailesinin orijinal bir üyesidir ve bu ailenin çekirdeğini oluşturur çekirdeğinin temel özellikkleri aşağıda verilmiştir: 8051 Ailesi 8051 MCS51 ailesinin orijinal bir üyesidir ve bu ailenin çekirdeğini oluşturur. 8051 çekirdeğinin temel özellikkleri aşağıda verilmiştir: 1. Kontrol uygulamaları için en uygun hale getirilmiş

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi

BM-311 Bilgisayar Mimarisi 1 BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Bilgisayar Bileşenleri Bilgisayarın Fonksiyonu Instruction Cycle Kesmeler (Interrupt lar)

Detaylı

İLERI MIKRODENETLEYICILER. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı

İLERI MIKRODENETLEYICILER. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı İLERI MIKRODENETLEYICILER Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı BÖLÜM 3 LCD Gösterge Kullanımı +5 LCD Modülün Bağlantısı 8K2 1K +5 10 P0.5 P0.6 P0.7 P2.0 P2.1 P2.2 P2.3 P2.4 P2.5 P2.6 P2.7 1 2 3

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMİ İşletim sistemi kullanıcıyla bilgisayar donanımı arasında iletişim sağlayan programdır.

İŞLETİM SİSTEMİ İşletim sistemi kullanıcıyla bilgisayar donanımı arasında iletişim sağlayan programdır. İŞLETİM SİSTEMİ İşletim sistemi kullanıcıyla bilgisayar donanımı arasında iletişim sağlayan programdır. Programların ve donanımların kullanılması için bir çalıştırılması platformu oluşturur. Sistemin yazılım

Detaylı

Bölüm 12: UDP ve TCP. 12.1 UDP (User Datagram Protocol)

Bölüm 12: UDP ve TCP. 12.1 UDP (User Datagram Protocol) Bölüm 12: UDP ve TCP Türkçe (İngilizce) karşılıklar Bağlantısız (connectionless) Connection-oriented (bağlantı temelli) Veri dizisi (data stream) Soket (socket) Alındı (acknowledgment) Üç yollu el sıkışma

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Bilgisayar Bileşenleri Bilgisayarın Fonksiyonu Instruction Cycle Kesmeler (Interrupt lar) Bus

Detaylı

1 DERS İZLENCESİ 2 BİLGİSAYARA GİRİŞ Bilgisayar nedir? Bilgisayarın tarihçesi Bilgisayarın kullanıldığı alanlar Bilgisayarın kullanılmasında dikkat

1 DERS İZLENCESİ 2 BİLGİSAYARA GİRİŞ Bilgisayar nedir? Bilgisayarın tarihçesi Bilgisayarın kullanıldığı alanlar Bilgisayarın kullanılmasında dikkat 1 DERS İZLENCESİ 2 BİLGİSAYARA GİRİŞ Bilgisayar nedir? Bilgisayarın tarihçesi Bilgisayarın kullanıldığı alanlar Bilgisayarın kullanılmasında dikkat edilmesi gereken alanlar Bilgisayarların sınıflandırılması

Detaylı

8051 Ailesi MCS51 ailesinin orijinal bir üyesidir ve bu ailenin çekirdeğini oluşturur çekirdeğinin temel özellikkleri aşağıda verilmiştir:

8051 Ailesi MCS51 ailesinin orijinal bir üyesidir ve bu ailenin çekirdeğini oluşturur çekirdeğinin temel özellikkleri aşağıda verilmiştir: 8051 Ailesi 8051 MCS51 ailesinin orijinal bir üyesidir ve bu ailenin çekirdeğini oluşturur. 8051 çekirdeğinin temel özellikkleri aşağıda verilmiştir: 1. Kontrol uygulamaları için en uygun hale getirilmiş

Detaylı

Giriş Çıkış Birimleri:

Giriş Çıkış Birimleri: DONANIM VE YAZILIM Giriş Çıkış Birimleri: Bilgisayara dış ortamdan bilgi girilmesini sağlayan ve girilen bu bilgilerin bilgisayar tarafından işlendikten sonra, tekrar dış ortama çıkarılması için kullanılan

Detaylı

BÖLÜM 6 Seri Port Đşlemleri

BÖLÜM 6 Seri Port Đşlemleri C ile 8051 Mikrodenetleyici Uygulamaları BÖLÜM 6 Seri Port Đşlemleri Amaçlar Seri haberleşmenin önemini kavramak 8051 seri port kontrol saklayıcılarını öğrenmek Seri port çalışma modları hakkında bilgi

Detaylı

Bölüm 13: Giriş-Çıkış (I/O) Sistemleri

Bölüm 13: Giriş-Çıkış (I/O) Sistemleri Bölüm 13: Giriş-Çıkış (I/O) Sistemleri Mehmet Demirci tarafından çevrilmiştir. Silberschatz, Galvin and Gagne 2013 Bölüm 13: Giriş-Çıkış (I/O) Sistemleri Genel bakış I/O donanımı Uygulama I/O arayüzü Çekirdek

Detaylı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu Güz Yarıyılı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu Güz Yarıyılı HAFTA IV Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2016 2017 Güz Yarıyılı Open System Interconnection (OSI) OSI modeli sıradüzensel 7 katmandan oluşur. OSI modeli hala geliştirilmekte olmasına rağmen satıcılar ve standart

Detaylı

TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİSİ KULLANIMI. Enformatik Bölümü

TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİSİ KULLANIMI. Enformatik Bölümü TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİSİ KULLANIMI Enformatik Bölümü - Bilgisayarın tanımı ve tarihçesi Bilgisayar, belirli komutlara göre veri işleyen ve depolayan bir makinedir. İlk bilgisayar 1950 yılında yapılmıştır.

Detaylı

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. << Bus Yapısı >> Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. << Bus Yapısı >> Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü BİLGİSAYAR MİMARİSİ > Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü Veri yolu (BUS), anakarttaki tüm aygıtlar arası veri iletişimini sağlayan devrelerdir. Yani bilgisayarın bir bileşeninden diğerine

Detaylı

Hazırlayan: Cihan Aygül BT Rehber ÖĞRETMENİ

Hazırlayan: Cihan Aygül BT Rehber ÖĞRETMENİ Hazırlayan: Cihan Aygül BT Rehber ÖĞRETMENİ 1 Düşünelim? * Bilişim teknolojisi günlük hayatta hangi alanlarda kullanılabilir? * Günlük hayatta gözlemlediğiniz bilgisayar çeşitlerini söyleyiniz. 2 Bilgisayar

Detaylı

Fiziksel Veritabanı Modelleme

Fiziksel Veritabanı Modelleme Fiziksel Veritabanı Modelleme Fiziksel Veritabanı VTYS, verileri yan bellekte tutar. Bu yüzden VTYS lerde sıklıkla READ (yan bellekten okuma) ve WRITE (yan belleğe yazma) işlemi meydana gelir. READ ve

Detaylı

ETHERNET TEKNOLOJİSİ

ETHERNET TEKNOLOJİSİ ETHERNET TEKNOLOJİSİ ETHERNET TEKNOLOJİSİ İletişim, bir mesajın bir kanal aracılığıyla kaynaktan hedefe ulaştırılması işlemidir. Gerek insanlar arasında gerçekleşsin gerekse de bilgisayarlar arasında gerçekleşsin

Detaylı

Harddisk Disk Sabit diskler üstüste yerleştirilmiş plakalardan (platter) oluşmaktadır. Plakaların her iki yüzeyinde okuma/yazma için okuma yazma kafaları (read-write heads) monte edilmiştir. R/W kafaları

Detaylı

MODBUS PROTOKOLÜ ÜZERİNDEN KABLOLU VE KABLOSUZ ENERJİ İZLEME SİSTEMİ

MODBUS PROTOKOLÜ ÜZERİNDEN KABLOLU VE KABLOSUZ ENERJİ İZLEME SİSTEMİ MODBUS PROTOKOLÜ ÜZERİNDEN KABLOLU VE KABLOSUZ ENERJİ İZLEME SİSTEMİ 192.168.1.0 Networkunda çalışan izleme sistemi PC Eth, TCP/IP Cihaz 1, Cihaz 2, Şekil-1 U 200 Şekil-1 deki örnek konfigürasyonda standart

Detaylı

Bilgisayarda Programlama. Temel Kavramlar

Bilgisayarda Programlama. Temel Kavramlar Bilgisayarda Programlama Temel Kavramlar KAVRAMLAR Programlama, yaşadığımız gerçek dünyadaki problemlere ilişkin çözümlerin bilgisayarın anlayabileceği bir biçime dönüştürülmesi / ifade edilmesidir. Bunu

Detaylı

Bilgisayar Programcılığı

Bilgisayar Programcılığı Bilgisayar Programcılığı Uzaktan Eğitim Programı e-bġlg 121 AĞ TEKNOLOJĠLERĠNĠN TEMELLERĠ Öğr. Gör. Bekir Güler E-mail: bguler@fatih.edu.tr Hafta 5: Ağ (Network) katmanı I 4. 1 Giriş 4.2 Sanal devre (virtual

Detaylı

Veritabanı. Ders 2 VERİTABANI

Veritabanı. Ders 2 VERİTABANI Veritabanı Veritabanı Nedir? Birbiri ile ilişkili verilerin bir arada uzun süreli bulundurulmasıdır. Veritabanı bazen Veritabanı Yönetim sistemi veya Veritabanı Sistemi yerine de kullanılır. Gerçek dünyanın

Detaylı

MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ

MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ Doç.Dr. Şule Öğüdücü http://ninova.itu.edu.tr/tr/dersler/bilgisayar-bilisim-fakultesi/30/blg-212/ Seri İletişim Verinin her biti aynı hat üzerinden arka arkaya gönderilir. Seri

Detaylı

DERS 3 MİKROİŞLEMCİ SİSTEM MİMARİSİ. İçerik

DERS 3 MİKROİŞLEMCİ SİSTEM MİMARİSİ. İçerik DERS 3 MİKROİŞLEMCİ SİSTEM MİMARİSİ İçerik Mikroişlemci Sistem Mimarisi Mikroişlemcinin yürüttüğü işlemler Mikroişlemci Yol (Bus) Yapısı Mikroişlemci İç Veri İşlemleri Çevresel Cihazlarca Yürütülen İşlemler

Detaylı

Ağ Bağlantısı Hızlı Kurulum Kılavuzu

Ağ Bağlantısı Hızlı Kurulum Kılavuzu Xerox WorkCentre M118/M118i Ağ Bağlantısı Hızlı Kurulum Kılavuzu 701P42720 Bu kılavuz aşağıdakilerle ilgili yordamlar sağlar: Ekranlarda Gezinme sayfa 2 DHCP Kullanarak Ağ Ayarları sayfa 2 Statik IP Adresi

Detaylı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu Güz Yarıyılı EKi Salı, Perşembe Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU

Elbistan Meslek Yüksek Okulu Güz Yarıyılı EKi Salı, Perşembe Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2015 2016 Güz Yarıyılı 22-23 EKi. 2015 Salı, Perşembe Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU OSI modeli sıradüzensel 7 katmandan oluşur. OSI modeli hala geliştirilmekte olmasına rağmen

Detaylı

Bilgisayar İŞLETİM SİSTEMLERİ

Bilgisayar İŞLETİM SİSTEMLERİ Bilgisayar İŞLETİM SİSTEMLERİ Bilgisayar İŞLETİM SİSTEMLERİ Prof.Dr. Ali SAATÇİ Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Genişletilmiş İkinci Baskı Ankara, 2002 DEFNE ve YUNUS'a Yazar Hakkında

Detaylı

Bilgisayar Temel kavramlar - Donanım -Yazılım Ufuk ÇAKIOĞLU

Bilgisayar Temel kavramlar - Donanım -Yazılım Ufuk ÇAKIOĞLU Bilgisayar Temel kavramlar - Donanım -Yazılım Ufuk ÇAKIOĞLU Bilgisayar Nedir? Bilgisayar; Kullanıcıdan aldığı bilgilerle mantıksal ve aritmetiksel işlemler yapabilen, Yaptığı işlemleri saklayabilen, Sakladığı

Detaylı

Mifare Kart Yazıcı/Okuyucu Modül (MFM-200)

Mifare Kart Yazıcı/Okuyucu Modül (MFM-200) 2012 Mifare Kart Yazıcı/Okuyucu Modül (MFM-200) İstanbul Yazılım ve Elektronik Teknolojileri 01.01.2012 MFM-200 Mifare Kart Yazıcı/Okuyucu Modül Genel Özellikler Ürün Kodu MFM-200 Protokol ISO14443A, ISO15693

Detaylı

MCR02/04/05/08 Serileri Temassız Kart Okuyucular

MCR02/04/05/08 Serileri Temassız Kart Okuyucular MCR02/04/05/08 Serileri Temassız Kart Okuyucular [ Protokol Dokümanı V1.22 ] İÇİNDEKİLER Giriş 1 Özellikler 1 Blok Diyagram 1 Haberleşme Yapısı 2 Komutlar 3 Kart Uygulamaları 4 Giriş MCR02, mifare kartları

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi

BM-311 Bilgisayar Mimarisi 1 BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Giriş Mikro işlemler Fetch cycle Indirect cycle Interrupt cycle Execute cycle Instruction

Detaylı

DİSK DEPOLAMA ALANLARI

DİSK DEPOLAMA ALANLARI DİSK DEPOLAMA ALANLARI 1. Giriş İşlemci hızı ve hafıza kapasitesinin disk hızından çok daha hızlı bir gelişim içinde bulunduğu göz önüne alınırsa, disk kullanımında teorik ilgi ve uygulamanın önemliliği

Detaylı

Temel Bilgisayar Bilgisi

Temel Bilgisayar Bilgisi Temel Bilgisayar Bilgisi BİL131 - Bilişim Teknolojileri ve Programlama Hakan Ezgi Kızılöz Bilgisayarların Temel Özellikleri Bilgisayarlar verileri alıp saklayabilen, mantıksal ya da aritmetik olarak işleyen

Detaylı

MİKROBİLGİSAYAR SİSTEMLERİ VE ASSEMBLER

MİKROBİLGİSAYAR SİSTEMLERİ VE ASSEMBLER BÖLÜM 2 INTEL AİLESİNİN 8 BİTLİK MİKROİŞLEMCİLERİ 2.1 8080 MİKROİŞLEMCİSİ Intel 8080, I4004, I4040 ve I8008 in ardından üretilmiştir ve 8 bitlik mikroişlemcilerin ilkidir ve 1974 te kullanıma sunulmuştur.

Detaylı

YÖNLENDİRİCİLER. Temel Bilgiler. Vize Hazırlık Notları

YÖNLENDİRİCİLER. Temel Bilgiler. Vize Hazırlık Notları YÖNLENDİRİCİLER Temel Bilgiler Vize Hazırlık Notları 1 Yönlendiriciler 1. YÖNLENDİRİCİLER 1.1. WAN Geniş Alan Bilgisayar Ağları (WAN, Wide Area Network) Bir ülke ya da dünya çapında yüzlerce veya binlerce

Detaylı

AĞ HİZMETLERİ. Öğr.Gör.Volkan ALTINTAŞ. Version 4.0

AĞ HİZMETLERİ. Öğr.Gör.Volkan ALTINTAŞ. Version 4.0 AĞ HİZMETLERİ Öğr.Gör.Volkan ALTINTAŞ Version 4.0 İSTEMCİ SUNUCU İLİŞKİSİ İnsanlar her gün başkalarıyla iletişim kurmak ve rutin görevlerini yerine getirmek için ağ ve İnternet üzerinden sağlanan hizmetleri

Detaylı

DONANIM VE YAZILIM. Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi

DONANIM VE YAZILIM. Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi DONANIM VE YAZILIM Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Bilgisayar Kendisine verdiğimiz bilgileri istediğimizde saklayabilen, istediğimizde geri verebilen cihaza denir. Donanım, Yazılım Bilgisayar Donanım

Detaylı

11.DERS Yazılım Testi

11.DERS Yazılım Testi 11.DERS Yazılım Testi 1 Yazılım Testi Bir programda hata bulma amacıyla icra edilen bir süreçtir. İyi bir test koşulu henüz ortaya çıkarılmamış bir hatayı tespit eden test koşuludur. Yazılım testinin önemi

Detaylı

MIKRODENETLEYICILER. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı

MIKRODENETLEYICILER. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı MIKRODENETLEYICILER Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı BÖLÜM 7 Kesmeler Kesme (Interrupt) Donanım işareti ile mikroişlemcinin program akışını değiştirme işlemine kesme denir. Kullanım amacı;

Detaylı

AĞ SĠSTEMLERĠ. Öğr. Gör. Durmuş KOÇ

AĞ SĠSTEMLERĠ. Öğr. Gör. Durmuş KOÇ AĞ SĠSTEMLERĠ Öğr. Gör. Durmuş KOÇ Ağ Ġletişimi Bilgi ve iletişim, bilgi paylaşımının giderek önem kazandığı dijital dünyanın önemli kavramları arasındadır. Bilginin farklı kaynaklar arasında transferi,

Detaylı

ESNEK ÜRETİM SİSTEMLERİNDE CNC TEZGAHLARIN BİLGİSAYAR KONTROLÜ. Elektronik Yük. Müh, Figen PALAMUTÇUOĞLU TEKOM A.Ş.

ESNEK ÜRETİM SİSTEMLERİNDE CNC TEZGAHLARIN BİLGİSAYAR KONTROLÜ. Elektronik Yük. Müh, Figen PALAMUTÇUOĞLU TEKOM A.Ş. ESNEK ÜRETİM SİSTEMLERİNDE CNC TEZGAHLARIN BİLGİSAYAR KONTROLÜ Elektronik Yük. Müh, Figen PALAMUTÇUOĞLU TEKOM A.Ş. 25 OCAK 1991 Esnek Üretim Sistemleri (Flexible Manufacturing Systems - FMS), tasarım

Detaylı

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım Yazılım Yazılım Bilgisayarlar üretildikleri anda içlerinde herhangi bir bilgi barındırmadıkları için bir işlevleri yoktur. Bilgisayarlara belirli yazılımlar yüklenerek işlem yapabilecek hale getirilirler.

Detaylı

MultiBoot Kullanıcı Kılavuzu

MultiBoot Kullanıcı Kılavuzu MultiBoot Kullanıcı Kılavuzu Copyright 2006 Hewlett-Packard Development Company, L.P. Bu belgede yer alan bilgiler önceden haber verilmeksizin değiştirilebilir. HP ürünleri ve hizmetlerine ilişkin garantiler,

Detaylı

9. MERKEZİ İŞLEM BİRİM MODÜLÜ TASARIMI

9. MERKEZİ İŞLEM BİRİM MODÜLÜ TASARIMI 1 9. MERKEZİ İŞLEM BİRİM MODÜLÜ TASARIMI Mikroişlemci temelli sistem donanımının en önemli kısmı merkezi işlem birimi modülüdür. Bu modülü tasarlamak için mikroişlemcinin uç işlevlerinin çok iyi bilinmesi

Detaylı

Bilgisayar Donanımı Dersi BİLGİSAYARIN MİMARI YAPISI VE ÇALIŞMA MANTIĞI

Bilgisayar Donanımı Dersi BİLGİSAYARIN MİMARI YAPISI VE ÇALIŞMA MANTIĞI Bilgisayar Donanımı Dersi BİLGİSAYARIN MİMARI YAPISI VE ÇALIŞMA MANTIĞI Bilgisayarın Mimarı Yapısı ve Çalışma Mantığı Bilgisayarı yapısal olarak; bilgilerin girilmesi, girilen bilgilerin belirtilen durumlara

Detaylı

Chapter 6 Digital Data Communications Techniques

Chapter 6 Digital Data Communications Techniques Chapter 6 Digital Data Communications Techniques Eighth Edition by William Stallings Lecture slides by Lawrie Brown Dijital Veri İletişim Teknikleri Bir konuşma iki yönlü iletişim hattı oluşturur;iki taraf

Detaylı

Bağlantı Kılavuzu. Desteklenen işletim sistemleri. Yazıcıyı Yazılım ve Belgeler CD'sini kullanarak kurma. Bağlantı Kılavuzu

Bağlantı Kılavuzu. Desteklenen işletim sistemleri. Yazıcıyı Yazılım ve Belgeler CD'sini kullanarak kurma. Bağlantı Kılavuzu Sayfa 1 / 6 Bağlantı Kılavuzu Desteklenen işletim sistemleri Yazılım CD'sini kullanarak, yazıcıyı aşağıdaki işletim sistemlerine kurabilirsiniz: Windows 8.1 Windows Server 2012 R2 Windows 7 SP1 Windows

Detaylı

Bilgi ve iletişim teknolojileri

Bilgi ve iletişim teknolojileri Bilgi ve iletişim teknolojileri 1 Bilgisayar, Hesap makinesi gibi araçlara neden ihtiyaç duyulmuştur? Zaman tasarrufu Bilginin depolanması ihtiyacı Hatasız işlem yapma isteği İletişim ihtiyacı 30\2 Bilişim

Detaylı

Bahar Dönemi. Öğr.Gör. Vedat MARTTİN

Bahar Dönemi. Öğr.Gör. Vedat MARTTİN Bahar Dönemi Öğr.Gör. Vedat MARTTİN Merkezi İşlemci Biriminde İletişim Yolları Mikroişlemcide işlenmesi gereken komutları taşıyan hatlar yanında, işlenecek verileri taşıyan hatlar ve kesme işlemlerini

Detaylı

GİRİŞ İ Ş L E T İ M S İ S T E M L E R İ

GİRİŞ İ Ş L E T İ M S İ S T E M L E R İ İ Ş L E T İ M S İ S T E M L E R İ GİRİŞ İşletim Sistemleri konusu, bilgisayar bilimleri içinde önemli ve kapsamlı bir konuyu oluşturur. Bu kapsamlı konu, doğal olarak, kendine özgü çeşitli özel tanım ve

Detaylı

Bölüm 2 : ANAHTARLAMA : DEVRE ANAHTARLAMA. MESAJ ANAHTARLAMA. PAKET ANAHTARLAMA.

Bölüm 2 : ANAHTARLAMA : DEVRE ANAHTARLAMA. MESAJ ANAHTARLAMA. PAKET ANAHTARLAMA. Bölüm 2 : ANAHTARLAMA : DEVRE ANAHTARLAMA. MESAJ ANAHTARLAMA. PAKET ANAHTARLAMA. Türkçe (İngilizce) karşılıklar Devre Anahtarlama (circuit switching) Mesaj Anahtarlama (message switching) Paket Anahtarlama

Detaylı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu Güz Yarıyılı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu Güz Yarıyılı HAFTA III Bilgi iletişim sistemi : Bilgi iletişim sistemi, dağıtık sistem içerisinde düğümler arasındaki iletişimi desteklemekle yükümlüdür. İletişim sistemi, iletişim ağı ile bağlanmış herhangi bir düğümün,

Detaylı

Temel Bilgisayar Programlama

Temel Bilgisayar Programlama BÖLÜM 11: : Birçok programda, bazı verilerin disk üzerinde saklanmasına gerek duyulur. Bütün programlama dillerinde, sabit disk sürücüsü (Hard Disk Drive, HDD) üzerindeki verileri okumak veya diske veri

Detaylı

Masaüstü Bilgisayarlar

Masaüstü Bilgisayarlar Bilgisayar Nedir? Girilen bilgileri alan işleyen, istenildiği takdirde saklayan veya kullanıcıya sunan çok maksatlı programlanabilen elektronik bir makinedir. Bilgisayar Nedir? İnsan beyni bilgi toplama,

Detaylı

İTÜ Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, BLG433-Bilgisayar Haberleşmesi ders notları, Dr. Sema Oktuğ

İTÜ Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, BLG433-Bilgisayar Haberleşmesi ders notları, Dr. Sema Oktuğ Bölüm 3 : HATA SEZME TEKNİKLERİ Türkçe (İngilizce) karşılıklar Eşlik sınaması (parity check) Eşlik biti (parity bit) Çevrimli fazlalık sınaması (cyclic redundancy check) Sağnak/çoğuşma (burst) Bölüm Hedefi

Detaylı

MCR02-AE Ethernet Temassız Kart Okuyucu

MCR02-AE Ethernet Temassız Kart Okuyucu MCR02-AE Ethernet Temassız Kart Okuyucu Teknik Özellikleri Ethernet 10BaseT Dahili TCP/IP Stack TCP/IP Client-Server Bağlantı Özelliği Dahili DNS İstemcisi DHCP veya Statik IP ile çalışabilme UDP, TCP,ARP,ICMP(ping)

Detaylı

İşletim Sistemleri. Discovering Computers Living in a Digital World

İşletim Sistemleri. Discovering Computers Living in a Digital World İşletim Sistemleri Discovering Computers 2010 Living in a Digital World Sistem Yazılımı Sistem yazılımı, bilgisayar ve aygıtlarının çalışmasını kontrol eden ve sürdüren programlardan oluşur. İşle;m sistemleri

Detaylı

Temel Kavramlar-2. Aşağıda depolama aygıtlarının kapasitelerini inceleyebilirsiniz.

Temel Kavramlar-2. Aşağıda depolama aygıtlarının kapasitelerini inceleyebilirsiniz. Temel Kavramlar-2 Byte = 8 Bit in bir araya gelmesiyle oluşan bellektir. Bilgisayarın tanıdığı harf rakam ve özel karakterlerden her biri 1 byte lık yer kaplar. Yani her bir harfin 1 veya 0 dan oluşan

Detaylı

Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir?

Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Başlangıç Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Bilgisayar Bilgisayar, kendisine verilen bilgiler

Detaylı

7 Uygulama 6. Sunum 5 Oturum Taşıma. 4 Ara katman- Yazılım ve donanım arası 3. Ağ Veri iletim. 2 Ağ Grubu-Donanım 1. Fiziksel. Uygulama Grubu-Yazılım

7 Uygulama 6. Sunum 5 Oturum Taşıma. 4 Ara katman- Yazılım ve donanım arası 3. Ağ Veri iletim. 2 Ağ Grubu-Donanım 1. Fiziksel. Uygulama Grubu-Yazılım OSI Modeli Farklı bilgisayarların i l ve standartların gelişmesi ile sorunların ortaya çıkması nedeniyle ISO (International Organization for Standardization), OSI (Open Systems Interconnection) modelini

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİ. Öğr. Gör. Fatih ALBAYRAK

İŞLETİM SİSTEMLERİ. Öğr. Gör. Fatih ALBAYRAK İŞLETİM SİSTEMLERİ Öğr. Gör. Fatih ALBAYRAK 1 Hedefler İşletim Sisteminin tanımını yapabilmek, Bilgisayarın Yapısını kabaca öğrenmek, İşletim Sistemlerinin Görevlerine hakim olmak, İşletim Sistemi mimarileri

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM Bilgisayar : Kullanıcıdan aldığı bilgiyi işleyip, tekrar kullanıcaya sunan teknolojik alete denir.üç çeşit bilgisayar vardır.bunlar ; Masaüstü,Dizüstü,Tablet. Bilgisayarın Özellikleri : 1. Hızlıdır. 2.Hatasızdır.

Detaylı

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi Bil101 Bilgisayar Yazılımı I Bilgisayar Yüksek Mühendisi Kullanıcıdan aldığı veri ya da bilgilerle kullanıcının isteği doğrultusunda işlem ve karşılaştırmalar yapabilen, veri ya da bilgileri sabit disk,

Detaylı

XC8 ile PİC uygulamaları

XC8 ile PİC uygulamaları XC8 ile PİC uygulamaları Modül tanıtımı : LCD kullanımı Öncelikle Lcd nedir ne değildir biraz tanımamız gerekiyor. LED göstergelerin fazla akım çekmesi ve kullanım zorluğu, son yıllarda LCD göstergelerin

Detaylı

BİT in Temel Bileşenleri (Yazılım-1)

BİT in Temel Bileşenleri (Yazılım-1) Ders 4 BİT in Temel Bileşenleri (Yazılım-1) BİLGİ & İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ 1 Yazılım, değişik ve çeşitli görevler yapma amaçlı tasarlanmış elektronik araçların, birbirleriyle haberleşebilmesini ve uyumunu

Detaylı

Computer Architecture. RAID: (Redundant Array of Independent/Inexpensive Disks)

Computer Architecture. RAID: (Redundant Array of Independent/Inexpensive Disks) Ders 10 RAID: (Redundant Array of Independent/Inexpensive Disks) İşletim sistemi RAID arayüzü ile birbirine bağlanmış diskleri tek disk gibi görmektedir. Yedekleme işlemi işletim sisteminin çoğunlukla

Detaylı

Algoritma ve Akış Diyagramları

Algoritma ve Akış Diyagramları Algoritma ve Akış Diyagramları Bir problemin çözümüne ulaşabilmek için izlenecek ardışık mantık ve işlem dizisine ALGORİTMA, algoritmanın çizimsel gösterimine ise AKIŞ DİYAGRAMI adı verilir 1 Akış diyagramları

Detaylı

27.10.2011 HAFTA 1 KALICI OLMAYAN HAFIZA RAM SRAM DRAM DDRAM KALICI HAFIZA ROM PROM EPROM EEPROM FLASH HARDDISK

27.10.2011 HAFTA 1 KALICI OLMAYAN HAFIZA RAM SRAM DRAM DDRAM KALICI HAFIZA ROM PROM EPROM EEPROM FLASH HARDDISK Mikroişlemci HAFTA 1 HAFIZA BİRİMLERİ Program Kodları ve verinin saklandığı bölüm Kalıcı Hafıza ROM PROM EPROM EEPROM FLASH UÇUCU SRAM DRAM DRRAM... ALU Saklayıcılar Kod Çözücüler... GİRİŞ/ÇIKIŞ G/Ç I/O

Detaylı

OPC Data Access (DA) Temelleri

OPC Data Access (DA) Temelleri OPC Data Access (DA) Temelleri Hazırlayan Kepware Technologies Türkçe Meal Salih GÖK Anket Data Access nedir? Data Access in getirileri OPC DA e giriş (Data Access) OPC DA Özelliklerine bakış Hızlı bir

Detaylı

Bağlantı Kılavuzu. Desteklenen işletim sistemleri. Yazıcıyı Yazılım ve Belgeler CD'sini kullanarak kurma. Bağlantı Kılavuzu

Bağlantı Kılavuzu. Desteklenen işletim sistemleri. Yazıcıyı Yazılım ve Belgeler CD'sini kullanarak kurma. Bağlantı Kılavuzu Sayfa 1 / 6 Bağlantı Kılavuzu Desteklenen işletim sistemleri Yazılım ve Belgeler CD'sini kullanarak, yazıcıyı aşağıdaki işletim sistemlerine kurabilirsiniz: Windows 7 Windows Server 2008 R2 Windows Server

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ SMO103

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ SMO103 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ SMO103 2. HAFTA BİLGİSAYAR SİSTEMİ, BİLGİSAYARI OLUŞTURAN BİRİMLER VE ÇALIŞMA PRENSİPLERİ ANAKART, İŞLEMCİ VE BELLEKLER SABİT DİSKLER, EKRAN KARTLARI MONİTÖRLER VE DİĞER DONANIM BİRİMLERİ

Detaylı

EKLER EK 12UY0106-5/A4-1:

EKLER EK 12UY0106-5/A4-1: Yayın Tarihi: 26/12/2012 Rev. :01 EKLER EK 12UY0106-5/A4-1: nin Kazandırılması için Tavsiye Edilen Eğitime İlişkin Bilgiler Bu birimin kazandırılması için aşağıda tanımlanan içeriğe sahip bir eğitim programının

Detaylı

Bağlantı Kılavuzu. Yazıcıyı yerel olarak yükleme (Windows) Yerel yazdırma nedir? Yazıcıyı Yazılım ve Belgeler CD'sini kullanarak kurma

Bağlantı Kılavuzu. Yazıcıyı yerel olarak yükleme (Windows) Yerel yazdırma nedir? Yazıcıyı Yazılım ve Belgeler CD'sini kullanarak kurma Sayfa 1 / 6 Bağlantı Kılavuzu Yazıcıyı yerel olarak yükleme (Windows) Not: Yazılım ve Belgeler CD'si işletim sistemini desteklemiyorsa, Yazıcı Ekle Sihirbazı'nı kullanmanız gerekir. Yazıcı yazılımının

Detaylı

Donanımlar Hafta 1 Donanım

Donanımlar Hafta 1 Donanım Donanımlar Hafta 1 Donanım Donanım Birimleri Ana Donanım Birimleri (Anakart, CPU, RAM, Ekran Kartı, Sabit Disk gibi aygıtlar, ) Ek Donanım Birimleri (Yazıcı, Tarayıcı, CD-ROM, Ses Kartı, vb ) Anakart (motherboard,

Detaylı

Algılayıcılar / Transmitter

Algılayıcılar / Transmitter 1 Algılayıcı / Transmitter ATH100L Algılayıcılar / Transmitter ATH100L Kullanım Kılavuzu [Rev_1.0_ATH100L] 2 Algılayıcı / Transmitter ATH100L İÇİNDEKİLER 1. GENEL ÖZELLİKLER... 3 1.1. ATH100L... 3 1.2.

Detaylı

Bilgi ve İletişim Teknolojileri (JFM 102) Ders 7. LINUX OS (Sistem Yapısı) BİLGİ & İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ. LINUX Yapısı

Bilgi ve İletişim Teknolojileri (JFM 102) Ders 7. LINUX OS (Sistem Yapısı) BİLGİ & İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ. LINUX Yapısı Ders 7 LINUX OS (Sistem Yapısı) BİLGİ & İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ 1 LINUX Yapısı LINUX işletim sisteminin diğer işletim sistemleri gibi kendine özgü bir yapısı vardır. LINUX yapısı ve bileşenleri aşağıdaki

Detaylı

Temel Bilgi Teknolojileri - I Ayrıntılı Ders İçerikleri

Temel Bilgi Teknolojileri - I Ayrıntılı Ders İçerikleri Temel Bilgi Teknolojileri - I Ayrıntılı Ders İçerikleri Bilgi Teknolojileri (IT) Kavramları, Bilgisayar Kullanımı ve Dosyaların Yönetimi, Bilgi ve İletişim HAFTA 1 1. Genel Kavramlar(Bilgisayarın tanımı,bilgi

Detaylı

BÖLÜM 2 8051 Mikrodenetleyicisine Giriş

BÖLÜM 2 8051 Mikrodenetleyicisine Giriş C ile 8051 Mikrodenetleyici Uygulamaları BÖLÜM 2 8051 Mikrodenetleyicisine Giriş Amaçlar 8051 mikrodenetleyicisinin tarihi gelişimini açıklamak 8051 mikrodenetleyicisinin mimari yapısını kavramak 8051

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ - 2. Sistem, sistem kaynaklarını belli bir hiyerarşi içinde kullanıcının hizmetine

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ - 2. Sistem, sistem kaynaklarını belli bir hiyerarşi içinde kullanıcının hizmetine İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ - 2 Kaynakların Paylaşımı (Resource Sharing) Sistem, sistem kaynaklarını belli bir hiyerarşi içinde kullanıcının hizmetine sunar. Bir işletim sisteminde paylaşılan kaynaklar

Detaylı

DOĞRU BAĞLANTILARI MI ARIYORSUNUZ? MARCONNECT TAM DA BUNU SAĞLAR.

DOĞRU BAĞLANTILARI MI ARIYORSUNUZ? MARCONNECT TAM DA BUNU SAĞLAR. DOĞRU BAĞLANTILARI MI ARIYORSUNUZ? MARCONNECT TAM DA BUNU SAĞLAR. MARCONNECT ürünleri ile ilgili en güncel bilgilere web sitemizden ulaşılabilir: www.mahr.com, WebCode 213 Yeni dijital el ölçme ekipmanları,

Detaylı

Qsign Manager. Digital Signage Software Hızlı Başlangıç Kılavuzu

Qsign Manager. Digital Signage Software Hızlı Başlangıç Kılavuzu Qsign Manager Digital Signage Software Hızlı Başlangıç Kılavuzu Qsign Manager Hızlı Başlangıç Kılavuzu Qsign, Windows tabanlı işletim sistemleri üzerinde çalışabilen ağdaki istemci ekranlara (client) yerel

Detaylı