Alt Sosyoekonomik Düzeydeki Özel Gereksinimli Olan ve Olmayan İlköğretim Öğrencilerinin Sosyometrik Statülerini Yordayan Değişkenler

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Alt Sosyoekonomik Düzeydeki Özel Gereksinimli Olan ve Olmayan İlköğretim Öğrencilerinin Sosyometrik Statülerini Yordayan Değişkenler"

Transkript

1 DURU / Uyum Zorluklarını Yordamada Yalnızlık, Sosyal Destek ve Sosyal Bağlılık Arasındaki Alt Sosyoekonomik Düzeydeki Özel Gereksinimli Olan ve Olmayan İlköğretim Öğrencilerinin Sosyometrik Statülerini Yordayan Değişkenler Berrin BAYDIK*, Hatice BAKKALOĞLU** Öz Bu araştırmanın amacı, alt sosyoekonomik düzeydeki özel gereksinimli olan ve olmayan ilköğretim öğrencilerinin sosyometrik statülerini karşılaştırmak ve farklı değişkenlerin (cinsiyet, yaş, fiziksel görünüm, sosyal beceriler, davranış problemleri ve akademik yeterlilik) öğrencilerin sosyometrik statülerine etkilerini incelemektir. Bu araştırmaya ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci sınıflardan 96 özel gereksinimli ve 1090 özel gereksinimli olmayan ilköğretim öğrencisi katılmıştır. Sosyometrik statülerini belirlemek için öğrencilere Akran Tercihi ve Akran Derecelendirme Ölçeği sosyometrik ölçümleri uygulanmıştır. Öğrencilerin sosyometrik statülerini etkileyen değişkenlere ilişkin veriler Öğrenci Bilgi Formu, Fiziksel Görünüm Derecelendirme Formu ve Sosyal Beceriler Derecelendirme Sistemi-Öğretmen Formu kullanılarak öğretmenlerden toplanmıştır. Araştırma bulguları özel gereksinimli öğrencilerin özel gereksinimli olmayan akranlarına göre daha az sıklıkla kabul edildiklerini ve daha fazla reddedildiklerini göstermiştir. Özel gereksinimli öğrencilerin sosyal kabullerini akademik yeterlilik, fiziksel görünüm ve problem davranışlar yordarken, sosyal retlerini problem davranışlar yordamıştır. Özel gereksinimli olmayan öğrencilerin ise sosyal kabullerini akademik yeterlilik, sosyal beceriler, problem davranışlar, fiziksel görünüm ve cinsiyet yordarken, sosyal retlerini problem davranışlar, akademik yeterlilik ve fiziksel görünüm yordamıştır. Özel gereksinimli olan ve olmayan öğrencilerin sosyal statülerini etkileyen değişkenlerin belirlenmesinin, özel gereksinimli öğrencilerin sosyal kabullerini artırmayı amaçlayan eğitim/müdahale programlarının hazırlanmasına ve uygulanmasına yardımcı olabileceği beklenmektedir. Anahtar Kelimeler Kaynaştırma, Özel Gereksinimli Olan ve Olmayan Öğrenciler, Sosyal Kabul, Sosyal Ret. * Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü, Zihin Engelliler Öğretmenliği Anabilim Dalı Öğretim Üyesi. ** Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü, Zihin Engelliler Öğretmenliği Anabilim Dalı Öğretim Görevlisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri / Educational Sciences: Theory & Practice 9 (2) Bahar / Spring Eğitim Danışmanlığı ve Araştırmaları İletişim Hizmetleri Tic. Ltd. Şti.

2 402 KURAM VE UYGULAMADA EĞİTİM BİLİMLERİ Yrd. Doç. Dr. Berrin Baydık Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü, Cebeci Kampüsü, Ankara/Türkiye Elektronik Posta: Yayın ve Diğer Çalışmalarından Seçmeler Kepenekçi, Y. ve Baydık, B.(2009). Özel eğitim öğretmen adaylarının çocuk haklarına ilişkin tutumları. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 42(1), Bakkaloğlu, H., & Baydık, B. (2008, June). Variables predicting the sociometric status of elementary students with and without special needs. Presentation at The 2 nd International Conference on Special Education (ICOSE), Marmaris-Turkey. Bakkaloğlu, H. ve Baydık, B. (2008). Alt sosyoekonomik düzeydeki özel gereksinimli olan ve olmayan ilköğretim öğrencilerinin sosyometrik statülerini yordayan değişkenler. Yayımlanmamış araştırma raporu, TÜBİTAK. Baydık, B. (2006). Okuma güçlüğü olan çocukların sözcük okuma becerileri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 7(1), Kargın, T., Baydık, B., & Akçamete, G. (2004). A study on needs of parents with children with hearing impairment in transition to kindergarten in Turkey. International Journal of Special Education, 19(2), Baydık, B. (2003). Filizlenen okuryazarlık ve desteklenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 4(2), Kargın, T. ve Baydık, B. (2002). Kaynaştırma ortamındaki işiten öğrencilerin işitme engelli akranlarına yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Özel Eğitim Dergisi, 3(2), Kargın, T., Akçamete, G. ve Baydık, B. (2001). Okulöncesi yaşta işitme engelli çocuğu bulunan ailelerin anasınıfına geçiş sürecindeki gereksinimlerinin belirlenmesi. Özel Eğitim Dergisi, 3(1), Baydık, B. ve Akçamete, G. (1999) Yaş grubundaki kekeme olan ve olmayan bireylerin sözel iletişim tutumlarının karşılaştırılması. Özel Eğitim Dergisi, 2(3), Baydık, B. (1997). Özel eğitimde kaynaştırma ve okul öncesi kurumların kaynaştırmadaki önemi. Millî Eğitim, 136, Öğr. Gör. Dr. Hatice Bakkaloğlu Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü Cebeci Kampusu Ankara/Türkiye Elektronik-posta: Yayın ve Diğer Çalışmalarından Seçmeler Bakkaoğlu, H. (2009). Geçiş. B. Sucuoğlu (Eds.), Zihin engelliler ve eğitimleri içinde (s ). Ankara: Kök Yayıncılık. Bakkaloğlu, H. (2008). Etkinliğe dayalı müdahale programının 3-6 yaş gelişimsel geriliği olan çocukların geçiş becerilerine etkisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(2), Bakkaloğlu, H. (2008). Okul Öncesi Geçiş Becerilerini Değerlendirme Ölçeği nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 41(2), Bakkaloğlu, H., & Baydık, B. (2008, June). Variables predicting the sociometric status of elementary students with and without special needs. Presentation at The 2 nd International Conference on Special Education (ICOSE), Marmaris-Turkey. Bakkaloğlu, H. ve Baydık, B. (2008). Alt sosyoekonomik düzeydeki özel gereksinimli olan ve olmayan ilköğretim öğrencilerinin sosyometrik statülerini yordayan değişkenler. Yayımlanmamış araştırma raporu, TÜBİTAK. Akkök, F., Aydın, A., Bakkaloğlu, H., Özeke, E., Sucuoğlu, B., & Yalçın, B. (2003, April). The psychometric characteristics of the Turkish Form of the BOEHM Test. International perspectives on school-wide approaches for meeting students, special educational needs. Presentation at the Council of Exceptional Children, Annual Convention, Seattle, WA, U.S.A. Sucuoğlu, B., Bakkaloğlu, H., Özenmiş, P. ve Kaygusuz, Y. (2001). Küçük Adımlar Erken Eğitim Programı nın gelişim geriliği olan çocukların gelişimleri üzerindeki etkisinin incelenmesi. B. Sucuoğlu, S. Küçüker, G. Kobal, P. Özenmiş, Y. Kaygusuz, H. Bakkaloğlu (Eds.) Küçük Adımlar Erken Eğitim Programı içinde (s ). İstanbul: Zihinsel Engellilere Destek Derneği Yayınları. Küçüker, S., Bakkaloğlu, H. ve Sucuoğlu, B. (2001). Erken eğitim programına katılan gelişimsel geriliği olan çocuklar ve anne-babalarının etkileşim davranışlarındaki değişimin incelenmesi. Özel Eğitim Dergisi, 3(1), Bakkaloğlu (Ceber), H. ve Sucuoğlu, B. (2000). Normal ve zihinsel engelli bebeklerde anne-bebek etkileşiminin karşılaştırmalı olarak incelenmesi. Özel Eğitim Dergisi, 2(4), Akçamete, G., & Ceber, H. (1999). Kaynaştırılmış sınıflardaki işitme engelli ve işiten öğrencilerin sosyomerik statülerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi. Özel Eğitim Dergisi, 2(3),

3 DURU / Uyum Zorluklarını Yordamada Yalnızlık, Sosyal Destek ve Sosyal Bağlılık Arasındaki Alt Sosyoekonomik Düzeydeki Özel Gereksinimli Olan ve Olmayan İlköğretim Öğrencilerinin Sosyometrik Statülerini Yordayan Değişkenler * Berrin BAYDIK, Hatice BAKKALOĞLU Türkiye de kaynaştırma ortamlarında eğitim alan öğrencilerin oranı her geçen gün artmaktadır. Millî Eğitim Bakanlığının (MEB, 2008) öğretim yılına ilişkin istatistik verilerine göre, okul çağındaki özel gereksinimli öğrencilerin yaklaşık i kaynaştırma ortamlarında eğitim almaktadır. Günümüzde kaynaştırma ortamı özel gereksinimli öğrencilerin performanslarını geliştirebilecekleri en az kısıtlayıcı ortam olarak kabul edilmektedir (Mastropieri ve Scruggs, 2000; McCoy, 1995). Özel gereksinimli öğrencilere ve öğretmenlerine gerekli destek sağlanması koşuluyla kaynaştırma uygulamalarının, öğrencilerin akademik başarılarını artırdığı (Freeman, 2000) ve onlara akranları ile etkileşim fırsatı sağlayarak sosyal gelişimlerini desteklediği (Freeman, 2000; Lewis ve Doorlag, 1999) belirtilmektedir. Akranlarıyla birlikte eğitim alan özel gereksinimli öğrencilerin, diğer bireylerle daha fazla iletişime girdikleri, daha fazla sosyal destek aldıkları ve daha uzun süreli arkadaşlıklar kurdukları ifade edilmektedir (Salend, 1998). Kaynaştırma ortamları özel gereksinimli öğrencilere akranlarıyla etkileşim kurma fırsatı sağlamasına karşın, bu ortamlardaki özel gereksinimli öğrenciler akranlarıyla sosyal etkileşim kurmada güçlükler yaşamaktadır. Kaynaştırma ortamında eğitim alan özel gereksinimli öğrencilerin akranlarına göre daha az sıklıkla kabul edildikleri ve daha fazla reddedildikleri (Larrivee ve Horne, 1991; Roberts ve Zubrick, 1992; Sater ve French, 1989; Smoot, 2004; Stone ve La Greca, 1990; Şahbaz, 2004; Taylor, Asher ve Williams, 1987; Vuran, 2005), kabul düzeyleri akranlarından * Bu araştırma Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından 107K348 numaralı proje olarak desteklenmiş ve Haziran 2008 de 2. Uluslararası Özel Eğitim Kongresi nde (2 nd International Conference on Special Education - ICOSE, Marmaris-Turkey) sözlü bildiri olarak sunulmuştur.

4 404 KURAM VE UYGULAMADA EĞİTİM BİLİMLERİ farklılaşmasa bile akranları kadar sık arkadaşlıklar kuramadıkları (Kemp ve Carter, 2002) ya da izole edilen grup içinde yer aldıkları (Prillaman, 1981) belirlenmiştir. Öğrencilerin sosyal kabul ve reddine ilişkin veriler, sosyometrik statülerinin değerlendirilmesiyle toplanmaktadır. Özel gereksinimli olan ve olmayan öğrencilerin sosyometrik statüleri çeşitli yöntemler kullanılarak değerlendirilmektedir. Bu konuda öğrencinin kendisinin sosyal kabulü hakkında ne hissettiğini görmek için benlik algısı ölçümleri kullanılabileceği gibi, görüşme ya da derecelendirme yoluyla anne-babaların/öğretmenlerin görüşleri de alınabilmektedir. Gözlem teknikleri ile de öğrencilerin öğretmen ya da akranlarıyla etkileşimleri ve sosyal davranışları değerlendirilebilmektedir. Ancak sosyometrik statüyü, yani sosyal kabul ve reddi belirleme konusunda en popüler olan ve en fazla kullanılan veri toplama yöntemi, sosyometrik ölçümlerdir (Lewis ve Doorlag, 1999). Sosyometrik ölçümlerin birçok türü bulunmaktadır. Bunlardan en sık kullanılanları akran tercihi ve akran derecelendirme yöntemleridir. Akran tercihi yönteminde öğrencilerden belli bir gruptan (örneğin, sınıfından) belli sayıda akranını belli bir ölçüte göre olumlu ya da olumsuz şekilde tercih etmesi istenmektedir. Sosyal kabul ve reddin ayrı psikolojik yapılar olduğu ve biri artarken diğerinin azalmayabileceği belirtilmekte ve sosyal statünün tam resmini görmek için olumlu ve olumsuz tercihlerin birlikte kullanılması önerilmektedir (Frederickson ve Furnham, 1998). Akran derecelendirme yönteminde ise öğrenciye hedef grubun tümünün listesi (örneğin, tüm sınıfın listesi) verilmekte, listenin kullanımı açıklanmakta ve verilen ölçüte göre listedeki her çocuğun derecelendirilmesi istenmektedir. Alanyazında özel gereksinimli olan (öğrenme yetersizliği, konuşma-dil bozukluğu, davranış bozukluğu, işitme engeli ve akademik başarısızlığı olanlar) ve olmayan öğrencilerin sosyometrik statülerini belirlemek için sosyometrik ölçümlerden akran tercihi ve/veya akran derecelendirme yöntemlerini kullanan pek çok araştırma bulunmaktadır. Hem akran derecelendirme yönteminin kullanıldığı çalışmalarda (Larrivee ve Horne, 1991; Roberts ve Zubrick, 1992; Sater ve French, 1989; Smoot, 2004; Stone ve La Greca, 1990; Taylor ve ark., 1987) hem de akran tercihi yönteminin kullanıldığı çalışmalarda (Smoot, 2004; Stone ve La Greca, 1990; Taylor ve ark., 1987), özel gereksinimli öğrencilerin sosyal kabul düzeylerinin özel gereksinimli olmayan akranlarınınkine göre daha düşük olduğu ve daha fazla reddedildikleri (Roberts ve Zub-

5 BAYDIK, BAKKALOĞLU / Alt Sosyoekonomik Düzeydeki Özel Gereksinimli Olan ve Olmayan rick, 1992; Stone ve La Greca, 1990) belirlenmiştir. Ayrıca Stone ve La Greca nın (1990) çalışmasında özel gereksinimli olan öğrencilerin, özel gereksinimli olmayan öğrencilerden daha fazla oranda reddedilen ve ihmal edilen sosyometrik gruplarında yer aldıkları, buna karşın daha az oranda tercih edilen ve ortalama gruplarında yer aldıkları belirlenmiştir. Bir diğer çalışmada (Taylor ve ark., 1987) ise öğrencilerin reddedilen grubundaki oranları karşılaştırıldığında, özel gereksinimli öğrencilerin % 77.4 ünün, özel gereksinimli olmayan öğrencilerin ise % 14.7 sinin reddedilen grubunda yer aldıkları bulunmuştur. Özel gereksinimli olan ve olmayan öğrencilerin sosyometrik statülerini karşılaştırmak amacıyla Türkiye de yapılan çalışmalarda da akran derecelendirme ve/veya akran tercihi yöntemlerinin kullanıldığı ve alanyazına paralel bulgular elde edildiği görülmektedir. Çalışmasında olumlu ve olumsuz akran tercihi yöntemini kullanan Vuran (2005), özel gereksinimli öğrenciler (hafif derecede zihin engelli ve/veya öğrenme güçlüğü tanısı almış olanlar ile sınıf öğretmeni tarafından akademik yetersizlikleri nedeniyle kaynaştırmaya aday olarak gösterilenler) ile özel gereksinimli olmayan öğrencilerin sosyometrik statülerini karşılaştırmıştır. Bu çalışmanın sonuçlarına göre, özel gereksinimli öğrenciler, özel gereksinimli olmayan öğrencilerden daha düşük sosyal tercih ve hoşlanma puanı ve daha yüksek hoşlanmama puanı almışlardır. Sosyal tercih puanı öğrencinin hoşlanırlığının göstergesidir ve standart hoşlanma puanından standart hoşlanmama puanı çıkarılarak hesaplanmaktadır (Coie, Dodge ve Coppotelli, 1982). Bu doğrultuda, diğer bulgular da dikkate alındığında, Vuran ın çalışmasında yer alan özel gereksinimli öğrencilerin özel gereksinimli olmayan akranlarına göre daha az kabul gördükleri ve daha fazla reddedildikleri söylenebilir. Aynı çalışmada öğrenciler reddedilen, ortalama ve popüler gruplarına atandığında da, özel gereksinimli olan ve olmayan öğrencilerin dağılımında fark olduğu; reddedilen grubundaki özel gereksinimli öğrencilerin sayısının özel gereksinimli olmayan öğrencilerin sayısından daha fazla olduğu, buna karşın ortalama ve popüler gruplarında daha fazla sayıda özel gereksinimli olmayan öğrencinin yer aldığı bulunmuştur. Şahbaz ın (2004) olumlu akran tercihi ve Kimdir bu? yöntemlerini kullandığı çalışmasında da özel gereksinimli olan (zihin engelli) öğrencilerin özel gereksinimli olmayan akranları tarafından ya hiç tercih edilmedikleri ya da en fazla bir iki kişi tarafından tercih edildikleri bulunmuştur. Bu çalışmada ayrıca Kimdir bu? tekniğinden elde edilen bulgularda da özel gereksinimli öğrencilerin akranları ta-

6 406 KURAM VE UYGULAMADA EĞİTİM BİLİMLERİ rafından tembel, ders dinlemeyen ve derste arkadaşlarını rahatsız eden öğrenciler olarak değerlendirdikleri görülmüştür. Akçamete ve Ceber in (1999) olumlu akran tercihi ve akran derecelendirme yöntemlerini kullandıkları çalışmada ise işitme engelli öğrencilerin akranları tarafından kabul edilmedikleri sonucuna varılmıştır. Özel gereksinimli öğrencilerin sosyal kabul düzeylerinin düşük olması ve akranlarıyla etkileşimlerinin az olması, kaynaştırmanın başarısını olumsuz yönde etkilemekte ve kaynaştırmanın temel amacı olan özel gereksinimli öğrencilerin hem akranları ile birlikte hem de akranlarından öğrenmelerini engellemektedir. Ayrıca sosyal kabulü düşük olan öğrencilerin benlik algıları ve akademik başarıları bu durumdan olumsuz yönde etkilenmekte (Lewis ve Doorlag, 1999), özellikle ergenlik döneminde sorunlar artmaktadır. Akranlarıyla sosyal etkileşimi az olan ergenlerde yalnızlık, sosyal becerilerde yetersizlik, sosyal riske girmekten kaçınma ve ciddi duygusal-davranışsal sorunlar görülmektedir (Hendrickson, Shokoohi-Yekta, Hamre-Nietupski ve Gable, 1996). Alanyazında, özel gereksinimli olan ve olmayan öğrencilerin sosyometrik statülerini yani sosyal kabullerini ve retlerini pek çok faktörün etkilediği öne sürülmekte ve sıklıkla akademik yeterlilik, problem davranışlar, sosyal beceriler, fiziksel görünüm, yaş, cinsiyet gibi faktörlerin sosyometrik statü üzerindeki etkilerinin incelendiği görülmektedir. Sosyometrik statüyü etkilediği öne sürülen önemli faktörlerden biri, akademik yeterliliktir. Larrieve ve Horne un (1991) çalışmasında, kaynaştırma ortamındaki özel gereksinimli öğrencilerinin (öğrenme yetersizlikleri, konuşma-dil bozukluğu, davranış bozukluğu ve işitme engelli) sosyometrik statüleri, Standart Okuma Testi yle belirlenen okuma yeterlilik düzeyi düşük, orta ve yüksek olarak sınıflanan üç ayrı akran grubunun statüleriyle karşılaştırılmıştır. Araştırmada, özel gereksinimli öğrencilerin sosyal kabul düzeylerinin orta ve yüksek okuma yeterliliğine sahip akranlarından düşük olduğu, ancak düşük okuma yeterliliğine sahip akranlarınınkinden farklılaşmadığı bulunmuştur. Bu sonuç akademik yeterliliğin, hem özel gereksinimli olan hem de olmayan öğrencilerin sosyal kabullerini etkilediğini göstermektedir. Bir diğer çalışmada Roberts ve Zubrick (1992), öğretmen ve akran görüşüne dayalı akademik yeterlilik ile akran derecelendirme yöntemi ile belirlenen sosyal kabul ve ret arasındaki ilişkiyi incelemişlerdir. Bu araştırmada, hem öğretmen hem de akran görüşüne dayalı olarak belirlenen akademik yeterliliğin, özel gereksinimli öğrencilerin sosyal kabullerini, özel gereksinimli olmayan

7 BAYDIK, BAKKALOĞLU / Alt Sosyoekonomik Düzeydeki Özel Gereksinimli Olan ve Olmayan öğrencilerin ise hem sosyal kabullerini hem de sosyal retlerini yordadığı belirlenmiştir. Öğrenme yetersizliği olan, öğrenme yetersizliği olmayan ancak akademik başarısızlık yaşayan ve özel gereksinimli olmayan öğrencilerin akran derecelendirme yönteminden elde ettikleri sosyometrik puanların karşılaştırmalı olarak incelendiği bir çalışmada (Sater ve French, 1989), öğrenme yetersizliği olan öğrencilerin sosyal kabullerinin özel gereksinimli olmayan öğrencilerinkinden daha düşük olduğu, buna karşın öğrenme yetersizliği olmayan ancak akademik başarısızlık yaşayan öğrencilerinkinden farklılaşmadığı belirlenmiş ve araştırmacılar bu bulguyu akademik başarısızlığın akran ilişkilerini olumsuz yönde etkilediği şeklinde yorumlamışlardır. Problem davranışlar ve sosyal becerilerin de sosyometrik statüyü etkileyen değişkenler arasında yer aldığı öne sürülmektedir. Sosyal kabul ile problem davranışlar ve sosyal becerilerin ilişkisini inceleyen araştırmacılardan Roberts ve Zubrick in (1992) çalışmasında, özel gereksinimli öğrenciler için hem öğretmen hem de akran görüşüne göre belirlenen problem davranışların sosyal kabulü etkilediği, buna karşın hem özel gereksinimli olan hem de olmayan öğrencilerin sosyal reddini yalnızca akran görüşüne göre belirlenen problem davranışların etkilediği bulunmuştur. Taylor ve arkadaşlarının (1987) araştırmasında özel gereksinimli (hafif derecede zihin engelli) öğrenciler akranları tarafından özel gereksinimli olmayan öğrencilere göre daha az iş birlikçi, daha utangaç ve daha az lider olarak tanımlanmış, bununla birlikte bu öğrencilerin yıkıcı ya da saldırgan davranışlar açısından algılanışları akranlarınınkinden farklılaşmamıştır. Aynı çalışmada özel gereksinimli öğrenciler sınıf öğretmenleri tarafından özel gereksinimli olmayan öğrencilere göre daha az dost ve iş birlikçi, daha çekingen ve içe dönük olarak tanımlanmışlardır. French ve Waas ın (1985) çalışmasında ise reddedilen özel gereksinimli olmayan öğrencilerde ihmal edilen, tercih edilen ve ortalama olarak gruplandırılan öğrencilere göre daha fazla problem davranış belirlenmiştir. Sater ve French (1989), reddedilen öğrenme yetersizliği olan ve akademik başarısızlık yaşayan öğrencilerin, kabul gören akranlarından daha yetersiz sosyal becerilere ve daha fazla problem davranışa sahip olduklarını belirlemişlerdir. Cantrell ve Prinz in (1985) çalışmasında ise akranları tarafından reddedilen özel gereksinimli olmayan öğrenciler, öğretmenleri ve akranları tarafından saldırgan, yıkıcı ve dikkatsiz olarak tanımlanmışlardır. Carlson, Lahey ve Neeper (1984) de benzer şekilde reddedilen öğrencilerin akranları tarafından, kabul edilen ve ihmal

8 408 KURAM VE UYGULAMADA EĞİTİM BİLİMLERİ edilen öğrencilere göre daha saldırgan, yıkıcı, sinirli, hükmeden, güvenilmez ve bencil olarak isimlendirildiklerini belirlemişlerdir. Ummanel (2007) okul öncesi dönemdeki çocukların sosyometrik statülerini sosyal kabul açısından incelediği çalışmasında, sosyal kabul ile problem davranışlar arasında negatif ve pek çok sosyal beceriyi kapsayan kişisel-sosyal gelişim arasında pozitif bir ilişki olduğu sonucuna ulaşmıştır. Warden ve Mackinnon (2003) sosyal açıdan uygun davranışlar gösteren özel gereksinimli olmayan öğrencilerin, diğer öğrencilere göre daha popüler olduklarını, fiziksel olarak ya da arkadaş ilişkileri açısından antisosyal davranışlar gösteren öğrencilerin ise arkadaşları tarafından reddedildiklerini belirlemişlerdir. Coie ve arkadaşlarının (1982) çalışmasında özel gereksinimli olmayan öğrenciler için akranlarını desteklemek, akranlarıyla iş birliği yapmak, onlara liderlik yapmak gibi olumlu sosyal davranışlara sahip olma ile akran kabulü arasında olumlu bir ilişki bulunurken, grubu rahatsız etme, dolaylı saldırganlık, kavga başlatma gibi olumsuz sosyal davranışlara sahip olma ile akran reddi arasında olumlu bir ilişkili olduğu belirlenmiştir. Frederickson ve Furnham ın (2004) araştırmasına katılan özel gereksinimli (öğrenme yetersizliği) öğrencilerden popüler grubunda yer alanlar, akranları tarafından daha çok iş birlikçi, lider, eğlenceli olarak, buna karşın reddedilen grubunda yer alanlar ise yıkıcı ve mutsuz olarak tanımlanmışlardır. İlgili araştırma bulguları gözden geçirildiğinde, özel gereksinimli öğrenciler için problem davranışların sosyal kabul ile negatif (Roberts ve Zubrick, 1992) sosyal ret ile pozitif ilişkisi (Frederickson ve Furnham, 2004; French ve Waas, 1985; Roberts ve Zubrick, 1992; Sater ve French, 1989) olduğu görülmektedir. Özel gereksinimli olmayan öğrenciler için de problem davranışlar ile sosyal kabul arasında negatif (Roberts ve Zubrick, 1992; Ummanel, 2007), sosyal ret ile pozitif (Cantrell ve Prinz, 1985; Carlson ve ark., 1984; Coie ve ark., 1982; Warden ve Mackinnon, 2003) bir ilişki bulunmaktadır. Sosyal becerilerin ise hem özel gereksinimli olan hem de olmayan öğrencilerin sosyal kabullerini ve retlerini etkilediği görülmektedir (Coie ve ark., 1982; Frederickson ve Furnham, 2004; Sater ve French, 1989; Ummanel, 2007; Warden ve Mackinnon, 2003). Alanyazında fiziksel görünümün özel gereksinimli olan ve olmayan öğrencilerin sosyometrik statüleri üzerindeki etkisi de incelenmiştir. Lewis ve Doorlag (1999), özel gereksinimli öğrencilerin sosyometrik statülerini etkileyen değişkenlerden birisinin öğrencilerin fiziksel görünümleri

9 BAYDIK, BAKKALOĞLU / Alt Sosyoekonomik Düzeydeki Özel Gereksinimli Olan ve Olmayan olduğunu belirtmişler ve özel gereksinimli bazı öğrencilerin, görünümlerinden ötürü daha kolay fark edildiklerini ve bunun da sosyal kabulü etkilediğini öne sürmüşlerdir. Coie ve arkadaşları (1982) fiziksel çekiciliğin, özel gereksinimli olmayan öğrencilerin sosyal kabulünün güçlü bir yordayıcısı olduğunu bulmuşlardır. Dion ve Berscheid ın (1974) olumlu ve olumsuz akran tercihi yöntemlerini kullanarak gerçekleştirdikleri çalışmada, yüz özelliklerini ve genel beden yapısını içeren fiziksel görünüm açısından akranları tarafından çekici bulunan özel gereksinimli olmayan okul öncesi öğrencilerin daha çok popüler grubunda yer aldıkları belirlenmiştir. Kleck, Richardson ve Ronald ın (1974) özel gereksinimli olmayan ilköğretim öğrencileri ile gerçekleştirdikleri çalışmada fiziksel olarak çekici bulunma ile sosyal kabul arasında olumlu bir ilişki olduğu bulunmuştur. Langlois ve Stephan (1977), özel gereksinimli olmayan okul öncesi ve ilköğretim birinci kısım öğrencileri ile gerçekleştirdikleri çalışmada, akranlar tarafından fiziksel olarak çekici bulunmanın sosyal kabul üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğunu belirlemişlerdir. Yaş ile sosyometrik statünün ilişkisini inceleyen çalışmalarda yaşın sosyometrik statüyü etkilemediği yönünde bulgular mevcuttur. Roberts ve Zubrick (1992) yaşları sekiz ile on üç arasında değişen, Frederickson ve Furnham (2004) ise yaşları sekiz ile on iki arasında değişen özel gereksinimli öğrencilerin sosyometrik statülerini inceledikleri çalışmalarda yaş değişkeninin sosyometrik statüyü etkilemediği sonucuna varmışlardır. French ve Waas (1985) da özel gereksinimli olmayan ikinci ve beşinci sınıf öğrencilerinin farklı sosyometrik gruplara atanmalarının yaşa göre değişmediğini belirlemişlerdir. Cinsiyet değişkeninin sosyometrik statüye etkisinin araştırıldığı çalışmalar incelendiğinde ise farklı bulgular elde edildiği görülmektedir. Gottlieb, Gottlieb, Berkell ve Levy (1986), özel gereksinimli (öğrenme yetersizliği) kız öğrencilerin erkek öğrencilere göre akranları tarafından daha az kabul edildiklerini bulmalarına karşın, sonraki yıllarda yapılan bazı çalışmalarda tam tersi sonuçlara ulaşılmış (Sabornie, Marshall ve Ellis, 1990) ya da özel gereksinimli (öğrenme yetersizliği) kız ve erkek öğrencilerin sosyal statüleri arasında bir farklılık olmadığı sonucuna varılmıştır (Prillaman, 1981; Sater ve French, 1989; Stone ve La Grace, 1990). Coie ve arkadaşları (1982), özel gereksinimli olmayan erkek öğrencilerin kız öğrencilere göre reddedilen grubunda daha yüksek oranda yer aldıkları sonucuna varmışlardır. Ummanel (2007), okul öncesi dönemde kız çocukların erkek çocuklardan daha fazla kabul gördüklerini bulmuş-

10 410 KURAM VE UYGULAMADA EĞİTİM BİLİMLERİ tur. Bazı çalışmalarda ise cinsiyetin sosyal statü üzerinde etkili olmadığı sonucuna varılmıştır. Smoot (2004), ilköğretim ve lise düzeyindeki özel gereksinimli olan (zihin engelli) ve olmayan öğrencilerin sosyal kabul düzeylerini karşılaştırdığı çalışmada, cinsiyetin sosyal kabulde etkili olmadığını bulmuştur. Larrivee ve Horne (1991) da ilköğretim düzeyindeki özel gereksinimli olan ve olmayan öğrenciler için cinsiyetin kabul ya da ret üzerinde etkili bir değişken olmadığını belirlemişlerdir. Yine French ve Waas (1985), cinsiyetin özel gereksinimli olmayan öğrencilerin farklı sosyometrik gruplara atanmasında etkili olmadığı sonucuna ulaşmışlardır. Sosyometrik statünün çeşitli değişkenler ile ilişkisini inceleyen çalışmaların bulguları incelendiğinde, akademik yeterliliğin, problem davranışların, sosyal becerilerin, fiziksel görünümün ve cinsiyetin, sosyal kabul ve sosyal ret ile ilişkili değişkenler olduğu belirlenirken, yaşın sosyometrik statü ile ilişkisini belirleyen bir çalışmaya rastlanmamıştır. Türkiye de işitme engelli (Akçamete ve Ceber, 1999) ve zihin engelli (Şahbaz, 2004; Vuran, 2005) öğrencilerin sosyometrik statülerini inceleyen çalışmalardan özel gereksinimli öğrencilerin sosyal kabul düzeylerine ilişkin ilk veriler elde edilmiştir. Bu çalışmalar gözden geçirildiğinde, iki çalışmada (Akçamete ve Ceber, 1999; Vuran, 2005) özel gereksinimli olan ve olmayan öğrencilerin sosyometrik statülerinin karşılaştırıldığı, diğer çalışmada ise (Şahbaz, 2004) özel gereksinimli (zihin engelli) öğrencilerin sosyometrik durumlarının saptandığı, ancak özel gereksinimli olmayan öğrencilerle karşılaştırılmadığı görülmektedir. Alanyazın incelendiğinde, özel gereksinimli olan ve olmayan öğrencilerin sosyometrik statülerini karşılaştırmanın yanı sıra bu öğrencilerin sosyometrik statülerini etkileyen değişkenlerin de incelendiği görülmektedir (Cantrell ve Prinz, 1985; Carlson ve ark., 1984; Dion ve Berscheid, 1974; French ve Waas, 1985; Frederickson ve Furnham, 2004; Gottlieb ve ark., 1986; Kleck ve ark., 1974; Langlois ve Stephan, 1977; Larrieve ve Horne, 1991; Prillaman, 1981; Roberts ve Zubrick, 1992; Sabornie ve ark., 1990; Sater ve French, 1989; Smoot, 2004; Stone ve La Greca, 1990; Taylor ve ark., 1987; Ummanel, 2007; Warden ve Mackinnon, 2003). Türkiye de ise kaynaştırma ortamlarındaki özel gereksinimli öğrencilerin sosyometrik statülerini etkileyen değişkenleri inceleyen bir çalışma bulunmamaktadır. Oysaki kaynaştırma ortamlarındaki özel gereksinimli öğrencilerin sosyometrik statülerini etkileyen değişkenlerin belirlenmesiyle bu öğrencilerin akranlarıyla sosyal bütünleşmelerini destekle-

11 BAYDIK, BAKKALOĞLU / Alt Sosyoekonomik Düzeydeki Özel Gereksinimli Olan ve Olmayan yecek düzenlemelerde yer alacak değişkenlerin saptanmasına katkıda bulunulacağı, elde edilecek verilerin alınacak önlemlerin planlanmasına yol göstereceği ve dolayısıyla kaynaştırma uygulamalarının başarısını artırmak için yürütülecek çalışmalara rehberlik edeceği düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı, kaynaştırma ortamında eğitim gören alt sosyoekonomik düzeydeki özel gereksinimli olan ve olmayan ilköğretim öğrencilerinin sosyometrik statülerini karşılaştırmak ve bu öğrencilerin sosyometrik statülerini yordayan değişkenleri belirlemektir. Bu genel amaç doğrultusunda aşağıdaki sorulara yanıt aranmıştır: Özel gereksinimli olan ve olmayan öğrencilerin standart hoşlanma, hoşlanmama ve derecelendirme puanları arasında fark var mıdır? Özel gereksinimli olan ve olmayan öğrencilerin sosyometrik gruplara (tercih edilen/popüler, reddedilen, ihmal edilen, karma, ortalama, diğer) dağılımları arasında fark var mıdır? Yaş, cinsiyet, fiziksel görünüm, sosyal beceriler, problem davranışlar ve akademik yeterlilik değişkenleri özel gereksinimli olan ve olmayan öğrencilerin standart hoşlanma, hoşlanmama ve derecelendirme puanlarını yordamakta mıdır? Yöntem Araştırma Grubu Araştırma grubu oluşturulurken, sosyoekonomik düzey değişkeninin kontrol altında tutulması amaçlandığı için alt sosyoekonomik düzeyi temsil eden Ankara ili Mamak ilçesinde bulunan ilköğretim okullarının müdürleri ile görüşmeler yapılmış, araştırma hakkında bilgi verilmiş ve çalışmaya gönüllü olarak katılıp katılmayacakları sorulmuştur. On okul müdürü okullarında araştırmanın yapılmasına izin vermiştir. On okulda toplam otuz iki sınıfta kaynaştırma öğrencisi bulunduğu belirlenmiştir. Müdürlerin çalışmanın yürütülmesine izin verdiği on okuldaki ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci sınıflarda çalışan öğretmenlerle görüşmeler yapılmış ve çalışmaya gönüllü olarak katılıp katılmayacakları sorulmuş, öğretmenler çalışmaya katılacaklarını bildirmişlerdir. Araştırma grubu, Ankara ili Mamak ilçesindeki on ilköğretim okulunda kaynaştırma uygulamalarının yürütüldüğü sınıflarda öğrenim gören 1090 özel gereksinimli olmayan öğrenci ile 48 i kaynaştırma ve 48 i kaynaştırmaya aday öğrenci olmak üzere toplam 96 özel gereksinimli öğrenciden oluşmaktadır. Özel gereksinimli olmayan öğrenciler, resmî olarak tanı al-

12 412 KURAM VE UYGULAMADA EĞİTİM BİLİMLERİ mamış olan, öğretmenleri tarafından kaynaştırmaya aday gösterilmeyen ve normal gelişim düzeyine sahip olan öğrencilerdir. Özel gereksinimli öğrenciler, kaynaştırma öğrencileri ile kaynaştırmaya aday öğrencilerden oluşmaktadır. Kaynaştırma öğrencileri, Rehberlik Araştırma Merkezleri (RAM) tarafından resmî olarak hafif derecede zihin engelli ve/veya öğrenme güçlüğü tanısı konan ve özel eğitim hizmetlerinden yararlanmalarına karar verilen öğrencilerdir. Kaynaştırmaya aday öğrenciler, sınıf öğretmenleri tarafından kaynaştırmaya aday gösterilen öğrencilerdir. Bu öğrenciler, öğretmenlerinin görüşlerine göre akademik becerilerinde akranlarından sürekli ve belirgin derecede geri olan ve sınıftaki diğer öğrencilerle karşılaştırıldığında akademik performansları sınıfın en alt düzeyinde bulunan öğrencilerdir (Sucuoğlu ve Özokçu, 2005; Ünsal, 2007; Vuran, 2005). Araştırma grubunda yer alan özel gereksinimli olan ve olmayan öğrencilerin yaş, sınıf düzeyi ve cinsiyete göre dağılımları Tablo 1 de verilmiştir. Tablo 1. Özel Gereksinimli Olan ve Olmayan Öğrencilerin Yaş, Sınıf Düzeyi ve Cinsiyete Göre Dağılımları Yaş Sınıf Düzeyi Cinsiyet Özel Gereksinimli Olmayan (1090) Kaynaştırma Özel Gereksinimli Olan (96) Kaynaştırmaya Aday Toplam Toplam Toplam Kız Erkek Toplam Tablo 1 de görüldüğü gibi araştırmaya ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci sınıflara devam eden, yaşları 8-11 arasında değişen, 562 kız ve 528 erkek öğrenciden oluşan toplam 1090 özel gereksinimli olmayan öğrenci ile yine aynı sınıflara devam eden, yaşları 8-11 arasında değişen,

13 BAYDIK, BAKKALOĞLU / Alt Sosyoekonomik Düzeydeki Özel Gereksinimli Olan ve Olmayan kız ve 60 erkek öğrenciden oluşan toplam 96 özel gereksinimli olan öğrenci katılmıştır. Araştırma grubu oluşturulurken, sosyometrik ölçüm araçlarını doldururken okuma yazmada sorun yaşayabilecekleri ve RAM tarafından kaynaştırma öğrencisi olarak belirlenmedikleri için, birinci sınıf öğrencileri araştırma grubuna alınmamıştır. Okul müdürleri, sınıf öğretmenleri ve rehber öğretmenler ile yapılan görüşmelerde, öğrencilerin araştırmaya katılabilmeleri için ailelerden izin alınmasına karar verilmiştir. Rehber öğretmenler ve sınıf öğretmenleri okullarında ailelerden yazılı izin alma sürecini yürütmekte problemler yaşadıkları için (okuma-yazma problemleri, geri dönüş oranının düşüklüğü gibi), aileleri veli toplantısında bilgilendirmişler ve çocuklarının araştırmaya katılması için onay almışlardır. Veri Toplama Araçları Araştırmada veri toplamak amacıyla Öğrenci Bilgi Formu (ÖBF), Fiziksel Görünüm Derecelendirme Formu, Sosyal Beceri Derecelendirme Sistemi-Öğretmen Formu ve sosyometrik ölçümler kullanılmıştır. Öğrenci Bilgi Formu (ÖBF) ÖBF, öğretmenler ve öğrencilere ilişkin bilgileri toplamak amacıyla geliştirilmiştir. Formda öğrencilere (okul, şube, sınıf düzeyi) ve araştırmanın değişkenlerine (cinsiyet, yaş, özel gereksinimli olup olmama, öğretmenin öğrencinin sosyometrik statüsüne ilişkin derecelendirmesi vb.) ilişkin sorular yer almış ve form öğretmenler tarafından her öğrenci için ayrı ayrı doldurulmuştur. Fiziksel Görünüm Derecelendirme Formu (FGDF) FGDF, ilköğretim düzeyindeki öğrencilerin fiziksel görünümlerine ilişkin öğretmen görüşüne dayalı olarak veri toplamak amacıyla Bakkaloğlu ve Baydık (2008) tarafından geliştirilmiş, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Yirmi maddeden oluşan FGDF nin yapı geçerliği temel bileşenler analizi kullanılarak incelenmiş, formun tek faktörlü bir yapıya sahip olduğu, bu faktörün varyansın % ini açıkladığı ve formda yer alan maddelerin faktör yük değerlerinin.31 ile.82 arasında değiştiği bulunmuştur. FGDF nin güvenirliğini incelemek amacıyla madde anali-

14 414 KURAM VE UYGULAMADA EĞİTİM BİLİMLERİ zine dayalı olarak Cronbach alfa iç tutarlılık kat sayısı hesaplanmış ve bu kat sayının.92 olduğu belirlenmiştir. FGDF nin madde analizi çalışmalarında ise madde toplam korelasyonuna ve t Testi kullanılarak % 27 lik üst ve alt gruplar arasındaki farkın anlamlılığına bakılmış ve formda yer alan tüm maddelerin iki grup için farklılığının.001 düzeyinde anlamlı olduğu bulunmuştur. Ayrıca formda yer alan maddelerin düzeltilmiş madde toplam korelasyon katsayılarının.37 ile.77 (p <. 001) arasında değiştiği belirlenmiştir. FGDF de yirmi madde yer almaktadır ve öğretmenler üçlü derecelendirme kullanarak (1: Katılmıyorum, 2: Kısmen katılıyorum, 3: Tamamen katılıyorum) öğrencileri değerlendirmektedir. Formdan alınabilecek en düşük puan 20, en yüksek puan ise 60 tır. Sosyal Beceri Derecelendirme Sistemi-Öğretmen Formu (SBDS- ÖF) Araştırmada öğrencilerin sosyal becerilerini, problem davranışlarını ve akademik yeterliliklerini değerlendirmek amacıyla SBDS-ÖF kullanılmıştır yılında Gresham ve Elliot (Akt., Sucuoğlu ve Özokçu, 2005) tarafından ana sınıfı-6. sınıfa devam eden özel gereksinimli olan ve olmayan öğrencilerin sosyal becerilerini, problem davranışlarını ve akademik yeterliliklerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş olan SBDS- ÖF, Türkçeye Sucuoğlu ve Özokçu (2005) tarafından uyarlanmış; geçerlik, madde analizi ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. SBDS-ÖF nin geçerlik çalışmalarında formda yer alan üç alt ölçek için ayrı ayrı faktör analizi yapılmıştır. Sosyal Beceriler Ölçeği (SBÖ) için özgün ölçekte yer alan üç faktörlü yapının korunduğu, üç faktörün toplam varyansın % ini açıkladığı görülmüş ve bir maddenin faktör yük değeri.30 dan düşük olduğu için ölçekten çıkarılmıştır. Problem Davranışlar Ölçeği (PDÖ) için özgün ölçekte yer alan üç faktörlü yapının iki faktörlü yapıya dönüştüğü ve iki faktörün toplam varyansın % unu açıkladığı görülmüştür. Akademik Yeterlilik Ölçeği (AYÖ) için ise özgün ölçekte yer alan tüm maddelerin Türkçe Formu nda da yer aldığı ve bu faktörün toplam varyansın % sını açıkladığı bulunmuştur. Madde analizi çalışmalarında, SBDS-ÖF ile toplanan verilerle alt-üst grup ortalamaları farkı belirlenmiş ve madde puanları ile toplam puanlar arasındaki korelasyonlar hesaplanmıştır. SBÖ, PDÖ ve AYÖ de yer alan her madde için alt ve üst % 27 lik grupların puan ortalamaları arasında fark olup olmadığı İlişkisiz Örneklemler İçin t Testi kullanılarak incelenmiş ve ölçeklerdeki tüm maddelerin, alt ve üst grupları, sahip oldukları beceri

15 BAYDIK, BAKKALOĞLU / Alt Sosyoekonomik Düzeydeki Özel Gereksinimli Olan ve Olmayan ve davranışlar açısından ayırt ettiği bulunmuştur. Ölçeklerin her birinde yer alan her maddenin, o alt ölçeğin toplam puanını yordama gücünü belirleyebilmek için, her maddenin o ölçekten elde edilen toplam puan ile ilişkisine bakılmış ve ölçekte yer alan maddelerin, madde toplam korelasyon katsayılarının da.40 ile.77 arasında değiştiği görülmüştür. Güvenirlik çalışmalarında ise SBDS-ÖF de yer alan üç ölçeğin iç tutarlılığı, Cronbach alfa kat sayıları hesaplanarak test edilmiştir. Cronbach alfa kat sayılarının SBÖ nün toplam puanı için.96, birinci faktör için.91, ikinci faktör için.93, üçüncü faktör için.84; PDÖ nün toplam puanı için.90, birinci faktör için.93, ikinci faktör için.86 ve AYÖ nün toplam puanı için.97 olduğu bulunmuştur. Tüm analizlerin SBDS-ÖF nin ilköğretim öğrencilerinin sosyal becerilerini değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir ölçek olarak kullanılabileceğini gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır (Sucuoğlu ve Özokçu, 2005). SBDS-ÖF de yer alan SBÖ yirmi dokuz maddeden, PDÖ on sekiz maddeden ve AYÖ ise dokuz maddeden oluşmaktadır. SBÖ ve PDÖ, üçlü (0: Asla/hiç yapmıyor, 1: Bazen yapıyor, 2: Çok sık yapıyor), AYÖ ise beşli (1: En düşük % 10 luk dilim, 2: Sonraki en düşük % 20 lik dilim, 3: Orta % 40 lık dilim, 4: Sonraki en yüksek % 20 lik dilim, 5: En yüksek % 10 luk dilim) derecelendirme kullanılarak öğretmenler tarafından doldurulmaktadır. Değerlendirme sonucunda SBÖ, PDÖ ve AYÖ için ayrı ayrı toplam puanlar hesaplanmaktadır. SBÖ den 0-58, PDÖ den 0-36 ve AYÖ den ise 9-45 arasında puanlar elde edilmektedir. Sosyometrik Ölçümler Araştırmada özel gereksinimli olan ve olmayan öğrencilerin sosyometrik statülerini belirlemek amacıyla sosyometrik ölçümlerden akran tercihi ve akran derecelendirme yöntemleri kullanılmıştır. Her iki yöntem de bireysel ya da grup olarak kullanılabilmesine karşın, ilköğretimde daha yaygın olarak kullanıldığı için (Frederickson ve Furnham, 1998), bu araştırmada grup uygulaması tercih edilmiştir. Veri toplamadan önce her sınıf için Akran Tercihi Formu ve Akran Derecelendirme Formu hazırlanmış ve bu formlar ard arda tüm sınıfa aynı anda uygulanmıştır. Akran tercihi yöntemi Öğrencilerin hoşlanma ve hoşlanmama puanlarını elde etmek amacıyla öğrencilerden hem olumlu hem de olumsuz tercih yapmaları istenmiştir. Öğrenciler sınıflarında birlikte oyun oynamaktan hoşlandıkları ve

16 416 KURAM VE UYGULAMADA EĞİTİM BİLİMLERİ birlikte oyun oynamaktan hoşlanmadıkları üç arkadaşlarının isimlerini en çok tercih ettiklerinden başlayarak sıralamışlardır. Birlikte oyun oynamaktan hoşlanma için birinci sırada tercih edilen öğrenci 3, ikinci sırada tercih edilen 2, üçüncü sırada tercih edilen ise 1 puan almıştır. Her sınıftaki her bir öğrencinin arkadaşlarının olumlu tercihlerinden aldığı puanlar toplanarak toplam hoşlanma puanı hesaplanmıştır. Daha sonra her öğrencinin toplam hoşlanma puanı sınıf düzeyinde standart hoşlanma puanına (SH + ) dönüştürülmüştür. Birlikte oyun oynamaktan hoşlanmama için de aynı işlemler yürütülmüş ve her öğrenci için standart hoşlanmama puanı (SH - ) hesaplanmıştır. İstatistiksel analizlerde, standart puanlar kullanılmıştır. Akran derecelendirme yöntemi Bu yöntemde her öğrenciden sınıf arkadaşlarının adlarının bulunduğu bir sınıf listesinden her arkadaşını hoşlanmam, emin değilim, hoşlanırım, ifadelerine göre derecelendirmeleri istenmiştir. Her öğrenci hoşlanmam seçeneği için 1 puan, emin değilim seçeneği için 2 puan ve hoşlanırım seçeneği için ise 3 puan almıştır. Daha sonra sınıftaki her bir öğrencinin aldığı tüm derecelendirme puanları toplanarak toplam derecelendirme puanı hesaplanmış ve bu puanlar sınıf düzeyinde standart derecelendirme puanına (SD) dönüştürülmüştür. İstatistiksel analizlerde standart puan kullanılmıştır. Akran derecelendirme yönteminin akran tercihi yöntemine göre avantajı, sınıftaki tüm öğrenciler sınıf listesinde yer aldığı için, öğrencilerin unutularak seçilmeme olasılığını azaltmasıdır (Frederickson ve Furnham, 1998). Larrivee ve Horne (1991), akran tercihi yöntemine göre akran derecelendirme yönteminin avantajının, olumlu akran tercihinde seçilmeyen özel gereksinimli öğrencilerin kabul düzeylerine ilişkin bilgi vermesi olduğunu belirtmektedirler; ayrıca akran derecelendirme yönteminin test tekrar test güvenilirliğinin akran tercihi yöntemine göre daha yüksek olduğunu ve sosyometrik statüdeki ufak değişikliklere akran tercihi yöntemine göre daha duyarlı olduğunu da vurgulamaktadırlar. Sosyometrik ölçümlerin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları Akran tercihi yöntemiyle yapılan ölçümlerin geçerlik çalışmasında yapı geçerliğine, akran derecelendirme yöntemi ile yapılan ölçümlerin geçerlik çalışmasında ölçüt geçerliğine bakılmıştır. Her iki yöntemle yapılan

17 BAYDIK, BAKKALOĞLU / Alt Sosyoekonomik Düzeydeki Özel Gereksinimli Olan ve Olmayan ölçümlerin güvenirlik çalışmalarında ise test tekrar test güvenirliği incelenmiştir. Akran tercihi ölçümünün geçerlik çalışmasında yapı geçerliğine bakılmıştır. Özel gereksinimli çocuklar akran reddi açısından, özel gereksinimli olmayan çocuklara göre daha fazla risk altındadır ve sosyal kabul düzeyleri akranlarından daha düşüktür (Odom, 2000). Bu düşünceden yola çıkılarak, akran tercihi ölçümünün yapı geçerliği, bu ölçümün özel gereksinimli olan ve olmayan öğrencileri ayırt etmede ne derecede yeterli olduğu (Büyüköztürk, Çakmak, Akgün, Karadeniz ve Demirel, 2008) İlişkisiz Ölçümler İçin Mann Whitney U Testi kullanılarak incelenmiştir. Mann Whitney U Testi sonuçları, iki grubun hem SH + (U = , p =.000) hem de SH - puanlarının (U = 2999, p =.000) anlamlı düzeyde farklılaştığını göstermiştir. Bu bulgu doğrultusunda akran tercihi ölçümünün özel gereksinimli olan ve olmayan öğrencileri ayırt etmede yeterli olduğu sonucuna varılmış ve akran tercihi ölçümünün yapı geçerliğine sahip olduğu düşünülmüştür. Akran derecelendirme ölçümünün geçerlik çalışmasında ise bu ölçümün ölçüt geçerliği (Büyüköztürk ve ark., 2008) incelenmiştir. Bu amaçla Öğrenci Bilgi Formu nda öğretmenlerden de her öğrencinin akranları tarafından hoşlanılma düzeyini derecelendirmeleri istenmiştir. Öğretmenler her öğrenci için yaptıkları değerlendirmede, öğrencinin akranları tarafından hoşlanılmadığını düşünüyorsa 1 i; emin değilse 2 yi; hoşlanıldığını düşünüyorsa 3 ü işaretlemiş ve bu değerlendirme sonucunda, her öğrenci için öğretmen derecelendirme puanı elde edilmiştir. Akran derecelendirme ölçümünün ölçüt geçerliğini incelemek amacıyla araştırmaya katılan özel gereksinimli olan ve olmayan gruplar için öğretmen derecelendirme puanları ile akran derecelendirme puanlarının ortalamaları (öğrencinin akranlarından aldığı toplam derecelendirme puanının sınıftaki öğrenci sayısının bir eksiğine bölünmesi) arasındaki ilişkiye Pearson korelasyon katsayısı kullanılarak bakılmıştır. Bu ilişkinin, özel gereksinimli olmayan öğrenciler (r =.49, p =.000), özel gereksinimli öğrenciler (r =.61, p =.000) ve tüm grup (r =.61, p =.000) için pozitif, orta düzeyde ve anlamlı olduğu görülmüştür. Bu bulgular ışığında, akran derecelendirme ölçümünün ölçüt geçerliğine sahip olduğu düşünülmüştür. Akran tercihi ve akran derecelendirme ölçümlerin güvenirlik çalışmaları olarak test tekrar test güvenirliği incelenmiştir. Test tekrar test güvenirliği incelenirken, yapılan ölçümlerin bir ay ara ile tekrarlanması

18 418 KURAM VE UYGULAMADA EĞİTİM BİLİMLERİ önerildiği için (Kapçı ve Çorbacı-Oruç, 2003), bu çalışmada da ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci sınıflardan birer sınıfta her iki ölçüm de bir ay arayla tekrarlanmıştır. İki ölçümden elde edilen SH +, SH - ve SD puanları arasındaki Pearson korelasyon katsayısının sırasıyla ikinci sınıf için.912,.828 ve.901; üçüncü sınıf için.930,.882 ve.814; dördüncü sınıf için.749,.619 ve.896 ve beşinci sınıf için ise.754,.705 ve.887 olduğu ve tüm korelasyon katsayılarının.001 düzeyinde anlamlı olduğu bulunmuştur. Verilerin Toplanması ve Analizi Araştırmanın verileri öğretmenlerden ve öğrencilerden toplanmıştır. Öğretmenlerden sınıflarındaki her öğrenci için ÖBF, FGDF ve SBDS- ÖF olmak üzere üç form aracılığıyla veri toplanmıştır. ÖBF ile öğrencilerin öğrenim gördükleri okul, şube, sınıf düzeyi, cinsiyet, yaş, öğrencinin özel gereksinimli olup olmama durumu ve öğretmenin öğrencilerin sosyometrik statüleri hakkındaki derecelendirmesine ilişkin veriler elde edilmiştir. FGDF ile öğrencilerin fiziksel görünümlerine ilişkin olarak öğretmen derecelendirmeleri elde edilmiş ve her öğrenci için toplam fiziksel görünüm puanı hesaplanmıştır. SBDS-ÖF kullanılarak öğretmenlerin öğrencilerin sosyal becerilerini, problem davranışlarını ve akademik yeterliliklerini değerlendirmeleri istenmiş ve elde edilen veriler üzerinde her öğrenci için toplam sosyal beceri, problem davranış ve akademik yeterlilik puanları hesaplanmıştır. Bu üç veri toplama aracı sınıftaki öğrenci sayısı kadar çoğaltılmış, her öğrenci için ayrı bir kitapçık hâline getirilmiş, öğretmenlere sınıflarında teslim edilmiş, araçların nasıl doldurulacağı açıklanmış ve öğretmenlerin formları doldurmasının ardından ileri bir tarihte teslim alınmıştır. Öğrencilerden ise sosyometrik statülerine ilişkin bilgi edinmek amacıyla Akran Tercihi Formu ve Akran Derecelendirme Formu aracılığıyla veri toplanmıştır. Öğrencilerin hoşlanma, hoşlanmama ve derecelendirme puanlarını akran tercihi ve akran derecelendirme yöntemleri kullanılarak belirlemek amacıyla hazırlanan ve sınıflardaki öğrenci sayısı kadar çoğaltılan bu formlar tüm sınıfa aynı anda uygulanmıştır. Öğrencilere önce her bir forma ilişkin açıklama yapılmış, formları nasıl dolduracakları anlatılmış, anlayıp anlamadıkları sorulmuş, soruları yanıtlanmış, sonra formları doldurmaları istenmiştir. Bu süreçte araştırmacılar ve yardımcı lisans öğrencileri sınıfta dolaşarak öğrencilerin sorularını yanıtlamışlar, formların sağlıklı bir şekilde doldurulmasını sağlamışlar ve

19 BAYDIK, BAKKALOĞLU / Alt Sosyoekonomik Düzeydeki Özel Gereksinimli Olan ve Olmayan uygulama sonrasında her formu kontrol ederek toplamışlardır. Sosyometrik statüyü gösteren sosyal kabul ve sosyal reddin ayrı yapılar olarak kabul görmesi ve biri artarken diğerinin azalmayabileceğinin belirtilmesi nedeniyle (Frederickson ve Furnham, 1998), sosyal statünün tam resmini görmek amacıyla bu araştırmada hem olumlu hem de olumsuz akran tercihi yöntemleri kullanılmıştır. Bu iki akran tercihi yönteminden elde edilen hoşlanma ve hoşlanmama puanları ile öğrencilerin sosyal kabul ve retlerine ilişkin bilgi elde edilmektedir. Sosyal kabule ilişkin bilgi toplamak amacıyla kullanılan bir diğer yöntem de akran derecelendirme yöntemidir (Frederickson ve Furnham, 1998). Araştırmada sosyal kabule ilişkin veriler olumlu (hoşlanma) akran tercihi ve akran derecelendirme yöntemleriyle, sosyal redde ilişkin veriler ise olumsuz (hoşlanmama) akran tercihi yöntemiyle toplanmıştır. Özel gereksinimli olan ve olmayan öğrencilerin SH +, SH - ve SD puanları ile sosyometrik gruplara dağılımları arasında fark olup olmadığının belirlenmesi amacıyla yapılacak istatistiksel analizlerde özel gereksinimli olmayan grup (1090 öğrenci) ile özel gereksinimli grup (96 öğrenci) arasındaki sayı farkı analizlerde sorun oluşturabileceği için, özel gereksinimli grubun yaş, sınıf düzeyi ve cinsiyet dağılımı dikkate alınarak, özel gereksinimli olmayan gruptan örnekleme yapılmış ve yeni bir örneklem grubu oluşturulmuştur. Analizler her biri 96 öğrenciden oluşan iki grup üzerinde yapılmıştır. Özel gereksinimli olan (n = 96) ve olmayan (n = 96) öğrencilerin SH + ve SH - puanlarının farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi amacıyla ilişkisiz örneklemler için tek faktörlü varyans analizi (One-Way Anova) kullanılması planlanmıştır. Ancak Levene nin Varyansların Homojenliği Testi sonuçları hem SH + puanları [F(1, 190) = 31.56, p =.000] hem de SH - puanlarına [F(1, 190) = 30.36, p =.000] ilişkin varyansların eşit olmadığını göstermiştir. SH + ve SH - puanlarının her iki grup için de Kolmogorov-Smirnov değerlerinin anlamlı olduğu, ayrıca çarpıklık ve sivrilik kat sayıları 1 den büyük olduğu için, SH + ve SH - puanlarının normal dağılmadığı görülmüştür. Bu bulgular ışığında, SH + ve SH - puanlarının ilişkisiz örneklemler için kullanılabilecek parametrik istatistiklerin varsayımlarını karşılanmadığı sonucuna varılmış ve özel gereksinimli olan ve olmayan öğrencilerin SH + ve SH - puanlarının farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek amacıyla nonparametrik bir test olan İlişkisiz Ölçümler İçin Mann Whitney U Testi kullanılmıştır. Özel gereksinimli olan ve olmayan öğrencilerin SD puanları, ilişkisiz örneklemler

20 420 KURAM VE UYGULAMADA EĞİTİM BİLİMLERİ için kullanılabilecek parametrik istatistiklerin varsayımlarını karşıladığı için, özel gereksinimli olan ve olmayan öğrencilerin SD puanlarının farklılaşıp farklılaşmadığı ilişkisiz örneklemler için tek faktörlü varyans analizi kullanılarak incelenmiştir. Özel gereksinimli olan (n = 96) ve olmayan (n = 96) öğrencilerin sosyometrik gruplara (tercih edilen, reddedilen, ihmal edilen, karma, ortalama, diğer) dağılımları arasında fark olup olmadığının belirlenmek amacıyla Ki-Kare Testi, farklılığın hangi sosyometrik gruplar arasında olduğunu bulmak amacıyla ise İki Bağımsız Yüzde Arasındaki Farkın Z Testi kullanılmıştır. Bu testleri kullanmadan önce, özel gereksinimli olan ve olmayan öğrencileri sosyometrik gruplara atamak amacıyla SH + ve SH - puanlarından yola çıkılarak her öğrenci için sosyal tercih ve sosyal etki puanları hesaplanmıştır. Sosyal tercih (ST) puanı, öğrencinin hoşlanırlığının göstergesidir ve SH + puanından SH - puanı çıkarılarak hesaplanmaktadır. Sosyal etki (SE) puanı ise öğrencinin sosyal görünürlüğünü yansıtmaktadır ve SH + ile SH - puanı toplanarak hesaplanmaktadır (Stone ve La Greca, 1990). Bu hesaplamalar yapıldıktan sonra öğrenciler, ST ve SE puanları kullanılarak Asher ve Dodge ın (1986) sosyometrik gruplandırmada kullandıkları ölçütlere göre altı sosyometrik gruptan birine atanmışlardır. Bu sosyometrik gruplar ve ölçütleri şunlardır: i) Tercih edilen (popular); ST puanı 1.0 dan büyük, SH + puanı 0 dan büyük ve SH - puanı 0 dan küçük olanlar (Hem sosyal etki hem de sosyal tercih puanları yüksek olanlar. Örneğin; çok olumlu, az olumsuz tercih alanlar.), ii) Reddedilen (rejected); ST puanı -1.0 den küçük, SH - puanı 0 dan büyük olanlar ve SH + puanı 0 dan küçük (Sosyal etkisi yüksek ancak sosyal tercihi düşük olanlar. Örneğin; çok olumsuz, az olumlu tercih alanlar.), iii) İhmal edilen (neglected); SE puanı -1.0 dan küçük, SH + puanı 0 dan küçük ve SH - puanı 0 dan küçük olanlar (Sosyal etkisi düşük olanlar. Örneğin; hem olumlu hem de olumsuz tercihi az olanlar.), iv) Karma (controversial); SE puanı 1.0 den büyük, SH + puanı ve SH - puanı 0 dan büyük olanlar (Sosyal etkisi yüksek olanlar. Örneğin, hem olumlu hem de olumsuz tercihi çok alanlar. İhmal edilen grubun tam tersi bir durumda bulunanlar.), v) Ortalama (average); ST puanı -0.5 ile 0.5 arasında ve SE puanı -0.5 ile 0.5 arasında olanlar (Sosyal tercih ve sosyal etki ortalama puanına yakın puana sahip olanlar.), vi) Diğer (other); geriye kalan tüm öğrenciler. Cinsiyet, yaş, fiziksel görünüm, sosyal beceriler, problem davranışlar ve akademik yeterlilik değişkenlerinin özel gereksinimli olan ve olmayan

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı 292 Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2012) 292-297 KİTAP İNCELEMESİ Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı Editör Doç. Dr. Şener BÜYÜKÖZTÜRK Dilek SEZGİN MEMNUN 1 Bu çalışmada,

Detaylı

Zihin Yetersizliği Olan Öğrencilerin Sosyal Becerilerinin Anneleri ve Öğretmenleri Tarafından Değerlendirilmesi *

Zihin Yetersizliği Olan Öğrencilerin Sosyal Becerilerinin Anneleri ve Öğretmenleri Tarafından Değerlendirilmesi * Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Educational Sciences: Theory & Practice - 12(4) Güz/Autumn 2767-2788 2012 Eğitim Danışmanlığı ve Araştırmaları İletişim Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. www.edam.com.tr/kuyeb

Detaylı

Sınıf Öğretmeni Adaylarının Kaynaştırmaya Yönelik Tutumlarının İncelenmesi

Sınıf Öğretmeni Adaylarının Kaynaştırmaya Yönelik Tutumlarının İncelenmesi 23 AYSEL OREL ZAHİDE ZEREY GÖKHAN TÖRET Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi 2004, 5 () 2333 ÖZEL EĞİTİMDE FOKUS GRUP ARAŞTIRMALARI Sınıf Öğretmeni Adaylarının Kaynaştırmaya

Detaylı

Bahar Keçeli-Kaysılı, Ph. D. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü (0312) 363-3350/7104 bkaysili@ankara.edu.

Bahar Keçeli-Kaysılı, Ph. D. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü (0312) 363-3350/7104 bkaysili@ankara.edu. Bahar Keçeli-Kaysılı, Ph. D. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü (0312) 363-3350/7104 bkaysili@ankara.edu.tr Uzmanlık Alanları İletişim, dil gelişimi ve sosyal etkileşim

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012)

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) Aşağıdaki analizlerde lise öğrencileri veri dosyası kullanılmıştır.

Detaylı

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ Sibel AÇIŞLI 1 Ali KOLOMUÇ 1 1 Artvin Çoruh Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü Özet: Araştırmada fen bilgisi

Detaylı

FEN VE TEKNOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİN KİŞİLERARASI ÖZYETERLİK İNANÇLARININ BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

FEN VE TEKNOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİN KİŞİLERARASI ÖZYETERLİK İNANÇLARININ BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ FEN VE TEKNOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİN KİŞİLERARASI ÖZYETERLİK İNANÇLARININ BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ AN INVESTIGATION OF SCIENCE TEACHERS INTERPERSONAL SELF-EFFICACY BELIEFS IN TERMS OF SOME VARIABLES

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ A u ok na lu ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - MART 2014 ANAOKULLARI BÜLTENİ ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ Okul öncesi dönem, gelişimin hızlı olması ve

Detaylı

İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları 1. İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları

İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları 1. İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları 1 İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları İbrahim Üstünalp Mersin Üniversitesi İngilizce Öğretmen Adaylarının

Detaylı

BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3

BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3 KİTABIN İÇİNDEKİLER BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3 BÖLÜM-2.BİLİMSEL ARAŞTIRMA Belgesel Araştırmalar...7 Görgül Araştırmalar Tarama Tipi Araştırma...8

Detaylı

Zirve Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği ABD Ders Ġçerikleri

Zirve Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği ABD Ders Ġçerikleri Zirve Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği ABD Ders Ġçerikleri 5.DÖNEM 6.DÖNEM DERSLER T U K ECTS DERSLER T U K ECTS SNF 301 FEN VE TEK. ÖĞR. 4 0 4 6 SNF 304 TÜRKÇE ÖĞRETIMI 4 0 4 6 SNF 303

Detaylı

Leyla TİKE BAFRA*, Tevhide KARGIN**

Leyla TİKE BAFRA*, Tevhide KARGIN** DURU / Uyum Zorluklarını Yordamada Yalnızlık, Sosyal Destek ve Sosyal Bağlılık Arasındaki... 1933 Sınıf Öğretmenleri, Rehber Öğretmenler ve Rehberlik Araştırma Merkezi Çalışanlarının Bireyselleştirilmiş

Detaylı

Öğretmen Adaylarının İnternet Kullanımı

Öğretmen Adaylarının İnternet Kullanımı 920 Öğretmen Adaylarının İnternet Kullanımı Nazan Doğruer, Eastern Mediterranean University, Famagusta, North Cyprus, nazan.dogruer@emu.edu.tr İpek Meneviş, Eastern Mediterranean University, Famagusta,

Detaylı

İLKÖĞRETİM 6. ve 7. SINIF FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ İÇERİĞİNE VE ÖĞRENME- ÖĞRETME SÜRECİNE İLİŞKİN ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ

İLKÖĞRETİM 6. ve 7. SINIF FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ İÇERİĞİNE VE ÖĞRENME- ÖĞRETME SÜRECİNE İLİŞKİN ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ İLKÖĞRETİM 6. ve 7. SINIF FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ İÇERİĞİNE VE ÖĞRENME- ÖĞRETME SÜRECİNE İLİŞKİN ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ Yrd.Doç.Dr.Cavide DEMİRCİ Uzman Esra ÇENGELCİ ESOGÜ Eğitim Fakültesi

Detaylı

BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR I. Öğretimde Ölçme ve Değerlendirmenin Gerekliliği... 2 II. Ölçme Kavramı... 3 1. Tanımı ve Unsurları... 3 2. Aşamaları... 3 2.1. Ölçülecek

Detaylı

Psikolojik Danışma ve Rehberlik Programı Öğrencilerinin Kaynaştırma Eğitimine Yönelik Tutumlarının İncelenmesi (*)

Psikolojik Danışma ve Rehberlik Programı Öğrencilerinin Kaynaştırma Eğitimine Yönelik Tutumlarının İncelenmesi (*) Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 2011 15 (1): 155-168 Psikolojik Danışma ve Rehberlik Programı Öğrencilerinin Kaynaştırma Eğitimine Yönelik Tutumlarının İncelenmesi (*) Birol ALVER

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Temel olarak bir bilgisayar, çeşitli donanım parçalarını bir araya getirip uygun bir çalışma platformunu

Detaylı

Prof. Dr. Serap NAZLI

Prof. Dr. Serap NAZLI Prof. Dr. Serap NAZLI Eserler Listesi (2014) A. Uluslararası hakemli dergilerde yayımlanan makaleler: A1. Nazlı, S. (2006). Comprehensive Guidance and Counselling Programme Practices in Turkey. Mediterranean

Detaylı

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Tuna USLU Gedik Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Programı Özel Gebze Doğa Hastanesi Sağlık Hizmetleri A.Ş.

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ Adı - Soyadı: Doğum Tarihi: Ünvanı: Öğrenim Durumu: Akademik Ünvanlar : öğretim görevlisi öğretim görevlisi dr. yardımcı doçent.

ÖZGEÇMİŞ Adı - Soyadı: Doğum Tarihi: Ünvanı: Öğrenim Durumu: Akademik Ünvanlar : öğretim görevlisi öğretim görevlisi dr. yardımcı doçent. ÖZGEÇMİŞ Adı - Soyadı: Serpil ALPTEKİN Doğum Tarihi: 24-11-1974 Ünvanı: Yrd. Doç. Dr. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Özel Eğitim, Zihinsel Gazi Üniversitesi, Gazi (1992-1996) Engellilerin

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI Arş.Gör. Duygu GÜR ERDOĞAN Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi dgur@sakarya.edu.tr Arş.Gör. Demet

Detaylı

İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI

İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI www.muzikegitimcileri.net Ulusal Müzik Eğitimi Sempozyumu Bildirisi, 26-28 Nisan 2006, Pamukkale Ünv. Eğt. Fak. Denizli GİRİŞ İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI Arş. Gör. Zeki NACAKCI

Detaylı

Kaynaş&rma Uygulamaları ve Destek Özel Eği:m Hizmetleri. Doç.Dr. Hasan Gürgür Anadolu Üniversitesi Eği9m Fakültesi

Kaynaş&rma Uygulamaları ve Destek Özel Eği:m Hizmetleri. Doç.Dr. Hasan Gürgür Anadolu Üniversitesi Eği9m Fakültesi Kaynaş&rma Uygulamaları ve Destek Özel Eği:m Hizmetleri Doç.Dr. Hasan Gürgür Anadolu Üniversitesi Eği9m Fakültesi Kaynaştırma nedir? Kaynaştırma uygulamalarında başarıyı etkileyen faktörler. Kaynaştırma

Detaylı

Lise Göztepe Anadolu Kız Meslek Lisesi Bilgisayar Bölümü, İzmir, 1990 1994.

Lise Göztepe Anadolu Kız Meslek Lisesi Bilgisayar Bölümü, İzmir, 1990 1994. Ö Z G E Ç M İ Ş Kişisel Bilgiler : Adı Soyadı Şirin KARADENİZ ORAN Doğum Yeri Karşıyaka/İzmir/TÜRKİYE Doğum Tarihi 25.04.1977 Yabancı Dili ve Düzeyi İngilizce Cinsiyeti Bayan Medeni Hali Evli Uyruğu T.C.

Detaylı

(saat/hafta) (saat/hafta) Biyoistatistik SBF 118 6. Bahar 2 - - 3 Önkoşullar

(saat/hafta) (saat/hafta) Biyoistatistik SBF 118 6. Bahar 2 - - 3 Önkoşullar BİYOİSTATİSTİK Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar AKTS Biyoistatistik SBF 118 6. Bahar 2 - - 3 Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Yok Türkçe Seçmeli Dersin öğrenme ve öğretme Teorik Dersler teknikleri

Detaylı

İLKÖĞRETİM BİRİNCİ VE İKİNCİ KADEME ÖĞRETMEN ADAYLARININ KAYNAŞTIRMAYA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ

İLKÖĞRETİM BİRİNCİ VE İKİNCİ KADEME ÖĞRETMEN ADAYLARININ KAYNAŞTIRMAYA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ İLKÖĞRETİM BİRİNCİ VE İKİNCİ KADEME ÖĞRETMEN ADAYLARININ KAYNAŞTIRMAYA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ Nilay Kayhan Aksaray Üniversitesi, Eğitim Fakültesi nilaykayhan@gmail.com Asiye Şengül Rize Üniversitesi,

Detaylı

Okul Öncesi Eğitime Devam Eden Çocukların Sosyal Becerileri İle Aile Özellikleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi *

Okul Öncesi Eğitime Devam Eden Çocukların Sosyal Becerileri İle Aile Özellikleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi * Okul Öncesi Eğitime Devam Eden Çocukların Becerileri İle Aile Özellikleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi * Geliş Tarihi: 04.06.2014 Kabul Tarihi: 06.03.2015 Fatma YAŞAR EKİCİ ** Öz Bu araştırmanın amacı,

Detaylı

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU Kültegin Ögel Ceyda Y. Eke Nazlı Erdoğan Sevil Taner Bilge Erol İstanbul 2005 Kaynak gösterme Ögel K, Eke C, Erdoğan N, Taner S, Erol B. İstanbul

Detaylı

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department 71 Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Yıl 9, Sayı 17, Haziran 2009, 71-76 Müzik Eğitimi Anabilim Dalı Öğrencilerinin Başarılarına Etki Eden Değişkenler Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Detaylı

Yüksek lisans ve Doktora Tez Konusu. Bilgisayar var mı?

Yüksek lisans ve Doktora Tez Konusu. Bilgisayar var mı? T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI İLK VE ORTAÖĞRETİM OKULLARI İÇİN REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİ YILSONU ÇALIŞMA RAPORU Okulunuzda rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri kapsamında yürütülen

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Bilgisayar, uzun ve çok karmaşık hesapları bile büyük bir hızla yapabilen, mantıksal (lojik) bağlantılara

Detaylı

ÖZGEÇMĠġ. Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Anabilim Dalı Öğretim Üyesi

ÖZGEÇMĠġ. Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ÖZGEÇMĠġ Adı-Soyadı Yrd. Doç. Dr. İsmail KARAKAYA Uzmanlık Alanı Ölçme ve Değerlendirme Doğum Yeri ve Tarihi Balıkesir. 1979 EĞĠTĠM Doktora Yüksek Lisans Lisans 2002 2007 Öğrenci Seçme Sınavının (ÖSS)

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 2 EĞİTİM SÜRECİNDE REHBERLİK HİZMETLERİ

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 2 EĞİTİM SÜRECİNDE REHBERLİK HİZMETLERİ İÇİNDEKİLER ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 1 Çağdaş Anlayışa Göre Eğitim...3 Eğitimin Amaçları...3 İşlevi....4 Okulun Yapısı...4 Öğrenci Kişilik Hizmetleri (Ö.K.H.)....5

Detaylı

MÜZİK ÖĞRETMENİ ADAYLARININ KAYNAŞTIRMAYA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİNİN BELİRLENMESİNE YÖNELİK BİR ÇALIŞMA (BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ)

MÜZİK ÖĞRETMENİ ADAYLARININ KAYNAŞTIRMAYA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİNİN BELİRLENMESİNE YÖNELİK BİR ÇALIŞMA (BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ) MÜZİK ÖĞRETMENİ ADAYLARININ KAYNAŞTIRMAYA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİNİN BELİRLENMESİNE YÖNELİK BİR ÇALIŞMA (BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ) Arş. Gör.Dr. Elif Güven Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi

Detaylı

ÜSTÜN ZEKALI ÖĞRENCİLERİN TÜRKÇE DERSİNE YÖNELİK TUTUMLARININ İNCELENMESİ: BARTIN BİLSEM ÖRNEĞİ

ÜSTÜN ZEKALI ÖĞRENCİLERİN TÜRKÇE DERSİNE YÖNELİK TUTUMLARININ İNCELENMESİ: BARTIN BİLSEM ÖRNEĞİ Eğitimde Kuram ve Uygulama Articles /Makaleler Journal of Theory and Practice in Education 2013, 9(3): 254-264 ISSN: 1304-9496 ÜSTÜN ZEKALI ÖĞRENCİLERİN TÜRKÇE DERSİNE YÖNELİK TUTUMLARININ İNCELENMESİ:

Detaylı

Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ

Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ I Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ II Yayın No : 2845 Teknik Dizisi : 158 1. Baskı Şubat 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377 868-4 Copyright Bu kitabın bu basısı için Türkiye deki yayın hakları BETA

Detaylı

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir.

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. 1.1. Sonuçlar Araştırmada toplanan verilerin analizi ile elde edilen

Detaylı

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ Doç. Dr. Deniz Beste Çevik Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı beste@balikesir.edu.tr

Detaylı

Kullanılacak İstatistikleri Belirleme Ölçütleri. Değişkenin Ölçek Türü ya da Yapısı

Kullanılacak İstatistikleri Belirleme Ölçütleri. Değişkenin Ölçek Türü ya da Yapısı ARAŞTIRMA MODELLİLERİNDE KULLANILACAK İSTATİSTİKLERİ BELİRLEME ÖLÇÜTLERİ Parametrik mi Parametrik Olmayan mı? Kullanılacak İstatistikleri Belirleme Ölçütleri Değişken Sayısı Tek değişkenli (X) İki değişkenli

Detaylı

Okul Sosyal Davranış Ölçeklerinin (OSDÖ) Türkçeye Uyarlanması

Okul Sosyal Davranış Ölçeklerinin (OSDÖ) Türkçeye Uyarlanması DURU / Uyum Zorluklarını Yordamada Yalnızlık, Sosyal Destek ve Sosyal Bağlılık Arasındaki... 1605 Okul Sosyal Davranış Ölçeklerinin (OSDÖ) Türkçeye Uyarlanması Müge YUKAY-YÜKSEL* Öz Bu çalışmada, ülkemizdeki

Detaylı

T. C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ KESİN RAPORU

T. C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ KESİN RAPORU T. C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ KESİN RAPORU Öğretmenlerin Ve Anne-Babaların Öz-Yetkinlik İnançları, Tükenmişlik Algıları Ve Çocukların Problem Davranışları Proje Yürütücüsü: Prof.

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI

Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI Doğum Tarihi: 1980 E-posta: npekel@baskent.edu.tr Tel: 0 312 246 66 66-1645 (Dahili) Faks: 0 312 246 663 Adres: Başkent Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Psikoloji

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 2 Sınıfı ve Materyalleri Düzenleme 11

İÇİNDEKİLER. 2 Sınıfı ve Materyalleri Düzenleme 11 İÇİNDEKİLER 1 Sınıf Yönetimine Giriş 1 Sınıflar Karmaşık Yerlerdir 2 Sınıf Yönetimini Öğrenmek 3 Sınıf Yönetiminin Öğretimin Diğer Yönleriyle İlişkisi 7 Bölümün Özeti 9 Okunması Önerilen Yayınlar 9 Önerilen

Detaylı

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME Psi. Özge Kutay Sos.Yelda ġimģir Ġzmir,2014 HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI

Detaylı

İLKÖĞRETİM 8.SINIF ÖĞRENCİLERİNİN HAVA KİRLİLİĞİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ

İLKÖĞRETİM 8.SINIF ÖĞRENCİLERİNİN HAVA KİRLİLİĞİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ İLKÖĞRETİM 8.SINIF ÖĞRENCİLERİNİN HAVA KİRLİLİĞİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ Geleceğimizi tehdit eden çevre problemlerinin özellikle çocuklara erken yaşlarda verilmesi ve böylece çevre duyarlılığı,

Detaylı

Template. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Teknoloji Temelli Müdahale Yöntemleri: Bir Betimsel Analiz Çalışması

Template. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Teknoloji Temelli Müdahale Yöntemleri: Bir Betimsel Analiz Çalışması WINTER Template Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Teknoloji Temelli Müdahale Yöntemleri: Bir Betimsel Analiz Çalışması Doç.Dr.Serhat ODLUYURT Arş.Gör. Melih ÇATTIK Anadolu Üniversitesi Engelliler

Detaylı

Prof. Dr., Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü, Ankara, E-posta: sucuoglu@education.ankara.edu.tr

Prof. Dr., Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü, Ankara, E-posta: sucuoglu@education.ankara.edu.tr Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi 15-23 ÖZEL EĞİTİMDE FOKUS GRUP ARAŞTIRMALARI Türkiye de Kaynaştırma Uygulamaları: Yayınlar/Araştırmalar (1980-2005) Bülbin Sucuoğlu Ankara

Detaylı

Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri. Merve Güçlü

Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri. Merve Güçlü Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri Merve Güçlü GİRİŞ Öğretme evrensel bir uğraştır. Anne babalar çocuklarına, işverenler işçilerine, antrenörler

Detaylı

ÖĞRETMENLERE GÖRE MESLEK LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN REHBERLİK GEREKSİNİMLERİ

ÖĞRETMENLERE GÖRE MESLEK LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN REHBERLİK GEREKSİNİMLERİ M.Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi Yıl : 2005, Sayı 22, Sayfa : 171-184 ÖĞRETMENLERE GÖRE MESLEK LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN REHBERLİK GEREKSİNİMLERİ ÖZET M. Hülya KARAGÜVEN * Sibel CENGİZHAN

Detaylı

Çocukların Olumsuz Duyguları ile Baş Etme Ölçeğinin Psikometrik Çalışması

Çocukların Olumsuz Duyguları ile Baş Etme Ölçeğinin Psikometrik Çalışması Çocukların Olumsuz Duyguları ile Baş Etme Ölçeğinin Psikometrik Çalışması Yrd. Doç. Dr. Feyza Çorapçı Boğaziçi Üniversitesi, Psikoloji Bölümü Yrd. Doç. Dr. Bilge Yağmurlu Koç Üniversitesi, Psikoloji Bölümü

Detaylı

KARŞILAŞTIRMA İSTATİSTİĞİ, ANALİTİK YÖNTEMLERİN KARŞILAŞTIRILMASI, BİYOLOJİK DEĞİŞKENLİK. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005

KARŞILAŞTIRMA İSTATİSTİĞİ, ANALİTİK YÖNTEMLERİN KARŞILAŞTIRILMASI, BİYOLOJİK DEĞİŞKENLİK. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 KARŞILAŞTIRMA İSTATİSTİĞİ, ANALİTİK YÖNTEMLERİN KARŞILAŞTIRILMASI, BİYOLOJİK DEĞİŞKENLİK Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 1 Karşılaştırma istatistiği Temel kavramlar: Örneklem ve evren:

Detaylı

Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi

Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi 186 Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi Filiz Kantek, Akdeniz Üniversitesi Antalya Sağlık Yüksekokulu, Antalya,Türkiye, fkantek@akdeniz.edu.tr

Detaylı

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir.

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. 1.1.Sonuçlar Öğretmenlerin eleştirel düşünme becerisini öğrencilere

Detaylı

EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI

EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI BİLİMSEL HAZIRLIK GÜZ YARIYILI DERSLERİ EGB501 Program Geliştirmeye Giriş

Detaylı

3 KESİKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI

3 KESİKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 İSTATİSTİK ve SAYISAL BİLGİ 11 1.1 İstatistik ve Önemi 12 1.2 İstatistikte Temel Kavramlar 14 1.3 İstatistiğin Amacı 15 1.4 Veri Türleri 15 1.5 Veri Ölçüm Düzeyleri 16 1.6

Detaylı

TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER

TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER Prof. Dr. İbrahim H. DİKEN Arş. Gör. Seçil ÇELİK Arş. Gör. Gözde TOMRİS Anadolu Üniversitesi Erken Özel Eğitim Hizmetleri Erken Özel Eğitim

Detaylı

SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri

SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri Elementary Education Online, 12(1), k: 1 6, 2013. İlköğretim Online, 12(1), b:1 6, 2013. [Online]: http://ilkogretim online.org.tr KİTAP İNCELEMESİ SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri

Detaylı

İlköğretim Matematik Öğretmen Adaylarının Öğrenme Stillerinin Akademik Başarı ve Matematiğe Yönelik Tutumları Açısından İncelenmesi

İlköğretim Matematik Öğretmen Adaylarının Öğrenme Stillerinin Akademik Başarı ve Matematiğe Yönelik Tutumları Açısından İncelenmesi İlköğretim Matematik Öğretmen Adaylarının Öğrenme Stillerinin Akademik Başarı ve Matematiğe Yönelik Tutumları Açısından İncelenmesi Samet GÜNDÜZ H. Coşkun Çelik Bilimin Işığında Eğitimsel Liderlik Konferansı

Detaylı

Tekrarlı Ölçümler ANOVA

Tekrarlı Ölçümler ANOVA Tekrarlı Ölçümler ANOVA Repeated Measures ANOVA Aynı veya ilişkili örneklemlerin tekrarlı ölçümlerinin ortalamalarının aynı olup olmadığını test eder. Farklı zamanlardaki ölçümlerde aynı (ilişkili) kişiler

Detaylı

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ VE AKADEMİK BAŞARILARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ VE AKADEMİK BAŞARILARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ M.Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi Yıl : 2005, Sayı 21, Sayfa : 75-88 ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ VE AKADEMİK BAŞARILARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ

Detaylı

Özel Eğitim Öğretmen Adaylarının ve Öğretmenlerinin Zihin Engelliler Öğretmenliği Lisans Programı Yeterliklerine İlişkin Görüşleri

Özel Eğitim Öğretmen Adaylarının ve Öğretmenlerinin Zihin Engelliler Öğretmenliği Lisans Programı Yeterliklerine İlişkin Görüşleri Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Educational Sciences: Theory & Practice - 13(1) Kış/Winter 499-522 2013 Eğitim Danışmanlığı ve Araştırmaları İletişim Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. www.edam.com.tr/kuyeb

Detaylı

OKULÖNCESİ ÖĞRETMENLİĞİ LİSANS PROGRAMI OKUL DENEYİMİ DERSİ DANIŞMAN UYGULAMA YÖNERGESİ

OKULÖNCESİ ÖĞRETMENLİĞİ LİSANS PROGRAMI OKUL DENEYİMİ DERSİ DANIŞMAN UYGULAMA YÖNERGESİ OKULÖNCESİ ÖĞRETMENLİĞİ LİSANS PROGRAMI OKUL DENEYİMİ DERSİ DANIŞMAN UYGULAMA YÖNERGESİ Sayın danışman; Milli Eğitim Bakanlığı Okulöncesi Eğitim Programı yenilenerek 2013-2014 öğretim yılından itibaren

Detaylı

BĠYOLOJĠ EĞĠTĠMĠ LĠSANSÜSTÜ ÖĞRENCĠLERĠNĠN LĠSANSÜSTÜ YETERLĠKLERĠNE ĠLĠġKĠN GÖRÜġLERĠ

BĠYOLOJĠ EĞĠTĠMĠ LĠSANSÜSTÜ ÖĞRENCĠLERĠNĠN LĠSANSÜSTÜ YETERLĠKLERĠNE ĠLĠġKĠN GÖRÜġLERĠ 359 BĠYOLOJĠ EĞĠTĠMĠ LĠSANSÜSTÜ ÖĞRENCĠLERĠNĠN LĠSANSÜSTÜ YETERLĠKLERĠNE ĠLĠġKĠN GÖRÜġLERĠ Osman ÇİMEN, Gazi Üniversitesi, Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalı, Ankara, osman.cimen@gmail.com Gonca ÇİMEN, Milli

Detaylı

SINIF ÖĞRETMENİ ADAYLARININ TÜRKÇE ÖĞRETİMİ YETERLİKLERİNE İLİŞKİN GÖRÜŞLERİ

SINIF ÖĞRETMENİ ADAYLARININ TÜRKÇE ÖĞRETİMİ YETERLİKLERİNE İLİŞKİN GÖRÜŞLERİ SINIF ÖĞRETMENİ ADAYLARININ TÜRKÇE ÖĞRETİMİ YETERLİKLERİNE İLİŞKİN GÖRÜŞLERİ Arş.Gör. İlkay Aşkın Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Bölümü, Eğitim Programları ve Öğretim A.B.D. iaskin@hacettepe.edu.tr

Detaylı

EK - 4A ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı : Burak Yasin YILMAZ İletişim Bilgileri Adres

EK - 4A ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı : Burak Yasin YILMAZ İletişim Bilgileri Adres EK - 4A ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Burak Yasin YILMAZ İletişim Bilgileri Adres : Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü Eğitim Programları ve Öğretim ABD Meşelik Yerleşkesi

Detaylı

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ NE İLİŞKİN YÖNTEMSEL AÇIKLAMA

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ NE İLİŞKİN YÖNTEMSEL AÇIKLAMA DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ NE İLİŞKİN YÖNTEMSEL AÇIKLAMA 1. Amaç Dış Ticaret Beklenti Anketi (DTBA), dış ticaretimize yön veren firmaların yakın geçmişe ve mevcut duruma ilişkin değerlendirmeleri ile

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ölçme ve Değerlendirme MB302 6 3+0 3 3

DERS BİLGİLERİ. Ölçme ve Değerlendirme MB302 6 3+0 3 3 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Ölçme ve Değerlendirme MB302 6 3+0 3 3 Ön Koşul Dersleri Bu dersin ön koşulu ya da eş koşulu bulunmamaktadır. Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin

Detaylı

Ulusal Müzik Eğitimi Sempozyumu Bildirisi, 26-28 Nisan 2006, Pamukkale Ünv. Eğt. Fak. Denizli

Ulusal Müzik Eğitimi Sempozyumu Bildirisi, 26-28 Nisan 2006, Pamukkale Ünv. Eğt. Fak. Denizli www.muzikegitimcileri.net Ulusal Müzik Eğitimi Sempozyumu Bildirisi, 26-28 Nisan 2006, Pamukkale Ünv. Eğt. Fak. Denizli MÜZİK ÖĞRETMENİ YETİŞTİREN KURUMLARDA MÜZİK EĞİTİMİ ALAN ÖĞRETMEN ADAYLARININ, MÜZİKAL

Detaylı

Matematik Başarısı ve Anne Baba Eğitim Düzeyi 1 - doi: 10.17932/ IAU.IAUD.m.13091352.2015.7/25.19-36

Matematik Başarısı ve Anne Baba Eğitim Düzeyi 1 - doi: 10.17932/ IAU.IAUD.m.13091352.2015.7/25.19-36 Matematik Başarısı ve Anne Baba Eğitim Düzeyi 1 - doi: 10.17932/ IAU.IAUD.m.13091352.2015.7/25.19-36 Orhan ÇANAKÇI 2 Ahmet Ş. ÖZDEMİR 3 Özet Bu çalışmanın amacı; öğrencilerin matematik başarısı ve matematik

Detaylı

En Gözde Üniversiteler2014

En Gözde Üniversiteler2014 2014 En Gözde Üniversiteler2014 En Gözde Üniversiteler 2014 Metodoloji ve Örneklem büyüklüğü Türkiye genelinde 89 üniversiteden öğrencilerin, kendi üniversiteleri ile ilgili 12 başlık halinde 56 soruyu

Detaylı

Normal Gelişim Gösteren Öğrencilerin Kaynaştırma Öğrencilerine Bakışını Etkileyen Etkenler 1

Normal Gelişim Gösteren Öğrencilerin Kaynaştırma Öğrencilerine Bakışını Etkileyen Etkenler 1 Normal Gelişim Gösteren Öğrencilerin Kaynaştırma Öğrencilerine Bakışını Etkileyen Etkenler 1 Dr. Mustafa AYRAL 2, Şadan ÖZCAN 3, Rahmi CAN 4, Ahmet ÜNLÜ 5, Haydar BEDEL 6, Gökhan ŞENGÜN 7, Şenol DEMİRHAN

Detaylı

SINIF ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN MATEMATİĞE YÖNELİK TUTUMLARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ

SINIF ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN MATEMATİĞE YÖNELİK TUTUMLARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ Ekim 2005 Cilt:13 No:2 Kastamonu Eğitim Dergisi 427-436 SINIF ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN MATEMATİĞE YÖNELİK TUTUMLARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ Halil Coşkun ÇELİK, Recep BİNDAK Dicle

Detaylı

Yürütülen bu çalışmada Ankara ili ile ilgili şu spesifik bilgilerin elde edilmesi amaçlanmıştır.

Yürütülen bu çalışmada Ankara ili ile ilgili şu spesifik bilgilerin elde edilmesi amaçlanmıştır. 1.GİRİŞ Varyans İstatistik Araştırma ve Danışmanlık Ltd. Şti. tarafından hazırlanan bu çalışmanın ilgi odağı 29.03.2009 tarihinde yapılacak yerel seçim için Ankara ili seçim sonuçlarının istatistiksel

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Akdeniz üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Okul Öncesi Eğitimi Anabilim Dalı Dumlupınar Bulvarı/ANTALYA

ÖZGEÇMİŞ. Akdeniz üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Okul Öncesi Eğitimi Anabilim Dalı Dumlupınar Bulvarı/ANTALYA Yrd. Doç. Dr. Hale KOÇER Adres ÖZGEÇMİŞ Akdeniz üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Okul Öncesi Anabilim Dalı Dumlupınar Bulvarı/ANTALYA E-posta Telefon +90 0242 310 66 69 Faks +90 242 226

Detaylı

Özet. Abstract. Efe Akbulut*

Özet. Abstract. Efe Akbulut* Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Sayı 33 (Ocak 2013/I), ss. 1-10 Eğitim Fakültesi Okulöncesi Anabilim Dalı Programında Yer Alan Müzik Eğitimi Dersi Hedeflerinin Gerçekleşme Düzeylerine

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS DERS NOTLARI I 5 Nisan 2012

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS DERS NOTLARI I 5 Nisan 2012 H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS DERS NOTLARI I 5 Nisan 2012 Aşağıdaki analizlerde http://yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/courses/spring2010/bby208/bby208

Detaylı

MEÜ. SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ DERS TANIMI FORMU

MEÜ. SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ DERS TANIMI FORMU MEÜ. SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ DERS TANIMI FORMU Dersin Adı-Kodu: BİS 601 Örnek Genişliği ve Güç Programın Adı: Biyoistatistik Dersin düzeyi Doktora Ders saatleri ve Teori Uyg. Lab. Proje/Alan Çalışması

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders Kodları AKTS

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders Kodları AKTS Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO501 Eğitimde Program Geliştirme 3 0 3 8

Detaylı

ÖZLÜCE ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI TÜBİTAK 4006 BİLİM FUARI PROJESİ İNEBOLU GENELİ ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ OKUMA ALIŞKANLIĞI ANKETİ

ÖZLÜCE ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI TÜBİTAK 4006 BİLİM FUARI PROJESİ İNEBOLU GENELİ ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ OKUMA ALIŞKANLIĞI ANKETİ ÖZLÜCE ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI TÜBİTAK 4006 BİLİM FUARI PROJESİ İNEBOLU GENELİ ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ OKUMA ALIŞKANLIĞI ANKETİ ALTAN YILMAZ ÖZLÜCE ORTAOKULU TÜRKÇE ÖĞRETMENİ MÜRÜVVET ÖZTÜRK

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. Mesleki Gelişim Programı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. Mesleki Gelişim Programı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü 1. ETKİNLİĞİN ADI Zihinsel Engellilerin Eğitimi Kursu 4 Mesleki Gelişim Programı 2. ETKİNLİĞİN AMAÇLARI Bu faaliyeti başarı

Detaylı

Kaynaştırma Tarihçesi Tutum Kaynaştırma Türleri Kaynaştırmada Engeller Kaynaştırmanın Faydaları

Kaynaştırma Tarihçesi Tutum Kaynaştırma Türleri Kaynaştırmada Engeller Kaynaştırmanın Faydaları Kaynaştırma Tarihçesi Tutum Kaynaştırma Türleri Kaynaştırmada Engeller Kaynaştırmanın Faydaları 2 Özel eğitim gerektiren bireylerin eğitimlerini destek eğitim hizmetleri de sağlanarak akranları ile birlikte

Detaylı

Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders)

Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders) Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders) Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Dersin Kodu Dersin Adı T U/L Kredi ECTS EYD-504 Eğitim

Detaylı

Antalya, 2015 FEP. Katılımcı Anket. Sonuçları

Antalya, 2015 FEP. Katılımcı Anket. Sonuçları FEP Katılımcı Anket Sonuçları Antalya, 2015 w Türkiye Bağımlılıkla Mücadele Eğitim Programı (TBM) Formatör Eğitim Programı (FEP) Uygulama Değerlendirme Raporu (Yönetici Özeti) Antalya da 10.11.2014 ile

Detaylı

ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN FİZİK PROBLEMLERİNİ ÇÖZMEYE YÖNELİK TUTUMLARININ İNCELENMESİ

ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN FİZİK PROBLEMLERİNİ ÇÖZMEYE YÖNELİK TUTUMLARININ İNCELENMESİ Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Mustafa Kemal University Journal of Social Sciences Institute Yıl/Year: 2012 Cilt/Volume: 9 Sayı/Issue: 20, s. 395-404 ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN

Detaylı

İZMİR İLİ MLO OKULLARINDA BİYOLOJİ DERSLERİNDE EĞİTİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARININ (BİLGİSAYARIN) ETKİLİLİĞİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

İZMİR İLİ MLO OKULLARINDA BİYOLOJİ DERSLERİNDE EĞİTİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARININ (BİLGİSAYARIN) ETKİLİLİĞİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA İZMİR İLİ MLO OKULLARINDA BİYOLOJİ DERSLERİNDE EĞİTİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARININ (BİLGİSAYARIN) ETKİLİLİĞİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Fulya USLU, Rıdvan KETE Dokuz Eylül Üniversitesi, Buca Eğitim Fakültesi,

Detaylı

Sınavlı ve Sınavsız Geçiş İçin Akademik Bir Karşılaştırma

Sınavlı ve Sınavsız Geçiş İçin Akademik Bir Karşılaştırma Sınavlı ve Sınavsız Geçiş İçin Akademik Bir Karşılaştırma Öğr. Gör. Kenan KARAGÜL, Öğr. Gör. Nigar KARAGÜL, Murat DOĞAN 3 Pamukkale Üniversitesi, Honaz Meslek Yüksek Okulu, Lojistik Programı, kkaragul@pau.edu.tr

Detaylı

BİLGİ TOPLAMA YÖNTEMLERİ Bilgiyi çeşitli amaçlar için toplayabiliriz: Tanıtmak amacıyla, Betimlemek amacıyla, Açıklamak amacıyla, Bağıntı kurmak amacıyla, Yorumlamak amacıyla, Eğitim amacıyla (başlangıç

Detaylı

BİREYSEL PLANLAMA MÜDAHALE HİZMETLERİ. Okula yeni başlayan. öğrencilere yönelik. gözlem çalışmaları yapılması.

BİREYSEL PLANLAMA MÜDAHALE HİZMETLERİ. Okula yeni başlayan. öğrencilere yönelik. gözlem çalışmaları yapılması. LÜLEBURGAZ REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜ 2013/2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI ANALARI REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİ YILLIK ÇERÇEVE PROGRAM TASLAĞI EYLÜL 23-27 EYLÜL 16-20 EYLÜL 9-13 EYLÜL

Detaylı

Pedagojik Psikolojik Hizmetler

Pedagojik Psikolojik Hizmetler Pedagojik Psikolojik Hizmetler Pedagojik Psikolojik Hizmetler (PP Hizmetleri) okul çağı altında çocuklar, ve ilk-ve ortaokul ve lise öğrencileri için, gelişim, öğrenim ve refahı ile ilgili danışmanlık

Detaylı

Parametrik Olmayan Testler. İşaret Testi-The Sign Test Mann-Whiney U Testi Wilcoxon Testi Kruskal-Wallis Testi

Parametrik Olmayan Testler. İşaret Testi-The Sign Test Mann-Whiney U Testi Wilcoxon Testi Kruskal-Wallis Testi Yrd. Doç. Dr. Neşet Demirci, Balıkesir Üniversitesi NEF Fizik Eğitimi Parametrik Olmayan Testler İşaret Testi-The Sign Test Mann-Whiney U Testi Wilcoxon Testi Kruskal-Wallis Testi Rank Korelasyon Parametrik

Detaylı

13. ULUSAL PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK KONGRESİ BİLDİRİ ÖZETLERİ KİTABI. 07-09 Ekim, 2015 Mersin

13. ULUSAL PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK KONGRESİ BİLDİRİ ÖZETLERİ KİTABI. 07-09 Ekim, 2015 Mersin 13. ULUSAL PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK KONGRESİ BİLDİRİ ÖZETLERİ KİTABI 07-09 Ekim, 2015 Mersin 2 İÇİNDEKİLER Davet Mektubu... 5 Genel Bilgiler... 7 Kurullar... 8 Davetli Konuşmacılar... 12 Paneller

Detaylı

Özlem Özkan Yaşaran - Doç. Dr. Sema Batu - Doç. Dr. Arzu Özen

Özlem Özkan Yaşaran - Doç. Dr. Sema Batu - Doç. Dr. Arzu Özen Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu University Journal of Social Sciences Özel Gereksinimli Bireylerin Sosyal Kabullerini Sağlamada Normal Gelişim Gösteren Öğrencilere Sunulan Kaynaştırmaya

Detaylı

GÜVENLİK İKLİMİNİN BİREYSEL, ÖRGÜTSEL VE ORTAM ETMENLERİNİN BÜYÜK ÖLÇEKLİ MAKİNE, KİMYA VE MADEN İŞLETMELERİNDE İNCELENMESİ

GÜVENLİK İKLİMİNİN BİREYSEL, ÖRGÜTSEL VE ORTAM ETMENLERİNİN BÜYÜK ÖLÇEKLİ MAKİNE, KİMYA VE MADEN İŞLETMELERİNDE İNCELENMESİ GÜVENLİK İKLİMİNİN BİREYSEL, ÖRGÜTSEL VE ORTAM ETMENLERİNİN BÜYÜK ÖLÇEKLİ MAKİNE, KİMYA VE MADEN İŞLETMELERİNDE İNCELENMESİ Doç. Dr. Yakup KARA Ertuğrul YOZGAT (A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı) (İş Müfettişi

Detaylı

DAYANAK Tekirdağ ilindeki sınavsız öğrenci alan meslek Liseleri

DAYANAK Tekirdağ ilindeki sınavsız öğrenci alan meslek Liseleri Projenin Adı: Projenin Sloganı TEKİRDAĞ MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ PROJENİN GEREKÇESİ PROJENİN ÖZETİ Çatışmadan kaynaklanan disiplin sorunlarının çokluğu. Meslek Liselerinde disiplin sorunlarının önüne geçebilmek,

Detaylı

KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN BİLGİ VE İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ BECERİLERİNİN FARKLI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN BİLGİ VE İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ BECERİLERİNİN FARKLI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN BİLGİ VE İLETİŞİM TEKNO BECERİLERİNİN FARKLI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ Doç. Dr. Şebnem Kandil İngeç Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Ankara singec@gazi.edu.tr

Detaylı

ORTAÖĞRETİM İNGİLİZCE ÖĞRETMENİ ÖZEL ALAN YETERLİKLERİ

ORTAÖĞRETİM İNGİLİZCE ÖĞRETMENİ ÖZEL ALAN YETERLİKLERİ A. DİL BİLEŞENLERİ VE DİL EDİNİMİ BİLGİSİ A.1. İngilizceyi sözlü ve yazılı iletişimde doğru ve uygun kullanarak model olabilme A.2. Dil edinimi kuramlarını, yaklaşımlarını ve stratejilerini bilme A.3.

Detaylı

wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq SERVİSİ

wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq SERVİSİ ORTAKÖY ANADOLU LİSESİ PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK SERVİSİ 2012 ORTAKÖY ANADOLU LİSESİ PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK SERVİSİ Rehberlik, bireye kendini anlaması, çevredeki olanakları tanıması ve doğru

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ GÜZEL SANATLAR EĞİTİMİ BÖLÜMÜ, MÜZİK ANABİLİM DALINDA UYGULANAN GİRİŞ ÖZEL YETENEK SINAVINDAKİ

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ GÜZEL SANATLAR EĞİTİMİ BÖLÜMÜ, MÜZİK ANABİLİM DALINDA UYGULANAN GİRİŞ ÖZEL YETENEK SINAVINDAKİ Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt: XV, Sayı: 1, 2002 ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ GÜZEL SANATLAR EĞİTİMİ BÖLÜMÜ, MÜZİK ANABİLİM DALINDA UYGULANAN GİRİŞ ÖZEL YETENEK SINAVINDAKİ

Detaylı

Sosyal Bilgiler Eğitimi Öğrencilerinin Sosyo-Ekonomik Durumlarının Atılganlık Durumlarına Etkisi. Yrd. Doç. Dr. Saadet TEKİN.

Sosyal Bilgiler Eğitimi Öğrencilerinin Sosyo-Ekonomik Durumlarının Atılganlık Durumlarına Etkisi. Yrd. Doç. Dr. Saadet TEKİN. Sosyal Bilimler 8/1 (2010 ) s.51-66 SOSYAL BİLİMLER Yıl : 2010 Cilt :8 Sayı 1 Celal Bayar Üniversitesi S.B.E. Sosyal Bilgiler Eğitimi Öğrencilerinin Sosyo-Ekonomik Durumlarının Yrd. Doç. Dr. Saadet TEKİN

Detaylı