Helal Gıda Ürünlerinde Domuz Türevleri ve Belirleme Yöntemleri. Pork Derivates in Halal Food Products and Their Determination Methods

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Helal Gıda Ürünlerinde Domuz Türevleri ve Belirleme Yöntemleri. Pork Derivates in Halal Food Products and Their Determination Methods"

Transkript

1 Gıda Teknolojileri Elektronik Dergisi Cilt: 8, No: 3, 2013 (22-33) Electronic Journal of Food Technologies Vol: 8, No: 3, 2013 (22-33) TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR e-issn: Derleme (Review) Helal Gıda Ürünlerinde Domuz Türevleri ve Belirleme Yöntemleri Ali BATU Mevlana Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Gıda Mühendisliği Bölümü, Konya Özet Üretilen gıdalara domuz eti ve domuz kökenli katkı maddeleri kullanımı yasaktır ve dinen haramdır. Ayrıca bu gruplar ile karışmış olan gıdalar da haram grubuna girmektedir. Domuz türevi içerebileceğinden kuşkulu gruba giren gıda maddelerinin analizleri yapılmalıdır. Kuşkulu maddelerin büyük bir kısmını jelatin, enzimler, emülsifiye edici maddeler gibi hayvansal kökenli katkı maddeleri oluşturmaktadır. Bu analizlerin yapılacağı laboratuvar akredite edilmiş olması gerekmektedir. Domuz eti ve/veya domuz yağı karışmış analizlerinin hassas bir şekilde yapabilmesi için elektronik burun destekli GC, kütle spektrometresi, ELISA gibi yöntemler ile analiz yapmak mümkündür. Ayrıca enzim bağlantılı immünoabsorban analizi, PCRelektroforez, gerçek zamanlı PCR yöntemleri ve optik veya floresan spektroskopisi metotları kullanılmaktadır. Bunlara ek olarak, türe bağlı bir tarama yapılabilmesi için türe özgü primerler ve TaqMan probu ile kombine edilmiş gerçek-zamanlı PCR analizleri ile güvenilir sonuçlar alınabilmektedir. Anahtar Kelimeler: Analiz, domuz türevi, Helal gıda, katkı maddesi, PCR Pork Derivates in Halal Food Products and Their Determination Methods Abstract Adding pork or swine origin additives in food production are not allowed and religiously forbidden (haram). Additionaly, the foods involved with this group which is also haram foods. Suspicious foods might involved with pork derivates must be analysed. The major part of the suspected substances comprise additives as gelatin, enzymes and emulsifying agents of animal origin. This analysis should be done in laboratories had been accredited by an accreditation body. A number of analytical methods have been proposed for the analysis of pork and/or lard, such as electronic nose coupled to gas chromatography mass spectrometry, Fourier transform infrared spectroscopy, enzyme-linked immunosorbant assay, PCR-electrophoresis, TaqMan probe realtime PCR, molecular beacon realtime PCR, SYBR green real-time PCR, and nanoparticle sensors coupled with optical or fluorescence spectroscopy. Among these methods, real-time PCR assays combined with species-specific primers and TaqMan probe are particularly promising. Keywords: Analysis, additive, Halal food, pig-derived, PCR Bu makaleye atıf yapmak için Batu, A., Helal Gıda Ürünlerinde Domuz Türevleri ve Belirleme Yöntemleri Gıda Teknolojileri Elektronik Dergisi 2013, 8(3) How to cite this article Batu, A., Pork Derivates in Halal Food Products and Their Determination Methods, 2013, 8(3) 22-33

2 Batu, A. Teknolojik Araştırmalar: GTED 2013 (8) HELAL GIDA VE BESLENMEDE HELAL ANLAYIŞI Helal, yasal ya da izin verilmiş anlamına gelen Arapça ve İslami bir kelimedir. Helal gıda, çiftlikten çatala kadar tümüyle İslâmî kurallara uygun olarak hazırlanan Müslüman tüketiciler için Allah tarafından izin verilmiş gıdayı ifade eder. Daha geniş bir açıklamayla Helal Gıda, bitkisel, hayvansal, kimyasal ya da mikrobiyal kaynaklı, gıda ürünlerinin hammadde, işlem yardımcı maddeleri, bileşenleri, katkı maddeleri, işleme yöntemleri, işletme koşulları ve ek olarak ambalajlamasının İslâmî kurallara uygun bir şekilde yapılmış olmasını ifade etmesidir [1]. Domuz eti, ölmüş hayvan, kan, Allah tan başkası adına kesilen, boğulmuş, her hangi bir şekilde ölmüş ve yırtıcı hayvan tarafından parçalanmış hayvanlar ile dikili taşlar üzerinde boğazlanan hayvanlar haram kılınmıştır [2]. İşlenmiş gıdalarda gıdanın ambalajına yalnızca "İçinde domuz eti yoktur" diye yazması onun helal olduğu konusunda yeterli olmaz. Çünkü haram olan yiyecek yalnızca domuz eti değildir. Aynı zamanda da domuz kaynaklı veya bunların türevleri olan katkı maddeleri de haramdır. Ayrıca köpek, kedi, kurt, fare gibi birçok hayvanın eti de helal değildir. İçeceklerin de üstüne "İçinde şarap veya alkol yoktur" diye yazmak yeterli olmaz. Yiyecekler gibi içeceklerin de helal olabilmesi için hem sağlığa zararlı olmaması hem de içine, rengi, tadı, kokusu belli olacak ölçüde haram olan bir şeyin katılmaması gerekir [3]. Toplum sağlığı, geleneği, göreneği ve dini inancı ve yaşam şekli gereği tüketecek oldukları et ve et ürünlerinin kökenini bilmek istemesi uzun yıllardan beri gıda bilimcilerinin başlıca araştırma konularından birisi olmuştur. Özellikle helal beslenme bilincinin geliştiği ve yaygınlaştığı son yıllarda domuz eti ve domuz türevlerinin işlenmiş gıdalarda kullanılıp kullanılmadığı kuşkuları oluşmaya başlamıştır. Bunun için et ürünlerinin içerisinde yer alması istenmeyen ve haksız rekabet oluşması ile dini inançları doğrultusunda bazı hayvanlara ait etleri tüketmeyen insanların aldatılmasından hayvan türü tüketiciler açısından büyük bir önem taşımaktadır [4]. Et türlerinin tespiti amacıyla çok çeşitli metotlar geliştirilmiştir. Bu metotlar morfolojik, immünolojik, serolojik ve genetik metotlar olarak sınıflandırılmaktadır [5; 6]. Ayrıca bu amaçla, yağ dokunun fiziksel özellikleri vb. gibi histolojik yöntemlerin yanında sarkoplazmik proteinlerin elektroforetik yapı analizi, DNA hybridizasyon ve PCR tekniği, bunların yanı sıra kromatografik metotlar ile immunoenzimatik yöntemler (ELISA) ile et türlerinin ayırımında yoğun olarak kullanılmaktadır [7; 8; 9]. ELISA gibi immunoenzimatik yöntemler hassas, spesifik, basit ve hızlı metotlar olmalarından dolayı tür tespitinde tercih edilmektedir. ELISA tekniği, hileli hazırlanmış taze et karışımları ile ısıl işlem görmüş et ürünlerinin tür tespiti için etkili bir metot olarak da kullanılmaktadır [10; 11; 12]. Türe bağlı bir tarama yapılabilmesi için türe özgü primerler ve TaqMan probu ile kombine edilmiş gerçek zamanlı PCR analizleri ile güvenilir sonuçlar alınmıştır. Birçok ürün için, helal ya da haram olması çok açık bir şekilde belli iken bazı ürünler kuşkulu durumdadır. Bu çeşitler kuşkulu ya da şüpheli olarak kabul edilir ve bunları helal ya da haram olarak sınıflamak için daha fazla bilgiye ihtiyaç vardır. Bu şüpheli ürünlerin özellikle kaynağının ve kullanılan katkı maddelerinin kaynağının iyi bilinmesi gerekmektedir. Bu konular ile ilgili detaylı bilgileri Batu [13] ile Batu [14] kaynaklarından elde etmek mümkündür. Bu şüpheli ürünlerin özellikle kaynağının ve kullanılan katkı maddelerin kaynağının iyi bilinmesi gerekmektedir. Aşağıdaki gıdaların tümü haram kabul edilmiştir [15; 16]. Domuz/domuz eti ve bunlardan üretilen ürünler, Uygunsuz kesilen hayvanlar ya da kesimden önce ölen hayvanlar, Allah'ın dışında herhangi bir tanrı ismi altında kesilen hayvanlar, Alkol ve sarhoş edici maddeler, Etçil hayvanlar, avlanmış kuşlar ve dışarıda kulağı olmayan kara hayvanları, Kan ve kandan yapılmış ürünler, Yukarıdaki ürünlerin herhangi biri ile temas eden ürünler. 23

3 Teknolojik Araştırmalar: GTED 2013 (8) Helal Gıda Ürünlerinde Domuz Türevleri ve Belirleme Yöntemleri Helal yemek ve içmek isteyen Müslümanlar, "helal yiyecekler ve içecekler" konusunda dikkatli ve titizdirler ve helal lokma tüketmeye çaba sarf ederler [17]. İnsanoğlu hayatını veya yaşam şeklini kendi inanç sistemi ve dini vecibelerine uygun bir şekle getirmek ister. İnanan bir Müslüman, Allah ın Kur anda bildirdiği şekilde hayatını, inanç sistemleri ile iç içe gerçekleştirmek arzusundadır [2]. Beslenmede helalin gerçekleştirilebilmesi için malımızı, mülkümüzü helalden kazanmalı çocuklarını helal lokma ile beslemek doğru davranmanın bir özelliğidir. Böyle yapmak, hem bizim bu dünyadaki ferdi ve sosyal hayatımızın ve ayrıca ahiret hayatımızın teminatı olacaktır. Haram gıdalar, kişinin maddi hayatını ve sağlığını bozmakla kalmayıp manevi hayatını dolayısıyla psikolojisini de bozabilecektir. Dolayısı ile kaba, vicdansız, bencil, nemelazımcı, paragöz karakterlerin oluşmasına neden olabilecektir [18]. Helal ve güvenilir gıda tüketmek insan sağlığı bakımından da çok önemlidir. Helal, aynı zamanda dini, hijyenik ve sağlık bakımından mahzursuz anlamına da gelmektedir. Helal, bir Müslümanın hayat standardının olmazsa olmazıdır. Müslüman ve dindar olduğunu kabul eden bir insan tükettiği her bir gıdanın kaynağını, üretim yöntemini, hangi bileşenlerden oluştuğunu ve hangi katkı maddelerinin kullanıldığını mutlaka bilmek ister [14]. Ayrıca, maddi ve manevi hayatının sağlıklı bir şekilde devam edebileceğinin en önemli güvencesi olarak bilinçli ve helal dairede yiyip içmek olduğuna inanmaktadır. İslâm dan önceki İlahî dinlerin bozulmamış hallerinde de izin verilen gıdaların tüketilmesi böylece helal gıda konusu söz konusudur. Musevi lerin tizlikle uyguladığı Koşer standartları ve sertifikasyonu, tahrif olmuş Tevrat ta da helal gıda konusunun önemli bir yer tuttuğunu göstermektedir [2]. 2. HELAL OLMASINDAN KUŞKU DUYULAN KATKI MADDELERİ Gıdaların besleyici değerlerini korumak, raf ömrünü uzamak, dokusal özelliklerini geliştirmek, lezzetlerini ve renklerini çekici hale getirebilmek veya koruyabilmek, hastalık yapıcı mikroorganizmaların gelişmelerini önlemek için kullanılan maddeler gıda katkı maddesi olarak tanımlanmaktadır [19]. Günümüz ekonomik ve sosyal şartları, ev dışında çalışan insan sayısının artması, beslenme alışkanlıklarının değişmesi, yemek hazırlamak için az zaman kalması gibi faktörler insanları tüketime hazır veya hazırlanması daha pratik hale getirilmiş gıda tüketimine yönlendirmektedir [20]. Yirminci yüzyıl, insanların hırs ve ihtiraslarının doruğa vurduğu bir çağ olarak akıllardadır. Bu hırs ve ihtirasın sonucu olarak helal-haram demeden kalite ve sürdürülebilirliği düşünmeden sadece miktar olarak daha çok üretmeye ve daha çok tüketmeye yönelik sistemler her türlü doğal yolları ve sınırları zorlamaktadır [21]. Gıda katkı maddelerinin birçoğu şüpheli ve kuşkuludur. Bu bakımdan dayanıklı hale getirilmiş gıdaların büyük bir kısmı da kuşkulu hale gelebilmektedir. Şüpheli veya mahzurlu olarak sayılabilecek katkı maddelerinden birisi de jelatindir. Jelatin, gıda sanayinde çok geniş bir yelpazede kullanılmaktadır. Kuşkulu olma gerekçeleri ise, eti yenen hayvanların İslami usullere göre kesilip kesilmediği, kullanılan katkıların hammadde kaynaklarının tam olarak bilinemediği, peynir üretiminde kullanılan mayaların hayvansal kaynaklı olup olmadığı yada Müslüman olmayan ülkelerde yaşayanların milliyeti ne olursa olsun [2] birçok Müslüman tarafından ve hatta Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde yaşayan dine duyarlı kişiler tarafından da sorulmaktadır. Bu durum vatandaşlarının çoğunluğu Müslüman olan ülkeler içinde sorgulanmaktadır; çünkü özellikle katkı maddelerinin büyük bir çoğunluğu Müslüman olmayan ülkelerden ithal edilmektedir. Bu yüzden, kaynakları tam olarak bilinememektedir. Yurt dışı kaynaklı bu firmaların bazıları Helal Gıda Sertifikalarına sahip olduklarını iddia etmektedirler; ancak, Helal Gıda sertifikası veren bazı kurumların helal ve haram hakkında tam olarak ayrıntılı bir bilgiye sahip olmadıkları görülmektedir. Bu nedenle, Müslüman olmayan ülkelerin bazılarından temin edilmiş olan bu helal Sertifikalarının güvenirlikleri zayıf olabilir [22]. Ayrıca, helal gıda sertifikası veren kurum ve kuruluşlarda katkı maddelerinin durumuyla ilgili detaylı bilgiler bulunamamaktadır. Yaygın olarak bazı gıdaların üretiminde Helal olmayan kaynaklardan elde edilmiş katkı maddeleri de kullanılabilmektedir. Bu yüzden, gıda katkı maddelerinin bir kısmının helalliği hususunda bazı belirsizlikler devam etmektedir. Bu nedenle katkı maddelerinin helalliğinin değerlendirilmesine tam olarak karar vermekte de şüpheli 24

4 Batu, A. Teknolojik Araştırmalar: GTED 2013 (8) olarak sınıflanmaktadırlar. Ürünlerinde jelatin kullanan firmalar, jelatinin hangi ülkelerden, hangi firmalardan ve hangi hammaddeden temin edildiğini belirtmeleri gerekmektedir [23]. Müslüman tüketiciyi bilgilendirmek için etiketin üzerinde sadece sığır jelatini yazmak yeterli değildir. Özellikle sığır jelatini ifadesini yazan firmalar bu jelatinin İslâmi usullere göre kesilmiş sığırın kemik ve derilerinden üretilip üretilmediğini de belirtmeleri gerekmektedir. Aksi takdirde, burada kullandıkları jelatinin helal olduğunu iddia ederek tüketiciyi kandırmış olurlar [24]. 3. DOMUZ ETİ VE TÜREVLERİ Dünyadaki birçok Müslümana habersiz olarak bir çok sayıda domuz yada domuz türevleri (DT) maddeler ile muamele edilmiş gıdalar tükettirilmektedir. Bu sorun çok ciddi bir sorun olmasına rağmen dikkate alınmamaktadır. Müslüman bir anne-baba masum çoğunu herhangi bir haram madde tüketiminden korumak için çaba sarf etmektedir. Ancak kendilerinin istemleri dışında daha çok görsel medya tarafından sık sık reklamı yapılan görsel olarak cazip gıdaları tüketmek zorunda kalınmaktadır. Ayrıca insanlar tarafında severek tüketilen yoğurt, bisküvi, dondurma, yumuşak şekerlemeler, içecekler ve birçok diğer gıdalarda domuz ve sığır kemikleri ve derisinden üretilen jelatin kullanılır hale gelmiş [25] olup ve hatta birçok dindar tüketici bu gıdaları ve dolayısı ile DT ni bilinçsiz ve habersiz olarak tüketmek zorunda kalmaktadırlar. Domuz yağı ve türevleri hem renderlenmiş ve hem de renderlenmemiş formda bulunan bir yağ olup pişirmede veya şortenin amaçlı olarak kullanılan bir domuz türevi maddedir. Çağdaş mutfaklarda kullanımı azalmış olmasına rağmen özellikle Batı ülkelerinde birçok fırın ürünlerinde diğer bazı katı yağlara göre yaygın bir şekilde kullanılmaktadır [26]. Ekonomik nedenlerden dolayı, gelişmekte olan ülkelerde bazı küçük ve orta ölçekli sanayi [27] kendi çikolata ve çikolata ürünlerine domuz yağıda ekleyebilmektedir. Domuz yağının gıdalarda kullanılması Yahudilik ve Müslümanlık ta yasaklanmıştır. Ayrıca sağlık bakımından zararlı olduğu da bazı araştırmacılar tarafından belirtilmiştir. Domuz etinde Ateroskleroz, kalp spazmı, kalp-damar hastalıklarına ve kalp krizine neden olan yüksek seviyede yağ mevcuttur. Bunun için gıdalarda domuz türevleri kullanılıp kullanılmadığı konusunda tatminkar analizler yapılabilmesi için farklı yöntemler geliştirilmiş ve yasal düzenlemeler yapılmıştır [28]. Ayrıca Che-Man ve ark. [27] çikolata da domuz yağı algılanması hakkında bazı araştırmalar yapmış ve bazı örneklerde domuz yağı türevlerine rastlandığını belirtmişlerdir. Gliserin, genel olarak gliserolün eczacılıkta kullanılan tıbbi biçimidir. Hafif tatlı ve yoğun bir sıvıdır. Gliserin bir şeker alkolüdür ve içerdiği hidrofilik alkolik hidroksil grupları suda kolayca erimesini sağlar. Renksiz ve kokusuzdur. Kaynama noktası yüksektir. Nemlendirme özelliği sayesinde özellikle kişisel bakım ürünlerinde ve aynı zamanda birçok farklı sektörde kullanımı oldukça yaygındır. Gliserin yaygın bir ticari uygulama alanı bulmuştur [26]. Ecza endüstrisinde merhem, diş macunu imalatında ve kozmetikte kullanılır. Gıda ve içeceklerde nem tutucu, çözücü ve tatlandırıcı olarak kullanılır ve gıdaların korunmasına yardımcı olur. Gliserin genellikle gıdalarda bir yağ emülgatörü olarak kullanılmaktadır. Gliserin yiyecek ve içeceklere çözücü, nemlendirici, tatlandırıcı, ve koruyucu bir madde olarak uygulanmaktadır. Bu meşrubat ve şekerlemelerde lezzetleri ve gıda renklendiricisi olarak; şekerleme, ve keklerde nemlendirici ve yumuşatıcı bir ajan olarak da kullanılır. Gliserin, aynı zamanda hayvan yiyeceklerinde nem tutmaya yardımcı olmak ve lezzetini artırmak için de kullanılır [29]. Gıdalarda monogliseritler, genellikle mono ve digliseritler bileşiklerinin bir aralığı içine dahil edilmiştir. Bununla birlikte, monogliseridlerin sadece az sayıda belirgin bir nişasta kompleksleştirici özellikleri vardır. Sadece tam olarak doymuş ve uzun zincirli monogliseritler nişasta amilozu ile bir kompleks oluşturma kabiliyetlerinden dolayı bayatlamayı önleyici bileşikler olarak yeniden kristalleştirmeyi önleyici görev yapmaktadır. Mono-ve digliseridler genellikle küçük miktarlarda ticari gıda ürünlerine 25

5 Teknolojik Araştırmalar: GTED 2013 (8) Helal Gıda Ürünlerinde Domuz Türevleri ve Belirleme Yöntemleri ilave edilir. Bunlar yağ ve su gibi maddeler karıştırmak için yardımcı emülsiyon yapıcılar olarak görev yaparlar. Gıdaların besin etiketlerinde toplam yağ, doymuş yağ ve trans yağ değerlerine mono-ve digliseridler dahil değildir. Ticari olarak hayvansal (domuz ve inek) veya bitkisel kökenli olabilir, ve bunlar sentetik olarak da yapılabilir. Genellikle fırıncılık ürünleri, içecek, dondurma, sakız, kısalma, kremalar, margarin ve şekerlemelerde kullanılmaktadır [26]. Yağlar, su ve undan sonra en büyük bileşeni olan endüstriyel ekmeğin vazgeçilmez unsurlarındandır. Bu yağlar; yağlama, havalandırma, şortenin, ısı transferi modülasyonu ve arzu edilen yapısal özellikleri düzenleme vb önemli fonksiyonlar gibi birden fazla görev eda etmektedir. Fırın ürünlerinde yağ performansları güçlü fiziksel özelliklerine bağlıdır. Bunlar, bitmiş ürünün hacmi, tahıl ve dokuyu etkileyen gibi yağ kristalleri, hamur yapısının oluşmasında önemli bir rol oynar. Bu yağ, pişirme sırasında gaz hücresi için bir hücre duvarı ya da zar haline gelerek görev yapar [30]. Stearat, stearik asit anyonu şeklidir. Birçok hayvansal ve bitkisel kökenli katı ve sıvı yağlar da mevcuttur. Ancak hayvansal yağda (%30 kadar) bitkisel yağdan (genellikle 5% den daha az) daha fazladır. Önemli bir durum, kakao yağında trigliserid olarak stearik asit içeriği %28-45 arasındadır [31]. Stearik asit, trigliseritleri hidrolizine yol açan katı ve sıvı yağların su ile yüksek basınç ve 200 C nin üzerinde bir sıcaklıkta işleme tabi tutulması ile hazırlanır. Elde edilen karışım daha sonra distilasyon işlemi ile ayrılmaktadır [32]. 4. AKREDİTE LABARATUAR KURULMASI Akreditasyon uygunluk değerlendirme kuruluşlarınca gerçekleştirilen çalışmaların ve dolayısıyla bu çalışmalar sonucunda düzenledikleri uygunluk teyit belgelerinin (deney ve muayene raporları, kalibrasyon sertifikaları, yönetim sistemi belgeleri, ürün belgeleri, personel belgeleri vb) güvenilirliğini ve geçerliliğini desteklemek amacıyla oluşturulmuş bir kalite altyapısıdır [33]. Laboratuvar Akreditasyonu ile müşterilerin güveninirliği kazanılır ve laboratuvarlar yetkinliklerini ve yeterliliklerini kabul ettirir. Bu uygulama laboratuvar sonuçlarının kalitesi ve güvenilirliği bakımından önemlidir. Akredite olmuş laboratuvarın etkinliği, personelin sorumluluğu ve motivasyonları arttırılmaktadır. Akredite laboratuvarlar tarafından verilen sonuçların karşılaştırılması ve yorumlanması daha kolay yapılabilmektedir. Akredite olmuş laboratuvar tarafsız olarak faaliyet gösterdiğinden güve vericidir. Aynı zamanda ulusal ve uluslararası anlamda yeterliligin resmi olarak tanınması anlamına gelir. Müşterilere güvenilir deney ve kalibrasyon hizmetlerini belirleme ve seçmede kolay bir yöntem sunar. Akredite laboratuvarlar tarafından düzenlenen rapor ve sertifikalar uluslararası kabul görmektedir [34]. Laboratuvarlar, test ve kalibrasyon hizmetleri sunarak uygunluk değerlendirme çalışmaları yapan kuruluşlardır. Ürün ve hizmetlerin belirlenmiş kriterlere, standartlara veya alıcı firma isteklerine uygunluğu Deney ve Kalibrasyon laboratuvarlarında yapılacak test ve incelemeler sonucunda belgelenebilir. Diğer dünya ülkeleri ile yapılan ticaret konusunda da bu kavram geçerlidir. Geleceğin ticaret dünyasında ve günlük yaşamda laboratuvar hizmetleri daha kapsamlı şekilde yer alacaktır [35]. Akreditasyon gönüllük esasına bağlı olup bir zorunluluk değildir. Akreditasyonun en büyük yararlarından biri de aynı faaliyeti yürüten, kuruluş dışı, konusunda uzman denetçiler tarafından tarafsız bir göz ile denetimlerin gerçekleştirilmesi ve faaliyetlerin iyileştirilebilmesi için fırsat yakalanması durumudur. Faaliyetlerin belirli aralıklarda denetlenmesi, hizmetlerin kayıtlarıyla birlikte standardlara uygun nitelikte ve daha dikkatli sunulmasını sağlamaktadır [34]. Çalışanlar açısından değerlendirdiğimizde akreditasyon süreci her aşamada hazırlıklı, planlı ve bilinçli olmayı gerektirmektedir. Bu durum çalışanların farkındalığını ve öz güvenlerini artırmış olup hizmetlerin kalite seviyesinin yükselmesini neden olmuştur. Yakın bir dönem öncesine kadar deney ve kalibrasyon laboratuvarlarının akreditasyonu için EN Avrupa Birliği Standardı kullanılmaktaydı. Bugün itibariyle, deney ve kalibrasyon laboratuvarlarının akreditasyonu için TÜRKAK tarafından kullanılan temel doküman, TSE EN ISO/IEC no lu uluslararası standartdır. Bu standart o firmanın kalite sistemi çalıştırdıklarını, teknik olarak yeterli 26

6 Batu, A. Teknolojik Araştırmalar: GTED 2013 (8) olduklarını ve geçerli teknik sonuçları üretebildiklerini göstermek isteyen deney veya kalibrasyon laboratuvarının yerine getirmesi gereken bütün şartları içermektedir [33]. Ülkemizdeki akreditasyon konusundaki yetkili kurum olan TÜRKAK (Türk Akreditasyon Kurumu) istekli olan laboratuvarların bu standarda uygunluğunu denetlemekte ve başarılı kurumları belgelendirmektedir. Ülkemizde, gıda analiz laboratuvarlarının akreditasyonun da da laboratuvar akreditasyonu için kullanılan kriterler kullanılmakta ve aynı süreç işletilmektedir. Ancak, bu standarda ilave olarak laboratuvarların çalışma sahasıyla ilgili ek kriterleri içeren dokümanların da gerektiğinde kullanılması söz konusudur [15]. Laboratuvarların yaptıkları test ve analiz sonuçlarının üçüncü şahıs kurumlar tarafından güvenilir olarak kullanılmalarını sağlamak için gereklidir. Bir laboratuvarın yaptığı test ve analiz sonucunun ulusal ve uluslararası düzeyde kabul edilebilmesi için uluslararası tanımı akreditasyon kurumları tarafından akredite olmaları gereklidir. Akreditasyon gönüllü bir işlemdir. Devletler veya yetkili kurumlar önemli bazı alanlarda faaliyet gösteren laboratuvarların akredite olmalarını zorunlu kılabilir [34]. Öte yandan; akreditasyon işleminin sağlıklı olması, denetimin etkinliği ve uluslararası kabul görmüş akreditasyon karakteristiklerinin varlığı için en önemli hususlardan bir diğeri de, şüphesiz yeterli sayıda ve yetkin denetçi potansiyeline sahip olmaktır. Denetçinin teknik yeterliliği ve iletişim becerisi denetleme sürecine ve bu sürecin sonuçlarına doğrudan yansımaktadır. Bu itibarla denetçinin sahip olduğu uygun nitelikler ve bu niteliklerin eğitim yoluyla daha da yetkinleştirilmesi, akreditasyon sistemlerinin yerine getirmesi istenen şartlar arasında önemli bir yere sahiptir [36]. Türkiye de Akreditasyon yetkisi TÜRKAK a aittir. TÜRKAK Akreditasyon Hizmetlerinde, Akredite edilen hizmet için düzenlenecek belge, rapor vb. uygunluk değerlendirme hizmetleri sonuç dokümanlarında kullanılmak üzere Akreditasyon Markası vermektedir. Akreditasyon Markasının akredite hizmet verecek olan uygunluk değerlendirme kuruluşlarının tanıtım veya pazarlama materyallerinde kullanılması veya bu kuruluşlardan hizmet alan özel veya tüzel kişiliklerin Akreditasyon Markası kullanım şartları ve ilgili tarafların sorumlulukları TÜRKAK ın ilgili rehberinde açıklanmaktadır. TÜRKAK Akreditasyon Markası verilen akreditasyonun dayanağı olan akreditasyon standardı ve akredite edilen Kuruluşa verilen ve bu kuruluşu ifade eden Akreditasyon Numarasını ve bu markanın ifade ettiği akreditasyon alanı bilgilerini içermektedir [34]. 5. HELAL GIDA İÇİN YAPILMASI GEREKEN ÖNEMLİ ANALİZLER Genellikle farklı gıdalarda ve hayvan yemlerinde et türlerinde rutin olarak yapılması gereken kontrol testleri gerekli sıklıkta ve güvenilirlikte yapılmalıdır. Dini inanç ve sağlık nedenlerinden dolayı, etiketli et ürünlerinden haksız rekabeti ve tüketicinin korunmasını ve sahte ürünlerin kabulünü önlemek için daha hassas analitik araçlar kullanılmalı, analizlerde daha hassas bir şekilde yapılmalıdır. Taze et veya işlenmiş et ürünlerinin kökenini öğrenmek ve helal olup olmadıklarını anlamak mümkün olacaktır. Ayrıca tür belirleyici gerekli analizlerin yapılması önem arz etmektedir. Bu analizler için farklı yöntemler kullanılmaktadır [37; 38]. Domuz türevleri (DT) nin analizi için kullanılan analitik yöntemler, gıdadaki varlığı çok az miktarlarda da olsa önemlidir [39]. İşlenmiş et ve et ürünlerine tağşiş yapılarak domuz veya at eti gibi helal olmayan maddeler ile DT ürünlere karıştırılarak piyasaya sunulabilmektedir. Tağşiş, satışa sunulan herhangi bir maddenin kalitesinin, başka bir madde ilavesi, düşük kaliteye sahip hammadde ile ikamesi veya üründe bulunması gereken pahalı bir hammaddenin kullanılmaması veya az kullanılması yoluyla kasıtlı olarak kalitenin düşürülmesi işlemine verilen isimdir. Tağşişler sağlık problemlerine yol açabilirken, Müslümanlar için helal gıda, Yahudiler için koşer gıda konusunda önemli dini sakıncalarda doğurabilmektedir. Gıda sanayiinin gelişmesiyle birlikte et ürünlerinin bitkisel proteinlerle karıştırılması da yaygınlaşmıştır. Sucuk üretiminde soya proteini, yağsız süt tozu ve tahıl unu kullanımı tüketici tarafından algılanmazken, tüketiciden bu bilginin gizlenmesi tüketiciyi kandırmaktadır. Buda bir çeşit tağşiş ve hiledir. 27

7 Teknolojik Araştırmalar: GTED 2013 (8) Helal Gıda Ürünlerinde Domuz Türevleri ve Belirleme Yöntemleri Helal gıda üretimi ve insanların kandırılmaması için bu tür ürünlere güvenilir analizlerin yapılması gerekmektedir. Buda ancak akredite edilmiş laboratuvarlarla gerçekleştirilebilir. Histolojik muayene ile üründe kas dokusu dışında yine etikette beyan edilmeyen ve ürün bileşimine girmemesi gereken iç organ, tendon vb. dokuların tespiti amaçlanır. Mevcut metotlar histolojik muayene, serolojik test ve Gerçekzamanlı PCR testleri şeklindedir [40]. Et ürünlerinde çeşitli organlar ile domuz türevleri aranması ve bu ürünler mevcut ise oranlarının belirlenmesi gerekmektedir. Kapiler gaz kromatografisi (GC) yöntemiyle yağ asidi profilinin çıkarılması, enzimatik hidrolizden sonra trigliseritlerin ve yağ asitlerinin belirlenmesi et ürünlerinde tağşişi belirlemekte kullanılmaktadır. Domuz eti, domuz yağı ve bunların bazı türevlerinin tüketilmeleri Musevilik tarafından yasaklanmış ve İslamiyet tede haram kılınmıştır. Bunun için tüketilen gıdaların güvenilir bir yöntem ile analiz edilmesi gerekmektedir. Çiğ veya pişmiş ürünlerde domuz yağı analizleri ile ilgili çalışmalar öncelikle GC, HPLC ve DSC yöntemleri kullanılarak yapılmıştır [41; 42]. Ancak bu tekniklerle kalitatif tespitin sağlanmasına rağmen farklı hayvan türlerinin karışımı belirlemek ve özellikle hayvansal doku analizini yapmak için pek yeterli değildir. Ayrıca rutin analizler, enzime bağlı immünosorbent assay (ELISA) yöntemleri ile gerçekleştirilmektedir [43]. Et ürünlerinde et türü belirlenmesi ve et miktar tayininde hassas sonuçlar alabilmek için günümüzde PCR teknikleri (Geleneksel PCR veya Gerçek-zamanlı PCR), Kütle spektrometresi, Near-Infrared Spektral Analiz yöntemleri yoğun olarak kullanılmaktadır [44]. Yüksek pişirme sıcaklığında işlem gören et ve et ürünleri, protein yapısının bozulmasına yol açtığı için, bu yöntem et ürünleri için yetersiz ya da daha az hassas olduğu kanıtlanmıştır [45; 46; 47]. Bütün bunların en hassas bir şekilde yapılabilmesi PCR yöntemleri en geçerli analiz metodudur PCR Tekniği: PCR (Polymerase chain reaction) yöntemi basitliği, spesifitesi ve duyarlılığı açısından bu amaçla kullanılmaya oldukça uygundur [44]. DNA tabanlı gerçek-zamanlı PCR yöntemi ile daha ziyade yüksek hassasiyetle et ve et ürünlerinde özgünlük tespiti için daha büyük dinamik aralık ve daha az kirlenme riski taşımaktadır [48]. Isıtma süresi ve sıcaklık, protein yapısını etkilediğinden nükleik asit moleküllerinin türlerinin tanımlanması ve miktarının belirlenmesi için bu yöntemin hassas ve önemli olduğu belirtilmektedir [49]. Protein bazlı tekniklere ek olarak, DNA teknikleri, çok önemli hale gelmiş olup günümüzde yaygın olarak kullanılmaktadır. DNA analiz yöntemlerinin birçok avantaja sahip olduğu inkar edilemez. DNA, işlenmiş ve ısıl işlem uygulanmış ürünlerin analizini sağlayan nispeten stabil bir moleküldür [50; 51]. Herhangi bir hayvansal ürünün serolojik tayini veya miktar tayininin yapılabilmesi için ilk aşama, DNA nın izole edilerek saflaştırılmasıdır. Çiğ et gibi hammaddelerde bu işlem kolaydır. Gerçek-zamanlı PCR yöntemi yaygın olarak yüksek hassasiyet ve özgüllük tespiti için kullanılmaktadır. Et türlerinin belirlenmesinde geleneksel PCR yöntemi bunun için kullanılmaktadır. Son zamanlarda yayınlanan araştırma sonuçları hem DNA tabanlı PCR yöntemleri ve hem de protein bazlı immunodeteksiyon metotları rutin tarama ile et türünün belirlenmesi için en iyi seçenek olduğu belirtmektedir [52; 53; 54]. Kantitatif Gerçek-zamanlı PCR tekniğinde, hedef genin amplifikasyonu ek bir algılama adımları olmaksızın PCR uygulama sonrası sonuçların doğrudan değerlendirilmesini sağlayan artan bir floresan sinyali tarafından kontrol edilir. Bu tekniklerin içerisinde Gerçek-zamanlı PCR metodu hassas, keskin, özgün ve analiz süresinin diğer metotlardan daha kısa olması ve kantitatif analiz yapılabilmesi gibi bir çok avantajın bulunması sebebi ile en çok kullanılan yöntemdir. Gerçek-zamanlı PCR reaksiyonu, ürünün verdiği floresan ışığa göre reaksiyon sonuna kadar aşama aşama oluşan ürünü kontrol eden bir sistemdir. Sığır, domuz, tavuk, hindi, at, kedi, köpek vb et ürünleri Gerçek-zamanlı PCR ile tespit edilebilen türler arasındadır [44]. 28

8 Batu, A. Teknolojik Araştırmalar: GTED 2013 (8) Kromatografik Teknikler: Son yıllarda gıdalarda tağşiş uygulaması çok dikkat çekmiştir ve bunların neler olduğunun bilinmesi gerekmektedir. Kromatografi-tabanlı teknikler karmaşık gıdalarda çok benzer kimyasal yapılara sahip majör ve minör bileşenlerin ayrılması ve kantitatif analiz için, hızlı ve güvenilir araçlardır. Çünkü onların ayrılması avantajlı özelliklerinden dolayı, çok sayıda kromatografik tekniklerle, test edilebileceği kabul edilmiş ve analizlerde kullanılmıştır. Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi (HPLC) gıda analizleri için en yaygın olarak kullanılan analitik tekniklerin birisidir [55]. Et ve et ürünlerine domuz, domuz türevleri ve domuz yağı gibi maddeler katılabilmektedir. Bunların analizleri için ters fazlı HPLC ve ultraviyole (UV) algılama cihazları kullanılarak analiz edilmesi güvenilir analiz yöntemleri arasında yer almaktadır. Özellikle domuz türevi olma ihtimali olan hayvansal kökenli trigliserid miktarları (TG) ihtiva eden C-2 konumunda, doymuş yağ asitleri domuzda (FA) diğer et yağlarından daha fazladır ve onun için de piyasada ucuz olarak temin edilebilmektedir. TG ayırma 58:42 oranında asetonitril:diklorometan mobil fazı kullanılarak, izokritik noktada HPLC ile 15 dakika içinde gerçekleştirilebilir. Gerçek ve rastgele seçilmiş domuz yağı TG profil Rashood et al. [56] tarafından bir kırılma endeksi detektörü kullanılarak araştırma yapılmıştır. Bu araştırma sonucunda analizi yapılan madde içerisinde doğru miktarda domuz yağı saptanmıştır Elektronik Burun Bu amaçlı kullanılan diğer bir yöntemdir. Endüstrinin birçok kolunda, nitel ve nicel araştırmalarda geniş çaplı uygulama alanlarına sahip olan ve kullanıcıya büyük avantajlar sağlayan Elektronik Burun (EB) lar; koku, buhar ve gaz analizlerinde kullanılmaktadır. EB lar, insan beynindeki algılama yöntemine benzer bir yöntem kullanılarak tasarlanmıştır. Memeliler bir kokuyu kokladığında, nefesle çekilen havayla birlikte buruna giren koku molekülleri, koku algılayıcıları (receptors) tarafından tutulmakta ve bağlanmaktadır. Koku algılayıcıların tepkileri paralel olarak iletilmekte ve bu kombinasyonel olarak kodlanmaktadır. Bu uyarım sonucu oluşan sinyal, koklama soğanına iletilmekte ve tanıma işlemi beynin koku merkezinde bir eğitim ile öğrenmeye bağlı olarak gerçekleşmektedir [57]. EB da, koku algılayıcılarının yerini kimyasal sensörler, koklama soğanının yerini yapay sinir ağları almaktadır. Koku molekülleri muhtelif yöntemlerle kimyasal sensör dizisine gönderilir. Bu alıcıların her biri değişik kokuları algılayacak şekilde tasarlanmaktadır. Sensörlerin çevreden topladıkları sinyaller, elektronik sistemler yoluyla ikili kodlara dönüştürülmekte ve oradan bilgisayara gönderilmektedir. Gönderilen bu elektriksel sinyaller muhtelif örüntü tanıma yöntemleriyle işlenerek koku tanısı gerçekleştirilmektedir [57]. EB insan tarafından duyusal olarak gıda analizi yapılmasının tehlikeli veya imkansız olduğu durumlardaki gıda analizlerinde başarıyla kullanılmaktadır. Örneğin, küf veya bakteri üremesi olan gıdalardaki analizler çok hassas ve güvenli bir şekilde yapılabilmektedir [58]. EB içinde yer alan farklı kimyasallarla kaplanmış QCM (Quartz Crystal Microbalance) sensörlerin bir kokuya verdiği tepkiler ilgili kokunun parmak izi olarak adlandırılmaktadır. 6. SONUÇ Dini bakımdan hassas olan kişilerin veya toplumun, dini inancına uygun olmayan domuz eti veya türevlerinin kullanılmamış olduğu helal gıda maddelerini tüketmek istemeleri en doğal haklarıdır. Bunun için gıdaların üretiminde domuz kökenli veya alkol vb gibi haram olabilecek katkı maddelerinin kullanılması önlenmelidir. Kullanılmış olabilme kuşkusu varsa (ki vardır) bu katkı maddelerinin veya domuz türevlerinin hassas bir şekilde analizlerinin yapılması gerekmektedir. Bu analizde akredite edilmiş bir laboratuvarda doğru yöntemlerle yapılmalı ve tüketici böylelikle tükettiği gıda maddesinin bileşimini bilmeli ve asla kandırılmamalıdır. 29

9 Teknolojik Araştırmalar: GTED 2013 (8) Helal Gıda Ürünlerinde Domuz Türevleri ve Belirleme Yöntemleri 7. KAYNAKLAR 1.Yıldırım, B Helal Gıda. 2. Riaz, M.N. and Chaudry, M.M Halal Food Production. CRC Press LLC, 2000 N.W. Corporate Blvd., Boca Raton, Florida USA. 3. Özek, A., Karaman, H., Turgut, A., Çağrıcı, M., Dönmez, İ.K. ve Gümüş, S Kuran-ı Kerim ve Türkçe Açıklamalı Meali. Mushafı Şerif Basım Kurumu. 4. Ekici K. ve Akyüz N Farklı Hayvan Türlerine Ait Çiğ Etlerin SDS-PAGE Yöntemiyle Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma YYÜ Veterinerlik Fakültesi Dergisi 14(2): Hitchcock C.H.S. and Crimes A.D.,1985. Methodology for Meat Species Identification. Meat Scince 15: Kamber U., Et Türlerinin İdentifikasyonu. Vet. Hekim Derneği Dergisi 67(1): Kim, H. and Shelef, L.A Characterization and identification of raw beef, pork, chicken and turkey meats by electrophoretic patterns of their sarcoplazmic proteins. J. Food Sci., 51(31): Aslan, A., Ilhak, O.I. ve Calicioglu, M Effect of method of cooking on identification of heat processed beef using polymerase chain reaction (PCR) technique. Meat Sci. 72: Hsieh, Y.H.P., Johnson, M.A., Wetzstein, C.J. and Gren, N.R Detection of species adulteration in pork products using agar-gel immunodiffusion and enzyme-linked immunosorbentassay. J. Food Quality. 19: Billett, E.E., Bevan, R., Scanlon, B., Pickering, K. and Gibbons, B The use of a poultry specific murine monoclonal antibody directed to the insoluble muscle protein desmin in meat speciation. J. Sci. Food Agric. 70: Kangethe E.K., Jones S.J. and Patterson R.L.S., Identification of the Species Origin of Fresh Meat Using an ELİSA Procedure. Meat Science 7 (3): King N. L Species Identification of Cooked Meats by Enzyme Staining of Isoelectricfocusing Gels. Meat Science 11: Batu, A. 2012a. Türkiye de Helal (Mahzursuz) Gıda ve Helal Belgelendirme Sistemi. Teknolojik Araştırmalar. GTED, 7(1): Batu, A. 2012b. Helal (Mahzursuz) Gıda Belgelendirmesindeki Sorunlar ve Çözüm Önerileri. Helal (Mahzursuz) Gıda Belgelendirmesindeki Sorunlar ve Çözüm Önerileri Teknolojik Araştırmalar. GTED, 7(2): Büyüközer, H.K. 2012a. Halalen Tayyiben. Erkam Matbası. Gimdes, Tekstilkent. A-22 Blok No:53 Esenler, İstanbul 16. Çelen, Fıkıhsız Helal Gıda Olmaz. Helal ve Sağlıklı Gıda ve Doğal Beslenme. (in press) 30

10 Batu, A. Teknolojik Araştırmalar: GTED 2013 (8) Karaman, H Helal Gıda (1-2). Gida-(1-2)-585-yazisi.aspx 18. Akgündüz, A Helal Gıda Meselesi: Avrupa da Helal Gıda Problemleri ve Çözüm Yolları. İhracat İçin Helal Sertifikası Sempozyumu Bildirileri. S: Şubat Güney Marmara Kalkınma ajansı. Balıkesir. 19. Çakmakçı, S. ve Çelik, İ Gıda Katkı Maddeleri. Atatürk Üniv. Ziraat Fak. Gıda Müh. Böl., Erzurum. 20. Küçüköner, E Gıda Katkı Maddeleri Ders Notları Basılmamış. S.D.Ü. Müh. Mim. Fak. Gıda Mühendisliği Bölümü, Isparta. 21. Küçüköner, E Helal Gıda Sertifikasyonunda Gıda Katkı Maddelerinin Yeri. 1. Ulusal Helal ve Sağlıklı Gıda Kongresi. Gıda Katkı Maddeleri: Sorunlar ve Çözüm Önerileri. Sayfa: Van-der-Spiegel, M., Van-der-Fels-Klerx, H. J., Sterrenburg, P., van-ruth, S.M., Scholtens-Toma, I.M.J and Kok, E.J Halal assurance in food supply chains: Verification of halal certificates using audits and laboratory analysis. Trends in Food Science & Technology 23. Batu, A., Regenstein, J.M. and Doğan, İ.S. (2013), Gelatin issues in Muslim society (in preperation) 24. Haug, I.J. ve Draget, K.I Handbook of hydrocolloids (Second edition) Edited by G O Phillips and P A Williams, Glyndwr University, UK. Woodhead Publishing Series in Food Science, Technology and Nutrition No. 173, 948 pages. 25. Pinto, A.D., Forte, V. T., Conversano, M.C. and Tantillo, G.M Duplex polymerase chain reaction for detection of pork meat in horse meat fresh sausages from Italian retail sources. Food Control 16 (2005) Wikipedia, Lard. Wikipedia, the free encyclopedia Che-Man, Y.B, Syahariza, Z.A., Mirghani, M.E.S., Jinap, S. and Bakar, J Analysis of potential lard adulteration in chocolate and chocolate products using Fourier transform infrared spectroscopy Food Chemistry 90, Rashood, K. A., Shaaban, R. R. A., Moety, E. M. A. And Rauf, A Compositional and thermal characterization of genuine and randomised lard: a comparative study. Journal of the American Oil Chemists Society, 73, SDA, Glycerine: an overview terms technical data properties performance. The Soap and Detergent Association Glycerine & Oleochemical Division 475'Park Avenue South, New York, New York Manzocco, L., Calligaris, S., Pieve, S.D., Marzona, S. and Nicoli, M.C Effect of monoglyceride-oil water gels on white bread properties. Food Research International 49, Beare-Rogers, J., Dieffenbacher, A. and Holm, J.V. (2001). "Lexicon of lipid nutrition (IUPAC Technical Report)". Pure and Applied Chemistry 73 (4): doi: /pac

11 Teknolojik Araştırmalar: GTED 2013 (8) Helal Gıda Ürünlerinde Domuz Türevleri ve Belirleme Yöntemleri 32. Anneken, D.J., Both, S., Christoph, R., Fieg, G., Steinberner, U. and Westfechtel, A "Fatty Acids" iullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, Wiley-VCH, Weinheim. doi: / a10_245.pub Gazi Üniversitesi, ISO IEC 17025:2005 Laboratuvar Akreditasyon Yeterlilik Belgesi. Gazi Üniversitesi Rektörlüğü Teknikokullar / Ankara. Biyomedikal Kalibrasyon ve Araştırma Merkezi (BİYOKAM) 34. Türkak, 2013.Türk Akreditasyon Kurumu Güzel, Ö Uygunluk Değerlendirme ve Akredite Laboratuvarların Önemi. Kalibrasyon ve Deney Laboratuvarları Derneği. TURKLAB 36. Engineer, X Gıda Analiz Laboratuvarlarının Akreditasyonu. gidagundemi.com/gida-analiz-laboratuvarlarinin-akreditasyonu-t4008.html. 37. Doberstein, K.H. and Greuel, E Identification of meat of African antelope species and kangaroo by the agar gel precipitation test. In RLS patterson, ed. Biochemical Identification of Meat Species. London Elsevier Applieed Science, Pp: Shaw, K. M., Lambshead, P. J. D.and Platt, H. M. (1983). Detection of pollution-induced disturbance in marine benthic assemblages with special reference to nematodes. Mar. Ecol. Prog. Ser. 11: Rohman, A. and Che-Man, Y.B Analysis of pig derivatives for halal authentication studies. Food Reviews International, 28 : , Che-Man, Y.B., Aida, A.A. Raha, A.R. and Son, R IdentiWcation of pork derivatives in food products by species-specific polymerase chain reaction (PCR) for halal verification. Food Control 18, Marikkar, J.M.N.; Ghazali, H.M.; Che Man, Y.B.; Peiris, T.S.G. and Lai, O.M Distinguishing lard from other animal fats in admixtures of some vegetable oils using liquid chromatographic data coupled with multivariate data analysis. Food Chem, 91, Rashood, K. A., Shaaban, R. R. A., Moety, E. M. A., and Rauf, A Compositional and thermal characterization of genuine and randomised lard: a comparative study. Journal of the American Oil Chemists Society, 73, Asensio, L., Gonzalez, I., Pavon, M. A., Garcia, T., and Martin, R An indirect ELISA and a PCR technique for the detection of grouper (Epinephelus marginatus) mislabeling. Food Additives and Contaminants: Part A Chemistry, Analysis, Control, Exposure and Risk Assessment, 25(6), Ötleş, S. ve Özdestan, Ö PRC (Polymerase Chain Reaction) Tekniğinin Gıda Analizlerinde Kullanımı. Dünya Gıda Dergisi. file:///c:/users/tosh%c4%b1ba /Desktop/PRC%20(Polymerase%20Chain%20Reaction)%20Tekni%C4%9Finin- %20G%C4%B1d.htm. 45. Guoli, Z., Mingguang, Z., Zhijiang, Z., Hongsheng, O. and Qiang, L Establishment and application of a polymerase chain reaction fort he identification of beef. Meat Science, 51,

12 Batu, A. Teknolojik Araştırmalar: GTED 2013 (8) Koh, M. C., Lim, C. H., Chua, S. B., Chew, S. T. and Phang, S. T. W Random amplified polymorhic DNA (RAPD) fingerprints for identification of red meat animal species. Meat Science, 48, Meyer, R., Hofelein, C., Luthy, J., and Candrian, U Polymerase chain reaction restriction fragment length polymorphyism analysis: A simple method for species identification in food. Journal of Association of Official Analytical Chemists International, 78, Kesmen, Z. Sahin, F.and Yetim, H. PCR assay for the identification of animal species in cooked sausages Meat Science 77: Sawaya, W.N., Saeed, T., Mameesh, M., El-Rayes, E., Husain, A., AlP, S and H. Abdul-Rahman, H Detection of Pork in Processed Meat: Experimental Comparison of Methodology. Food Chemistry 37, Beneke B and Hagen M Applicability of PCR (polymerase chain reaction) for the detection of animal species in heated meat products. Fleischwirtschaft 78: Unseld, M., Beyermann, B., Brandt, P. and Hiesel, R Identification of th species origin of highly processed meat by mitochondrial DNA sequences. PCR Methods and Applications, 4, Dooley, J. J., Paine, K. E., Garrett, S. D. and Brown, H. M Detection of meat species using TaqMan real-time PCR assays. Meat Science, 68, Fumiere, O., Dubois, M., Baeten, V., von Holst, C. and Berben, G Effective PCR detection of animal species in highly processed animal byproducts and compound feeds. Analytical and Bioanalytical Chemistry, 385, Mendoza-Romero, L., Verkaar, E.L.C., Savelkoul, P.J.M., Catsburg, A., Aarts, H.J.M., Buntjer, J.B.and Lenstra, J.A., Real-time PCR detection of ruminant DNA. J. Food Prot. 6 (3): Cserháti, T., Forgács, E., Deyl, Z. and Miksik, I Chromatography in authenticity and traceability tests of vegetable oils and dairy products: A review. Biomed. Chromatogr, 19, Twitchett, M.B. Schenk, G., Aquino, M.A.S., Yiu, D.T.Y., Lau, T. and Sykes, A.G Reactivity of MII Metal-Substituted Derivatives of Pig Purple Acid Phosphatase (Uteroferrin) with Phosphate. Inorganic Chemistry 4: Saraoğlu, H. M Elektronik Burun Teknolojisi ve Uygulama Alanları. Akademik Bilişim. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale, 30 Ocak - 01 Şubat Pardo, M., Niederjaufner, G., Comini, E., Faglia, G.and Sberveglieri, G, 1999, Use an Electronic Nose to Classify Different Types of Italıan Cheeses, Proceedings Of The 5Th International Symposium an Oflaction and the Electronic Nose, Technomic Publishing Company Inc.,

HELAL GIDA SERTĠFĠKASYONUNUN GIDA GÜVENLĠĞĠ YÖNETĠM SĠSTEMĠNDEKĠ YERĠ

HELAL GIDA SERTĠFĠKASYONUNUN GIDA GÜVENLĠĞĠ YÖNETĠM SĠSTEMĠNDEKĠ YERĠ HELAL GIDA SERTĠFĠKASYONUNUN GIDA GÜVENLĠĞĠ YÖNETĠM SĠSTEMĠNDEKĠ YERĠ Aşkın ACAY EDGE Gıda Analiz Laboratuvarı Ve AR-GE Merkezi ĠZMĠR 1 Günümüzde çok önemli bir yer tutan gıda endüstrisi, tüketici isteklerine

Detaylı

TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ HELAL GIDA UYGUNLUK DEĞERLENDİRME

TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ HELAL GIDA UYGUNLUK DEĞERLENDİRME TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ HELAL GIDA UYGUNLUK DEĞERLENDİRME TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ KURULUŞ Türk Standardları Enstitüsü; her türlü madde ve mamuller ile usul ve hizmet standardlarını yapmak amacıyla

Detaylı

NEDEN HELAL GIDA UYGUNLUK BELGESİ?

NEDEN HELAL GIDA UYGUNLUK BELGESİ? NEDEN HELAL GIDA UYGUNLUK BELGESİ? İnsanoğlunun temel gereksinimleri sıralamasının ilk basamağında yer alan beslenme ihtiyacı karşılanmadan diğer ihtiyaçlarının hiçbir önemi yoktur. Tarih boyunca hayatını

Detaylı

TSE den Aldığınız Helal Gıda Uygunluk Belgesi İle Tüketicilere Güvenle Ulaşın. TSE Helal Gıda Belgeli Ürünleri Güvenle Tüketin STANDARD ÇALIŞMALARI

TSE den Aldığınız Helal Gıda Uygunluk Belgesi İle Tüketicilere Güvenle Ulaşın. TSE Helal Gıda Belgeli Ürünleri Güvenle Tüketin STANDARD ÇALIŞMALARI TSE ve HELAL GIDA Gıdaların, helal hassasiyeti taşıyan insanlara; hammaddenin üretiminden başlayarak, tüm üretim süreçleri dahil olmak üzere, ambalajlama, nakil, depolama ve sunum zincirinde sürdürülebilir

Detaylı

HELAL BELGESİ NEDİR ve KULLANIM ALANLARI

HELAL BELGESİ NEDİR ve KULLANIM ALANLARI HELAL BELGESİ NEDİR ve KULLANIM ALANLARI Yurt içinde ve yurt dışında gıda alıp satmak gerçekten çok zor koşullarda sağlanmaktadır. Gerek tedarikçiler gerekse son Müslüman müşteri, tükettiği gıdanın Helal

Detaylı

Laboratuvar Akreditasyonu

Laboratuvar Akreditasyonu Laboratuvar Akreditasyonu Akreditasyon, Laboratuvarların, Muayene Belgelendirme ve Yeterlilik Deneyi Sağlayıcı Kuruluşlarının Ulusal ve Uluslararası Kabul Görmüş Teknik Kriterlere Göre Değerlendirilmesi,

Detaylı

ÇD45 PAMUK YAĞINDAN TRANSESTERİFİKASYON İLE BİYODİZEL ELDESİ

ÇD45 PAMUK YAĞINDAN TRANSESTERİFİKASYON İLE BİYODİZEL ELDESİ ÇD45 PAMUK YAĞINDAN TRANSESTERİFİKASYON İLE BİYODİZEL ELDESİ Nezihe AZCAN 1, Ayşegül DANIŞMAN 1 1 Anadolu Üniversitesi, Mühendislik-Mimarlık Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, İki Eylül Kampusü 264

Detaylı

LABORATUVAR AKREDİTASYON BAŞKANLIĞI

LABORATUVAR AKREDİTASYON BAŞKANLIĞI TÜRK AKREDİTASYON KURUMU LABORATUVAR AKREDİTASYON BAŞKANLIĞI Soner Karataş Standardı ve EA 2/17 Revizyon Değişiklikleri 08 Ekim 2015 İstanbul 1 Kapsam Akreditasyon ve Uluslararası Durum ISO 17025 Standardının

Detaylı

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU. Personel Akreditasyon Başkanlığı

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU. Personel Akreditasyon Başkanlığı TÜRK AKREDİTASYON KURUMU Personel Akreditasyon Başkanlığı Personel Belgelendirme Kuruluşlarının Akreditasyonu Uygunluk Değerlendirmesi; Ürünlerin veya hizmetlerin istenilen şartlara uygunluğunu göstermek

Detaylı

Gıdalarda Taklit Tağşişlerin Tespiti ve Gelişen Analiz Yöntemleri. Dr. Berrin Şenöz Ulusal Gıda Referans Laboratuvarı

Gıdalarda Taklit Tağşişlerin Tespiti ve Gelişen Analiz Yöntemleri. Dr. Berrin Şenöz Ulusal Gıda Referans Laboratuvarı Gıdalarda Taklit Tağşişlerin Tespiti ve Gelişen Analiz Yöntemleri Dr. Berrin Şenöz Ulusal Gıda Referans Laboratuvarı TAKLİT; bir maddeyi şekil, bileşim ve nitelikleri itibarıyla yapısında bulunmayan özelliklere

Detaylı

KABUKLULAR FINDIK WHEAT BUĞDAY YUMURTA YER PEANUT FISTIĞI SOYA

KABUKLULAR FINDIK WHEAT BUĞDAY YUMURTA YER PEANUT FISTIĞI SOYA ET ÜRÜNLERİNDE TAĞŞİŞ Tağşiş; gıda maddesinin mevzuata veya izin verilen özelliklerine aykırı olarak üretilmesi hali olarak tanımlanmaktadır. Gıda ürünlerinde; tağşiş bir çok şekilde yapılabilmektedir.

Detaylı

*Toplam Kül Tayini TS 1564, 1990. *Suda Çözünen Kül Tayini TS 1565, 1990. *Suda Çözünen Külde Alkalilik Tayini TS 1567, 1990

*Toplam Kül Tayini TS 1564, 1990. *Suda Çözünen Kül Tayini TS 1565, 1990. *Suda Çözünen Külde Alkalilik Tayini TS 1567, 1990 RİZE TİCARET BORSASI ÖZEL GIDA KONTROL LABORATUVARI 213 FAALİYET RAPORU FAALİYET ALANI: T.C Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ndan 14.2.28 tarihinde Kuruluş İzin Belgesini alan laboratuvarımız Faaliyet

Detaylı

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU. Sistem Akreditasyon Başkanlığı

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU. Sistem Akreditasyon Başkanlığı TÜRK AKREDİTASYON KURUMU Sistem Akreditasyon Başkanlığı Sistem Akreditasyon Başkanlığı Akreditasyon; Uygunluk değerlendirme kuruluşlarınca gerçekleştirilen çalışmaların ve dolayısıyla bu çalışmalar sonucunda

Detaylı

FAALİYET BİLGİ RAPORU

FAALİYET BİLGİ RAPORU FAALİYET BİLGİ RAPORU FAALİYET İLE İLGİLİ BİLGİLER Faaliyetin Adı Faaliyetin Konusu Düzenleyen Kurum/Kuruluş(lar) Faaliyet Yeri (Şehir/Ülke) Faaliyetin Başlama-Bitiş Tarihleri ve Saatleri 2. Helal ve Sağlıklı

Detaylı

Öğrenim Durumu. Verdiği Dersler

Öğrenim Durumu. Verdiği Dersler Kişisel Bilgiler Ad-Soyad : Süreyya SALTAN EVRENSEL Ünvan : Yrd.Doç.Dr E-posta : ssaltanev@ gmail.com Telefon :02242942342 Göreve Başlama Tarihi :29/12/1986 Uzmanlık Alanları : Laboratuar Teknikleri, Süt

Detaylı

Türkiye de Helal (Mahzursuz) Gıda ve Helal Belgelendirme Sistemi

Türkiye de Helal (Mahzursuz) Gıda ve Helal Belgelendirme Sistemi Gıda Teknolojileri Elektronik Dergisi Cilt: 7, No: 1, 2012 (51-61) Electronic Journal of Food Technologies Vol: 7, No: 1, 2012 (51-61) TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com e-issn:1306-7648

Detaylı

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU. Ürün Hizmet ve Muayene Akreditasyon Başkanlığı Muayene Kuruluşu Akreditasyonu

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU. Ürün Hizmet ve Muayene Akreditasyon Başkanlığı Muayene Kuruluşu Akreditasyonu TÜRK AKREDİTASYON KURUMU Ürün Hizmet ve Muayene Akreditasyon Başkanlığı Muayene Kuruluşu Akreditasyonu Muayene Kuruluşu Akreditasyonu Akreditasyon, Muayene, Belgelendirme ve Yeterlilik Deneyi Sağlayıcı

Detaylı

PEYNiR....gıdanıza değer katan çözümler... www.apack.com.tr

PEYNiR....gıdanıza değer katan çözümler... www.apack.com.tr PEYNiR...gıdanıza değer katan çözümler... Peynir uzmanlık ister... Hayvansal kaynaklı gıdalar arasında önemli bir yeri olan peynir, toplumumuz tarafından sevilen ve zevkle tüketilen bir gıdadır. Son yıllarda

Detaylı

Laboratuvar Akreditasyonu

Laboratuvar Akreditasyonu Akreditasyon Laboratuvar, muayene ve belgelendirme kuruluşlarının ulusal ve uluslararası kabul görmüş teknik kriterlere göre değerlendirilmesi, yeterliliğin onaylanması ve düzenli aralıklarla denetlenmesi

Detaylı

GIDA ÜRETİMİNDE ETİK. Taklit ve Tağşiş

GIDA ÜRETİMİNDE ETİK. Taklit ve Tağşiş GIDA ÜRETİMİNDE ETİK Taklit ve Tağşiş Giriş Gıda ürünlerinin gönül rahatlığıyla tüketilmesini sağlayan en önemli etken tüketicinin gıdaya olan güvenidir. Beslenme hakkından bahsederken, insanların sağlıklı

Detaylı

RGKLM-2015/02 BAL NUMUNESİ (HMF-NEM) LABORATUVARLAR ARASI KARŞILAŞTIRMA(LAK) TESTİ SONUÇ RAPORU

RGKLM-2015/02 BAL NUMUNESİ (HMF-NEM) LABORATUVARLAR ARASI KARŞILAŞTIRMA(LAK) TESTİ SONUÇ RAPORU RGKLM-2015/02 BAL NUMUNESİ (HMF-NEM) LABORATUVARLAR ARASI KARŞILAŞTIRMA(LAK) TESTİ SONUÇ RAPORU 1 Laboratuvarlar arası karşılaştırma test numunesinin hazırlanması ve çevrimin organizasyonunda görev alan

Detaylı

ISO / TS 22003:2013 un Yeniliklerinin Gıda İşletmeleri, Belgelendirme Kuruluşları ve Akreditasyon Faaliyetleri Açısından İrdelenmesi

ISO / TS 22003:2013 un Yeniliklerinin Gıda İşletmeleri, Belgelendirme Kuruluşları ve Akreditasyon Faaliyetleri Açısından İrdelenmesi ISO / TS 22003:2013 un Yeniliklerinin Gıda İşletmeleri, Belgelendirme Kuruluşları ve Akreditasyon Faaliyetleri Açısından İrdelenmesi Dr. Füsun Zehra ÖZKAN, Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK), Başkent Üniversitesi

Detaylı

Türk Akreditasyon Kurumu -TÜRKAK- 04.12.2013

Türk Akreditasyon Kurumu -TÜRKAK- 04.12.2013 Türk Akreditasyon Kurumu -TÜRKAK- 04.12.2013 1 Tanımlar Uygunluk değerlendirmesi : Deney, analiz, kalibrasyon, ölçüm hizmetleri, ürün, sistem, personel belgelendirmesi, hammadde, malzeme, ürün, tesis,

Detaylı

ONAYLANMIŞ KURULUŞ NUMARASI VE LOGO KULLANIM TALİMATI

ONAYLANMIŞ KURULUŞ NUMARASI VE LOGO KULLANIM TALİMATI 1.AMAÇ VE KAPSAM 1.1.Bu talimatının amacı; Müşterilerin deney veya performansın değişmezliğinin değerlendirilmesi ve doğrulanması faaliyetleri kapsamında sunulan hizmetlerin birey veya kuruluşlar tarafından

Detaylı

neden az yağlı az kolesterollü diyet?

neden az yağlı az kolesterollü diyet? neden az yağlı az kolesterollü diyet? DYT-YRD07 Rev / 2 Yürürlük Tarihi / 30.12.2005 Rev Tarihi / 17.18.2012 neden az yağlı az kolesterollü diyet? Kolesterol insan vücudunda doğal olarak bulunan yağa benzer

Detaylı

TGK-ÇĐKOLATA VE ÇĐKOLATA ÜRÜNLERĐ TEBLĐĞĐ( Tebliğ No: 2003/23 )

TGK-ÇĐKOLATA VE ÇĐKOLATA ÜRÜNLERĐ TEBLĐĞĐ( Tebliğ No: 2003/23 ) TGK-ÇĐKOLATA VE ÇĐKOLATA ÜRÜNLERĐ TEBLĐĞĐ( Tebliğ No: 2003/23 ) (Resmi Gazete Tarih ve No: 17.07.2003 25171) Amaç Madde 1 - Bu tebliğin amacı; çikolata ve çikolata ürünlerinin tekniğine uygun ve hijyenik

Detaylı

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU 173 Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Hiçbir canlının beslenmeden yaşamını sürdürmesi mümkün değildir. Bu, her yaşta olmak üzere, insanlar için de geçerlidir. Özellikle bebekler ve

Detaylı

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU. 24. İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ HAFTASI

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU. 24. İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ HAFTASI TÜRK AKREDİTASYON KURUMU 24. İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ HAFTASI İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizleri Laboratuvarlarının Akreditasyonu Recep YEŞİLÖZ Başdenetçi Akreditasyon Uzmanı Mayıs 2015 Ankara 1 TASLAK

Detaylı

Farklı Bir Pişirme ve Gıda Saklama Yöntemi: Sous Vide

Farklı Bir Pişirme ve Gıda Saklama Yöntemi: Sous Vide Farklı Bir Pişirme ve Gıda Saklama Yöntemi: Sous Vide Günümüzde tüketicilerin yemek yeme ve yemek hazırlama faaliyetleri için ayırabildikleri zaman iyice kısıtlanmıştır. İş hayatının yoğun temposu çalışanları

Detaylı

BALDA 13 C İZOTOP TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-590.2014.

BALDA 13 C İZOTOP TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-590.2014. BALDA 13 C İZOTOP TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-590.2014.02 Koordinatör: Dr. Fatma AKÇADAĞ 23 Aralık 2014 Gebze/KOCAELİ

Detaylı

TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ

TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ Türk Standardları Enstitüsü (TSE), tüzel kişiliğe sahip, özel hukuk hükümlerine göre yönetilen bir kamu kuruluşudur. Türk Standardları Enstitüsü nün Görevleri: Standart Hazırlama,

Detaylı

Koku Ölçüm Yöntemleri

Koku Ölçüm Yöntemleri Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Koku Ölçüm Yöntemleri HAZIRLAYANLAR: Prof. Dr. Aysel Atımtay Çevre Müh. Meltem Güvener ODTÜ, 1-2 Nisan 2004 Ankara 1 KOKU ÖLÇÜM YÖNTEMLERİ Elektronik

Detaylı

www.akuademi.net [XV. ULUSAL SU ÜRÜNLERİ SEMPOZYUMU, 01 04 Temmuz 2009, Rize]

www.akuademi.net [XV. ULUSAL SU ÜRÜNLERİ SEMPOZYUMU, 01 04 Temmuz 2009, Rize] ERZURUM İLİNDEKİ TÜKETİCİLERİN SU ÜRÜNLERİ TÜKETİM ALIŞKANLIĞININ BELİRLENMESİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Pınar OĞUZHAN 1 * Simay ANGİŞ 1 Muhammed ATAMANALP 1 1 Atatürk Üniversitesi Su Ürünleri Anabilim Dalı.

Detaylı

Cennet Pelin BOYACI GÜNDÜZ

Cennet Pelin BOYACI GÜNDÜZ Cennet Pelin BOYACI GÜNDÜZ Araştırma Görevlisi Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü Adana /TÜRKİYE Email: pgunduz@cu.edu.tr Telefon: +90 322 338 60 84 / 2177 / 130 Öğrenim Durumu

Detaylı

KALINTILARI. Pestisit nedir? GIDALARDAKİ PESTİSİT KALINTILARI 1. pestisit kalınt kaynağı. güvenilirmidir. ? Güvenilirlik nasıl l belirlenir?

KALINTILARI. Pestisit nedir? GIDALARDAKİ PESTİSİT KALINTILARI 1. pestisit kalınt kaynağı. güvenilirmidir. ? Güvenilirlik nasıl l belirlenir? Tükettiğimiz imiz gıdalarg daların n güvenilirlig venilirliği i hayati derecede önemlidir KALINTILARI Dr. K.Necdet Öngen Gıdalarımızdaki pestisit kalıntıları konusunda neyi ne kadar biliyoruz? Tükettiğimiz

Detaylı

GÜ VENİ Lİ R GİDALAR VAKFİ (GGV) HELAL SERTİ Fİ KASİ BAŞVÜRÜ FORMÜ

GÜ VENİ Lİ R GİDALAR VAKFİ (GGV) HELAL SERTİ Fİ KASİ BAŞVÜRÜ FORMÜ GÜ VENİ Lİ R GİDALAR VAKFİ (GGV) HELAL SERTİ Fİ KASİ BAŞVÜRÜ FORMÜ Lütfen Dikkat; Bu form bilgi amaçlıdır ve bir ürünün veya bileşeninin helal olduğu anlamını taşımamaktadır. Formun cevaplanmasının ardından

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/1) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/1) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa /) ISO 900:2008 Kalite Yönetim Sistemi Belgelendirmesi Adresi : Mutlukent Mahallesi 2073 Sokak No:0 Tel : 0 32 443 03 77 Faks : 0 32 44 87 72 0 03 04 07 09 2 4 5 6 7

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Deney Laboratuvarı Adresi : Yenisahra Mah. Fatih Cad.. No:18/20 Ataşehir 34347 İSTANBUL / TÜRKİYE Tel : 0216 470 81 48 Faks : 0216 470 09 38 E-Posta : saniter@saniter.com.tr

Detaylı

IDC Savunma Sanayii. Antikor tabanlı tanımlama sistemleri birçok üstün özellikler sahiptir. Yüksek hassasiyette ve kısa sürede hızlı sonuç üretme.

IDC Savunma Sanayii. Antikor tabanlı tanımlama sistemleri birçok üstün özellikler sahiptir. Yüksek hassasiyette ve kısa sürede hızlı sonuç üretme. IDC Savunma Sanayii Biyolojik Tabanlı Tanımlama Sistemleri Antikor tabanlı tanımlama sistemleri, biyolojik madde ve mikroorganizmaların tespitinde sayısal ve ayırt edici sonuçlar ile ortamda bulunan biyolojik

Detaylı

1 gr yağ: 9 kilokalori, 1 gr protein ve karbonhidrat: 4 kilokalori, 1 gr alkol 7 kilokalori verir.

1 gr yağ: 9 kilokalori, 1 gr protein ve karbonhidrat: 4 kilokalori, 1 gr alkol 7 kilokalori verir. Doğru beslenme için karbonhidrat, yağ ve proteinler belirli oranlarda belirli miktarlarda düzenli olarak alınmalıdır. Alınan kalori verilen kaloriden fazla olduğu zaman kilo alımı başlar. Her gün yenilen

Detaylı

FRG ULUSLARARASI BELGELENDİRME LTD.ŞTİ.

FRG ULUSLARARASI BELGELENDİRME LTD.ŞTİ. Sayfa No 1 /6 1) AMAÇ : FRG Uluslararası Belgelendirme, Kontrol, Eğitim ve Tarımsal Üretim Hizmetleri Limited Şirketi tarafından yayınlanan ITU sertifikalarının; Belgelendirilen müşterinin İTU sertifikasının,

Detaylı

Doğum Yeri 2,2 4,4 2,2 4,4 4,4 2,2 2,2 2,2 28,8 2,2 6,6 17,7 4,4 4,4 2,2

Doğum Yeri 2,2 4,4 2,2 4,4 4,4 2,2 2,2 2,2 28,8 2,2 6,6 17,7 4,4 4,4 2,2 Doğum Yeri Katılımcıların doğum yerlerine bakıldığında üçte birine yakınının (%28,8) İzmir doğumlu olduğu görülmüştür. İzmirlileri, Kars doğumlular (%17,7) ve Kütahya doğumlular (6,6) izlerken diğer katılımcıların

Detaylı

Gıda Güvenliği ve Endüstri Çalışmaları. Ümit Savcıgil Pınar Enstitüsü Direktörü Director of Pınar Institute

Gıda Güvenliği ve Endüstri Çalışmaları. Ümit Savcıgil Pınar Enstitüsü Direktörü Director of Pınar Institute Gıda Güvenliği ve Endüstri Çalışmaları Ümit Savcıgil Pınar Enstitüsü Direktörü Director of Pınar Institute Sunum İçeriği Gıda Güvenliği Endüstri Çalışmaları Pınar ın Gıda Güvenliği Yaklaşımı Pınar Enstitüsü

Detaylı

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ KBSB Kazan ve Basınçlı Kap Sanayicileri Birliği - 2014 Ahmet Cevat Akkaya www.kbsb.org.tr Milyar Kaçınılmaz Son? Misyon? Tek gerçek kaynak - Dünya Dünya popülasyon

Detaylı

Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Yetiştirilen Farklı Buğday Tiplerinin Yaş Gluten Miktarları Bakımından Kalitelerinin Belirlenmesi

Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Yetiştirilen Farklı Buğday Tiplerinin Yaş Gluten Miktarları Bakımından Kalitelerinin Belirlenmesi Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Yetiştirilen Farklı Buğday Tiplerinin Yaş Gluten Miktarları Bakımından Kalitelerinin Belirlenmesi doi: 10.17932/ IAU.IAUD.m.13091352.2015.7/26.41-46 Hayrettin KANIT 1* Murat

Detaylı

DERS ĐÇERĐKLERĐ GÜZ YARIYILI: GMB 501 Uzmanlık Alan Dersi (4 0 0)

DERS ĐÇERĐKLERĐ GÜZ YARIYILI: GMB 501 Uzmanlık Alan Dersi (4 0 0) DERS ĐÇERĐKLERĐ GÜZ YARIYILI: GMB 501 Uzmanlık Alan Dersi (4 0 0) Gıda Mühendisliği Anabilim Dalında Enstitümüz tarafından yüksek lisans tez programları kabul edilen yüksek lisans öğrencileri için danışman

Detaylı

Klinik Mikrobiyoloji Laboratuarında Validasyon ve Verifikasyon Kursu 12 Kasım 2011 Cumartesi Salon C (BUNIN SALONU) Kursun Amacı:

Klinik Mikrobiyoloji Laboratuarında Validasyon ve Verifikasyon Kursu 12 Kasım 2011 Cumartesi Salon C (BUNIN SALONU) Kursun Amacı: Klinik Mikrobiyoloji Laboratuarında Validasyon ve Verifikasyon Kursu 12 Kasım 2011 Cumartesi Salon C (BUNIN SALONU) Kursun Amacı: Katılımcılara; klinik mikrobiyoloji laboratuarlarında doğru, geçerli ve

Detaylı

SU ÜRÜNLERİ BIYIKLI BALIKTAN YAPILAN BALIK KROKETLERİNİN SOĞUKTA RAF ÖMRÜNÜN BELİRLENMESİ MÜHENDİSLERİ DERNEĞİ DERGİSİ 1, 137-146. 8. Şen, D.; Duman, E.; Duman, M.; (1996): Keban Baraj Gölü'nde Yaşayan

Detaylı

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU. Ürün Hizmet ve Muayene Akreditasyon Başkanlığı Ürün Belgelendirme Akreditasyonu

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU. Ürün Hizmet ve Muayene Akreditasyon Başkanlığı Ürün Belgelendirme Akreditasyonu TÜRK AKREDİTASYON KURUMU Ürün Hizmet ve Muayene Akreditasyon Başkanlığı Ürün Belgelendirme Akreditasyonu Ürün Belgelendirme Akreditasyonu Akreditasyon, Muayene, Belgelendirme ve Yeterlilik Deneyi Sağlayıcı

Detaylı

sağlık ve kalite garantisi AMBALAJ

sağlık ve kalite garantisi AMBALAJ ultra bariyerli ı s ı l dirençli Filmler l Esnek filmlerde teknolojinin son geldiği nokta; ultra bariyerli ALOx fimler ile fırın ve mikro-dalga kullanımına da uygun, ısıl direnci yüksek (-40 C/+200 C)

Detaylı

Organize Sanayi Bölgesi Atatürk Mah.9.Sok.No:3 Çerkezköy - Tekirdağ T. +90 (282) 758 18 23 (10 hat) F. +90 (282) 758 18 32 E.

Organize Sanayi Bölgesi Atatürk Mah.9.Sok.No:3 Çerkezköy - Tekirdağ T. +90 (282) 758 18 23 (10 hat) F. +90 (282) 758 18 32 E. Organize Sanayi Bölgesi Atatürk Mah.9.Sok.No:3 Çerkezköy - Tekirdağ T. +90 (282) 758 18 23 (10 hat) F. +90 (282) 758 18 32 E. technology_center@setas.com.tr www.setas.com.tr Setaş Kimya Sanayi A.Ş. Bilim,

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR KALINTI SORUNU? Hayvansal kökenli gıdalarda, hayvan hastalıklarının sağaltımı,

Detaylı

VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI. Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR

VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI. Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR KALINTI SORUNU? Hayvansal kökenli gıdalarda, hayvan hastalıklarının sağaltımı,

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi Belgelendirmesi 01 * EA Kodu Tarım, balıkçılık 03 Gıda ürünleri, meşrubat ve tütün 04 Tekstil ve tekstil ürünleri 05 Deri ve

Detaylı

Halil YALÇIN * Galip ALKAN * * Mersin Gıda Kontrol Laboratuar Müdürlüğü, TR-33130 Yenişehir, Mersin - TÜRKİYE

Halil YALÇIN * Galip ALKAN * * Mersin Gıda Kontrol Laboratuar Müdürlüğü, TR-33130 Yenişehir, Mersin - TÜRKİYE Kafkas Univ Vet Fak Derg 18 (6): 923-927, 2012 DOI:10.9775/kvfd.2012.6615 Journal Home-Page: http://vetdergi.kafkas.edu.tr Online Submission: http://vetdergikafkas.org RESEARCH ARTICLE Et ve Et Ürünlerinde

Detaylı

Sütlü tatlıların ana malzemesi olan sütün temizliği son derece önemlidir. Hastalık yapıcı mikroorganizmalardan arındırılmış olmalıdır. Sektörde kullanılan açık sütler süzülerek kaynatılır. Sütlü tatlılar

Detaylı

Hazırlayan: S. DOĞAN 03.03.2014. Onaylayan: C.PERGEL 03.03.2014

Hazırlayan: S. DOĞAN 03.03.2014. Onaylayan: C.PERGEL 03.03.2014 Sayfa: 1 / 6 Hazırlayan: S. DOĞAN 03.03.2014 Onaylayan: C.PERGEL 03.03.2014 Revizyon No: Revizyon Tarihi: Yapılan Değişiklik Değişikliği Yapan Kişi Sayfa: 2 / 6 1 AMAÇ Bu prosedürün amacı 3D INCERTA tarafından

Detaylı

TÜRK GIDA KODEKSİ ISIL İŞLEM GÖRMÜŞ İÇME SÜTLERİ TEBLİĞİ Taslak (2014/..)

TÜRK GIDA KODEKSİ ISIL İŞLEM GÖRMÜŞ İÇME SÜTLERİ TEBLİĞİ Taslak (2014/..) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: TÜRK GIDA KODEKSİ ISIL İŞLEM GÖRMÜŞ İÇME SÜTLERİ TEBLİĞİ Taslak (2014/..) Amaç Madde l (1) Bu Tebliğin amacı, ısıl işlem görmüş içme sütlerinin tekniğine uygun

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/3) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/3) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/3) ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi Belgelendirmesi Adresi : Levazım Mah.Koru Sok.Zorlu Center Tel : 0 212 269 37 41 E-Posta Website : info@kalitest.com.tr : www.kalitest.com.tr

Detaylı

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TS 887 Nisan 2003 ICS 67.200.10 YEMEKLİK PAMUK YAĞI Edible cottonseed oil TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ Necatibey Caddesi No.112 Bakanlıklar/ANKARA Bugünkü teknik ve uygulamaya

Detaylı

DR. ÖMER GÜZEL TURKLAB UDDER

DR. ÖMER GÜZEL TURKLAB UDDER DR. ÖMER GÜZEL TURKLAB UDDER ÜRÜN GÜVENLİĞİ & GÜVENİLİR HİZMET VE ÜRÜNLER ÜRÜN GÜVENLİĞİ İNSAN HAYATI VE GELECEĞİMİZ İÇİN ÇOK ÖNEMLİ GÜVENLİ ÜRÜNLER İÇİN PİYASA GÖZETİMİ&DEMETİMİ ÜRÜN GÜVELİĞİ İÇİN 3 TARAF

Detaylı

ÜRÜN KATALOĞU www.meritsut.com

ÜRÜN KATALOĞU www.meritsut.com ÜRÜN KATALOĞU www.meritsut.com Hakkımızda Kuruluşumuz 1998 yılında Merih Gıda Süt Ürünleri Yem Hayvancılık Ltd. Şti. ünvanıyla 278 kg süt ile üretimine başlamıştır. Mutlak kalite ve lezzet prensibi ile

Detaylı

TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU KOZMETİK ÜRÜNLERİN İMALATTAN SONRA KALİTESİNİN SÜRDÜRÜLMESİNE İLİŞKİN KILAVUZ SÜRÜM 1.0

TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU KOZMETİK ÜRÜNLERİN İMALATTAN SONRA KALİTESİNİN SÜRDÜRÜLMESİNE İLİŞKİN KILAVUZ SÜRÜM 1.0 TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU KOZMETİK ÜRÜNLERİN İMALATTAN SONRA KALİTESİNİN SÜRDÜRÜLMESİNE İLİŞKİN KILAVUZ SÜRÜM 1.0 Amaç MADDE 1- (1) Bu Kılavuz, piyasada bulunan kozmetik ürünlerin imalatından

Detaylı

GÜ VENİ Lİ R GİDALAR VAKFİ (GGV) HELAL SERTİ Fİ KASİ BAŞVÜRÜ FORMÜ

GÜ VENİ Lİ R GİDALAR VAKFİ (GGV) HELAL SERTİ Fİ KASİ BAŞVÜRÜ FORMÜ GÜ VENİ Lİ R GİDALAR VAKFİ (GGV) HELAL SERTİ Fİ KASİ BAŞVÜRÜ FORMÜ Lütfen Dikkat; Bu form bilgi amaçlıdır ve bir ürünün veya bileşeninin helal olduğu anlamını taşımamaktadır. Formun cevaplanmasının ardından

Detaylı

GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ YAPILAN ÇALIŞMALAR ANALİZLER 1.1 GENEL ANALİZLER 1. KİMYASAL ANALİZLER kodu GM1101 Nem tayini Etüv yöntemi GM1102 Kül tayini Fırın yöntemi kuru yakma GM1103 Protein tayini Kjeldahl

Detaylı

Yerlerine Göre G. Gerekli Standartlar ve Kontrol Yöntemleri Y. cevdet@uludag.edu.tr

Yerlerine Göre G. Gerekli Standartlar ve Kontrol Yöntemleri Y. cevdet@uludag.edu.tr Bitkisel Atık k Yağlar ların n Kullanım Yerlerine Göre G Gerekli Standartlar ve Kontrol Yöntemleri Y Prof.Dr.Cevdet.Cevdet DEMİR Uludağ Üniversitesi/TÜBİTAK-BUTAL cevdet@uludag.edu.tr Kızartma yağlar larının

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

Posta adresi: Altıntaş Meslek Yüksek Okulu 43800 Altıntaş /KÜTAHYA

Posta adresi: Altıntaş Meslek Yüksek Okulu 43800 Altıntaş /KÜTAHYA Laboratuvar adı: Gıda Eğitim Laboratuvarı Bağlı olduğu kurum: Altıntaş Meslek Yüksekokulu Laboratuvar Sorumlusu: - e-posta: - Posta adresi: Altıntaş Meslek Yüksek Okulu 43800 Altıntaş /KÜTAHYA Telefon:

Detaylı

COĞRAFİ ETİKETLİ ÜRÜNLERE İLİŞKİN TÜKETİCİLERİN TUTUM VE DAVRANIŞLARININ BELİRLENMESİ

COĞRAFİ ETİKETLİ ÜRÜNLERE İLİŞKİN TÜKETİCİLERİN TUTUM VE DAVRANIŞLARININ BELİRLENMESİ COĞRAFİ ETİKETLİ ÜRÜNLERE İLİŞKİN TÜKETİCİLERİN TUTUM VE DAVRANIŞLARININ BELİRLENMESİ Dr.Aslı ZULUĞ Prof. Dr. Bülent MĠRAN 7. Gıda Mühendisliği Kongresi 24-26 Kasım Ankara Coğrafi Etiketli Ürünler TUTUM

Detaylı

GIDA LABORATUVARLARI. 2015 Yılı Eğitim Programı

GIDA LABORATUVARLARI. 2015 Yılı Eğitim Programı GIDA LABORATUVARLARI 2015 Yılı Eğitim Programı Gıda Laboratuvarları Eğitim Hizmetleri Intertek, sağladığı eğitim hizmetleri ile teknik farkındalık yaratmakta ve sektörde faaliyet gösteren şirketlere uzman

Detaylı

Raf ömrü çalışmaları

Raf ömrü çalışmaları Raf ömrü çalışmaları Prof. Dr. İsmail Sait DOĞAN Gıda grupları Bozulurluğu yüksek olan gıdalar (raf ömrü günlerle ölçülür). Süt, et, yeşil sebze Orta derecede bozulabilir gıdalar (raf ömrü haftalar ile

Detaylı

Beslenme ve Sağlık Beyanları

Beslenme ve Sağlık Beyanları Beslenme ve Sağlık Beyanları PROF. DR. SİBEL KARAKAYA E.Ü. MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BESLENME BİLİM DALI 12-14 KASIM 2014 Resmi Gazete Tarihi: 29.12.2011 Resmi Gazete Sayısı: 28157

Detaylı

DETERJAN VE DEZENFEKTANLAR. Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006

DETERJAN VE DEZENFEKTANLAR. Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006 DETERJAN VE DEZENFEKTANLAR Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006 ÖNEMLİ! Gıdaları insanların sağlıklarını çok ciddi şekilde etkiler. Bu nedenle, gıda üreten kişilerin temizlik kurallarına uyması çok önemlidir.

Detaylı

EDUCATION Degree University Department / Program Years

EDUCATION Degree University Department / Program Years Dr. Aytunga BAĞDATLI EDUCATION Degree University Department / Program Undergrad Çanakkale Mart University Food Engineering 000-00 M.S. Celal Bayar University Food Engineering 00-00 Ph.D. Celal Bayar University

Detaylı

Analitik Kimya. (Metalurji ve Malzeme Mühendisliği)

Analitik Kimya. (Metalurji ve Malzeme Mühendisliği) Analitik Kimya (Metalurji ve Malzeme Mühendisliği) 1. Analitik Kimya Maddenin bileşenlerinin belirlenmesi (teşhisi), bileşenlerinin ayrılması veya bileşenlerinin bağıl miktarlarının tayiniyle ilgilenir.

Detaylı

BELGE VE LOGO KULLANIM TALİMATI. 1.0. AMAÇ 1.1. Bu talimatın amacı UKS nin logo kullanımına ilişkin kuralları belirlemektir.

BELGE VE LOGO KULLANIM TALİMATI. 1.0. AMAÇ 1.1. Bu talimatın amacı UKS nin logo kullanımına ilişkin kuralları belirlemektir. 1.0. AMAÇ 1.1. Bu talimatın amacı UKS nin logo kullanımına ilişkin kuralları belirlemektir. 2.0. KAPSAM : 2.1. Bu talimat UKS nin logo kullanımını ve ilgili akreditasyon kurumunun logo kullanım kurallarını

Detaylı

GIDA MADDELERİNDE NEM, KÜL, YAĞ, PROTEİN ve GLÜTEN TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU

GIDA MADDELERİNDE NEM, KÜL, YAĞ, PROTEİN ve GLÜTEN TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU GIDA MADDELERİNDE NEM, KÜL, YAĞ, PROTEİN ve GLÜTEN TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-190.2013.02 Koordinatör:Dr. Fatma

Detaylı

TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-120.2013.02. Koordinatör: Dr.

TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-120.2013.02. Koordinatör: Dr. ATIK SUDA KİMYASAL OKSİJEN İHTİYACI TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-120.2013.02 Koordinatör: Dr. Fatma AKÇADAĞ 6 Ocak

Detaylı

TSE KURULUŞU VE GÖREVLERİ

TSE KURULUŞU VE GÖREVLERİ 1 TSE KURULUŞU VE GÖREVLERİ Türk Standardları Enstitüsü; her türlü madde ve mamüller ile usul ve hizmet standardlarını yapmak amacıyla 18.11.1960 tarih ve 132 sayılı kanunla kurulmuştur. Enstitünün ilgili

Detaylı

YERLEŞİM VE ÇEVRE ŞARTLARI PROSEDÜRÜ

YERLEŞİM VE ÇEVRE ŞARTLARI PROSEDÜRÜ TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI PR20/KYB Sayfa No: 1/5 1. AMAÇ VE KAPSAM Bu prosedürün amacı, Daire Başkanlığında yerleşim

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

MADDE 1 25/8/2002 tarihli ve 24857 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi-Gıda Maddelerinin Genel Etiketleme ve Beslenme Yönünden

MADDE 1 25/8/2002 tarihli ve 24857 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi-Gıda Maddelerinin Genel Etiketleme ve Beslenme Yönünden EK-2 MADDE 1 25/8/2002 tarihli ve 24857 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi-Gıda Maddelerinin Genel Etiketleme ve Beslenme Yönünden Etiketleme Kuralları Tebliği'nin 2 nci maddesi aşağıdaki

Detaylı

5. Sınıf Fen ve Teknoloji

5. Sınıf Fen ve Teknoloji KONU: Besinler ve Dengeli Beslenme Besinlerin gerekliliği Bütün canlılar büyümek, gelişmek, ve yaşamını sağlıklı bir şekilde devam ettirebilmek için beslenmeye ihtiyaç vardır. Canlılar koşmak, yürümek

Detaylı

TS EN ISO/IEC 9241-151 Kullanılabilir Arayüz Sertifikası Verilmesi Süreci

TS EN ISO/IEC 9241-151 Kullanılabilir Arayüz Sertifikası Verilmesi Süreci TS EN ISO/IEC 9241-151 Kullanılabilir Arayüz Sertifikası Verilmesi Süreci Nihan Ocak 1, Feride Erdal 2, Prof. Dr. Kürşat Çağıltay 3 1 Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Bilişim Sistemleri Bölümü, Ankara 2

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon No: ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi Belgelendirmesi 01 02 03 04 05 06 07 09 12 14 15 16 17 18 19 22 23 24 25 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 * EA

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Moleküler Biyolojide Kullanılan Teknikler Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim

Detaylı

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BES 201 3.GÜZ 2 2 3 5

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BES 201 3.GÜZ 2 2 3 5 BESLENME İLKELERİ I Dersin Adı Kodu Yarıyıl BESLENME İLKELERİ I Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin öğrenme çıktıları Dersin

Detaylı

Manda Ürünlerini Ekonomik Değeri Nasıl Artırılabilir Yrd. Doç. Dr. Zeki GÜRLER

Manda Ürünlerini Ekonomik Değeri Nasıl Artırılabilir Yrd. Doç. Dr. Zeki GÜRLER Manda Ürünlerini Ekonomik Değeri Nasıl Artırılabilir Yrd. Doç. Dr. Zeki GÜRLER Manda Ürünleri Süt ve Süt Ürünleri Manda sütü Afyon kaymağı Lüle kaymağı Manda yoğurdu Dondurma Manda tereyağı Manda peyniri

Detaylı

Yedinci Ulusal Kimya Mühendisliği Kongresi, 5-8 Eylül 2006, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir ÇD12

Yedinci Ulusal Kimya Mühendisliği Kongresi, 5-8 Eylül 2006, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir ÇD12 Yedinci Ulusal Kimya Mühendisliği Kongresi, -8 Eylül 6, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir ÇD OKSİJEN EMİCİ VE FARKLI AMBALAJ MALZEMELERİ KULLANIMININ TOST EKMEĞİ ÖZELLİKLERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ SELDA

Detaylı

Sami EROL Gıda Mühendisi Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Gıda Kontrol ve Laboratuvarlar Dairesi

Sami EROL Gıda Mühendisi Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Gıda Kontrol ve Laboratuvarlar Dairesi Sami EROL Gıda Mühendisi Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Gıda Kontrol ve Laboratuvarlar Dairesi 1 24 Aralık 2012-22 Mart 2013 Maryland Üniversitesi Amerika Birleşik Devletleri 2 3 Maryland Üniversitesi

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/1) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/1) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon No: ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi Belgelendirmesi Adresi : İstanbul Organize Sanayi Bölgesi 01 03 04 07 09 12 14 15 16 17 18 19 20 22 23 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 * EA Kodu

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi Belgelendirmesi 01 03 04 05 06 07 08 09 12 13 14 15 16 17 18 19 20 22 23 24 28 29 30 31 32 33 34 35 36 * EA Kodu Tarım, balıkçılık

Detaylı

Ders Tanıtım Formu. Dersin Adı Öğretim Dili

Ders Tanıtım Formu. Dersin Adı Öğretim Dili Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Gıda Kalite Sağlama Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans ( ) Lisans (x) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (x) Uzaktan Öğretim(

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Sevinç AYDIN

Yrd.Doç.Dr. Sevinç AYDIN ÖZGEÇMİŞ Yrd.Doç.Dr. Sevinç AYDIN Giresun Üniversitesi Espiye Meslek Yüksekokulu sevincaydin2380@gmail.com Doğum Tarihi ve Yeri İletişim Yabancı Diller : 1980 ELAZIĞ : Giresun Üniversitesi Espiye Meslek

Detaylı

BELGE VE LOGO KULLANIM TALİMATI

BELGE VE LOGO KULLANIM TALİMATI SAYFA : Sayfa 1 / 4 1.AMAÇ Bu talimatın amacı TRB nin logo kullanımına ilişkin kuralları belirlemektir. Bu kurallar, markaların, belgelendirilmiş firmalardan ürün veya hizmet alan birey veya kuruluşlar

Detaylı

SUDA ph TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-240.2013.

SUDA ph TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-240.2013. SUDA ph TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-240.2013.02 Koordinatör: Dr. Fatma AKÇADAĞ 6 Ocak 2014 Gebze/KOCAELİ Bu yeterlilik

Detaylı

KALİTE EL KİTABI PERSONEL BELGELENDİRME

KALİTE EL KİTABI PERSONEL BELGELENDİRME Sayfa Sayısı 1/5 1. KAPSAM TS EN ISO/IEC 17024 Personel belgelendirme kuruluşları için geliştirme ve sürdürebilirlik programları da dahil belirli şartlara göre personeli belgelendiren kuruluşlar için genel

Detaylı

LOGO KULLANMA TALİMATI

LOGO KULLANMA TALİMATI 1. AMAÇ TCS BELGELENDİRME Sistem Belgelendirme Müdürlüğü tarafından yürütülen sistem belgelendirme faaliyetleri çerçevesinde belgelendirilen kuruluşların ilgili yönetim sistemi için akreditasyon kuruluşu

Detaylı

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Prof. Dr. Yasemen YANAR Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Avlama ve İşleme Teknolojisi Bölüm Başkanı Tarih boyunca medeniyetler

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Deney Laboratuvarı Adresi : Kozyatağı, Bayar Cad. No: 78 Kadıköy 34736 İSTANBUL / TÜRKİYE Tel : 0216 464 44 12 Faks : 0216 464 44 58 E-Posta : gozlem@gozlemgidalabs.com

Detaylı