SELÇUK İLETİŞİM JOURNAL OF SELCUK COMMUNICATION JULY 2007 SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ TEMMUZ 2007 ISSN

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SELÇUK İLETİŞİM JOURNAL OF SELCUK COMMUNICATION JULY 2007 SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ TEMMUZ 2007 ISSN 1302-2865"

Transkript

1 SELÇUK İLETİŞİM JOURNAL OF SELCUK COMMUNICATION JULY 2007 SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ TEMMUZ 2007 ISSN

2 Sahibi Prof. Dr. Halûk Hâdi SÜMER Editör Doç. Dr. Ahmet KALENDER Editör Yardımcısı Arş. Gör. Ahmet TARHAN Yayın Kurulu Prof. Dr. Halûk Hâdi SÜMER Doç. Dr. Ahmet KALENDER Yrd. Doç. Dr. Caner ARABACI Prof. Dr. Korkmaz ALEMDAR (Gazi Ü.) Prof. Dr. Burhan AYKAÇ (Gazi Ü.) Prof. Dr. Esra BİRYILDIZ (Marmara Ü.) Prof. Dr. M. Naci BOSTANCI (Gazi Ü.) Prof. Dr. Özden CANKAYA (Galatasaray Ü.) Prof. Dr. Yalçın DEMİR (Anadolu Ü.) Prof. Dr. Uğur DEMİRAY (Anadolu Ü.) Prof. Dr. Müge ELDEN (Ege Ü.) Prof. Dr. Suat GEZGİN (İstanbul Ü.) Prof. Dr. Kemal GÖRMEZ (Gazi Ü.) Prof. Dr. H. İbrahim GÜRCAN (Anadolu Ü.) Prof. Dr. Metin KAZANCI (Ankara Ü.) Prof. Dr. Mehmet KESİM (Anadolu Ü.) Prof. Dr. Mehmet KÜÇÜKKURT (Gazi Ü.) Prof. Dr. Aydın Ziya ÖZGÜR (Anadolu Ü.) Prof. Dr. Seyide PARSA (Ege Ü.) Danışma Kurulu Prof. Dr. Filiz Balta PELTEKOĞLU (Marmara Ü.) Prof. Dr. Nurdoğan RİGEL (İstanbul Ü.) Prof. Dr. Şerif ŞİMŞEK (Selçuk Ü.) Prof. Dr. Nazmi ULUTAK (Anadolu Ü.) Prof. Dr. Çağatay ÜNÜSAN (Selçuk Ü.) Prof. Dr. A. Haluk YÜKSEL (Anadolu Ü.) Doç. Dr. Muhittin ACAR (Hacettepe Ü.) Doç. Dr. Birol AKGÜN (Selçuk Ü.) Doç. Dr. M. Bilal ARIK (Selçuk Ü.) Doç. Dr. Aytekin CAN (Selçuk Ü.) Doç. Dr. Ahmet Yalçın KAYA (Selçuk Ü.) Doç. Dr. Abdullah KOÇAK (Selçuk Ü.) Doç. Dr. Aydemir OKAY (İstanbul Ü.) Doç. Dr. Ayla OKAY (İstanbul Ü.) Kapak Tasarımı Arş. Gör. A. Gani ARIKAN Yazışma Adresi Doç. Dr. Ahmet KALENDER S.Ü. İletişim Fakültesi Kampus KONYA Tel: Faks: e-posta: Selçuk İletişim hakemli bir dergidir. Ocak ve Temmuz aylarında olmak üzere yılda iki kez yayınlanır. Dergide yayınlanan yazıların sorumluluğu yazarına aittir. Kaynak göstermeden alıntı yapılamaz. Selçuk İletişim Dergisi, TÜBİTAK/ULAKBİM Sosyal Bilimler Veri Tabanı nda yer almaktadır.

3 İçindekiler Z. Beril Akıncı Vural- Uğur Bakır 5-21 Distopyan Perspektiften Bilgi İletişim Teknolojileri ve İnsanlığın Geleceği Halil İbrahim Gürcan Türkiye de İnternet Gazeteciliği Açısından Yerel Basının Onur Bekiroğlu Genel Görünümü ve Bölgeler Arası Bir Değerlendirme Celalettin Aktaş İnternet in Gazeteciliğe Getirdiği Yenilikler Hüseyin Köse Yeni Risk Tanımlamaları Bağlamında Küresel Medya Hülya Öztekin Neo-Liberal Toplumlarda Düzenleyici Devlet Anlayışı ve Görsel-İşitsel İletişim Alanında Bağımsız Düzenleyici Üst Kurullar: RTÜK Örneği Onur Öksüz Kamuoyu Oluşum Sürecinde Basın-Siyaset Etkileşiminin Etik Açıdan Değerlendirilmesi: Kıbrıs Müzakerelerinin Hürriyet Gazetesinde Sunumu Aydemir Okay The Approach Of The Sports Press To Public Relations Activities in Turkey Hüseyin Altunbaş Sporun Pazarlaması ve Pazarlama İletişiminde Spor Sinem Yeygel- Mehmet Yakın Kurumsal Reklamlarda Göstergeler Aracılığıyla Marka Kimliğinin İletilmesi Nilay Başok Yurdakul Hastanelerde Bir Tanıtım Aracı Olarak Web Siteleri: Burcu Öksüz İzmir İli Eğitim Hastaneleri Ve Özel Hastanelerin Kurumsal Web Sitelerinin Kıyaslamalı Analizi Göksel Şimşek Pazarlama İletişimi Gayrı Resmi Silahı: Tuzak Pazarlama ve Uygulanan Stratejiler Ahmet Kalender Siyasal İletişim Tekniği Olarak Canvassing ve Seçmen Davranışı Üzerindeki Etkileri Süleyman Hakan Yılmaz İdris Küçükömer in Siyasal Tezleri Bağlamında AKP ve CHP Parti Programlarının Analizi Şükrü Balcı- Bünyamin Ayhan Üniversite Öğrencilerinin İnternet Kullanım ve Doyumları Üzerine Bir Saha Araştırması Vedat Çakır Avrupa Birliğine Uyum Sürecinde Türkiye de Televizyon Reklamlarına Yönelik Düzenlemeler Faruk Uğurlu Gümüş Bromür den Görüntünün Sayısallaştırılmasına Canan Uluyağcı Simge Kavramı ve Bir Film Çözümlemesi: Karşılaşma Şükrü Künüçen Sinema ve Televizyonda Teknolojinin Önemi Aslı Ekici İsveç Sinemasından Bir Auteur: Ingmar Bergman ve Yedinci Mühür 244 Yayın Kuralları

4 DİSTOPYAN PERSPEKTİFTEN BİLGİ İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE İNSANLIĞIN GELECEĞİ Z. Beril Akıncı Vural * - Uğur Bakır ** ÖZET Modernizmle birlikte bilimsel düşünceye verilen önemin artması ve buna koşut olarak gerçekleşen teknolojik ilerlemeler, insanoğlunun yaşamını oldukça farklılaştırmakta, beraberinde çeşitli o- lumlu ve olumsuz sonuçları getirmektedir. Bilgi çağının yaşandığı günümüz dünyasında, bilgi iletişim teknolojileri, çağın en önemli aktörü olmayı başarmış, bununla beraber bu teknolojilerinin üretiminden, dağılımından ve kullanımından kaynaklanan çeşitli sorunların doğmasına engel olunamamıştır. Kuşkusuz bu sorunların varlığı bilgi iletişim teknolojileriyle şekillenecek geleceğe dair distopyan öngörüleri beraberinde getirmektedir. Gelecekte, bilgi iletişim teknolojilerinin neden olacağı ideal siyasal, ekonomik, kültürel yapılardan söz eden ütopyan öngörülerin aksine bilgi iletişim teknolojileriyle dünyamızdaki mevcut sorunların gelecekte daha da derinleşeceği üzerinde duran distopyan öngörüler çeşitli araştırmacılar ve düşünürler tarafından dile getirilmektedir. Bu çalışmada, bilgi iletişim teknolojileri ile şekillenecek geleceğe dair söz konusu distopyan öngörüler, bu öngörülerin ortaya çıkmasına neden olan günümüzdeki mevcut sorunlarla birlikte incelenmektedir. Anahtar sözcükler: Bilgi toplumu, bilgi iletişim teknolojileri, ütopya, distopya, üçüncü dünya INFORMATION AND COMMUNICATION TECHNOLOGIES FROM THE DYSTOPIAN PERSPECTIVE AND THE FUTURE OF THE HUMANITY ABSTRACT The lives of human beings are changing fundamentally by the increased importance attached to scientific thought though modernism and by the new improvements in technology. This brings forth positive and negative consequences. Even though information communication technologies are considerable actors of information era, the problems arise from the production, dissemination and usage of these technologies have not been impeded yet. Certainly, the existence of such problems brings forth dystopian foresights for our future which is going to take shape by new technologies. On the contrary of utopian foresights that claim ideal political, economical and cultural structures by the usage of information communication technologies, many researchers depict dystopian foresights that claim more intense problems in future arising from the deployment of these technologies. In this study, various problems revealed from information communication technologies are examined and dystopian foresights related with these technologies are explored. Keywords: Information society, information communication technologies, utopia, dystopia, third world GİRİŞ Günümüze değin insanlık tarihi farklı etkiler doğrultusunda şekillenen farklı dönemlerden geçmiş, her dönem üzerinde etkili olan temel güç (bilgi, tarım vb.); toplumsal, ekonomik, siyasal, kültürel ve teknolojik yapılar ile etkileşim içinde olmuştur. İçinde bulunduğumuz sanayi sonrası dönem ya da bilgi çağı kuşkusuz kendisinden önceki dönemlerden birçok açıdan farklılık göstermekte, kendine özgü yeni bir * Doç. Dr., Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi ** Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü görünüm sergilemektedir. Teknolojinin baş döndürücü bir hızla geliştiği ve de yaygınlaştığı bilgi çağının en önemli gündem maddesi bilgi iletişim teknolojileri ve onun toplumsal, ekonomik, siyasal vb. yapılar üzerindeki yansımalarıdır. Bilgi iletişim teknolojilerindeki (BİT) (1) gelişim ve yaygınlaşma, konuyla ilgili farklı bakış açılarını gündeme getirmiştir. Söz konusu teknolojiler, kimi çevrelerce, dünyada dünden bugüne miras kalan birçok sosyal, ekonomik,

5 Selçuk İletişim, 5, 1, 2007 siyasal, kültürel sorunun çözümüne gidecek yolu açabilecek ve daha az sorunlu bir dünya yaratabilecek olması bakımından bir umut ışığı ya da ideal bir dünyanın kapılarını açabilecek altın bir anahtar olarak değerlendirilmiştir. Ancak bu görüşe katılmayanlar da bulunmaktadır. Onlara göre bilgi iletişim teknolojileri, dünyadaki mevcut sorunları çözmeyeceği gibi bu sorunların daha da derinleşmesine ve hatta bu sorunlara yenilerinin eklenmesine neden olacaktır. Bu çalışmada; bilgi iletişim teknolojileri ile şekillenecek gelecekteki dünyaya ve insanlığa dair geliştirilmiş distopyan öngörüler; bilim-insan-toplum arasındaki etkileşim ve günümüzde bilgi iletişim teknolojilerinin yarattığı sorunlar bağlamında incelenecektir. I. BİLİM, İNSAN, TOPLUM VE GELİŞİM 1749 yılında Dijon Akademisi bir yarışma açmış ve katılımcılardan gönderecekleri eserlerde Bilimlerle sanatın ilerlemesi erdemimizi geliştirdi mi? sorusuna yanıt vermelerini istemiştir. Yarışmayı kazanan eserin sahibi J. J. Rousseau dan başkası değildir. Kendisine büyük bir ün kazandıran bu eserinde Rousseau, bilimle sanattaki gelişmelerin insanlık açısından neden olduğu kötü durum üzerinde yoğunlaşmaktadır. J. J. Rousseau daha sonra kaleme aldığı Bilimlerle Sanatlar Üstüne Söylev adlı yapıtında düşüncelerini anlatmayı sürdürmektedir. Ona göre edebiyat, sanat ve bilim; insanları kuşatan zincirleri çiçeklerle süslemekte, özgür yaşamak için doğmuş görünen insanlardaki o doğal duyguyu boğmakta, onlara tutsaklıklarını sevdirmekte ve onları sözde uygar uluslar kılığına sokmaktadır. Bilimler ve sanatlar, kral tahtlarını sağlamlaştırmıştır. Rousseau ya göre sanatın insan davranışına yapmacıklık katmasından önce insan yaşantısı sadedir, töreler kaba ama doğaldır. O dönemler, insanın tabiatı şimdikinden iyi değildir ama insanlar birbirlerinin ruhlarına kolayca girebildiklerinden daha rahat yaşamışlardır. Ancak artık insanlar içlerinden geldiği gibi yaşayamamaktadır. Kimse, olduğu gibi görünmek gücünü gösterememektedir (Rousseau 1998) yılında yine Dijon akademisinin yarışmasına katılan Rousseau, İnsanlar Arasındaki Eşitsizliğin Kaynağı adlı eserinde düşüncelerini şöyle ifade etmektedir (1998:85 86): Ey insan, hangi ulustan olursan ol ve ne türlü düşünürsen düşün dinle. Yalancı kitaplardan değil de, asla yalan söylemeyen doğadan okuduğumu sandığım biçimiyle işte tarihin Öyle bir çağ ki, bunu hissedebiliyorum, kişi orada durmak ister. Sana gelince, insanlığın durmasını isteyebileceği çağı arayacaksın. Bahtsız torunlarına daha da büyük hoşnutsuzlukları hazırlayan nedenlerden ötürü şimdiki durumundan yakınan sen belki de geri dönmek isteyeceksin ve bunu duygun, ataların için bir övgü, çağdaşların için bir eleştirme, senden sonra yaşamak bahtsızlığına katlanacaklar içinse acıma ve korku olacaktır. J. J. Rousseau daha sonra eserini Voltaire e göndermiştir. Voltaire kendisine yapıtını gönderen Rousseau ya şu karşılığı vermiştir (Hançerlioğlu 2003: 235): Yapıtınızı aldım. Teşekkür ederim. İnsanlara ne olduklarını söyleyerek onları sevindiriyorsunuz ama düzeltmiyorsunuz. Bilgisizliğimiz ve güçsüzlüğümüz yüzünden bizi hoşnut eden toplumumuzun kusurları öyle güçlü sözlerle anlatılamaz. Bizi yeniden hayvan yapmak için kimse bu kadar kafa patlatmamıştır. Yapıtınızı okuyan, elinde olmadan, dört ayakla yürümek isteği duyuyor. Bu huyu bırakalı altmış yıldan çok olduğu için kendi payıma imkansızlığı görüyor, bu doğal gidişi sizden ve benden çok hak edenlere bırakıyorum. Eğer gelişmeden ve bunun sonucu olan sanatlardan yakınması gereken biri varsa o da ben olmalıyım. Kötüye kullanıldığı halde sanatları sevmek gerekir, kötülükler bulunduğu halde toplumu sevmek gerektiği gibi Rousseau nun acınacağını ve korku duyulacağını işaret ettiği, Voltaire in ise yine de sevilmesi gerektiğine inandığı söz konusu toplumsal koşulların öz itibariyle çağımızda da geçerli olduğunu söylemek mümkündür. Bilim ve teknolojinin günümüzde gelmiş olduğu ileri nokta, insanoğlunun hayatını oldukça kolaylaştırmıştır. Ancak bu ileri noktada insan, kendisine ve içinde yaşadığı ortamın diğer öğelerine ilişkin sorunlarından yeterince uzaklaşmadığı gibi yeni sorunların da sahibi olmuştur. Çağımızda yaşanan sorunlar hakkında çevre sorunları, siyasal sorunlar, ekonomik sorunlar, toplumsal sorunlar gibi ana başlıklar açılması mümkündür. Çevre kirliliği, doğal kaynakların 6

6 Distopyan Perspektiften Bilgi İletişim Teknolojileri... (5-21) aşırı tüketimi, doğal dengenin bozulması, savaşlar, insan hakları ihlalleri, gelir dağılımı dengesizlikleri, yoksulluklar, artan suç oranları ve tüm bu gelişmeler içerisinde gittikçe yalnızlaşan, mutsuzlaşan bireyler günümüzde insanlık önündeki önemli sorunlar olarak durmaktadırlar. Acaba bu sorunları, Rousseau nun da dediği gibi gerçekten de bilim mi yaratmıştır yoksa bunun başka bir nedeni mi vardır? İnsan zekasının en kutsal uğraşlarından birisi olan bilim, insanın diğer canlılardan olan farkının yani düşünme yetisinin bir sonucudur. Araştıran, sorgulayan, anlamlandırmaya çalışan insan, bilimle birlikte çevresinde olup bitenleri çeşitli boyutları ile farklı disiplinler altında rasyonel olarak ortaya koyma çabası içine girmiştir. Bugün insanoğlunun gelmiş olduğu bu ileri noktada kuşkusuz, bu bilimsel çabaların ve onların pratik uygulamalarının çok ö- nemli payı bulunmaktadır. Russell a göre yaklaşık bir milyon yıldır yeryüzünde varlığını sürdüren insanoğlu 6000 yıldan beri yazmakta ve bu süreden biraz daha fazla süredir toprakla yani tarımla uğraşmaktadır. Bilim, aydın insanın inançlarını saptamakta belirgin bir unsur olarak ise 350 yıldan beri, ekonomik tekniğin bir kaynağı olarak da 200 yıldan beri etkendir ve bu kısa aralık boyunca kendisinin güçlü bir devrimci olduğunu kanıtlamıştır. Bilimin etkileri çok çeşitlidir. Geleneksel birçok inancın defedilmesi, bilimsel yöntemin başarısı ile sağlanmıştır. Bilimin endüstri ve savaş tekniği üzerindeki etkileri, beraberinde politik değişiklikler de getiren toplumsal örgütler üzerindeki etkileri ve düşünce hayatı üzerindeki etkileri çağımıza damgasını vurmuştur (Russell 2003: 7). İnsan yaşamı üzerinde oldukça etkili olan bilime yönelik yapılan eleştirilerde hata yapılan nokta Albert Bayet e göre, bilimin kendisi ile pratik uygulamalarının birbirine karıştırılmasıdır. Silahlar, bombalar, makine köleliği gerçektir ama bunların kötü kullanımı bilimin işi değildir. Sokaktaki adam için bilim trendir, uçaktır, sinemadır, radyodur, penisilindir, atom bombasıdır. Ona göre, en kültürlü kişiler bile bu yanılgıya düşmektedirler. Bilim teknikten ayrı bir olgudur. Yalnız ve yalnız olayların, olaylar arasındaki ilişkilerin çıkarsız araştırılmasıdır (Aydın 2001: 111). Bu doğrultuda yaşadığımız sorunların nedenleri üzerinde dururken bilimin pratiğe uygulamasının sorgulanması önem kazanmaktadır. Nesnel olarak elde edilmiş bilimsel bilginin pratiğe aktarılması süreci belli amaçlar doğrultusunda yapılmaktadır. Kuşkusuz bu aktarım sürecinin neden olabileceği sonuçlar da aslında bu amaçlar içinde yatmaktadır. Söz konusu eylemi gerçekleştiren kişi, grup ya da kurum bu eyleminde iyiden, doğrudan yana tavır alabileceği gibi çeşitli çıkarlar ve kısa vadeli düşünceler ile bunun tam karşısında da yer alabilmektedir. Örneğin savaşlarda üstün gelebilmek için geliştirilen nükleer silahların varlığı kısa vadeli, insan ve onun içinde bulunduğu doğayı hiçe sayan anlayışın ürünüdür. Bilimin pratiğe aktarım sürecinden doğabilecek olumsuz sonuçların bir kısmı da kullanıcılardan kaynaklanmaktadır. Kimi zamanlar insanlık adına faydalı sonuçlar doğurması açısından yapılmış bir buluş, onu kullananların yaptığı eylemlerle, zararlı sonuçlara neden olabilecek bir niteliğe bürünebilmektedir. Örneğin; bu durumun farkında olan Leonardo Da Vinci, bir denizaltı tasarlayabilmenin mümkün olduğuna inandığı halde bunu gerçekleştirmemiştir. Da Vinci bu kararının gerekçesini şöyle açıklamaktadır (Lipson 2000: 88): Yiyeceksiz durabildiğim kadar uzun bir süre suyun altında kalabilme yöntemimi açıklamıyorum; deniz altında, gemilerin altını delip tayfalarla beraber batmasına yol açarak alçakça adam öldürmeye kalkışabilecek kötü niyetli insanlar olabileceği için bunu yayınlamıyorum ve duyurmuyorum Bilimsel bilginin pratiğe aktarımı sürecinde yukarıda ele alınan karar verme süreci sadece teknoloji ile ilgili konularla sınırlı değildir. Ekonomi, siyaset gibi toplumsal yaşamı ve de onun bir parçası olan insanı ilgilendiren diğer alanlarla ilgili kararlar için de bu süreç geçerlidir. Demokratik yollarla seçilmiş bir yönetici, alacağı kararlarda toplumsal yarar yerine kendisinin, yakın çevresinin ya da menfaatinin olduğu kişi ve grupların yararını düşünebilmektedir. Tüm bunlar doğrultusunda çağımızda yaşanan bu sorunların nedeninin ne olduğu sorusuna tekrar dönmek gerekirse; toplumsal, ekonomik, 7

7 Selçuk İletişim, 5, 1, 2007 siyasal ilişkilere ve bunların tümünü içine alabilecek şekilde insan doğasına ve etiğe ilişkin sorunlara eğilmek gerekecektir. İnsanoğlu öyle bir çağ içinde yaşamaktadır ki, sahip olduğu olanaklarla, dünyayı hiç olmadığı kadar iyi bir hale getirebilecek ya da onu bir çırpıda yok edebilecek güce sahiptir. Kuşkusuz bu durumda sonucun ne olacağı, daha önceden de belirtildiği gibi ister yöneten isterse de yönetilen olsun bireylerin ne yönde karar vereceğine bağlıdır. Günümüze baktığımızda, bilgi çağını yakalamış olan insanın teknolojik anlamda sahip olduğu oldukça ileri gelişmişlik düzeyine karşın halen eskiden kalan ya da bilgi çağı ile birlikte yaşamına dahil olan sorunlarla uğraşmakta olduğu görülmektedir. Özellikle iletişim teknolojilerindeki gelişmeler, bireylere küresel anlamda bugüne değin hiç olmadığı kadar güçlü bir iletişim olanağı sunmuştur. Kuşkusuz bu iletişim olanağının kullanımından doğacak yararlı ya da zararlı sonuçlar da, yukarıda değinilen karar sürecine dahildir. II. BİLGİ, İLETİŞİM VE TEKNOLOJİ Alvin Toffler, tarih boyunca görülen önemli dönüm noktalarından bahsederken ana hatlarıyla iki önemli dönüşümün gerçekleştiğini ve üçüncü dalganın (sanayi sonrası toplum) fiilen yaşanmakta olduğunu söylemektedir. Bu yaklaşıma göre; toplumsal gelişmenin ilk dönüm noktası tarımın ortaya çıkması, ikinci dönüm noktası ise sanayi devrimidir. Bunları tarihin belli bir döneminde ortaya çıkmış iki ayrı olay olarak değil belirli bir hıza sahip bir değişiklik dalgası olarak görmek yerinde olacaktır (Akın 1999: 66 75). Çünkü toplumsal değişim süreçleri çok sert çizgilerle ortaya çıkmak yerine bir dönemin etkisi azalırken yeninin etkisini yavaş yavaş gösterdiği dönemlerle ortaya çıkmaktadır. Tarım toplumu ile daha önceki göçebe toplulukların hayvancılık ve toplayıcılığa dayanan yaşam biçimlerinden yerleşik yaşama ve bunun beraberinde gelen el sanatlarına ve tarıma dayalı üretime geçilmiştir. Tarım toplumundan sonra ise, sanayi toplumu gelmektedir. Pozitif bilimlerdeki ve bunun beraberinde gelen teknolojik yeniliklerin oldukça etkin olduğu sanayi toplumunun çıkışı, sanayi devrimine dayanmaktadır. Erkan a göre sanayi devrimi, bir seri teknolojik yeniliğin üretim alanında kullanılmasının, ekonomik, sosyal, politik ve kültürel alanlara yansımasını kapsayan bir süreç olarak gerçekleşmiştir. Bununla birlikte James Watt ın 1765 te buhar makinesini bulması ve bunun enerji kaynağı olarak kullanılması, teknolojik açıdan; Adam Smith in 1776 daki Milletlerin Serveti adlı eseri, ekonomik açıdan; 1789 Fransız Devrimi, politik gelişmeler açısından belirleyici dönüm noktaları ve tarihler olmuştur (Erkan 1998: 3). Günümüze kadar sanayi ve tarım devrimleri gibi iki büyük değişim yaşayan insanlık şimdi yeni bir dönemle karşı karşıya bulunmaktadır. A. Comte 19. yüzyılda, insanların güç ve zenginlik isteyeceğini ve o dönemde gücün de zenginliğin de kaynağının endüstri olduğunu; dolayısıyla insanlığın kaçınılmaz olarak endüstrileşeceğini belirtmiştir. Oysa bir ürünün bilgisini üretmenin, kendisini üretmenin önüne geçtiği için yaşadığımız bilgi çağında gücün de zenginliğin de kaynağı yeniden tanımlanmıştır (Akat 1998: 229). Bilgi toplumu, kapitalist ötesi toplum, post-modern toplum gibi farklı adlarla anılan bu dönemin temelini; bilgi ve iletişim teknolojileri oluşturmaktadır. Özellikle bilginin insan faaliyetlerinde odak noktası durumuna gelmesi onun üretilmesini de kolektif bir anlayış ve süreklilik temelinde zorunlu kılmakta, bu sürece olan katılımın ulaştığı yüksek boyutlar bilgi temelinde işleyen teknolojinin de hızla ilerlemesine yol açmaktadır. Bilgi toplumu zorunlu olarak iletişim olgusunun varlığını gerektirmektedir. Çünkü iletişim yoksa bilgi de, bilgi toplumu da yok demektir. Nitekim yüzyıllardır insanlar, çeşitli bilgi toplulukları ve toplumları arasında çeşitli teorik ve pratik bilgi aktarımını içeren sosyal, kültürel, siyasi, teknolojik, ekonomik, askeri, dostluk ve işbirliği paktları, kulüpleri ve organizasyonları kurmuştur (Açıköz 2003: 37). İnsan ve insanın içersinde bulunduğu hemen her süreçte yer alan iletişim, gerek bireysel gerekse de toplumsal anlamda oldukça önemli bir süreçtir. Günümüze değin başta iletişim teknolojilerinde olmak üzere ekonomik, toplumsal, siyasal, kültürel alanlarda yaşanan değişim ve gelişmeler iletişimin önemini daha da arttırmış, konu gerek akademik gerekse de 8

8 Distopyan Perspektiften Bilgi İletişim Teknolojileri... (5-21) pratik anlamda eskisinden çok daha kapsamlı bir uğraş alanı haline gelmiştir. Sosyal Psikoloji Sözlüğü nde belirtildiği üzere etimolojik olarak iletişim (Latince communicatio veya communicare), bir şeyi ortak kılmak, paylaşmak demektir. Terim XVI. yy. dan itibaren sosyal ilişkileri ifade etmektedir. Bu anlamda bireysel olandan kolektif olana geçişi ifade eden iletişim, sosyal yaşamın temel koşuludur ve kısaca, anlam yüklü mesajların değişimi yani bir mesajın verilmesini ve alınmasını içeren bir tür bilgi iletimi olarak tanımlanabilmektedir (Bilgin 2003:163). Oskay a göre iletişim; birbirlerine ortamlarındaki nesneler, olaylar, olgular ile ilgili değişmeleri haber veren, bunlara ilişkin bilgilerini birbirlerine aktaran, aynı olgular, nesneler, sorunlar karşısında benzer yaşam deneyimlerinden kaynaklanan, benzer duygular taşıyıp bunları birbirine ifade eden insanların oluşturduğu topluluk ya da toplum yaşamı içinde gerçekleştirilen tutum, yargı, düşünce, duygu bildirişimleridir (Oskay 1992: 15). İletişim sürecinin çok çeşitli türleri bulunmaktadır. Kuşkusuz kitle iletişimi olgusu, gerek mesaj iletmedeki etkinliği gerekse de ulaştığı kişi sayısı bakımından çağımızda oldukça ö- nemsenmektedir. Açıköz e göre tarih boyunca kitle iletişim araçları teknik veya teknolojik seviyesine bağlı olarak yetkinlik ve etkinlik göstermiştir. Günümüzde ise haklı gerekçelerle bazı iletişim kuramcıları bilgi çağının motoru olan iletişim teknolojilerinin çarpıcı, büyüleyici gelişiminden dolayı kimi zamanlar içinde yaşadığımız çağın iletişim çağı olarak adlandırılmasını teklif etmektedirler. Ona göre artık dünyada olup bitenleri televizyonlar aracılığıyla evlere kadar gelmesi ve dünyanın öteki ucunda yaşayan insanlarla faks, telefon, telgraf, internet ile iletişim kurabilme olanağının varlığı hatırlanacak olursa iletişim çağı adlandırması hiç de abartılı olmayacaktır (2003:175). Yirminci yüzyılın ikinci yarısından sonra gelişen iletişim teknolojilerinin özellikle iletişim uyduları, bilgisayarlar (gerek donanım ve gerek yazılım boyutuyla), iletişim araç ve gereçlerinin bir sonucu olarak günümüzde çok büyük sayıda ve farklı nitelikte bilgi toplanabilmekte, depolanabilmekte ve istenildiğinde dünyanın dört bir yanına dağıtılabilmektedir (Önür 1993: 141). Söz konusu görevleri yerine getiren bilgi iletişim teknolojileri; bilginin elde edilmesini sağlayan ve insanlar arasında, insanlarla elektronik sistemler arasında ve de elektronik sistemlerin kendi aralarında farklı iletişim tarzlarını kolaylaştıran tüm teknolojileri kapsamaktadır (Akıncı 2006: 1). BİT in gelişim sürecine bakıldığında en kapsamlı değişikliklerin 1990 lı yılların başından itibaren olduğu görülmektedir. 1990'lı yıllarda PC'lerin hızının ve kapasitesinin baş döndürücü biçimde gelişmesiyle birlikte önce PC ağlarından oluşan modeller sonrasında da ağların birbirine bağlanması müşteri-sunucu (clientserver) teknolojisinin gelişimi ve ana bilgisayar ile PC ağları arasındaki bağlantılar ortaya geniş alanlara yayılmış tek merkezden de idare edilebilen sistemleri çıkarmıştır. Yine aynı dönemlerde yazılım teknolojisi de donanım teknolojisi kadar hızla değilse bile yakın düzeyde bir değişim göstermiş; programlama dilleri, sistem yazılımları, verimlilik araçları ve uygulama yazılımları alanında çok sayıda çözüm ve ürün pazarlara sunulmuştur. Ayrıca şirketlerin ve kurumların birimlerinin birden fazla coğrafi lokasyona dağılmış oldukları durumlarda uzak birimler arasında iletişimin sağlanması gerekliliği beraberinde iletişim ve telekom altyapıları ve servislerinin de gelişimini getirmiştir (http://www.bilisimsurasi.org.tr/gelisim/docs/ bilisim_sektorunun_gelisimi_taslak_raporu_ doc, ). BİT, özellikle 20. yüzyılın dördüncü çeyreğinden başlayarak, kendi çerçevesi içinde gösterdiği olağanüstü gelişmelerin yanı sıra, başka alanlardaki tüm bilimsel ve teknolojik gelişmelerin de vazgeçilmez altyapısı ve desteği konumuna yükselmiştir. BİT üretim teknolojileri temel elektronik devre bileşenlerinden tümdevrelere (mikroçiplere), lazerlere, fiber optik kablolara ve bileşenlere, çok çeşitli elektro-mekanik bileşenlere, ses ve görüntü algılayıcılara ve vericilere kadar çok geniş ve gittikçe de genişleyen bir alanı kapsamaktadır (http://vizyon2023.tubitak.gov.tr/ stratejiktekno loji/bit.pdf, ). İletişim teknolojilerindeki değişim insan yaşamının birçok alanına etki etmiştir. Örneğin günümüz kent açık mekanları teknolojik ilerlemenin sonucu ortaya çıkan kullanım biçimlerinin etkisi altındadır. Çünkü iletişim teknolo- 9

9 Selçuk İletişim, 5, 1, 2007 jilerindeki değişim, kentsel işlevlerin birçoğunu sanal ortama taşımış, sanal ortama geçirilen işlevler de eski kent merkezlerinin temel fiziksel elemanlarına gereksinimleri azaltmıştır. Banka ve posta hizmetlerinin sanal ortama geçmesi sonucu zamanla banka şubelerinin ve postahanelerin kent meydanlarından kaybolması beklenmektedir. Çünkü artık; büyük binaların içlerinde yapılan işlemler, ATM makineleri ile kolaylıkla yapılabilmektedir (Souici ve Kılınçaslan 2005: ). Kuşkusuz bilgi iletişim teknolojilerinin gerek birey, gerek toplum, gerekse de örgütsel düzeydeki etkileri bununla sınırlı değildir. Söz konusu teknolojilerdeki gelişimlere koşut olarak toplumsal yaşamın birçok alanında önemli değişiklikler meydana gelmiştir. Örneğin bugün birçok insan, bilgi çağının en önemli iletişim aracı olarak kabul edilen internet sayesinde birbirleriyle tanışıp arkadaşlıklar kurmakta, sanal mağazalardan alışveriş yapmakta, dünyanın herhangi bir yerinde meydana gelen bir olaydan anında haberdar olmakta ya da bir konuya dair gereksinim duyulan bilgi ve belgelere rahatlıkla ulaşabilmektedir. İnternet örneğinden de anlaşılabileceği üzere bilgi iletişim teknolojileri kişilerarası iletişimde önemli değişikliklere neden olmuştur. Sözgelimi bugün birçok insan, sahibi olduğu cep telefonunu adeta vücudunun bir organı gibi algılamakta, oyun oynamaktan müzik dinlemeye kadar birçok gereksinimini bu araç ile karşılamaktadır. Kuşkusuz bilgi iletişim teknolojilerinin bireylerin oluşturduğu örgütler üzerinde de önemli etkileri bulunmaktadır. Günümüzde örgütler bilgi temelli ekonomik sistemde ayakta kalabilmek için bilgiyi üretebilecek ve kullanabilecek nitelikli insan gücüne gereksinin duymaktadır. Bu da yeni ekonomide yetişmiş insan gücünü çok önemli kılmaktadır. Sözgelimi pazarlama iletişimi sektörüne mensup firmaları, ajansları ayakta tutan sahip oldukları maddi mal varlıkları değil, bilgiyi üretebilen ve onu tüm iş süreçlerine yayabilen donanımlı insan kaynağı profilleridir. Ülkemizde kötü hizmet kalitesi ile sorgulanan birçok devlet kurumunda da söz konusu durumda işin niteliklerine hakim olmayan personelin istihdamı önemli bir faktördür. Bilgi iletişim teknolojileri üretim ve ekonomik büyüme üzerinde de güçlü bir etkiye sahiptir ve bu nedenle bilgi ekonomisinin öncü dinamiklerinden birini oluşturmaktadır. Bu teknolojiler; emek ve sermaye yoğun üretim sektörlerinde ve tarımda bile, tasarım ve üretim süreçlerinde etkililik, talep ve pazar bilgilerine hızlı erişim gibi faydalarla verimlilik artışı sağlamakta; belirli bir yer ve fizik altyapıya bağımlı olmaksızın e-iş gibi yeni ekonomik faaliyetlerde bölgesel ve küresel rekabet avantajı yaratmakta; daha şeffaf ve katılımcı yönetişim tarzlarını mümkün kılmakta ve yolsuzluk mekanizmalarını önlemeye yardımcı olmakta; bireyler, topluluklar ve örgütlerin yaygın kaliteli eğitim ve yaşam boyu öğrenim imkanlarına kavuşmasını sağlamaktadır (http://www. bilisimsurasi.org.tr/gelisim/docs /bilisim_sektorunun_gelisimi_taslak_raporu_ doc, ). Bilgi iletişim teknolojilerinin; insan yaşamı, örgütsel yapı ve işleyişler, üretim ve ekonomik büyüme üzerindeki etkilerinin büyüklüğü, beraberinde bir takım tartışmaları da getirmiştir. Bu teknolojilerin çağımızda hızla artan önemi ve genişleyen yayılma alanı, insana ve topluma dair bir takım problemler ortaya çıkarmıştır. İnsan faktörünün iş sürecinde sosyal ve psikolojik yönden yeterince tatmin edilememesi, artan işsizlik, özellikle ağ teknolojilerinden kaynaklanan güvenlik sorunları, ülkeler arası hızla artan gelir dengesizliği ve fırsat eşitsizliği bunlardan bazılarıdır. Kuşkusuz bu gibi problemler beraberinde insanlığın geleceğine yönelik önemli endişeleri ve karamsar bakış açılarını getirmiştir. Dünyanın ve insanlığın geleceği kimilerine göre hiç de iç açıcı değildir. III. OLMAYAN ÜLKENİN ÖTEKİSİ: DİSTOPYA İnsanoğlu yeryüzünde sorular sorup, kendisini sorgulayabilen tek canlıdır. İlk ortaya çıktığı günden bu yana kendisini ve içinde bulunduğu çevreyi çeşitli yönleriyle sorgulayan insan, bilimden felsefeye değin çok geniş bir alanda çeşitli olay ve olguların neden ve sonuçlarını anlamaya çalışmış, kendince bunlara dair yeni öneriler geliştirmiştir. İnsanın düşünen, sorgulayan, anlamaya çalışan doğası onu daima göreceli olarak daha iyiyi aramaya itmiştir. Kuşkusuz bu arayış da kimi zamanlar değişimi kimi zamanlar da bu değişimin varış noktası 10

10 Distopyan Perspektiften Bilgi İletişim Teknolojileri... (5-21) olarak kabul edilebilecek alternatif toplum ve devlet modellerine ilişkin önerileri ya da düşleri gündeme getirmiştir. Bu alanda bilinen ilk kapsamlı öneriyi Antikçağ düşünürlerinden Platon (M.Ö. 427 M.Ö 347) Devlet isimli eserinde ortaya atmıştır. Yetkin topluma ve dolayısıyla toplumsal mutluluğa erişmenin yolunun ideal devlet düzenine erişmekten geçtiğini savunan Platon, Devlet isimli eserinde, ideal devlet düzenine ilişkin birçok özelliği ortaya koymuştur. Platon dan yirmi yüzyıl sonra bir İngiliz düşünürü olan Thomas More ( ), insanları mutlu kılmak için Platon unkine benzer bir devlet düşünmüş ve Ütopya adlı eserini kaleme almıştır. İlk olarak Thomas More tarafından ortaya atılmış olan ütopya sözcüğü, Yunanca olmayan ülke anlamına gelmektedir. Koyu bir Katolik olan Thomas More, Ütopya adlı eserinde, hiçbir yerde bulunmayan hayali bir ülkeyi betimlemektedir. Bu ülke, insanların bencilliğinden, tutkulardan, günahlardan sıyrılmış bir ülkedir; bir tür bireysel ve kolektif mükemmellik düzenidir; kitap zamanın İngiltere'sinin bir eleştirisi niteliğindedir. Thomas More'dan itibaren ütopya sözcüğü, tüm hayali ve ideal toplum betimlemelerinin adı olmuştur. Ütopyalar, mutlu toplumun resimleridir. Thomas More'un Ütopya'sı dışında başka ünlü ütopyalar vardır; örneğin Güneş Ülkesi (Campanella), Yeni Atlantis (Bacon), Telemague (Fenelon), Candide (Voltaire), Bougainviüe'in Seyahati (Diderot), Gulliver (Swift) gibi. Ütopik düşünceler, siyasal planda da Platon'dan sonra Proud'hon, Owen, Babeuf, Fourier, Saint- Simon gibi düşünürler tarafından temsil edilmiştir (http://www.siyasetvepolitika.com/go rusler-ve-doktrinler/utopya.html ). Ütopyalar çıkış olarak insan doğasının iyi olduğu ya da gerekli koşullar sağlandığında insanlarda iyi olma potansiyelinin ortaya çıkabileceği kabulüne dayanmaktadır. Örneğin iyiyi kişinin temeline koyan Socrates in öğretisini biraz daha ilerleten Platon a göre diğer idelerin (ideallerin) ve evrenin çıkış kaynağı olan iyi, aslında bütün evrenin temelindedir. İyi nin ontolojik, ahlaksal ve estetiksel bir anlamı vardır. Böylece Platon tüm evreni ahlaksal ve estetiksel bir yapıya dayandırmaktadır. Ona göre iyi idesine dayanmayan bütün ahlaksal ve estetiksel yargılar diğer yargılar gibi özneldir. İyi idesine de ancak bilgi ile kavuşulabilmektedir (Turgut 2002: 6) İnsan özündeki iyiliğe ancak düşünerek, doğayı ve kendini anlamaya çalışarak ulaşabilmekte, bunu yaparken de bilgi sahibi olmaktadır. Ancak her insan böyle bir hayat sürmemektedir. Bu doğrultuda bilgili olan, bilgisiz olanı yönetme hakkına sahip olmalıdır. Sokrates, Platon gibi düşünürlerin insanın ö- zünde iyilik bulunduğu yönündeki düşünceleri Hobbes, La Rochefoucauld, Machiavelli gibi düşünürlere pek de doğru gelmemiştir. Örneğin Rönesans düşünürlerinden Machiavelli ye göre, tarih göstermiştir ki insan düzenbaz ve kötüdür. İnsanların ihtiyaçları doymak bilmediğinden, daima ruhlarında da bir memnuniyetsizlik mevcut olmakta, bu nedenle şimdiki zaman kınanmakta, geçmiş övülmekte, gelecek ise arzu edilmektedir. İnsanlar, ihtirasları ve sabırsızlıkları yüzünden, hem kendilerini kandırmakta hem de zamana ters düşen işler yapmaktadırlar. Ona göre, insan hafif zararlardan mutlaka intikam almaya kalkmaktadır. Bu nedenle insan ya söndürülmeli ya da okşanmalıdır. İnsanları güzel şeylerle bir şeye inandırmak kolaydır. Ama önemli olan bunu onlarda bir inanç haline getirmektir. Bunun da yolu şiddetten geçmektedir (Machiavelli 2003). İnsan doğasının kötülüğüne olan düşünceler geleceğe ilişkin karanlık öngörülerle birleşince ütopyalara yani olmayan ülkelere bir öteki getirmiştir. Bu öteki Distopya adıyla anılmaktadır. Distopya -dystopia-, çoğunlukla ütopik bir toplum anlayışının anti-tezini tanımlamak için kullanılan bir sözcüktür. Kelime ilk defa John Stuart Mill tarafından kullanılmıştır. Filozofun Yunanca bilgisi göz önüne alınırsa, kelimeyi ütopyanın tersi olarak değil, kötü bir yer anlamında kullandığı anlaşılmaktadır. Yunanca bir ön-takı olan dys/dis, kötü, hastalıklı ya da anormal anlamını taşımaktadır. Ou takısı ise yok, değil anlamını taşımaktadır ki ütopya (outopia) Yunanca'da olmayan yer anlamına gelmektedir. Ütopya, güzel yer anlamına gelen Eutopia ya bir gönderme yapan bir sözcüktür (Eu öntakısı iyi, güzel anlamı katar). Bu doğrultuda distopya ile ütopya, dysphoria ile euphoria'nın birbiriyle karşıt olduğu gibi karşıt değildir (http://tr.wikipedia.org/wiki/distopya, ). 11

11 Selçuk İletişim, 5, 1, 2007 Distopya; 20. yüzyılın sanat ve düşünce hayatında sıkça karşılaşılan, edebiyat ve sinemanın özellikle bilim kurgu türü aracılığıyla tematize etmeye başlamasıyla geniş kitlelerce tanınmış olan bir kavramdır (2). İçinde bulunulan zamanın olumsuz, istenmeyen koşullarının doğuracağı etkilerinden yola çıkarak bunların geleceğin dünyasındaki olumsuz yansımalarını çoğunlukla toplumsal bir kurgu düzeyinde ele alan öngörüsel tasarımlar olan distopyalar, sanatın uyarıcı işlevini yerine getiren kehanet araçları olarak da düşünülebilmektedir (Güneş 2002). Distopyan olarak nitelendirilebilecek gelecek öngörülerinin birçoğu özellikle çağımızda teknolojik gelişmelere vurgu yapmaktadır. Özellikle modernizmle birlikte bilimsel düşünceye verilen önemin artması ve buna koşut olarak gerçekleşen teknolojik ilerlemeler, insanoğlunun yaşamını oldukça farklılaştırmıştır. Kuşkusuz bu farklılaşma içeriğinde çeşitli olumlu ve olumsuz getirileri taşımaktadır. Örneğin yolcu uçaklarının bulunmasıyla bir yandan onbinlerce kilometrelik mesafeleri çok kısa sürede aşma olanağına kavuşan insanoğlu, diğer yandan da hava korsanları, uçak kaçırma eylemleri gibi yeni sorunlarla karşı karşıya kalmıştır. Teknolojik gelişmeler daha önce de belirtildiği gibi olumlu ya da olumsuz sonuçlara neden olabilmektedir. Kuşkusuz bu durum da beraberinde, söz konusu gelişmeler doğrultusunda gelecekte şekillenecek olan dünyaya ve insan yaşamına dair ütopik ve distopik bakış açılarını getirmektedir. Bilim ve teknolojinin ilerlemesi, kimilerine göre dünyamızda yaşanan sorunlara etkili çözüm getirerek daha yaşanılır bir dünyanın mimarı olacakken kimilerine göre ise insan yaşamının kalitesini düşürüp uzun vadede insanlığı yok edecektir. Teknolojik gelişmelere dair ütopik ve distopik bakış açıları, bilgi iletişim teknolojileri için de geliştirilmiştir. Söz konusu bilgi iletişim teknolojilerdeki ilerlemeler ile ortaya çıkan bilgi çağı birçoklarına umut olmuştur. Örneğin daha bilgi çağı kavramının bile ortaya çıkmadığı 1950 li yıllarda ünlü İngiliz düşünür Bertrand Russell iletişim teknolojilerindeki gelişmeler ve artan iletişim olanaklarını insanlık için büyük bir fırsat olarak değerlendirmiştir. Russell a göre iletişim, günümüze değin imparatorluk sınırlarını çizmede başlıca kısıtlayıcı unsur olmuştur. Antik çağda İranlılar ve Romalılar yollara bağlıdırlar ve o zamanlar için attan daha hızlı hareket eden bir şey bulunmamaktadır. Bu nedenle de başkentle sınırlar arasındaki mesafe çok fazla olduğundan imparatorluklar yönetilemez duruma gelmiştir. Bu güçlük telgraf ve demiryolunun bulunması ile ortadan kalkmış ve uzun mevzili bombalar ile de tüm olarak ortadan kalkmak üzeredir. Şu anda dünya çapında bir imparatorluk kurulabilmesi için hiçbir teknik zorluk kalmamıştır. Bu aşamada Russell a göre savaş içinde bulunulan çağlar, daha önceki çağlara göre insan yaşamı için daha yıkıcı hale geldiği için, tek bir hükümet altında birleşmek zorunludur, aksi halde barbarlığa dönüşü veya insanlığın kaybolmasını sağlayacak öğeler hazırlanmış olacaktır (2003: 7). Russell ın sözünü ettiği ve insanlığı yok olmaktan kurtarıp, insanlığın tek bir hükümet altında birleşmesini sağlayacak ortamı ise iletişim teknolojilerindeki gelişmeler sağlayacaktır. Bertrand Russell ın bilgi iletişim teknolojilerinin günümüzdeki gelişmişlik düzeyine erişmesinden çok önceleri sözünü ettiği kurtuluş reçetesi çağımızda oldukça geliştirilmiştir. Bilgi iletişim teknolojilerinin günümüzde geldiği ileri nokta, bu teknolojilerle donanmış yeni bir ütopyayla ilgili fikirlerin doğmasına neden olmuştur. Söz konusu ütopik fikirler, bilgi iletişim teknolojileri aracılığıyla şekillenecek oldukça ideal siyasal, ekonomik, kültürel yapılardan söz etmektedirler. Buna göre bilgi iletişim teknolojilerinin gelişmesi ve yaygınlığının artması ile birçok sektörde verimlilik ve kalite artacak, yeni iş alanlarının doğmasına paralel olarak istihdam düzeyi yükselecek, siyasal, toplumsal konulara ilişkin karar süreçlerini katılım artacak ve dolayısıyla demokratik yapılar güçlenecek, gelişen iletişim olanakları ile kültürler arası ilişkiler gelişecek ve böylelikle farklı uygarlıkların birbirlerini anlaması kolaylaşacaktır. Endüstri sonrası toplum kavramını ortaya atan Daniel Bell, oluşturduğu ülküsel toplum için beş katlı bir dönüşüm öngörmektedir. Bunlar; temel ekonomik bileşeninin yer değiştirmesi (bir üretim ekonomisinden bir hizmet ekonomisine geçiş), işlerin yapısında kayma (profes- 12

12 Distopyan Perspektiften Bilgi İletişim Teknolojileri... (5-21) yonel ve teknik sınıfın üstünlüğü), yeniliğin ve kamu politikalarının oluşturulmasının kaynağı olarak kurumsal bilginin kazandığı yeni bir merkezlik, geleceği öngörerek aydınlatma zorunluluğu ve karar alımına dönük yeni bir düşünsel teknolojinin gelişmesidir. Endüstri öncesi toplumun doğaya karşı bir oyun olmasına karşılık, endüstri toplumu üretilmiş doğaya karşı bir oyun, endüstri sonrası toplumu ise kişiler arasında bir oyundur. Hiyerarşi ve eşgüdümden çok işbirliği ve karşılıklılık esasının egemen olduğu bilimsel dünyanın, özellikle bir araştırma topluluğunun örgütlenmesi bunun bir görünümüdür (Mattelart 2004: 61 62). Alvin Toffler, John Naisbitt ve Yoneji Masuda gibi araştırmacılar da Daniel Bell ile ekonomik değişimler ve bilgi toplumuna yönelik pozitif beklentiler konusunda uzlaşmaktadır (Blom ve ark. 2001: 111) Bilgi iletişim teknolojilerine yönelik ütopyan perspektifin savunucularından Yoneji Masuda, bilgi toplumunun özelliklerini saymakta ve bu çabasını, computer ve utopia sözcüklerini bir araya getirerek computopia olarak adlandırmaktadır. Masuda nın bilgi toplumu vizyonunda materyal sermayesi üzerinde egemen olan bilgi sermayesi, herkesin katılımına açık bir küresel bilgi alışverişi, rekabetin yerine işbirliği ve sinerjinin aldığı, gönüllülük üzerinde işleyen, merkeziyetçilikten uzak ekonomik ve toplumsal yapı bulunmaktadır (Geray 2003: 121). Bilgi iletişim teknolojilerine yönelik ütopyan bakış açısı kuşkusuz geleceğe yönelik bir öngörümleme olarak herkesçe paylaşılmamaktadır. Ütopyan bakış açısıyla bu teknolojileri değerlendirenlere karşıt olarak konuyla ilgilenen kimi araştırmacılar, distopyan bir bakış açısı geliştirmiş, her şeyin bugünden daha da olumsuz olacağı bir dünya öngörümlemesinde bulunmuştur. Herbert Schiller, Ian Reinecke, Frank Webster, Kevin Robins, Neil Postman gibi araştırmacıları bu grup içinde değerlendirmek mümkündür (Akıncı 2002). Günümüzde bilgi toplumu kavramı tartışılırken hemen hemen tüm kaynaklarda George Orwell in meşhur 1984, Aldous Huxley in Cesur Yeni Dünya ve Yevgeni Zamyatin in Biz adlı kitapları yıl önce geleceğe dönük tahminleri içermeleri açısından değerlendirilmeye alınmaktadır. Söz konusu kitaplara yapılan atıfların çokluğu, bilgi toplumuna yönelik iyimser tahminlerin yanında aslında hiç de küçümsenmemesi gereken bazı endişelerin de bulunduğunu ortaya koymaktadır. Kitle iletişim araçları ve teknoloji aracılığıyla yönlendirme olgusu, özellikle bilgi çağının temelini oluşturan bilişim teknolojileri göz önüne alındığında çeşitli düşünürler tarafından ihtiyatla karşılanmıştır. Orwell, devletin her şeyi denetim altında tuttuğu, en küçük bir aykırılığa ve bireyselliğe izin vermediği, resmi ideolojinin bütün tarih ve dili kendine göre kurguladığı bir toplumdan bahsetmektedir. Romanda, insanları sürekli gözetleyip baskı ve denetim altında tutan Big Brother adında bir merkezi güç bulunmaktadır. Bu romanın günümüze yansıması, bilgisayarlar aracılığıyla toplumu daha sıkı bir denetim altına almak isteyenler olabileceği endişesidir (Akın 2001: 25 29). Bu endişeyi günümüzde paylaşan isimlerden biri olan David Lyon, çağımız toplumunu gözetim toplumu olarak adlandırmaktadır. Bankalarda otomatik para çekmeyi sağlayan ATM makineleri, bilgisayarlar, E-posta, sağlık sigortaları, kredi kartları, uydular, marketlerdeki kameralar yani teknolojinin 20 yıllık evriminin sonucu olan bu araçlar insanoğlunun yüzyıllardır süregelen özel yaşamında girişilmemiş en küçük bir alan bile bırakmamıştır. Artık kişisel yaşamın en hassas ayrıntıları her gün büyük şirketlere ve devlet dairelerine ait dev bilgisayar veri tabanları içinde toplanmakta, saklanmakta, çağrılmakta ve işlenmektedir (Lyon 1997). Kaynağını bilgi toplumu ve bilgi iletişim teknolojilerinin gelişiminden alan endişeleri kuşkusuz sadece gözetim ya da mahremiyet konuları ile sınırlamak mümkün değildir. Bu endişelerin daha çeşitli toplumsal, siyasal, kültürel, ekonomik konulara ilişkin boyutları bulunmaktadır. Kuşkusuz bu endişelerin kaynağını konuyla ilgilenen araştırmacıların altıncı hisleri değil, çağımızda yaşanan sorunlara ilişkin gözlemler ve çeşitli araştırmacılar ile uluslararası kuruluşlar tarafından açıklanan veriler oluşturmaktadır. Bu doğrultuda geleceğe yönelik distopyan görüşleri, bugünkü mevcut problemlerle beraber değerlendirmekte fayda bulunmaktadır. 13

13 Selçuk İletişim, 5, 1, 2007 IV. DİSTOPYA DA BİLGİ İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ Yirminci yüzyıl insanlık tarihinde oldukça ilginç bir yüzyıl olmuştur. Günümüze değin gelmiş geçmiş önemli uygarlıkları inceleyen siyaset bilimci Leslie Lipson, yirminci yüzyılda insanlığın ilerlemesi ile ilgili kayıtları hayret verici olarak değerlendirmektedir. Bu yüzyılda hümanist adımlar, insanlık dışı acımasızlıklarla bir araya gelmiş, bilimsel keşifler hem hayat kurtarmak hem de onu yok etmek için kullanılmış, insanlığın bilgi birikimi durmadan genişlemiş, fakat gerçekler düzenli olarak örtbas edilmiş ya da çarpıtılmıştır. İnsanların kumanda ettiği araçlar eskisine göre son derece etkili olduğu için bu türden karşıtlıklar şimdiye kadar görülen en yüksek noktasına erişmiş ve böylece daha da göze batar hale gelmiştir (Lipson 2000: 209). İnsan hakları ve görevleri Eğitim Toplumsal Motifler Politika Tablo 1. Yirminci Yüzyılda Ahlaki Artılar ve Eksiler Artılar (+) Eksiler (-) Devam eden cinsiyet ayrımı Devam eden ırkçılık Bencillik, açgözlülük Kadınların özgürlüğü Irkçılık karşıtı akımlar Özvericilik, hümanistlik Devlet okulları, okuryazarlık Bilgi birikiminde ilerlemeler, bilimsel kazanımlar Kitap, sanat ve müziğin geniş kitlelere yayılması Küresel bilgi alışverişi Sağlık bakımı, tıbbi tedavi Doğal kaynakları koruma Yoksulluğun azalması Sosyal güvenlik Demokrasiler Toplumsal gereksinimleri karşılamaya yönelik politika Evrenselcilik, ülkelerarası karşılıklı bağımlılık, Birleşmiş Milletler Barış hareketi Cahillik, yarı eğitilmişlik Tutuculuk, bağnazlık, kökten dincilik Çağdaş sanata uyumsuzluk ve çirkinlik Denetimli propaganda Çevre zehirlenmesi Çevre kirleticilerinin güçlülüğü Yoksulların bekası Otoriter rejimler Savaş durumu Milliyetçilik, saldırganlık Askerlik, savaşlar, nükleer silahlar Kaynak: Leslie Lipson, Uygarlığın Ahlaki Bunalımları, Jale Çam Yeşiltaş (çev), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul; 2000, s Yirminci yüzyılda bilgi toplumu kavramı ile tanışan insanlık Lipson un hayret verici olarak nitelendirdiği olumlu ve olumsuz özellikleri bilgi toplumu ve onunla ilgili araç ve süreçlere dair de yaşamıştır/yaşamaktadır. Bilgi toplumu beraberinde ekonomik, sosyal, kültürel, siyasal alanlara ilişkin çeşitli avantajlar getirmiştir. Bir ülkenin gelişmişlik düzeyi, eskiden ürettiği çelik ve enerji miktarı ile ölçülürken artık; bilgi teknolojisini oluşturan mikro elektronik, telekomünikasyon ve bilgisayar teknolojilerinin imkanları ile elde edilen, işlenen, iletilen, saklanan, bilgi miktarı ile ölçülmeye başlanmıştır. Bu yeni dönemde gelişmişlik kriterlerinde fiziki miktarlardan çok daha farklı bilgiye dayalı miktarlar ağırlıkla yer almaktadır. Sanayinin kurulmasında, yenileştirilmesinde, işletiminde yer alan bu yeni teknolojiler, edinilip üretebilir olmak; ülke ekonomisi için olduğu kadar ülkenin bütünlüğü ve güvenliği açısından da son derece önemli bir değer taşır olmuşlardır. Mikro elektronik bazlı bilgi teknolojileri; iletişim, denetim ve otomasyon ile iç içe olmaları nedeni ile ülke sınarlarını aşarak sanayi yapılarını zorlamak ve onları yeniden şekillendirmek gibi özellikler taşımaktadırlar (Yücel 1997). Günümüzde, bilim ve teknolojide hızlı ilerlemeler ve bilginin (knowledge) oldukça önemli bir üretim faktörü haline gelmesiyle, özelikle başlıca OECD ekonomilerinin artan ölçüde bilginin üretimi, kullanımı ve yayılması anlamında, bilgiye dayalı hale gelmesi süreci ya- 14

14 Distopyan Perspektiften Bilgi İletişim Teknolojileri... (5-21) şanmaktadır. Bilgi ağlarına dayalı böyle bir ekonomide, ekonomik büyüme ve kalkınmanın itici gücü, doğal kaynaklar veya fiziki mallar yerine bilgi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bilgiye dayalı ekonomi, bilginin firmalar, kuruluşlar, bireyler ve toplumlar tarafından daha ileri bir sosyal ve iktisadi gelişme için yaratıldığı, yayıldığı ve kullanıldığı ekonomileri tanımlamak için kullanılmaktadır. Yapılan bir araştırmaya göre başlıca OECD ülkelerinin İş (business) sektörü katma değerlerinin yüzde 50 sinden fazlasının bilgiye dayalı olduğu tahmin edilmektedir (Kelleci 2003). Bilgi iletişim teknolojileri üretim ve ekonomik büyüme üzerinde güçlü bir etkiye sahiptir ve bu nedenle bilgi ekonomisinin öncü dinamiklerinden birini oluşturmaktadır. Bu teknolojiler; emek ve sermaye yoğun üretim sektörlerinde ve tarımda bile, tasarım ve üretim süreçlerinde etkililik, talep ve pazar bilgilerine hızlı erişim gibi faydalarla verimlilik artışı sağlamakta; belirli bir yer ve fizik altyapıya bağımlı olmaksızın e-iş gibi yeni ekonomik faaliyetlerde bölgesel ve küresel rekabet avantajı yaratmakta; daha şeffaf ve katılımcı yönetişim tarzlarını mümkün kılmakta ve yolsuzluk mekanizmalarını önlemeye yardımcı olmakta; bireyler, topluluklar ve örgütlerin yaygın kaliteli eğitim ve yaşam boyu öğrenim imkanlarına kavuşmasını sağlamaktadır (http:// sektorunun_gelisimi_taslak_raporu_ doc, ). Bilgi toplumu ve bilgi iletişim teknolojileri ile ilgili olarak sözü edilen bu avantajların yanında çeşitli dezavantajlar da yaşanmaktadır. Bilgi iletişim teknolojileri ile şekillenecek geleceğe dair distopyan bakış açılarını besleyen bu sorunların çeşitli kaynakları bulunmaktadır. Bu sorunlardan kimileri bilgi iletişim teknolojileri ile meslek olarak uğraşan kişilerin ve kullanıcıların eylemlerinden kaynaklanırken kimileri de söz konusu teknolojilerin yaygınlığı ve ülkeler arasındaki dengesiz dağılımından kaynaklanmaktadır. Çeşitli boyutları olan bu sorunlar günümüzde hem bu araçların kullanıcılarının hem de konu ile ilgili çeşitli uluslararası örgütlerin, sivil toplum kuruluşlarının, yasa koyucuların önemli bir gündem maddesini oluşturmaktadır. Bilgi iletişim teknolojileri ile ilgili sorunlar araştırmacılar tarafından çeşitli şekillerde sınıflandırılabilmektedir. Mason, bilgi çağında ortaya çıkan etik sorunları PAPA - Privacy (mahremiyet), Accuracy (doğruluk), Property (mülkiyet), Accessibility (erişebilirlik) - akronimi ile açıklamaktadır (Mason 1986: 5 12). Bu başlıklardan mahremiyet; kişilerin özel, başkaları ile paylaşmak istemedikleri bir takım bilgilerin ele geçirilmesi ile ilgili sorunları, doğruluk; orijinal ve gerçeği yansıtan bilgilerin paylaşılmaması ile ilgili sorunları, mülkiyet; bilginin iletildiği kanalların sahipliği ile ilgili sorunları ve erişebilirlik de kimin hangi bilgilere, hangi koşullarda erişebildiği konusu ile ilgili sorunları ifade etmektedir. Dedeoğlu ise konuyla ilgili sorunları beş başlık altında sıralamaktadır. Bunlar; bilgiden doğan haklar, bilgiye yönelik haklar, özel hayatlar ve mahremiyet ile ilgili sorunlar, güvenlik sorunları, yaşam niteliklerindeki değişimlerle ilgili sorunlar, fikri mülkiyet haklarıyla ilgili sorunlar ve kaliteli ve/veya toplumun yararına sistemler yaratma sorumluluğu ile ilgili sorunlardır (Dedeoğlu 2003: 45). Bilgi iletişim teknolojilerine yönelik distopyan bakış açısının en önemli öngörüsü; bu teknolojilerin gelişmiş ülkeler ile gelişmekte olan ülkeler arasında bulunan ekonomik, siyasal, kültürel, eğitim, sağlık gibi alanlardaki uçurumun daha da artmasına neden olacağıdır. Dünyanın günümüzdeki yapısına bakıldığında çeşitli ülkeler arasında (özellikle kuzey ve güney yarım küre ülkeleri) çok büyük bir gelişmişlik farkının olduğu görülmektedir. Özellikle küreselleşme hareketlerinin daha da arttırdığı bu gelişmişlik farkı bilgi iletişim teknolojilerine erişimi, bu teknolojileri kullanma ve bunların avantajlarından yararlanma olanaklarını doğrudan etkilemektedir. Bir ülkenin bilgi çağını yakalayabilmesi için bilgi üretmeyi, depolamayı, işlemeyi ve iletmeyi mümkün kılacak alt yapıya sahip olması gerekmektedir. Bilgi toplumunu oluşturma açısından önemli bir kriter olan araştırmageliştirme göstergeleri itibariyle ülkeler sınıflandırıldığında görülmektedir ki Amerika Birleşik Devletleri, Japonya, Almanya, İngiltere, İsviçre, Fransa ve İsveç gibi sanayileşmiş ülkeler araştırma-geliştirme harcamalarına GSMH nin yüzde 2 sinden fazla bir kaynak 15

15 Selçuk İletişim, 5, 1, 2007 ayırmaktadırlar. İtalya, Norveç, Kanada, A- vusturya gibi orta derecede sanayileşmiş ülkeler de bu oran yüzde 1 2 arasında değişmektedir. OECD ye üye diğer ülkelerde bu oran yüzde 1 in altında seyretmektedir. Araştırmageliştirme harcaması sınıflamasında yüzde 1 in altında bulunan ülkeler, genellikle bilgi ve teknoloji üretemeyen, bilgi toplumu olamamış ülkeler olarak değerlendirilmektedir (Yücel 1997). Anlaşılacağı üzere, çağımızda gelişmiş ülkeler bütçelerinden çok önemli bir payı araştırmageliştirme faaliyetlerini ayırırken geri kalmış ülkeler bu anlamda oldukça zorlanmaktadır. Kuşkusuz bundaki temel neden geri kalmış ülkelerin sağlık, beslenme gibi daha temel olarak nitelendirilebilecek gereksinimlerini bile karşılayamıyor olmasıdır. Erkan a göre az gelişmiş ve kalkınmakta olan ülkeler, bilgi toplumunun bilişim alt yapısına sahip olmadıkları gibi, bilgi toplumunun ve hatta sanayi toplumunun personel, kurumsal ve maddi altyapısına yeterli düzeyde sahip değildirler. Gelişmiş ülkelerde bilişim teknolojisi ile yaratılan kuantum sıçraması azgelişmiş ülkeler karşısında, gelişmişlik farkının daha da açılmasına neden olacaktır. Bununla birlikte azgelişmiş ülkelerin gelişmiş merkez veya bölgeleri, küreselleşme sürecinin bir parçası olarak bilgi toplumuna ulaşmış dünyaya bağlanacaktır. Bu durumda, sanayi toplumunda olduğu gibi, ikili (dual), hatta geleneksel tarım toplumu karşısında sanayi ve bilgi sektörlerinin kısmi gelişme gösterdiği sektör ve yörelerin ortaya çıkmasından dolayı üçlü (triblex) bir yapı gösterecektir (1998:146). Bilgi çağında, gelişmiş-azgelişmiş ayrımını körükleyen alanlardan biri de ticarettir. Özellikle bilgi çağını yakalamış ülkelerde e-iş, e- ticaret, e-reklam gibi süreçler oldukça gündemdedir. Bilgi iletişim teknolojilerine yönelik ütopyan bakış açısının savunucularından Thomas Steward, özellikle elektronik ticaretin yaygınlaşması ile beraber tüketicilerin çok cazip şartlarda alışveriş yapma olanağına kavuşabileceğinden, ticaret yapabilmek için büyük sermayelere gerek kalmayacağından söz etmektedir (Howcroft ve Fitzgerald 2006). Ancak araştırmalar göstermektedir ki gelişmiş ülkeler e-ticaret ve e-iş alanlarında da liderliklerini sürdürmektedirler. İngiltere ve Amerika da internet kullanıcılarının %38 i elektronik ticaret ortamından yararlanırken bu oran Meksika da %0.6 ya kadar düşmektedir. İletişim hizmetlerinin ucuzluğu ve gelir düzeyinin yüksekliği yanı sıra eğitim düzeylerinin de bu kullanım oranlarındaki farklılıklardaki rolü bellidir. Amerika da turizm ve seyahat da dahil olmak üzere 2002 yılında Internet üzerinden gerçekleştirilen etkileşimli satışların tutarı 73 Milyar ABD Dolar ına ulaşırken, Avrupa Topluluğunda 29 Milyar dolar, Güney Doğu Asya-Pasifik bölgesinde 15 Milyar dolar ve de Afrika da sadece 4 Milyon dolardır (http://www.bilisimsurasi.org.tr/gelisim/docs/ bilisim_sektorunun_gelisimi_taslak_raporu_ doc, ). Tablo 2. Dünya Bilgisayar ve İnternet Dağılımı Afrika Amerika Asya Avrupa Dünya Türkiye İnternet Kullanımı (milyon) kişi başına internet Kişisel bilgisayar sayısı (milyon) Bilgisayar Yoğunluğu (%) Kaynak: Verda Canbey Özgüler, AB Ülkelerinde Bilgi Toplumu Olma Yolunda Ulusal E- Stratejiler, İş, Güç Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, Cilt:7 Sayı:1, Bilgi toplumu senaryosunu kuranlar gelişmekte olan ülkeler ile gelişmişler arasındaki dengesizlikleri, bilginin üretilmesi, işlenmesi ve ulaşılması süreçlerindeki dengesizliklere bağlamaktadırlar. Senaryoya göre, yeni iletişim teknolojileri ile taşınacak bilgi, bu farkı giderecektir. Bilginin gelişmede uygulanması, ekonominin bilgi sektörünün büyüyerek üretim faktörlerinin kapasitesinin artması, değerlerin de artması anlamına gelecektir. Eklenen değerler yeni servetler yaratacak ve bilginin özelliklerinden dolayı, bu yeni servet daha verimli 16

16 Distopyan Perspektiften Bilgi İletişim Teknolojileri... (5-21) ve eşit olarak dağıtılacaktır. Yeni iletişim teknolojileri Kuzey ve Güney ülkeleri arasındaki sanayi ve bilgi uçurumunu azaltacak ve süreç içinde, küresel bilgi toplumunda bu fark ortadan kalkacaktır. Bu inanç, bilginin gelişmekte olan ülkeler açısından daha eşit bir dünya toplumu yaratabileceği şeklindedir (Geray 2003: 122). Ancak dünyada şu aşamada karşı karşıya kalınan manzara, böyle bir senaryonun gerçekleşmesinin oldukça zor olduğunu göstermektedir. Bilgi iletişim teknolojileri, gelişmiş-gelişmemiş ülkelerin arasındaki farkların kapanmasını sağlamak bir yana bu farkların daha da artmasına neden olmaktadır. Bilgi iletişim teknolojilerine sahip olan ülkelerle sahip olmayan ülkelerin bir arada bulundukları çağımızda ortaya çıkan sorunların bir diğer boyutunu da bilgi çağında oldukça revaçta olan kitle iletişim araçlarına sahip olma konusu oluşturmaktadır. Kuşkusuz bu sorun; gelişmiş-azgelişmiş ülkeler arasında yaşandığı gibi aynı ülke içerisindeki farklı çıkar grupları arasında da yaşanabilmektedir. Michael Sproule iletişimi kaynağın bir mesaj oluşturup, bu mesajı bir iletişim aracı ile alıcıya ilettiği ortak etki süreci olarak tanımlamaktadır (Yumlu 1994:13). İletişim nedir sorusuna gönderen, mesaj, alıcı, etki, geri bildirim formülüyle yanıt verilmesini yetersiz gören Erdoğan a göre ise iletişim süreci belli bir ortam ve koşullar altında oluşup sürmektedir. İletişim güç uygulamasıdır; üretim ilişkilerinin biçimlenmiş pratiğidir; ilişkide olduğu düzenin gerçekleşmesinin zorunlu gereğidir; egemenliğin ve egemenlik mücadelesinin belli bir an ve yerdeki sonucunun ve durumunun ifadesidir (Erdoğan 1997: 21). İletişimi anlamak için iletişimin gerçekleştiği sosyal, ekonomik, siyasal ve tarihsel konum içerisinde incelemesi gerektiğini düşünen İrfan Erdoğan, çağımızda iletişim teknolojilerinin kullanımı hakkında şunları demektedir (Erdoğan 1997: 32): Zamanı sosyalleştiren ve kıymetli bir mülk yapan iletişim teknolojisinin gelişmesi herkes için mi? Dağdaki çoban, köydeki çiftçinin, fabrikadaki işçinin modern teknolojilerle ilişkisi ve modern teknolojiden elde ettiği fayda ne? Onlar için mi? Onlara rağmen mi? Onlar üzerindeki egemenliği mi anlatır? Zamanı fetheden teknoloji, zamanı kendi veya herkes için fethetmez, kendinin sahiplerinin amaçları için fetheder. Günümüzde kitle iletişim araçlarının pek çok ülkede belli sermaye gruplarının elinde toplandığı, böylelikle de çok sesliliğin gerçekleşmediği görülmektedir (Geray 2003: 121). Kuşkusuz bu durum da kamuoyu oluşumunda oldukça etkili olabilen bu araçların, kimi zamanlar, küçük çıkar gruplarına hizmet etmelerine neden olmaktadır. Ayrıca söz konusu araçlar küresel ölçekte düşünüldüğünde belli ülkelerin güdümünde işlemekte ve bu ülkelerin politikalarını ve kültürlerini diğer ülkelere taşımaktadırlar (3). Distopyan görüşe göre bilişim teknolojisindeki gelişmeler özerk, özgün ve farklı kültürel oluşumlara imkan vermemekte, aksine dünya çapında egemen, başat ve tek bir kültürün oluşumuna katkıda bulunmaktadır. Bunun tipik örnekleri, dünyanın hemen her ülkesinde görülebilecek olan televizyon ve video setleri, standartlaştırılmış film ve programlar ile evrensel bir dil kullanan bilgisayarlardır. Bilişim teknolojileri, kültür hizmetlerinin niteliğini tanımlayan ve üreten tekelleşmiş tek merkezden yönlendirilen- bir kültür ve eğlence pazarının doğmasına yol açmaktadır. Bu olgu, insanların özgün kültürel çevreleriyle bağlantılarını sağlayan ve kültürel gelişmelerin özünü teşkil eden mekanizmaların hızla yok olması anlamına gelmektedir. Distopyan görüşe göre, bilgi toplumu efsanesi bilişim devrimini başlatan ve yönetenlerin çıkarlarına hizmet etmektedir. Söz konusu kesimler yönetici elit, askerler ve uluslararası endüstri kuruluşlarındaki toplumun en güçlü kesimleridir. Geniş kitleler için bilişim teknolojilerinin ve bilgi toplumunun ö- nemli bir vaadi bulunmamaktadır. Bu insanlar bilgi toplumunda bilgisayar kontrollü kaybedenler olarak kalmaya devam edeceklerdir (Akın 2001: 25 29). Ütopyan görüşün bilgi iletişim teknolojilerinden önemli bir beklentisini de bu teknolojilerin, kültürlerarası iletişimi kolaylaştırması ve çeşitli kültürler arasındaki farklılıkların, kurulacak güçlü iletişim kanalları ve yayılacak demokratik değerler çerçevesinde hoşgörü ve uzlaşı içinde ele alınmasını kolaylaştırabilmesi oluşturmaktadır. Ancak günümüzdeki kimi uygulamalar söz konusu teknolojilerin bunun tam 17

17 Selçuk İletişim, 5, 1, 2007 tersi amaçlar için de kullanılabileceğini göstermektedir. Örneğin; bilgi iletişim teknolojileri çağımızdaki savaşların oldukça kritik öğeleri durumunu gelmişlerdir. Bilgi çağındaki insanoğlu için bilgi iletişim teknolojileri; hem yeni ve güçlü bir tehdidin kendisi hem de bu tehdidin hedefidir. Bilgi savaşları ile bir yandan düşman olarak görülen ülkeleri yok etmeyi kolaylaştırmak için kullanılan bilgi iletişim teknolojileri bir yandan da düşmanı savaş sırasında zayıflatmak için, onun sahip olduğu bilgi iletişim teknolojilerini yok etmek için kullanılmaktadır. Örneğin savaşılan ülkenin iletişim sistemini çökertmek ya da gizli bilgilerini ele geçirmek için yapılan virüs saldırıları bu kapsamda değerlendirilebilir. Mütercimler e göre değişen, gelişen teknolojilere bağlı olarak yeni yüzyılın ve onu takip edecek olan 22. yüzyılın savaşlarının bilgi savaşı olacağı artık öngörü olmaktan çıkmış, gerçeğe dönüşmüştür. Ona göre bu yeni savaş konsept ve doktrini, bilgi toplumunun belki de uzun vadede kendini imha etmesi demek olacaktır (Mütercimler 2006: 538). Kuşkusuz bu noktada akıllara ünlü fizikçi Albert Einstein ın şu sözü gelmektedir (http://www.heartquotes.net/ Einstein.html, ): Üçüncü Dünya Savaşı nda ne kullanılacağını bilemiyorum ama Dördüncü Dünya Savaşı nda taşlar ve sopalar kullanılacak. Çağımızda bilgi iletişim teknolojileri ile beraber yaşanan sorunların bir diğer boyutunu da ahlaki konular oluşturmaktadır. Güvenlik, mahremiyetin korunması, fikri mülkiyet hakları gibi konular bunlardan bazılarıdır (Akıncı 2005: ). Örneğin internetin bireylerin yaşamlarında artan önemi ile beraber alışveriş yapmaktan çeşitli resmi işlemlerin gerçekleştirilmesine değin daha önceleri geleneksel şekillerde yapılan birçok etkinlik internet yoluyla yapılmaya başlamış, bunun sonucunda da çeşitli güvenlik sorunları ortaya çıkmıştır. Alışverişini internetten gerçekleştiren kişilerin kredi kart bilgilerinin çalınması, bilgisayarlarındaki bilgilerinin izinsiz olarak elde edilmesi, elektronik posta adreslerinin ya da bunun gibi internet yoluyla gerçekleştirilen işlemlerine ilişkin şifrelerin ele geçirilmesi, bilgisayar korsanlarının çeşitli siteleri çökertme girişimleri internetteki güvenlik ile ilgili sorunların bazılarıdır. Bunların yanında, internette çeşitli web sitelerin içerikleriyle ilgili de sorunlarla karşılaşılmaktadır. Özellikle internetteki çocuk pornosu ve şiddet içerikli sitelerin varlığı son yıllarda oldukça gündemdedir. Ayrıca çeşitli siteler aracılığıyla uyuşturucu ticareti, kadın satıcılığı, fikri mülkiyet hakları ile ilgili ihlaller gibi çeşitli yasadışı işlemlerin de gerçekleştirildiği bilinmektedir. Özgürlük alanı oldukça geniş olan internette, var olan en güçlü iktidarın klavye karşısındaki birey olduğu düşünülecek olursa, İngiliz filozof Lord Acton'un iktidar yozlaşır, mutlak iktidar mutlaka yozlaşır sözünden de yola çıkarak, internette bir denetim ve kontrol mekanizmasına ihtiyaç olduğu görülecektir (Salıcı ve Güneş 2002). Ancak söz konusu denetim ve kontrol mekanizmasının, çağımızda yaşanan sorunlar göz önüne getirildiğinde etkin olarak sağlandığını söylemek mümkün değildir. Bilgi çağında yaşanan tüm bu sorunların yanında bilgi iletişim teknolojileriyle karşı karşıya kalan insan unsuruna da değinmek gerekmektedir. Özellikle yeni iletişim teknolojilerinin getirdiği SMS, sanal sohbet -chat- gibi iletişim alışkanlıklarının yüz yüze iletişimi oldukça olumsuz etkilediği görülmektedir. Distopyan görüşe göre; insanın giderek yalıtıldığı bu sığlaşmış iletişim örüntüsünde bireyler giderek önemsizleşecektir. Bıçakçı ya göre tüketim ideali ile oluşturulan bireysel kitle toplumunda, insan için toplumsallaşma sanal bir içerik taşımaya başlamıştır. İletişim araçlarının öngördüğü yeni toplumsallaşma modeli, insanları bir araya getirmeden aynılaştırmayı amaçlamaktadır. Böylelikle birbirinden yalıtılmış fakat aynı tarzda yaşam sürdüren yığınlar giderek yalnızlaşmaktadır. Kuşkusuz bu durum da insan doğasını tehdit etmektedir (Bıçakçı 2001: 39 47). SONUÇ YERİNE Bilgi çağının ortaya çıkmasını sağlayan insanoğlu, kendi doğasındaki iyiye ya da kötüye ilişkin değerleri bilgi çağına ve onun en temel unsuru olan bilgi iletişim teknolojilerine taşımıştır. Bu doğrultuda bilgi iletişim teknolojilerinin insanlık adına yaratacağı sonuçlar, insan doğasına ilişkin nitelikler ile belirlenecektir. İnsan doğasını anlamak, oldukça kapsamlı ve hiç de kolay olmayan uğraşlar dizisidir. Günü- 18

18 Distopyan Perspektiften Bilgi İletişim Teknolojileri... (5-21) müze değin bilim, felsefe, sanat gibi özünde insanın kendisini ve doğayı anlamasına dair çabaların yer aldığı her alanda, insan doğası çeşitli boyutlarıyla anlaşılmaya çalışılmıştır. İnsanın kendisi kadar eski olan bu uğraşların sonuçları ve bugün gelmiş olunan nokta, insana alçak gönüllü davranma zorunluluğunu beraberinde getirmektedir. Çünkü insanoğlunun neyi, neden yaptığı ya da neyi, neden yapacağı hala kesin, net çizgilerle ortaya konulamamıştır. Bu şartlar altında, ütopyan veya distopyan öngörüler arasında tercih yapmak mümkün değildir. Entegre dijital şebekelerin gelişimine ilişkin, negatif etkiler kadar pozitif etkilerden bahsetmek de mümkündür. İyimser görüş daha çok verimlilik, daha fazla istihdam, tüketici rahatı, daha fazla erişim ve katılım ve de önemli bilginin korunmasını öngörmektedir. Kötümser görüş ise daha çok sosyal eşitsizlik, daha fazla istihdam sorunu, daha fazla merkezi kontrol, mahremiyetin daha fazla istila edilmesi ve daha fazla sosyal hareketsizlik öngörmektedir. Aslında ütopyan ve distopyanlar arasındaki tartışma, dijital teknolojilerin sürdürülebilir kalkınmaya yönelik potansiyelini gerçekleştirecek politika ve programların o- luşturulmasına katkıda bulunmamaktadır. Her iki bakış açısındaki en önemli kusur, teknolojik yeniliklerin gelecekteki ekonomik ve sosyal göstergelerini öngörümlemenin imkânsız olduğunu görememeleridir. Ne ütopyan ne de distopyan perspektif her ikisi de gelecek etkinin tahminlenmesinde kusurlu varsayıma dayanmakta dijital teknolojilerin tasarım ve yayılımıyla ilgili savunulabilir sosyal seçimlere ilişkin araştırmaya yol gösterememektedir. Ütopyan ve distopyanlar karşısında Teknolojinin Sosyal Şekillendirilmesine odaklanan bu üçüncü yaklaşım, teknolojik gelişmeyi şekillendiren sosyal güçlerle sosyal ilişkileri etkileyen teknolojik yenilikler arasındaki dinamik etkileşime dikkat çekmektedir. Teknolojiye yön verenlerin aksine teknolojinin sosyal şekillenmesine odaklananlar, özellikle belirli teknolojilerin yükselişine neden olan sosyal güçlerle ilgilenmektedir. Bilgi iletişim teknolojileri, sosyo-ekonomik, politik, kültürel faktörler, coğrafya ve piyasa güçleriyle şekillenmektedir. Bilgi iletişim teknolojilerindeki değişimi, sosyal kalkınmayı destekleyecek şekilde etkilemek isteyenlerin öncelikle hangi güçlerin bu teknolojilerin gelişimini şekillendirdiğini ve bu güçlerin nasıl etkileşimde bulunduğunu anlaması gerekmektedir. Ancak böylelikle proaktif politika ve programlar oluşturulabilir ve bilinçli sosyal seçim yapılabilir. Bu bağlamda bilgi iletişim teknolojileriyle şekillenecek olan gelecek dünyamızda, ütopyan ve distopyan bakış açılarının ortaya koyduğu öngörülerden hangilerinin gerçekleşeceğini kesin olarak ortaya koymak olası değildir. Ancak distopyan görüşün günümüzde dünyada bilgi iletişim teknolojilerinin yaygınlaşması ya da yaygınlaşamaması sonucu yaşanan olumsuzluklara ilişkin saptamalarını göz ardı etmemek gerekmektedir. Ütopyan bakış açısının söz konusu teknolojilere yönelik belirttiği avantajları bugün birçok insan ve ülke yaşamamaktadır. Ancak bu durumun gelecekte de böyle mi devam edeceğini yine insanoğlunun kendisi belirleyecektir. NOTLAR (1) Bu çalışmada Information Communication Technologies kavramı, Türkçemizdeki yaygın kullanım ve kabulünden dolayı Bilgi İletişim Teknolojileri olarak kullanılmıştır. Aslında enformasyon (information) ve bilgi (knowledge) kavramları aynı anlama gelmemektedir. Ancak dilimizde enformasyon yerine genelde bilgi tercih edilmekte ve çoğunlukla Bilgi İletişim Teknolojileri veya Bilgi Toplumu kavramlarından bahsedilmektedir. Aydın Uğur, Kültür Kıtası Atlası kitabında bu kavramların farklılıkları üzerinde durmuştur. Uğur'a göre enformasyon, verilerin işlenmiş halidir. Bilgi ise, olgulara ilişkin bir önermeler kümesidir ve us a dayalı bir yargı ya da deneysel bulgu sunmaktadır. Veri, Enformasyon, Bilgi ve Bilgelik kavramları ve farkları için bakınız Aydın Uğur, Veri, Öğreni, Bilgi, Kültür Kıtası Atlası, (İstanbul, Yapı Kredi Yayınları, 2002, s ). (2) Edebiyat ve sinema dünyasında distopyan olarak nitelendirilebilecek birçok eser bulunmaktadır. 12 Monkeys (Terry Gilliam, 1995), The Matrix (Wachowski & Wachowsk, 1999), Terminator (James Cameron, 1984), Robocop (Paul Verhoeven, 1987) distopik sinema eserlerine; Sineklerin Tanrısı (William Golding), Bin Dokuz Yüz Seksen Dört (George Orwell), Hayvanlar Çiftliği (George Orwell), 19

19 Selçuk İletişim, 5, 1, 2007 Ben (Ayn Rand), Cesur Yeni Dünya (Aldous Huxley), Biz (Yevgeni Zamyetin) ise distopik edebi eserlere örnek olarak verilebilir. (3) Tüm bunlar doğrultusunda değinilmesi gereken ilginç bir nokta da bulunmaktadır. Şöyle ki çeşitli çıkar grupları arasında eşitsiz bir şekilde dağılmış olarak görülen kitle iletişim araçları, çağımızda muhalif grupların seslerini duyurmalarına, kendi aralarında örgütlenmelerine de hizmet etmektedir. Özellikle dijital uydu yayıncılığının gelişimi ile TV ve radyo kurmak oldukça kolaylaşmıştır. Ayrıca elektronik medya olarak kabul edilen internet da birçok farklı görüşün yayılmasına hizmet edebilmektedir. Örneğin 1 Aralık 1999 da ABD nin Seattle kentinde yapılan Dünya Ticaret Örgütü toplantısını protesto etmek için dünyanın birçok yerinden şehre gelen küreselleşme karşıtı protestocuların internet üzerinden örgütlendikleri ve birbirleriyle internet yoluyla iletişim kurdukları bilinmektedir. KAYNAKLAR Açıköz H M (2003) İletişim Felsefesine Giriş - İnsani İletişimin Felsefi Temelleri-, Birey Yayıncılık, İstanbul. Akat Ö (1998) Uygulamaya Yönelik İşletme Politikası ve Stratejik Pazarlama, Ekin Kitabevi Yayınları, Bursa. Akın H. B (1999) 2000 Yılına Doğru Bilgi Toplumu Üzerine Genel Bir Değerlendirme ve Bilgi Ekonomisinin Özellikleri, Verimlilik Derg, 1: Akın H B (2001) Yeni Ekonomi -Strateji, Rekabet, Teknoloji Yönetimi-, Çizgi Kitabevi Yayınları, Konya. Akıncı Vural Z B (2005) Enformasyon İletişim Teknolojileri: Gelişimi, Doğası ve Ahlaki Konular, Yeni Düşünceler, 1: Akıncı Vural Z B (ed.) (2006) Bilgi İletişim Teknolojileri ve Yansımaları, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara. Akıncı B (2002) Information Communication Technologies and Change, Ege University Communications Faculty Publications No: 14, İzmir. Aydın İ P (2001) Yönetsel, Mesleki ve Örgütsel Etik, Pegem A Yayınları, Ankara. Bıçakçı İ (2001) İletişim Dünyamız -İnsan Odaklı Toplumsal Bir Bakış-, Kapital Medya Hizmetleri, İstanbul. Bilgin N (2003) Sosyal Psikoloji Sözlüğü, Bağlam Yayınları, İstanbul. Blom R ve ark (2001) Information Occupations, Informational Work and Social Divisions: The Landscape in Finland and Hungary, Erkki Karvonen (ed.), Informational Societies Understanding the Third Industrial Revoluation, Tampere University Pres, Tampere, Finland, pp Dedeoğlu G (2001) Etik ve Bilişim, Türkiye Bilişim Derneği Yayınları, Ankara. Erdoğan İ (1997) İletişim Egemenlik Mücadeleye Giriş, İmge Kitabevi Yayınları, Ankara. Erkan H (1998) Bilgi Toplumu ve Ekonomik Gelişme, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul. Geray H (2003) İletişim ve Teknoloji - Uluslararası Birikim Düzeninde Yeni Medya Politikaları-, Ütopya Yayınevi, Ankara. Güneş M (2002) 28 Gün Sonra: Boyle Usulü Distopya, /sinekritik/580, Hançerlioğlu O (2003) Düşünce Tarihi, Remzi Kitabevi, İstanbul. Howcroft D ve Fitzgerald B (1998) From Utopia To Dystopia: The Twin Faces Of The Internet, pdf, oji/bit.pdf, mers/ref/neme2/docs/kuresel_bilgi_teknolojiler i.html, isim_sektorunun_gelisimi_taslak_raporu_ doc,

20 Distopyan Perspektiften Bilgi İletişim Teknolojileri... (5-21) Kelleci M A (2003) Bilgi Ekonomisi, İşgücü Piyasasının Temel Aktörleri ve Eşitsizlik: Eğilimler, Roller, Fırsatlar ve Riskler, on.pdf, Lipson L (2000) Uygarlığın Ahlaki Bunalımları, Jale Çam Yeşiltaş (çev), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul. Lyon D (1997) Elektronik Göz -Gözetim Toplumunun Yükselişi-, Dilek Hattatoğlu (çev), Sarmal Yayınevi, İstanbul. Machiavelli N (2003) Prens Murat Satıcı (çev), İlya Yayınevi, İzmir. Mason R O (1986) Four Ethical Issues of the Information Age, Management Information Systems Quarterly, 10 (1): Mattelart A (2004) Bilgi Toplumunun Tarihi, Halime Yücel Altınel (çev), İletişim Yayınları, İstanbul. Mütercimler E (2006) Yüksek Stratejiden Etki Odaklı Harekâta Geleceği Yönetmek, Alfa Basım Yayım, İstanbul. Oskay Ü (1992) İletişimin ABC si, Simavi Yayınları İstanbul. Önür N (1993) Enformasyon Çağında Televizyon ve Gazeteye Yönelim Temelinde Gelişmekte Olan Toplumlarda Kültürel Değişme Süreci, Sosyoloji Derg, 4: Özgüler V C (2005) AB Ülkelerinde Bilgi Toplumu Olma Yolunda Ulusal E-Stratejiler, İş, Güç Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Derg, 6 (1). Rousseau J J (1998) Bilimler ve Sanatlar Üstüne Söylev, Sabahattin Eyuboğlu (çev), Cem Yayınevi, İstanbul. Rousseau J J (1998) İnsanlar Arasındaki Eşitsizliğin Kaynağı, R. Nuri İleri (çev), Say Yayınları, İstanbul. Russell B (2003) Bilimin Toplum Üzerindeki Etkileri, Erol Esençay (çev), İlya Yayınevi, İzmir. Salıcı B ve Güneş İ (2002) İnternette Güvenlik ve Denetim: Masumiyet Yitiriliyor mu?, os.php?nt=243, Souici B ve Kılınçaslan T (2005) İletişim Teknolojisindeki Değişimin Kent Açık Mekanına Etkisi, İTÜ Dergisi/a -Mimarlık, Planlama, Tasarım-, 1: Turgut İ (2002) Eğitim ve Etik, Kanyılmaz Matbaası, İzmir. Uğur A (2002) Veri, Öğreni, Bilgi, Kültür Kıtası Atlası,Yapı Kredi Yayınları, İstanbul. Yumlu K (1994) Kitle İletişim Kuram ve A- raştırmaları, Nam Basım, İzmir. Yücel İ H (1997) Bilim-Teknoloji Politikaları ve 21. Yüzyılın Toplumu, gov.tr/bilim/yucelih/biltek03.pdf,

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Sunuş... 1. Konu... 2. Proje Koordinatörü ve Uygulayıcı Kurum... 2. Tarih ve Yer... 2. Amaç ve Hedefler... 3. Katılımcılar...

İÇİNDEKİLER. Sunuş... 1. Konu... 2. Proje Koordinatörü ve Uygulayıcı Kurum... 2. Tarih ve Yer... 2. Amaç ve Hedefler... 3. Katılımcılar... İÇİNDEKİLER Sunuş... 1 Konu... 2 Proje Koordinatörü ve Uygulayıcı Kurum... 2 Tarih ve Yer... 2 Amaç ve Hedefler... 3 Katılımcılar... 3 Yöntem... 3 Kapsam... 4 Projede Görevli Personel... 5 SUNUŞ 21. Yüzyıl

Detaylı

Erciyes Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik Dergisi Erciyes İletişim (ISSN 1308-3198) Sahibi Prof. Dr. Hamza ÇAKIR

Erciyes Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik Dergisi Erciyes İletişim (ISSN 1308-3198) Sahibi Prof. Dr. Hamza ÇAKIR Erciyes Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik Dergisi Erciyes İletişim (ISSN 1308-3198) Sahibi Prof. Dr. Hamza ÇAKIR Yazı İşleri Müdürü / Editör Doç. Dr. Mustafa AKDAĞ Editör Yardımcıları Arş. Gör.

Detaylı

YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUSTAFA GÜÇLÜ NÜN KONUŞMASI

YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUSTAFA GÜÇLÜ NÜN KONUŞMASI KEMAL KILIÇDAROĞLU NUN KONUK KONUŞMACI OLDUĞU TOPLANTI YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUSTAFA GÜÇLÜ NÜN KONUŞMASI 1 ARALIK 2014 İZMİR Cumhuriyet Halk Partisi nin çok değerli Genel Başkanı ve çalışma arkadaşları,

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ SEKTÖRÜNDE BECERİ AÇIĞI VE İYİ ÖRNEKLER

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ SEKTÖRÜNDE BECERİ AÇIĞI VE İYİ ÖRNEKLER BİLGİ TEKNOLOJİLERİ SEKTÖRÜNDE BECERİ AÇIĞI VE İYİ ÖRNEKLER Editör DR. CEYHUN GÖCENOĞLU Türkiye Bilişim Vakfı na verdiği destekten ötürü teşekkür ederiz. ÖNSÖZ Haziran 2016 Ekonomik kalkınma kapsamında;

Detaylı

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101]

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] 5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] KARAR ADI NO E 2011/101 Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri ĠLGĠLĠ DĠĞER KARARLA R T...... 2005/201 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sisteminin

Detaylı

Özet. Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları. G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015

Özet. Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları. G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015 G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015 Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları Ekonomi Bakanligi Ev Sahipliginde Özet 5 Ekim 2015 Hilton Istanbul Bosphorus Hotel İstanbul,

Detaylı

Başkent Üniversitesi Öğrencilerinin Medya Tüketim Alışkanlıkları

Başkent Üniversitesi Öğrencilerinin Medya Tüketim Alışkanlıkları Başkent Üniversitesi Öğrencilerinin Medya Tüketim Alışkanlıkları Fatma Büşra Atalay, Gökhan Barutcu, Anıl Öner Koçak, Emine Gül Taş, Irmak Üstündağ Danışman: Prof. Dr. Rengin Erdal ÖZET Genç nüfusun oldukça

Detaylı

ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ

ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ ÇERÇEVE SUNU Gülçiçek ÖZKORKMAZ Başkanlık Baş Danışmanı Mukim Özel Temsilciler Direktörü ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI ve TÜRKİYE ÜZERİNE

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Daha kapsayıcı bir toplum için sözlerini eyleme dökerek çalışan iş dünyası ve hükümetler AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Avrupa da önümüzdeki

Detaylı

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece SİLİVRİ 2014 DÜNYA VE AVRUPA KENTİ Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte rekabetçi bir sanayi ekonomisi haline gelmiştir. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin

Detaylı

Toplumlar için bilginin önemi

Toplumlar için bilginin önemi Toplumlar için bilginin önemi İnsanlık tarihi günümüze kadar şu toplumsal aşamalardan geçmiştir: İlkel toplum Doğa, avlanma Tarım toplumu MÖ.800-1750 ler Toprak, basit iş bölümü Sanayi toplumu Makinalaşma

Detaylı

Bu bağlamda katılımcı bir demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları alanındaki çalışmalarımız, hız kesmeden devam etmektedir.

Bu bağlamda katılımcı bir demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları alanındaki çalışmalarımız, hız kesmeden devam etmektedir. İçişleri Bakanı Sayın İdris Naim ŞAHİN nin Entegre Sınır Yönetimi Eylem Planı Aşama 1 Eşleştirme projesi kapanış konuşması: Değerli Meslektaşım Sayın Macaristan İçişleri Bakanı, Sayın Büyükelçiler, Macaristan

Detaylı

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ NE HOŞGELDİNİZ

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ NE HOŞGELDİNİZ NE HOŞGELDİNİZ Sevgili Öğrencilerimiz; 2008 yılında kurulan Gümüşhane Üniversitesi nin dünyaya açılan penceresi sloganıyla kısa sürede büyük gelişim sağlayan Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi,

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER

AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER Özgül ÜNLÜ HBÖ- HAREKETE GEÇME ZAMANI BU KONU NİÇİN ÇOK ACİLDİR? Bilgi tabanlı toplumlar ve ekonomiler bireylerin hızla yeni beceriler edinmelerini

Detaylı

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Balanced Scorecard DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Bu yöntemin ortaya çıkışı 1990 yılında Nolan Norton Enstitüsü sponsorluğunda gerçekleştirilen, bir yıl süren ve birçok şirketi kapsayan Measuring performance

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım İstanbul Ü. 2007

ÖZGEÇMİŞ. İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım İstanbul Ü. 2007 ÖZGEÇMİŞ 1.Adı Soyadı : Gülnur KAPLAN ESEN 2.Doğum Tarihi : 29 Ekim 1968 3.Unvanı : Yrd. Doç. Dr. 4.Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Mimar Sinan

Detaylı

İSTATİSTİKLERİ MEHMET ÖZÇELİK

İSTATİSTİKLERİ MEHMET ÖZÇELİK GİRİŞ TÜRKİYE DE İNTERNET KULLANIMI ve E-TİCARET Günümüz teknoloji çağında 2000 li yılların başından itibaren, özellikle bilişim teknolojilerindeki hızlı gelişmeler, bilgi toplumunun oluşmasına büyük katkı

Detaylı

DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS

DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS İŞLETME İ ANABİLİM DALI, BİLİM DALI DERS HAVUZU DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS 345000000000506 Çokuluslu Şirket Stratejileri Dersin amacı, katılımcılarla çokuluslu şirketlerin küresel

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin

Detaylı

Şiddete Karşı Kadın Buluşması 2

Şiddete Karşı Kadın Buluşması 2 Şiddete Karşı Kadın Buluşması 2 Evde, Okulda, Sokakta, Kışlada, Gözaltında Şiddete Son 18-19 Mart 2006, Diyarbakır ŞİDDETE KARŞI KADIN BULUŞMASI 2 EVDE, OKULDA, SOKAKTA, KIŞLADA, GÖZALTINDA ŞİDDETE SON

Detaylı

DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık anlayışı

DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık anlayışı DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ Furkan Güldemir, Okan Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Tarihsel Süreç Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık

Detaylı

ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I)

ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I) ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I) Günümüzde bilişim ve iletişim teknolojilerindeki hızına erişilemez gelişme ve ilerlemelerin sonucunda özellikle

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER I-II

HALKLA İLİŞKİLER I-II Editörler Yrd.Doç.Dr. Gonca Yıldırım & Seçil Utma HALKLA İLİŞKİLER I-II Yazarlar Yrd.Doç.Dr.Gonca Yıldırım Yrd.Doç.Dr.İlker Özdemir Hasan Çiftçi Hatice Aydoğmuş Özcan Kahraman Koktürk Melis Yalçın Seçil

Detaylı

ELEKTRONİK SEKTÖRÜ RAPORU (2013/1)

ELEKTRONİK SEKTÖRÜ RAPORU (2013/1) T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI ELEKTRONİK SEKTÖRÜ RAPORU (2013/1) Sektörel Raporlar ve Analizler Serisi 1 İÇİNDEKİLER Şekiller Listesi... 3 Kısaltmalar Listesi... 3 YÖNETİCİ ÖZETİ... 4 1.SEKTÖRÜN

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

Bölüm I Bilişim Teknolojilerine (BT) Giriş

Bölüm I Bilişim Teknolojilerine (BT) Giriş Bölüm I Bilişim Teknolojilerine (BT) Giriş Son elli yılda bilim, teknoloji, ulaşım, haberleşme, iletişim, lojistik ve özellikle de Bilişim Teknolojilerindeki (BT) gelişmeler; 1. Yaşanan evde, 2. Çocukların

Detaylı

KAYNAK: Birol, K. Bülent. 2006. "Eğitimde Sanatın Önceliği." Eğitişim Dergisi. Sayı: 13 (Ekim 2006). 1. GİRİŞ

KAYNAK: Birol, K. Bülent. 2006. Eğitimde Sanatın Önceliği. Eğitişim Dergisi. Sayı: 13 (Ekim 2006). 1. GİRİŞ KAYNAK: Birol, K. Bülent. 2006. "Eğitimde Sanatın Önceliği." Eğitişim Dergisi. Sayı: 13 (Ekim 2006). 1. GİRİŞ Sanat, günlük yaşayışa bir anlam ve biçim kazandırma çabasıdır. Sanat, yalnızca resim, müzik,

Detaylı

Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Sinema Bilim Dalı Doktora Programı:

Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Sinema Bilim Dalı Doktora Programı: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Doktora Programı: Sinema alanında bilgi sahibi, yüksek lisansını tamamlamış araştırmacıların sinema bilimine katkı sağlayacak, sinemayı sanatsal, estetik

Detaylı

BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI

BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI 996 I.BURDUR SEMPOZYUMU BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI Kemal FİLİZ * Kadir PEPE ** ÖZET Araştırmada, Burdur ilinde aktif spor yapan sporcuların sosyoekonomik profillerinin

Detaylı

İSO YÖNETİM KURULU BAŞKANI ERDAL BAHÇIVAN IN KONUŞMASI

İSO YÖNETİM KURULU BAŞKANI ERDAL BAHÇIVAN IN KONUŞMASI İSO YÖNETİM KURULU BAŞKANI ERDAL BAHÇIVAN IN KONUŞMASI 2023 e 10 Kala Kamu Üniversite Sanayi İşbirliği Bölgesel Toplantısı nda konuya yönelik düşüncelerimi ifade etmeden önce sizleri, şahsım ve İstanbul

Detaylı

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ http://muhendislik.sdu.edu.tr/endustri Ocak, 2014 Isparta SDÜ MF Endüstri Mühendisliği Bölümü 2006-2014 2 ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ

Detaylı

Farklı Kütüphane Türlerine Yönelik Pazarlama Stratejileri

Farklı Kütüphane Türlerine Yönelik Pazarlama Stratejileri Farklı Kütüphane Türlerine Yönelik Pazarlama Stratejileri Kütüphaneler kullanıcılarının gereksinimlerini anlamak ve bu gereksinimleri karşılamada etkin bir rol üstlenebilmek amacıyla pazarlama stratejilerinden

Detaylı

KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI. M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014

KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI. M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014 KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014 İNCE GÜÇ VE KAMU DİPLOMASİSİ ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI TÜRKİYE NİN ULUSLARARASI ÖĞRENCİ PROGRAMLARI

Detaylı

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 8. Toplantısı Yeni Kararlar İÇİNDEKİLER. Yeni Kararlar.. Üniversitelerin Ar-Ge Stratejilerinin Geliştirilmesine Yönelik Çalışmalar Yapılması [05/0].. Doktora Derecesine

Detaylı

5 milyon kişi online ticarete 31 milyar lira harcıyor

5 milyon kişi online ticarete 31 milyar lira harcıyor Tarih: 06.10.2013 Sayı: 2013/16 Türkiye de e-ticaret Raporu na göre online alışveriş beş yılda 3 e katlandı 5 milyon kişi online ticarete 31 milyar lira harcıyor İSMMMO nun Türkiye de e-ticaret adlı raporuna

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

Emekliler Gelecek Stratejileri Konferansı

Emekliler Gelecek Stratejileri Konferansı Emekliler Gelecek Stratejileri Konferansı SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANI FATİH ACAR: -EMEKLİLERİMİZİN, EMEKLİLİK HAKLARINI EN İYİ ŞEKİLDE KULLANABİLMELERİ DEVLETİN ÖNDE GELEN GÖREVLERİ ARASINDADIR -EMEKLİLERİMİZ

Detaylı

tepav Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve satın alma işlemleri ne anlama geliyor? Haziran2014 N201419 POLİTİKANOTU

tepav Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve satın alma işlemleri ne anlama geliyor? Haziran2014 N201419 POLİTİKANOTU POLİTİKANOTU Haziran2014 N201419 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Selin ARSLANHAN MEMİŞ 1 Yaşam Bilimleri ve Sağlık Politikaları Analisti Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve

Detaylı

İLETİŞİMDE TASARIM TASARIMDA İLETİŞİM KONULU ULUSLARARASI KATILIMLI SEMPOZYUM VE SERGİ GERÇEKLEŞTİ

İLETİŞİMDE TASARIM TASARIMDA İLETİŞİM KONULU ULUSLARARASI KATILIMLI SEMPOZYUM VE SERGİ GERÇEKLEŞTİ İLETİŞİMDE TASARIM TASARIMDA İLETİŞİM KONULU ULUSLARARASI KATILIMLI SEMPOZYUM VE SERGİ GERÇEKLEŞTİ Dumlupınar Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Grafik Bölümü, yaklaşık bir yıllık hazırlık sürecinin

Detaylı

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB ÜRETİMDE İNOVASYON BİLAL AKAY Üretim ve Planlama Direktörü 1 İleri teknolojik gelişme ve otomasyon, yeni niteliklere ve yüksek düzeyde eğitim almış insan gücüne eğilimi artıyor. Mevcut iş gücü içinde bu

Detaylı

PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U)

PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U) 1 KISA

Detaylı

IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi

IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi Bu bildiri UNESCO Genel Konferansı nın 35. oturumunda onaylanmıştır. IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi Çok Kültürlü Kütüphane Hizmetleri: Kültürler Arasında İletişime Açılan Kapı İçinde yaşadığımız

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYADA EĞİTİMİN KÜRESELLEŞMESİ

KÜRESELLEŞEN DÜNYADA EĞİTİMİN KÜRESELLEŞMESİ 2015 TEMMUZ- AĞUSTOS SEKTÖREL KÜRESELLEŞEN DÜNYADA EĞİTİMİN KÜRESELLEŞMESİ Melisa KORKMAZ Küreselleşme Kavramı Günümüz dünyasında artık ülkeler ekonomik, sosyal ve teknolojik ağlar ile birbirlerine sıkı

Detaylı

BULUNDUĞUMUZ MEKÂN ve ZAMAN

BULUNDUĞUMUZ MEKÂN ve ZAMAN 1.SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (28 EKİM -13 ARALIK 2013) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında 28 Ekim 2013-13 Aralık 2013 tarihleri arasında işlediğimiz ikinci temamıza ait bilgiler,

Detaylı

STANDART VE STANDARDİZASYON

STANDART VE STANDARDİZASYON STANDART VE STANDARDİZASYON İnsanoğlu yaratıldığı günden bu yana karışıklıktan kurtulma ve belirli bir düzen tesis etme gayreti içerisinde olmuştur. Bu düzenleme sürecinin tabiî bir neticesi olarak ortaya

Detaylı

AKOFiS ÖDEME VE MENKUL KIYMET MUTABAKAT SİSTEMLERİ, ÖDEME HİZMETLERİ VE ELEKTRONİK PARA KURULUŞLARI HAKKINDA KANUN. Halkla İlişkiler Başkanlığı

AKOFiS ÖDEME VE MENKUL KIYMET MUTABAKAT SİSTEMLERİ, ÖDEME HİZMETLERİ VE ELEKTRONİK PARA KURULUŞLARI HAKKINDA KANUN. Halkla İlişkiler Başkanlığı ÖDEME VE MENKUL KIYMET MUTABAKAT SİSTEMLERİ, ÖDEME HİZMETLERİ VE ELEKTRONİK PARA KURULUŞLARI HAKKINDA KANUN Halkla İlişkiler Başkanlığı TA K D İ M Değerli; Ana Kademe, Kadın Kolları, Gençlik Kolları MKYK

Detaylı

SANAT FELSEFESİ. Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni

SANAT FELSEFESİ. Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni SANAT FELSEFESİ Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni Estetik güzel üzerine düşünme, onun ne olduğunu araştırma sanatıdır. A.G. Baumgarten SANATA FELSEFE İLE BAKMAK ESTETİK Estetik; güzelin ne olduğunu sorgulayan

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

Ekonomik Olarak Güçlü! Bir Çarpan Olarak Vazgeçilmez! Türkiye'nin Başarı Hikayesi!

Ekonomik Olarak Güçlü! Bir Çarpan Olarak Vazgeçilmez! Türkiye'nin Başarı Hikayesi! Ekonomik Olarak Güçlü! Bir Çarpan Olarak Vazgeçilmez! Türkiye'nin Başarı Hikayesi! Mustafa Erkan Ekim 2013 Mustafa Erkan Almanya-Aşağı Saksonya Eyalet Milletvekili Ofis-Adres Schloßstraße 3 31535 Neustadt

Detaylı

T.C. PLATO MESLEK YÜKSEKOKULU. MEDYA VE İLETİŞİM PROGRAMI YENİ MEDYA I. HAFTA Öğr. Gör. TİMUR OSMAN GEZER timurosmangezer@plato.edu.

T.C. PLATO MESLEK YÜKSEKOKULU. MEDYA VE İLETİŞİM PROGRAMI YENİ MEDYA I. HAFTA Öğr. Gör. TİMUR OSMAN GEZER timurosmangezer@plato.edu. T.C. PLATO MESLEK YÜKSEKOKULU MEDYA VE İLETİŞİM PROGRAMI YENİ MEDYA I. HAFTA Öğr. Gör. TİMUR OSMAN GEZER timurosmangezer@plato.edu.tr İÇERİK Medya Nedir? Yeni Medya Nedir? MEDYA NEDİR? MEDYA Medya" araç,

Detaylı

T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük ATATÜRK Ü ETKİLEYEN OLAYLAR VE FİKİRLER

T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük ATATÜRK Ü ETKİLEYEN OLAYLAR VE FİKİRLER 1 1789 da gerçekleşen Fransız İhtilali ile hürriyet, eşitlik, adalet, milliyetçilik gibi akımlar yayılmış ve tüm dünyayı etkilemiştir. İmparatorluklar yıkılmış, meşruti yönetimler kurulmaya başlamıştır.

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

ÜNİVERSİTE VE SOSYAL SORUMLULUK. Prof. Dr. Yunus Söylet İstanbul Üniversitesi Rektörü

ÜNİVERSİTE VE SOSYAL SORUMLULUK. Prof. Dr. Yunus Söylet İstanbul Üniversitesi Rektörü ÜNİVERSİTE VE SOSYAL SORUMLULUK Prof. Dr. Yunus Söylet İstanbul Üniversitesi Rektörü Küreselleşmenin etkisi Devlet bir çok sosyal alandan çekilmiştir Küresel ekonomi sürecinde özelleştirmeler ile eşitsizlik,

Detaylı

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

ÜNİTE - 1 İŞLETMENİN TEMEL KAVRAMLARI

ÜNİTE - 1 İŞLETMENİN TEMEL KAVRAMLARI ÜNİTE - 1 İŞLETMENİN TEMEL KAVRAMLARI 1-İşletmenin Temel Kavramları 2-İşletmenin Amaçları 3-Teşebbüs (girişim) 4-Yönetici Kavramı ve Yöneticinin Nitelikleri 5-Toplam Kalite Yönetimi Bu üniteye neden çalışmalıyız.!

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

EUROBAROMETRE 71 AVRUPA BİRLİĞİ NDE KAMUOYU

EUROBAROMETRE 71 AVRUPA BİRLİĞİ NDE KAMUOYU Standard Eurobarometer European Commission EUROBAROMETRE 71 AVRUPA BİRLİĞİ NDE KAMUOYU BAHAR 2009 ULUSAL RAPOR ÖZET TÜRKİYE Standatd Eurobarometre 71 / Bahar 2009 TNS Görüş ve Sosyal Bu araştırma Avrupa

Detaylı

Yerel Yönetim Vizyonu. Emin Dedeoğlu 16.09.2005, Eskişehir

Yerel Yönetim Vizyonu. Emin Dedeoğlu 16.09.2005, Eskişehir Yerel Yönetim Vizyonu Emin Dedeoğlu 16.09.2005, Eskişehir Yerel Yönetim Vizyonu Slide 2 Yeniden Yapılanma Kamu yönetiminde sorunlar Kötü ekonomik performans Yönetimin hantallaşması, verimsizlik ve etkinsizlik

Detaylı

Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü

Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü Tıp sürekli ilerliyor sözündeki aslan payı bize göre; Tıbbi Malzeme Alt Sektörüne ait. Nitekim; tıbbi malzemeden yoksun sağlık sektörünün eli

Detaylı

ENDÜSTRİYEL VE POST-ENDÜSTRİYEL DÖNÜŞÜM

ENDÜSTRİYEL VE POST-ENDÜSTRİYEL DÖNÜŞÜM ENDÜSTRİYEL VE POST-ENDÜSTRİYEL DÖNÜŞÜM Bilgi, Ekonomi ve Kültür Prof. Dr. Veysel BOZKURT İstanbul Üniversitesi EKİN 2012 ÖNSÖZ ii Endüstriyel dönüşümün toplumsal sonuçlarını en iyi anlatan yazarlardan

Detaylı

MEDYA ENTELEKTÜEL PAYLAŞIM PROGRAMI

MEDYA ENTELEKTÜEL PAYLAŞIM PROGRAMI MEDYA ENTELEKTÜEL PAYLAŞIM PROGRAMI İstanbul Enstitüsü Hakkında İstanbul Enstitüsü, toplumsal, iktisadi ve siyasal alanlarda yenilikçi bilgi ve fikirler üretmek amacıyla yüksek kaliteli, nesnel ve derinlemesine

Detaylı

KARADAĞ SUNUMU Natalija FILIPOVIC

KARADAĞ SUNUMU Natalija FILIPOVIC VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI 28-30 MAYIS 2012, İSTANBUL Yeni Teknolojiler ve Bunların Yargıda Uygulanmaları Türkiye Cumhuriyeti Hâkimler ve Savcılar Yüksek

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Temel olarak bir bilgisayar, çeşitli donanım parçalarını bir araya getirip uygun bir çalışma platformunu

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

BULUNDUĞUMUZ MEKÂN VE ZAMAN

BULUNDUĞUMUZ MEKÂN VE ZAMAN 1.SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (20 Ekim 2014 05 Aralık 2014 ) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında, disiplinler üstü temalarımız ile ilgili uygulama bilgileri size tüm yıl boyunca

Detaylı

Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Lisans Programı

Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Lisans Programı Yeni Nesil Devlet Üniversitesi SİYASAL BİLGİLER FAKÜLTESİ Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Lisans Programı 2015-2016 Tanıtım Broşürü Bölüm Hakkında Genel Bilgiler Kamu Yönetimi, işlevsel anlamda kamu politikaları

Detaylı

Sütlüce YERLEŞKESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ. Halkla İlİşkİler Bölümü Görsel İletİşİm Tasarımı Bölümü Medya ve İletİşİm Sİstemlerİ Bölümü Reklamcılık Bölümü

Sütlüce YERLEŞKESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ. Halkla İlİşkİler Bölümü Görsel İletİşİm Tasarımı Bölümü Medya ve İletİşİm Sİstemlerİ Bölümü Reklamcılık Bölümü Sütlüce YERLEŞKESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ Halkla İlİşkİler Bölümü Görsel İletİşİm Tasarımı Bölümü Medya ve İletİşİm Sİstemlerİ Bölümü Reklamcılık Bölümü Bilginin sürekli bir gelişme içinde bulunduğu ve bilgi

Detaylı

İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLERDE OTORİTE KAYNAK: SourceOECD

İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLERDE OTORİTE KAYNAK: SourceOECD İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLERDE OTORİTE KAYNAK: SourceOECD Metin TUNÇ Ekonomik İşbirliği ve Gelişme Örgütü, 1948 yılında aralarında kurucu üye olarak Türkiye nin de bulunduğu Avrupa ülkeleri tarafından Organization

Detaylı

ELEKTRONİK SEKTÖRÜ RAPORU (2014/1)

ELEKTRONİK SEKTÖRÜ RAPORU (2014/1) T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI ELEKTRONİK SEKTÖRÜ RAPORU (2014/1) Sektörel Raporlar ve Analizler Serisi 1 İÇİNDEKİLER Şekiller Listesi... 3 Kısaltmalar Listesi... 3 YÖNETİCİ ÖZETİ... 4 1.SEKTÖRÜN

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Bilgisayar Mühendisliği Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Mühendislik Nedir? Mühendislik, bilim ve matematiğin yararlı cihaz ve sistemlerin üretimine uygulanmasıdır. Örn: Elektrik mühendisleri, elektronik

Detaylı

İKİNCİ YIL ÜÇÜNCÜ YIL

İKİNCİ YIL ÜÇÜNCÜ YIL ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ LİSANS DERS PROGRAMI (II.Öğretim) 101 İktisada Giriş I 2 0 2 4 102 İktisada Giriş II 2 0 2 4 103 Genel Muhasebe I 2 0 2 4 104 Genel Muhasebe II 2 0 2 4 105

Detaylı

GELECEĞE HAZIRLIK REHBERİ. www.ticaret.edu.tr

GELECEĞE HAZIRLIK REHBERİ. www.ticaret.edu.tr GELECEĞE HAZIRLIK REHBERİ www.ticaret.edu.tr BAŞKAN IN MESAJI Yoğun bir sınav dönemine hazırlanacak ve sonrasında geleceğinize yön vereceğiniz bir tercih yapacaksınız. İstediğiniz bölümü kazanmak için

Detaylı

TÜRKİYE DE FİKRİ HAKLAR YÖNETİMİ KÜLTÜRÜ VE GELİŞİMİ

TÜRKİYE DE FİKRİ HAKLAR YÖNETİMİ KÜLTÜRÜ VE GELİŞİMİ TÜRKİYE DE FİKRİ HAKLAR YÖNETİMİ KÜLTÜRÜ VE GELİŞİMİ Ceren Pala Okat Fikri Haklar Yöneticiliği "Fikri Haklar Yönetimi" Paneli TÜSİAD Genel Sekreterliği Konferans Salonu 14 Haziran 2012 Akış Fikri Haklar

Detaylı

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II ÇALIŞMA EKONOMİSİ II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ.

Detaylı

1. BİLİŞİM. 1.1. Dünya da Bilişim Altyapısı

1. BİLİŞİM. 1.1. Dünya da Bilişim Altyapısı 1. BİLİŞİM 1. Bilişim teknolojilerinin ülke kalkınmasında hızlandırıcı rolünden daha çok yararlanılması, bilgiye dayalı ekonomiye dönüşümler rekabet gücünün kazanılması, eğitim yoluyla insan gücü yaratılması

Detaylı

Güssün Güneş & İlkay Holt 9-11 Şubat 2006 Pamukkale Denizli

Güssün Güneş & İlkay Holt 9-11 Şubat 2006 Pamukkale Denizli Üniversitelerde Enformasyon Okuryazarlığı Becerilerinin Kazandırılmasında Kütüphane ve Bilgi Merkezlerinin Rolü: Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi Enformasyon Okuryazarlığı Programları Güssün Güneş

Detaylı

Kariyer ve Profesyonel Ağlar

Kariyer ve Profesyonel Ağlar Kariyer ve Profesyonel Ağlar Kariyer Fransızca carrière kelimesinden gelmektedir. Bir yere çıkan, bir yere gelen anlamına gelmektedir. Bir meslekte çalışma ve zamanla elde edilen aşama, başarı ve uzmanlıktır.

Detaylı

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar:

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar: Kadın Dostu Kentler Projesi İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün ulusal ortağı ve temel paydaşı olduğu Kadın Dostu Kentler Projesi, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu-UNFPA ve Birleşmiş Milletler

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

İLETİŞİM BİLİMİNE GİRİŞ PROF.DR.MÜJDE KER DİNÇER. GAZ- ZORUNLU (Ders 2 saattir.) A3 NOLU DERSLİK BASIN HABERCİLİĞİ I YRD.DOÇ.DR.

İLETİŞİM BİLİMİNE GİRİŞ PROF.DR.MÜJDE KER DİNÇER. GAZ- ZORUNLU (Ders 2 saattir.) A3 NOLU DERSLİK BASIN HABERCİLİĞİ I YRD.DOÇ.DR. EGE ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ (İ.Ö) 2015-2016 DERS PROGRAMI GÜZ-PAZARTESİ 17.00-17.45 17.45-18.05* 18.05-18.50 18.55-19.40 19.45-20.30 20.35-220 225-210 215-200 TÜRK DİLİ I GAZ - RTS - HİT A3 NOLU

Detaylı

11.12.2015 Cuma İzmir Basın Gündemi. Edebiyattan sinemaya, sinemadan sosyolojiye Türkiye de sosyal bilimler

11.12.2015 Cuma İzmir Basın Gündemi. Edebiyattan sinemaya, sinemadan sosyolojiye Türkiye de sosyal bilimler 11.12.2015 Cuma İzmir Basın Gündemi Edebiyattan sinemaya, sinemadan sosyolojiye Türkiye de sosyal bilimler İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi, Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi, Akademik Düşünce Konferansları

Detaylı

TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu

TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan hızlı gelişmeler sektörde üretilen mal ve hizmetlerin hedef kitleye yeterli düzeyde ulaşmasını da zorlaştırıyor. Artık sadece

Detaylı

Uluslararası Yeni Medya Yeni Yaklaşımlar Konferansı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 8-9 Mayıs 2014

Uluslararası Yeni Medya Yeni Yaklaşımlar Konferansı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 8-9 Mayıs 2014 Uluslararası Yeni Medya Yeni Yaklaşımlar Konferansı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 8-9 Mayıs 2014 Sosyal medya, bir benlik inşası, benlik sunumu ve paylaşımı ortamıdır. Sosyal medya, bir sosyalleşme

Detaylı

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ Türkiye de perakende sektörü, 300 milyar dolara ulaşan büyüklüğü, 365 bin mağaza sayısı ve 2009-2013 yılları arasında yıllık bileşik %7 büyüme ile öne çıkan sektörler

Detaylı

KURUMSAL REKLAMIN ANLATTIKLARI. Prof. Dr. Müge ELDEN Araş. Gör. Sinem YEYGEL

KURUMSAL REKLAMIN ANLATTIKLARI. Prof. Dr. Müge ELDEN Araş. Gör. Sinem YEYGEL I KURUMSAL REKLAMIN ANLATTIKLARI Prof. Dr. Müge ELDEN Araş. Gör. Sinem YEYGEL II Yay n No : 1668 flletme Ekonomi : 186 1. Bask - A ustos 2006 - STANBUL ISBN 975-295 - 561-4 Copyright Bu kitab n bu bas

Detaylı

2. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (20 Ekim 2014 05 Aralık 2014 )

2. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (20 Ekim 2014 05 Aralık 2014 ) 2. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (20 Ekim 2014 05 Aralık 2014 ) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında; disiplinler üstü temalarımız ile ilgili uygulama bilgileri size tüm yıl boyunca

Detaylı

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme Giriş Öğretim bir sanattır ve her sanat dalında olduğu gibi öğretim alanında da incelikler vardır. Disiplinler arası

Detaylı

İnteraktif Pazarlama Stratejimiz. www.grafiketinteractive.com

İnteraktif Pazarlama Stratejimiz. www.grafiketinteractive.com İnteraktif Pazarlama Stratejimiz amaç Neden İnteraktif Pazarlama? Günümüz Dünyasında internet, hızlı bilgi paylaşımı ve iletişimin yanısıra, pazarlama ve satış alanında çok ciddi avantajlar geliştirmiştir.

Detaylı

DOĞRUDAN FAALİYET DESTEĞİ

DOĞRUDAN FAALİYET DESTEĞİ DOĞRUDAN FAALİYET DESTEĞİ Konusu İstanbul da Yazılım, Bilgisayar ve Video Oyunları Sektörü Durum Analizi ve Sektörün Geleceği Gerekçesi 2014-2023 İstanbul Bölge Planı nın ekonomik gelişme ekseni küresel

Detaylı

İzmir İktisat Kongresi, 30-31 Ekim 2013 Oturum 7D: Tarım ve Gıda Sektöründe Dönüşüm. Panel Başkanı: Vedat Mirmahmutoğlları, GTHB Müsteşarı

İzmir İktisat Kongresi, 30-31 Ekim 2013 Oturum 7D: Tarım ve Gıda Sektöründe Dönüşüm. Panel Başkanı: Vedat Mirmahmutoğlları, GTHB Müsteşarı İzmir İktisat Kongresi, 30-31 Ekim 2013 Oturum 7D: Tarım ve Gıda Sektöründe Dönüşüm Panel Başkanı: Vedat Mirmahmutoğlları, GTHB Müsteşarı Panelistler: Erdoğan Güneş (Ankara Üniversitesi), Abdullah Kutlu

Detaylı