ERGENLER ÝÇÝN SOSYAL KAYGI ÖLÇEÐÝNÝN (ESKÖ) GEÇERLÝK VE GÜVENÝRLÝÐÝNÝN ÝNCELENMESÝ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ERGENLER ÝÇÝN SOSYAL KAYGI ÖLÇEÐÝNÝN (ESKÖ) GEÇERLÝK VE GÜVENÝRLÝÐÝNÝN ÝNCELENMESÝ"

Transkript

1 ERGENLER ÝÇÝN SOSYAL KAYGI ÖLÇEÐÝNÝN (ESKÖ) GEÇERLÝK VE GÜVENÝRLÝÐÝNÝN ÝNCELENMESÝ Arzu AYDIN*, Serap TEKÝNSAV SÜTCÜ** ÖZET Amaç: Bu çalýþmanýn amacý Ergenler için Sosyal Kaygý Ölçeði'nin (ESKÖ) Türk ergenler için psikometrik özelliklerinin incelenmesidir. ESKÖ, 18 maddeyi içeren üç alt ölçekten oluþmaktadýr: Olumsuz Deðerlendirilme Korkusu (ODK), Genel Durumlarda Sosyal Kaçýnma ve Huzursuzluk Duyma (G-SKHD) ve Yeni Durumlarda Sosyal Kaçýnma ve Huzursuzluk Duyma (Y-SKHD). Yöntem: ESKÖ'nün psikometrik özellikleri yaþ arasýnda 1242 ergen (643 kýz ve 599 erkek) üzerinde incelenmiþtir. Sonuçlar: Bulgular ESKÖ'nün üç faktörlü yapýsýný desteklemektedir. Cronbach Alfa ve iki yarým güvenilirlik katsayýlarý ölçeðin tümü ve alt ölçekleri için kabul edilebilir düzeydedir. ESKÖ'nün Çapa Çocuk ve Ergenler Ýçin Sosyal Fobi Ölçeði (ÇESFÖ) ve Çocuklar Ýçin Durumluk-Sürekli Kaygý Envanteri- Sürekli Kaygý Formu (ÇDSKE-SK) ile istatistiksel olarak iliþkili bulunmasý iyi bir yapý geçerliðine sahip olduðunu ortaya koymuþtur. Ayrýca alt ölçekler arasýnda orta düzeyde bir korelasyon bulunmuþtur. Kýz ve erkek öðrencilerin ESKÖ puanlarý karþýlaþtýrýldýðýnda, kýzlarýn ODK alt ölçeðinden erkeklerin G-SKHD alt ölçeðinden istatistiksel olarak anlamlý düzeyde daha yüksek puan aldýklarý saptanmýþtýr. Tartýþma: Bulgular ölçeðin Türk örneklemi için geçerlik ve güvenirliðinin tatmin edici olduðunu göstermiþtir. Anahtar sözcükler: Sosyal kaygý, ergen, ölçek, güvenirlik, geçerlik, faktör yapýsý SUMMARY: VALIDITY AND RELIABILITY OF SOCIAL ANXIETY SCALE FOR ADOLESCENTS (SAS-A) Objective: The aim of the present study evaluate psychometric properties of the Social Anxiety for Adolescents (SAS-A) in Turkish sample. SAS-A consists of 18 items divided into 3 subscales: Fear of Negative Evaluation (FNE), General Social Avoidance and Distress (SAD-G) and Social Avoidance and Distress in New Situations (SAD-N). Method: The psychometric properties of SAS-A were examined on a sample of 1242 (643 girls, 599 boys) adolescents between years of age. Results: Results replicated a three-factor structure for the SAS-A. Reliability estimates by Cronbach alpha and Split half coefficients were acceptable for the SAS-A subscales and total. The SAS-A demonstrated good construct validity, showing statistically significant relationships with other social phobia (ÇESFÖ) and trait anxiety (STAI-C-T) measures. In addition moderate interrelationship among the subscales were observed. The comparison of SAS-A scores between girls and boys showed significant differences on FNE and SAD-G subscales. Girls scored significantly higher than boys on the FNE whereas boys scored higher than girls on the SAD-G. Discussion: These findings suggest that the validity and the reliability of SAS-A were satisfactory for the Turkish elementary school sample. Key Words: Social anxiety, adolescent, scale, reliability, validity, factor structure GÝRÝÞ Sosyal kaygý (sosyal fobi), utanmaktan, küçük düþmekten, sosyal ortamlarda baþkalarý tarafýndan olumsuz deðerlendirilmekten yoðun þekilde korkma ve korkulan durumlardan kaçýnma eðilimi ile tanýmlanabilecek yaygýn bir kaygý bozukluðudur (Amerikan Psikiyatri Birliði 1994). Son yýllarda yapýlan epidemiyolojik çalýþmalarla bozukluðun hem çocuk ve ergenlerde hem de yetiþkinlerde oldukça yaygýn görüldüðünü düþündüren araþtýrma bulgularý artmýþtýr (Beidel 79 ve Turner 1998). Çocuk ve ergenlerle ilgili yaygýnlýk çalýþmalarýnda % 1.1 ile % 3.7 arasýnda deðiþen oranlardan söz edilmektedir (Benjamin ve ark.1990, Verhulst ve ark. 1997). Ülkemizde yapýlan bir araþtýrmada ise ilköðretim 4-8. sýnýflara devam eden çocuk ve ergenler üzerinde yaygýnlýk oraný %3.9 olarak belirlenmiþtir (Demir 1997). Bütün kaygý problemleri çocuklarýn ve ailelerinin günlük iþlevlerini ciddi düzeyde bozmaktadýr. Sosyal kaygý belirtileri gösteren çocuklarýn, yaþadýklarý huzursuzluðun yanýnda okula devam etmede, akademik konularda, arkadaþlýk kurma ve sürdürmede güçlükleri vardýr. Ayrýca yapýlan araþtýrmalarda sosyal kaygý ile birlikte depresyon, somatoform bozuk- * Araþ. Gör., Ege Üniv. Edebiyat Fak., Psikoloji Bölümü, Ýzmir. ** Öðr. Gör., Ege Üniv. Edebiyat Fak., Psikoloji Bölümü, Ýzmir. Çocuk ve Gençlik Ruh Saðlýðý Dergisi : 14 (2) 2007

2 AYDIN VE TEKÝNSAV SÜTCÜ luklar, intihar ve kaygýyý bastýrma amacýyla alkol ve madde kötüye kullanýmý gibi olumsuz sonuçlarýn sýk görüldüðü bildirilmektedir (Beidel ve ark. 1999, Essau ve ark. 1999, Stein ve Walker 2001). Ciddi ve yaygýn bir problem olmasýna karþýn sosyal kaygýnýn, 1990'lý yýllardan önce hem toplum, hem de psikoloji ve psikiyatri tarafýndan yeterince önemsenmemiþ olduðu dikkati çekmektedir. (Hudson ve Rapee 2000). Özellikle çocuk ve ergenlerde konunun ihmal edilmesinin nedenleri arasýnda, sosyal kaygýsý olan çocuklarýn dýþa yönelik davranýþ problemleri gösteren çocuklar gibi yýkýcý davranýþlarla baþkalarýna zarar vermiyor olmalarý, sosyal ortamlarda geri planda ve genellikle sessiz kalmayý tercih etmelerinin "aðýr baþlýlýk" denilerek sosyal onay görmesi ve sosyal kaygýnýn doðasýnda var olan utangaçlýk ve olumsuz deðerlendirilmekten korkma nedeniyle bireylerin yardým aramaktan kaçýnmalarý sayýlabilir. Bunlarýn dýþýnda yakýn zamana kadar konuyla ilgili araþtýrmalarýn sýnýrlýlýðý, sosyal kaygýnýn çocuklara özgü belirtilerinin DSM-IV'ten önce açýklýk kazanmamýþ olmasýna (Beidel ve Turner 1998) ve bu bozukluðu deðerlendirmeye yönelik araçlarýn azlýðýna (La Greca ve Stone 1993) baðlanabilir. Çocuk ve Ergenlerde Sosyal Kaygýnýn Deðerlendirilmesi Çocuk ve ergenlerde sosyal kaygýyý deðerlendirmek için; yapýlandýrýlmýþ ya da yarý yapýlandýrýlmýþ görüþmelerden, gözleme dayalý deðerlendirmelerden ve öz bildirim ölçeklerinden yararlanýlmaktadýr (Heimberg 2003). Sosyal kaygýsý olan çocuk ve ergenlerden yaþadýklarý olumsuz deðerlendirilme korkusu, tanýdýk olmayan kiþilerle etkileþimden huzursuzluk duyma ve kaçýnma davranýþlarý nedeniyle, yapýlandýrýlmýþ görüþme yoluyla bilgi almak zor olabilmektedir. Bu nedenle öz bildirime dayalý ölçeklerden yararlanmak deðerlendirmede önemli bir yöntemdir. Her ne kadar deðerlendirme araçlarý bir klinik görüþmenin yerini alamasa ve taný koyma amacýyla kullanýlamasa da, büyük gruplarý tarama, tanýsal kararý destekleme, araþtýrma ve tedavi planýný oluþturma amacýyla bu araçlara sýklýkla baþvurulmaktadýr (Johnson ve ark. 2006). Çocuklarda sosyal korkularý deðerlendirmek amacýyla ilk ölçek çalýþmasýný La Greca ve arkadaþlarý (1988) gerçekleþtirmiþlerdir. Çocuklar Ýçin Sosyal Kaygý Ölçeði- ÇSKÖ (Social Anxiety Scale for Children-SASC) olarak bilinen bu ilk ölçek iki alt boyuttan oluþan bir araçtýr. Maddeleri, çocuklar için geliþtirilmiþ kaygý ölçeklerindeki sosyal durumlarla ilgili maddelerden seçilmiþtir. Bu maddeler sosyal kaygýda olduðu varsayýlan üç bileþene dayanmaktadýr: Olumsuz deðerlendirilme korkusu, sosyal kaçýnma ve sosyal huzursuzluk duyma. Ýlk maddeler 10 psikolog ve çocuklarda sosyal iliþkiler konusunda çalýþan lisansüstü öðrenciler tarafýndan hazýrlanmýþtýr. Daha sonra yine ayný araþtýrmacýlar tarafýndan her bir madde için ayrý ayrý sosyal kaygý için iyi bir belirleyici deðil (1) ve sosyal kaygý için çok iyi bir belirleyici (5) þeklinde 5'li likert tipi bir deðerlendirme yapýlmýþtýr. Sonuçta (m 4.0) yüksek puanlama oranýna sahip olan maddeler belirlenmiþtir. 10 maddeden oluþan ölçek, yaþýtlarýn olumsuz deðerlendirmelerine iliþkin korku ve endiþeyi yansýtan "olumsuz deðerlendirilme korkusu" (6 madde) ve yaþýtlardan kaçýnma ve sosyal olarak ketlenmeye iþaret eden "sosyal kaçýnma ve huzursuzluk duyma" (4 madde) olmak üzere iki alt boyutu içermektedir. Bu ölçeðin 2-6. sýnýf çocuklarýný kapsayan geçerlik ve güvenirlik çalýþmalarýnýn oldukça tatmin edici sonuçlar verdiði bildirilmiþtir. ÇSKÖ'nin psikometrik özelliklerine dair ümit verici sonuçlara ulaþýlmakla birlikte daha detaylandýrýlmasý gerektiði fikrine de varýlmýþtýr. Ölçeðin dört maddeden oluþan sosyal kaçýnma ve huzursuzluk duyma alt boyutunda yer alan maddelerden üçünün yeni ya da tanýdýk olmayan yaþýtlara iliþkin sosyal kaçýnma ve ketlenmeyi içermesi bir sýnýrlýlýk olarak kabul edilmiþtir. DSM III-R (Amerikan Psikiyatri Birliði 1987) taný sýnýflamasýna göre, sosyal kaygýya özgü sosyal kaçýnma ve ketlenmenin tanýdýk insanlarýn yanýnda bile yaþanýyor olmasý ölçütü de dikkate alýnarak ölçeðin sosyal kaçýnma ve huzursuzluk duyma alt boyutuna madde eklenmesine karar verilmiþtir. Genel durumlarda sosyal kaçýnma ve huzursuzluk duymaya iþaret eden maddelerin de eklenmesiyle ölçeðin SASC- R olarak bilinen gözden geçirilmiþ formu oluþturulmuþtur. Bu haliyle sözü edilen eksiklik giderilerek çocuklarda sosyal kaçýnma ve ketlenmenin doðasý üzerine daha doðru bir kavramsal ayrým yapýldýðý düþünülmüþtür (La Greca ve Stone 1993). 80

3 Ergenler Ýçin Sosyal Kaygý Ölçeði ÇSKÖ'nün gözden geçirilmiþ formu (ÇSKÖ-R) yazýnda kýsaca SASC-R olarak bilinen 22 maddelik bir ölçektir. Bunlardan 18'i ölçek maddesi olup, geriye kalan 4 madde ise puanlamaya katýlmayan "kitap okumayý severim", "spor yapmaktan hoþlanýrým" gibi farklý konulardan seçilmiþ maddelerdir. Ölçeðin geçerlik ve güvenirliði normal ve klinik örneklemler üzerinde yapýlan çalýþmalarla desteklenmiþtir (Ginsburg ve ark. 1998, La Greca ve Stone 1993). Çocuklar için geliþtirilen ÇSKÖ-R; "diðer çocuklar" yerine "yaþýtlarým", "oyun oynamak" yerine "bir þeyler yapmak" þeklinde küçük sözcük deðiþiklikleri yapýlarak ergenlere uyarlanmýþ ve bu forma Ergenler Ýçin Sosyal Kaygý Ölçeði- ESKÖ (Social Anxiety Scale for Adolescents- SAS-A) adý verilmiþtir. (La Greca ve Lopez 1998). ESKÖ, çocuk formunda olduðu gibi 4'ü iliþkisiz olmak üzere 22 maddeden oluþmaktadýr. Ölçeðin yine çocuk formunda olduðu gibi üç faktörlü bir yapýya sahip olduðu çeþitli araþtýrmalarla ortaya konmuþtur (Garcia-Lopez ve ark. 2001, Inderbitzen-Nolan ve Walters 2000). Faktör analizleriyle de desteklenen bu alt ölçekler, Olumsuz Deðerlendirilme Korkusu (ODK), Genel Durumlarda Sosyal Kaçýnma ve Huzursuzluk Duyma (G-SKHD) ve Yeni Durumlarda Sosyal Kaçýnma ve Huzursuzluk Duymadýr (Y-SKHD). ESKÖ'nün geçerlik ve güvenirliðini belirlemek için ergenler üzerinde yapýlan çalýþmalarýn bazýlarýnda yaþ aralýðýnýn geniþ (12-18) tutulduðu bazýlarýnda ise daha dar olduðu (15-18) görülmüþtür. Bu çalýþmalarda ölçeðin iç tutarlýlýðýnýn.66 ile.91 arasýnda deðiþtiði bulunmuþtur (Inderbitzen-Nolan ve Walters 2000, La Greca ve Lopez 1998, La Greca 1999, Storch ve ark. 2004). ESKÖ'nün alt ölçekleri arasýnda ise,.52 ile.71 arasýnda deðiþen korelasyon katsayýlarý bildirilmiþtir (Garcia-Lopez ve ark. 2001, Inderbitzen-Nolan ve Walters 2000, La Greca ve Lopez 1998, Storch ve ark. 2004). ESKÖ'nün benzer problemi ölçen baþka ölçeklerle korelasyonlarýna iliþkin olarak, RCMAS (Revised Children's Manifest Anxiety Scale) olarak bilinen kaygý ölçeðiyle (.58), SPAI olarak kýsaltýlan (Social Phobia and Anxiety Inventory) sosyal kaygý ölçeðinin sosyal fobi alt ölçeði ile (.73) ve ayný ölçeðin çocuk formu ile ( ) korelasyonlarýnýn tatmin edici olduðu bildirilmiþtir (Garcia-Lopez ve ark. 2001, Inderbitzen- Nolan ve Walters 2000, Inderbitzen-Nolan ve ark. 2004, Storch ve ark 2004). Tüm bu çalýþmalar incelendiðinde ESKÖ'nün hem bir klinik deðerlendirme hem de araþtýrma aracý olarak yaygýn biçimde kullanýlan ve güçlü psikometrik özelliklere sahip bir ölçek olduðu anlaþýlmaktadýr. Bu çalýþmanýn amacý ESKÖ'nün yaþ arasýndaki Türk ergenler için psikometrik özelliklerinin incelenmesidir. YÖNTEM Örneklem Araþtýrma Ýzmir'de farklý sosyoekonomik düzeyleri temsil eden 7 farklý ilköðretim okulunun ikinci kademe öðrencileri ile yürütülmüþtür. Toplam 1242 öðrenciden oluþan örneklemin yaþ aralýðý olup ortalamasý 12.81'dir. Kýz öðrenci sayýsý 643 (% 51.8), erkek öðrenci sayýsý 599 (% 48.2) dur. Veri Toplama Araçlarý Çapa Çocuk ve Ergenler için Sosyal Fobi Ölçeði (ÇESFÖ) Demir (1997) tarafýndan 10 yaþ ve üzeri çocuk ve ergenlerin sosyal fobi düzeyini belirlemek amacýyla geliþtirilmiþ 25 maddelik likert tipi bir kendini deðerlendirme aracýdýr. Ölçek maddeleri, bir kýsmý doðrudan okul ve sýnýf ortamýndaki durumlar olmak üzere sosyal fobiye yol açabilecek çeþitli durumlarý ve bunlara verilen tepkileri içermektedir. Ölçekten alýnan yüksek puanlar sosyal fobi belirtilerinin fazlalýðýna iþaret etmektedir. Ölçeðin yazar tarafýndan bildirilen güvenirlik katsayýsý (Cronbach =.82) oldukça yüksektir. Çocuklar için Durumluk Sürekli Kaygý Envanteri (ÇDSKE) Orijinal adý "State-Trait Anxiety Inventory for Children" (STAI-C) olan ölçek Spielberger ve arkadaþlarý (1970) tarafýndan geliþtirilmiþtir. Bu araç 20 maddelik iki ayrý bölümden oluþmaktadýr: Durumluk kaygý ölçeði ve sürekli kaygý ölçeði. Çalýþmada ölçeðin yalnýzca sürekli kaygýyý deðerlendiren bölümü kullanýlmýþtýr. Ölçek uygulanýrken, çeþitli kaygý belirtilerini 81

4 AYDIN VE TEKÝNSAV SÜTCÜ içeren her madde için çocuklardan, bu durumun yaþanma sýklýðýna göre 1, 2 veya 3 puanlarýndan birini iþaretlemeleri istenir. Ölçekten alýnan yüksek puanlar sürekli kaygýnýn yüksek olduðuna iþaret etmektedir. Ölçeðin Türkiye için geçerlik ve güvenirlik çalýþmalarý Özusta (1995) tarafýndan yapýlmýþtýr. Demografik Bilgi Formu Öðrencilere ölçeklerin yaný sýra, eðitim gördüðü okul, sýnýfý, yaþý, cinsiyeti, kendi deðerlendirmesine göre ailesinin ekonomik durumu (düþük, orta, iyi) ve kaç tane yakýn arkadaþýnýn olduðu gibi sorularý içeren bir bilgi formu verilmiþtir. Çalýþmada çocuklarýn sosyoekonomik düzeylerini belirlemek için, ailelerinin aylýk gelir düzeyinin sorulmamasýnýn nedeni bu yaþtaki çocuklarýn bir kýsmýnýn anne-babasýnýn aldýðý maaþa iliþkin bir fikrinin olmadýðý yönündeki deneyimlerdir. Ýþlem Uyarlama çalýþmasýnýn baþýnda ESKÖ, klinik psikoloji alanýnda uzman üç akademisyen ve bir Ýngiliz dil bilimi uzmaný tarafýndan ayrý ayrý Türkçe'ye çevrilmiþ, maddeler karþýlaþtýrýlarak ölçeðin son þekline karar verildikten sonra uygulamaya baþlanmýþtýr. Ölçekler öðrencilere sýnýflarýnda uygulanmýþtýr. Araþtýrmacýlar uygulamaya baþlamadan önce çalýþmanýn amacýna iliþkin kýsa bir açýklama yapmýþlar ardýndan ölçeklerin uygulanmasý sýrasýnda nelere dikkat etmeleri gerektiðini anlatmýþlardýr. Ayrýca uygulama sýrasýnda öðrencilerin olasý sorularýný yanýtlamak için sýnýflarda bulunmuþlardýr. Uygulama yaklaþýk dakika sürmüþtür. Verilerin Deðerlendirilmesi Verilerin analizi "SPSS 10.0" istatistik programý Tablo 1 : Çeþitli Sosyodemografik Deðiþkenlere Göre ESKÖ Puanlarýnýn Karþýlaþtýrýlmasý ESKÖ: Ergenler Ýçin Sosyal Kaygý Ölçeði, ODK: Olumsuz Deðerlendirilme Korkusu, Y-SKHD: Yeni Sosyal Durumlarda Korku ve Huzursuzluk Duyma, G-SKHD: Genel Sosyal Durumlarda Korku ve Huzursuzluk Duyma a,b,c.. Tukey testi ile alt grup karþýlaþtýrmalarý yapýlmýþtýr. Farklý harfle temsil edilen ortalamalar arasýnda p<0.05düzeyinde istatistiksel olarak anlamlý fark vardýr. *p=0.000 **p<

5 Ergenler Ýçin Sosyal Kaygý Ölçeði kullanýlarak yapýlmýþtýr. Cinsiyet, yaþ, sosyoekonomik düzey, arkadaþ sayýsý gibi sosyodemografik deðiþkenler için tek yönlü varyans analizleri yapýlmýþtýr. Çoklu karþýlaþtýrmalar için ise Tukey analizi kullanýlmýþtýr. Yapý geçerliðini belirlemek amacýyla "varimaks" eksen döndürme yöntemine göre temel bileþenler faktör analizi yapýlmýþtýr. ESKÖ'nün baþka ölçeklerle ve kendi alt ölçekleri arasýndaki iliþkiler korelasyon analizi ile araþtýrýlmýþtýr. Ölçeðin iç tutarlýlýðý için Cronbach Alfa güvenirlik katsayýsý hesaplanmýþ yarýya bölme güvenirliði ise Guttman Split-half analizi ile deðerlendirilmiþtir. Tüm analizlerde anlamlýlýk düzeyi 0.05 olarak kabul edilmiþtir. Tablo 2 : ESKÖ Maddelerinin Faktör Yükleri Maddeler ODK 6. Yaþýtlarýmýn arkamdan benim hakkýmda konuþtuklarýný düþünürüm. 8. Baþkalarýnýn benim için ne düþündüðünden endiþelenirim. 9. Baþkalarýnýn benden hoþlanmayacaðýndan korkarým. 12. Baþkalarýnýn benim hakkýmda ne söyleyeceðinden endiþelenirim. 14. Baþkalarýnýn benden hoþlanmayacaðýndan endiþelenirim 17. Baþkalarýnýn benimle dalga geçtiðini düþünürüm. 18. Birisiyle tartýþmaya girersem onun benden hoþlanmayacaðýndan endiþe ederim. G SKHD 1. Faktör Faktör 3. Faktör Bir grup insanla beraberken durgunumdur. 19. Hayýr derler diye baþkalarýna benimle bir þeyler yapmayý teklif etmeye çekinirim. 20. Bazý insanlarýn yanýndayken tedirgin olurum. 21. Ýyi tanýdýðým yaþýtlarýmýn yanýndayken bile utanýrým. 22. Baþkalarýndan benimle bir þeyler yapmalarýný istemek bana çok zor gelir * Y SKHD 1. Baþkalarýnýn önünde yeni bir þeyler yapmaya çekinirim. 3. Bana sataþýlmasýndan tedirgin olurum. 4. Tanýmadýðým insanlarýn yanýnda utanýrým. 5. Sadece çok iyi tanýdýðým insanlarla konuþurum. 10. Çok iyi tanýmadýðým yaþýtlarýmla konuþurken heyecanlanýrým. 13. Yeni insanlarla tanýþýrken tedirgin olurum. Açýklanan varyans ** %20.6 %14.8 %12.6 * Bu madde orijinal formda Y-SKHD alt ölçeðinde yer almaktadýr. ** Bu madde orijinal formda ODK alt ölçeðinde yer almaktadýr. 83

6 AYDIN VE TEKÝNSAV SÜTCÜ BULGULAR Sosyodemografik Deðiþkenlere Ýliþkin Karþýlaþtýrmalar ESKÖ'nün geçerlik ve güvenirliðine iliþkin analizlere geçmeden önce, cinsiyet, yaþ ve sosyoekonomik düzey gibi temel sosyo-demografik deðiþkenlerin ESKÖ puanlarýna etkisi tek yönlü varyans analizleriyle incelenmiþ, sonuçlar Tablo 1'de verilmiþtir. Tablo 1'e bakýldýðýnda kýz ve erkeklerin ODK [F(1,1240)=11.19 p=0.001] ve G-SKHD [F(1,1240)=5.46 p=0.02] alt ölçeði puanlarýnda farklýlaþma olduðu görülmektedir. Sonuçlar ODK alt ölçeðinde kýzlarýn, G-SKHD alt ölçeðinde ise erkeklerin anlamlý þekilde daha yüksek puanlar aldýðýna iþaret etmektedir. Ancak kýz ve erkek öðrencilerin ESKÖ'den aldýklarý toplam puan [F(1,1240)=2.05 p>0.05] ve Y-SKHD alt ölçeði puaný [F(1,1240)=0.42 p>0.05] açýsýndan birbirlerinden farklýlaþmadýklarý görülmüþtür. Yaþ deðiþkeni için varyans analizleri yapýldýðýnda, farklý yaþlardaki öðrencilerin ESKÖ'nün toplamýndan [F(3,1238)=0.60 p>0.05], ODK [F(3,1238)=0.80 p>0.05], Y-SKHD [F(3,1238)=0.50 p>0.05] ve G-SKHD [F(3,1238)=1.10 p>0.05] alt ölçeklerinden aldýklarý puanlarýn birbirinden farklýlaþmadýðý bulunmuþtur. Sosyoekonomik düzey ile ilgili bulgulara bakýldýðýnda, SED'in ESKÖ toplam puanýnda [F(3,1238)=19.71 p=0.000], ODK alt ölçeðinde [F(3,1238)=9.51 p=0.000], Y-SKHD alt ölçeðinde [F(3,1238)=17.57 p=0.000] ve G-SKHD alt ölçeðinde [F(3,1238)=20.48 p=0.000] anlamlý farklýlaþma yarattýðý bulunmuþtur. Yapýlan Tukey çoklu karþýlaþtýrmalar testine göre, SED yükseldikçe EASÖ'nin her bir alt ölçeðinden ve toplamýndan alýnan puanlar düþmektedir. Geçerliðe Ýliþkin Bulgular ESKÖ'nün 18 maddesine 'varimaks' eksen döndürme yöntemine göre temel bileþenler faktör analizi yapýlmýþtýr. Yapýlan faktör analizi sonucunda toplam varyansýn % 48'ini karþýlayan 3 faktör bulunmuþtur. Elde edilen bu sonuç ölçeðin 3 boyutlu yapýsýna oldukça uygundur. Tablo 2'ye bakýldýðýnda faktörlerin içerdiði maddelerin de ölçeðin alt ölçeklerini neredeyse aynen yansýttýðý görülmektedir. Sadece iki madde (3 ve 20) ölçeðin orijinal boyutlarýndan farklý faktörlerde yer almýþtýr. Ýlk faktör (7 madde) ODK alt ölçeðinin maddelerinden oluþmaktadýr ancak ODK alt ölçeðinin bir maddesi (3. madde), 3. faktörde yer almýþtýr. 3. maddeye bakýldýðýnda, en yüksek faktör yükünü 3. faktörden almasýna karþýn, 1. faktörden aldýðý yükün de.30'un üstünde olduðu görülmektedir. 2. faktör G-SKHD alt ölçeðinin maddelerinin tümünü içermektedir, ayrýca bu faktörde Y-SKHD'ya ait bir madde (20.madde) bulunmaktadýr. Tablo 2'ye bakýldýðýnda 20. maddenin her üç faktörden de.30'un üzerinde yük aldýðý görülmektedir. 3. faktör ise, 3. madde hariç G-SKHD alt ölçeðinin maddelerini içermektedir. ESKÖ'nün alt ölçeklerinin birbirleriyle ve dýþsal birer kriter olarak ÇESFÖ ve ÇDSKE'nin sürekli kaygý ölçeðiyle iliþkilerini deðerlendirmek için korelasyon analizi kullanýlmýþtýr. Analiz sonucunda elde edilen korelasyon katsayýlarý Tablo 3'de verilmiþtir. Tablo 3'de görüldüðü gibi ESKÖ'nün alt ölçeklerinin birbirleriyle ve Tablo 3 : ESKÖ Alt Ölçekleri ile ÇESFÖ ve ÇDSKE Sürekli Kaygý Formu Arasýndaki Korelasyon Katsayýlarý p*<

7 Tablo 4 : Yakýn Arkadaþ Sayýsýna Göre ESKÖ Puanlarýnýn Karþýlaþtýrýlmasý Ergenler Ýçin Sosyal Kaygý Ölçeði ESKÖ: Ergenler Ýçin Sosyal Kaygý Ölçeði, ODK: Olumsuz Deðerlendirilme Korkusu, Y-SKHD: Yeni Sosyal Durumlarda Korku ve Huzursuzluk Duyma, G-SKHD: Genel Sosyal Durumlarda Korku ve Huzursuzluk Duyma a,b,c.. Tukey testi ile alt grup karþýlaþtýrmalarý yapýlmýþtýr. Farklý harfle temsil edilen ortalamalar arasýnda istatistiksel olarak anlamlý fark vardýr. *p=0.000 ölçeðin toplam puanýyla korelasyonlarý istatistiksel olarak 0.01 düzeyinde anlamlýdýr. En yüksek korelasyon katsayýsý (.89) ODK alt ölçeði ile ESKÖ'nün toplamý arasýnda ve en düþük korelasyon katsayýsý (.51) G-SKHD ile ODK alt ölçekleri arasýndadýr. Ölçeðin sosyal kaygýyý ölçen bir baþka araç olan ÇESFÖ ve sürekli kaygýyý ölçen ÇDSKE sürekli kaygý formu ile korelasyonlarýnýn da istatistiksel olarak anlamlý olduðu görülmektedir. En yüksek korelasyon katsayýlarý her iki ölçeðin toplam puaný ile ESKÖ'nün toplam puaný arasýndadýr. Korelasyon katsayýlarý ise, sosyal kaygýyý deðerlendiren ÇESFÖ ile.75 ve ÇDSKE'nin sürekli kaygý ölçeðiyle.66'dýr. Sosyal kaygý problemi olan bireylerin akran iliþkilerinin sýnýrlý olduðu ve çok fazla yakýn arkadaþa sahip olmadýklarý bilindiði için, ölçeðin geçerliði incelenirken öðrencilerin yakýn arkadaþ sayýsýnýn bir dýþ ölçüt olarak kabul edilebileceði düþünülmüþtür. Yapýlan tek yönlü varyans analizi sonuçlarý yakýn arkadaþ sayýsýnýn ESKÖ toplam puanýnda [F(3,1238)=14.30 p=0.000], ODK[F(3,1238)=10.94 p=0.000], Y-SKHD [F(3,1238)=9.45 p=0.000] ve G-SKHD [F(3,1238)=10.48 p=0.000] alt ölçeklerinde anlamlý farklýlaþmaya neden olduðunu göstermiþtir. Tablo 4'de görüldüðü gibi Tukey çoklu karþýlaþtýrmalar testine göre, hiç arkadaþý olmayan ya da tek bir yakýn arkadaþý olan öðrencilerin 2 ve daha fazla yakýn arkadaþý olanlara kýyasla ESKÖ'nün toplamýndan ve alt ölçeklerinden anlamlý biçimde daha yüksek puanlar aldýklarý bulunmuþtur. Bir baþka deyiþle hiç yakýn arkadaþý olmayan ya da tek bir yakýn arkadaþý olan öðrencilerin sosyal kaygý düzeyleri iki ve daha fazla yakýn arkadaþý olanlara kýyasla anlamlý biçimde daha yüksektir. Güvenirliðe Ýliþkin Bulgular Ölçeðin güvenirlik düzeyini belirlemek amacýyla ölçeðin her bir alt testinin ve tümünün Cronbach Alfa iç tutarlýlýk ve iki yarým güvenilirlik katsayýlarý hesaplanmýþtýr. Güvenilirlik katsayýlarý Tablo 5'te verilmiþti bakýldýðýnda ESKÖ'nün tamamýnýn en yüksek Cronbach Alfa katsayýsýna (.88), buna karþýlýk 4 maddeden oluþan G-SKHD alt ölçeðinin en düþük katsayýya (.68) sahip olduðu görülmektedir. En yüksek iki yarým güvenirlilik katsayýsýnýn (.85) ise ölçeðin tamamýna ve ODK alt ölçeðine, en düþük katsayýnýn da (.67) Y-SKHD alt ölçeðine ait olduðu anlaþýlmaktadýr. Tablo 5 : ESKÖ nin Tümü ve Alt Ölçekleri Ýçin Güvenirlik Katsayýlarý 85

8 AYDIN VE TEKÝNSAV SÜTCÜ TARTIÞMA Bu çalýþmanýn amacý SAS-A olarak bilinen Ergenler için Sosyal Kaygý Ölçeðini dilimize kazandýrarak, Türk ortaokul öðrencilerinde psikometrik özelliklerini araþtýrmaktýr. ESKÖ'nün güçlü psikometrik özellikleri nedeniyle araþtýrmacýlarýn ve terapi etkililiðini deðerlendirmek isteyen klinisyenlerin sýkça kullandýklarý bir araç olmasý bu çalýþmanýn yapýlmasýnda belirleyici olmuþtur. Çalýþma kapsamýnda ölçeðin geçerliðini, güvenirliðini ve faktör yapýsýný belirlemeye yönelik analizlerin yaný sýra çeþitli sosyodemografik deðiþkenlerin ölçek puanlarýna etkisini deðerlendiren analizler yapýlmýþtýr. Sosyal kaygý konusunda yapýlan bazý çalýþmalarda cinsiyetler arasýnda bir farklýlaþma olmadýðý vurgulanýrken, kimi çalýþmalarda ise kýzlarýn anlamlý þekilde daha yüksek ölçek puanlarý elde ettikleri ve yine kýzlarýn erkeklerden daha yüksek taný alma oranýna sahip olduklarý ortaya konmuþtur (Beidel ve ark 1999, Compton ve ark. 2000, Demir 1997, Essau ve ark. 1999). ESKÖ'nün kullanýldýðý çalýþmalarda La Greca ve Lopez (1998) kýzlarýn erkeklerden anlamlý biçimde daha yüksek puanlar aldýðýný, buna karþýlýk Garcia-Lopez ve arkadaþlarý (2001) ESKÖ toplam puanýnda cinsiyet açýsýndan bir farklýlaþma olmadýðýný bildirmiþlerdir. Yapýlan çalýþmada ise, kýzlarýn ortalamalarý erkeklere oranla biraz daha yüksek olmasýna karþýn, farklýlýðýn istatistiksel olarak anlamlý olmadýðý bulunmuþtur. Sosyal kaygý ile ilgili yaygýnlýk çalýþmalarýna bakýldýðýnda alt sosyoekonomik düzeyden yetiþkinlerde yaygýnlýk oranýnýn daha yüksek olduðu görülmüþtür. (Schneier ve ark. 1992). Bu konuda çocuk ve ergenlerle yürütülmüþ pek fazla çalýþma bulunmamakla birlikte, Demir'in (1997) ülkemizde yaptýðý bir yaygýnlýk çalýþmasýnda benzer bir sonuçtan söz edilmiþtir. Sözü edilen bulgulara paralel olarak bu çalýþmada da sosyoekonomik düzey düþtükçe ESKÖ toplam ve alt ölçek puanlarýnýn anlamlý biçimde arttýðý bulunmuþtur. Bilindiði gibi sosyal kaygýsý olan bireyler sosyal ortamlara yönelik kaçýnma ve huzursuzluk yaþadýklarý için davranýþçý tedavilerde maruz býrakma, tedavinin temel bileþeni olarak öne çýkmaktadýr. Ailelerin de çocuklarýnda problemi fark ettiklerinde benzer þekilde onlarý daha fazla sosyal uyarana maruz býrakmaya çalýþtýklarý düþünülmektedir. Bununla birlikte yüksek SED'den ailelerin, çocuklarýna daha fazla sosyal olanak (sanatsal ve sportif etkinlikler, kurslar gibi) sunabilmelerinin, bu çocuklarda sosyal kaygý düzeyinin daha düþük olmasýna neden olduðu tahmin edilmektedir. ESKÖ'nün faktör yapýsýna iliþkin ilk bulgular ölçeði ergenlere uyarlayan La Greca ve Lopez (1998) tarafýndan bildirilmiþtir. Araþtýrmacýlar ölçeðin, gözden geçirilmiþ çocuk formuyla (SASC-R) ayný faktör yapýsýna sahip olduðunu bulmuþlardýr. Daha sonra Inderbitzen-Nolan ve Walters (2000) tarafýndan yapýlan çalýþma da ölçeðin 3 faktörlü yapýsýný desteklemiþ ve tüm maddelerin orijinal ölçekte bulunduklarý faktörlerde yer aldýðý görülmüþtür. Bununla birlikte Myers ve arkadaþlarýnýn (2002) çalýþmalarýnda, 3 faktörlü yapý desteklenmesine karþýn, üç madde orijinal boyuttan farklý faktörde yer almýþ ve bir madde hiçbir faktörden.30'un üstünde yük almamýþtýr. Bu çalýþmada ESKÖ'nün yapý geçerliðini incelemek amacýyla varimaks eksen döndürme yöntemi kullanýlarak faktör analizi yapýlmýþtýr. Yapýlan analiz sonucunda ölçeðin orijinalinde varolan üç faktörlü yapýsý desteklenmiþtir. Sadece iki madde (3. ve 20. madde) orijinal ölçekte ait olduklarý boyut dýþýndaki faktörlerden daha yüksek yük almýþtýr. Ancak bu maddeler ait olmalarý gereken faktörlerden de.30'un üzerinde yük aldýklarý için, ölçeðin orijinal faktör yapýsýnýn bu örneklem için de geçerli olduðu söylenebilir. Yapý geçerliðini deðerlendirmeye yönelik bir baþka yol olarak ölçeðin alt ölçeklerinin birbirleriyle ve toplam puanla korelasyonlarý incelenmiþtir. Her bir alt ölçeðin toplam puanla korelasyonlarý oldukça yüksek, birbirleriyle korelasyonlarý ise orta düzeyde bulunmuþtur. Daha önce yapýlan çalýþmalarda da benzer sonuçlar bildirilmiþtir (Garcia-Lopez ve ark. 2001, La Greca ve Lopez 1998, Storch ve ark 2004). ESKÖ'nün ölçüt geçerliðini belirleyebilmek için iki ayrý ölçekten yararlanýlmýþtýr. Bunlardan biri daha önce ülkemizde geliþtirilmiþ olan ÇESFÖ, diðeri ise ÇDSKE'nin sürekli kaygý formudur. Bu iki ölçek ile ESKÖ'nün korelasyonlarý sýrasýyla.75 ve.66 olarak bulunmuþtur. Bu bulgular yazýnda ESKÖ'nün kaygý ve sosyal kaygý ölçekleriyle iliþkisini inceleyen çalýþmalarla paralellik göstermektedir. Garcia-Lopez ve arkadaþlarýnýn (2001) çalýþmasýnda ölçeðin bir baþka sosyal 86

9 Ergenler Ýçin Sosyal Kaygý Ölçeði kaygý ölçeði olan SPAI ile (.73), Inderbitzen- Nolan ve Walters'ýn çalýþmalarýnda (2000) ise RCMAS olarak bilinen anksiyete ölçeðiyle (.58) iliþkisi incelenmiþtir. Ölçeðin sosyal kaygýyý deðerlendiren bir baþka ölçekle korelasyonunun sürekli kaygýyý deðerlendiren bir ölçekle korelasyonuna oranla daha yüksek olmasý önceki çalýþmalarla da desteklenen ve beklenen bir bulgudur. Elde edilen sonuçlar ESKÖ'nün ölçüt geçerliði açýsýndan memnuniyet vericidir. Ergenin sahip olduðu yakýn arkadaþ sayýsýnýn sosyal kaygý ile iliþkili olabileceði düþünüldüðünden, bu deðiþken ölçüt geçerliðini desteklemek amacýyla kullanýlmýþtýr. Yakýn arkadaþlýk ergenin kiþiler arasý iþlevselliðinin önemli bir göstergesidir (La Greca ve Lopez 1998). Ancak sosyal kaygýsý olan ergenlerin arkadaþ iliþkileri üzerine az sayýda çalýþma yapýlmýþtýr (Vernberg ve ark. 1992). Bunlardan sadece birinde yakýn arkadaþ sayýsý ile sosyal kaygý arasýndaki iliþki incelenmiþtir (La Greca ve Lopez 1998). Sözü geçen çalýþmada sosyal kaygý ile yakýn arkadaþ sayýsý arasýnda beklendiði gibi ters yönlü bir iliþki bulunmuþ ve bu iliþkinin kýzlarda daha güçlü olduðu bildirilmiþtir. Bu çalýþmada da benzer biçimde hiç yakýn arkadaþý olmayan ya da tek bir yakýn arkadaþý olan ergenlerin sosyal kaygý puanlarý iki ve daha fazla yakýn arkadaþý olanlara kýyasla anlamlý biçimde yüksek bulunmuþtur. Bunun ölçeðin ölçüt geçerliðini destekleyen bir bulgu olduðu söylenebilir. Ancak bilginin ergenlerin kendi bildirimlerine dayandýðý unutulmamalý ve bulgu dikkatle yorumlanmalýdýr. Ölçeðin güvenirlik analizi sonuçlarýna gelince; elde edilen Cronbach Alfa ve iki yarým güvenirlik sonuçlarý ESKÖ'nün oldukça iyi iç tutarlýlýða sahip olduðunu göstermektedir. Ölçeðin tümü için elde edilen Cronbahch Alfa ve Ýki yarým güvenirliði sýrasýyla.88 ve.85 olarak saptanmýþtýr. Alt ölçekler için yinelenen analizlerde en düþük Cronbach Alfa katsayýsý G-SKHD alt ölçeðinden (.68), en düþük iki yarým güvenirlik katsayýsý ise Y-SKHD alt ölçeðinden (.67) elde edilmiþtir. Bu sonuçlar daha önce yapýlan çalýþmalarla benzerlik göstermektedir (La Greca 1999, Inderbitzen-Nolan ve Walters 2000). Sonuç olarak yapýlan tüm analizler dikkate alýndýðýnda ESKÖ'nün Türkiye'deki ortaokul öðrencileri için sosyal kaygýyý deðerlendirmede geçerli ve güvenilir bir ölçek olduðu anlaþýlmýþtýr. Çalýþmanýn örneklemi yaþ arasý ilköðretim ikinci kademe öðrencilerini kapsamaktadýr. Bundan sonra yapýlacak olan çalýþmalarda daha büyük yaþ gruplarýyla ve klinik örneklemle çalýþýlmasýnýn uygun olacaðý düþünülmektedir. Özellikle ölçeðin faktör yapýsýnýn klinik grupla deðerlendirilmesi ölçeði daha deðerli kýlacaktýr. Tüm öz bildirim ölçeklerinde olduðu gibi ESKÖ'nün klinik gözlem ve görüþmelere katký saðlayacak bir araç olduðu düþünülmektedir. KAYNAKLAR Amerikan Psikiyatri Birliði (1987) Mental Bozukluklarýn Tanýsal ve Sayýmsal El Kitabý, gözden geçirilmiþ üçüncü baský (DSM-III-R) (Çev.ed.: E Köroðlu) Hekimler Yayýn Birliði, Ankara. Amerikan Psikiyatri Birliði (1994) Mental Bozukluklarýn Tanýsal ve Sayýmsal El Kitabý, dördüncü baský (DSM-IV) (Çev.ed.: E Köroðlu) Hekimler Yayýn Birliði, Ankara. Beidel DC, Turner SM (1998) Shy Children, Phobic Adults: The Nature And Treatment Of Social Phobia. Washington DC: American Psychological Association. Beidel DC, Turner SM, Morris TL (1999) Psychopathology of childhood social phobia. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 38: Benjamin RS, Costello EJ, Warren M (1990) Anxiety disorders in a pediatric sample. J Anxiety Disord 4: Compton SN, Nelson AH, March JS (2000) Social phobia and separation anxiety symptoms in community and clinical samples of children and adolescents. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 39: Demir T (1997) Çocuk ve ergenlerde sosyal fobi: Epidemiyolojik bir çalýþma. Yayýnlanmamýþ Týpta Uzmanlýk Tezi, Ýstanbul Üniversitesi Ýstanbul Týp Fakültesi Çocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalý. Essau CA, Conradt J, Petermann F (1999) Frequency and comorbidity of social phobia and social fears in adolescents. Behav Res Ther 37: Garcia-Lopez LJ, Olivares J, Hidalgo MD ve ark. (2001) Psychometric properties of the Social Phobia and Anxiety Inventory, The Social Anxiety Scale for adolescents, The Fear of Negative Evaluation Scale, and The Social Avoidance and Distress Scale in an adolescent Spanish-speaking sample. J Psychopath Behav Assess 23: Ginsburg G, La Greca AM, Silverman WS (1998) Social anxiety in children with anxiety disorders: Relation with social and emotional functioning. J Abnorm Psychol 26:

10 AYDIN VE TEKÝNSAV SÜTCÜ Heimberg RG (2003) Editorial:Assessment and diagnosis of social phobia in the clinic and the community. Psychol Med 33: Hudson JL, Rapee RM (2000) The origins of social phobia. Behav Modif 24: Inderbitzen-Nolan H, Davies CA, McKeon ND (2004) Investigating the construct validity of the SPAI-C comparing the sensitivity and specificity of the SPAI-C and the SAS-A. J Anxiety Disord 18: Inderbitzen-Nolan HM, Wolters KS (2000) Social Anxiety Scale for Adolescents:Normative data and further evidence of construct validity. J Clin Child Psychol 29: Johnson HS, Inderbitzen-Nolan HM, Anderson ER (2006) The Social Phobia Inventory:Validity and reliability in an adolescent community sample. Psych Asses 18: La Greca AM (1999) The Social Anxiety Scales for Children and Adolescents. Behav Ther 22: La Greca AM, Dandes SK, Wick P ve ark. (1988) Development of the Social Anxiety Scale for Children: Reliability and concurrent validity. J Clin Child Psychol 17: La Greca AM, Stone W (1993) Social Anxiety Scale for Children-Revised: Factor structure and concurrent validity. J Clin Child Psychol 22: La Greca LJ, Lopez N (1998) Social anxiety among adolescents: Linkages with peer relations and friendships. J Abnorm Child Psychol 26: Myers MG, Stein MD, Aarons GA (2002) Cross validation of The Social Anxiety Scale for Adolescents in a high school sample. J Anxiety Disord 16: Özusta ÞH (1995) Çocuklar için durumluk-sürekli kaygý envanteri uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalýþmasý. Türk Psikoloji Dergisi 10: Stein MB, Walker JR (2001) Triump over shyness:overcoming shyness and social anxiety. New York; McGraw Hill. Storch EA, Masia-Warner C, Dent HC ve ark. (2004) Psychometric evaluation of The Social Anxiety Scale for Adolescents and The Social Phobia and Anxiety Inventory for Children: Construct validity and normative data. J Anxiety Disord 18: Schneier FR, Johnson J, Hornig CD ve ark. (1992) Social phobia. Comorbidity and morbidity in an epidemiologic sample. Arch Gen Psychiatry 49: Spielberger CD, Gorsuchrl LE, Lushene RE (1970) Manual for the State-Trait Anxiety Inventory. Palo Alto Consulting Psychologist Press. Verhulst FC, Van der Ende J, Ferdinand RF ve ark. (1997) The prevalence of DSMIII-R diagnoses in a national sample of Dutch adolescents. Arch Gen Psychiatry 54: Vernberg EM, Abwender DA, Ewell KK ve ark. (1992) Social anxiety and peer relationships in early adolescents:a prospective analysis. J Clin Child Psychol 21:

11 Ergenler Ýçin Sosyal Kaygý Ölçeði Ek 1 ERGENLER ÝÇÝN SOSYAL KAYGI ÖLÇEÐÝ Bu bir test deðildir. Doðru ya da yanlýþ cevap yoktur. Bütün maddeleri olabildiðince içtenlikle cevaplamaya çalýþýnýz. Her bir maddenin yanýnda yer alan rakamlardan size uygun olaný iþaretleyin. 1= Hiçbir zaman 2= Nadiren 3= Bazen 4= Genellikle 5=Her zaman Örnek: a- Yaz tatilinde seyahat etmeyi severim b- Ispanaðý severim

GÜÇLER VE GÜÇLÜKLER ANKETÝ'NÝN (GGA) TÜRKÇE UYARLAMASININ PSÝKOMETRÝK ÖZELLÝKLERÝ

GÜÇLER VE GÜÇLÜKLER ANKETÝ'NÝN (GGA) TÜRKÇE UYARLAMASININ PSÝKOMETRÝK ÖZELLÝKLERÝ GÜÇLER VE GÜÇLÜKLER ANKETÝ'NÝN (GGA) TÜRKÇE UYARLAMASININ PSÝKOMETRÝK ÖZELLÝKLERÝ Taner GÜVENÝR*, Aylin ÖZBEK*, Burak BAYKARA*, Haluk ARKAR**, Birsen ÞENTÜRK***,Seçil ÝNCEKAÞ*** ÖZET Amaç: Güçler ve Güçlükler

Detaylı

Ruh Saðlýðý Çalýþanlarýnda Tükenmiþlik

Ruh Saðlýðý Çalýþanlarýnda Tükenmiþlik ARAÞTIRMA Ruh Saðlýðý Çalýþanlarýnda Tükenmiþlik Müge Oðuzberk 1, Arzu Aydýn 2 1 Psk., Lodos Özel Eðitim Okulu, 2 Yrd.Doç.Dr., Mersin Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü, Mersin ÖZET Amaç:

Detaylı

Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði

Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði Birsen CEYHUN*, Ömer OÐUZTÜRK**, Ayþe Gülsen CEYHUN*** ÖZET Alkol ve diðer maddelerin kötü kullanýmý ülkemizde yaygýn bir sosyal sorun haline

Detaylı

Conners-Wells Öz-Bildirim Ölçeði Kýsa Formunun Türk Ergenlere Uyarlama Çalýþmasý

Conners-Wells Öz-Bildirim Ölçeði Kýsa Formunun Türk Ergenlere Uyarlama Çalýþmasý ARAÞTIRMA Conners-Wells Öz-Bildirim Ölçeði Kýsa Formunun Türk Ergenlere Uyarlama Çalýþmasý Adaptation Study of Conners-Wells Self-Report Scale Revised Short Form to Turkish Adolescents Sema Kaner 1, Þener

Detaylı

2006 cilt 15 sayý 10 179

2006 cilt 15 sayý 10 179 Ankara'da Bir Lisenin 9 ve 10. Sýnýf Öðrencilerinin Kiþisel Hijyen Konusunda Davranýþlarýnýn Belirlenmesi Determination of the Behaviours of Ninth and Tenth Grade High School Students About Personal Hygiene

Detaylı

Araþtýrma Hazýrlayan: Ebru Kocamanlar Araþtýrma Uzman Yardýmcýsý Gýda Ürünlerinde Ambalajýn Satýn Alma Davranýþýna Etkisi Dünya Ambalaj Örgütü nün açýklamalarýna göre dünyada ambalaj kullanýmýnýn %30 unu

Detaylı

Cinsel Benlik Þemasý Ölçeði'nin Üniversite Örnekleminde Geçerlik ve Güvenilirlik Çalýþmasý

Cinsel Benlik Þemasý Ölçeði'nin Üniversite Örnekleminde Geçerlik ve Güvenilirlik Çalýþmasý ARAÞTIRMA Cinsel Benlik Þemasý Ölçeði'nin Üniversite Örnekleminde Geçerlik ve Güvenilirlik Çalýþmasý A Validity and Reliability Study of the Sexual Self-Schema Scale Among Undergraduate Students Gözde

Detaylı

Inter-rater Reliability of the Bender Visual Motor Gestalt Coordination Test (Second Edition) for Global, Koppitz and Recall Scoring Systems ARAÞTIRMA

Inter-rater Reliability of the Bender Visual Motor Gestalt Coordination Test (Second Edition) for Global, Koppitz and Recall Scoring Systems ARAÞTIRMA ARAÞTIRMA Bender - Geþtalt Görsel Motor Koordinasyon Testi-II'nin (BGT-II) Global, Koppitz ve Geri Çaðýrma Puanlamalarý Ýçin Yargýcýlar Arasý Güvenirliðin Deðerlendirilmesi* Inter-rater Reliability of

Detaylı

Anksiyete Bozukluðu Olan Ergenlerde Biliþsel Hatalar

Anksiyete Bozukluðu Olan Ergenlerde Biliþsel Hatalar ARAÞTIRMA Anksiyete Bozukluðu Olan Ergenlerde Biliþsel Hatalar Yaðmur Suadiye 1, Arzu Aydýn 2 1 Psk.,Özel Nazife Algan Özel Eðitim ve Rehabilitasyon Merkezi, 2 Yrd.Doç.Dr.,Mersin Üniversitesi Fen Edebiyat

Detaylı

Depresyon Tanýsý Almýþ Hastalarda Ölüm Kaygýsýnýn Araþtýrýlmasý

Depresyon Tanýsý Almýþ Hastalarda Ölüm Kaygýsýnýn Araþtýrýlmasý ARAÞTIRMA Depresyon Tanýsý Almýþ Hastalarda Ölüm Kaygýsýnýn Araþtýrýlmasý Investigation of Death Anxiety Among Depressive Patients Nilgün Öngider 1, Suna Özýþýk Eyüpoðlu 2 1 Psk.Dr., P.S. Yaþam Özel Aile

Detaylı

Sýnav Kaygýsý ve Ýliþkili Psikiyatrik Belirtiler

Sýnav Kaygýsý ve Ýliþkili Psikiyatrik Belirtiler ARAÞTIRMA Sýnav Kaygýsý ve Ýliþkili Psikiyatrik Belirtiler Test Anxiety and Related Psychiatric Symptoms Önder Kavakcý 1, Ayþegül Selcen Güler 2, Selma Çetinkaya 3 1 Yrd.Doç.Dr., Cumhuriyet Üniversitesi

Detaylı

Çocuk Davranýþ Listesi Kýsa Formunun Türkçe Güvenilirlik Çalýþmasý ve Geçerliliðine Ýliþkin Ön Çalýþma

Çocuk Davranýþ Listesi Kýsa Formunun Türkçe Güvenilirlik Çalýþmasý ve Geçerliliðine Ýliþkin Ön Çalýþma ARAÞTIRMA Çocuk Davranýþ Listesi Kýsa Formunun Türkçe Güvenilirlik Çalýþmasý ve Geçerliliðine Ýliþkin Ön Çalýþma Reliability Study of Turkish Version of Children s Behavior Questionnaire Short Form and

Detaylı

Ýntihar Olasýlýðý Ölçeðinin (ÝOÖ) Klinik Örneklemde Geçerlik ve Güvenirliði

Ýntihar Olasýlýðý Ölçeðinin (ÝOÖ) Klinik Örneklemde Geçerlik ve Güvenirliði ARAÞTIRMA Ýntihar Olasýlýðý Ölçeðinin (ÝOÖ) Klinik Örneklemde Geçerlik ve Güvenirliði Zehra Atlý 1, Mehmet Eskin 2, Çiðdem Dereboy 2 1 Uz.Psk., Ýzmir Atatürk Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi Psikiyatri Kliniði,

Detaylı

Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðunun Zeka Testlerinden ve Ýlgili Diðer Nöropsikolojik Araçlardan Yordanabilirliði

Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðunun Zeka Testlerinden ve Ýlgili Diðer Nöropsikolojik Araçlardan Yordanabilirliði ARAÞTIRMA Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðunun Zeka Testlerinden ve Ýlgili Diðer Nöropsikolojik Araçlardan Yordanabilirliði Nurcihan Kiriþ 1, Sirel Karakaþ 2 1 Uz. Psk., Çukurova Üniversitesi Týp

Detaylı

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi 1 Özet Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi Mehmet Ali MALAS, Osman SULAK, Bahadýr ÜNGÖR, Esra ÇETÝN, Soner ALBAY Süleyman Demirel

Detaylı

OLUMSUZ DEĞERLENDİRİLMEKTEN KORKMA ÖLÇEĞİ NE (ODKÖ) İLİŞKİN BİR GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI

OLUMSUZ DEĞERLENDİRİLMEKTEN KORKMA ÖLÇEĞİ NE (ODKÖ) İLİŞKİN BİR GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI OLUMSUZ DEĞERLENDİRİLMEKTEN KORKMA ÖLÇEĞİ NE (ODKÖ) İLİŞKİN BİR GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI Yrd. Doç. Dr. Sabahattin ÇAM Ç. Ü. Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü sabahcam@cu.edu.tr Öğr. Gör.

Detaylı

Ölüm Kaygýsý Ölçeðinin Uyarlanmasý: Geçerlik ve Güvenirlik Çalýþmasý

Ölüm Kaygýsý Ölçeðinin Uyarlanmasý: Geçerlik ve Güvenirlik Çalýþmasý ARAÞTIRMA Ölüm Kaygýsý Ölçeðinin Uyarlanmasý: Geçerlik ve Güvenirlik Çalýþmasý Figen Akça 1, Ý. Alper Köse 2 1 Psk.Yrd.Doç., Aksaray Üniversitesi Eðitim Fakültesi, 2 Ölçme ve Deðerlendirme Uzmaný, Milli

Detaylı

Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi

Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi ARAÞTIRMA 1 Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi Fahriye Oflaz, Huriye Varol GATA Hemþirelik Yüksek Okulu 06010 Etlik-Ankara Özet Amaç: Bu çalýþmanýn amacý

Detaylı

SAMSUN ÇIRAKLIK EÐÝTÝM MERKEZÝ NE DEVAM EDEN ÇIRAKLARIN DURUMLUK-SÜREKLÝ KAYGI DÜZEYLERÝNÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ*

SAMSUN ÇIRAKLIK EÐÝTÝM MERKEZÝ NE DEVAM EDEN ÇIRAKLARIN DURUMLUK-SÜREKLÝ KAYGI DÜZEYLERÝNÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ* Dr. Sevgi CANBAZ Yrd. Doç., Ondokuz Mayýs Üniv. Týp Fak. Halk Saðlýðý AD. Dr. Tevfik SÜNTER Yrd. Doç., Ondokuz Mayýs Üniv. Týp Fak. Halk Saðlýðý AD. Dr. Yýldýz PEKÞEN Prof., Ondokuz Mayýs Üniv. Týp Fak.

Detaylı

Agorofobisi Olmayan Panik Bozukluk Hastalarýnda Eþlik Eden Sosyal Fobik Semptomlarýn ve Sosyodemografik Deðiþkenlerin Ýncelenmesi

Agorofobisi Olmayan Panik Bozukluk Hastalarýnda Eþlik Eden Sosyal Fobik Semptomlarýn ve Sosyodemografik Deðiþkenlerin Ýncelenmesi ARAÞTIRMA Agorofobisi Olmayan Panik Bozukluk Hastalarýnda Eþlik Eden Sosyal Fobik Semptomlarýn ve Sosyodemografik Deðiþkenlerin Ýncelenmesi The Examination of the Social Anxiety Symptoms and Sociodemographic

Detaylı

Duchenne Muskuler Distrofili Çocuklarýn Aile Ýþlevlerinin ve Annelerinde Depresyon ve Kaygý Düzeylerinin Araþtýrýlmasý

Duchenne Muskuler Distrofili Çocuklarýn Aile Ýþlevlerinin ve Annelerinde Depresyon ve Kaygý Düzeylerinin Araþtýrýlmasý ARAÞTIRMA Duchenne Muskuler Distrofili Çocuklarýn Aile Ýþlevlerinin ve Annelerinde Depresyon ve Kaygý Düzeylerinin Araþtýrýlmasý Burcu Çakaloz 1, Semra Kurul 2 1 Uz. Dr., Pamukkale Üniversitesi Týp Fakültesi

Detaylı

ÇOCUK VE GENÇLER ÝÇÝN KLÝNÝSYEN TARAFINDAN UYGULANAN TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUÐU ÖLÇEÐÝ (TSSB-ÖÇE) GEÇERLÝK GÜVENÝRLÝK ÇALIÞMASI

ÇOCUK VE GENÇLER ÝÇÝN KLÝNÝSYEN TARAFINDAN UYGULANAN TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUÐU ÖLÇEÐÝ (TSSB-ÖÇE) GEÇERLÝK GÜVENÝRLÝK ÇALIÞMASI ÇOCUK VE GENÇLER ÝÇÝN KLÝNÝSYEN TARAFINDAN UYGULANAN TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUÐU ÖLÇEÐÝ (TSSB-ÖÇE) GEÇERLÝK GÜVENÝRLÝK ÇALIÞMASI Iþýk KARAKAYA*, Nursu ÇAKIN MEMÝK*, Belma AÐAOÐLU**, A. Tamer AKER***,

Detaylı

Obsesif Kompulsif Bozukluðun Belirti Daðýlýmýnýn ve Komorbiditesinin Çocuk ve Ergenler ile Eriþkinler Arasýnda Karþýlaþtýrýlmasý

Obsesif Kompulsif Bozukluðun Belirti Daðýlýmýnýn ve Komorbiditesinin Çocuk ve Ergenler ile Eriþkinler Arasýnda Karþýlaþtýrýlmasý Obsesif Kompulsif Bozukluðun Belirti Daðýlýmýnýn ve Komorbiditesinin Çocuk ve Ergenler ile Eriþkinler Arasýnda Karþýlaþtýrýlmasý Tümer TÜRKBAY*, Ali DORUK**, Hakan ERMAN***, Teoman SÖHMEN**** ÖZET Bu çalýþmanýn

Detaylı

ünite1 Kendimi Tanıyorum Sosyal Bilgiler 1. Resmî kimlik belgesi Verilen kavram ile aþaðýdakilerden hangisi iliþkilendirilemez?

ünite1 Kendimi Tanıyorum Sosyal Bilgiler 1. Resmî kimlik belgesi Verilen kavram ile aþaðýdakilerden hangisi iliþkilendirilemez? ünite1 Sosyal Bilgiler Kendimi Tanıyorum TEST 1 3. 1. Resmî kimlik belgesi Verilen kavram ile aþaðýdakilerden hangisi iliþkilendirilemez? A) Nüfus cüzdaný B) Ehliyet C) Kulüp kartý D) Pasaport Verilen

Detaylı

Ýþaretleme Testi Türk Formu'nun 6-11 Yaþ Grubu Çocuklarda Standardizasyon Çalýþmasý #

Ýþaretleme Testi Türk Formu'nun 6-11 Yaþ Grubu Çocuklarda Standardizasyon Çalýþmasý # Ýþaretleme Testi Türk Formu'nun 6-11 Yaþ Grubu Çocuklarda Standardizasyon Çalýþmasý # Birim Günay KILIÇ*, Metehan IRAK**, Aylin Ýlden KOÇKAR*** Þahnur ÞENER****, Sirel KARAKAÞ* # ÖZET Çalýþmanýn amacý

Detaylı

29 Fizik Tedavi Alan Hastalarýn Yaþam Kalitesinin Deðerlendirilmesi Assessment For Quality Of Life Of Patients Receiving Physical Therapy 1 Yrd.Doç. Dr.Birsen ALTAY 2 Yrd.Doç. Dr. H.Demet GÖNENER 1 Hemþ.

Detaylı

Üniversite Öðrencilerinde Yaþam Doyumunu Yordayan Etkenlerin Ýncelenmesi

Üniversite Öðrencilerinde Yaþam Doyumunu Yordayan Etkenlerin Ýncelenmesi ARAÞTIRMA Üniversite Öðrencilerinde Yaþam Doyumunu Yordayan Etkenlerin Ýncelenmesi Duru Gündoðar 1, Songül Sallan Gül 2, Ersin Uskun 3, Serpil Demirci 4, Diljin Keçeci 5 1 Yrd.Doç.Dr., Süleyman Demirel

Detaylı

Dövize Endeksli Kredilerde KKDF

Dövize Endeksli Kredilerde KKDF 2009-10 Dövize Endeksli Kredilerde KKDF Ýstanbul, 12 Mart 2009 Sirküler Sirküler Numarasý : Elit - 2009/10 Dövize Endeksli Kredilerde KKDF 1. Genel Açýklamalar: 88/12944 sayýlý Kararnameye iliþkin olarak

Detaylı

Koruma ve Bakým Altýndaki Çocuklara Yönelik Bireysel Risk Deðerlendirme Formu'nun (BÝRDEF) Geliþtirilmesi, Güvenirlik ve Geçerliði

Koruma ve Bakým Altýndaki Çocuklara Yönelik Bireysel Risk Deðerlendirme Formu'nun (BÝRDEF) Geliþtirilmesi, Güvenirlik ve Geçerliði ARAÞTIRMA Koruma ve Bakým Altýndaki Çocuklara Yönelik Bireysel Risk Deðerlendirme Formu'nun (BÝRDEF) Geliþtirilmesi, Güvenirlik ve Geçerliði Reliability and Validity of Individualized Risk Assessment Form

Detaylı

1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ

1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ 1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ Burhanettin Kaya 1, Mine Kaya 2 1 Doç.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, 2 Uz.Dr., Ankara Halk Saðlýðý Müdürlüðü,

Detaylı

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon ARAÞTIRMA Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon Gülten Karadeniz 1, Serdar Tarhan 2, Emre Yanýkkerem 3, Özden Dedeli 3, Erkan Kahraman 4 1 Yrd.Doç.Dr., 3

Detaylı

Dr. Sevim Buzlu*, Nihal Bostancý**, Derya Özbaþ***, Sevil Yýlmaz****

Dr. Sevim Buzlu*, Nihal Bostancý**, Derya Özbaþ***, Sevil Yýlmaz**** Ýstanbul'da Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Kadýnlarýn Genel Saðlýk Anketine Göre Ruhsal Durumlarýnýn Deðerlendirilmesi Assessment of the Psychological Status of Women Who Applied to a Primary Care Unit in

Detaylı

Simge Özer Pýnarbaþý

Simge Özer Pýnarbaþý Simge Özer Pýnarbaþý 1963 yýlýnda Ýstanbul da doðdu. Ortaöðrenimini Kadýköy Kýz Lisesi nde tamamladý. 1984 yýlýnda Ýstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü nü bitirdi.

Detaylı

DEHB Tanýlý Çocuklarýn Ebeveynlerinde DEHB Oraný

DEHB Tanýlý Çocuklarýn Ebeveynlerinde DEHB Oraný ARAÞTIRMA DEHB Tanýlý Çocuklarýn Ebeveynlerinde DEHB Oraný Hüner Aydýn 1, Rasim Somer Diler 2, Ebru Yurdagül 1, Þükrü Uðuz 3, Gülþah Þeydaoðlu 4 1 Dr., 3 Yrd.Doç.Dr., 4 Uz.Dr., Çukurova Üniversitesi Týp

Detaylı

OKÖSYS Baþarýsý ve Fen Lisesi

OKÖSYS Baþarýsý ve Fen Lisesi OKÖSYS Baþarýsý ve Fen Lisesi 1. Sýnýftaki Akademik Baþarýya Ýliþkin Bir Yordama Geçerliliði Çalýþmasý Emine ÖNEN *, Nükhet ÇIKRIKÇI DEMÝRTAÞLI ** Özet Bu araþtýrmada, 2002 Ortaöðretim Kurumlarý Öðrenci

Detaylı

Gençlerdeki Somatorform Bozukluklarda Kaygý Düzeyi, Annenin Baðlanma Biçimi ve Aile Ýþlevselliði

Gençlerdeki Somatorform Bozukluklarda Kaygý Düzeyi, Annenin Baðlanma Biçimi ve Aile Ýþlevselliði ARAÞTIRMA Gençlerdeki Somatorform Bozukluklarda Kaygý Düzeyi, Annenin Baðlanma Biçimi ve Aile Ýþlevselliði Anxiety Level, Maternal Attachment Style and Family Functioning in Adolescents' Somatoform Disorders

Detaylı

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn 4. SINIF COÞMAYA SORULARI 1. BÖLÜM 3. DÝKKAT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn toplamý kaçtýr? A) 83 B) 78 C) 91 D) 87

Detaylı

Conners-Wells Ergen Öz-Bildirim Ölçeði Uzun Formu: Türk Ergenlerde Psikometrik Özelliklerinin Deðerlendirilmesi*

Conners-Wells Ergen Öz-Bildirim Ölçeði Uzun Formu: Türk Ergenlerde Psikometrik Özelliklerinin Deðerlendirilmesi* ARAÞTIRMA Conners-Wells Ergen Öz-Bildirim Ölçeði Uzun Formu: Türk Ergenlerde Psikometrik Özelliklerinin Deðerlendirilmesi* Conners-Wells' Adolescent Self-Report Scale-Long Form: Evaluation Psychometric

Detaylı

Yaygýn Anksiyete Bozukluðu Tanýlý Bireylere Verilen Psikoeðitimin Tedavideki Etkinliðinin Ýncelenmesi

Yaygýn Anksiyete Bozukluðu Tanýlý Bireylere Verilen Psikoeðitimin Tedavideki Etkinliðinin Ýncelenmesi ARAÞTIRMA Yaygýn Anksiyete Bozukluðu Tanýlý Bireylere Verilen Psikoeðitimin Tedavideki Etkinliðinin Ýncelenmesi The Efficacy of Psychoeducation as an Adjuvant Therapy in Generalized Anxiety Disorder Havva

Detaylı

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER Major Depresyon, Davraným Bozukluðu ve Madde Kullaným Bozukluðu olan Ergenlerde Fluoksetin ve Biliþsel Davranýþcý Terapinin Karþýlaþtýrýldýðý Randomize Kontrollü Çalýþma Riggs

Detaylı

ERGENLÝK DÖNEMÝNDE KÝMLÝK VE BAÐLANMA ÝLÝÞKÝLERÝ: KÝMLÝK STATÜLERÝ VE BAÐLANMA STÝLLERÝ ÜZERÝNDEN BÝR ÝNCELEME

ERGENLÝK DÖNEMÝNDE KÝMLÝK VE BAÐLANMA ÝLÝÞKÝLERÝ: KÝMLÝK STATÜLERÝ VE BAÐLANMA STÝLLERÝ ÜZERÝNDEN BÝR ÝNCELEME ERGENLÝK DÖNEMÝNDE KÝMLÝK VE BAÐLANMA ÝLÝÞKÝLERÝ: KÝMLÝK STATÜLERÝ VE BAÐLANMA STÝLLERÝ ÜZERÝNDEN BÝR ÝNCELEME Ümit MORSÜNBÜL*, Bilgen TÜMEN * * ÖZET Amaç: Ergenlik, Erikson'un psikososyal geliþim kuramýnda

Detaylı

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER Kistik Fibrozisli Çocuk ve Ergenlerde Psikopatoloji ve Tedavi Uyumu White T, Miller J, Smith GL ve ark. (2008) Adherence and psychopathology in children and adolescents with cystic

Detaylı

Hemþirelerin Genel Ruhsal Durumlarýnýn Ýncelenmesi

Hemþirelerin Genel Ruhsal Durumlarýnýn Ýncelenmesi Hemþirelerin Genel Ruhsal Durumlarýnýn Ýncelenmesi The Analysis of the General Psychological Conditions of Nurses Dr. Serpil Yýlmaz*, Rabia Hacýhasanoðlu**, Zeynep Çiçek** Öz Hemþirelik, insanlarla iliþkiye

Detaylı

Sýnýf Öðretmenliði Öðrencilerinin Geliþim Dosyasý, Baþarý Testi Ve Tutum Puanlarý Arasýndaki Ýliþki

Sýnýf Öðretmenliði Öðrencilerinin Geliþim Dosyasý, Baþarý Testi Ve Tutum Puanlarý Arasýndaki Ýliþki Sýnýf Öðretmenliði Öðrencilerinin Geliþim Dosyasý, Baþarý Testi Ve Tutum Puanlarý Arasýndaki Ýliþki * Aytunga OÐUZ Özet: Araþtýrmanýn amacý; sýnýf öðretmenliði öðrencilerinin Eðitimde ölçme ve deðerlendirme

Detaylı

Marmara Depreminden Etkilenen Ýki Ayrý Bölgede Ergenlerde Depresyon, Kaygý ve Davranýþ #

Marmara Depreminden Etkilenen Ýki Ayrý Bölgede Ergenlerde Depresyon, Kaygý ve Davranýþ # Marmara Depreminden Etkilenen Ýki Ayrý Bölgede Ergenlerde Depresyon, Kaygý ve Davranýþ # Osman SABUNCUOÐLU*, Ahmet ÇEVÝKASLAN**, Meral BERKEM*** ÖZET Bu çalýþmanýn amacý Marmara depreminden sonra Gölcük

Detaylı

Genelevde Çalýþan Kadýnlarýn ve Ev Kadýnlarýnýn Cinsel Yolla Bulaþan Hastalýklar Konusundaki Bilgi Düzeylerinin Anksiyete ile Ýliþkisi

Genelevde Çalýþan Kadýnlarýn ve Ev Kadýnlarýnýn Cinsel Yolla Bulaþan Hastalýklar Konusundaki Bilgi Düzeylerinin Anksiyete ile Ýliþkisi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Reports) Genelevde Çalýþan Kadýnlarýn ve Ev Kadýnlarýnýn Cinsel Yolla Bulaþan Hastalýklar Konusundaki Bilgi Düzeylerinin Anksiyete ile Ýliþkisi The Relation Between Anxiety

Detaylı

Stroop Testi TBAG Formu: Türk Kültürüne Standardizasyon Çalýþmalarý, Güvenirlik ve Geçerlik

Stroop Testi TBAG Formu: Türk Kültürüne Standardizasyon Çalýþmalarý, Güvenirlik ve Geçerlik Stroop Testi TBAG Formu: Türk Kültürüne Standardizasyon Çalýþmalarý, Güvenirlik ve Geçerlik Sirel KARAKAÞ*, Emel ERDOÐAN**, Lale SAK***, A. Þebnem SOYSAL****, Tacettin ULUSOY*****, Ýnanç Yüceyurt ULUSOY*****,

Detaylı

Kamu Hastanelerinde Çalýþan Saðlýk PersonelindeÝþ Doyumu ve Stres Ýliþkisi

Kamu Hastanelerinde Çalýþan Saðlýk PersonelindeÝþ Doyumu ve Stres Ýliþkisi ARAÞTIRMA Kamu Hastanelerinde Çalýþan Saðlýk PersonelindeÝþ Doyumu ve Stres Ýliþkisi Relationship Between Job Satisfaction and Stress The Employee of Health Personnel in Public Hospitals Derya Nur 1 1

Detaylı

Mardin ili ilköðretim okullarýnda 6-15 yaþ grubu öðrencilerde kilo fazlalýðý ve obezite prevalansý

Mardin ili ilköðretim okullarýnda 6-15 yaþ grubu öðrencilerde kilo fazlalýðý ve obezite prevalansý Týp Araþtýrmalarý Dergisi 2007: 5 (1): 31-35 ARAÞTIRMA Mardin ili ilköðretim okullarýnda 6-15 yaþ grubu öðrencilerde kilo fazlalýðý ve obezite prevalansý Uz. Dr. Ayfer Gözü Dicle Üniversitesi Týp Fakültesi,

Detaylı

Yetiþkinliðe Geçiþte Bireyleþme Türleri ve Kimlik Statüleri: Üniversite Öðrencileri ve "Unutulan Yarý"

Yetiþkinliðe Geçiþte Bireyleþme Türleri ve Kimlik Statüleri: Üniversite Öðrencileri ve Unutulan Yarý ARAÞTIRMA Yetiþkinliðe Geçiþte Bireyleþme Türleri ve Kimlik Statüleri: Üniversite Öðrencileri ve "Unutulan Yarý" Individualization Types and Identity Status in Transition to Adulthood: College Students

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUK DÖNEMÝ PSÝKÝYATRÝK SORUNLARI ÝLE EBEVEYN DEPRESYONU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝ: CÝNSÝYETÝN ROLÜ

ERKEN ÇOCUKLUK DÖNEMÝ PSÝKÝYATRÝK SORUNLARI ÝLE EBEVEYN DEPRESYONU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝ: CÝNSÝYETÝN ROLÜ ERKEN ÇOCUKLUK DÖNEMÝ PSÝKÝYATRÝK SORUNLARI ÝLE EBEVEYN DEPRESYONU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝ: CÝNSÝYETÝN ROLÜ Koray KARABEKÝROÐLU*, Ayþe RODOPMAN ARMAN**, Meral BERKEM*** ÖZET Amaç: 43 aylýktan daha küçük çocuklardaki

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2015

Kanguru Matematik Türkiye 2015 3 puanlýk sorular 1. Aþaðýdaki þekillerden hangisi bu dört þeklin hepsinde yoktur? A) B) C) D) 2. Yandaki resimde kaç üçgen vardýr? A) 7 B) 6 C) 5 D) 4 3. Yan taraftaki þekildeki yapboz evin eksik parçasýný

Detaylı

Sosyal Kaygý Bozukluðu ile Panik Bozukluðu Olgularýnýn Demografik ve Bazý Klinik Özellikler Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý

Sosyal Kaygý Bozukluðu ile Panik Bozukluðu Olgularýnýn Demografik ve Bazý Klinik Özellikler Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý Sosyal Kaygý Bozukluðu ile Panik Bozukluðu Olgularýnýn Demografik ve Bazý Klinik Özellikler Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý Hatice GÜZ*, Nesrin DÝLBAZ** ÖZET Bu çalýþmada sosyal kaygý ve panik bozukluðu olan

Detaylı

Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu Tanýsý Alan Çocuklarýn Ebeveynlerinde Kiþilik Bozukluklarý

Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu Tanýsý Alan Çocuklarýn Ebeveynlerinde Kiþilik Bozukluklarý ARAÞTIRMA Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu Tanýsý Alan Çocuklarýn Ebeveynlerinde Kiþilik Bozukluklarý Oya Güçlü 1, Murat Erkýran 1 1 Uz. Dr., Bakýrköy Ruh Saðlýðý ve Sinir Hastalýklarý Eðitim ve

Detaylı

Türkiye: Gelecek Nesiller için Fýrsatlarýn Çoðaltýlmasý 11. Çocuk Geliþimi ve Çocuklarýn Karþýlaþtýðý Riskler Eþitsizliðin nesiller arasý geçiþinin bugün Türkiye nin en genç neslini ciddi ölçüde etkilediði

Detaylı

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz!

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! Asýlsýz iddia neden ortaya atýldý? Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! 19 Haziran 2004 tarihinde, Ovacýk Altýn Madeni ile hiçbir ilgisi olmayan Arsenik iddialarý ortaya atýlarak madenimiz

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Öðrencilerinde Sigara Ýçme Durumunun 1985 2005 Yýllarý Arasýndaki Deðiþimi

Erciyes Üniversitesi Öðrencilerinde Sigara Ýçme Durumunun 1985 2005 Yýllarý Arasýndaki Deðiþimi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Erciyes Üniversitesi Öðrencilerinde Sigara Ýçme Durumunun 1985 2005 Yýllarý Arasýndaki Deðiþimi Change of Smoking Prevalence among Erciyes University Students between 1985

Detaylı

ÇOCUK PSÝKÝYATRÝSÝ UZMANLIK EÐÝTÝMÝNDE PERFORMANSA DAYALI DEÐERLENDÝRME

ÇOCUK PSÝKÝYATRÝSÝ UZMANLIK EÐÝTÝMÝNDE PERFORMANSA DAYALI DEÐERLENDÝRME ÇOCUK PSÝKÝYATRÝSÝ UZMANLIK EÐÝTÝMÝNDE PERFORMANSA DAYALI DEÐERLENDÝRME Þahbal ARAS*, Burak BAYKARA** ÖZET Amaç: Bu yazýda çocuk psikiyatrisi uzmanlýk eðitiminde uygulanan Nesnel Örgün Klinik Sýnav (NÖKS)

Detaylı

TOPLUMSAL SAÐLIK DÜZEYÝNÝN DURUMU: Türkiye Bunu Hak Etmiyor

TOPLUMSAL SAÐLIK DÜZEYÝNÝN DURUMU: Türkiye Bunu Hak Etmiyor TOPLUMSAL SAÐLIK DÜZEYÝNÝN DURUMU: Türkiye Bunu Hak Etmiyor Türkiye'nin insanlarý, mevcut saðlýk düzeyini hak etmiyor. Saðlýk hizmetleri için ayrýlan kaynaklarýn yetersizliði, kamunun önemli oranda saðlýk

Detaylı

ÇOCUKLAR ÝÇÝN YAÞAM KALÝTESÝ ÖLÇEÐÝNÝN 8-12 YAÞ ÇOCUK FORMUNUN GEÇERLÝK VE GÜVENÝRLÝÐÝ

ÇOCUKLAR ÝÇÝN YAÞAM KALÝTESÝ ÖLÇEÐÝNÝN 8-12 YAÞ ÇOCUK FORMUNUN GEÇERLÝK VE GÜVENÝRLÝÐÝ ÇOCUKLAR ÝÇÝN YAÞAM KALÝTESÝ ÖLÇEÐÝNÝN 8-12 YAÞ ÇOCUK FORMUNUN GEÇERLÝK VE GÜVENÝRLÝÐÝ Nursu ÇAKIN MEMÝK*, Belma AÐAOÐLU**, Ayþen COÞKUN**, Iþýk KARAKAYA*** ÖZET Amaç: Çocuklar Ýçin Yaþam Kalitesi Ölçeði

Detaylı

Batman'da Çocuk Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirti ve Taný Daðýlýmlarý

Batman'da Çocuk Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirti ve Taný Daðýlýmlarý ARAÞTIRMA Batman'da Çocuk Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirti ve Taný Daðýlýmlarý Symptoms and Diagnosies of Patients Referring to A Child and Adolescent Psychiatry Outpatient Clinic

Detaylı

ÝSTANBUL'DA ÝLKÖÐRETÝM ÇAÐI ÇOCUKLARINDAN ALINAN BÝR KESÝT ÝLE BU YAÞ GRUPLARINDA OBEZÝTEYE ÝLÝÞKÝN DURUM TESPÝTÝ

ÝSTANBUL'DA ÝLKÖÐRETÝM ÇAÐI ÇOCUKLARINDAN ALINAN BÝR KESÝT ÝLE BU YAÞ GRUPLARINDA OBEZÝTEYE ÝLÝÞKÝN DURUM TESPÝTÝ IBB_DERGI_Layout 1 30.11.2011 16:26 Page 181 ÝSTANBUL'DA ÝLKÖÐRETÝM ÇAÐI ÇOCUKLARINDAN ALINAN BÝR KESÝT ÝLE BU YAÞ GRUPLARINDA OBEZÝTEYE ÝLÝÞKÝN DURUM TESPÝTÝ Evren Ebru ALTINCI 1 Ýlker YÜCESÝR 2 1Ýstanbul

Detaylı

Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý

Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý Týp Araþtýrmalarý Dergisi 23: 1 (3): 15-2 ARAÞTIRMA Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý Remzi Kutaniþ, Ömer A. Özer, Buket T. Eryonucu Yüzüncü

Detaylı

Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu ve Primer Enürezis Nokturnalý Çocuklarýn Annelerindeki Psikiyatrik Belirtiler ve Yetiyitimi

Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu ve Primer Enürezis Nokturnalý Çocuklarýn Annelerindeki Psikiyatrik Belirtiler ve Yetiyitimi Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu ve Primer Enürezis Nokturnalý Çocuklarýn Annelerindeki Psikiyatrik Belirtiler ve Yetiyitimi Fevziye TOROS*, Þenel TOT*, Murat BOZLU**, Yavuz OKYAY***, Handan ÇAMDEVÝREN****

Detaylı

Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Uygulanan Hastalarda Psikiyatrik Bozukluklar, Algýlanan Sosyal Destek ve Yaþam Kalitesi Düzeylerinin Karþýlaþtýrýlmasý

Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Uygulanan Hastalarda Psikiyatrik Bozukluklar, Algýlanan Sosyal Destek ve Yaþam Kalitesi Düzeylerinin Karþýlaþtýrýlmasý ARAÞTIRMA Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Uygulanan Hastalarda Psikiyatrik Bozukluklar, Algýlanan Sosyal Destek ve Yaþam Kalitesi Düzeylerinin Karþýlaþtýrýlmasý The Comparison of Psychiatric Disorders,

Detaylı

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði, üyeler arasýndaki haberleþme aðýný daha etkin hale getirmek için, akademik çalýþmalar yürüten bilim insaný, antrenör, öðretmen, öðrenci ve ilgili

Detaylı

Türkiye de Mezuniyet Öncesi ve/veya Sonrasý Psikiyatri Eðitimi ve Hizmeti Veren Kurumlarýn Özellikleri

Türkiye de Mezuniyet Öncesi ve/veya Sonrasý Psikiyatri Eðitimi ve Hizmeti Veren Kurumlarýn Özellikleri Türkiye de Mezuniyet Öncesi ve/veya Sonrasý Psikiyatri Eðitimi ve Hizmeti Veren Kurumlarýn Özellikleri Orhan DOÐAN* ÖZET Bu çalýþmada mezuniyet öncesi ve/veya sonrasý psikiyatri eðitimi ve hizmeti veren

Detaylı

ÝLKÖÐRETÝM OKULLARI BÝRÝNCÝ SINIF ÖÐRENCÝLERÝNÝN ÝLKOKUMA VE YAZMA ÖÐRETÝMÝNE HAZIRLIK DÜZEYLERÝ

ÝLKÖÐRETÝM OKULLARI BÝRÝNCÝ SINIF ÖÐRENCÝLERÝNÝN ÝLKOKUMA VE YAZMA ÖÐRETÝMÝNE HAZIRLIK DÜZEYLERÝ Abant Ýzzet Baysal Üniversitesi Eðitim Fakültesi Dergisi Cilt: 8, Sayý: 1, Yýl: 8, Haziran 2008 ÝLKÖÐRETÝM OKULLARI BÝRÝNCÝ SINIF ÖÐRENCÝLERÝNÝN ÝLKOKUMA VE YAZMA ÖÐRETÝMÝNE HAZIRLIK DÜZEYLERÝ Süleyman

Detaylı

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol 1 Acibadem University Medical Faculty 2 Maltepe University Medical

Detaylı

Ýþ Yaþamýnda Öznel Ýyi Oluþ: Utrecht Ýþe Baðlýlýk Ölçeðinin Psikometrik Niteliklerinin Ýncelenmesi

Ýþ Yaþamýnda Öznel Ýyi Oluþ: Utrecht Ýþe Baðlýlýk Ölçeðinin Psikometrik Niteliklerinin Ýncelenmesi ARAÞTIRMA Ýþ Yaþamýnda Öznel Ýyi Oluþ: Utrecht Ýþe Baðlýlýk Ölçeðinin Psikometrik Niteliklerinin Ýncelenmesi Subjective Well-Being at Work: Investigating of Psychometric Properties of Utrecht Work Engagement

Detaylı

Ergenlerde Öznel Ýyi Oluþu Artýrma Stratejilerini Kullanma ile Akademik Motivasyon Arasýndaki Ýliþki

Ergenlerde Öznel Ýyi Oluþu Artýrma Stratejilerini Kullanma ile Akademik Motivasyon Arasýndaki Ýliþki ARAÞTIRMA Ergenlerde Öznel Ýyi Oluþu Artýrma Stratejilerini Kullanma ile Akademik Motivasyon Arasýndaki Ýliþki The Relationship Between Using of Subjective Well Being Increasing Strategies and Academic

Detaylı

Whiteley Ýndeksi Türkçe Versiyonunun (Türkçe WI-7) Geçerlik, Güvenirliði ve Faktör Yapýsý

Whiteley Ýndeksi Türkçe Versiyonunun (Türkçe WI-7) Geçerlik, Güvenirliði ve Faktör Yapýsý ARAÞTIRMA Whiteley Ýndeksi Türkçe Versiyonunun (Türkçe WI-7) Geçerlik, Güvenirliði ve Faktör Yapýsý Turkish Version of the Whiteley Index (Turkish WI-7): Reliability, Validity, and Factorial Structure

Detaylı

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ IPA Cross-Border Programme CCI No: 2007CB16IPO008 BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ SINIR ÖTESÝ BÖLGEDE KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLÝ ÝÞLETMELERÝN ORTAK EKO-GÜÇLERÝ PROJESÝ Ref. ¹ 2007CB16IPO008-2011-2-063, Geçerli sözleþme

Detaylı

BASIN DUYURUSU (25.08.2002) 2002 Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) Yerleþtirme Sonuçlarý

BASIN DUYURUSU (25.08.2002) 2002 Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) Yerleþtirme Sonuçlarý BASIN DUYURUSU (25.08.2002) 2002 Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) Yerleþtirme Sonuçlarý 16 Haziran ve 23 Haziran 2002 tarihlerinde yapýlan Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) ve Yabancý Dil Sýnavý (YDS) sonuçlarýna aðýrlýklý

Detaylı

Mevcut Semptomlar Ölçeði: Geçerlik ve Güvenirlik Çalýþmasý

Mevcut Semptomlar Ölçeði: Geçerlik ve Güvenirlik Çalýþmasý ARAÞTIRMA Mevcut Semptomlar Ölçeði: Geçerlik ve Güvenirlik Çalýþmasý Ayþe Ayçiçeði Dinn 1 1 Doç.Dr., Ýstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü, Deneysel Psikoloji Ana Bilim Dalý, Ýstanbul

Detaylı

Madde Baðýmlýlýðý Olan Hastalarýn Ebeveynlerinde Öfke Düzeyi: Öfkenin, Depresyon ve Anksiyete Düzeyi ile Ýliþkisi

Madde Baðýmlýlýðý Olan Hastalarýn Ebeveynlerinde Öfke Düzeyi: Öfkenin, Depresyon ve Anksiyete Düzeyi ile Ýliþkisi Madde Baðýmlýlýðý Olan Hastalarýn Ebeveynlerinde Öfke Düzeyi: Öfkenin, Depresyon ve Anksiyete Düzeyi ile Ýliþkisi The Aggression Level of the Parents of Patients with Substance Use Disorder: The Relationship

Detaylı

DENEME Bu testte 40 soru bulunmaktadýr. 2. Bu testteki sorular matematiksel iliþkilerden yararlanma gücünü ölçmeye yöneliktir.

DENEME Bu testte 40 soru bulunmaktadýr. 2. Bu testteki sorular matematiksel iliþkilerden yararlanma gücünü ölçmeye yöneliktir. 1. Bu testte 40 soru bulunmaktadýr. 2. Bu testteki sorular matematiksel iliþkilerden yararlanma gücünü ölçmeye yöneliktir. 1. 3 2x +1 = 27 olduðuna göre, x kaçtýr? A) 0 B) 1 C) 2 D) 3 E) 4 4. Yukarýda

Detaylı

Semptom Yorumlama Anketi Türkçe Formunun Geçerlik ve Güvenirliði*

Semptom Yorumlama Anketi Türkçe Formunun Geçerlik ve Güvenirliði* ARAÞTIRMA Semptom Yorumlama Anketi Türkçe Formunun Geçerlik ve Güvenirliði* Hüseyin Güleç 1, Kemal Sayar 2 1 Saðlýk Bakanlýðý Erenköy Ruh Saðlýðý ve Hastalýklarý Hastanesi, 2 Bakýrköy Ruh ve Sinir Hastalýklarý

Detaylı

Ýzmir Ýlinde Çeþitli Kurumlarda Görev Yapan Öðretmenler ile Öðretmen Adaylarýnýn Demokratik Tutumlarý Üzerine Karþýlaþtýrmalý Bir Araþtýrma

Ýzmir Ýlinde Çeþitli Kurumlarda Görev Yapan Öðretmenler ile Öðretmen Adaylarýnýn Demokratik Tutumlarý Üzerine Karþýlaþtýrmalý Bir Araþtýrma Ýzmir Ýlinde Çeþitli Kurumlarda Görev Yapan Öðretmenler ile Öðretmen Adaylarýnýn Demokratik Tutumlarý Üzerine Karþýlaþtýrmalý Bir Araþtýrma A. Seda SARACALOÐLU *, Ýlke EVÝN **, S. Rana VAROL *** Özet Bu

Detaylı

Sosyal anksiyete bozukluðu, ilk kez 1966'da Marks

Sosyal anksiyete bozukluðu, ilk kez 1966'da Marks Sosyal Anksiyete Bozukluðu: Taný, Epidemiyoloji, Etiyoloji, Klinik ve Ayýrýcý Taný Doç. Dr. Nesrin DÝLBAZ* Sosyal anksiyete bozukluðu, ilk kez 1966'da Marks ve Gelder tarafýndan tanýmlanmasýna karþýn ayrý

Detaylı

Aleksitimi: Psikolojik Belirtiler ve Baðlanma Stilleri

Aleksitimi: Psikolojik Belirtiler ve Baðlanma Stilleri ARAÞTIRMA Aleksitimi: Psikolojik Belirtiler ve Baðlanma Stilleri Ayþegül Durak Batýgün 1, Ayda Büyükþahin 2 1 Doç.Dr., 2 Yrd.Doç.Dr., Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coðrafya Fakültesi Psikoloji Bölümü,

Detaylı

Yineleyici ve Tek Dönem Major Depresif Bozukluðu Olan Hastalarýn Kiþilik ve Affektif Mizaç Özellikleri

Yineleyici ve Tek Dönem Major Depresif Bozukluðu Olan Hastalarýn Kiþilik ve Affektif Mizaç Özellikleri ARAÞTIRMA Yineleyici ve Tek Dönem Major Depresif Bozukluðu Olan Hastalarýn Kiþilik ve Affektif Mizaç Özellikleri Selçuk Aslan 1, Esra Yancar Demir 2 1 Doç.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri

Detaylı

Mart 2010 Otel Piyasasý Antalya Ýstanbul Gayrimenkul Deðerleme ve Danýþmanlýk A.Þ. Büyükdere Cad. Kervan Geçmez Sok. No:5 K:2 Mecidiyeköy Ýstanbul - Türkiye Tel: +90.212.273.15.16 Faks: +90.212.355.07.28

Detaylı

2014 2015 Eðitim Öðretim Yýlý ÝSTANBUL ÝLÝ ÝLKOKULLAR ARASI 2. Zeka Oyunlarý Turnuvasý 7 Mart Silence Ýstanbul Hotel TURNUVA PROGRAMI 09.30-10.00 10.00-10.45 11.00-11.22 11.35-11.58 12.10-12.34 12.50-13.15

Detaylı

Birinci Basamakta Çalýþan Saðlýk Personelinin Aile Hekimliði Mevzuatýnda Yer Alan Bazý Konularý Benimseme Durumu

Birinci Basamakta Çalýþan Saðlýk Personelinin Aile Hekimliði Mevzuatýnda Yer Alan Bazý Konularý Benimseme Durumu ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Birinci Basamakta Çalýþan Saðlýk Personelinin Aile Hekimliði Mevzuatýnda Yer Alan Bazý Konularý Benimseme Durumu Opinions of Primary Care Health Workers on Family Medicine

Detaylı

Türk Tabipleri Birliði Yöneticilerinde Sigara Ýçme Alýþkanlýðý

Türk Tabipleri Birliði Yöneticilerinde Sigara Ýçme Alýþkanlýðý Türk Tabipleri Birliði Yöneticilerinde Sigara Ýçme Alýþkanlýðý Tobacco Smoking Among the Executives of the Turkish Medical Association Dr. Özen Aþut*, Dr. Sibel Kalaça** Özet Sigara içme alýþkanlýðý; yaygýnlýðý

Detaylı

Pozitif Psikoterapi Baðlamýnda Yaþam Amaçlarý Belirleme Ölçeðinin Üniversite Öðrencileri Üzerinde Psikometrik Özelliklerinin

Pozitif Psikoterapi Baðlamýnda Yaþam Amaçlarý Belirleme Ölçeðinin Üniversite Öðrencileri Üzerinde Psikometrik Özelliklerinin ARAÞTIRMA Pozitif Psikoterapi Baðlamýnda Yaþam Amaçlarý Belirleme Ölçeðinin Üniversite Öðrencileri Üzerinde Psikometrik Özelliklerinin Ýncelenmesi Investigating of Psychometric Properties the Scale of

Detaylı

ÖÐRETMENLERÝN YENÝ ÝLKÖÐRETÝM MATEMATÝK PROGRAMINA ÝLÝÞKÝN GÖRÜÞLERÝ

ÖÐRETMENLERÝN YENÝ ÝLKÖÐRETÝM MATEMATÝK PROGRAMINA ÝLÝÞKÝN GÖRÜÞLERÝ Abant Ýzzet Baysal Üniversitesi Eðitim Fakültesi Dergisi Cilt: 8, Sayý: 1, Yýl: 8, Haziran 2008 ÖÐRETMENLERÝN YENÝ ÝLKÖÐRETÝM MATEMATÝK PROGRAMINA ÝLÝÞKÝN GÖRÜÞLERÝ Hasan Hüseyin AKSU * ÖZET Bu araþtýrma,

Detaylı

Lise ve Üniversite Öðrencilerinde Ýntihar Olasýlýðýnýn Deðerlendirilmesi

Lise ve Üniversite Öðrencilerinde Ýntihar Olasýlýðýnýn Deðerlendirilmesi Lise ve Üniversite Öðrencilerinde Ýntihar Olasýlýðýnýn Deðerlendirilmesi Ayþe Gülsen CEYHUN*, Birsen CEYHUN** ÖZET Ýntihar araþtýrmalarýnda ergenlik döneminde intihar, bugün en önemli konulardan biridir.

Detaylı

Þizofreni Tanýlý Hastalarýn Çocuklarýnda Dikkat, Bellek ve Yürütücü Ýþlevler

Þizofreni Tanýlý Hastalarýn Çocuklarýnda Dikkat, Bellek ve Yürütücü Ýþlevler ARAÞTIRMA Þizofreni Tanýlý Hastalarýn Çocuklarýnda Dikkat, Bellek ve Yürütücü Ýþlevler Þahika Gülen Þiþmanlar 1, Ayþen Coþkun 2, Belma Aðaoðlu 2, Sennur Zaimoðlu 3, Iþýk Karakaya 4, Cavit Iþýk Yavuz 5

Detaylı

Ankara'da Bir Týp Fakültesi'nde Okuyan Son Sýnýf Öðrencilerde Tükenmiþlik Sendromu

Ankara'da Bir Týp Fakültesi'nde Okuyan Son Sýnýf Öðrencilerde Tükenmiþlik Sendromu Ankara'da Bir Týp Fakültesi'nde Okuyan Son Sýnýf Öðrencilerde Tükenmiþlik Sendromu Burnout Syndrome Among Last Year Medical Students of a Medical Faculty in Ankara Dr. Mehmet Güdük*, Dr. Þerafettin Erol*,

Detaylı

DSM-5 Düzey 2 Somatik Belirtiler Ölçeği Türkçe Formunun güvenilirliği ve geçerliliği (11-17 yaş çocuk ve 6-17 yaş anne-baba formları)

DSM-5 Düzey 2 Somatik Belirtiler Ölçeği Türkçe Formunun güvenilirliği ve geçerliliği (11-17 yaş çocuk ve 6-17 yaş anne-baba formları) DSM-5 Düzey 2 Somatik Belirtiler Ölçeği Türkçe Formunun güvenilirliği ve geçerliliği (11-17 yaş çocuk ve 6-17 yaş anne-baba formları) Şermin Yalın Sapmaz Manisa CBÜ Tıp Fakültesi Çocuk Ergen Ruh Sağlığı

Detaylı

EÞÝTSÝZLÝKLER. I. ve II. Dereceden Bir Bilinmeyenli Eþitsizlik. Polinomlarýn Çarpýmý ve Bölümü Bulunan Eþitsizlik

EÞÝTSÝZLÝKLER. I. ve II. Dereceden Bir Bilinmeyenli Eþitsizlik. Polinomlarýn Çarpýmý ve Bölümü Bulunan Eþitsizlik l l l EÞÝTSÝZLÝKLER I. ve II. Dereceden Bir Bilinmeyenli Eþitsizlik Polinomlarýn Çarpýmý ve Bölümü Bulunan Eþitsizlik Çift ve Tek Katlý Kök, Üslü ve Mutlak Deðerlik Eþitsizlik l Alýþtýrma 1 l Eþitsizlik

Detaylı

Halkla Ýliþkiler ve Cinsiyet

Halkla Ýliþkiler ve Cinsiyet Halkla Ýliþkiler ve Cinsiyet Damla YILDIRIM, Selin METÝN Ýzmir Ekonomi Üniversitesi Ýletiþim Fakültesi Özet Literatürde öðrenciler üzerinde yapýlan çalýþmalar cinsiyete göre ileriye dönük mesleki algýlarý

Detaylı

Evlilik Terapisi için Baþvuran Çiftlerin Evlilik Doyumu ve Evlilik Terapisiyle Hakkýndaki Görüþleriyle Ýliþkili Etmenler

Evlilik Terapisi için Baþvuran Çiftlerin Evlilik Doyumu ve Evlilik Terapisiyle Hakkýndaki Görüþleriyle Ýliþkili Etmenler ARAÞTIRMA Evlilik Terapisi için Baþvuran Çiftlerin Evlilik Doyumu ve Evlilik Terapisiyle Hakkýndaki Görüþleriyle Ýliþkili Etmenler Factors Related to Marital Satisfaction and Views About Marital Therapy

Detaylı

Cloninger'in Mizaç ve Karakter Boyutlarý ile Kiþilik Bozukluklarý Arasýndaki Ýliþki

Cloninger'in Mizaç ve Karakter Boyutlarý ile Kiþilik Bozukluklarý Arasýndaki Ýliþki ARAÞTIRMA Cloninger'in Mizaç ve Karakter Boyutlarý ile Kiþilik Bozukluklarý Arasýndaki Ýliþki Haluk Arkar 1 1 Doç.Dr., Ege Üniversitesi Psikoloji Bölümü, Ýzmir ÖZET Amaç: Bu çalýþma, Svrakic ve arkadaþlarý

Detaylı

Farklý Yetiþme Koþullarýnýn Aleksitimi, Depresyon ve Psikiyatrik Belirtilerle Ýliþkisi

Farklý Yetiþme Koþullarýnýn Aleksitimi, Depresyon ve Psikiyatrik Belirtilerle Ýliþkisi ARAÞTIRMA Farklý Yetiþme Koþullarýnýn Aleksitimi, Depresyon ve Psikiyatrik Belirtilerle Ýliþkisi Deniz Erden 1 1 Psk. Dr., Balýkesir Asker Hastanesi Psikiyatri Kliniði, Balýkesir ÖZET Amaç: Çalýþmanýn

Detaylı

ARAÞTIRMA. Ezgi Trak 1, Müjgan Ýnözü 2 1 Arþ.Gör., 2 Doç. Dr., Hacettepe Üniversitesi, Psikoloji Bölümü, Ankara SUMMARY ÖZET

ARAÞTIRMA. Ezgi Trak 1, Müjgan Ýnözü 2 1 Arþ.Gör., 2 Doç. Dr., Hacettepe Üniversitesi, Psikoloji Bölümü, Ankara SUMMARY ÖZET ARAÞTIRMA Yeni Bir Obsesif-Kompulsif Semptom Ýçeriði: Romantik Ýliþki Obsesyon ve Kompulsiyonlarý Ölçeði ile Partnere Ýliþkin Obsesif-Kompulsif Belirti Ölçeði nin Türkçe Formlarýnýn Psikometrik Özellikleri

Detaylı

Ergen Ruh Saðlýðý Sorunlarý ve Ýntihar Davranýþýyla Ýliþkileri #

Ergen Ruh Saðlýðý Sorunlarý ve Ýntihar Davranýþýyla Ýliþkileri # Ergen Ruh Saðlýðý Sorunlarý ve Ýntihar Davranýþýyla Ýliþkileri # Mehmet ESKÝN* ÖZET Bu çalýþma ergenler arasýndaki ruhsal sorunlar ve bu sorunlarýn intihar düþüncesi ve giriþimleriyle olasý iliþkileri

Detaylı

Kayseri il merkezinde çalýþan hekimlerin hasta haklarý konusundaki bilgi düzeyleri

Kayseri il merkezinde çalýþan hekimlerin hasta haklarý konusundaki bilgi düzeyleri ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri il merkezinde çalýþan hekimlerin hasta haklarý konusundaki bilgi düzeyleri Knowledge levels of physicians working in Kayseri on patient rights Ali Özer, Dr., MD.

Detaylı