T.C. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ YAYINI NO: 2913 AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ YAYINI NO: 1870 TÜREV ARAÇLAR

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ YAYINI NO: 2913 AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ YAYINI NO: 1870 TÜREV ARAÇLAR"

Transkript

1 T.C. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ YAYINI NO: 2913 AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ YAYINI NO: 1870 TÜREV ARAÇLAR Yazarlar Doç.Dr. Abdullah YALAMA (Ünite 1, 2, 3, 5, 6, 7, 8) Doç.Dr. Metin COŞKUN (Ünite 4) Editör Prof.Dr. Güven SEVİL ANADOLU ÜNİVERSİTESİ i

2 Bu kitabın basım, yayım ve satış hakları Anadolu Üniversitesine aittir. Uzaktan Öğretim tekniğine uygun olarak hazırlanan bu kitabın bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan izin almadan kitabın tümü ya da bölümleri mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik kayıt veya başka şekillerde çoğaltılamaz, basılamaz ve dağıtılamaz. Copyright 2013 by Anadolu University All rights reserved No part of this book may be reproduced or stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means mechanical, electronic, photocopy, magnetic tape or otherwise, without permission in writing from the University. UZAKTAN ÖĞRETİM TASARIM BİRİMİ Genel Koordinatör Doç.Dr. Müjgan Bozkaya Genel Koordinatör Yardımcısı Doç.Dr. Hasan Çalışkan Öğretim Tasarımcıları Yrd.Doç.Dr. Seçil Banar Öğr.Gör.Dr. Mediha Tezcan Grafik Tasarım Yönetmenleri Prof. Tevfik Fikret Uçar Öğr.Gör. Cemalettin Yıldız Öğr.Gör. Nilgün Salur Kitap Koordinasyon Birimi Uzm. Nermin Özgür Kapak Düzeni Prof. Tevfik Fikret Uçar Öğr.Gör. Cemalettin Yıldız Grafikerler Gülşah Karabulut Özlem Ceylan Kenan Çetinkaya Dizgi Açıköğretim Fakültesi Dizgi Ekibi Türev Araçlar ISBN Baskı Bu kitap ANADOLU ÜNİVERSİTESİ Web-Ofset Tesislerinde adet basılmıştır. ESKİŞEHİR, Ocak 2013 ii

3 İçindekiler Önsöz... iv 1. Vadeli İşlemler Piyasası ve Türev Ürünler 2 2. Forward (Alivre) Sözleşmeler Futures (Gelecek) Sözleşmeler Opsiyon Sözleşmeleri I Opsiyon Sözleşmeleri II Swap Sözleşmeleri Dayanak Varlıklar Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası Sözlük iii

4 Önsöz Küreselleşme süreciyle birlikte ülke ekonomilerinde bir değişim sürecinin başladığı açıktır. Bu değişim dünya ekonomilerine yön vermektedir. Bu değişim süreciyle birlikte ekonomik birimler arasındaki entegrasyon hız kazanmış ve finansal piyasaların maruz kaldıkları riskler büyük ölçüde artış göstermiştir. Bu risklerin yönetilmesinde geleneksel araçların yetersiz kalması yeni arayışların başlamasına ve türev araçların gelişmesine zemin hazırlamıştır. Dayandıkları varlıkların fiyat hareketleri tarafından performansları belirlenen türev araçlar, genel anlamda forward, futures, opsiyon ve swap sözleşmeleridir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta türev araçların dayandıkları varlıkların alınıp satılmasına ihtiyaç duyulmamasıdır. Bu kapsamda dayanak varlıklar türev araçların uygulama etkinliğini arttırmada önemli bir rol üstlenmişlerdir. Bir ekonomide türev araçların işlem gördüğü vadeli işlem piyasalarının varlığı, o ekonomideki finansal piyasaların gelişmişlik düzeyini artırarak kaynakların daha etkin dağılımına zemin hazırlamaktadır. Bu kapsamda açıktır ki türev araçlar geleceğe yönelik fiyat keşfi ve risk yönetimine imkân vermesi açısından günümüz ekonomik sistemleri için vazgeçilmez bir unsur olmaktadır. Türev Araçlar ile ilgili bu kitap öncelikle vadeli işlemler ve bu işlemlerde kullanılan araçlar ile ilgili genel bilgileri siz öğrencilerimize vermek için hazırlanmıştır. Amaçlarımız bölümü üniteyi kolay ve sistemli bir biçimde okumanıza yardımcı olacaktır. Sıra sizde bölümleri ünitenin daha iyi kavranması için tasarlanmıştır. Bu kitap için ayrıca sözlük bölümü oluşturulmuştur. Sözlük bölümü teknik kavramların daha iyi anlaşılmasında ve anahtar kavramların toplu bir şekilde görülmesinde yardımcı olacaktır. Türev Araçlar kitabının oluşturulmasında büyük katkıları olan yazar arkadaşlarıma ve uzaktan öğretim tasarım birimindeki tüm çalışanlara teşekkürü bir borç bilirim. Öğretim yaşantınızın sağlıklı ve mutlu geçmesi dileğiyle Editör Prof.Dr. Güven SEVİL iv

5

6 1 Amaçlarımız Bu üniteyi tamamladıktan sonra; Risk ve risk yönetimi kavramlarını tanımlayabilecek, Spot ve vadeli işlem fiyatları arasındaki ilişkiyi açıklayabilecek, Vadeli işlem borsalarının temel fonksiyonlarını değerlendirebilecek, Vadeli işlem piyasalarının taraflarını sıralayabilecek, Vadeli işlem piyasalarının kullanım amaçlarını tartışabilecek, Türev araçlar ve hedging işlemlerini açıklayabilecek bilgi ve becerilere sahip olabilirsiniz. Anahtar Kavramlar Risk Türev Ürünler Forward Sözleşmeler Futures Sözleşmeler Opsiyon Sözleşmeleri Swap Sözleşmeleri İçindekiler Giriş Vadeli İşlem Piyasaları Vadeli İşlem Piyasalarının Temel Fonksiyonu Vadeli İşlem Piyasalarının Tarafları Vadeli İşlem Piyasalarının Kullanım Amaçları Vadeli İşlem Sözleşmesinin Temel Unsurları Türev Ürünler ve Hedging 2

7 Vadeli İşlemler Piyasası ve Türev Ürünler GİRİŞ Son dönemlerde ülkeler arasındaki sermaye hareketlerinin hız kazanması türev araçlar ve risk yönetimi gibi iki temel kavrama dikkat çekmektedir. Türev araçların en önemli özelliği risk yönetimine olanak sağlamalarıdır. Finansal piyasalarda risk; faiz oranları, hisse senedi fiyatları, döviz kurları ve petrol fiyatları gibi finansal araçların fiyatlarındaki dalgalanma olarak tanımlanabilmektedir. Türkiye deki yatırımcıların özellikle döviz kuru, faiz riski ile karşı karşıya kaldıklarını söylersek, yatırımcıların karşı karşıya kaldıkları bu riskleri azaltabilecek türev araçları ve bu türev araçların işlem gördüğü vadeli işlem piyasalarını tanımaları önem taşımaktadır. Bu kapsamda bu bölümde risk ve risk yönetimi, spot ve vadeli işlem fiyatları arasındaki temel ilişki, vadeli işlem borsalarının temel fonksiyonu, vadeli işlem piyasalarının tarafları, vadeli işlem piyasalarının kullanım amaçları, türev ürünler ve hedging hakkında bilgi verilecektir. VADELİ İŞLEM PİYASALARI Ekonomilerin vazgeçilmez kurumları arasında yer alan vadeli işlem borsaları oldukça önemli işlem hacimlerine sahiptir. Ekonomik kuruluşların varlıklarını sürdürebilmesi ve başarılı olması için risk yönetimi son derece önemlidir ve bu kapsamda bilinmektedir ki vadeli işlem ve opsiyon borsaları etkin risk yönetimi yapmaya imkan verecek ürünleri sunmaktadır. Bu araçlar dünyada çok yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Bu bölümde vadeli işlem piyasalarına giriş yapılacaktır. Bu kapsamda aşağıda risk yönetimi, risk yönetim ihtiyacı, piyasa kavramı, vadeli işlem ve vadeli işlem sözleşmesi, spot ve vadeli işlem fiyatları arasındaki ilişki, vadeli işlem borsalarının kuruluşu ve tarihi gelişimi hakkında temel bilgiler verilecektir. Risk Yönetimi Sokakta rastladığımız insanlara risk nedir? sorusunu sorduğumuzda aldığımız cevapların hemen hepsinde bazı ortak noktalar yakalamak mümkündür. 1. Öncelikle risk geleceğe ilişkin belirsizlik çağrıştıran bir kavramdır. 2. Risk belirsizliğin içinde olumsuz bir şeyin ortaya çıkma ihtimalini akla getirmektedir. Bir başka ifade ile beklentilere ters bir şeyin ortaya çıkma ihtimalidir. Risk kavramını duyunca zihninde geleceğe dair pozitif bir beklentiyi canlandıran birine rastlamak oldukça zordur. Beklentilere ters bir şeyin ortaya çıkma ihtimali genelde hep negatif olarak zihinde canlandırılmasına rağmen aslında risk beklenen sonuçtan pozitif sapma ihtimalini de içermektedir. Bu kapsamda bu sapmanın negatif olabileceği gibi pozitif de olabileceğini (gözden kaçırıldığı üzere) unutmamak gerekir. Düşünün ki şirket yöneticisisiniz ve şirketinizin yıllık kar beklentisi %10 iken pozitif yönlü bir sapma gerçekleştirerek %20 karlılık sağladınız. Açıkça görülmektedir ki şirkete bir risk yüklemiş bulunmaktasınız. Şirket, karlılığının %10 yerine %20 olacağını bilseydi belki de gerçekleştiremediği birçok alternatif yatırım stratejilerini gerçekleştirme yönünde atak yapacaktı ve bu durum şirketin rakipleri karşısında daha avantajlı bir yer edinmesini sağlayabilecekti. Bu durumda hesaba 3

8 katılmayan ilave karlılığın (pozitif sapma) alternatif maliyetinin yüksek olabileceğini de göz önünde bulundurmakta risk olarak fayda vardır. Bir başka örneği de şans oyunlarından verelim. Diyelim ki büyük ikramiyenin size çıkacağı beklentisiyle bir bilet aldınız. Pek tabi ki bileti alırken de size çıkmama ihtimalinin olabileceğini göz ardı etmediniz. Bu durumda büyük ikramiyenin size çıkmaması ihtimali de beklentiden sapmayı ifade ettiği için risk olarak tanımlanmaktadır. Eğer geçmişte ikramiye çıkan bilet numaralarını inceleyip almanız gereken bilet sayısı ve bilet numaralarının özellikleri konusunda kafa yormuşsanız risk yönetimine başlamış hatta bir hayli ileri gitmiş olduğunuzu söylemek çok da yanlış olmayacaktır. Bu çerçevede risk yönetimini en basit şekilde geleceğe ilişkin belirsizlikten aleyhimize bir sonuç çıkması ihtimalini azaltmak veya lehimize bir sonuç çıkma ihtimalini güçlendirmek biçiminde tanımlayabiliriz. Risk yönetim süreci dört temel bileşenden oluşmaktadır. Risklerin tanımlanması Risklerin ölçülmesi Uygulama Takip ve değerlendirme Risklerin Tanımlanması: Risk Yönetim sürecinde öncelikle yapılması gerekenler risklerin tanımlanması ve özelliklerinin belirlenmesidir. Unutulmamalıdır ki özellikleri bilinmeyen risk yönetilemez. Risklerin Ölçülmesi: Tanımlanan risklerin sayısallaştırılıp ölçülebilir hale getirildiği aşamadır. Literatürde üzerinde yoğun olarak çalışılan bir alan olmasına rağmen hala gelişmeye çok açık bir alandır. Uygulama: Tanımlanan, ölçülen ve somut hale getirilen risklere karşı koruyucu tedbirlerinin uygulanması aşamasını kapsamaktadır. Riskten kaçınma, risk azaltımı veya risk transferi gibi risk yönetim araçları bu aşamada devreye girmektedir. Takip ve Değerlendirme: Politika ve uygulamaların başarısının sürekli takip ve değerlendirmeye tabi tutulması ve raporlanmasıdır. Takip ve değerlendirme hem risklerin iyi yönetilip yönetilmediğini hem de risklerin kabul edilebilen sınırlar dâhilinde tutulup tutulamadığı değerlendirme sürecidir. açıklayınız. Risk yönetim sürecinin temel bileşenlerini sıralayarak, kısaca Risk Yönetimi İhtiyacı Son dönemlerde uluslararası mali sistem ve finansal piyasalarda önemli değişmelerin yaşandığını gözlemlemekteyiz. Küreselleşme, finansal işlem hacimlerini hızla arttırmış ve finansal risklerin de hızla çeşitlendiği bir ortam yaratmıştır. Bu gelişmelere bağlı olarak gerek tek tek finansal kurumlar açısından gerekse finansal sistemler açısından ciddi sorunlar yaşanmıştır. Bu sorunlarda bazen kriz şeklinde ortaya çıkan ulusal ya da uluslararası ölçekte ciddi ekonomik ve sosyal maliyetlere sebep olmuştur. Bu hızlı değişime ayak uydurmanın önemli koşullarından birisi de risk yönetim stratejilerini etkin kullanmaktan geçmektedir. Bu süreçte risk yönetim tekniklerini etkin kullanamayıp bu gelişmelere ayak uyduramamak gerek ulusal anlamda gerekse uluslararası anlamda finansal kurum ve finansal sistem açısından ciddi yapısal zayıflıklara neden olmaktadır. Bu kapsamda uluslararası piyasalarda risk yönetim ihtiyacı kaçınılmaz bir gerçek olarak karşımıza çıkmaktadır. Risk yönetiminin uluslararası anlamda önemini ve gerekliliğini uluslararası denetim ve gözetim otoritelerinin (BIS: Bank for International Settlement) uluslararası alanda faaliyette bulunan bankaları kapsayan bir takım düzenlemeler hazırlamasından da anlamak mümkündür. Bu düzenlemeler tavsiye niteliğinde olmasına rağmen kısa süre içerisinde birçok ülke tarafından benimsenerek uluslararası bir standart halini almaktadır. Unutmamak gerekir ki risk yönetim alanındaki en önemli yapıtaşı 1988 Basel Sözleşmesi dir. 4

9 BASEL, Bankaların uluslararası standartlarda çalışmalarını sağlamak adına gelişmiş ülkelerin merkez bankaları ve bankacılık denetim otoritelerinin katılımı ile oluşmuş komitedir. Son dönemlerde uluslararası finansal sistemler içerisinde yaşanan kriz sayısındaki artış, risk yönetimi kavramının önemini daha da arttırmaktadır. Riskin tanımlanması ve ölçülmesi sürecinde gözlemlenen değişiklikler, başta finans ve ekonomi olmak üzere istatistik, ekonometri ve matematik dünyasında da bazı değişim rüzgârlarını da beraberinde getirmiştir. Literatüre bakıldığında 1990 lı yılların başında yaşanan finansal iflaslar, finansal piyasaların riskini ölçmeye yönelik olarak birçok tekniği de beraberinde getirerek, Risk Yönetim Felsefesinin önem kazanmasını sağlamıştır. Özellikle finansal piyasalarda türev enstrümanlarının kullanımının yaygınlaşması ve işlem hacimlerinin katlanarak artması ile birlikte, risk ölçüm metodolojisinin kullanıcı sayısı da buna bağlı olarak artış göstermiştir. Geçmişte Aktif/Pasif yönetimi olarak başlayan, günümüzde Risk Yönetimi olarak gelişimini sürdüren uygulamalar özellikle başta bankacılık sektörü olmak üzere tüm finansal kurumlar ve finansal sistemde oldukça hızlı bir ivme kaydetmektedir. Piyasa Kavramı Piyasa alıcı ve satıcıların karşı karşıya geldikleri mekân olarak tanımlanabilir. Piyasa dendiğinde aklımıza ilk faiz, döviz, finansal göstergeler, sermaye piyasası araçları gibi mali araçlar ile çeşitli mal ve hizmetlerin alım satımının yapıldığı fiziki veya sanal mekânlar gelmektedir. Piyasa katılımcıları ticari ve yatırım olmak üzere iki farklı amaç güderek piyasalarda işlem yapabilirler. Piyasalar alım satıma konu araca bağlı olarak farklı isimlerle anılmaktadır. Örneğin tahvil ve bonoların alım satımının yapıldığı tahvil bono piyasası, bankalar arasında döviz alım satımı yapılan bankalar arası döviz piyasası, serbest piyasada döviz alım satımının yapıldığı serbest döviz piyasası, hisse senetlerinin alım satımının yapıldığı hisse senetleri piyasası gibi. Ayrıca değişik mali araçların alım satımının yapıldığı piyasalar ise genel anlamda finansal piyasalar olarak tanımlanmaktadır. Finansal piyasaların dışında alım satıma konu araçların niteliklerine göre mal piyasaları, petrol piyasası, enerji piyasaları gibi değişik sınıflara ayrılmış birçok piyasadan da bahsetmek mümkündür. Alıcı ve satıcıların almak veya satmak istedikleri ürünü o an geçerli olan en iyi fiyattan almalarına veya satmalarına imkân vermesi gelişmiş piyasaların en temel özelliğidir. Eğer gelişmiş piyasalar olmasaydı aynı nitelikteki ürünün fiyatını bir yerde yüksek, diğer bir yerde düşük görebilecektik. Çok açıktır ki bu durum satıcıyı veya alıcıyı ilgili malı değerinin altında veya üzerinde bir fiyattan almak veya satmak zorunda bırakabilecekti. Yapılan alım-satım işlemlerinde teslim ve ödeme yükümlülüğü açısından piyasalar değerlendirildiğinde, piyasaları spot ve vadeli işlem piyasaları olmak üzere ikiye ayırabiliriz. Teslim ve ödeme yükümlülüğünün aynı anda veya çok kısa bir süre içerisinde gerçekleştirildiği piyasalar spot veya nakit piyasalar olarak tanımlanır. Spot piyasalarda oluşan fiyatlar, içinde bulunulan an için geçerlilik arz etmektedir. Dolayısıyla saniyeler içerisinde bile geçerli olan fiyatların sürekli değiştiğini görebilmekteyiz (örneğin hisse senetleri ve döviz piyasaları gibi). Vadeli işlem piyasaları ise spot piyasaların aksine anlaşmanın bugünden yapıldığı ve yükümlülüklerin gelecek bir vadede yerine getirilmesini öngören piyasalardır. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere, vadeli piyasalar, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin işlem gördüğü piyasa veya borsaları ve buna benzer sözleşmelerin işlem gördüğü diğer organize olmamış piyasaları kapsamaktadır. Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri merkezi bir borsada işlem görmekte ve bir takas kurumunca garanti edilmektedir. Piyasalara işlem hacimleri açısından baktığımızda ise sığ piyasalar veya derin piyasalar olarak sınıflandırıldığını görüyoruz. Az sayıda alıcı ve satıcının olduğu ve işlem hacminin göreceli olarak düşük olduğu piyasalar sığ piyasalar olarak tanımlanırken, işlem hacminin yüksek alıcı ve satıcıların aktif olduğu piyasalar ise derinliği olan piyasalar olarak tanımlanmaktadır. 5

10 Detaylı bilgi için Marc Levinson, Guide to Financial Market, Bloomberg Press, 2010, UK kitabına bakınız. Vadeli İşlem ve Vadeli İşlem Sözleşmesi Vadeli işlem, anlaşmanın bugün yapılmasına rağmen anlaşma yükümlülüklerinin gelecekte yerine getirilmesi sürecine genel olarak verilen isimdir. sitesine bakınız. Vadeli işlemler konusunda ayrıntılı bilgi için Belirli bir miktar veya nitelikteki ürünü (ya da finansal enstrümanı) belirli bir vadede, önceden belirlenen fiyattan alma veya satma yükümlülüğü veren sözleşmelere vadeli işlem sözleşmeleri denir. Kaldıraç özelliği vadeli işlemler sözleşmelerinin önemli avantajlarından birisidir. Bir başka ifade ile vadeli işlem sözleşmeleri düşük miktarda para veya teminatla büyük pozisyonlar alınabilmesine imkân vermektedir. Çok açıktır ki bu yüksek kaldıraç etkisi ile bu piyasalarda yüksek getiriler elde edilebileceği gibi, büyük zararlarla karşılaşma ihtimali de mevcuttur. Hatta buradaki zararlar öyle bir boyuta ulaşabilir ki zarar miktarı, başlangıç teminatını hatta yatırımcının hesabındaki teminatın tümünü aşabilir. Yatırımcıların ihtiyaçlarına bağlı olarak çok farklı çeşitte vadeli işlem sözleşmeleri (hisse senetlerine, hisse senedi endekslerine, faiz oranlarına, dövize vb. dayalı olarak) işlem görmeye başlamıştır. Vadeli işlem sözleşmesinde alım satıma konu mal ve finansal aracın niteliği, miktarı, süresi ve teslim yeri standart olarak tanımlanmıştır. Vadeli işlem sözleşmelerinde tek değişken, alım satım sırasında oluşan fiyattır. Vadeli işlem sözleşmesinin özellikleri, sözleşmeye dayanak teşkil eden varlığın niteliğine göre, yönetim kurulu tarafından belirlenip SPK tarafından onaylanır. Vadeli İşlemlerin Sağladığı Avantajlar Vadeli işlem piyasaları, spot piyasalarda ortaya çıkabilecek gelecekteki fiyat dalgalanmalarına karşı bugünden alım satım yapılmasına olanak sağlaması açısından risklerin yönetilmesini sağlar. Bu kapsamda vadeli işlem piyasaları, spot piyasada ortaya çıkan risklerin ortadan kaldırılması sonucu olası fiyat dalgalanmalarına karşı tarafların korunmalarını sağlar. Vadeli işlem piyasaları yatırımcılara fiyatların gelecekteki seyirleri hakkında fikir vererek risk yönetiminde yol gösterici olur. Vadeli işlem piyasalarında yatırımcılar, spot piyasalara oranla daha düşük miktarlarda sermaye ile işlem yapabilme şansına sahiptirler. Spot piyasalarda işlem tutarının tamamı tahsil edilirken, vadeli piyasalarda marjin adı verilen işlem tutarına oranla daha düşük miktardaki teminat tutarı ile işlem yapılabilmektedir. Vadeli İşlemlerin sağladığı avantajlar nelerdir? Tartışınız. Spot ve Vadeli İşlem Fiyatları Arasındaki İlişki Her malın bir spot fiyatı vardır. Spot fiyat, peşin fiyat olarak da ifade edilmektedir. O halde spot fiyattan kasıt malın hemen tesliminde geçerli olan pazar fiyatıdır. Örneğin bir marketten bir kilo mercimek aldığımızda ödediğimiz fiyat mercimeğin spot fiyatıdır. Benzer biçimde bir külçe altını hemen teslim yoluyla satın aldığımızda ödenen bedel de spot fiyat olacaktır. Bu kapsamda bir külçe altının peşin pazarda hemen teslim yoluyla satın alınabileceği gibi, gelecekte belirli bir tarihte teslim koşuluyla da (vadeli işlem sözleşmeleri aracılığıyla) satın alınabileceği unutulmamalıdır. Vadeli işlem fiyatlar ile spot fiyatlar karşılaştırıldığında, spot fiyatların vadeli işlem sözleşmelerinin teslim koşullarınca belirlendiği görülmektedir. Örneğin gümüş dünya çapında alınıp satılan değerli bir madendir. Bu kapsamda çok açıktır ki külçe gümüş şehirler arasında kolaylıkla nakledilebilmektir. Bu şehirler genellikle Londra, Zürih ve New York olmaktadır. Bu nedenle gümüşün spot fiyatının dünya 6

11 çapında arz ve talebi yansıtacak şekilde bu merkezlerde oluşan fiyat olması çokta şaşırtıcı değildir. İyi bilinmektedir ki gümüş için genellikle kullanılan spot fiyat Londra fiyatıdır. Bu külçe gümüşün hemen teslimi sırasındaki alım-satım fiyatıdır. Söz konusu fiyat gümüşün aynı zamanda birçok finans merkezinde alınıp satılacağı fiyatı da yansıtmaktadır. Peki, gümüşün spot fiyatı en yakın tarihli vadeli işlem sözleşmesi fiyatı ile aynı mıdır? Bu sorunun yanıtı normal koşullarda hayırdır. Eğer spot fiyat vadeli işlem fiyatlarından daha düşük ise, kolay bir arbitraj uygulaması fırsatı var demektir. Şöyle ki, spot gümüş alıp aynı zamanda yüksek fiyatla vadeli işlem sözleşmesi satmak risk almadan karlı bir yatırım fırsatına dönüşebilmektedir. Bu kapsamda arbitraj fiyat ve mekân farklılığından yararlanarak risksiz gelir elde etme işlemi olarak tanımlanabilir. Aynı mantıkla eğer spot fiyatlar vadeli işlem fiyatlarından daha yüksek ise bu seferde yatırımcı vadeli işlem sözleşmesi satın alacak ve aynı zamanda fiziksel gümüş borçlanıp spot pazarda satacaktır. Vadeli işlemler sözleşmesinin teslimi gerçekleşince de yatırımcı gümüşleri borçlandığı tarafa geri verip yüksek spot ve düşük vadeli işlem fiyatı arasındaki farkı risk almadan elde edecektir. Bu kapsamda spot ve vadeli işlem fiyatları arasındaki ilişki nedir? sorusu önem kazanmaktadır. Bu soruyu yanıtlamada taşıma maliyetlerinin (spot ve vadeli işlem fiyatları arasındaki ilişkide çok öneli bir role sahip olan) özel bir önemi vardır. Taşıma maliyeti modeli aslında arbitraj argümanına dayanmaktadır. Açığa satışa ait sınırlamaların ve alım-satım maliyetlerinin olmadığı piyasa koşulları için spot ve vadeli işlem fiyatları arasında taşıma maliyetine bağlı bir ilişki vardır. Bu ilişkiyi gösteren denklem aşağıda yer almaktadır: F 0,t = S 0 (1+C) Bu denklemde; F 0,t : t zamandaki teslim için t=0 zamandaki vadeli işlem fiyatı S 0 : malın t=0 zamandaki spot fiyatı C: Taşıma Maliyeti Burada taşıma maliyeti depolama, sigorta, taşıma ve finansman maliyetleridir ve açık bir şekilde görülmektedir ki taşıma maliyetlerindeki farktan dolayı spot ve vadeli işlem fiyatları farklıdır. Bu kapsamda çok açıktır ki ancak bu dengenin bozulması koşulunda yatırımcılar arbitraj kazancı sağlama imkânına sahip olacaklardır. Bu kapsamda iki temel kural devreye girecektir. Kural-1: Eğer F 0,t < S 0 olursa yatırımcı borç alarak spot mal satın alacak, vadeli işlem sözleşmesi satacaktır. Vade tarihinde sözleşme karşılığı malı teslim ederek kazanç sağlayacaktır. Kural-2: Eğer F 0,t > S 0 olursa yatırımcı t tarihinde bedelini ödeyeceği vadeli işlem sözleşmesini satın alarak ilgili malı açığa satacak ve aldığı parayı faiz geliri elde edecek şekilde sözleşme vadesine eşit vadeyle borç verebilecektir. Bu kapsamda yatırımcı vade tarihi geldiğinde vadeli işlem sözleşmesinin bedelini ödeyerek pozisyonunu kapatıp, kazanç sağlayacaktır. Burada açığa satış fiyatın düşeceği beklentisinde olan bir yatırımcının bugün elinde olmayan bir finansal aracı satıp, vade sonunda satışını gerçekleştirdiği kişiye teslim etme işlemidir. Spot ve vadeli işlem fiyatları arasındaki ilişkiyi kısaca açıklayınız. Vadeli İşlem Borsalarının Kuruluşu ve Tarihi Gelişimi İlk vadeli işlemlerin başlangıcı 1800 lü yıllara dayanmaktadır. Vadeli işlem piyasalarının tarihinde Amerika nın Chicago kentinin özel bir yeri vardır. Michigan gölü kıyısındaki Chicago kenti, Amerika daki diğer büyük göllere ve orta batıya kadar ulaşım imkânına sahip olması nedeniyle stratejik bir öneme sahiptir. Bu konumu Chicago nun hızla gelişerek bir ticaret merkezi olmasını sağlamıştır. Chicago çevresinde yetiştirilen tarımsal ürünler bu bölgeye taşınmış ve burada depolanarak ticareti yapılmıştır. Tarımsal ürünlerin arz ve talebindeki dalgalanmalar üretici ve tüccarları çözüm olarak aralarında geleceğe yönelik ticari sözleşmeler yapmayı tercih etmeye sevk etmiştir. İlk kayıtlı geleceğe yönelik 7

12 sözleşme, 13 Mart 1851 yılında kile mısır üzerine Haziran ayı Chicago teslimi olarak yapılmıştır. Bu sözleşme iki taraf arasında karşılıklı güvene dayalı olarak yapılan geleceğe yönelik sözleşmeler olarak ihtiyaca tam olarak cevap verememiştir. Çünkü fiyat değişimleri aleyhine olan taraf, yükümlülüğünü yerine getirmeyebiliyordu. Bunun üzerine 1848 yılında Chicago Board of Trade (CBOT) kuruldu. Bu borsada ilk yıllarda geleceğe yönelik sözleşmeler işlem görürken tarafların yükümlülüklerini yerine getirmemeleri sonucu, sözleşmelerin standart hale getirilmesi ve borsanın garantör olması kararlaştırıldı. Borsa, bu garantiyi alıcı karşısında satıcı, satıcı karşısında alıcı konumuna geçerek ve işlem yapan taraflardan bir teminat alarak vermeye başladı. Geleceğe yönelik sözleşmelerde taraflar kalite, miktar, fiyat, teslim yeri ve vadeyi aralarında serbestçe belirlerken, vadeli işlem sözleşmesi ile alım satıma konu ürünün kalitesi, miktarı, vadesi, teslim yeri standart hale getirildi. Buna bağlı olarak vadeli işlem sözleşmesinde tek değişken sözleşmenin fiyatı olmuştur ve fiyatta borsada alım satım anında belirlenmektedir. Bu kapsamda çok açıktır ki sözleşmelerin standart hale getirilmesi ve teminat sistemi, piyasaya spekülatörlerin (yatırımcıların) girmesine sebep olmuştur li yıllara kadar Amerika da sadece tarımsal ürünler üzerine vadeli işlem sözleşmeleri işlem görmüştür yılında Bretton Woods sisteminin terk edilmesi ile birlikte döviz kuru ve faiz oranlarındaki aşırı dalgalanma vadeli işlem sözleşmelerin finansal araçları da kapsayacak şekilde uygulanmasına yol açmıştır. Vadeli işlem piyasaları kurulduğu günden günümüze kadar geçen sürede en çok işlem hacmine sahip piyasa olarak karşımıza çıkmaktadır. Vadeli işlem sözleşmelerinin riske karşı etkin bir koruma sağlaması ve finansal piyasalarda devrim niteliğinde yeni bir uygulama olmasına rağmen piyasa katılımcılarının arayışları devam etmiştir li yılların başında teknolojik gelişmelerinde katkısı ile standart opsiyon sözleşmeleri geliştirilmiştir. Günümüzde, üzerine vadeli işlem ve opsiyon sözleşmesi düzenlenen dayanak varlıklar çok çeşitlenmiştir. Hava durumu, enerji, sigorta riskleri, vb. varlık ve göstergeler üzerine düzenlenmiş sözleşmeler bunlara örnek olarak gösterilebilir. Gelişme durmuş değildir. Borsalar, iktisadi sistemde karşılaşılan her türlü risk için sözleşme üretmeye devam etmektedir. Bugün vadeli işlem ve opsiyon borsaları liberal ekonomik sistemin vazgeçilmez kurumları arasında görülmektedir. Gelişmiş ekonomik sistemlere baktığımızda hemen hepsinde vadeli işlem ve opsiyon borsalarının yer aldığını görüyoruz. Türev ürünlerinin fiyatını belirleyen ve spot piyasada alınıp satılabilen varlıklara dayanak varlık denir. Teorik olarak üzerinde alım satım işlemlerinin yapılabildiği her nesne bir türev ürüne dayanak olabilmektedir. Dövizler, para (faiz oranları), hisse senetleri ve emtialar dayanak varlık olarak sayılmaktadır. VADELİ İŞLEM PİYASALARININ TEMEL FONKSİYONU Vadeli işlem piyasalarının temel fonksiyonu risk yönetimi ve spot piyasalara öncülük olmak üzere iki temel başlık altında aşağıda açıklanacaktır. Risk Yönetimi Risk yönetimi, işletmelerin faaliyetleri sırasında ortaya çıkabilecek risklerin önceden belirlenip değerlendirilmesi ve bu riskleri minimize edecek veya tam olarak ortadan kaldıracak önlemlerin alınması olarak tanımlanabilir. Vadeli İşlem Sözleşmeleri ile Riskten Korunma Vadeli işlem sözleşmeleriyle riskten korunma örneklerine girmeden önce açığa satış, uzun pozisyon ve kısa pozisyon ve KOBİ tanımlarının yapılması faydalı olacaktır. Açığa Satış: Fiyatın düşeceği beklentisinde olan bir yatırımcının bugün elinde olmayan bir finansal aracı satıp, vade sonunda satışını gerçekleştirdiği kişiye teslim etmeleri işlemidir. Uzun pozisyon: Bir finansal aracı gelecekte fiyat artışı olacağı beklentisiyle satın alma durumudur 8

13 Kısa Pozisyon: Gelecekte fiyat düşüşü olacağı beklentisiyle bir finansal aracı (belirli bir anda sahip olunmayan finansal araçların satılması durumunu da kapsar) satma durumudur. KOBİ: Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletme olarak sınıflandırılan ve kısaca "KOBİ" olarak adlandırılan ekonomik birimlerdir. Kısa Pozisyon ile Riskten Korunma Örneği Bir vadeli işlem sözleşmesinde uzun pozisyona sahip olan Küçük veya Orta Büyüklükteki bir İşletme pozisyon aldığı vadeli işlem sözleşmesinin fiyatı artarken kar eder. Tam tersi durumda, yani vadeli işlem sözleşmesinin fiyatı azalırsa da zarar eder. Bir vadeli işlem sözleşmesinde kısa pozisyon alan bir işletmede ise durum biraz farklıdır. Kısa pozisyonda uzun pozisyon almanın aksine vadeli sözleşmenin fiyatı arttığı zaman zarar, azaldığı zaman kar edilir. Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsalarında kar veya zarar hesaplamalarına esas olan fiyat sözleşme bazında hesaplanan uzlaşma fiyatı ya da pozisyon kapatma fiyatıdır. Küçük veya Orta Büyüklükteki bir İşletmenin Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsalarını kullanarak riskini nasıl yönetebileceği geçmişten alınan verilerle gösterilebilir. Örneğin bir KOBİ nin ihracatçı olduğunu ve bu ihracat işlemlerindeki komisyon oranının da sıfır olduğunu varsayalım. Söz konusu KOBİ, Haziran 2009 da ABD dolarlık bir siparişi yurtdışındaki müşteriye teslim etmiştir. Bununla beraber, siparişin tahsilâtını Ağustos ayının sonunda yapabilecektir. Dolayısıyla orta ölçekli bu işletme üç ay sonraki döviz kurunun düşmesinden endişe duymaktadır. Bu durumda, söz konusu isletmenin riskten korunmak için Vadeli İşlem Sözleşmesi satması gerekmektedir. Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsalarında 1 Haziran 2009 tarihli Ağustos Vadeli İşlem Sözleşmesinin fiyatı 1,5970 dir (Burada ek bilgi olarak bilmek gerekir ki bir adet sözleşmenin bedeli 1000 ABD dolarıdır). İşletme Ağustos vadeli 200 adet sözleşme satar ve bunun için gerekli olan teminatı yatırır (Yatırılan teminat 200x150= dir. Burada bir sözleşme için belirlenen teminat 150 olarak Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsaları tarafından verilmektedir). Bu örnekte açıktır ki sözleşmenin değeri ABD dolarıdır (200x1000 ABD Doları). 31 Ağustos 2009 tarihli T.C. Merkez Bankası ABD doları kuru 1,4548 /ABD Doları olarak gerçekleşmiştir. Vade sonu olan 31 Ağustos 2009 tarihinde sözleşmenin fiyatı 1,4550 dir. Bu durumda örnekteki KOBİ nin kar/zarar durumu Tablo 1.1 de görülmektedir. Tablo 1.1: KOBİ nin Kısa Pozisyon Sonundaki Kar/Zarar Durumu Vade sonu vadeli işlem sözleşmesi fiyatı Vadeli işlem sözleşmesinde meydana gelen Kar/Zarar 1,4550 1,5970-1,4550=0,142 (1 ABD Doları) 0,142*1000=142 (1Sözleşme) 142*200=28,400 (200 sözleşme) Spot Kar/Zarar 1,4548(200)- 1,5970(200)= -28,440 Net Kar/Zarar 28,400-28,440= 40 Bu örnekte görülmektedir ki Vadeli İşlem Sözleşmesinin fiyatı azaldığı için kısa pozisyon almış olan yatırımcı Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsalarında kar ederken, spot piyasada zarar etmektedir. İki tutar arasındaki fark -40 dir. Böylece, işletme sadece 40 zarar ederek, döviz kurunu 1,5970 seviyesinde sabitleyebilecektir. İşletme vadeli işlem sözleşmesini kullanmamış olsaydı, zarar olacaktır. Uzun Pozisyon ile Riskten Korunma Örneği Örnekteki KOBİ nin ithal ara malı kullanan bir imalatçı olduğunu varsayalım. Bu işletme Haziran 2009 da yurtdışına ABD doları tutarında sipariş vermiş ve maliyet hesaplarını ödemeyi gerçekleştireceği dönemin kur tahmini üzerinden yapmıştır. Karşı tarafla varılan anlaşmaya göre işletme ödemesini Ağustos ayının sonunda yapacaktır. Söz konusu işletme o zamana kadar döviz kurlarının tahminlerinin üzerinde yükselmesinden endişe duymaktadır. Bu durumda, söz konusu işletmenin riskten korunmak için Vadeli İşlem Sözleşmesi satın alması gerekmektedir. 1 Haziran 2009 tarihli spot döviz kuru 1,5682 /ABD Dolarıdır. Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsalarında 1 Haziran 2009 tarihli Ağustos 9

14 vadeli işlem sözleşmesinin fiyatı 1,5970 dir (Daha önceden de bildiğimiz üzere bir adet sözleşmenin bedeli 1000 ABD dolarıdır). Söz konusu işletme Ağustos vadeli 100 adet sözleşme satın alır (Sözleşme değeri: 100x1000= ABD doları) ve teminat yatırır (100x 150= ). 31 Ağustos 2009 tarihli T.C. Merkez Bankası ABD doları kuru 1,4548 olarak gerçekleşmiştir. Bu durumda kar/zarar durumu aşağıdaki Tablo 1.2 de görülmektedir. Tablo 1.2: KOBİ nin Uzun Pozisyon Sonundaki Kar/Zarar Durumu Vade sonu vadeli işlem sözleşmesi fiyatı Vadeli işlem sözleşmesinde meydana gelen Kar/Zarar 1,4550 1,4550-1,5970=-0,142 (1 ABD Doları) -0,142*1000=-142 (1Sözleşme) -142*100=14,200 (100 sözleşme) Spot Kar/Zarar 1,5970(100)- 1,4548 (100)= 14,220 Net Kar/Zarar 14,220-14,200=20 Bu örnekte çok açık bir şekilde görülmektedir ki Vadeli İşlem Sözleşmesi fiyatı azaldığı için uzun pozisyon almış olan yatırımcı Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsalarında zarar ederken, spot piyasada kar eder. Bu tutar arasındaki fark 20 dir. Böylece, işletme üç ay öncesinden döviz kurunu 1,5970 /ABD Doları seviyesinde sabitleyebilmektedir. İşletme vadeli işlem sözleşmesinde zarar etmesine rağmen spot piyasada elde ettiği kar ile bunu 20 fazlasıyla telafi etmiş olmaktadır. Eğer bu KOBİ vadeli işlem sözleşmesini kullanmamış olsaydı, spot piyasada kar elde ederken aynı şekilde zarar da edebilecektir. Spot Piyasalara Öncülük Cari spot piyasadaki fiyatlar aynı zamanda geleceğe yönelik fiyatların hesaplanmasında referans oluşturur. Cari nakit fiyat (spot fiyat), vadeli işlem sözleşmelerinin makul değerinin belirlenmesinde önemli bir değişkendir. Spot ve vadeli işlemler piyasası arasında yakın bir ilişki bulunmaktadır. Bu ilişkinin varlığının önemli sebeplerinden birisi vadeli işlemler piyasasındaki kaldıracın varlığıdır. Açıktır ki diğer koşullar sabitken piyasaya yeni bir bilgi geldiğinde yatırımcılar öncelikle vadeli işlemler piyasasında işlem yapmayı tercih edeceklerdir. Bu bağlamda bilgi önce vadeli işlemler piyasasına yansıyacaktır ve vadeli işlem piyasaları spot piyasalara öncülük edeceklerdir. VADELİ İŞLEM PİYASALARININ TARAFLARI Vadeli işlem piyasalarının tarafları Borsa, Takas Kurumu, Aracı Kuruluşlar ve Sermaye Piyasası Kurulu olmak üzere aşağıda dört ana başlık altında açıklanacaktır. Borsa Alıcı ile satıcıyı karşı karşıya getirmeyi amaçlayan borsalar fiyatların serbest rekabet ortamında oluşmasını sağlamaktadır. Özellikle ürün ve ihtisas borsacılığı ile vadeli işlemler borsaları, küresel ekonominin vazgeçilmez birer parçaları haline gelmişlerdir. Ürün ve İhtisas Borsacılığı Tarım ürünü piyasaları fiyat ve gelir istikrarsızlığı oluşturmaktadır. Fiyat istikrarsızlığının hem arz, hem de talep kaynaklı sebepleri vardır. Tarım, iklime bağımlı bir sektör olduğundan genel olarak hasat dönemlerinde fiyatlar belli bir seviyede kalabilmekte, fakat bundan sonra yeni ürün alınana kadar geçen sürede fiyatlar yükselmektedir. Stoklanabilen ürünlerde bu fiyat dalgalanmaları az da olsa engellenebilmesine rağmen diğerlerinde böyle bir imkân da bulunmamaktadır. Devlet üzerindeki mali yükün kaldırılmasının ve tarım ürünlerinin serbest piyasa içinde yerini bulmasının en çağdaş yolu vadeli işlem borsalarına işlerlik kazandırılmasıdır. Böylece rekabet ortamında tarım ürünleri gerçek değerini bulabilecek, borsalardaki ürün standartları sayesinde daha kaliteli üretim teşvik edilecek, işlemlerin vadeli 10

15 olması üreticinin üretim desenini, tüccarın ve tarıma dayalı sanayicilerin de hedeflerini daha sağlıklı belirlemelerini sağlayacaktır. Borsacılığın geliştirilmesinde atılması gereken en önemli adımlardan biri de, ürün bazında yapılanmış ihtisas borsalarına geçiştir. Bu tip borsaların az sayıda, tercihen bir tek üründe ihtisaslaşması gerekmektedir. Özellikle vadeli işlem borsaları, üretimin planlanması, stokların değerlendirilmesi, risk yönetim unsurlarından yararlanılabilmesi konusunda son derece önemlidir. Vadeli İşlem Borsaları Çağdaş borsacılığın esasını oluşturan Vadeli İşlem Borsaları; kalitesi ve miktarı belirli bir borsa malının belli bir fiyattan, ilerideki bir tarihte teslim edilmek ve teslim alınmak üzere alım-satım kontratının yapıldığı ve bu kontratların el değiştirdiği borsalardır. Vadeli işlem piyasalarının temel amacı, fiyat gelişmeleri nedeniyle ortaya çıkabilecek riske karşılık, gerek alıcı, gerekse satıcılar açısından korunma imkânının sağlanmasıdır. Örneğin Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsaları bir işletme için belirsiz fiyat artış riskini bertaraf etmek için başvurulan bir güvenlik sistemini oluşturur. Sert ve şok fiyat iniş çıkışlarını önler. Piyasada oluşan fiyatların tarım sektörü için güvenilir bir gösterge teşkil etmesiyle ve üretim tercihlerinin yönlendirilmesiyle, üreticiyi geleceğin fiyat riskinden korur. Vadeli işlem piyasaları, arz ve talebe yoğunluk kazandırır, bu sayede Türk sanayici ve ihracatçısının dış piyasalarda uzun vadeli bağlantılar yapmasını sağlar ve onların yükümlülüklerini yerine getirmelerine imkân sağlar. Türkiye deki İzmir Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsasında dört ana grupta toplam 10 adet sözleşme türü işlem görmektedir. Her sözleşmeye ait bir kod bulunmaktadır. Bu kodlar sözleşmenin tipini ve vadesini göstererek birbirinden ayırt edilmesini sağlar. Söz konusu sözleşmeler ve kodların detayları aşağıdaki Tablo 1.3 de görülmektedir. Borsalar konusunda ayrıntılı bilgi için sitesine bakınız. Tablo 1.3: Vadeli İşlem Sözleşmeleri ve Kodları Sözleşme (Dayanak Varlık) Sözleşmenin Kodu Döviz Dolar 301F_FXUSD+vade Euro 301F_FXUSD+vade Faiz DİBS F_IR365+itfa tarihi+vade DİBS F_IR91+itfa tarihi+vade G-DİBS 228F_IR071009B+vade Endeks İMKB F_IX100+vade İMKB F_IX30+vade Emtia Pamuk 401F_CMCOT+vade Buğday 401F_CMWHT+vade Altın 401F_CMGLD+vade Takas Kurumu Vadeli İşlemler Piyasası nda Takas Merkezi alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı alıcı rolünü üstlenmiştir. Takas Merkezi, vadeli işlemler piyasalarının mali yeterliliği ve güvenilirliğini, takas üyelerinin katkılarıyla oluşturulan Garanti Fonu ile açık pozisyonlara ilişkin Başlangıç Teminatı adı altında temin ettiği nakit ve/veya benzeri kıymetler vasıtasıyla sağlar. Takas Merkezinin mali sorumluluğu sözleşmelerin takası sırasında taraflardan her biri için karşı tarafın yerini almasından kaynaklanan tutar kadardır. Takas Merkezi garantisi sadece Takas Merkezi nde açılan hesaplar ve bu hesaplarda izlenen sözleşmelerle sınırlıdır. Gerçekleşen işlemlerin takası ertesi gün (T+1) saat a kadar tamamlanır. Takas işlemleri nakit uzlaşma seklinde gerçekleştirilir. Teminat tamamlama yükümlülükleri nakit olarak veya Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsaların pozisyon kapatılarak yapılabilir. 11

16 Aracı Kuruluşlar Sermaye piyasasında aracılık, sermaye piyasası araçlarının yetkili kuruluşlar tarafından kendi nam ve hesabına, başkası nam ve hesabına, kendi namına başkası hesabına ticari amaçla alım satımıdır. Bu kapsamda Sermaye Piyasası Kurumundan her bir ayrı faaliyet için yetki belgesi almak kaydıyla finansal araçların alım satımına aracılık yapan kuruşlar aracı kuruluşlar olarak tanımlanmaktadır. Vadeli işlem piyasalarında işlem yapabilmek için borsa üyesi bir aracı kurum nezdinde hesap açtırmamız gerekir. Aracı kurumlar vadeli işlem borsalarında da olması zorunlu kuruluşlardır. Vadeli işlem borsalarında üyeler öncelikle takas üyeleri ve takas üyesi olmayan üyeler olarak iki gruba ayrılır. Takas üyeleri borsada gerçekleştirdikleri tüm işlemlerin takasını yapabilirler. İşlemlerin takasının yapılması, sözleşme bazında borsa takas kurumunca talep edilen teminatların toplanması ve takas kurumuna yatırılmasıdır. Takas üyeleri kendi nam ve hesaplarına, müşteri nam ve hesabına, kendi namına ve müşteri hesabına işlemlere aracılık yapabilirler. Takas üyelerini ise borsalarda, tanımlandıkları statülerine göre üç gruba ayırmak mümkündür: Sadece kendisi adına ve müşterileri adına işlemlerin takasını yapan doğrudan takas üyeleri, Borsada alım satıma aracılık etmeyip sadece başka kurumların yapmış oldukları alım satım işlemlerinin takasını gerçekleştiren bağımsız takas üyeleri, Hem borsada kendi ve müşterileri için işlem yapan ve aynı zamanda diğer aracı üyelerin de yapmış olduğu işlemlerin takasını gerçekleştiren genel takas üyeleri. Takas üyeleri diğer üyelerin yapmış olduğu işlemlerin takasını komisyon karşılığını yapar. Takas üyesi olmayan aracı kurumlar borsada işlem yapabilmek için bir takas üyesi ile anlaşma yapmak zorundadırlar. Takas üyesi olmayan üyelerin işlemlerine ait teminatların yatırılması ve takas kurumuna karşı garanti edilmesi anlaşmış oldukları takas üyelerince yapılır. Üyelik tipleri ve üyelik şartları borsaların ilgili mevzuatlarında detaylı olarak düzenlenmektedir. Yukarıda belirtilen üyelik tipleri dünyadaki genel uygulamaları ifade etmekle birlikte borsadan borsaya farklılık gösterebilir. Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsasında üye tipleri ve şartları borsa yönetmeliğinde düzenlenmektedir. Borsada üye olmak için öncelikle Sermaye Piyasası Kurulundan türev araçlar alım satımına aracılık yetki belgesi alınması gerekmektedir. İlgili belgeye sahip kuruluşların başvurularının borsa Yönetim Kurulu nca kabul edilmesi ile borsaya üye olunur. Sermaye Piyasası Kurulu SPK, vadeli işlem borsalarında piyasaların sağlıklı işlemesi, yatırımcıların korunması, yapay fiyat oluşumlarının önlenmesi adına borsalar ve borsalarda faaliyet gösteren aracı kurumlar ile piyasalarda yapılan işlemleri denetleyen kuruluştur. Bu kapsamda açıktır ki SPK vadeli işlemlere kamu adına taraf olan kuruluş olarak faaliyetlerini sürdürmektedir. Ülkelerin iç mevzuatlarına uygun olarak denetleyici kurumlar sadece vadeli işlem borsalarını denetlemekle görevli olabilecekleri gibi, menkul kıymet borsaları ve vadeli işlem borsalarını aynı anda denetlemekle görevli olabilirler. Sermaye piyasaları gelişmiş ülkelerde spot piyasaların yanında vazgeçilmez bir unsur olarak görülen vadeli işlem piyasalarının eksikliği ülkemizde uzun yıllardan beri hissedilmiştir. Bu eksikliğin giderilmesi adına, 1999 yılında 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 40'ıncı maddesinde 4487 sayılı Kanunla değişiklik yapılarak, ülkemizde Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası kurulabilmesi için gerekli yasal altyapı oluşturulmuştur. Söz konusu madde uyarınca hazırlanan Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik, 23/02/2001 tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve 19/10/2001 tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2001/3025 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası A.Ş. (VOB) unvanı altında bir vadeli işlem borsası kurulması kararlaştırılmıştır. 12

17 Vadeli işlemler borsası dünyadaki gelişmelere paralel olarak anonim şirket şeklinde yapılandırılmış ve 04/07/2002 tarihinde Ticaret Siciline tescil edilerek tüzel kişilik kazanmıştır. 27/03/2004 tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası Yönetmeliği ile de Borsa'nın çalışma kural ve esasları belirlenmiştir. 05/03/2004 tarihinde faaliyet izni verilen Borsa, 04/02/2005 tarihinde resmi olarak faaliyetlerine başlamıştır. tartışınız. Vadeli İşlem Piyasalarının taraflarını sıralayarak, görevlerini kısaca VADELİ İŞLEM PİYASALARININ KULLANIM AMAÇLARI Vadeli işlem piyasalarının, riskten korunma, spekülatif ve arbitraj olmak üzere üç temel kullanım amaçları bulunmaktadır. Riskten Korunma Amacı Riskten korunmak isteyen yatırımcılar, bir sermaye piyasası aracı, döviz, kıymetli maden veya malı kullanan, bu ürünlerde pozisyon tutan veya gelecekte teslimatını bekleyen, ancak ilgili ürünün fiyatında gelecekte meydana gelebilecek olumsuz değişimlerden korunmak isteyen kişi ve kurumlardır. Bu kapsamda spot piyasalardaki, fiyatların yükselmesinden korunmak isteyen bir yatırımcının vadeli işlem sözleşmesinde alıcı (uzun pozisyon) olarak pozisyon alması gerekir. Aksi halde, fiyatların düşmesinden korunmak isteyen bir yatırımcının ise bu kapsamda vadeli işlemler sözleşmesinde satıcı (kısa pozisyon) olarak pozisyon alması gerekmektedir. Örneğin bir portföy yöneticisi, çeşitli varlık gruplarından oluşan bir portföyün performansını arttırmak, üstlendiği riskleri azaltmak için, portföydeki hisse senetlerini spot piyasada satmak yerine, endeks üzerine bir işlem sözleşmesi satabilir. Bu durumda, piyasada gerçekten bir düşüş yaşanırsa, vadeli piyasada elde edilen kazanç, hisse senedi piyasasında karşılaşılan zararı karşılar. Böylece portföy yöneticisi spot piyasadaki fiyat düşüşlerine karşı kendini korunmuş ve bu fiyat düşüşlerinden etkilenmemiş olur. Spekülatif Amaç Piyasalarda fiyatın gelecekteki yönünü tahmin ederek pozisyon alan yatırımcılara spekülatör denir. Spekülatörler vadeli işlem piyasalarının önemli unsurlarından biridir. Vadeli işlemler piyasalarındaki kaldıraç etkisinin varlığı spekülatörlere oldukça önemli avantajlar sağlayan ürünler sunmaktadır. Açık bir şekilde bilinmektedir ki spekülatörlerin alım-satım işleminde bulunmaları fiyat hareketlerinde zaman zaman dalgalanmalara bir başka ifade ile fiyat hareketlerinde ani düşüş ve yükselişlere sebep olmaktadır. Spekülatörlerin piyasanın işlem hacmini ve likiditesini yükselttiği de bilinen bir gerçektir. Burada gözden kaçırılmaması gereken durum spekülatörlerin risk alma konusundaki isteklerinin, diğer piyasa katılımcılarına kendilerinin taşıdıkları riskleri spekülatörlere devrederek riskten korunma imkânını sağlamasıdır. Spekülatörler fiyatın gelecekteki yönünü tahmin ederek pozisyon alan yatırımcılardır. Bu kapsamda spekülatör kavramı genel algının aksine piyasada pozisyon alması arzulanmayan yatırımcı değildir. Piyasanın işlem hacmini ve likiditesini yükselttikleri için piyasada yer alması istenen yatırımcılardır. Arbitraj Amacı Arbitrajcılar piyasalar arasındaki fiyat dengesizliklerinden yararlanarak risksiz kar elde etmeyi hedefleyen yatırımcılardır. Örneğin bir malın coğrafi olarak farklı iki mekânda farklı iki fiyattan işlem gördüğünün düşünelim. Bu durumda arbitrajcı malı ucuz olan yerden alır, pahalı olan yerde satar ve risksiz kar elde eder. Taşıma maliyeti, bir malın veya finansal aracın, vadeli bir sözleşme ile alınması yerine spot piyasadan alınması için yapılması gereken yatırımın fonlama maliyetinden, söz konusu finansal aracın vadeli sözleşme tarihine dek getireceği getirinin çıkarılmasıyla bulunur. O halde, spot piyasalar ile vadeli 13

18 piyasalar arasındaki taşıma maliyeti ilişkisi sonucunda oluşması gereken fiyattan farklı fiyatlar oluşması durumunda, arbitrajcılar devreye girerek ucuz olan piyasadan alış, pahalı olan piyasada satış yaparak piyasaları dengeler. Arbitrajcıların bu faaliyetleri, piyasaların birbiriyle uyumlu ve dengeli hareket etmesini sağlayarak gerçekçi fiyat oluşumunu sağlamaktadır. Eğer piyasalar etkinse biliyoruz ki arbitraj işlemleri ile risksiz kar elde etme imkânı mümkün değildir. Unutmamak gerekir ki arbitraj işlemleri sayesinde vadeli işlemler ve spot piyasalardaki fiyat oluşumları belirli bir uyum içerisinde gerçekleşmektedir. Vadeli işlem piyasalarının kullanım amaçlarını tartışınız. VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİNİN TEMEL UNSURLARI Herhangi bir vadeli işlem sözleşmesi hazırlanırken aşağıda ifade edilen temel unsurların tanımlanması zorunludur. Dayanak Varlık: Sözleşmeye konu alım satım aracının türünün tanımlanmasıdır (Pamuk, Buğday, Endeks, Döviz gibi). Baz Kalite: Pamuk, Buğday ve benzeri farklı kalite ve çeşitleri olan ürünlerde alım satıma konu olan kalite ve özelliklerin tanımlanmasını ifade eder (Örneğin Pamuk Ege standart 1 gibi). Sözleşme Büyüklüğü: Her bir sözleşmedeki alım satıma konu miktarın tanımlanmasıdır (10 Ton Pamuk veya USD gibi). Vade Ayları: Standart olarak ilgili sözleşmede hangi vade aylarının işlemelere konu olduğunun tanımlanmasıdır. Kotasyon Şekli: Piyasada ilgili sözleşmede fiyatlamanın para ve ölçü biriminin tanımlanmasını ifade eder (/Kg, /USD gibi). İşlem saatleri: İlgili sözleşmede işlemlerin yapılabildiği zamanın başlangıç ve bitiş saatinin tanımlanmasıdır. Başlangıç Teminatı: Her bir sözleşmede işlem yapmak için takas kurumuna yatırılması zorunlu miktar veya oranı ifade eder (Örneğin sözleşme değerinin %10 u veya sözleşme başına 150 gibi). Sürdürme Seviyesi: Başlangıç teminatının zarar sonucu azalacağı azami seviyeyi ifade eder (Başlangıç teminatının 0,75 i gibi). Günlük Fiyat Hareket Sınırı: Seans boyunca fiyatların bir önceki günün uzlaşma fiyatına göre hareket edebileceği azami alt veya üst sınırın tanımlanmasıdır (+%10 gibi). Pozisyon Limiti: Vadeli işlem sözleşmesinde vadeler ve toplam olarak herhangi bir hesap sahibinin alım veya satım yönünde alabileceği azami sözleşme sayısı veya oranının tanımlanmasıdır. Uzlaşma Fiyatı: Her gün sonunda, belirlenen yöntem çerçevesinde hesaplanan teminatların güncelleştirilmesi ve kar/zararların hesaplanmasında kullanılacak fiyattır. Son İşlem Günü: Vade ayı içerisinde işlem yapılabilen son günün tanımlanmasıdır. Bu gün sonunda açık kalan pozisyonlar tanımlanan uzlaşma yöntemine göre kapatılır. Teslimat Şekli: Son işlem gününde açık pozisyon sahibi olan tarafların yükümlülüklerini nasıl yerine getirecekleri teslimat şeklinin tanımlanması ile belirlenir. Teslimat yükümlülüğü fiziki olarak tanımlanabildiği gibi, nakdi mutabakat olarak da tanımlanabilir. Teslim Edilebilir Dereceler: Alım satıma konu, özellikle tarımsal ürünlerde, baz kalitenin dışında hangi kalite ve derecelerin teslimata kabul edilebileceğinin tanımlanmasıdır. 14

19 TÜREV ÜRÜNLER VE HEDGİNG Türev ürünler forward, futures, opsiyon ve swap olmak üzere dört temel öğeye ayrılabilir. Bu türev araçlar kullanılarak spot piyasada bulunulan bir pozisyondan oluşan risklerden korunmak mümkün olabilmektedir. Riskten korunmak için türev araçların kullanılması sürecine hedging denilmektedir. Bu kapsamda aşağıda türev araçlar ve hedging hakkında bilgi verilecektir. Forward Forward sözleşmesi en basit türev araçtır. Belirli bir zamanda belirli bir varlığın belirli bir fiyattan alınıp satılmasına olanak sağlayan sözleşmedir. Genelde tezgah üstü piyasalarda işlem görür. Belirli bir fiyattan belirli bir tarihte dayanak varlığı alma konusunda istekli olan taraf forward sözleşmesinde uzun pozisyon almışken, söz konusu varlığı vadesinde teslim etmekle yükümlü taraf kısa pozisyon almıştır. Forward sözleşmeler en yaygın olarak döviz kurları için kullanılmaktadır. Forward işlemlerin işleyişine ait detaylı bilgiler ünite 3 te açıklanacaktır. Futures Organize future piyasaları Chicago ticaret borsasının 1848 yılında açılmasıyla kurulmuştur lardan sonrada Amerika ve diğer ülkelerde yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. Aslında future sözleşmeler yüksek derece standardize edilmiş özellikteki forward sözleşmelerdir. Futures sözleşmeleri, ileri bir tarihte, önceden belirlenen fiyat miktar ve nitelikteki finansal enstrümanı alma veya satma yükümlüğü getiren sözleşmedir. Vadeli işlem sözleşmeleri vadeli işlem borsalarında işlem görür. Vadeli İşlem Borsaları takas kurumunun garantisi altındadır. Futures sözleşmelerin forward sözleşmelerden temel anlamda nasıl ayrıldığını bilmek gerekir. Futures sözleşmeler organize piyasalarda işlem görmektedir. Futures sözleşmeler yüksek düzeyde standardize edilmiş forward sözleşmelerdir. Futures işlemler takas kurumunun garantisindedir. Futures piyasada işlemler marjine tabidir. Futures ve Forward sözleşmeler arasındaki temel farklılıklar aşağıdaki gibi ifade edilebilir: Temel Özellikler yatirim Forward Sözleşmeler Futures Sözleşmeler Riskten Korunma Aracı Evet Evet Standart Sözleşmeler Hayır Evet Borsada/Tezgahüstü Piyasada İşlem Görme Tezgahüstü Piyasa Borsa Fiziki Teslimat Var Genelde Yok Teminat Zorunluluğu Genelde Yok Var Vadeye Kadar Nakit Akışı Yok Var Kredi Riski Var Yok Kaldıraç Etkisi Önemi Yok Var Hak ve Yükümlülük Birlikteliği Var Var Futures sözleşmelerin işleyişi hakkındaki detaylı bilgeler ünite 4 te açıklanacaktır. Opsiyon Opsiyon sahibine belirli bir varlığı ileri bir tarihte, bugün anlaşılan bir fiyattan satma ya da satın alma hakkını verir. Bu hak bir zorunluluk değildir. Bir opsiyon sözleşmesi alan kişiye opsiyon alıcısı denilirken, ilgili varlığı alıcı istediğinde satmak zorunda olan taraf opsiyon satıcısıdır. Opsiyonda alıcı ve satıcının geleceğe ilişkin beklentileri zıt yönlüdür. Opsiyon alıcısının maksimum kaybı opsiyon fiyatı (primi) iken opsiyon satıcısının geliri prim kadardır. Opsiyon alıcısı uzun pozisyon alırken, satıcının kısa pozisyon aldığı kabul edilir. Alım ve satım olmak üzere iki tür opsiyon sözleşmesinden söz edilir. Alım Opsiyonu: Sahibine ileri bir tarihte belirli bir varlığı bugün anlaşılan bir fiyattan satın alma hakkı verir. 15

20 Satım Opsiyonu: Sahibine ileri bir tarihte belirli bir varlığı bugün anlaşılan bir fiyattan satma hakkı verir. Opsiyon ile Futures sözleşmeler arasındaki temel farklılıklar: Futures anlaşmaları bağlayıcı olduğu halde, opsiyon anlaşmaları alıcılar açısından bağlayıcı değildir. Futures anlaşmalarında, anlaşmanın yapıldığı tarihte belirlenen fiyattan alım-satım işlemlerinin yapılması zorunludur. Opsiyon anlaşmalarında ise, alıcı açısından bu tür zorunluluk yoktur. Opsiyon satıcısının karı aldığı pirimle sınırlı olduğu halde, teorik olarak zararı sınırsızdır. Opsiyonların Futures sözleşmelere göre avantajları: Opsiyon satın alan yatırımcının sınırlı riski vardır. Bazı opsiyon stratejileri, fiyatların fazla değişmediği ürünlerde dahi kazanç elde etmeyi sağlar. Opsiyonlar hem futures pozisyonlarda hem de fiziki ürünlerde koruma amaçlı kullanılabilir. Opsiyonların Futures sözleşmelere göre dezavantajları: Opsiyon satın alan yatırımcı için opsiyon değerini yitiren bir üründür. Bu nedenle üzerine opsiyon yazılan finansal varlığın fiyatı değişmese bile opsiyonun fiyatında değişme olabilmektedir. Opsiyon fiyatları üzerine yazıldıkları ürünlerin fiyatlarından bağımsızdır. Opsiyon satın alan yatırımcı opsiyonun fiyatını peşin olarak ödemek zorundadır. Vadeli işlemler tarafları bağlayıcı sözleşmelerdir. Opsiyon sözleşmesi ise, opsiyon alıcısının opsiyonu uyguladığında, opsiyon satıcısının sorumluluğu söz konusudur. Vadeli işlem sözleşmesi satan kişinin kaybı teorik olarak sonsuzken, opsiyon alıcısın kaybı ise ödediği opsiyon fiyatı ile sınırlıdır. Alım opsiyonu satan kişinin kayıp riski vadeli işlemler sözleşmesinde olduğu gibi sonsuzdur. Buna karşılık satım opsiyonu satan yatırımcının maksimim kaybı ise opsiyona konu olan varlığın değeri kadardır. Vadeli işlem sözleşmesi satmak veya almak isteyen yatırımcılar için teminat yatırma zorunluluğu var iken, opsiyon alan yatırımcının böyle bir zorunluluğu yoktur, fakat opsiyon satan yatırımcının borsa tarafından belirlenen bir teminat yatırma zorunluluğu vardır. Swap İngilizce kökenli bir sözcük olup değiştirme ya da takas anlamına gelmektedir. Swap iki taraf arasında önceden belirlenen bir sistem içinde belirli bir finansal varlıktan kaynaklanan gelecekteki nakit akışlarının değiştirilmesi konusunda yapılan bir sözleşmedir. Türev ürünler ilgili detaylı bilgi için Hull, J. C., Options, Futures, Other Derivatives, 4th ed., Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall, Hedging Basit anlamda hedging spot piyasada bulunulan bir pozisyondan oluşan risklerden vadeli işlem piyasalarında pozisyon alarak korunmadır. Bir başka ifade ile işletmeler hedging işlemi ile gelecekte döviz kurları, faiz oranları, hisse senetleri, emtia fiyatları vb. fiyatlarındaki dalgalanmalardan kaynaklanacak zararlardan korunmayı amaçlarlar. Uluslararası yatırımcılar ya da uluslararası ticaretle uğraşanlar her geçen gün daha riskli ve belirsiz hale gelen piyasa hareketlerine karşı hedging yöntemi kullanarak risklerini minimize etmeye çalışırlar. Finansal türev ürünlerle ilgili sıkça sorulan sorulardan birisi de türev araçların sosyal faydalarının olup olmadığı sorusudur. Aslında finansal türev araçların iki temel sosyal faydasından bahsetmek çok da yanlış olmayacaktır. İlk olarak finansal türev ürünler risk yönetimi için faydalı araçlar olması açısından sosyal fayda sağlamaktadırlar. İkinci olarak bu türev araçlar piyasası, belirli varlıkların bugün ve gelecekteki ekonomik değerlerini değerlendirerek herkes tarafından gözlemlenebilen fiyatları oluşturmaktadır. Türev ve spot fiyatlar arasındaki yakın ilişki bu piyasalarda pozisyon almayı düşünen birçok yatırımcının ilgisini arttırmasıyla birlikte fiyat keşfi sağlaması açısından da önemli bir sosyal rol üstlenmektedir. 16

VOB VADELİ İŞLEMLER VE OPSİYON BORSASI

VOB VADELİ İŞLEMLER VE OPSİYON BORSASI VOB VADELİ İŞLEMLER VE OPSİYON BORSASI Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsası (VOB) NEDİR? Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsası A.Ş. Sermaye Piyasası Kanunu na tabi olarak ve Bakanlar Kurulu kararı ile kurulmuş,

Detaylı

VOB VADELİ İŞLEMLER VE OPSİYON BORSASI

VOB VADELİ İŞLEMLER VE OPSİYON BORSASI VOB VADELİ İŞLEMLER VE OPSİYON BORSASI Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsası (VOB) NEDİR? Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsası A.Ş. Sermaye Piyasası Kanunu na tabi olarak ve bakanlar kurulu kararı ile kurulmuş,

Detaylı

Future Forward Oplsiyon Piyasaları. Doç. Dr. A. Can BAKKALCI 1

Future Forward Oplsiyon Piyasaları. Doç. Dr. A. Can BAKKALCI 1 Future Forward Oplsiyon Piyasaları Doç. Dr. A. Can BAKKALCI 1 Döviz Türevi Ürünler Gelecek piyasasına ait ilk sözleşme 13 Mart 1851 yılında 3000 kile mısırın Haziran ayında Chicago da teslimine yönelik

Detaylı

Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası nda İşlem Gören Türev Ürünleri ve Hedef Kitlesi. Elif AY

Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası nda İşlem Gören Türev Ürünleri ve Hedef Kitlesi. Elif AY Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası nda İşlem Gören Türev Ürünleri ve Hedef Kitlesi Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası, bir vadeli işlem ve opsiyon sözleşmesine kimin ne kadar fiyat vereceğini belirlemek üzere

Detaylı

Vadeli Piyasalarda Yatırım

Vadeli Piyasalarda Yatırım Vadeli Piyasalarda Yatırım VADELİ PİYASALARDA YATIRIM 1 2 3 4 5 6 8 İÇİNDEKİLER Vadeli Piyasalarda Yatırım Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasaları: Gelecek İçin Daha Güvenli Yatırım Fırsatları Organize piyasa,

Detaylı

GELİR VERGİSİ KANUNU KAPSAMINDA VADELİ İŞLEM VE OPSİYON SÖZLEŞMELERİNDEN ELDE EDİLEN GELİRLERİN VERGİLENDİRİLİMESİ

GELİR VERGİSİ KANUNU KAPSAMINDA VADELİ İŞLEM VE OPSİYON SÖZLEŞMELERİNDEN ELDE EDİLEN GELİRLERİN VERGİLENDİRİLİMESİ GELİR VERGİSİ KANUNU KAPSAMINDA VADELİ İŞLEM VE OPSİYON SÖZLEŞMELERİNDEN ELDE EDİLEN GELİRLERİN VERGİLENDİRİLİMESİ İlker Şadi İŞLEYEN * I. GİRİŞ Bankalar ve aracı kurumların, menkul kıymetler ve diğer

Detaylı

FBIST FTSE İstanbul Bono FBIST B Tipi Borsa Yatırım Fonu

FBIST FTSE İstanbul Bono FBIST B Tipi Borsa Yatırım Fonu FBIST FTSE İstanbul Bono FBIST B Tipi Borsa Yatırım Fonu Mayıs 2015 Hazine ve Türev Ürünler FBIST BYF Vadeli İşlem Sözleşmesi FBIST BYF Vadeli İşlem Sözleşmesi; FTSE Türkiye TL Hazine Bonosu Endeksinde

Detaylı

Pay Vadeli İşlemleri Eğitimi Yepyeni bir piyasanın yepyeni yatırımcıları olmaya hoş geldiniz.

Pay Vadeli İşlemleri Eğitimi Yepyeni bir piyasanın yepyeni yatırımcıları olmaya hoş geldiniz. Pay Vadeli İşlemleri Eğitimi Yepyeni bir piyasanın yepyeni yatırımcıları olmaya hoş geldiniz. İlk vadeli işlemler borsası 18. y.y. ilk yarısı Japonya da kuruldu / Dojima Pirinç Piyasası 1970 ten sonra

Detaylı

OSMANLI MENKUL DEĞERLER A.Ş. TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU

OSMANLI MENKUL DEĞERLER A.Ş. TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU OSMANLI MENKUL DEĞERLER A.Ş. TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU (Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası A.Ş. ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası nezdindeki işlemlere ilişkindir.)

Detaylı

VOB ve Emtia Piyasaları

VOB ve Emtia Piyasaları 3 Aralık, 2010 VOB ve Emtia Piyasaları Yaman Başaran Genel Müdür Yardımcısı Fats and Oils Conference, İstanbul Kuruluş Aşamasından Bugüne Üye Sayımız: 98 Rekor İşlem Hacmi: 3 milyar 129 milyon TL CFTC

Detaylı

Kurumlar Vergisi Genel Tebliği TASLAĞI (Seri No: )

Kurumlar Vergisi Genel Tebliği TASLAĞI (Seri No: ) Sayfa 1 / 9 Maliye Bakanlığından : Kurumlar Vergisi Genel Tebliği TASLAĞI (Seri No: ) Bu Tebliğde, türev ürünlerden elde edilen gelirler ile diğer bazı sermaye piyasası faaliyetlerinden elde edilen gelirlerin

Detaylı

Pay Opsiyon Sözleşmeleri. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası

Pay Opsiyon Sözleşmeleri. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası Pay Opsiyon Sözleşmeleri Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası Bu dokümanda kullanılan içeriğin bir kısmı, Türkiye deki düzenlemeler çerçevesinde menkul kıymetler veya türev araçlarla ilgili faaliyet göstermek

Detaylı

USD/TL Aracı KuruluşVarantları

USD/TL Aracı KuruluşVarantları 1 USD/TL Aracı KuruluşVarantları Mayıs 2011 TSKB Varantları Varant, alıcısına dayanak varlığı ya da göstergeyi önceden belirlenen bir fiyattan belirli bir tarihte (Avrupa Tipi) veya belirli bir tarihe

Detaylı

Zaman Yolu Kalkınma Dolu ile

Zaman Yolu Kalkınma Dolu ile Zaman Yolu Kalkınma ile Dolu USD/TL Aracı KuruluşVarantları Mayıs 2011 TSKB Varantları Varant, alıcısına dayanak varlığı ya da göstergeyi önceden belirlenen bir fiyattan belirli bir tarihte (Avrupa Tipi)

Detaylı

Farklı Bir Borsa Alternatif Yatırım Araçları

Farklı Bir Borsa Alternatif Yatırım Araçları 23 Kasım 2011 Farklı Bir Borsa Alternatif Yatırım Araçları Çetin Ali Dönmez VOB Genel Müdürü ve Yönetim Kurulu Üyesi Vadeli İşlem Sözleşmesi? Uzlaşması ya da teslimatı gelecekte yapılmak üzere alınıp satılan

Detaylı

5 SERİ NOLU KURUMLAR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ

5 SERİ NOLU KURUMLAR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ Tarih : 25.01.2012 Sayı : 2012/141 Sirküler No : 2012/05 5 SERİ NOLU KURUMLAR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ Bu Tebliğde, türev ürünlerden elde edilen gelirlerin vergilendirilmesine ilişkin açıklamalar yapılmış

Detaylı

VADELİ İŞLEMLER PİYASASI

VADELİ İŞLEMLER PİYASASI VADELĠ ĠġLEM ve OPSĠYON BORSASI ( VOB) NEDĠR? Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası ( VOB) vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin alınıp satıldığı yerdir. Alınıp satılan bu sözleşmelere Türev Araçlar denmektedir.

Detaylı

Teminatlar : Başlangıç Teminatı Sürdürme Teminatı Sürdürme Seviyesi

Teminatlar : Başlangıç Teminatı Sürdürme Teminatı Sürdürme Seviyesi Kısa bir geçmişi bulunmasına rağmen,büyük gelişme sağlayarak Türk Mali sisteminde yıllardır eksikliği hissedilen vadeli piyasaların yaşama geçmesi; yatırımcıların gelecek ile ilgili belirsizliklerinin

Detaylı

TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU (Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası nezdindeki işlemlere ilişkindir.)

TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU (Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası nezdindeki işlemlere ilişkindir.) TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU (Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası nezdindeki işlemlere ilişkindir.) Önemli Açıklama: Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası nezdinde

Detaylı

Kur Riski Yönetimi ve VOB Uygulaması. Mert ÖNCÜ

Kur Riski Yönetimi ve VOB Uygulaması. Mert ÖNCÜ Kur Riski Yönetimi ve VOB Uygulaması Mert ÖNCÜ 1 Kur Riski Nedir? Kurun değerinde yaşanan değişiklikler sonucu varlıklar ve/veya yükümlülüklerde meydana gelebilecek olumlu / olumsuz değişimler... TL-FX

Detaylı

PAY VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİ

PAY VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİ PAY VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİ NİSAN 2015 Hazine ve Türev Ürünler PAY VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİ Pay Senedi Vadeli İşlem Sözleşmeleri,belirli bir vadede önceden belirlenen fiyat ve miktarda pay senedini alma

Detaylı

ÖZEL SEKTÖR BORÇLANMA ARAÇLARINA İLİŞKİN RİSK BİLDİRİM FORMU

ÖZEL SEKTÖR BORÇLANMA ARAÇLARINA İLİŞKİN RİSK BİLDİRİM FORMU ÖZEL SEKTÖR BORÇLANMA ARAÇLARINA İLİŞKİN RİSK BİLDİRİM FORMU ÖNEMLİ AÇIKLAMA Özel sektör borçlanma araçları alım satım işlemleri sonucunda kar elde edebileceğiniz gibi zarar riskiniz de bulunmaktadır.

Detaylı

VİOP TEMEL KAVRAMLAR

VİOP TEMEL KAVRAMLAR VİOP TANITIM KİTİ Uzun (Long) ve Kısa (Short) Pozisyon Her vadeli işlem sözleşmesinde uzun ve kısa olmak üzere iki taraf vardır. Vadeli işlem sözleşmesinde uzun taraf dayanak malı teslim alma yükümlüğüne

Detaylı

20.01.2012 Sirküler, 2012/03

20.01.2012 Sirküler, 2012/03 Sayın Meslektaşımız; 20.01.2012 Sirküler, 2012/03 Konu: 5 seri numaralı Kurumlar Vergisi Genel Tebliğ inde; Kurumların türev ürünlerden elde ettikleri gelirlerin vergilendirilmesine ilişkin açıklamalar

Detaylı

Marjinal VaR Ratio Instruments PV VaR VaR/PV Portfolio PV Marjinal VaR

Marjinal VaR Ratio Instruments PV VaR VaR/PV Portfolio PV Marjinal VaR 1.PERFORMANS DEĞERLEMESİ Karşılaştırma Ölçütü-Serbest Fon Getiri Değişimi 29/02/2012 1H 1A 3A 5A Merchants Capital 0.22% -0.98% -11.91% -15.29% KYD182 0.16% 1.26% 3.13% 3.56% 2.PİYASA RİSKİ VaR değer limiti,

Detaylı

KURUMLARIN OPSİYON SÖZLEŞMELERİNDEN ELDE ETTİĞİ GELİRLERİN VERGİLENDİRİLMESİ

KURUMLARIN OPSİYON SÖZLEŞMELERİNDEN ELDE ETTİĞİ GELİRLERİN VERGİLENDİRİLMESİ KURUMLARIN OPSİYON SÖZLEŞMELERİNDEN ELDE ETTİĞİ GELİRLERİN VERGİLENDİRİLMESİ Ertunç AKSÜMER 32 1.GİRİŞ 1970 li yılların başında Bretton Woods Uluslararası Ödemeler ve Kur Sisteminin sona ermesi ve aynı

Detaylı

MENKUL KIYMET YATIRIMLARI

MENKUL KIYMET YATIRIMLARI DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. MENKUL KIYMET YATIRIMLARI KISA ÖZET

Detaylı

Ocak 2010. Sözleşmeleri. smaniye Ticaret ve Sanayi Odası. Tolga Uysal

Ocak 2010. Sözleşmeleri. smaniye Ticaret ve Sanayi Odası. Tolga Uysal Ocak 2010 VOB ve Vadeli İşlem Sözleşmeleri smaniye Ticaret ve Sanayi Odası. Tolga Uysal ğitim ve Tanıtım Müdürü ü 4 Soru? Bana Ne Fayda Sağlar? Nasıl İşliyor? Nasıl Kullanabilirim? Ne Yapmam Lazım? Nasıl

Detaylı

Uyarı: Tanımlar: Borsa. : Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası A.Ş. ni ve/veya İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nı. Aracı Kuruluş

Uyarı: Tanımlar: Borsa. : Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası A.Ş. ni ve/veya İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nı. Aracı Kuruluş TÜREV ARAÇLAR R İ SK B İ LD İ R İ M FORMU (Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası A.Ş. ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası nezdindeki işlemlere ilişkindir) Önemli Açıklama: Vadeli

Detaylı

Webinarımıza hoşgeldiniz. Sunumumuz 11:30 da başlayacak. Öncesinde panelin handoutlar bölümündeki eğitim materyallerini inceleyebilirsiniz.

Webinarımıza hoşgeldiniz. Sunumumuz 11:30 da başlayacak. Öncesinde panelin handoutlar bölümündeki eğitim materyallerini inceleyebilirsiniz. Webinarımıza hoşgeldiniz. Sunumumuz 11:30 da başlayacak. Öncesinde panelin handoutlar bölümündeki eğitim materyallerini inceleyebilirsiniz. 26.10.2015 1 KULLANIM YETKİSİ VE UYARI Bu sunum, Borsa İstanbul

Detaylı

Bölüm 1 Firma, Finans Yöneticisi, Finansal Piyasalar ve Kurumlar

Bölüm 1 Firma, Finans Yöneticisi, Finansal Piyasalar ve Kurumlar Bölüm 1 Firma, Finans Yöneticisi, Finansal Piyasalar ve Kurumlar Yatırım (Sermaye Bütçelemesi) ve Finanslama Kararları Şirket Nedir? Finansal Yönetici Kimdir? Şirketin Amaçları Finansal piyasalar ve kurumların

Detaylı

VOB la Gelecek ece Yönetimi

VOB la Gelecek ece Yönetimi Ocak 2010 VOB la Gelecek ece Yönetimi Çetin Ali DÖNMEZ Osmaniye Ticaret ve Sanayi Odası İşlem Hacminin Yıllık Gelişimi (TL) İşlem Hacmi (TL) 334.172.858.081 207.962.600.500 118.035.442.771 3.029.588.946

Detaylı

2015 DEĞERLENDİRME TOPLANTISI 7 Ocak 2016. VİOP ta Risk Yönetimi 14.03.2016 1

2015 DEĞERLENDİRME TOPLANTISI 7 Ocak 2016. VİOP ta Risk Yönetimi 14.03.2016 1 2015 DEĞERLENDİRME TOPLANTISI 7 Ocak 2016 VİOP ta Risk Yönetimi 14.03.2016 1 İÇERİK İhracatçı Eğilim Araştırması Tespitler - Q4 VİOP ta işlem gören Döviz Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmeleri Vadeli işlem

Detaylı

15.433 YATIRIM. Ders 23: Emtialar. Bahar 2003

15.433 YATIRIM. Ders 23: Emtialar. Bahar 2003 15.433 YATIRIM Ders 23: Emtialar Bahar 2003 Giriş Aşağıdaki tablo, Uluslararası Ödemeler Bankası ndan (BIS) alınmıştır. Banka ya göre, düzenli borsalarda işlem gören vadeli işlem ve opsiyonlar gibi türevlerde

Detaylı

OCAK 2009 www.vob.org.tr

OCAK 2009 www.vob.org.tr Vadeli İşlem Sözleşmeleri ve VOB OCAK 2009 www.vob.org.tr VOB da Alınıp Satılan Şey Nedir? Vadeli İşlem Sözleşmeleri Opsiyon Sözleşmeleri Türev Araçlar Bu Sözleşmeler Hangi Amaçlarla Kullanılır? KORUNMACILAR:

Detaylı

TÜREV ÜRÜNLER KATALOĞU

TÜREV ÜRÜNLER KATALOĞU TÜREV ÜRÜNLER KATALOĞU VADELİ DÖVİZ ALIM-SATIM İŞLEMİ (FORWARD) Belirli bir döviz tutarının, ileri bir tarihte, önceden anlaşılan fiyattan alım veya satımının yapılması işlemidir. tarihinde, piyasadaki

Detaylı

İstanbul, 23 Ağustos 2012 2012/994

İstanbul, 23 Ağustos 2012 2012/994 TSPAKB TÜRKİYE SERMAYE PİYASASI ARACI KURULUŞLARI BİRLİĞİ Büyükdere Cad. No: 173 1. Levent Plaza A-Blok Kat: 4 34394 1. Levent - İstanbul Tel : (212) 280 85 67 Faks : (212) 280 85 89 www.tspakb.org.tr

Detaylı

Bölüm 1 (Devam) Finansal Piyasalar & Kurumlar

Bölüm 1 (Devam) Finansal Piyasalar & Kurumlar Bölüm 1 (Devam) Finansal Piyasalar & Kurumlar İşlenecek Konular Finansal piyasalar ve kurumların önemi Tasarrufların şirketlere akışı Finansal piyasaların ve aracıların fonksiyonları Değer maksimizasyonu

Detaylı

Türkiye nin İlk ve Tek Türev Borsası

Türkiye nin İlk ve Tek Türev Borsası 30 Kasım 2011 Türkiye nin İlk ve Tek Türev Borsası Çetin Ali Dönmez VOB Genel Müdürü ve Yönetim Kurulu Üyesi Vadeli İşlem Sözleşmesi? Uzlaşması ya da teslimatı gelecekte yapılmak üzere alınıp satılan sözleşmeye

Detaylı

Mali Bülten. No: 2012/14

Mali Bülten. No: 2012/14 19 Ocak 2012 Mali Bülten No: 2012/14 VERGİ Konu : Türev ürün işlemleri ile diğer bazı sermaye piyasası işlemlerinin banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMV) yönünden vergilendirilmesine ilişkin açıklamaların

Detaylı

Dar Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Etik Kurallar

Dar Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Etik Kurallar 1. Belli miktarda bir mal veya kıymetin ve bunların karşılığı olan paranın işlemin ardından el değiştirmesini sağlayan piyasalara ne ad verilir? A) Swap B) Talep piyasası C) Spot piyasa D) Vadeli piyasa

Detaylı

STOPAJ DURUMU. VİOP'TA ELDE EDİLEN KAZANÇLARIN VERGİLENDİRİLMESİ Tam Mükellef Dar Mükellef

STOPAJ DURUMU. VİOP'TA ELDE EDİLEN KAZANÇLARIN VERGİLENDİRİLMESİ Tam Mükellef Dar Mükellef VİOP RİSK BİLDİRİM FORMU Sermaye piyasalarında yapacağınız işlemler sonucunda kar elde edebileceğiniz gibi zarar riskiniz de bulunmaktadır. Bu nedenle işlem yapmaya karar vermeden önce, bu işlemler kapsamında

Detaylı

http://acikogretimx.com

http://acikogretimx.com 2009 S 4421- SERMYE PiYSSı VE FiNNSL KURUMLR 1. Birikim açığı olan ekonomik birimlerle birikim fazlalığı olan ekonomik birimlerin karşılaştığı ve finansal varlıkların alınıp satıldığı piyasalara ne ad

Detaylı

EK/9.D VARANTLARA İLİŞKİN RİSK BİLDİRİM FORMU

EK/9.D VARANTLARA İLİŞKİN RİSK BİLDİRİM FORMU VARANTLARA İLİŞKİN RİSK BİLDİRİM FORMU Sermaye piyasalarında yapacağınız işlemler sonucunda kar elde edebileceğiniz gibi zarar riskiniz de bulunmaktadır. Bu nedenle işlem yapmaya karar vermeden önce, bu

Detaylı

RENAISSANCE CAPITAL MENKUL DEĞERLER A.Ş.

RENAISSANCE CAPITAL MENKUL DEĞERLER A.Ş. TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU (Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası nezdindeki işlemlere ilişkindir.) Önemli Açıklama: Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası nezdinde

Detaylı

5 SERİ NO LU KURUMLAR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ YAYIMLANDI

5 SERİ NO LU KURUMLAR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ YAYIMLANDI Sirküler Rapor 19.01.2012/ 38-1 5 SERİ NO LU KURUMLAR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ YAYIMLANDI ÖZET : 5 Seri No lu Kurumlar Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde forward (vadeli teslim sözleşmesi), swap (değişim sözleşmesi)

Detaylı

VOB la Gelecek ece Yönetimi

VOB la Gelecek ece Yönetimi Kasım 2009 VOB la Gelecek ece Yönetimi Çetin Ali DÖNMEZ İstanbul Kültür Üniversitesi Kuruluş Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası (VOB) 4 Şubat 2005 te gonga ilk vuruşu Başbakanımızın yapmasıyla uzaktan erişimli

Detaylı

TEMEL OPSİYON STRATEJİLERİ

TEMEL OPSİYON STRATEJİLERİ TEMEL OPSİYON STRATEJİLERİ VİOP Hakkında Borsa İstanbul A.Ş., yerli ve yabancı yatırımcıların ülkemizde türev ürünlere yatırım yapabilmesi, Türk finans piyasalarının gelişmiş finansal piyasalar ile bütünleşmesi

Detaylı

Önemli Açıklama: Tanımlar: Borsa: Borsa İstanbul Anonim şirketini,

Önemli Açıklama: Tanımlar: Borsa: Borsa İstanbul Anonim şirketini, VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİNE VE OPSİYON SÖZLEŞMELERİNE İLİŞKİN RİSK BİLDİRİM FORMU (Borsa İstanbul A.Ş. ve Opsiyon Piyasası nezdindeki işlemlere ilişkindir) Önemli Açıklama: Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli işlem

Detaylı

VOB da Kur Riskinin Yönetilmesi

VOB da Kur Riskinin Yönetilmesi Ocak 2012 VOB da Kur Riskinin Yönetilmesi ŞAMİL DEMİRKAN sdemirkan@vob.org.tr POKERDE KİM KAZANACAK? POKER MASASINDA KASA ŞİMDİLİK ABD MERKEZ BANKASI DİGER ÜLKELER ve MERKEZ BANKALARI RİSK YÖNETMEZSE BATARLAR

Detaylı

Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam Değeri 877.247,49 Fonun Yatırım Amacı, Stratejisi ve Riskleri

Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam Değeri 877.247,49 Fonun Yatırım Amacı, Stratejisi ve Riskleri A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖY BİLGİLERİ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka Arz Tarihi 07/11/2008 Portföy Yöneticileri 31.03.2010 tarihi itibariyle Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam

Detaylı

Varant nedir? Varantların dayanak varlığı ne olacak? İlk uygulamada borsa endeksleri ve dolar/tl olacak.

Varant nedir? Varantların dayanak varlığı ne olacak? İlk uygulamada borsa endeksleri ve dolar/tl olacak. TÜRK yatırımcısı yeni bir ürünle tanışıyor: Varant. Ay sonunda 15 varantla başlaması beklenen işlemler yatırımcılara kaldıraç oranları nedeniyle yüksek getiri fırsatı sunuyor. UniCredit Menkul Değerler

Detaylı

OPSİYON HAKKINDA GENEL BİLGİLER. www.yf.com.tr

OPSİYON HAKKINDA GENEL BİLGİLER. www.yf.com.tr OPSİYON HAKKINDA GENEL BİLGİLER www.yf.com.tr 1 Opsiyon Nedir? Opsiyon, satın alan tarafa herhangi bir ürünü bugünden belirlenen bir fiyat (kullanım fiyatı) üzerinden ileride bir vadede satın alma ya da

Detaylı

No: 2012/21 Tarih: 21.01.2012. Konu: 5 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği yayımlanmıştır.

No: 2012/21 Tarih: 21.01.2012. Konu: 5 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği yayımlanmıştır. No: 2012/21 Tarih: 21.01.2012 ERK Denetim ve Yeminli Mali Müşavirlik Hizmetleri Ltd. Şti. Acıbadem Cd. Çamlıca Apt. No.77 K.4 34718 Acıbadem-Kadıköy/ISTANBUL Tel :0.216.340 00 86 Fax :0.216.340 00 87 E-posta:

Detaylı

EURO MENKUL KIYMET YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş 01.01.2014-31.12.2014 DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU

EURO MENKUL KIYMET YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş 01.01.2014-31.12.2014 DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU EURO MENKUL KIYMET YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş 01.01.2014-31.12.2014 DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU EURO MENKUL KIYMET YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş NE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU A-TANITICI BİLGİLER: (Eski Ünvanı:

Detaylı

Bir şemsiye fon kapsamındaki her bir alt fonun tüm varlık ve yükümlülükleri birbirinden ayrıdır.

Bir şemsiye fon kapsamındaki her bir alt fonun tüm varlık ve yükümlülükleri birbirinden ayrıdır. BU ALT FONUN PAYLARININ HALKA ARZINA İLİŞKİN İZAHNAME 07/08/2013 TARİHİNDE İSTANBUL TİCARET SİCİLİ MEMURLUĞU NA TESCİL ETTİRİLMİŞ OLUP, 07/08/2013 TARİHİNDE TÜRKİYE TİCARET SİCİLİ GAZETESİ NE İLAN İÇİN

Detaylı

ENERJİ VE EMTİA SÖZLEŞMELERİ

ENERJİ VE EMTİA SÖZLEŞMELERİ ENERJİ VE EMTİA SÖZLEŞMELERİ VİOP Hakkında Borsa İstanbul A.Ş., yerli ve yabancı yatırımcıların ülkemizde türev ürünlere yatırım yapabilmesi, Türk finans piyasalarının gelişmiş finansal piyasalar ile bütünleşmesi

Detaylı

EURO KAPİTAL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş 01.01.2013-30.06.2013 DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU

EURO KAPİTAL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş 01.01.2013-30.06.2013 DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU EURO KAPİTAL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş 01.01.2013-30.06.2013 DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU EURO KAPİTAL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş NE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU A-TANITICI BİLGİLER: Euro Kapital Yatırım

Detaylı

BANKA VE SİGORTA MUAMELELERİ VERGİSİ SİRKÜLERİ (XVII)

BANKA VE SİGORTA MUAMELELERİ VERGİSİ SİRKÜLERİ (XVII) 1 SİRKÜLER - XVII Sirküler Tarihi: 25.01.2012 Sirküler No : 17 Focus Denetim ve Y.M.M. Ltd. Şti Maltepe Mah. Edirne Çırpıcı yolu No:5-4 Vatan Rezidans A Blok Kat:5 Daire:10 Topkapı/İstanbul Tel: 0-212-510

Detaylı

AKBANK VOB TANITIM KİTİ. Sermaye Piyasası İşlemleri Bölümü

AKBANK VOB TANITIM KİTİ. Sermaye Piyasası İşlemleri Bölümü AKBANK VOB TANITIM KİTİ VADELİ İŞLEMLER TEMEL KAVRAMLAR Uzun (Long) ve Kısa (Short) Pozisyon Her vadeli işlem sözleşmesinde uzun ve kısa olmak üzere iki taraf vardır. Vadeli işlem sözleşmesinde uzun taraf

Detaylı

AK YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. YURTDIŞI TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU

AK YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. YURTDIŞI TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU Önemli Açıklama: AK YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. YURTDIŞI TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU Yurt dışı borsalar nezdinde yapacağınız alım-satım işlemleri sonucunda kâr elde edebileceğiniz gibi zarar riskiniz

Detaylı

KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ VE YENİ FİNANSAMAN YÖNTEMLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK

KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ VE YENİ FİNANSAMAN YÖNTEMLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ VE YENİ FİNANSAMAN YÖNTEMLERİ Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ Finansman, işletmelerin temel işlevlerini yerine getirirken yararlanacakları

Detaylı

İçindekiler. Yatırım Fonları. Şirket Profili IV. II. Kimler Varlık Yönetimi Servisi Alır? Şirket Bonosu III. Varlık Yönetimi Strateji

İçindekiler. Yatırım Fonları. Şirket Profili IV. II. Kimler Varlık Yönetimi Servisi Alır? Şirket Bonosu III. Varlık Yönetimi Strateji Varlık Yönetimi İçindekiler I. Şirket Profili IV. Yatırım Fonları II. Kimler Varlık Yönetimi Servisi Alır? V Şirket Bonosu III. Varlık Gruplarımız VI. Varlık Yönetimi Strateji VII. Özel Varlık Danışmanlığı

Detaylı

SPK Konferansõ-Abant Aralõk-2003

SPK Konferansõ-Abant Aralõk-2003 SPK Konferansõ-Abant Aralõk-2003 VADELİ İŞLEM VE OPSİYON BORSASI TÜRK FİNANSAL PİYASALARINDA YENİ BİR SIÇRAMA İçindekiler 1) VOB Hakkõnda 2) Dünyada Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsalarõ 3) Neden Vadeli İşlemler?

Detaylı

AK YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. TEZGAHÜSTÜ TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU

AK YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. TEZGAHÜSTÜ TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU AK YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. TEZGAHÜSTÜ TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU Önemli Açıklama Tezgahüstü piyasalarda türev araç alım satım işlemleri sonucunda kar elde edebileceğiniz gibi zarar riskiniz

Detaylı

Muammer ÇAKIR. VİOP Risk Konferansı 4/6/2014

Muammer ÇAKIR. VİOP Risk Konferansı 4/6/2014 Muammer ÇAKIR VİOP Risk Konferansı 4/6/2014 06.06.2014 3 İçerik Bölüm I: Dünyada Risk Yönetimi Neden Risk Yönetimi? Risk Yönetimindeki Endişeler ve Enstrümanlar Bölüm II: VİOP Hakkında VİOP Hakkında VİOP

Detaylı

AVIVASA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU DIŞ BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU İZAHNAME DEĞİŞİKLİĞİ

AVIVASA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU DIŞ BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU İZAHNAME DEĞİŞİKLİĞİ AVIVASA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU DIŞ BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU İZAHNAME DEĞİŞİKLİĞİ AVIVASA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU DIŞ BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM

Detaylı

KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF

KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. FİNANSAL KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

ARACI KURULUŞ VARANTLARI

ARACI KURULUŞ VARANTLARI ARACI KURULUŞ VARANTLARI SERMAYE PİYASASI KURULU NİSAN 2010 YAPILANDIRILMIŞ ÜRÜNLER Şirketlerin finansal ihtiyaçlarının standart sermaye piyasası araçlarının sunduğu olanaklar ile karşılanmadığı durumlarda

Detaylı

AKBANK VOB TANITIM KİTİ. Sermaye Piyasası İşlemleri Bölümü

AKBANK VOB TANITIM KİTİ. Sermaye Piyasası İşlemleri Bölümü AKBANK VOB TANITIM KİTİ VADELİ İŞLEMLER TEMEL KAVRAMLAR Uzun (Long) ve Kısa (Short) Pozisyon Her vadeli işlem sözleşmesinde uzun ve kısa olmak üzere iki taraf vardır. Vadeli işlem sözleşmesinde uzun taraf

Detaylı

Ocak 2010. Yönetimi IŞINSU KESTELLİ. Yönetim Kurulu Başkanı

Ocak 2010. Yönetimi IŞINSU KESTELLİ. Yönetim Kurulu Başkanı Ocak 2010 VOB la Gelecek Yönetimi IŞINSU KESTELLİ Yönetim Kurulu Başkanı Kuruluş Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası (VOB) 4 Şubat 2005 te gonga ilk vuruşu Başbakanımızın yapmasıyla uzaktan erişimli elektronik

Detaylı

FİNANSAL PİYASALAR VE FİNANSAL KURUMLAR

FİNANSAL PİYASALAR VE FİNANSAL KURUMLAR T.C SAKARYA ÜNİVERSİTESİ SAPANCA MESLEK YÜKSEKOKULU FİNANSAL PİYASALAR VE FİNANSAL KURUMLAR Hafta 6 Öğr.Gör. Eyüp ALBAYRAK Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir.

Detaylı

YENİ FİNANSMAN TEKNİKLERİ -11- (A) TÜREV ARAÇLAR PROF.DR. YILDIRIM BEYAZIT ÖNAL

YENİ FİNANSMAN TEKNİKLERİ -11- (A) TÜREV ARAÇLAR PROF.DR. YILDIRIM BEYAZIT ÖNAL YENİ FİNANSMAN TEKNİKLERİ -11- (A) TÜREV ARAÇLAR PROF.DR. YILDIRIM BEYAZIT ÖNAL DÖVİZ KURU RİSKİNE KARŞI KULLANILABİLECEK ARAÇLAR FAİZ VE DÖVİZ RİSKİNE KARŞI SWAP İŞLEMLERİ İki türlü swap işlemi vardır.

Detaylı

4 Aralık 2009. Çetin Ali DÖNMEZ. VOB Genel Müdürü İzmir Ekonomi Üniversitesi

4 Aralık 2009. Çetin Ali DÖNMEZ. VOB Genel Müdürü İzmir Ekonomi Üniversitesi 4 Aralık 2009 VOB la Risk Yönetimi i Çetin Ali DÖNMEZ Ç VOB Genel Müdürü İzmir Ekonomi Üniversitesi Kuruluş Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası (VOB) 4 Şubat 2005 te uzaktan erişimli elektronik bir Borsa olarak

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

EURO TREND YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş 01.01.2014-30.06.2014 DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU

EURO TREND YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş 01.01.2014-30.06.2014 DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU EURO TREND YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş 01.01.2014-30.06.2014 DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU 1 EURO TREND YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş NE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU A-TANITICI BİLGİLER: Euro Trend Yatırım Ortaklığı

Detaylı

Prof. Dr. Nurgül Chambers. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi. Beta

Prof. Dr. Nurgül Chambers. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi. Beta Prof. Dr. Nurgül Chambers Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi TÜREV PİYASALAR Beta Yayın No : 2202 İşletme-Ekonomi Dizisi : 344 2. Bası - Ekim 2007 - İSTANBUL 4. Basım

Detaylı

I. STOPAJ YÖNTEMĠNE TABĠ MENKUL SERMAYE GELĠRLERĠ VE DEĞER ARTIġ KAZANÇLARI

I. STOPAJ YÖNTEMĠNE TABĠ MENKUL SERMAYE GELĠRLERĠ VE DEĞER ARTIġ KAZANÇLARI I. STOPAJ YÖNTEMĠNE TABĠ MENKUL SERMAYE GELĠRLERĠ VE DEĞER ARTIġ KAZANÇLARI Gelir Vergisi Kanununa eklenen Geçici 67. madde ile 01.01.2006 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 31.12.2015 tarihine kadar;

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ ÜNİTE EKONOMİK VE FİNANSAL SİSTEM İKİNCİ ÜNİTE PARANIN ZAMAN DEĞERİ

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ ÜNİTE EKONOMİK VE FİNANSAL SİSTEM İKİNCİ ÜNİTE PARANIN ZAMAN DEĞERİ İÇİNDEKİLER BİRİNCİ ÜNİTE EKONOMİK VE FİNANSAL SİSTEM 1 13 1. EKONOMİK SİSTEM 2 2. FİNANSAL SİSTEM 5 3. FİNANSAL SİSTEMİN UNSURLARI 8 4. FİNANSAL PİYASALARIN YAPISI 9 4.1. Borç ve Öz Sermaye Yapısı 9 4.2.

Detaylı

Finansal Araçlar. UMS 39 Jale Akkaş. 12 Ekim, 2011. Grant Thornton Türkiye

Finansal Araçlar. UMS 39 Jale Akkaş. 12 Ekim, 2011. Grant Thornton Türkiye Finansal Araçlar UMS 39 Jale Akkaş 12 Ekim, 2011 Grant Thornton Türkiye 2011 Grant Thornton Türkiye.Tüm Tüm hakları saklıdır. UMS 39 Finansal Araçlar UMS 39 genel olarak finansal araçlar ile finansal nitelikte

Detaylı

EURO KAPİTAL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş 01.01.2014-31.12.2014 DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU

EURO KAPİTAL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş 01.01.2014-31.12.2014 DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU EURO KAPİTAL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş 01.01.2014-31.12.2014 DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU A-TANITICI BİLGİLER: EURO KAPİTAL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş NE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU Euro Kapital Yatırım

Detaylı

Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Yurtdışından Sağladıkları Döviz Krediler (Milyon ABD Doları)

Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Yurtdışından Sağladıkları Döviz Krediler (Milyon ABD Doları) Bankalardan sağlanan dövizli kredilerde vergisel maliyetler Melike Kılınç I. Giriş Şirketlerin yurtdışı ithalat ihracat işlemleri, döviz cinsinden pozisyon tutmak istemeleri, nihai ürünlerini ya da hizmetlerini

Detaylı

...Türev Piyasalarda Yılların Deneyimi......Etkin Kurumsal Risk Yönetimi Çözümleri......Sermaye Piyasalarında Stratejik Danışmanlık...

...Türev Piyasalarda Yılların Deneyimi......Etkin Kurumsal Risk Yönetimi Çözümleri......Sermaye Piyasalarında Stratejik Danışmanlık... ...Türev Piyasalarda Yılların Deneyimi......Etkin Kurumsal Risk Yönetimi Çözümleri......Sermaye Piyasalarında Stratejik Danışmanlık... Deriva İle Tanışın Deriva Danışmanlık ve Eğitim reel ve mali sektör

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Vadeli İşlemler Piyasası Bülteni 28.04.2014

Vadeli İşlemler Piyasası Bülteni 28.04.2014 Endeks 30 Nisan Kontratı Kapanış 87,225 Hacim (Bin TL) Değişim -1,61% 1.586.953 Geçen haftayı satış ağırlıklı kapatan endeks kontratlarının, yeni haftaya da zayıf başlamasını beklemekteyiz. Haftaya başlarken

Detaylı

VADELİ İŞLEM VE OPSİYON PİYASALARI HAKKINDA ANKET SONUCU

VADELİ İŞLEM VE OPSİYON PİYASALARI HAKKINDA ANKET SONUCU VADELİ İŞLEM VE OPSİYON PİYASALARI HAKKINDA ANKET SONUCU 1-2- 3-4- PİYASA HAKKINDA BEKLENTİLER ÜRÜNLER HAKKINDA GÖRÜŞLER FİRMA BİLGİLERİ SİSTEM VE ÜYELİK HAKKINDA GÖRÜŞLER Ankete Katılan Kurum Sayısı Toplamı

Detaylı

DÖVİZ KURU RİSKİNİ AZALTMANIN EN ETKİN YOLU FOR- WARD İŞLEMLERİ

DÖVİZ KURU RİSKİNİ AZALTMANIN EN ETKİN YOLU FOR- WARD İŞLEMLERİ DÖVİZ KURU RİSKİNİ AZALTMANIN EN ETKİN YOLU FOR- WARD İŞLEMLERİ İlker Şadi İŞLEYEN * I- GİRİŞ Bir ekonomide, ekonomik birimlerin yatırım kararları alırken ve ticari faaliyetlerini sürdürürken karşı karşıya

Detaylı

GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ (SERİ NO:

GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ (SERİ NO: 19 Ocak 2012 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28178 TEBLİĞ Maliye Bakanlığından: GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ (SERİ NO: 282) 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun geçici 67 nci maddesinde, menkul kıymetler ve

Detaylı

BU ALT FONUN PAYLARININ HALKA ARZINA İLİŞKİN İZAHNAME 14.03.2013 TARİHİNDE İSTANBUL TİCARET SİCİLİ MEMURLUĞU NA TESCİL ETTİRİLMİŞ OLUP, 14.

BU ALT FONUN PAYLARININ HALKA ARZINA İLİŞKİN İZAHNAME 14.03.2013 TARİHİNDE İSTANBUL TİCARET SİCİLİ MEMURLUĞU NA TESCİL ETTİRİLMİŞ OLUP, 14. BU ALT FONUN PAYLARININ HALKA ARZINA İLİŞKİN İZAHNAME 14.03.2013 TARİHİNDE İSTANBUL TİCARET SİCİLİ MEMURLUĞU NA TESCİL ETTİRİLMİŞ OLUP, 14.03.2013 TARİHİNDE TÜRKİYE TİCARET SİCİLİ GAZETESİ NE İLAN İÇİN

Detaylı

Finansal Araçlar. UMS 39 Muhasebeleştirme ve Ölçme Jale Akkaş Denetim Ortağı. 12 Ekim, 2011. Grant Thornton Türkiye

Finansal Araçlar. UMS 39 Muhasebeleştirme ve Ölçme Jale Akkaş Denetim Ortağı. 12 Ekim, 2011. Grant Thornton Türkiye Finansal Araçlar UMS 39 Muhasebeleştirme ve Ölçme Jale Akkaş Denetim Ortağı 12 Ekim, 2011 Grant Thornton Türkiye 2011 Grant Thornton Türkiye.Tüm Tüm hakları saklıdır. UMS 39 Finansal Araçlar UMS 39 genel

Detaylı

VARANTLARIN BORSA YA KOTASYONU

VARANTLARIN BORSA YA KOTASYONU VARANTLARIN BORSA YA KOTASYONU Alev DUMANLI İMKB Kotasyon Müdür Yardımcısı İMKB 20 Şubat 2010 Mevzuat Aracı kuruluş varantlarının Kurul kaydına alınmasına ve alım satım işlemlerine ilişkin esaslar SPK

Detaylı

SINAV ALT KONU BAŞLIKLARI

SINAV ALT KONU BAŞLIKLARI SINAV ALT KONU BAŞLIKLARI 1. Dar Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Meslek Kuralları (Düzey 1, Konut, Gayrimenkul) 1.1. Sermaye Piyasası Kanunu 1.2. Sermaye Piyasası ile İlgili Diğer Düzenlemeler ve

Detaylı

OPSİYON SÖZLEŞMELERİ

OPSİYON SÖZLEŞMELERİ OPSİYON SÖZLEŞMELERİ 1 Giriş Borsa İstanbul, yerli ve yabancı yatırımcıların ülkemizde türev ürünlere yatırım yapabilmesi, Türk finans piyasalarının gelişmiş finansal piyasalar ile bütünleşmesi ve Borsa

Detaylı

TEMİNATLANDIRMA VE KAR/ZARAR HESAPLAMA

TEMİNATLANDIRMA VE KAR/ZARAR HESAPLAMA TEMİNATLANDIRMA VE KAR/ZARAR HESAPLAMA Giriş Borsada kullanılan elektronik alım satım sisteminde (VOBİS), tüm emirler hesap bazında girilmekte, dolayısıyla işlemler hesap bazında gerçekleşmektedir. Buna

Detaylı

VOB ELEKTRİK VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİ

VOB ELEKTRİK VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİ 22 Kasım 2011 VOB ELEKTRİK VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİ Çetin Ali DÖNMEZ GENEL MÜDÜR EPDK nın10. Kuruluş Yıldönümünde Enerji Piyasaları ANKARA Amaçlar Fiyat riski yönetimi ihtiyacına cevap vermek Geleceğe

Detaylı

YURTDIŞI TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU

YURTDIŞI TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU YURTDIŞI TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU Önemli Açıklama Yurt dışı vadeli işlem ve opsiyon borsaları ya da teşkilatlanmış diğer piyasalar nezdinde yapacağınız alım satım işlemleri sonucunda kar elde

Detaylı

BANKALAR TARAFINDAN YAPILACAK REPO VE TERS REPO İŞLEMLERİNE İLİŞKİN ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK TASLAĞI

BANKALAR TARAFINDAN YAPILACAK REPO VE TERS REPO İŞLEMLERİNE İLİŞKİN ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK TASLAĞI BANKALAR TARAFINDAN YAPILACAK REPO VE TERS REPO İŞLEMLERİNE İLİŞKİN ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK TASLAĞI Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı, bankaların repo ve ters repo işlemleri sırasında uyacakları

Detaylı

TÜREV ENSTRÜMANLARI, ELEKTRİK PİYASALARINDAKİ UYGULAMALARI VE TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASINDAKİ YERİ

TÜREV ENSTRÜMANLARI, ELEKTRİK PİYASALARINDAKİ UYGULAMALARI VE TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASINDAKİ YERİ 1 TÜREV ENSTRÜMANLARI, ELEKTRİK PİYASALARINDAKİ UYGULAMALARI VE TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASINDAKİ YERİ M. Tuna Kök Ciner Grubu 2 TÜREV ENSTRÜMANLARI, ELEKTRİK PİYASALARINDAKİ UYGULAMALARI ve TÜRKİYE ELEKTRİK

Detaylı