1.1 Dillerin Benzerlikleri ve Farklýlýklarý

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "1.1 Dillerin Benzerlikleri ve Farklýlýklarý"

Transkript

1 Bilgisayarlý Çeviri Doðal dil iþlemenin en ilgi çekici alanlarýndan biri diller arasý çeviridir. Diller arasý çeviri denildiðinde, insanýn aklýna, farklý dillerde konuþan iki insanýn, arada çevirmen olmadan birbirini anlayabileceði çözümler gelmektedir. Daha açýk bir anlatýmla, bir Türk Türkçe konuþacak, karþýsýndaki Japon bu konuþmayý Japonca dinleyecektir. Japon'un konuþmasýný da Türk Türkçe olarak dinleyecektir. Ýnsanlarýn ve araþtýrmacýlarýn düþleri bu yönde olmakla beraber, günümüzdeki biliþim olanaklarý, bu kadar yetenekli çeviri dizgelerini saðlayamamaktadýr. Ancak, belli alanlarda çalýþan örnekler üretilmeye baþlanmýþtýr. Örneðin, askeri emirleri, hava raporlarýný çevirebilen dizgeler üretilmeye baþlanmýþtýr. Günümüzde, bilgisayar desteðiyle yapýlan çeviriler, en basit olandan en karmaþýk olana doðru sýralanabilir: Sözcük çevirisi, tümcecik çevirisi, tümce çevirisi. Gerçekleþtirilen, metinden metine çeviri dizgelerinin bazýlarý insan gözetimi gerektirirken bazýlarý yardýmý olmaksýzýn çeviri yapabilmektedir. Bir dilden diðer bir dile çeviri yapan kiþinin, iki dili iyi þekilde bilmesinin yetmeyeceði, çeviri yaptýðý metnin konusu hakkýnda da bilgi sahibi olmasý gerekir. Söz gelimi týp konusundaki bir kitabý çevirecek kiþinin týp konusunda uzman olmasýnýn gerekeceði açýktýr. Bilgisayar yardýmýyla yapýlan çevirilerde de benzer bir güçlüðün olacaðý kolayca söylenebilir.

2 2 - Bilgisayarlý Çeviri Dünyada konuþulan diller belli dil ailelerinin üyeleridir. Ayný dil ailesinin üyesi olan iki dil arasýnda çeviri yapmak, doðal olarak farklý iki dil ailesinin üyesi olan iki dil arasýnda çeviri yapmaya göre daha kolaydýr. Bilgisayarlý çeviri dizgeleri gerçekleþtirilirken kullanýlabilecek yöntemler, dillerin ayný dil ailesinden olup olmadýðýna göre deðiþmektedir. Bilgisayarlý çeviri amacýyla kullanýlan yöntemler, kural temelli ve istatistiksel temelli olmak üzere genel iki kümeye ayrýlabilir. Bu iki kuralýn birlikte kullanýldýðý örnekler de bulunmaktadýr. Kural temelli çeviri yöntemleri, yabancý dil eðitiminde izlenen yöntemlere benzer. Öncelik her iki dilin dilbilgisi kurallarýný bilgisayara öðretmektir. Buna ek olarak çeviri sözlüðü bilgisayara yüklenir. Ýstatistiksel temelli çeviri, çevirmenler tarafýndan yapýlmýþ olan çeviri metinler içinde, çevirisi yapýlmak istenen tümce ya da tümceciðe en yakýn olan karþýlýðý bulmaya dayanýr. Bilgisayar kullanarak yapýlan çevirilerin baþarýmlarýný karþýlaþtýrabilmek için, çeviri dizgesinden beklentilerin tanýmlanmýþ olmasý gerekir. Bir bilgisayarlý çeviri dizgesi aþaðýdaki özellikleri saðlamalýdýr: Ýnsan desteksiz : Çeviri dizgesi insan katký ve desteði olmadan çalýþabilmelidir. Kaliteli : Çeviri dizgesinin ürettiði sonuçlar aslýna uygun ve anlaþýlýr olmalýdýr. Konu baðýmsýz : Çeviri dizgesi her türlü konuyu içeren metinleri çevirebilmelidir. 1.1 Dillerin Benzerlikleri ve Farklýlýklarý Dünyada 4000 dolayýnda dilin konuþulduðu bilinmektedir. Ancak bu dillerden bazýlarý yaygýn olarak ve çok kiþi tarafýndan konuþulurken bazýlarý çok dar alanda, binden az kiþi tarafýndan konuþulmaktadýr. UNESCO kaynaklarýna göre, diller þöyle sýralanmaktadýr: Konuþan sayýsýna göre Çince Hintçe Ýngilizce Ýspanyolca Rusça Arapça Turkçe Fransýzca Almanca English Yaygýnlýða göre Çince Ýspanyolca Arapça Türkçe Hintçe

3 1.1 Dillerin Benzerlikleri ve Farklýlýklarý - 3 Þekil-11.1: Dünyada dillerin yaygýnlýk haritasý (Kaynak UNESCO) Yine ayný kaynak, diilerin Dünya üzerindeki yayýlýþýný Þekil-11.1'deki gibi vermektedir. Yeni bir dili öðrenmeye çalýþanlarýn ilk yaptýklarý sözcüklerin karþýlýðýný ezberlemektir. Ardýndan, öðrenmeye çalýþtýklarý dilde tümce kurabilmektir. Bazý dillerde sözcükler yalýn halde bulunmasýna karþýn bazýlarýnda sözcükler ekler alarak anlamlarýný deðiþtirmektedir. Tümce içinde, sözcüklerin niteliklerine göre diziliþi de dilden dile benzerlik ve farklýlýk göstermektedir. Bu açýklamalara baðlý olarak diller arasýndaki benzerlikler ve farklýlýklarýn aþaðýda sýralanan özellikler baðlamýnda incelenmesi gerektiði sonucuna varýlýr: Biçimbilimsel Sözdizimsel Dilimleme Anlatým biçimi Sözlüksel Olay ve tartýþma Yapýsal Konusal

4 4 - Bilgisayarlý Çeviri Biçimbilimsel Benzerlik ve Farklýlýklar Dünyada yaygýn olarak kullanýlan diller ana hatlarý ile þöyle kümelenmektedir: Yalýnlayan diller Bitiþken diller Bükümlü diller Kaynaþtýran diller Yalýnlayan dillerde sözcükler tek hecelidir ve sözcükler ek almazlar. Sözcükler tümce içinde vurguya baðlý olarak anlam kazanýrlar. Çince, Vietnamca, Himalaya dili bu küme içinde yer alýr. Bitiþken dillerde sözcüðün temeli kök sözcüktür. Kök sözcüðe yapým ekleri, kurallý biçimde eklenerek yeni sözcükler oluþturulur. Kök sözcüðe eklenebilecek eklerin sayýsýnda bir sýnýrlama yoktur. Bu nedenle, bir kök sözcükten çok sayýda sözcük üretilebilir. Bitiþken dil kümesi içinde, Türkçe Macarca, Fince, Moðolca, Japonca gibi diller yer almaktadýr. Hint-Avrupa ve Sami dilleri, bükümlü dil kümesine girmektedir. Bükümlü dillerde gövde sözcük ön ve son ek alarak yeni anlam kazanýr. Bir gövdeye eklenen ön ek ve son ek sayýsý genelde biri aþmaz. Dolayýsýyla ekler, gövde sözcüðe kýsýtlý katký saðlarlar. Kaynaþtýran dillerde, eylem tümcenin diðer öðeleri ile kaynaþmaktadýr. Dolayýsýyla eylem tümcenin tamamý olabilmektedir. Amerika yerlilerinin dilleri bu küme içinde sayýlmaktadýr. Yalýnlayan dillere en güzel örnek Vietnamcadýr. Bu dilde, sözcükler ek almazlar. Dolayýsýyla her sözcük tekil olarak yorumlanabilir. Yalýnlanmýþ bir dilde yazýlmýþ tümcenin karþýlýðý, bükümlü bir dilde kolayca gösterilebilir. Þekil-11.2'de Vietnemca dilinde yazýlmýþ bir tümcenin Ýngilizce karþýlýðý verilmiþtir. Khi toi den nha ban toi chung toi bat dau lam bai When I come house friend I çoðul I begin do lesson Þekil-11.2: Vietnamca dilince yazýlmýþ bir tümcenin Ýngilizce karþýlýðý Vietnamca yazýlmýþ olan bu tümcenin Türkçe karþýlýðý þöyledir: Arkadaþýmýn evine geldiðimde ders çalýþmaya baþladýk. Bitiþken diller ek açýsýndan en zengin dillerdir. Ek açýsýndan zengin olan kaynak dildeki bir sözcüðü, ek bakýmýndan fakir olan hedef dile çevirirken, tek bir sözcük karþýlýk getirilemez. Örneðin; Bitiþken bir dil olan Türkçede "göz" sözcüðünün alacaðý ekler ile türetilmiþ sözcüklerin Ýngilizcedeki karþýlýklarýndan bazýlarý Tablo-11.1'de verilmiþtir: Tablo-11.1'den de

5 1.1 Dillerin Benzerlikleri ve Farklýlýklarý - 5 Tablo-11.1: Bitiþken bir dil olan Türkçe ile Bükümlü bir dil olan Ýngilizcenin biçimbilimsel açýdan karþýlaþtýrýlmasý Türkçe (tekil) Türkçe (çoðul) Ýngilizce (tekil) Göz Gözler Eye Gözlük Gözlükler Eyeglasses Gözlükçü Gözlükçüler Optician Gözlükçülük Gözlükçülükler Opticians Gözcü Gözcüler Watchman Gözcülük Gözcülükler ophthalmology Gözlem Gözlemler Observation Gözleme Gözlemeler Observing Gözlemci Gözlemciler observer Gözlemcilik Gözlemcilikler Observation Gözde Gözdeler favourite görüldüðü gibi, Türkçe sadece sondan eklemeli bir dildir. Osmanlýca diyebileceðimiz eski Türkçede ön eklerin de kullanýldýðý bilinmektedir. Örneðin "mevcut", "namevcut" gibi Sözdizimsel Benzerlikler ve Farklýlýklar Toplumsal geliþmeye koþut olarak geliþtiði düþünülen dillerin tümce yapýlarý birbirinden faklýdýr. Bu fark, doðal olarak farklý dil aileleri için daha açýktýr. Tümce yapýlarýndaki farklýlýk ve benzerlikleri göstermek üzere ayný tümcenin, Türkçe, Japonca, Fince, Macarca, Ýngilizce ve Fransýzca karþýlýklarý Þekil-11.3 ve Þekil-11.4'te kadar gösterilmiþtir. Þekil-11.3'e baktýðýmýzda þu yorumu yapabiliriz. Türkçe tümce yapýsýna en yakýn olan dil Japonca olarak görülmektedir. Ayný þekil bize, Fince ve Macarca'nýn tümce yapýlarýnýn birbirine benzediðini söylemektedir. Þekil-11.4'e baktýðýmýzda Ýngilizce bir tümcenin yapýsý Fransýzca tümcenin yapýsýyla bire bir aynýdýr. Tümce kuruluþlarýndaki benzerlik olan diller arasýndaki çeviri, doðal olarak, benzerliði az olan dillere oranla daha kolay olacaktýr. Altay dil ailesi içinde yer alan Türkçenin, zaman içinde deðiþikliklere uðramasý doðal karþýlanmalýdýr. Bugün Türkiye'de konuþulan Türkçe ile Asya'nýn orta kýsmýnda yaþayan Uygurlarýn konuþtuðu Türkçe çok farklý görülebilir. Özellikle sözcüklerin zaman içinde deðiþtikleri veya ayný sözcüklerin söyleniþ biçimlerinin epey farklý olduðu bilinmektedir.

6 6 - Bilgisayarlý Çeviri Japonca O kalemini tek silahý olarak görür Kereha pendakewo karenojuu tosite miru O kalemini tek silahý olarak görür Macarca FÝnce O ugy tekinti a tollat mint sajat fegyver O olarak görür kalemini gibi kendi silah Han pitaa kynaansa ainoana aseenaan O görür kalemini olarak tek silahý Þekil-11.3: Türkçe, Japonca, Macarca ve Fince tümce yapýlarý Ancak bu dillerin tümce yapýlarý birbirine çok yakýndýr. Yaklaþýk bin yýldýr birbirinden uzak yaþayan topluluklarýn dillerinde bu kadar deðiþikliklerin olmasý olaðan karþýlanmalýdýr. Türk dillerinin birbirine benzerlikleri coðrafi konumlarýna çok baðlýdýr. Öðneðin, Azerbaycan ve Ýranda yaþayan Azari Türkler ve Irakta yaþayan Türkmenlerin konuþtuðu dil Türkiye'de konuþulan Türkçeye çok yakýndýr. Bu yüzden farklý dil olarak nitelemek yerine farklý lehçe olarak nitelemek daha doðru olur. Türk dilleri ailesi içinde, Azeri, Uygur, Horasan, Tatar, Kazak, Özbek, Kýrgýz, Türkmen, Gökoðuz (Gagavuz) ve Kýrgýz dilleri bulunmaktadýr. Türkçeye yakýn olan diller içinde Moðolca, Korece ve Japonca sayýlabilir. Ýngilizce He regards his pen as his only arm O görür kalemini olarak tek silahý Fransýzca Il considere son crayon comme sa seul arme He regards his pen as his only arm O görür kalemini olarak tek silahý Þekil-11.4: Ýngilizce ve Fransýzca tümce yapýsý Tümce yapýlarý açýsýndan benzerlik ve farklýlýklar Þekil-11.5'teki gibi gösterilebilir: Tümce yapýsý birbirine benzer olan dillerde, bir tümcenin çevirisi yapýlýrken, sözcüklerin tümce içindeki sýrasý, büyük ölçüde ayný tutulabilir; kaynak dildeki sözcüðün yerine hedef dildeki karþýlýðý yerleþtirilir. Örneðin; ben kitap okuyorum tümcesini sýrasýyla Ýngilizce, Fransýzca, Almanca, Ýspanyolca ve Ýtalya yazdýðýmýzda, sözünü ettiðimiz

7 1.1 Dillerin Benzerlikleri ve Farklýlýklarý - 7 benzerliði kolayca görebiliriz. Þekil-11.6 Bu örneklere dikkatli bakýldýðýnda, bazý sözcüklerin birebir ayný veya benzer olduðu da söylenebilir. Örneðin, book-buch, livre-libro gibi. Ayný tümceyi Türkçe yazdýðýmýzda, sözcüklerin diziliþinin çok farklý olduðunu görürüz. Özne Tümleç Yüklem Bitiþken diller Özne Yüklem Tümleç Bükümlü diller Yüklem Özne Tümleç Arapça Þekil-11.5: Deðiþik dillerde tümce yapýsý Dilimleme Bazý dillerde yazýlmýþ metinlere baktýðýmýzda, her bir sözcüðü ve tümceyi kesin biçimde ayýrt edebiliriz. Buna karþýn bazý dillerde sözcükleri birbirinden ayýrt etmek çok zordur. Çin, Japon, Tayland dillerinde sözcüklerin nerede baþlayýp nerede bittiðini anlamak, dolayýsýyla sözcükleri ayýrt etmek zordur. Bazý dillerde, tümceler çok uzun kurulmaktadýr. Bir tümcenin beþ on satýr tuttuðu, bir paragraf kadar uzun olduðu görülmektedir. Arap metinleri bu özelliktedir. Benzer duruma, XIX. yüzyýl Osmanlý metinlerinde de rastlanmaktadýr. O devirde uzun tümce kurmak bir hüner olarak görülmüþtür. Uzun tümcelerin taþýdýðý anlamý ortaya çýkarmak için, önce tümceyi dilimlemek ve her bir dilimi ayrý çevirmek gerekir. Benzer durum sözcükler için de geçerlidir. Bitiþik sözcükleri önce sözcük dilimlerine ayýrmak ve dilimlenmiþ sözcüklerin hedef çeviri dilindeki karþýlýklarýný bulmak gerekir. Hint-Avrupa dillerinde ana ve yadýmcý tümce kesin hatlarla ayrýlabilmesine karþýn, Türkçede böyle dilimlemenin yapýlacaðý yeri bulmak kolay deðildir. Aþaðýdaki tümceler bu durumu açýklayacak niteliktedir. "Kitabý okuyan adam babamdýr." I am reading a book Je lis un Ich livre lese ein Buch Estoy leyendo un libro Sto leggendo un libro Þekil-11.6: Ayný tümcenin, Ýngilizce, Fransýzca, Almanca, Ýspanyolca ve Ýtalyanca'daki karþýlýklarý

8 8 - Bilgisayarlý Çeviri "The man who is reading the book is my father." Ýngilizce tümce þöyle iki parçaya ayýrýlabilir: "The man... is my father." "The man is reading the book." Ayný anlamdaki Türkçe tümceye baktýðýmýzda, dilimlemenin bu kadar kesin yapýlamayacaðý görülmektedir. "Kitabý okuyan adam babamdýr." "... adam babamdýr." "Kitabý okuyan adam..." Anlatým Biçimi Ýnsanlar, istek niyet ve amaçlarýný karþýsýndakine anlatabilmek için konuþur veya yazar. Karþýmýzdakine, isteðimizi tam, eksiksiz ve kesin biçimde aktarmak için seçtiðimiz sözcüklerin anlaþýlýr ve kurduðumuz tümcelerin düzgün ve anlaþýlýr olmasý beklenir. Bazý dillerde tümce yapýsý ve seçilen sözcükler, yukarýda açýkladýðýmýz düþünceye uygun düþerken bazý dillerde dolaylý anlatým yeðlenir. Türkçe, Ýngilizce gibi dillerde, sözcükler ve tümce kuruluþu, istek, niyet ve amacý doðrudan ve açýk biçimde karþý tarafa iletecek biçimde gerçekleþtirilir. Buna karþýn Çince ve Japoncada üstü kapalý, yanýþtýrmaya dayalý anlatým yöntemi yeðlenir. Çeviri sýrasýnda, sözcüklerin ve tümcelerin gerçek anlamlarýný çýkarmak önemlidir. Dolayýsýyla, çevirisi yapýlan dilin anlatým biçimini bilmek önemlidir Sözlüksel Benzerlikler ve Farklýlýklar Kaynak dildeki bir sözcüðün karþýlýðýný diðer bir dilde her zaman bulamayabiliriz. Ayný duygu ve istek farklý dillerde farklý biçimde anlatýlabilir. Sözlüksel benzerlik ve faklýlýklar aþaðýda sýralanan bakýþ açýlarýndan ortaya konacaktýr: Eksiklik Birebir karþýlýk Tek karþýlýk olmamasý Nitelik deðiþmesi Cinsiyetli sözcükler Anlamsal zenginlikler

9 1.1 Dillerin Benzerlikleri ve Farklýlýklarý - 9 Eksiklik Toplumlarýn ilgi alanlarý kültürel özellikleri dillerinin söz varlýðýnýn oluþmasýnda etkindir. Çiftçi bir toplumda, çiftçilikle ilgili terimlerin zenginleþmesi doðaldýr. Denizcilik ile ilgili olan bir toplumda, denizcilik terimlerinin sayýsý, denizi olmayan bir toplumun dilindekine oranla çok olacaktýr. Bu tür özellikler, kaynak dildeki bir sözcüðün, çeviri yapýlacak hedef dilde karþýlýðýnýn bulunamayabileceði sonucunu doðurur. Türkçede akrabalýk terimleri oldukça zengin sayýlabilir. Örneðin, amca, dayý, hala, teyze, yeðen, eniþte, görümce, elti, yenge, bacanak, vb. Ýngilizce ve Fransýzcada, örnek olarak verdiðimiz sözcüklerin karþýlýðýný bulamayýz. Bu dillerde hala ile teyze ve dayý ile amca için kullanýlan sözcük aynýdýr. Eniþte ve bacanak sözcüklerinin karþýlýðý ise yoktur. Çevirinin yapýlacaðý hedef dilde, kaynak dildeki sözcüðün karþýlýðý yok ise, bu sözcük birçok sözcük ya da bir tümce ile anlatýlmaya çalýþýlýr. Birebir Karþýlýk Kaynak ve hedef dilde, ayný anlamý veren sözcükler olabilir. Ancak, bir dilde tek sözcükle anlatýlan bir taným diðer dilde iki hatta üç sözcük kümesiyle anlatýlýyor olabilir. Karpuz (Tr) - Water melon (Ýng) Baþ parmak (Tr) - Thumb (Ýng) Tek Karþýlýk Olmamasý Bir dilde bir sözcüðün deðiþik anlamlarda kullanýlmasýna kaþýn, diðer bir dilde her deðiþik anlam için bir sözcük olabilir. Söz gelimi Türkçede ayak sözcüðü, insan ayaðý, hayvan ayaðý, masa ayaðý, yarýþ ayaðý anlamlarýnda kullanýlmaktadýr. Kavram belirsizliðine neden olacaðý düþünülse bile, kullanýldýðý yere göre anlamý belirlidir. Örneðin, "ayaðým aðrýyor" dediðimizde, insan ayaðýný; "yedinci ayaðý Nilüfer kazandý" dediðimizde at yarýþýnýnýn sonucu hakkýnda konuþtuðumuz kolayca anlaþýlýr. Türkçede farklý anlamlarda kullanýlan ayak sözcüðü için Fransýzcada deðiþik karþýlýklar bulunmaktadýr. Örneðin, jambe (insan ayaðý), patte (hayvan ayaðý) pied (masa ayaðý), etape (yarýþ ayaðý).

10 10 - Bilgisayarlý Çeviri Nitelik Deðiþmesi Sözcüklerin kullanýþ biçimleri dilden dile deðiþebilmektedir. Br dilde eylem ile anlatýlan bir durum bir baþka dilde isim ya da sýfat ile anlatýlmaktadýr. Örneðin; Açým (sýfat) (Tr) - I am hungry (sýfat) (Ýng) - Ho fame (ad) (Ýta) (I have hunger) Aç olma hali Türkçe ve Ýngilizcede eylem ile anlatýlýrken Ýtalyancada isim ile anlatýlmaktadýr. Cinsiyetli Sözcükler Almanca, Fransýzca, Arapça gibi dillerde adlar cinsiyet bilgisini de içermektedir. Ýngilizcede sadece üçüncü tekil þahýs zamiri cinsiyet bilgisi içerir. Türkçe sözcüklerde (Arapçadan alýnmýþ rahip, rahibe gibi sözcükler hariç) cinsiyet bilgisi yoktur. Çeviri yapýlacak hedef dil Türkçe gibi cinsiyet bilgisi içermiyor ise, sözcüðün ya da zamirin baþýna cinsiyet bilgisinin eklenmesi gerekir. Örneðin Katibe (Arb) She is going - Bayan yazman - O (bayan) gidiyor Anlamsal Zenginlikler Türkçede abla, abi, kardeþ sözcükleri, kiþinin kardeþinin cinsiyeti ve yaþý hakkýnda bilgi içerirken bunlarýn karþýlýklarý Ýngilizcede bulunmaz. Türkçede el baþ parmaðý ve ayak baþ parmaðý olarak tanýmladýðýmýz parmaklar için Ýngilizcede iki ayrý sözcük bulunmaktadýr Eylem Ýþlevindeki Farklýlýklar Anlatým biçimi, özellikle eylemlerin neden olduðu olaylar açýsýndan deðerlendirdiðimizde dilleri iki sýnýfa ayýrabiliriz: Yönü Belirli Eylemler Bazý eylemler, eylemin yönünü açýkça belirler. Dolayýsýyla, ayrýca yön belirtmeye gerek yoktur. Örneðin; Türkçede "ödemek" eylemi borç olarak alýnmýþ ya da kabul edilmiþ bir görevin yerine getirilmesi; karþýlýðýnýn verilmesi anlamýný taþýr. Dolayýsýyla, "insan aldýðý borcu öder". Bazýlarýný söylediði gibi "geri borç ödemesi" gibi anlatýmlara gerek yoktur ayrýca yanlýþtýr. Benzer biçimde "inmek", eylemi, bu eylemin aþaðýya doðru yapýldýðý, "týrmanmak" eylemi, bu eylemin yukarý doðru yapýldý bilgisini içermektedir.

11 11.3 Bilgisayarla Çeviri Yöntemleri - 11 Yön Eki Gerektiren Eylemler Bazý eylemler, eyleme yön belirleyen bir ek eklenir. Ýngilizcede bu tür eylemlerin sayýsý çok sayýlacak kadar fazladýr. Bu tür eylemler bir yön belirtici ile birlikte kullanýlmalarý gerekir. Örneðin "I will pay back" (borcumu ödeyeceðim), "I jump down" (atladým) gibi Bilgisayarla Çeviri Yöntemleri Bir dilde yazýlmýþ olan bir metni ya da konuþmayý, diðer dilde yazýlý bir metne ya da konuþmaya çevirme iþleminde bilgisayar kullanýlýyor ise bu eyleme "Bilgisayarla Çeviri- BÇ" adý verilmektedir. Bu tanýmdan da anlaþýlacaðý gibi, diller arasý çeviri eyleminde bilgisayar desteðinden yaralanýlmasý, en genel baðlamda BÇ olarak deðerlendirilmektedir. Bilgisayarla gerçekletirilecek çeviriler þu özelliklere sahip olmalýdýr: Çeviriler insan desteði ve katkýsý olmadan gerçekleþebilmelidir. Hedef dildeki çeviri doðru anlaþýlabilecek nitelikte olmalýdýr. Çeviri yazýlýmý, çeviri iþlemini konudan baðýmsýz yapabilmelidir. Bilgisayarlý çeviri sürecinde kullanýlan; Kural tabanlý Ýstatistiksel ve Örnek tabanlý yöntemler aþaðýda açýklanmýþtýr: Kural Tabanlý Çeviri Yöntemleri Kural tabanlý çeviri yöntemlerinde, kaynak tümcesinin çeþitli bilgi seviyelerinde gösterimlerini oluþturduktan sonra bu bilgi seviyesinde aktarým yapýlmasýný öngören bir dizi yöntem kullanýr. Bu yöntemleri görselleþtirmek için Vauquois Üçgeni yaygýn olarak kullanýlýr, Þekil Doðrudan Aktarým En temel çeviri türü, kaynak dildeki sözcüklerinin karþýlýklarýnýn bulunarak hedef dile çevrilmesidir. Ancak bu basit yöntemde bile birçok sorunla karþýlaþýlmaktadýr. Bunlarýn en önemlisi çevrilecek sözcüðün birebir karþýlýðýnýn bulunmadýðý durumlardýr. Bu sorunlara sözlüksel belirsizlik denilmektedir. Önceki kýsýmda bu konu ayrýntýlý biçimde açýklanmýþtýr. Her ne kadar doðrudan aktarým yönteminde tümce üzerinde çözümleme yapýlmasý gerekmese de birçok uygulamada biçimbilimsel çözümleme de yapýlmaktadýr.

12 12 - Bilgisayarlý Çeviri Baðlamsal Çözümleme Dilden baðýmsýz Anlamsal Yapý Bilgi tabanlý aktarým Baðlamsal Üretim Anlamsal Yapý Anlamsal Aktarým Anlamsal Yapý Anlamsal Çözümleme Anlamsal Üretim Sözdizimsel Yapý Sözdizimsel Aktarým Sözdizimsel Yapý Sözdizimsel Çözümleme Sözdizimsel Üretim Sözcükler Doðrudan aktarým Sözcükler Biçimbilimsel Çözümleme Kaynak dilde metin Biçimbilimsel Üretim Hedef dilde metin Þekil-11.7:: Bilgi tabanlý yöntemlerin sýnýflandýrýlmasý-vauqouis Üçgeni Sözdizimsel Gösterimin Aktarýmý Bilgisayarlý çeviri yöntemleri arasýnda diðer bir yöntem de sözdizimsel temelde çeviri yapmaktýr. Buna göre kaynak dildeki sözcük öncelikle sözdizimsel olarak ayrýþtýrýlýr ve elde edilen aðaç yapýsý, hedef dilde ayný anlamý taþýyan aðaç yapýsýna çevrilmeye çalýþýlýr, Þekil Kaynak dilde sezgisel aðaç Aktarým Hedef dilde sezgisel aðaç Ayrýþtýrma Oluþturma Kaynak dilde tümce Hedef dilde tümce Þekil-11.8: Sözdizimsel gösterimin aktarýmý

13 11.3 Bilgisayarla Çeviri Yöntemleri - 13 Sözdizimsel yapýnýn aktarýlmasýndan sonraki süreç ise sözcüklerin aktarýlmasýdýr. Týpký doðrudan aktarým yönteminde olduðu gibi bu aþamada da her iki dilde sözcükleri içeren bir aktarým sözlüðü kullanýlýr. Bazý sistemlerde, bu aþamada ortaya çýkan sözcüksel belirsizliklerin giderilmesi için kaynak tümce çözümlemeleri sýrasýnda anlamsal belirsizlik giderici yöntemler uygulanmaktadýr Anlamsal Gösterimin Aktarýmý Anlamsal çeviri, önce kaynak dildeki tümcenin sözdizimsel ayrýþtýrmasý yapýldýktan sonra ayrýþtýrýlan yapýlara anlamsal görevlerin yüklenmesi ve aktarýmýn bu görevlere göre yapýlmasý temeline dayanmaktadýr. Yöntem, sözdizimsel çeviride karþýlaþýlan yapý uyuþmazlýklarýnýn bazýlarý çözebilmektedir Dilden Baðýmsýz Anlamsal Gösterimin Aktarýmý Bilgisayarlý dil çevirisi yöntemlerinin sonuncusu ise interlingua adý verilen ve tümcenin taþýdýðý anlamý, dilden baðýmsýz bir yapýda ifade eden yapýlarý kullanýlmasýdýr. Bu yöntemin temel dayanak noktasý, farklý dillerde, anlamlarýn ifade edilme biçimlerinden baðýmsýz bir anlam temsilidir. Örnek olarak aþaðýdaki tümcenin gösterimi Þekil-11.9 da verilmiþtir: Mehmet, bu güzel çöreði yemedi. Olay yemek Etmen Mehmet Kip geçmiº Olumluluk olumsuz çörek Tema Ýþaret bu Özellikler tatlý Þekil-11.9 :Dilden baðýmsýz anlamsal gösterim Bu yöntemin en yararlý yönü, ikiden fazla dil arasýnda çeviri yapýlacaðý zaman (1N) ortaya çýkmaktadýr. Diðer yöntemlerde bu tür bir iþlem, toplam N 2 çeviri yapýlmasý anlamýna gelir. Halbuki kaynak tümcenin dilden baðýmsýz anlamsal gösterimi elde edildikten sonra, bu gösterime iliþkin tümcenin N adet dil için üretilmesi yeterlidir. Bu tür çeviri yöntemi, Avrupa Birliði gibi birçok dilin kullanýldýðý ortamlar için kullanýþlý olmaktadýr. Ancak interlingua adý verilen bu yapýnýn kullanýlmasý durumunda, doðal dil ile ifade edilen anlamý, baþka bir biçimde sunacak olan bilgi temsil diline çevirmedeki güçlük gibi sorunlara

14 14 - Bilgisayarlý Çeviri neden olmaktadýr. Her dilin, belirttiði özellikler farklýlýk göstermektedir. Örneðin Türkçede 3. tekil þahýslar için cinsiyet bilgisi yokken Ýngilizcede bulunmaktadýr. Benzer þekilde Türkçede amca ve dayý ayrý sözcüklerle ifade edilirken Ýngilizcede her ikisi de uncle sözcüðü ile belirtilir. Anlamsal gösterimin dilden baðýmsýz olabilmesi için her dilde farklý ifade edilen kavramlarý içermek için de bir yol bulunmasý gerekmektedir. Bu farklýlýklardan dolayý dilden baðýmsýz bir gösterimin tam olarak nasýl saðlanabileceði konusunda halen büyük eksiklikler bulunmaktadýr Ýstatistiksel Yöntemler Bilgi tabanlý bilgisayarlý çeviri yöntemlerinin ana konusu, kaynak dildeki tümcelerin hangi bilgi seviyesinde (sözcük, sözdizimsel yapý, anlamsal yapý gibi) iþlem göreceðini belirlemek ve seçilen gösterimin hedef dile nasýl aktarýlacaðýnýn yollarýný araþtýrmak üzerine yoðunlaþýr. Ýstatistik tabanlý yöntemler ise tamamen sonuç odaklý çalýþýr ve aktarma iþleminin nasýl yapýlmasý gerektiðinden çok nasýl sonuçlanmasý gerektiði üzerinde dururlar. Ýstatistiksel çeviri yöntemi kavramý 1950 li yýllarda ortaya atýlmýþ olsa da gerçek anlamdaki çalýþmalar 1990 lý yýllarda baþlamýþtýr Elektronik ortama aktarýlmýþ, koþut çevirilerden oluþan metinlerin sayýsýnýn giderek artmasý ve bilgisayarlarýn yeteneklerinin hýzla artmasý, kural tabanlý aktarým için kural karmaþasýnda zorlanan araþtýrmacýlarýn, istatistiksel çeviri yöntemlerine doðru hýzlý bir kaymaya neden olmuþtur. Ýstatistiksel yöntemlerin çalýþma mantýðý, çeviri iþlemini, Shannon un Gürültü Kanal Modeli (Noisy Channel Model) uyarýnca bozulmuþ bir iþareti düzeltme olarak deðerlendirmektedir. Bu yaklaþýma göre hedef dildeki tümce H, iletim kanalýndan geçerken kanaldaki gürültü nedeniyle deðiþmiþ ve çýkýþta kaynak dildeki tümce K oluþmuþtur. Yöntemin ilkesi, iletim kanalýnýn çýkýþ ucunda gözlenen kaynak dildeki tümce K dan yola çýkarak, gönderilen asýl metine yani hedef dildeki tümceye ulaþmaktýr. Bunu saðlamak üzere aþaðýdaki denklemin çözümünün bulunmasý yeterli olacaktýr: H argmax P( H K) (11.1) HHedef Dil Denklem (11.1) deki olasýlýk deðerini Bayes kuralýna göre tekrar yazarsak: P( K H ) P( H ) H argmax HHedef Dil P( K) (11.2) Bu denklemde P(K) olasýlýðý bütün H tümceleri için sabit olduðundan argmax iþleci için sonucu deðiþtirmez. Bu durumda denklem (11.2) yi aþaðýdaki gibi yazabiliriz: H argmax P ( K H ) P ( H ) HHedef Dil Çeviri modeli Dil mo deli (11.3)

15 11.3 Bilgisayarla Çeviri Yöntemleri - 15 P(H) Giriþ H Ýletme (Üretme) P(K H) Gürültülü iletiþim kanalý Çýkýþ K En olasý tümce H Argmax Dil modeli P(H) X Aktarým modeli P(K H) Kaynak Tümce Çözme Þekil-11.10: Gürültü Kanal Modeli uyarýnca çeviri iþlemi Bu denklemde iki bileþen göze çarpmaktadýr. Bunlardan P(K H), çeviri modeli olarak adlandýrýlýr ve hedef dildeki H tümcesinin, kaynak dildeki K tümcesinin çevirisi olma olasýlýðýný belirtir. Ýkinci bileþen ise H tümcesinin, hedef dildeki olasýlýðýný belirtir. Bu iki olasýlýk deðerinin çarpýmýný en çoklayan H tümcesi sonuç olarak üretilir. Denklem (11.3) ün sezgisel açýdan yorumu ise, kaynak dildeki K tümcesinin en yakýn çevirisi olma (çeviri modeli bileþeni) ve ayný zamanda da hedef dil için akýcý ve geçerli bir tümce olma (dil modeli bileþeni) koþullarýný birlikte saðlayan en olasý H tümcesinin bulunmasýdýr. Sonuç olarak istatistiksel yöntemlerle bilgisayarlý çeviri yapabilmek için aþaðýdaki üç bileþenin elde edilmesi gereklidir: P(H) nin hesaplanabilmesi için hedef dil için bir Ýstatistiksel Dil Modeli (ÝDM) P(K H) nin hesaplanabilmesi için bir çeviri modeli Bütün bu olasýlýk deðerlerini kullanarak verilen bir K tümcesi için en olasý H tümcesini üretebilen bir çözücü Gerekli dil modelleri sadece hedef dil için üretilmek zorunda olduðundan bu dil modellerinin oluþturulmasý çeviri modelinin üretilmesine göre daha kolaydýr. Çeviri modelinin oluþturulmasý için, kaynak tümcedeki sözcük yada sözcük öbeklerinin, hedef dilde hangi sözcük ya da sözcük öbeklerinin karþýlýðý olduðu (ürettiði) bilgisi gereklidir. Bu bilgileri içeren çok sayýda tümce üzerinde çeþitli tekniklerle gerçeklenen hesaplamalar sonucunda çeviri modeli hesaplanmaktadýr. Bu amaçla, birbirlerinin çevirisi olan, hedef ve kaynak dildeki büyük miktarda (genellikle milyonlarca tümceden oluþan) metinler önce tümce

16 16 - Bilgisayarlý Çeviri bazýnda daha sonra da sözcük/sözcük öbeði bazýnda paralelleþtirilir. Bu iþlemlere tümce hizalama, sözcük hizalama, sözcük öbeði hizalama adý verilir. Ýstatistiksel çevirinin son bileþeni ise çözücüdür. En olasý çeviri olan H tümcesinin nasýl bulunacaðý matematiksel olarak bilinse de, hedef dildeki olasý bütün tümceleri üreterek bunlardan denklem (11.3) e göre en olasý H tümcesini belirlemek pratik olarak olanaksýzdýr. Bu amaçla demetli arama gibi daha verimli arama yöntemleri kullanýlabilir Örnek Tabanlý Yöntemler Örnek tabanlý yöntemler, her iki dilde karþýlýklý tümceler içeren tümcelerden oluþan bir derlemi kullanarak örnekseme yoluyla çeviri ilkesini kullanýr. Çalýþma ilkesinden dolayý örneksemeyle çeviri olarak da isimlendirilir. Yöntemin çeviri üzerindeki temel varsayýmlarý þunlardýr: Ýnsanlar basit tümceleri derinlemesine dilbilgisi kurallarýyla çevirmezler. Aksine, insanlarýn çeviri yaparken ilk adýmlarý, kaynak tümceyi belirli alt öbeklere parçalamaktýr. Daha sonra bu öbekleri hedef dile çevirir ve son adýmda da bu öbekleri uygun biçimde birleþtirerek daha uzun sonuç tümcesini üretir. Öbeklerin çevrilmesinde ise daha önceden akýlda kalan örneklere örnekseme yapýlýr. Örneðin aþaðýdaki iki çeviriyi ele alalým: A man eats vegetables Hito wa yasai o taberu Acid eats metal San wa kinzoku o okasu Bu iki örnek tümceye benzetilerek aþaðýdaki girdi tümcesi çevrilmek istensin: He eats potatoes Kuþkusuz çeviri iþlemi için bir aktarým sözlüðü gereklidir. Ama buradaki asýl sorun Ýngilizce eat eylemi için olasý iki Japonca karþýlýktan (taberu ve okasu) hangisinin kullanýlacaðýna karar vermektir. Yöntem, doðru karar vererek taberu eylemini seçer çünkü tümcenin diðer öðeleri he ve potatoes sözcükleri, örneklerden man ve vegetables sözcüklerine, acid ve metal sözcüklerinden anlamsal olarak daha yakýndýr. Benzer mantýkla aþaðýdaki giriþ tümcesi için de okasu eylemi seçilir: Sulfric acid eats iron. Sözcüklerin anlamsal olarak birbirlerine yakýnlýk ve uzaklýklarý, bir sözlük ve kavramlar dizini kullanýlarak bulunur. Kavramlar dizini, sözcüklerin eþ/zýt anlamlýlarýný, alt/üst kavramlarýný, parça/bütün iliþkinlerini de içeren geniþ kapsamlý bir sözlük olarak deðerlendirilebilir.

17 11.4 Çeviri Kalitesinin Deðerlendirilmesi - 17 Eðitim derlemindeki tümceler çoklukla birbirinden sadece tek sözcük farklý olacak þekilde seçilir. Bu sayede yöntemin tümcelerin alt parçalarýný daha kolay öðrenmesi saðlanýr. How much is that red umbrella? «Ano akai kasa wa ikura desu ka? How much is that small camera? «Ano chiisai kamera wa ikura desu ka? Bu örneklerden aþaðýdaki bilgiler çýkartýlýr: How much is that X? Ano X wa ikura desu ka? red umbrella akai kasa small camera chiisai kamera Öðrenilen bu bilgiler daha sonraki çevirilerde kullanýlmak üzere saklanýr. Son geliþmelerle, bu kurallarýn saklanmadan çalýþma anýnda çýkartýlarak kullanýlmasý yoluna gidilmiþtir. Bu yöntem yayýnlandýktan sonra Türkçe dahil birçok dilde çalýþmalar yapýlmýþtýr Çeviri Kalitesinin Deðerlendirilmesi Geliþtirilen bilgisayarlý çeviri yöntemlerinin ve yöntemler üzerinde yapýlan deðiþikliklerinin sonuçlarýnýn incelenmesi için üretilen sonuçlarýn, yani çevirilerin doðruluðu ve baþarýsý ölçülmelidir. Çeviri kalitesinin ölçülmesi için en basit yol, sistem çýktýlarýnýn insanlar tarafýndan çeþitli yönlerden (üretilen tümcenin akýcýlýðý, kaynak tümcedeki anlamýn aktarýlmasýndaki doðruluk gibi) derecelendirmesidir. Üretilen çýktýlarý insanlar kullanacaðý için en uygun deðerlendirme yöntemi aslýnda bu olmasýna karþýn, hem maliyet açýsýndan çok pahalý hem de hýz açýsýndan oldukça yavaþtýr. Ayrýca aktarým sistemlerinin sürekli geliþtirildiði ve her yapýlan deðiþikliðin etkilerini görmek için böyle bir deðerlendirmeye gereksinim duyulduðu göz önüne alýnýrsa bu yöntemin yapýlabilirliði oldukça azalmaktadýr. Bazý deðerlendirme sistemleri ise baþarým ölçütü olarak, sistem tarafýndan üretilen çevirinin bir çevirmen tarafýndan düzeltilmesi sürecinin karmaþýklýðýný ölçme esasýna dayanmaktadýr. Bu tür yöntemlerin çýkýþ fikri, bilgisayarlý çeviri sistemlerinin çýktýlarýnýn genel olarak insan emeði ile düzeltilerek kullanýldýðýný dolayýsý ile sistemin baþarýsýnýn, çevirmenin harcadýðý çaba ile ölçülebileceði görüþüdür. Bu tür ölçme yöntemleri, çevirmenin harcadýðý çabayý, aday çeviri üzerinde tüm düzeltmeleri yapmak için, tuþ takýmýnda kaç defa tuþa basýldýðý ya da çevirmen tarafýndan düzeltilen son sürümü ile aday arasýndaki en kýsa deðiþim uzaklýðý (minimum edit distance) deðeri ile orantýlý olarak hesaplar. Deðerlendirmede izlenebilecek bir baþka yol da otomatik yöntemlerle deðerlendirme yapmaktýr.

18 18 - Bilgisayarlý Çeviri BLEU/NIST BLEU yöntemi, IBM tarafýndan 2002 yýlýnda geliþtirilmiþtir. Deðerlendirme mantýðý, sistem çýktýsý aday tümcelerin, çevirmenler tarafýndan elle çevrilmiþ k adet referans çeviri ile olan benzerliðinin ölçülmesine dayanýr. Benzerliðin ölçülmesi ise, sistem çýktýsýndaki sözcüklerin (1-gram) ve sözcük dizilerinin (2,3,4, -gram), referans çevirilerdeki sözcük ve sözcük dizileri ile eþleþtirilmesiyle yapýlýr. Uygulamada dörtten uzun sözcük dizilerinin eþleþtirilmesinin gereksiz olduðu görülmüþtür. Çevirinin doðasý gereði bir tümcenin, ayný anlamý taþýyan birden fazla çevirisi olabilir. Sözcük ve ifade seçimlerindeki bu serbestlik derecesi, deðerlendirme aþamasýnda birden fazla referans çeviri kullanýlarak çözülmeye çalýþýlmýþtýr. Her n-gram mertebesi için, C derlemi içindeki her S aday tümcesi için hesaplanan deðiþtirilmiþ keskinlik deðeri p n þu þekilde bulunur: P n A ngram SeC det ngram S eþleþen ( ) Adet( ngram) SeC ngram S (11.4) Bu denklemde, çeviri aday tümcesinde yer alan ngram (yani sözcük yada sözcük dizisi), referans çevirilerde birden fazla defa geçse de bir eþleþme olarak sayýlýr. BLEU yöntemi aðýrlýklý olarak keskinlik (precision) ölçütüne dayanmaktadýr. Birden fazla referans çeviri kullanýlabildiði için anma deðerini hesaplamak zordur. Bu nedenle, referans çevirilerden çok daha kýsa bir aday çevirinin, yüksek keskinlik deðeri sayesinde yüksek BLEU puanlarý almasýný engellemek amacýyla bir kýsalýk cezasý tanýmlanmýþtýr: 1 eð er c r BP (11.5) 1 r e / eð er c r Bu denklemde c derlemdeki aday çevirilerin tamamýnýn toplam uzunluðunu, r ise etkin (effective) referans uzunluðunu göstermektedir. Etkin referans uzunluðu, referans tümceler derlemi içerisinde, kendi aday tümcesinin uzunluðuna en yakýn olan referanslarýn uzunluklarý toplamýdýr. Bu tanýmlamalardan sonra BLEU puaný aþaðýdaki gibi hesaplanýr: BLUE BPexp( w log P ) N n1 n n (11.6) BLEU deðeri temel olarak eþleþen n-gram oranlarýnýn geometrik ortalamasýnýn bulunmasýyla hesaplanýr ve 0 ile 1 aralýðýndadýr. BLEU puanýn 1 olmasý, aday çevirilerin, referanslardan en az 1 tanesi ile birebir ayný olduðunu göstermektedir. Yapýlan çalýþmada, bir deneme kümesindeki tümcelerin çevirilerinin BLEU puanlarý ile seçilen hakemlerin çevirilere verdikleri puanlar karþýlaþtýrýlmýþ ve BLEU puanlarý ile bu kiþilerin deðerlendirmeleri arasýnda ilinti olduðu gösterilmiþtir.

19 11.4 Çeviri Kalitesinin Deðerlendirilmesi - 19 NIST yaklaþýmý da temel olarak BLEU ile ayný deðerlendirme adýmlarýný izlemesine karþýn n-gram eþleþmelerinin geometrik ortalamasý yerine aritmetik ortalamasýný kullanýr ve hesaplanan p n deðerlerini n-gramlarýn sýklýklarý ile iliþkilendirilir (daha az sýklýða sahip eþleþme daha önemlidir). Son yýllarda yapýlan çalýþmalar sonucunda BLEU deðerlendirme sisteminin bazý olumsuz yanlarý ortaya çýkartýlmýþtýr. Örneðin yüksek BLEU puanlarýnýn, her zaman çevirilerin daha kaliteli olduðunun bir göstergesi olmadýðý, tersine BLEU puanlarýnda artýþ elde edilerek üretilen çevirilerin kalitesinin yükseltilemeyebileceði ortaya çýkartýlmýþtýr. Ancak BLEU yönteminin otomatik olmasý ve insan emeði gerektiren deðerlendirmelere oranla çok daha ucuz ve hýzlý olmasý gibi nedenlerden dolayý günümüzde BLEU yöntemi yaygýn olarak kullanýlmaktadýr. Anýlan nedenlerden ötürü BLEU yönteminin farklý (en azýndan istatistiksel - kural tabanlý gibi farklý aktarým yaklaþýmlarý kullanan) sistemlerin baþarýlarýnýn karþýlaþtýrýlmasýnda kullanýlmamasý gerektiði, BLEUnun daha çok tek bir sistem üzerinde yapýlan ardýþýk deðiþikliklerin etkilerini deðerlendirmede kullanýlmasýnýn uygun olacaðý görüþü aðýrlýk kazanmýþtýr F Deðeri F-deðeri, bilgi getiriminde kullanýlan keskinlik ve anma deðerlerinin harmonik ortalamasý olarak tanýmlanabilir. Bu yöntem, aday tümce ile referans tümce arasýnda, daha uzun sözcük dizisi eþleþmelerini kayýracak biçimde en uzun eþleþmeyi bulmak üzerine yoðunlaþýr. Bu eþleþmenin bulunmasýndan sonra keskinlik ve anma deðerleri, bulunan bu en uzun eþleþme EUE sözcük sayýsý ile, sýrasýyla aday A ve referans R tümcelerindeki sözcük sayýlarýna bölünerek bulunur: EUE( A, R) Keskinlik ( A R) (11.7) A EUE( A, R) Anma( A R) (11.8) R Meteor Meteor ölçütü, F-ölçütü nü birkaç yönden deðiþtirerek kullanmaktadýr. Meteor deðerlendirme sisteminde bazý dilbilimsel süreçler deðerlendirme aþamasýna dahil edilerek doðrudan sözcük eþleþmeleri yerine sözcük köklerinin de eþleþmesine olanak tanýnmýþtýr. Ayrýca Meteor yönteminde, anma deðeri üzerinde aðýrlaþtýrma yapan bir harmonik ortalama kullanýlýr : F ort 10PR R 9P (11.9)

20 20 - Bilgisayarlý Çeviri Keskinlik ve anma deðerlerinin sözcük eþleþmesine (1-gram) baðlý olmasýndan dolayý daha uzun eþleþmeler deðerlendirmeye alýnmamaktadýr. Yöntem, bu açýðý kapatmak amacýyla bir ceza katsayýsý içermektedir. Bu katsayý hesaplanmadan önce, aday ve referans tümcede birbirlerinin karþýlýðý olan sözcük gruplarý (chunks) oluþturulur. Bu sözcük gruplarýný oluþturulmasýnda tek kýsýt, hem aday hem de referans tümcede birbirlerinin karþýlýðý olan sözcüklerin sýralarýnýn grup içinde de ayný kalmasýdýr. Örneðin daha sonra beraber eve gittiler aday çevirisi ile daha sonra hep beraber eve gittiler referans çevirisinde iki grup oluþur : (1) daha sonra (2) beraber eve gittiler. Bu gruplamadan sonra ceza katsayýsý ve sonuç puaný aþaðýda formüllere göre hesaplanýr: gruplar Ceza 0, 5 eþleþensözcükler 3 (11.10) METEOR F ( 1 Ceza) (11.11) ort Meteor yönteminin en önemli olumsuz yönü, birden fazla referans çeviri olduðunda ortaya çýkmaktadýr. Her referans çeviri için bir puan hesaplanarak en yüksek puan çýktý olarak kullanýlýr. Oysa bazý durumlarda çevirinin bir bölümü (örneðin özneyi oluþturan ad öbeði) referanslardan bir tanesinin bir bölümü ile eþleþirken, çevirinin baþka bir bölümü (örneðin eylem öbeði) baþka bir referans ile eþleþebilir. Yöntemin bir baþka bir olumsuz tarafý ise puanlamada kullanýlan katsayýlarýn deðerlerinin belirlenmesidir. Geçerli katsayýlar deneme-yanýlma yöntemi ile bulunduðundan en uygun katsayýlar olup olmadýðý þüphelidir Akraba ve Bitiþken Diller Arasýnda Çeviri Akraba diller arasýndaki yapýsal benzerlikler yardýmý ile, bu diller arasýnda bilgisayarlý çevirinin gerçekleþtirilmesi, farklý dil aileleri arasýnda çeviri yapmaktan, en azýndan sezgisel olarak, daha kolay görünmektedir. Tamamen farklý dil ailelerinde sýnýflandýrýlan diller arasýnda çeviri yapmanýn zorluðu. A. C. Tantuð tarafýndan gerçekleþtirilen çalýþmada akraba diller arasýnda bilgisayarlý metin çevirisi için istatistiksel ve bilgi tabanlý yöntemlerin beraber kullanýldýðý karma modeller önerilmiþtir. Önerilen bu karma modeller sayesinde hem istastiksel yöntemlerin en maliyetli yönü olan hizalanmýþ eðitim kümesi gereksinimi ortadan kaldýrýlmýþ olmakta hem de yüksek baþarýlar elde eden istatiksel yöntemlerin sunduðu getirilerden faydanýlmýþ olunmaktadýr. Geliþtirilen modeller, temelde bitiþken yapýdaki akraba diller için tasarlanmýþtýr. Çalýþma kapsamýnda önerilen modeller Türk dil ailesindeki dillerin birbirine çevrilmesi amacýyla incelenmiþ, seçilen bir dil çifti için uygulama gerçeklenerek modellerin baþarýmý ortaya konulmuþtur. Ancak geliþtirilen modeller Türk dillerine özgü olmayýp, dilden baðýmsýz düþünülmüþ, akraba ve bitiþken olan tüm dil çiftleri için kullanýlabilir niteliktedir. Modellerin çýkýþ noktasý (11.12) baðýntýsýyla verilmiþtir. Bu denklem aþaðýdaki tekrar verilmiþtir :

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme - 1 8 Konuþmayý Yazýya Dökme El yazýnýn yerini alacak bir aygýt düþü XIX. yüzyýlý boyunca çok kiþiyi meþgul etmiþtir. Deðiþik tasarým örnekleri görülmekle beraber, daktilo dediðimiz aygýtýn satýlabilir

Detaylı

5. 2x 2 4x + 16 ifadesinde kaç terim vardýr? 6. 4y 3 16y + 18 ifadesinin terimlerin katsayýlarý

5. 2x 2 4x + 16 ifadesinde kaç terim vardýr? 6. 4y 3 16y + 18 ifadesinin terimlerin katsayýlarý CEBÝRSEL ÝFADELER ve DENKLEM ÇÖZME Test -. x 4 için x 7 ifadesinin deðeri kaçtýr? A) B) C) 9 D). x 4x ifadesinde kaç terim vardýr? A) B) C) D) 4. 4y y 8 ifadesinin terimlerin katsayýlarý toplamý kaçtýr?.

Detaylı

Kümeler II. KÜMELER. Çözüm A. TANIM. rnek... 3. Çözüm B. KÜMELERÝN GÖSTERÝLMESÝ. rnek... 1. rnek... 2. rnek... 4. 9. Sýnýf / Sayý..

Kümeler II. KÜMELER. Çözüm A. TANIM. rnek... 3. Çözüm B. KÜMELERÝN GÖSTERÝLMESÝ. rnek... 1. rnek... 2. rnek... 4. 9. Sýnýf / Sayý.. Kümeler II. KÜMLR. TNIM Küme, bir nesneler topluluðudur. Kümeyi oluþturan nesneler herkes tarafýndan ayný þekilde anlaþýlmalýdýr. Kümeyi oluþturan nesnelerin her birine eleman denir. Kümeyi genel olarak,,

Detaylı

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi 1 Özet Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi Mehmet Ali MALAS, Osman SULAK, Bahadýr ÜNGÖR, Esra ÇETÝN, Soner ALBAY Süleyman Demirel

Detaylı

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn 4. SINIF COÞMAYA SORULARI 1. BÖLÜM 3. DÝKKAT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn toplamý kaçtýr? A) 83 B) 78 C) 91 D) 87

Detaylı

- 1. 2. Kýsým Doðal Dil Ýþleme

- 1. 2. Kýsým Doðal Dil Ýþleme - 1 2. Kýsým Doðal Dil Ýþleme 2 - Doðal Dil Ýþleme - 3 6 Doðal Dil Ýþleme Ýnsanlýk tarihine genel olarak baktýðýmýzda bazý geliþmelerin insanlýðýn geliþiminde önemli sýçramalara neden olduðunu görürüz.

Detaylı

014-015 Eðitim Öðretim Yýlý ÝSTANBUL ÝLÝ ORTAOKULLAR ARASI "7. AKIL OYUNLARI ÞAMPÝYONASI" Ýstanbul Ýli Ortaokullar Arasý 7. Akýl Oyunlarý Þampiyonasý, 18 Nisan 015 tarihinde Özel Sancaktepe Bilfen Ortaokulu

Detaylı

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta Mikro Dozaj Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta ve aðýr hizmet tipi modellerimizle Türk

Detaylı

Matematik ve Türkçe Örnek Soru Çözümleri Matematik Testi Örnek Soru Çözümleri 1 Aþaðýdaki saatlerden hangisinin akrep ve yelkovaný bir dar açý oluþturur? ) ) ) ) 11 12 1 11 12 1 11 12 1 10 2 10 2 10 2

Detaylı

Motor kademeleri ile otomasyon seviyeleri arasýnda akýllý baðlantý Akýllý Baðlantý Siemens tarafýndan geliþtirilen SIMOCODE-DP iþlemcilerin prozeslerinin hatasýz çalýþmasýný saðlamak için gerekli tüm temel

Detaylı

KÖÞE TEMÝZLEME MAKÝNASI ELEKTRONÝK KONTROL ÜNÝTESÝ KULLANIM KILAVUZU GENEL GÖRÜNÜM: ISLEM SECIMI FULL

KÖÞE TEMÝZLEME MAKÝNASI ELEKTRONÝK KONTROL ÜNÝTESÝ KULLANIM KILAVUZU GENEL GÖRÜNÜM: ISLEM SECIMI FULL KÖÞE TEMÝZLEME MAKÝNASI ELEKTRONÝK KONTROL ÜNÝTESÝ KULLANIM KILAVUZU GENEL GÖRÜNÜM: calismaya hazir Enter Tuþu menülere girmek için kullanýlýr. Kýsa süreli basýldýðýnda kullanýcý menüsüne, uzun sürelibasýldýðýnda

Detaylı

Metin Seslendirme - 1

Metin Seslendirme - 1 - 1 7 Metin Seslendirme Daha önce açýklandýðý gibi, bir metni seslendirebilmek için ilk öðrenilmesi gereken sesbilimidir. 2. Bölümde, Türkçenin sesbilim özellikleri ayrýntýlý biçimde anlatýlmýþtýr. Bu

Detaylı

2014-2015 Eðitim Öðretim Yýlý ÝSTANBUL ÝLÝ ORTAOKULLAR ARASI "4. AKIL OYUNLARI TURNUVASI" Ýstanbul Ýli Ortaokullar Arasý 4. Akýl Oyunlarý Turnuvasý, 21 Þubat 2015 tarihinde Özel Sancaktepe Okyanus Koleji

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2015

Kanguru Matematik Türkiye 2015 3 puanlýk sorular 1. Aþaðýdaki þekillerden hangisi bu dört þeklin hepsinde yoktur? A) B) C) D) 2. Yandaki resimde kaç üçgen vardýr? A) 7 B) 6 C) 5 D) 4 3. Yan taraftaki þekildeki yapboz evin eksik parçasýný

Detaylı

3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? AA 2 1 1 2 1. BÖLÜM

3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? AA 2 1 1 2 1. BÖLÜM 7. SINIF COÞMAYA SORULARI 1. BÖLÜM DÝKKAT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? 2 1 1 2 A) B) C) D) 3 2 3

Detaylı

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý NOT : Bu bölüm önümüzdeki günlerde Prof.Dr. Hüner Þencan ýn incelemesinden sonra daha da geliþtirilerek son halini alacaktýr. Zaman kaybý olmamasý için büyük ölçüde- tamamlanmýþ olan bu bölüm web e konmuþtur.

Detaylı

2014 2015 Eðitim Öðretim Yýlý ÝSTANBUL ÝLÝ ÝLKOKULLAR ARASI 2. Zeka Oyunlarý Turnuvasý 7 Mart Silence Ýstanbul Hotel TURNUVA PROGRAMI 09.30-10.00 10.00-10.45 11.00-11.22 11.35-11.58 12.10-12.34 12.50-13.15

Detaylı

Önsöz Günlük hayatýmýzda kullandýðýmýz dil, bazýlarýmýz için sadece bir iletiþim aracý; bazýlarýmýz için sanat; bazýlarýmýz için ise bir araþtýrma

Önsöz Günlük hayatýmýzda kullandýðýmýz dil, bazýlarýmýz için sadece bir iletiþim aracý; bazýlarýmýz için sanat; bazýlarýmýz için ise bir araþtýrma Önsöz Günlük hayatýmýzda kullandýðýmýz dil, bazýlarýmýz için sadece bir iletiþim aracý; bazýlarýmýz için sanat; bazýlarýmýz için ise bir araþtýrma alanýdýr. Dilbilimciler, dilin geçmiþini, yapýsýný, diðer

Detaylı

Geometriye Y olculuk. E Kare, Dikdörtgen ve Üçgen E Açýlar E Açýlarý Ölçme E E E E E. Çevremizdeki Geometri. Geometrik Þekilleri Ýnceleyelim

Geometriye Y olculuk. E Kare, Dikdörtgen ve Üçgen E Açýlar E Açýlarý Ölçme E E E E E. Çevremizdeki Geometri. Geometrik Þekilleri Ýnceleyelim Matematik 1. Fasikül ÜNÝTE 1 Geometriye Yolculuk ... ÜNÝTE 1 Geometriye Y olculuk Çevremizdeki Geometri E Kare, Dikdörtgen ve Üçgen E Açýlar E Açýlarý Ölçme Geometrik Þekilleri Ýnceleyelim E E E E E Üçgenler

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2015

Kanguru Matematik Türkiye 2015 3 puanlýk sorular 1. Hangi þeklin tam olarak yarýsý karalanmýþtýr? A) B) C) D) 2 Þekilde görüldüðü gibi þemsiyemin üzerinde KANGAROO yazýyor. Aþaðýdakilerden hangisi benim þemsiyenin görüntüsü deðildir?

Detaylı

Ballorex Venturi. Çift Regülatörlü Vana

Ballorex Venturi. Çift Regülatörlü Vana Ballorex Venturi Çift Regülatörlü Vana Isýtma ve soðutma sistemlerinin balanslanmasý Precision made easy Ballorex Venturi ýsýtma ve soðutma sistemlerini balanslamasýný saðlayan olan yeni jenerasyon çift

Detaylı

Simge Özer Pýnarbaþý

Simge Özer Pýnarbaþý Simge Özer Pýnarbaþý 1963 yýlýnda Ýstanbul da doðdu. Ortaöðrenimini Kadýköy Kýz Lisesi nde tamamladý. 1984 yýlýnda Ýstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü nü bitirdi.

Detaylı

BASIN DUYURUSU (25.08.2002) 2002 Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) Yerleþtirme Sonuçlarý

BASIN DUYURUSU (25.08.2002) 2002 Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) Yerleþtirme Sonuçlarý BASIN DUYURUSU (25.08.2002) 2002 Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) Yerleþtirme Sonuçlarý 16 Haziran ve 23 Haziran 2002 tarihlerinde yapýlan Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) ve Yabancý Dil Sýnavý (YDS) sonuçlarýna aðýrlýklý

Detaylı

4. a ve b, 7 den küçük pozitif tam sayý olduðuna göre, 2 a a b. 5. 16 x+1 = 3

4. a ve b, 7 den küçük pozitif tam sayý olduðuna göre, 2 a a b. 5. 16 x+1 = 3 LYS ÜNÝVSÝT HAZILIK ÖZ-D-BÝ YAYINLAI MATMATÝK DNM SINAVI A Soru saýsý: 5 Yanýtlama süresi: 75 dakika Bu testle ilgili anýtlarýnýzý optik formdaki Matematik bölümüne iþaretleiniz. Doðru anýtlarýnýzýn saýsýndan

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

0.2-200m3/saat AISI 304-316

0.2-200m3/saat AISI 304-316 RD Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip hava kilidleri her türlü proseste çalýþacak rotor ve gövde seçeneklerine sahiptir.aisi304-aisi316baþtaolmaküzerekimya,maden,gýda...gibi

Detaylı

3. Tabloya göre aþaðýdaki grafiklerden hangi- si çizilemez?

3. Tabloya göre aþaðýdaki grafiklerden hangi- si çizilemez? 5. SINIF COÞMY SORULRI 1. 1. BÖLÜM DÝKKT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. Kazan Bardak Tam dolu kazandan 5 bardak su alýndýðýnda kazanýn 'si boþalmaktadýr. 1 12 Kazanýn

Detaylı

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Yargýtay Kararlarý T.C Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Davalý þirketin ayný il veya diðer illerde baþka iþyerinin

Detaylı

Ne-Ka. Grouptechnic ... /... / 2008. Sayýn Makina Üreticisi,

Ne-Ka. Grouptechnic ... /... / 2008. Sayýn Makina Üreticisi, ... /... / 2008 Sayýn Makina Üreticisi, Firmamýz Bursa'da 1986 yýlýnda kurulmuþtur. 2003 yýlýndan beri PVC makineleri sektörüne yönelik çözümler üretmektedir. Geniþ bir ürün yelpazesine sahip olan firmamýz,

Detaylı

TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN

TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN Kanun Numarasý : 3620 Kabul Tarihi : 28/3/1990 Resmi Gazete : Tarih: 6/4/1990 Sayý: 20484 Dýþ Ýliþkiler MADDE 1- Türkiye Büyük

Detaylı

KÜMELER TEST / 1. 1. Aþaðýdakilerden hangisi bir küme belirtir?

KÜMELER TEST / 1. 1. Aþaðýdakilerden hangisi bir küme belirtir? KÜMELER TEST /. þaðýdakilerden hangisi bir küme belirtir? 6. ten küçük asal sayýlar kümesinin Venn þemasý ile gösterimi aþaðýdakilerden ) Yýlýn aylarý ) Sokaktaki yaþlý insanlar ) Trabzondaki en iyi lokantalar

Detaylı

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ IPA Cross-Border Programme CCI No: 2007CB16IPO008 BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ SINIR ÖTESÝ BÖLGEDE KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLÝ ÝÞLETMELERÝN ORTAK EKO-GÜÇLERÝ PROJESÝ Ref. ¹ 2007CB16IPO008-2011-2-063, Geçerli sözleþme

Detaylı

Modüler Proses Sistemleri

Modüler Proses Sistemleri Ürünler ve Hizmetlerimiz 2011 Modüler Proses Makineleri Modüler Proses Sistemleri Proses Ekipmanlarý Süt alým tanklarý Süt alým degazörleri Akýþ transfer paneli Vana tarlasý Özel adaptör Tesisat malzemeleri

Detaylı

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip proses filtreleri ile, siklonlar, seperatörler çalýþma koþullarýna göre anti nem,anti

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip proses filtreleri ile, siklonlar, seperatörler çalýþma koþullarýna göre anti nem,anti Filtre Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip proses filtreleri ile, siklonlar, seperatörler çalýþma koþullarýna göre anti nem,anti statik seçenekleri, 1-200m2 temizleme alaný ve

Detaylı

Ballorex Dynamic. Basýnç Baðýmsýz Kontrol Vanasý. Precision made easy

Ballorex Dynamic. Basýnç Baðýmsýz Kontrol Vanasý. Precision made easy Ballorex Dynamic Basýnç Baðýmsýz Kontrol Vanasý Precision made easy Dinamik balanslama ile toplam debi kontrolü Precision made easy Ballorex Dynamic yeni nesil basýnçtan baðýmsýz balans ve kontrol vanasýdýr.

Detaylı

Brain Q RSC/2 Termostat

Brain Q RSC/2 Termostat Brain Q RSC/2 Termostat Kullaným Kýlavuzu . Kod No: A.2.3.15 Kitap Baský Tarihi: 121206 Revizyon No: 121206 Brain Q RSC/2 Termostat 06 Kullaným Kýlavuzu . Ýçindekiler Kontrol Seviyesi Gösterge ve Çalýþtýrma

Detaylı

Araþtýrma Hazýrlayan: Ebru Kocamanlar Araþtýrma Uzman Yardýmcýsý Gýda Ürünlerinde Ambalajýn Satýn Alma Davranýþýna Etkisi Dünya Ambalaj Örgütü nün açýklamalarýna göre dünyada ambalaj kullanýmýnýn %30 unu

Detaylı

3. FASÝKÜL 1. FASÝKÜL 4. FASÝKÜL 2. FASÝKÜL 5. FASÝKÜL. 3. ÜNÝTE: ÇIKARMA ÝÞLEMÝ, AÇILAR VE ÞEKÝLLER Çýkarma Ýþlemi Zihinden Çýkarma

3. FASÝKÜL 1. FASÝKÜL 4. FASÝKÜL 2. FASÝKÜL 5. FASÝKÜL. 3. ÜNÝTE: ÇIKARMA ÝÞLEMÝ, AÇILAR VE ÞEKÝLLER Çýkarma Ýþlemi Zihinden Çýkarma Ýçindekiler 1. FASÝKÜL 1. ÜNÝTE: ÞEKÝLLER VE SAYILAR Nokta Düzlem ve Düzlemsel Þekiller Geometrik Cisimlerin Yüzleri ve Yüzeyleri Tablo ve Þekil Grafiði Üç Basamaklý Doðal Sayýlar Sayýlarý Karþýlaþtýrma

Detaylı

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen.

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen. Gesundheitsamt Freie Hansestadt Bremen Sozialmedizinischer Dienst für Erwachsene Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung Yardýma ve bakýma muhtaç duruma

Detaylı

EMKO CÝHAZLARINDA KULLANILAN ISI SENSÖRLERÝ

EMKO CÝHAZLARINDA KULLANILAN ISI SENSÖRLERÝ EMKO CÝHAZLARINDA KULLANILAN ISI SENSÖRLERÝ Ortamdaki ýsý deðiþimini algýlamamýza yarayan cihazlara ýsý veya sýcaklýk sensörleri diyoruz.emko ELEKTRONÝK tarafýndan üretilen ýsý sensörleri, kullanýlan alan

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr.

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. V KAMU MALÝYESÝ 73 74 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 2000 yýlýnda uygulamaya konulan

Detaylı

3AH Vakum Devre-Kesicileri: Uygun Çözümler

3AH Vakum Devre-Kesicileri: Uygun Çözümler 3AH Vakum Devre-Kesicileri: Uygun Çözümler Beþ tipin saðladýðý üç büyük avantaj: Uyumlu, güçlü, ekonomik Devre-kesicileri günümüzde, trafolarýn, enerji nakil hatlarýnýn, kablolarýn, kondansatörlerin, reaktör

Detaylı

T.C. MÝLLÎ EÐÝTÝM BAKANLIÐI EÐÝTÝMÝ ARAÞTIRMA VE GELÝÞTÝRME DAÝRESÝ BAÞKANLIÐI KENDÝNÝ TANIYOR MUSUN? ANKARA, 2011 MESLEK SEÇÝMÝNÝN NE KADAR ÖNEMLÝ BÝR KARAR OLDUÐUNUN FARKINDA MISINIZ? Meslek seçerken

Detaylı

- 1. kitaplarýmýzdan sözcüðü defterlarýmýzdan hâlini alacaktýr. Oysaki defter sözcüðü kurallý bir sözcükken

- 1. kitaplarýmýzdan sözcüðü defterlarýmýzdan hâlini alacaktýr. Oysaki defter sözcüðü kurallý bir sözcükken - 1 10 Bul ve Deðiþtir Bul ve deðiþtir iþlevleri çoðunlukla birlikte kullanýlan iþlevlerdir. Bul iþlevi sadece aranan metin içindeki bir sözcük veya harf dizisini bulma amaçlý tek baþýna kullanýlabilirken

Detaylı

KOBÝ'lere AB kapýsý. Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi

KOBÝ'lere AB kapýsý. Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi 12 1 KOBÝ'lere AB kapýsý Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi 2 3 Projenin amacý nedir Yurt dýþýna açýlmak isteyen yerli KOBÝ'lerin, Lüksemburg firmalarý

Detaylı

Satýþ Noktasý Satýþlarýnýzý garsonlar ya da kasiyer aracýlýðý ile Ürünleri belli gruplar altýnda toplayabilir, resimli menüler aracýlýðý ile dokunmatik ekranlarla ya da el terminalleriyle satýþ Menüler

Detaylı

7215 7300-02/2006 TR(TR) Kullanýcý için. Kullanma talimatý. ModuLink 250 RF - Modülasyonlu kalorifer Kablosuz Oda Kumandasý C 5. am pm 10:41.

7215 7300-02/2006 TR(TR) Kullanýcý için. Kullanma talimatý. ModuLink 250 RF - Modülasyonlu kalorifer Kablosuz Oda Kumandasý C 5. am pm 10:41. 7215 73-2/26 TR(TR) Kullanýcý için Kullanma talimatý ModuLink 25 RF - Modülasyonlu kalorifer Kablosuz Oda Kumandasý off on C 5 off 2 on pm 1:41 24 Volt V Lütfen cihazý kullanmaya baþladan önce dikkatle

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2015

Kanguru Matematik Türkiye 2015 3 puanlýk sorular 1. Aþaðýda verilen iþlemleri sýrayla yapýp, soru iþareti yerine yazýlmasý gereken sayýyý bulunuz. A) 7 B) 8 C) 10 D) 15 2. Erinç'in 10 eþit metal þeridi vardýr. Bu metalleri aþaðýdaki

Detaylı

Nokia HS-2R Radyolu kulaklýk seti Kullaným Kýlavuzu. 9355495 2. baský

Nokia HS-2R Radyolu kulaklýk seti Kullaným Kýlavuzu. 9355495 2. baský Nokia HS-2R Radyolu kulaklýk seti Kullaným Kýlavuzu 9355495 2. baský UYGUNLUK BÝLDÝRÝMÝ NOKIA CORPORATION olarak biz, tamamen kendi sorumluluðumuzda olmak üzere, HS-2R ürününün aþaðýdaki yönetmeliðin ilgili

Detaylı

Mart 2010 Proje Hakkýnda NBÞ sektörünün ana girdisi olan mýsýrýn hasadý, hammadde kalitesi açýsýndan yetiþtirilmesi kadar önemli bir süreçtir. Hasat sýrasýnda gerçekleþtirilen yanlýþ uygulamalar sonucunda

Detaylı

Depo Modüllerin Montajý Öncelikle depolarýmýzý nerelere koyabileceðimizi iyi bilmemiz gerekir.depolarýmýzý kesinlikle binalarýmýzda statik açýdan uygun olamayan yerlere koymamalýyýz. Çatýlar ve balkonlarla

Detaylı

Türkiye: Gelecek Nesiller için Fýrsatlarýn Çoðaltýlmasý 11. Çocuk Geliþimi ve Çocuklarýn Karþýlaþtýðý Riskler Eþitsizliðin nesiller arasý geçiþinin bugün Türkiye nin en genç neslini ciddi ölçüde etkilediði

Detaylı

PANEL YAPIÞTIRMA TEKNOLOJÝSÝ SIMSON PANELTACK Simson PanelTack Simson FoamTape Simson Primer PanelTack Panel Yapýþtýrýcýsý Çift Taraflý Yapýþkan Köpük Bant Astar SAYFA NO 174 175 176 Simson PanelTack Panel

Detaylı

Fiskomar. Baþarý Hikayesi

Fiskomar. Baþarý Hikayesi Fiskomar Baþarý Hikayesi Fiskomar Gýda Temizlik Ve Marketcilik Ticaret Anonim Þirketi Cumhuriyetin ilanýndan sonra büyük önder Atatürk'ün Fýndýk baþta olmak üzere diðer belli baþlý ürünlerimizi ilgilendiren

Detaylı

Oda Termostatý RAA 20 / AC. Montaj ve Kullaným Kýlavuzu

Oda Termostatý RAA 20 / AC. Montaj ve Kullaným Kýlavuzu Oda Termostatý RAA 20 / AC Montaj ve Kullaným Kýlavuzu Alarko Carrier Eðitim ve Dokümantasyon Merkezi Haziran 2008 Oda Termotatý RAA 20 / AC Kullaným Kýlavuzu ÝÇÝNDEKÝLER GARANTÝ ve SERVÝS GÝRÝÞ Kullaným

Detaylı

Akýlcý Çözümler Üretiyoruz Finansal Yönetim ve Excel Eðitimleri Pratik, bütün öðretmenlerin en iyisidir. Publius Syrus EÐÝTÝMÝN AMACI MS Excel, günümüzde, iþ hayatýnda yoðun þekilde kullanýlan, vazgeçilmez

Detaylı

Montaj. Duvara montaj. Tavana montaj. U Plakalý (cam pencere) Açýsal Plakalý Civatalý (cam pencere)

Montaj. Duvara montaj. Tavana montaj. U Plakalý (cam pencere) Açýsal Plakalý Civatalý (cam pencere) Genel Özellikler Hava perdeleri yüksek debili ve ince formlu hava akýmý saðlamak amacýyla üretilmiþlerdir. Kullanýlýþ amacý birbirinden farklý sýcaklýk deðerlerine sahip iki ortamý hareket serbestisi saðlayacak

Detaylı

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði, üyeler arasýndaki haberleþme aðýný daha etkin hale getirmek için, akademik çalýþmalar yürüten bilim insaný, antrenör, öðretmen, öðrenci ve ilgili

Detaylı

BMCOLOR M A T B A A M Ü R E K K E P L E R Ý KURUMSAL KILAVUZ

BMCOLOR M A T B A A M Ü R E K K E P L E R Ý KURUMSAL KILAVUZ M A T B A A M Ü R E K K E P L E R Ý KURUMSAL KILAVUZ ÝÇÝNDEKÝLER 1.BÖLÜM: KURUMSAL RENK STANDARDI 3 2.BÖLÜM: KURUMSAL TEXT STANDARDI 4 3.BÖLÜM: LOGO DESENÝ VE METRIC YAPISI 5-6-7-8 4.BÖLÜM: LOGOSU NUN

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde)

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde) V KAMU MALÝYESÝ 71 72 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 1996 yýlýnda yüzde 26.4 olan

Detaylı

Mart 2010 Otel Piyasasý Antalya Ýstanbul Gayrimenkul Deðerleme ve Danýþmanlýk A.Þ. Büyükdere Cad. Kervan Geçmez Sok. No:5 K:2 Mecidiyeköy Ýstanbul - Türkiye Tel: +90.212.273.15.16 Faks: +90.212.355.07.28

Detaylı

Teknik Özellikleri : Ölçülecek Malzeme. Çýkýþ. Hassasiyet Linearite Kapasite Ölçü Sahasý Min. Di-Elektrik Sabiti Baðlantý Malzemesi

Teknik Özellikleri : Ölçülecek Malzeme. Çýkýþ. Hassasiyet Linearite Kapasite Ölçü Sahasý Min. Di-Elektrik Sabiti Baðlantý Malzemesi ECAPm seviye transmitterleri, iletken sývýlarda, iletken olmayan sývýlarda, katý partiküllü ve toz malzemelerde, yapýþkan ve asit/bazik sývýlarda seviyenin ölçülmesi amacýyla kullanýlan kapasitif seviye

Detaylı

ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI

ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI MEMUR PERSONEL ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ GÖREV TANIMI Memur Personel Þube Müdürlüðü, belediyemiz bünyesinde görev yapan memur personelin özlük iþlemlerinin saðlýklý bir

Detaylı

15 Tandem Takým Tezgahlarý ndan Ýhtiyaca Göre Uyarlanabilen Kitagawa Divizörler Kitagawa firmasýnýn, müþterilerini memnun etmek adýna, standartý deðiþtirmesi yeni bir þey deðil. Bu seferki uygulamada,

Detaylı

KOBÝ lerin iþ süreçlerini daha iyi yönetebilmeleri için

KOBÝ lerin iþ süreçlerini daha iyi yönetebilmeleri için NEDEN KOBÝ lerin iþ süreçlerini daha iyi yönetebilmeleri için SAP Business One çözümünü seçmelerinin nedeni 011 SAP AG. Tüm haklarý saklýdýr. SAP Business One müþterileri SAP'ye olan güvenlerini gösteriyor.000+

Detaylı

OTOMATÝK BETON BLOK ÜRETÝM TESÝSÝ NHP

OTOMATÝK BETON BLOK ÜRETÝM TESÝSÝ NHP OTOMATÝK BETON BLOK ÜRETÝM TESÝSÝ NHP 520 Profesyonellik detaylarda gizli... Kolay ve pratik kalýp deðiþimi için tasarlanmýþ açýlýr makina gövdesi, kalýp deðiþtirme için gereken zamaný kýsaltmaktadýr.

Detaylı

PID Kontrol Formu. Oransal Bant. Proses Deðeri Zaman

PID Kontrol Formu. Oransal Bant. Proses Deðeri Zaman PID Kontrol Formu PID kontrol formu endüstride sýkça kullanýlan bir proses kontrol yöntemidir. PID kontrol algoritmasýnýn çalýþma fonksiyonu, kontrol edilen prosesten belirli aralýklarla geri besleme almak

Detaylı

10-00 20-00 MEÞGULÝYET PANOSU. TEKNÝK TANITIM ve KULLANIM KILAVUZU

10-00 20-00 MEÞGULÝYET PANOSU. TEKNÝK TANITIM ve KULLANIM KILAVUZU DSS DSS 10-00 20-00 07/2004 TEKNÝK TANITIM ve KULLANIM KILAVUZU Dikkat Edilecek Hususlar: Cihazınızı kullanmadan önce bu kılavuzu dikkatle okuyunuz ve gerektiğinde tekrar kullanmak üzere saklayınız. Cihazınızın

Detaylı

PANEL RADYATÖRLERÝ MV 21 geprüfte Sicherheit

PANEL RADYATÖRLERÝ MV 21 geprüfte Sicherheit MV 1 geprüfte Sicherheit Teknik Katalog PANEL RADYATÖRLERÝ EN 44 ISO 9001:000 T S E BAG UV PRODUCTO CONFORME A NORMAS Épitésügyi Minóségellenórzó Intézet GÝRÝÞ Bu katalog genelinde siz sayýn müþterilerimize,

Detaylı

MATEMATİK SORU BANKASI

MATEMATİK SORU BANKASI Bu kitap tarafından hazırlanmıştır. MATEMATİK SORU BANKASI ISBN-978-605-6067-8- Sertifika No: 748 Konu Kavrama s e r i s i Üniversiteye Hazırlık & Okula Yardımcı Bu kitabın tüm basım ve yayın hakları na

Detaylı

ECAM KAPASÝTÝF SEVÝYE SENSÖRÜ

ECAM KAPASÝTÝF SEVÝYE SENSÖRÜ seviye sensörü iletken sývýlarda, iletken olmayan sývýlar seviyenin kontrolü amacýyla kullanýlan kapasitif seviye sensörüdür. Ürün sensör üzerine gelince bir kapasite deðiþimi yaratmakta ve bu deðiþim

Detaylı

HAFIZA TEKNÝKLERÝ ile MATEMATÝK

HAFIZA TEKNÝKLERÝ ile MATEMATÝK BÖLÜM 8 HAFIZA TEKNÝKLERÝ ile MATEMATÝK Birler Hanesi "5" Olan Ýki Basamaklý Sayýlarýn Karesi Örnek 1: 35² = 1225 Bu iþlemi basit bir yöntem ile 2 saniye içinde gerçekleþtirmeniz mümkündür. Tek yapmanýz

Detaylı

QUALSTIKPLUS KULLANIM KLAVUZU

QUALSTIKPLUS KULLANIM KLAVUZU QUALSTIKPLUS KULLANIM KLAVUZU QualstikPlus Live-Line Power Qual i ty Survey Meter Model 8-061 XT Plus Model 8-062Plus Ýçerik Tablosu Sayfa Ýþlem Teorisi 2 Özellikler 3 Güvenlik Önlemleri 4 Ýþlem Direktifleri

Detaylı

ݺletmelerin Rekabet Gücünün Artýrýlmasý. Dýºa Açýlmalarýna Mali Destek Programý

ݺletmelerin Rekabet Gücünün Artýrýlmasý. Dýºa Açýlmalarýna Mali Destek Programý ݺletmelerin Rekabet Gücünün Artýrýlmasý ve Dýºa Açýlmalarýna Mali Destek Programý 2010 içindekiler Orta Karadeniz Kalkýnma Ajansý Kalkýnma Ajanslarýnýn Kuruluþ Amaçlarý Vizyonumuz Misyonumuz Orta Karadeniz

Detaylı

Bir Hastane Bilgi Sistemi Çaðrý Merkezine Gelen Ýsteklerin Türkiye deki Hastane Bilgi Sistemi Profili Açýsýndan Analizi

Bir Hastane Bilgi Sistemi Çaðrý Merkezine Gelen Ýsteklerin Türkiye deki Hastane Bilgi Sistemi Profili Açýsýndan Analizi Bir Hastane Bilgi Sistemi Çaðrý Merkezine Gelen Ýsteklerin Türkiye deki Hastane Bilgi Sistemi Profili Açýsýndan Analizi Yrd. Doç. Dr. Kemal TURHAN a, Neslihan KALAYCI b, Serbülent ÜNSAL b, Vildan KAYIKÇI

Detaylı

..T.C. DANýÞTAY SEKiziNCi DAiRE Esas No : 2005/1614 Karar No : 2006/1140

..T.C. DANýÞTAY SEKiziNCi DAiRE Esas No : 2005/1614 Karar No : 2006/1140 ..T.C. Davacý Davalý : Trabzon Baro Baþkanlýðý Trabzon Barosu Adliye Sarayý : 1- Maliye Bakanlýðý 2- Baþbakanlýk -TRABZON Davanýn Özeti: Karaparanýn Aklanmasýnýn Önlenmesine Dair 4208 sayýlý Kanunun Uygulanmasýna

Detaylı

PARABOL TEST / 1. 1. Aþaðýdaki fonksiyonlardan hangisinin grafiði parabol. 5. Aþaðýdaki fonksiyonlardan hangisinin grafiði A(0,2) noktalarýndan geçer?

PARABOL TEST / 1. 1. Aþaðýdaki fonksiyonlardan hangisinin grafiði parabol. 5. Aþaðýdaki fonksiyonlardan hangisinin grafiði A(0,2) noktalarýndan geçer? PARABOL TEST /. Aþaðýdaki fnksinlardan hangisinin grafiði parabl belirtir? 5. Aþaðýdaki fnksinlardan hangisinin grafiði A(0,) nktalarýndan geçer? A) f()=5 f()=+ C) f()= D) f()= f()= 4 + + A) f()= f()=

Detaylı

Ý Ç Ý N D E K Ý L E R

Ý Ç Ý N D E K Ý L E R ÝÇÝNDEKÝLER A. BÝRÝNCÝ ÜNÝTE: ÞEKÝLLER VE SAYILAR Nokta...9 Düzlem...10 Geometrik Cisimler ve Modelleri...12 Geometrik Cisimler ve Yüzeyleri...14 Haftanýn Testi...16 Veri Toplama - Þekil Grafiði...18 Tablo...20

Detaylı

CAMÝ ISITMA SÝSTEMLERÝ KULLANIM KILAVUZU

CAMÝ ISITMA SÝSTEMLERÝ KULLANIM KILAVUZU 10.09.2008 CAMÝ ISITMA SÝSTEMLERÝ KULLANIM KILAVUZU OMAK MAKÝNA SANAYÝÝ ve TÝCARET LÝMÝTED ÞÝRKETÝ DR. MEDÝHA ELDEM SOKAK 69/3 KOCATEPE /ANKARA TEL : 312 433 31 33 (PBX) FAKS : 312 434 05 22 E-POSTA :

Detaylı

MALÝYE DERGÝSÝ ULAKBÝM ISSN 1300-3623

MALÝYE DERGÝSÝ ULAKBÝM ISSN 1300-3623 MALÝYE DERGÝSÝ ISSN 1300-3623 Temmuz - Aralýk 2007, Sayý 153 YAZI DANIÞMA KURULU Prof. Dr. Güneri AKALIN Prof. Dr. Abdurrahman AKDOÐAN Prof. Dr. Figen ALTUÐ Prof. Dr. Engin ATAÇ Prof. Dr. Ömer Faruk BATIREL

Detaylı

Soru 1. Çözüm. Soru 2. Çözüm. 2005 Yýlý Sorularý ve Çözümleri. Cevap D. Cevap E. Tübitak Ulusal Bilgisayar Olimpiyatlarý

Soru 1. Çözüm. Soru 2. Çözüm. 2005 Yýlý Sorularý ve Çözümleri. Cevap D. Cevap E. Tübitak Ulusal Bilgisayar Olimpiyatlarý 005 Yýlý Sorularý ve Çözümleri Soru m sayýda yetiþkin izci ile n sayýda yavrukurttan oluþan bir izci grubu (m, n ), bir gezi sýrasýnda bir nehir kýyýsýna ulaþýr. Karþý tarafa geçmek için sahip olduklarý

Detaylı

A D H I G B C E F 75 lik servis arabasý 100 lük servis arabasý 120 lik servis arabasý 140 lýk servis arabasý 210 luk servis arabasý Çocuk arabasý 25 lik A B C D E F 730 840 780 900 990 560 640 730 690

Detaylı

pumpverter Multipump çalýþma modlarý Redundant iþletme Yeni eþit yaþlandýrma tekniði DTC ile hassas debi kontrolü Optimum sistem verimliliði Yeni seviye kontrol tekniði Dahili debimetre Anti-jam özelliði

Detaylı

ULTRASONÝK SEVÝYE ÖLÇER ULM-53 Açýk veya kapalý tanklarda, çukurlarda, açýk kanal vb. yerlerde, sývýlarýn (kirli olsa bile), partikül ve yapýþkan ürünlerin sürekli seviye ölçümünde kullanýlýr. Ölçüm aralýðý

Detaylı

Electronic Workbench 5.12 (EWB 5.12)

Electronic Workbench 5.12 (EWB 5.12) BÖLÜM 2 Electronic Workbench 5.12 (EWB 5.12) 1. Giriþ: EWB yazýlýmýnýn 5.12 sürümü 4.0 sürümünden daha üstün özelliklere sahiptir. Þekil 1: EWB 5.12'nin kýsa yol simgesi Þekil 2: EWB 5.12'nin baþlangýç

Detaylı

Nokia Þarj Baðlantý Kablosu CA-126

Nokia Þarj Baðlantý Kablosu CA-126 Nokia Þarj Baðlantý Kablosu CA-126 TÜRKÇE Bu kabloyla, uyumlu bilgisayarýnýzla Nokia cihazý arasýnda verileri aktarabilir ve senkronize edebilirsiniz. Ayrýca, bilgisayardan ayný anda uyumlu Nokia cihazýnýzdaki

Detaylı

Doçentlik Sýnavý, Çok Biçimlilik ve Java

Doçentlik Sýnavý, Çok Biçimlilik ve Java Doçentlik Sýnavý, Çok Biçimlilik ve Java Kemal TURHAN a a Karadeniz Teknik Üniversitesi, Týp Fakültesi, Týp Eðitimi ve Biliþimi Anabilim Dalý, Trabzon. An Examination, Polymorphism and Java Abstract 1.

Detaylı

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI Yarýþmanýn Amacý 1. ÝTHÝB 1.ÝTHÝB Teknik Tekstiller Proje Yarýþmasý, Ýstanbul Tekstil ve Hammaddeleri Ýhracatçýlarý Birliði'nin Türkiye Ýhracatçýlar Meclisi'nin katkýlarýyla Türkiye'de teknik tekstil sektörünün

Detaylı

Yüksek kapasiteli Bigbag boþaltma proseslerimiz, opsiyon olarak birden fazla istasyonile yanyanabaðlanabilirözelliðesahiptir.

Yüksek kapasiteli Bigbag boþaltma proseslerimiz, opsiyon olarak birden fazla istasyonile yanyanabaðlanabilirözelliðesahiptir. Firmamýzmühendisliðindeimalatýnýyaptýðýmýzendüstriyel tipbigbag dolum,bigbag boþaltma prosesleri kimya,maden,gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta ve aðýr hizmet tipi modellerimizle TürkSanayicisininhizmetindeyiz...

Detaylı

olarak çalýºmasýdýr. AC sinyal altýnda transistörler özellikle çalýºacaklarý frekansa göre de farklýlýklar göstermektedir.

olarak çalýºmasýdýr. AC sinyal altýnda transistörler özellikle çalýºacaklarý frekansa göre de farklýlýklar göstermektedir. Transistorlu Yükselteçler Elektronik Transistorlu AC yükselteçler iki gurupta incelenir. Birincisi; transistorlu devreye uygulanan sinyal çok küçükse örneðin 1mV, 0.01mV gibi ise (örneðin, ses frekans

Detaylı

Aile Hekimliðinde Genogram

Aile Hekimliðinde Genogram Aile Hekimliðinde Genogram Prof. Dr. Ýsmail Hamdi KARA, Düzce Üniversitesi Týp Fakültesi Aile Hekimliði AD, Düzce Aile Hekimliði Dersleri - 02.06.2010 15:30 1 I. Tanýmlar Hastalarý yalnýz bir birey olarak

Detaylı

TABLO-2 A GRUBU KADROLARA PERSONEL ALIMINA ÝLÝÞKÝN BAZI BÝLGÝLER

TABLO-2 A GRUBU KADROLARA PERSONEL ALIMINA ÝLÝÞKÝN BAZI BÝLGÝLER TABLO-2 A GRUBU KADROLARA PERSONEL ALIMINA ÝLÝÞKÝN BAZI BÝLGÝLER AÇIKLAMALAR: Bu tabloda daha az yerde daha fazla bilgi verebilmek için bazý kýsaltmalar yapýlmýþtýr. Testlere verilecek aðýrlýklar gösterilirken

Detaylı

verter Suya güç veren biziz.. A member of the Uygulama Alanlarý: (l/s) Q 100 Sarfiyat Tekstil Fabrikalarý Hotel, Ýþ Merkezi, Site, Tatil Köyleri v.b. 80 60 Çalýþma Aralýklarý Gýda ve Ambalaj Tesisleri

Detaylı

K U L L A N I C I E L K Ý T A B I

K U L L A N I C I E L K Ý T A B I K U L L A N I C I E L K Ý T A B I Kesme Hızı Kesme hýzý fonksiyonlarý: Kalýnlýk ve kesilecek olan madde Akým ayarýnýn deðeri Akým ayarý kesilmiþ kenarlarýn kalitesini etkiler. Kesimin geometrik

Detaylı

Yalýn Altý Sigma Danýþmanlýðý

Yalýn Altý Sigma Danýþmanlýðý Yalýn Altý Sigma Danýþmanlýðý Yalýn Altý Sigma Danýþmanlýðý S.P.A.C. Danýþmanlýk 8 yýlý aþkýn bir süredir Türkiye'nin en büyük Yalýn Altý Sigma Danýþmanlýk þirketi olarak faaliyetlerini sürdürmektedir.

Detaylı

Kalite Güvence Sistemi Belgesi.... Sulamada dünya markasý.

Kalite Güvence Sistemi Belgesi.... Sulamada dünya markasý. Kalite Güvence Sistemi Belgesi... Sulamada dünya markasý. Filtreler Plastik Filtreler Çeþitli filtre tipleri. Çok çeþitli filtrasyon dereceleri (mesh). Aþýnmaya karþý dayanýklýlýk Kolay bakým : filtre

Detaylı

hkm Jeodezi, Jeoinformasyon ve Arazi Yönetimi Dergisi 2007/2 Sayý 97 www.hkmo.org.tr Büyük Ölçekli Verilerde Yol Eksenlerinin Üçgenleme Yöntemiyle Otomatik Olarak Oluþturulmasý Hüseyin Zahit SELVÝ 1, Öztuð

Detaylı

Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði

Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði Birsen CEYHUN*, Ömer OÐUZTÜRK**, Ayþe Gülsen CEYHUN*** ÖZET Alkol ve diðer maddelerin kötü kullanýmý ülkemizde yaygýn bir sosyal sorun haline

Detaylı

ECASm KAPASÝTÝF SEVÝYE ÞALTERÝ

ECASm KAPASÝTÝF SEVÝYE ÞALTERÝ seviye þalteri iletken sývýlarda, iletken olmayan sývýlarda, katý partiküllü ve toz malzemelerde seviyenin kontrolü amacýyla kullanýlan kapasitif seviye sensörüdür. Ürün sensör üzerine gelince bir kapasite

Detaylı

DÜNYANIN GELECEÐÝ ÝÇÝN ÇEVREYE VE ÇOCUKLARA SAHÝP ÇIKALIM ÇEVRE TEÞVÝK ÖDÜLÜ 2007 Hakkýmýzda Þafak Makina Yedek Parça San. & Tic. A.Þ. 1955 yýlýnda Sayýn Fethi ÇATALAY tarafýndan Ýstanbul da kurulmuþtur.

Detaylı