Küresel Çimento Endüstrisinde Düşük Karbonlu Geleceğe Doğru Atılan Teknolojik Adımlar

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Küresel Çimento Endüstrisinde Düşük Karbonlu Geleceğe Doğru Atılan Teknolojik Adımlar"

Transkript

1 Küresel Çimento Endüstrisinde Düşük Karbonlu Geleceğe Doğru Atılan Teknolojik Adımlar

2 Bu tercüme, orijinal makalenin özeti olacak şekilde, Global Cement Magazine dergisinden izin alınarak Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği (TÇMB) tarafından yayınlanmıştır. Makalenin orjinali Global Cement Magazine (December 2009-January 2010) sayısındadır. Editör: Prof. Asım Yeğinobalı, TÇMB Tercüme: Orçun Berker, Bursa Çimento Fabrikası Kapak Grafik Tasarım ve Uygulama: Gizem Buzacı, TÇMB Çimento ve Beton Dünyası Dergisi nin Mayıs-Haziran 2010 sayısının eki dir.

3 Küresel Çimento Endüstrisinde Düşük Karbonlu Geleceğe Doğru Atılan Teknolojik Adımlar

4 Küresel Çimento Endüstrisinde Düşük Karbonlu Geleceğe Doğru Atılan Teknolojik Adımlar Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Dünya Sürdürülebilir Kalkınma İş Konseyi (WBCSD) ile birlikte ortak olarak, 2050 yılına kadar olan zaman dilimi için, çimento endüstrisindeki karbon emisyonlarının azaltılması ile ilgili teknolojik olanakları ortaya koyan bir yol haritası yayınladılar. Bu makalede; termal ve elektrik verimliliğindeki son teknolojiler, alternatif yakıt kullanımı, katkılı çimento kullanımıyla klinker kullanım oranının azaltılması ve karbon yakalama ve depolama konularına yer verilmiştir. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Dünya Sürdürülebilir Kalkınma İş Konseyi (WBCSD) ile birlikte ortak olarak, 2050 yılına kadar olan zaman dilimi için, çimento endüstrisindeki karbon emisyonlarının azaltılması ile ilgili teknolojik olanakları ortaya koyan bir yol haritası yayınladılar. Bu makalede; termal ve elektrik verimliliğindeki son teknolojiler, alternatif yakıt kullanımı, katkılı çimento kullanımıyla klinker kullanım oranının azaltılması ve karbon yakalama ve depolama konularına yer verilmiştir. Uluslararası Enerji Ajansı İcra Direktörü Nobuo Tanaka ve Dünya Sürdürülebilir Kalkınma İş Konseyi Başkanı Bjorn Stigson, enerji tedarik edilmesindeki ve kullanılmasındaki günümüz trendinin toplumlar için sürdürülebilir, ekonomik, çevreci olmadığını, bu rotanın değiştirilip düşük karbon enerjili teknolojilere geçilerek bir enerji devrimi yapılması gerektiğini ortaya koyarak, tam anlamıyla netliğe kavuşmamış olan bu konuda, zaman kaybedilmemesi gerektiğini ısrarla vurgulamışlardır yılında G8 zirvesi liderleri, Japonya nın Hokkaido adasında yaptıkları toplantıda, Uluslararası Enerji Ajansının liderliğinde, enerji talep ve tedarik edilmesinde düşük karbon karbon teknolojilerinin kullanımı ve gelişimi konusunda bir yol haritası hazırlanmasını talep etmişlerdi. Bu yol haritasının, hızlandırılmış ve radikal değişiklikler içeren tedbirlerin alınmasında yardımcı olması beklenmekteydi. Bu talebe karşılık olarak, çimento endüstrisindeki karbondioksit (CO 2 ) emisyon yoğunluğunun azaltılması doğrultusunda IEA, WBCSD ile birlikte ortak bir çalışma gerçekleştirdi. Bu çalışma sonucu ortaya çıkan yol haritası, 2050 yılına kadar küresel anlamda CO 2 emisyonlarının yarıya indirilmesi konusunda, olası geçiş yollarını ortaya koymaktadır. Bu çerçevede hazırlanan yol haritasına göre; çimento endüstrisindeki şu anki seviyede bulunan CO 2 emisyonlarının, 2050 yılına kadar olan zaman diliminde %18 e kadar çekileceği tahmin edilmektedir. Global anlamda bakıldığında CO 2 emisyonlarının azaltılması, tüm endüstri kolları için lineer olarak aynı oranda olması beklenemez. Bu yol haritası, sektördeki potansiyel ve zorluklar göz önüne alınarak derinlemesine bir analizle incelenmelidir. Hazırlanan bu harita daha atılmış ilk adımdır. 4

5 MERCEK ALTINA ALINAN ÇİMENTO ENDÜSTRİSİ Çimento endüstrisi; öğütme, yakıt hazırlama, yanma, kırma, taşıma vb. birçok teknolojiyi ihtiva etmektedir. Bu yol haritası, birçok teknolojiyi bir araya getirmek için efektif mekanizmaları ortaya koymaktadır. Çimento, beton içerisinde yapıştırıcı gibi bir arada tutma özelliği gösteren, temel bir yapı malzemesi olup, toplumlar için dünyanın her yerinde aynıdır. Çimento üretimi aynı zamanda CO 2 yayan bir proses olmakla birlikte, şu anki küresel olarak insan kaynaklı CO 2 emisyonlarının yaklaşık %5 inden sorumludur. Gelişme gösteren ülkelerde modernizasyon kapsamında çimento üretiminin artacağı tahmin edilmektedir yılı dünya çimento üretimi 2.55 milyar ton olup, düşük büyüme talebi senaryosuna göre hazırlanan bu haritada 2050 yılında üretimin 3.69 milyar ton ve aynı şekilde yüksek büyüme senaryosuna göre de 4.40 milyar ton olacağı öngörülmektedir. Global olarak çimento üretimi 2000 yılından 2006 senesine kadar %54 oranında artış göstermiş olup, mutlak CO 2 emisyonları ise %42 oranında artış göstererek, 2006 yılında 1.88 Gt değerine ulaşmıştır. Çimento endüstrisi için hazırlanan bu yol haritası, Uluslararası Enerji Ajansının BLUE Senaryosu baz alınarak bir model oluşturulmuş olup, bu senaryoya göre 2006 yılındaki emisyon seviyeleri baz alındığında, 2050 yılında küresel enerjiyle ilgili CO 2 emisyonlarının yarıya indirilmesi için kapsamlı ve tarafsız politikaların gereksinimleri incelenmiştir. Uluslararası İklim Değişikliği Paneline (IPCC) göre BLUE Senaryosu, diğer sera gazı salınımlarının ciddi miktarda azaltılması ve enerjiyle ilgili CO 2 emisyonlarının da azaltılması şartıyla, 2-3 C lik küresel sıcaklık artışıyla tutarlılık gösterecektir. KARBON EMİSYONU AZALTIMI İLE İLGİLİ İŞ KOLLARI Termal ve Elektrik Verimliliği: Yeni çimento fabrikalarındaki son model mevcut teknolojilerin konuşlandırılması ve ekonomik olarak uygulanabilir olan enerji verimli ekipmanların donanımlarının daha da iyileştirilmesi. Alternatif Yakıtlar: Çimento üretim prosesinde daha az karbon yoğunluklu fosil yakıtların, daha alternatif olan yakıtların (fosil olmayan) ve biokütle yakıtların kullanımı. Alternatif yakıtlar, çeşitli atıklardan oluşmaktadır. Klinkerin Yer Değiştirmesi (Klinkerin yerine geçme): Karbon yoğunluklu olan klinkerin, diğer karbon yoğunluğu düşük olan çimento özelliği taşıyabilen malzemeler ile yer değiştirmesi. Karbon Yakalama ve Depolama: Oluşan CO 2 nin atmosfere salınımından önce tutularak güvenli bir şekilde depolanması. Gelecekte, zarar içerecek şekilde çevreye salınmayacaktır. POTANSİYEL DÜŞÜK KARBONLU ÇİMENTOLAR Bir dizi düşük karbonlu veya negatif karbonlu çimento, günümüzde geliştirilmiş olup, 2010/11 yıllarında uygulamaya geçirilmesi Bu yol haritası 4 ana unsurdan oluşmaktadır. Bunlar; termal ve elektrik verimliliği, alternatif yakıt kullanımı, klinker oranının yer değiştirmesi ve karbon yakalama ve depolama. 5

6 planlanmaktadır. Mekanik özellikleri Portland Çimentosuna benzemekle beraber, yeni teknolojileri içermektedir. Bunlar hali hazırda ne ekonomik olarak uygulanabilirliği ispatlanmış ne de uzun dönemde uygunluğu test edilip yapı dünyasında yer alması sağlanmıştır. Bunun için belli bir zaman gereklidir. Hazırlanan yol haritasında bu tip çimentolara yer verilmemiştir. Novacem, Calera, Calix s, Geopolymer çimentolar bunlardan bazıları olup, birbirlerinden farklı özelliklere sahiptirler. TERMAL VE ELEKTRİK VERİMLİLİĞİ verimliliği yüksek ekipmanlardan faydalanırlar. Bunların kullanılması da düşük enerji maliyetleri ve yüksek tonajlar vasıtasıyla, üreticilere avantajlar sağlar. Zaman içerisinde verimsiz döner fırınlar, yaş sistemler, teknolojinin gerisinde kalmış ekipmanlar terk edilmektedir. Günümüzdeki mevcut son teknoloji; ön ısıtıcılı, kalsinatörlü, kuru proseslerden oluşmaktadır larda spesifik termal enerji tüketimi 3605 MJ/ton klinker civarlarındayken, 2006 yılında bu değer 3382 MJ/ ton klinker değerlerine gelmiştir ve hızla zaman içerisinde bu değer aşağı çekilmektedir. Yeni bir çimento fabrikası inşa edilirken, üreticiler son teknolojik yeniliklerden, sistemlerden enerji Termal verimlilik Farklı yollara zıt klinker üretimi için termoneliji tüketimi Elektriksel verimlilik (yaklaşık olarak tüketilen enerjinin %10 u) Farklı yıllara ait çimento üretimi için gereken elektriksel enerji tüketimi Soldaki grafik: Termal verimlilik (Farklı yıllara ait klinker üretimi için gereken termal enerji tüketimi olup, y ekseninde Enerji Tüketimi (Gj/ton klinker), x ekseninde ise yıllar verilmiştir.) Sağdaki grafik: Elektriksel verimlilik(yaklaşık olarak tüketilen enerjinin %10 u). Farklı yıllara ait çimento üretimi için gereken elektriksel enerji tüketimi (Karbon yakalama ve depolama olmaksızın) y ekseninde Enerji Tüketimi (kwh/ton çimento), x ekseninde yıllar verilmiştir. NOT: Her iki grafik de ortalama tahmin değerlerini göstermektedir. IEA nın (Uluslararası Enerji Ajansı) tahminleri, 2050 yılına kadar elektriğin küresel dekarbonizasyonunu içermektedir. Yapılan bu tahmin, temel ana hatlarıyla değil, sadece iyimser bir yaklaşımla yapılmış olup, C0 2 emisyonları ve CCS (Karbon yakalama ve depolama) miktarları, elektrik verimliliğinden etkilenmemişlerdir. Kaynak: ECRA Teknoloji Makaleleri (2009) 6

7 Uygulamadaki Sınırlayıcılar Kimyasal ve mineralojik reaksiyonlar için başlıca enerji (ısı) tüketimi yaklaşık olarak GJ/t dur. Bu değerlere kolay ulaşılamamasında, fırın/kalsinatör yüzeylerinden kaçınılmaz olan ısı kayıpları gibi, bazı teknik sebepler ortaya çıkmaktadır. Bununla birlikte spesifik güç tüketiminin (elektrik) azaltılmasında diğer bazı engeller aşağıda sıralanmıştır: Spesifik güç tüketiminin azaltılmasındaki önemli derecede sayılabilecek tedbirler, esaslı iyileştirmelerle gerçekleşebilmektedir. Bunlar da yüksek yatırım maliyetlerine sahip olup, bu değerlere ulaşılmasını kısıtlamaktadırlar. Çevresel ihtiyaçların önem kazanmasıyla güç tüketimi daha da artmıştır. (toz emisyonları limitleri, toz tutulumları için daha fazla enerji ihtiyacını ortaya çıkarmıştır.) Yüksek çimento performansı talebi, daha ince bir öğütmeyi getirmiş olup, bu da enerjinin daha da artmasına sebep olmuştur. Genel olarak CCS nin (Karbon yakalama ve depolama) bir anahtar olduğu kabul edilmekle birlikte karbon emisyonlarının azaltılması işleminin, güç tüketimini % arası arttıracağı tahmin edilmektedir. Diğer azaltıcı unsurlar, enerji verimliliğiyle negatif olarak ilişkilendirilmekle birlikte (örneğin klinkerin kullanım oranının azaltılarak yerine curuf, uçucu kül kullanılmasının CO 2 emisyonlarını azaltması gibi) genel olarak nihai çimentonun oluşumu için öğütmenin çok daha ince yapılması ihtiyacı, daha çok enerji tüketimini ortaya çıkarmaktadır. AR-GE Gereksinimleri ve Hedefleri Diğer endüstri kollarında kullanılan Akışkanlaştırılmış Yatak Teknolojisi, gelecek vaat eden bir teknoloji olmakla birlikte, çimento endüstrisinde üzerinde çalışılması gereken bir konu-dur. Spesifik enerji tüketiminin azaltılması konusunda yeni öğütme ekipmanları ve katkılar hali hazırda araştırılmakta olup, maksimum gelişmeye ulaşılabilmesi için, AR-GE çalışmalarına hız vermek gereklidir. ALTERNATİF YAKITLAR Alternatif yakıt kullanımı; kömür, petrokok gibi klasik anlamdaki yakıtların terk edilmesi veya kısmi kullanılmasını içermekte olup, biokütle ve alternatif fosil yakıtlarını (doğalgaz da dahil olmak üzere) ön plana çıkarmaktadır. Bu şekilde hazırlanmış yakıt karışımında kömüre göre %20-25 oranında daha düşük karbon bulunmaktadır. Yaşam döngüsü analizi göstermektedir ki; bu malzemelerin atık olarak kullanılması ve yakılması durumunda, ilave fosil yakıtlarına ihtiyaç duyulacak ve bu alternatif yakıtların kullanılması ise toprağa gömülecek olan atıkların miktarını azaltacaktır. Çimento endüstrisinde kullanılan tipik alternatif yakıtlar; ön işlemden geçmiş endüstriyel ve kentsel katı atıklardan (evsel atık), atık tekerleklerden, atık yağ ve çözücülerden, plastiklerden, tekstil ve kağıt atıklarından, hayvan besinlerinden, biokütle ürünlerden, ahşap parçalarından ve kalıntılarından, pirinç kabuğu gibi zirai atıklardan vb. oluşmaktadır. Bazı Avrupa ülkelerindeki çimento endüstrileri için ortalama atık kullanım oranı %50 nin üzerinde olup, tek fabrika olarak %98 e kadar bu oran ulaşmaktadır yılına kadar yapılan modellemede, yüksek karbon fiyatları ve yakıt fiyatlarındaki çeşitlilik yüzünden fırının işletilmesinde kömür ve petrokok yerine kullanılacak olan doğalgaz, ekonomik yönden daha uygun olacaktır. Doğalgazın düşük karbon içeriğinden dolayı kullanımı, klinkerin yer değiştirmesinden, enerji verimliliğinden ve alternatif yakıt kullanımından daha etkin olarak CO 2 emisyonlarında azalma sağlayacaktır. Yol haritasında bu hususa, alternatif yakıt kullanımında yer verilmiştir. 7

8 alternatif yakıt kullanımı (%) Üstteki grafik: 2006 yılındaki GNR katılımcılarının yakıt kullanımları Uygulamadaki Sınırlayıcılar Teknik olarak fırınlarda %100 oranında alternatif yakıt kullanılabilecek olmasına rağmen, pratikte bazı zorluklar bulunmaktadır. Alternatif yakıtların çoğunun fiziksel ve kimyasal özellikleri geleneksel yakıtlardan farklılık göstermekte olup, bunların bazılarının kullanılması teknik sorunlara yol açabilmektedir. (düşük kalorifik değer, yüksek nem ve klor içeriği, eser elementler vb.) Bunun yanı sıra politik ve yasal sorunlar da, en az teknik sorunlar kadar önem taşımaktadır. Atık yönetimi mevzuatları, bu yakıtların kullanılabilirlikleri üzerinde önemli bir etkendir. Yerel atık toplama ağları yeterli olmalıdır % 5% Tahmin Edilen Alternatif Yakıt Kullanımı % 10-20% Alternatif yakıt maliyetleri, muhtemelen yüksek CO 2 maliyetleriyle beraber yükselişe geçecektir. Bu da çimento endüstrisi için kabul edilebilir fiyattaki biokütle yakıtlarının temininde zorluklar yaşatabilecektir. Hazırlanan bu yol haritasında; 2030 yılına kadar alternatif yakıt kullanımının ekonomik olarak uygun olacağını, fakat 2050 yılına kadar klasik yakıt maliyetlerinin, önce %30 una sonrada %70 ine kadar ulaşacağı öngörülmektedir. Çimento tesislerindeki atık yakıtların yakılmasıyla ilgili ortak prosesler konusunda sosyal kabul olgusunun seviyesi, yerel alımları etkilemektedir. İnsanlar bu ortak proseslerden gelen zararlı emisyonlar ile alternatif yakıt kullanılsa da kullanılmasa da yakından ilgilenmektedirler. Buna ek olarak, alternatif yakıt kullanımı termal enerji tüketimini arttırıcı bir potansiyele sahiptir. (örneğin ön işlemden geçirilme gerekliliği gibi) AR-GE Gereksinimleri ve Hedefleri Alternatif yakıtların geniş ve düzenli olarak kullanılabilmesi için, AR-GE çalışmalarının arttırılması ve bunların paylaşılması gereklidir. Atıkların, alternatif enerji kaynağı olarak kullanılması, bölgeler ve ülkelere göre değişiklik göstermekte olup; yerel endüstri tiplerine, atık mevzuatlarına ve yasalarına, atık toplama alt yapılarına ve yerel çevre bilincine doğrudan bağlıdır. Gelişmiş bölgeler Gelişen bölgeler 40-60% 25-35% Not: Her bir bölgedeki maksimum seviyeler, alternatif yakıt kullanan diğer endüstriler ile rekabete bağlıdır.) Üstteki grafik: yılları arasında kullanılacağı tahmin edilen Alternatif Yakıtlar (Alternatif yakıt kullanımı üzerindeki bölgesel perspektif (Kırmızı renkteki bölge; gelişmiş bölgeleri ve Turuncu renkteki bölge ise gelişmekte olan bölgeleri temsil etmektedir.) 8

9 KLİNKERİN YERİNE GEÇME Klinker, çimentodaki ana bileşendir. Öğütülerek ve içine %4-5 alçıtaşı katılarak çimento oluşturulur ve su ile birleştiğinde sertleşme gösterir. Çimentoda katkı olarak kullanılan diğer bileşenler (yüksek fırın curufu, uçucu kül, doğal volkanik maddeler vb.) hidrolik özellik göstermekte olup, klinkerin oranının azaltılarak bunun yerine geçmesiyle yapıya katılırlar. Dolayısıyla klinkerin oranının azalımı ile yakıt, enerji ve CO 2 emisyonlarında azalma görülmektedir. Uygulamadaki Sınırlayıcılar Teknik açıdan bakıldığında, yüksek oranlarda katkı katılabilmekle birlikte, aşağıdaki 5 sebepten dolayı bazı sınırlamalar söz konusu olmaktadır: Klinkerle yer değiştirecek maddelerin bölgesel olarak mevcudiyeti, bu katkı maddelerinin zamanla artan fiyatları, Katkı maddelerinin özellikleri ve bunlarla yapılacak çimentoların kullanım alanları, Portland Çimentosu ve Kompozit çimentoların ulusal standartları, Müteahhitler ve alıcılar tarafından komposit çimentoların kabulü. AR-GE Gereksinimleri ve Hedefleri Kullanılan katkı maddelerinin özelliklerinin belgelendirilmiş olması, uygulama alanları için çok fayda sağlayacak olup, değerlendirme için gerekli bir unsurdur. Örneğin, bazı çimentolarda %95 oranında yüksek fırın curufu kullanılmasına izin verilse de, bu tip bir çimentonun ilk dayanımı düşük olacak olup, kullanımı çok özel uygulamalarda olacaktır. KlinkerinYerine Kullanılan Maddeler Kaynak Pozitif Karakteristikler Sınırlayıcı Karakteristikler Tahmini Yıllık Üretim Miktarları Kullanılabilirlik Öğütülmüş yüksek fırın curuf Demir veya çelik üretimi Uzun dönemde basınıç dayanımının daha yüksek ve kimyalsal direncin daha iyi olması Erken dönemde basınç dayanımı daha düşük ve öğütme için elektrik güç tüketim ihtiyacı daha fazladır 200 milyon ton (2006) Gelecekteki demir ve çelik üretim tahminlerinin yapılması zordur Uçucu kül Kömür yakılan tesislerden elde edilen baca gazları Daha düşük su ihtiyacı, daha iyi işlenebilirlik, uzun dönemdeki basınç dayanımının daha yüksek olması, daha İyi dürabilite sağlaması (uygulamalara bağlı olarak) Erken dönemdeki basınç dayanımı daha düşük ve enerji sektöründeki kullanılan yakıtların değişmesiyle temin edilebilme şansı azalabilir 500 milyon ton (2006) Gelecekteki kömür yakan enerji santrallerinin sayısı ve kapasitesi ile ilgili tahminlerin yapılması zordur Doğal puzolanlar (volkanik kül vb.) pirinç kabuk külü, silika füme Volkanlar, bazı tortul kayaçlar, diğer endüstriler Basınç dayanımı gelişime katkıda bulunurlar, daha iyi işlenebilirlik sağlarlar, uzun dönemdeki basınç dayanımı daha yüksek ve kimyalsal direnç daha iyidir Birçok doğal puzolan, ilk dayanımların düşmesine sebep olabilir, çimento özellikleri önemli derecede değişiklik gösterebilir 300 milyon ton mevcuttur (2003) fakat sadece %50 si kullanılmıştır Kullanabilirliği yerel şartlara bağlı olmakla beraber, birçok bölge çimentoda puzolan kullanımı desteklemez Yapay puzolanlar (kalsine olmuş kil vb) Özel üretim Doğal puzolanlara benzerdir Kalsinasyon, ekstra termal enerji İhtiyacını gerektirip, CO 2 in pozitif azaltım etkisini azaltır Bilinmemektedir Ekonomik kısıtlamalardan dolayı temin edilebilirliği çok sınırlıdır Kalker Taş ocakları Daha iyi işlenebilirlik Basınç dayanımının sürdürülmesinde, klinkerin öğütülmesi için ilave güç tüketimine ihtiyaç duyulabilir Bilinmemektedir Kolayca temin edilebilmektedir 9

10 Alttaki grafik: Çimento endüstrisi için olası küresel emisyon grafiği. BLUE Senaryosuna göre CO 2 emisyonlarının 2050 yılına kadar yarıya indirilmesi konusunda politikalar incelenmiştir. Uluslararası İklim Değişikliği Paneline (IPCC) göre BLUE Senaryosu, diğer sera gazı salınımlarının ciddi miktarda azaltılması ve enerjiyle ilgili CO 2 emisyonlarının da azaltılması şartıyla, 2-3 C lik küresel sıcaklık artışıyla tutarlılık gösterecektir. Grafik, hazırlanan 2009 yol haritasından uyarlanmıştır. Çimento sektörü CO 2 emisyon azaltımı aşağı taban çizgisi, düşük talep senaryosu, Taban Emisyonu 2.34 Gt Fırsata uygun CO 2 emisyon azaltımı Enerji verimliliği: 10% Alternatif yakıt kullanımı ve diğer yakıtlara geçiş: 24% İkame klinker: 10% CO 2 emisyon azaltımı Karbon yakalama ve depolama (CSS): 56% Blue Emisyonu 1.55 Gt KARBON YAKALAMA VE DEPOLAMA Karbon yakalama ve depoma (CCS), yeni bir teknoloji olup, henüz çimento sektöründe endüstriyel boyutta kendini kanıtlamamıştır. Fakat bu konu gelecek vaat etmektedir. Temel prensip olarak; açığa çıkan CO 2 çeşitli yöntemlerle yakalanır ve bir sıvı içerisinde sıkıştırılır ve daha sonra boru hatlarıyla taşınarak, yerin altında derin bir yerde depolanır. Çimento endüstrisinde açığa çıkan CO 2 yakıtın yanmasından ve kalkerin döner fırın sisteminde kalsinasyonundan meydana çıkmaktadır. Bu iki kaynaktan çıkan CO 2 için, düşük maliyetli ve verimli endüstriyel spesifik yakalama teknikleri gerekebilir. Literatür çalışmaları, çimento fırınları için bazı yöntemlerin diğer metodlara göre daha uygun olduğunu ortaya koymaktadır. Çimento endüstrisinde CO 2 yakalanması konusundaki AR-GE çalışmaları, hali hazırda devam etmektedir. Burada unutulmaması gereken yakalama teknolojileri, zincirin tüm halkaları tamamlandığında tam anlamıyla değer kazanacaktır. (taşınım altyapısı, uygun depolama alanlarına getirilmesi, yasal düzenlemelerin yapılması, izleme ve onaylama, lisanslama vb.) Şu ana kadar, ön yanma teknolojileri çimento endüstrisinde kullanılmamıştır. Saf hidrojenin patlayıcı özelliğe sahip olmasından dolayı, klinker pişirme prosesinde önemli modifikasyonlara ihtiyaç duyulacaktır. Bu sebeplerden dolayı hazırlanan yol haritasında, çimento üretimi için uygun karbon yakalama teknikleri konusunda odaklanılmıştır. Post (ardıl) yakma teknolojileri, boru sonu mekanizmaları olup, klinker pişirme prosesinde önemli değişiklikler gerektirmez ve yeni fırınlar ve donanımın iyileştirilmesi için durumu müsait kılmaktadır. Kimyasal absorbsiyon gelecek vaat eden bir konu olup, diğer endüstrilerde amin, potasyum, ve diğer kimyasal çözeltiler kullanılarak, yüksek CO 2 yakalama oranlarına ulaşılmıştır. Doğrudan emisyon (Gt CO 2 ) 10

11 Şayet, uygun malzemeler ve temizleme teknikleri geliştirilebilirse, uzun dönemde çimento fırınlarında membran teknolojileri kullanılabilecektir. Karbonat döngüsü çerçevesinde adsorbsiyon prosesinde; CaO ile CO 2 içeren yanma gazı birleşerek CaCO 3 üretilmekte olup, bu teknoloji günümüzde çimento endüstrisi tarafından, mevcut durumun iyileştirilmesi ve yeni oksijen yakıtlı fırınların geliştirilmesi kapsamında değerlendirilmektedir. Diğer post (ardıl) yakmalı teknolojiler (fiziksel veya mineral adsorbsiyon) çok daha az gelişme göstermişlerdir. Yeni Tesis / retrofit Yatırım (Mio/Euro) İşletme (Mio/Euro) Üstteki grafik: 2 Mt/yıl klinker kapasiteli bir tesis baz alındığında, kimyasal absorbsiyon teknolojileri kullanılarak, post yanma karbon yakalama için maliyet tahminleri. Oksijenli yakıtların teknolojisinde, çimento fırınlarında hava yerine oksijen kullanılır ve oldukça saf CO 2 elde edilir. Bu teknoloji, ufak ölçekli elektrik santrallerinde hali hazırda denenmektedir. Teknik açıdan bakıldığında, çimento endüstrisindeki karbon yakalama teknolojilerinin, 2020 yılından önce ticari olarak kullanılabilirliği mümkün görünmemektedir. Uzun araştırmalar ve test sonuçlarına gereksinim duyulmaktadır yılları arasında geniş ölçüde gösteri (demo) projeleri devreye girecek, fakat toplam CO 2 azalımları düşük düzeyde kalacaktır yılından sonra ise politik çerçeve destekleyici yönde olursa ve de sosyal yönden kabul görürse, bu konunun ticari olarak önem kazanabilmesi tahmin edilmektedir. Spesifik olarak maliyetlerin fazla olmasından dolayı, kapasitesi ton/gün klinker değerinden daha az olan döner fırınların tesislerini karbon yakalama ve depolama teknolojisi ile donatamayacakları ve yapılacak iyileştirmelerin ise sınırlı olacağı tahmin edilmektedir. Endüstrileşmiş bölgelerde, karbon taşıma hattına bağlanmak, diğer endüstrileşememiş bölgelere oranla daha kolay olacaktır. Oksijen yakıtlı teknolojilere ancak 2025 yılında ticari olarak ulaşılabileceği öngörülmektedir. Uygulamadaki Sınırlayıcılar Karbon yakalama ve depolama konusunun gelecekteki uygulamaları için, teknik konuların yanı sıra, belirleyici diğer bir unsur ise ekonomik çerçevedir. Karbon yakalanması ve depolanması maliyetinin gelecekte azalacağı düşüncesine rağmen, günümüzdeki CO 2 yakalama maliyetleri oldukça yüksektir. Ton başına CO 2 yakalama fiyatları; 20 Euro dan başlayarak, 75 Euro dan fazla değerlere kadar ulaşmaktadır. Çimento endüstrisinde uygulanacak olan bu işlem, ancak karbon sızıntısı riskinin ortadan kaldırılması şartıyla hayata geçebilecektir. Bu konuda kamu bilinci oldukça düşüktür. Bu konuda kamu desteği, kritik bir konu olup çeşitli yollarla arttırılabilir. AR-GE Gereksinimleri ve Hedefleri Çimento endüstrisinde karbon yakalama ve depolama konusundaki tedbirler hali hazırda tartışılmakta olup, bugüne dek çok az sayıda çalışma yapılmıştır. Bu çalışmalara ait henüz bir veri elde edilmemiştir. Oksijenli yakıtların teknolojisi, geniş araştırmalara geliştirmelere ihtiyaç duymakta olup, bu teknoloji sayesinde karbon yakalama ve depolamanın endüstriyel ölçeğe getirilmesi sağlanacaktır. Bunun yanı sıra, CO 2 emisyon kaynağı ile depolama alanı arasındaki taşıma hatları da ayrı bir önem arz etmektedir. Bunun için ise önemli derecede parasal kaynaklara ihtiyaç vardır. 11

12 Çimento fırınları genellikle kalker ocaklarının yakınında konuşlandırılmıştır. Bu bölgeler, CO 2 yakalama ve depolaması için uygun olabilir de olmayabilir de. Hazırlanan bu yol haritasında; çimento endüstrisi için, CO 2 emisyon seviyelerinin %18 lere düşürülmesi için gerekli teknolojik yatırımlar ve tedbirlerin ana hatları çizilmektedir. Bir çimento fırınının servis ömrünün yıl arası olduğu göz önüne alınırsa, şu anki mevcut fırınların %20-33 ünün, 2020 yılı öncesinde değiştirileceği gerçeği ortaya çıkmaktadır. Gelecekteki yeni fırın kapasitelerinin %50 sinin geniş fırınlar olduğu (senelik 2 milyon tondan çok üretim yapabilen) varsayılırsa ve de yeni fırınların hepsinin karbon yakalama ve depolama teknolojisi ile donatılacağı öngörülürse, yılları arasında yaklaşık olarak küresel kapasitenin %40-45 inin bu teknoloji ile donatılabileceği tahmin edilmektedir. Bu fırınların %10 unun donanımsal iyileştirmeye tabi olacağı düşünülmüştür. TEKNOLOJİK TAVSİYELER Özet olarak; hazırlanan bu yol haritasında, çimento endüstrisi için aşağıdaki teknolojik tavsiyeler önerilmektedir: Yeni fırınlar ve donanımı iyileştirilecek fırınlar için, en verimli olan uygun tekniklerin benimsenmesinin teşvik edilmesi, Alternatif yakıt kullanımının teşvik edilmesi ve kolaylaştırılması, Çimentoya katılan katkı maddelerinin, klinker yerine geçmesinin teşvik edilmesi ve kolaylaştırılması, Karbon yakalama ve depolama konusunun gelişiminin önündeki engellerin kaldırılması, Uluslararası seviyede öngörülebilir ve tarafsız politikalar oluşturulmasının sağlanması, istikrarlı karbondioksit sınırlamalarının ve enerji çerçevelerinin çizilmesi, AR-GE çalışmalarının geliştirilmesi, Teknolojinin uygulanması konusunda uluslararası işbirliğinin ve kamu-özel sektör ortaklığının teşvik edilmesi Marjinal maliyet ( milyar $) Blue düşük büyüme talebi senaryosuna göre tahmin edilen marjinal maliyet aralığı Blue yüksek büyüme talebi senaryosuna göre tahmin edilen maliyet aralığı düşük hesap yüksek hesap düşük hesap yüksek hesap Tutar: 354 milyar $ Tutar: 527 milyar $ Tutar: 520 milyar $ Tutar: 843 milyar $ Enerji verimliliği uyarlamaları ve mevcut en iyi teknolojiye geçiş Alternatif yakıtların artan kullanımı Klinker ikamelerinin artan kullanımı Karbon yakalama ve depolama Üstteki grafik: BLUE düşük büyüme talebi senaryosuna göre, tahmin edilen marjinal maliyet (milyar US$) aralığını göstermektedir. Sağdaki grafik ise BLUE yüksek büyüme talebi senaryosuna göre tahmin edilen maliyet aralığını göstermektedir. Üstteki grafikler düşük karbonlu küresel çimento endüstrisine doğru tahmin edilen maliyetleri göstermektedir. 12

13 SERMAYE TEMİNİ Uluslararası Enerji Ajansı; düşük talepli senaryo modeline göre, CO 2 emisyonlarının azaltılmasında ilave yatırım maliyetlerinin milyar US$ ve yüksek talepli senaryoya göre ise bu maliyetin milyar US$ olacağını tahmin etmektedir. Bu ilave yatırımlar özellikle gelişen ülkelerde, kararlı CO 2 politikalarına ihtiyaç duymaktadır. Küresel emisyon ticareti gelecekte çok önemli bir konu olarak karşımıza çıkacaktır. Yine de kısa vadeden orta vadeye, başlıca enerji yoğunluklu endüstrilere sahip üretici ülkeler arasındaki uluslararası anlaşmalar, pratikte atılmış ilk adım olacaktır. Enerji verimliliğin geliştirilmesi için finansal çözümler, devlet garantili borçlanmalar kısa vadede bazı ülkeleri emisyonların azaltılması konusunda destekleyecektir. Kısa vadede karbon yakalama ve depolama konusundaki gelişim ve uygulamalar için devletlerin güçlü desteklerine ihtiyaç duyulacaktır. Çimento endüstrisinde bu demo projelerinin uygulanması için 2-3 milyar US$ ve ayrıca 2030 yılına kadar adet ticari tesisin konuşlandırılması için milyar US$ a ihtiyaç duyulacaktır yılından önce karbon yakalama ve depolama demo (örnek gösteri) tesisleri için, sonra ise oksijen yakıtlı tesisler için sermayeye ihtiyaç duyulacaktır. Uzun dönemdeki küresel karbon fiyatları US$/ton CO 2 değerinden artarak, 2050 yılına kadar 200 US$/ton CO 2 değerlerine ulaşacağı tahmin edilmektedir. Grafikte küresel çimento üretim trendi görülmektedir yılları arasında çimento üretimi senede % olacak şekilde artış göstererek, 2050 yılında 3700 Mt (düşük büyüme senaryosuna göre) ile 4400 Mt (yüksek büyüme senaryosuna göre) arasında olacağı tahmin edilmiştir. Bu değer, 2006 yılındaki üretim ile kıyaslandığında % arasında artışa karşılık gelmektedir. Üstteki grafik: Küresel Çimento Üretimi: 2006, 2015, 2030,

14 Geniş ölçüde karbon yakalama ve depolama ticari tesislerinin konuşlandırılması için büyük mali mekanizmaların devreye girmesi gerekmektedir. CO 2 azalımı için en yaygın fon mekanizmaları, Avrupa Emisyon Ticareti gibi sistemlerdir. Küresel olarak yaşanan mali krizler, zayıf ekonomiler, eşya fiyatlarındaki azalımlar çimento endüstrisindeki yatırım zaman çizelgesini değiştirmiştir. Yapılması düşünülen yeni projeler, ertelenmiş veya iptal edilmiştir. Bu ekonomik görünüm altında, söz konusu teknolojik gelişimlerin desteklenmesi, devletler için can alıcı bir nokta olacaktır TAVSİYELER Hazırlanan bu yol haritasında, aşağıdaki konulara değinilmiştir: Küresel emisyon ticareti sistemi, çimento endüstrisinde karbon yakalama ve depolama sistemini de içerecek şekilde, CO 2 indirgeme seçeneklerinin maliyetlerini minimize etmeye yardımcı olacaktır. Tahsis edilmiş devlet borçlanmaları, risklerin minimize edilmesine yardımcı olacaktır ve çimento endüstrisindeki karbon yakalama ve depolama yatırımlarının finanse edilebilmesini sağlayacaktır. Çimento endüstrisindeki karbon yakalama ve depolama, klinkerin yer değiştirmesi, alternatif yakıt kullanımı, enerji verimlilik konusundaki ihtiyaç duyulan mali kaynakların kolayca sağlanabilmesi için, Temiz Kalkınma Mekanizmaların ve ortak uygulamalı projelerin yaygınlaştırılması gerekmektedir. Çimento endüstrisinde düşük karbon teknolojileri konusunda mali kaynakların tedariki açısından alternatif kaynakların bulunması için sürdürülen faaliyetlerin genişletilmesi gerekmektedir. (Dünya Bankası tarafından yönetilen İklim Yatırım Fonları, Uluslararası Finans Ortaklığı, Avrupa Yatırım Bankası vb.) Üstteki grafik: yılları arasında Çin in çimento tüketimini göstermektedir. 14

15

16 Bu makale özeti, Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği (TÇMB) tarafından Türkçe ye çevrilerek bastırılmıştır. 16

Türkiye nin Elektrik Üretimi ve Tüketimi

Türkiye nin Elektrik Üretimi ve Tüketimi Türkiye nin Elektrik Üretimi ve Tüketimi -Çimento Sanayinde Enerji Geri Kazanımı Prof. Dr. İsmail Hakkı TAVMAN Dokuz Eylül Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Enerji Kaynakları Kullanışlarına Göre

Detaylı

FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015

FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015 1 2 FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015 3 İÇİNDEKİLER 1) TARİHÇE 2) ÇİMENTO nedir ve ÇİMENTO ÜRETİM PROSESİ 3) VERİMLİLİK UYGULAMALARI (Bu sunumda yer alan sayısal

Detaylı

Çimento AraĢtırma ve Uygulama Merkezi. Mineral Katkılar- Uçucu Kül

Çimento AraĢtırma ve Uygulama Merkezi. Mineral Katkılar- Uçucu Kül Çimento AraĢtırma ve Uygulama Merkezi Mineral Katkılar- Uçucu Kül Çimento İkame Malzemeleri - Doğal Malzemeler (Tras vb.) - Atık Malzemeler ( Uçucu Kül, Yüksek Fırın Cürufu, Silis Dumanı) ÇĠMENTO HĠDRATASYONUNUN

Detaylı

ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK

ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK İNŞ.YÜK.MÜH.YASİN ENGİN yasin.engin@gmail.com Şubat, 2015 İçerik Dünyada ve Türkiye de Çimento Üretimi CO 2 Emisyonu Sürdürülebilir Üretim Alternatif Hammaddeler

Detaylı

Enerji ve İklim Haritası

Enerji ve İklim Haritası 2013/2 ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Enerji ve Çevre Yönetimi Dairesi Başkanlığı Enerji ve İklim Haritası Uzm. Yrd. Çağrı SAĞLAM 22.07.2013 Redrawing The Energy Climate Map isimli kitabın çeviri özetidir.

Detaylı

İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ?

İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ? İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ? Gülçin Özsoy REC Türkiye Proje Uzmanı İklim Platformu Program Yöneticisi 22 Mart 2012, İzmir REC Türkiye REC Kuruluş Sözleşmesi Ekim 2002 de imzalandı; Ocak 2004 te yürürlüğe

Detaylı

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE SERAGAZI EMİSYONU İklim değişikliği, nedeni olursa olsun iklim koşullarındaki büyük ölçekli (küresel) ve önemli yerel etkileri bulunan, uzun süreli ve yavaş gelişen değişiklikler olarak

Detaylı

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi İbrahim M. Yağlı* Enerji üretiminde Rüzgar Enerjisinin Üstünlükleri Rüzgar enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır:

Detaylı

NUR KĐREÇ SAN. TĐC. VE PAZ. LTD. ŞTĐ. Çeşitli Atıkların Kireç Fırınlarında Yakıt Olarak Değerlendirilmesi

NUR KĐREÇ SAN. TĐC. VE PAZ. LTD. ŞTĐ. Çeşitli Atıkların Kireç Fırınlarında Yakıt Olarak Değerlendirilmesi NUR KĐREÇ SAN. TĐC. VE PAZ. LTD. ŞTĐ Çeşitli Atıkların Kireç Fırınlarında Yakıt Olarak Değerlendirilmesi ADANA (2014) KĐREÇ Kireç taşlarının 900 o C-1200 o C de kalsinasyonu ile kireç (CaO) elde edilir.

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 24 Ekim 2014 29. Mühendislik Dekanları Konseyi Toplantısı

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı

GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi. Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015

GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi. Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015 GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015 GDF SUEZ Önemli Rakamlar 2013 de 81,3 milyar gelir 147,400 dünyada çalışan sayısı

Detaylı

ÇİMENTO TESİSLERİNDE ATIK ISI GERİ KAZANIMINDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ. Hasan Çebi. Nuh Çimento 2015

ÇİMENTO TESİSLERİNDE ATIK ISI GERİ KAZANIMINDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ. Hasan Çebi. Nuh Çimento 2015 ÇİMENTO TESİSLERİNDE ATIK ISI GERİ KAZANIMINDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ Hasan Çebi Nuh Çimento 2015 Özet Enerjiyi yoğun kullanan çimento tesisler yıllarca proses gereği attıkları ısılarını değerlendirmek için

Detaylı

Türkiye nin Enerji Politikalarına ve Planlamasına Genel Bakış

Türkiye nin Enerji Politikalarına ve Planlamasına Genel Bakış Türkiye nin Enerji Politikalarına ve Planlamasına Genel Bakış Yrd. Doç. Dr. Vedat GÜN Enerji Piyasası İzleme ve Arz Güvenliği Daire Başkanı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı 28-29-30 Haziran 2007, EMO-İÇEF,

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARIMIZ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ. Prof. Dr. Zafer DEMİR --

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARIMIZ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ. Prof. Dr. Zafer DEMİR -- YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARIMIZ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ Prof. Dr. Zafer DEMİR -- zaferdemir@anadolu.edu.tr Konu Başlıkları 2 Yenilenebilir Enerji Türkiye de Politikası Türkiye de Yenilenebilir Enerji Teşvikleri

Detaylı

SAĞLIK GEREÇLERİ ÜRETİMİNDE ENERJİ VE SİNTERLEME SICAKLIĞININ DÜŞÜRÜLMESİ ÇALIŞMALARI

SAĞLIK GEREÇLERİ ÜRETİMİNDE ENERJİ VE SİNTERLEME SICAKLIĞININ DÜŞÜRÜLMESİ ÇALIŞMALARI SERAMİK ARAŞTIRMA MERKEZİ SAĞLIK GEREÇLERİ ÜRETİMİNDE ENERJİ VE SİNTERLEME SICAKLIĞININ DÜŞÜRÜLMESİ ÇALIŞMALARI PERVİN DAĞ 03 04 2009 İçerik Türkiye de enerji tüketimi Enerji esaslı CO 2 emisyonu Türkiye

Detaylı

Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları

Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları Yrd. Doç. Dr. Hacer Şekerci Yaşar Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü (Bina Enerji Yöneticisi)

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ: FAO NUN BAKIŞ AÇISI. Dr. Ayşegül Akın Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü Türkiye Temsilci Yardımcısı 15 Ekim 2016

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ: FAO NUN BAKIŞ AÇISI. Dr. Ayşegül Akın Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü Türkiye Temsilci Yardımcısı 15 Ekim 2016 İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ: FAO NUN BAKIŞ AÇISI Dr. Ayşegül Akın Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü Türkiye Temsilci Yardımcısı 16 Ekim Dünya Gıda Günü Herkesin gıda güvenliğine ve besleyici gıdaya ulaşma

Detaylı

Sürdürülebilir kent yönetimi, Yeşil İstihdam, Teknoloji yenileme, Emisyon kontrolü, İklim dostu teknoloji üretimi, Temiz ürün tasarımı ve Düşük

Sürdürülebilir kent yönetimi, Yeşil İstihdam, Teknoloji yenileme, Emisyon kontrolü, İklim dostu teknoloji üretimi, Temiz ürün tasarımı ve Düşük Sürdürülebilir kent yönetimi, Yeşil İstihdam, Teknoloji yenileme, Emisyon kontrolü, İklim dostu teknoloji üretimi, Temiz ürün tasarımı ve Düşük karbonlu ekonomi Kurumsal ve teknik kapasitenin geliştirilerek,

Detaylı

ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI

ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI KONULAR 1-Güneş Enerjisi i 2-Rüzgar Enerjisi 4-Jeotermal Enerji 3-Hidrolik Enerji 4-Biyokütle Enerjisi 5-Biyogaz Enerjisi 6-Biyodizel Enerjisi 7-Deniz Kökenli Enerji 8-Hidrojen

Detaylı

Prof. Dr. Ali DURMAZ Gazi Üniversitesi Enerji-Çevre Sistemleri ve Endüstriyel Rehabilitasyon (GEÇER) Araştırma Merkezi Direktörü

Prof. Dr. Ali DURMAZ Gazi Üniversitesi Enerji-Çevre Sistemleri ve Endüstriyel Rehabilitasyon (GEÇER) Araştırma Merkezi Direktörü MEVCUT DURUM NELER YAPMALI? Prof. Dr. Ali DURMAZ Gazi Üniversitesi Enerji-Çevre Sistemleri ve Endüstriyel Rehabilitasyon (GEÇER) Araştırma Merkezi Direktörü 29.Enerji Verimliliği Haftası Paneli İstanbul

Detaylı

Türkiye de Yeşil Büyüme : Zorluklar ve Fırsatlar. Prof. Dr. Erinç Yeldan Bilkent Üniversitesi

Türkiye de Yeşil Büyüme : Zorluklar ve Fırsatlar. Prof. Dr. Erinç Yeldan Bilkent Üniversitesi Türkiye de Yeşil Büyüme : Zorluklar ve Fırsatlar Prof. Dr. Erinç Yeldan Bilkent Üniversitesi 1990 2000 2008 Dünya OECD Türkiye Dünya OECD Türkiye Dünya OECD Türkiye CO2 (milyon ton) 20.662 11.012 129 24.752

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

ÇİMENTO SEKTÖRÜ ÇEVRE GRUBU MESLEKTAŞLAR TOPLANTISI

ÇİMENTO SEKTÖRÜ ÇEVRE GRUBU MESLEKTAŞLAR TOPLANTISI ÇİMENTO SEKTÖRÜ ÇEVRE GRUBU MESLEKTAŞLAR TOPLANTISI ÇEVRE MEVZUATINDA SON GELİŞMELER 12 Ekim 2012 ANKARA Kapsam Fabrikaların izin durumları Atık yakan tesislerde NO2 sınır değeri Bakanlıkta devam eden

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 18 Haziran 2014 İTÜDER SOMA dan Sonra: Türkiye de

Detaylı

World Energy Outlook Dr. Fatih BİROL UEA Baş Ekonomisti İstanbul, 1 Aralık 2011

World Energy Outlook Dr. Fatih BİROL UEA Baş Ekonomisti İstanbul, 1 Aralık 2011 World Energy Outlook 2011 Dr. Fatih BİROL UEA Baş Ekonomisti İstanbul, 1 Aralık 2011 Bağlam: halihazırda yeterince kaygı verici olan eğilimlere yeni zorluklar ekleniyor Ekonomik kaygılar dikkatleri enerji

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI Türkiye Cumhuriyeti, 1/CP.19 ve 1.CP/20 sayılı kararlar uyarınca, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesinin (BMİDÇS) 2.Maddesinde

Detaylı

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1. Su giderme 2. Kurutma 3. Boyut küçültme 4. Yoğunlaştırma 5. Ayırma Su giderme işleminde nem, sıvı fazda gideriliyor. Kurutma işleminde nem, buhar fazda gideriliyor.

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

Akçansa Çimento. Evsel Atık Sorununa Sürdürülebilir Çözüm Önerisi

Akçansa Çimento. Evsel Atık Sorununa Sürdürülebilir Çözüm Önerisi Akçansa Çimento Evsel Atık Sorununa Sürdürülebilir Çözüm Önerisi Đçerik Atık Konusuna Çimento Çözümü Akçansa ve Sunduğu Çözümler Belediyeler Đçin Aksiyon Planı Ekler Atık Konusuna Çimento Çözümü Çimento

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİR HAZIR BETON ÜRETİMİNDE YÜKSEK FIRIN CÜRUFUNUN ROLÜ

SÜRDÜRÜLEBİLİR HAZIR BETON ÜRETİMİNDE YÜKSEK FIRIN CÜRUFUNUN ROLÜ SÜRDÜRÜLEBİLİR HAZIR BETON ÜRETİMİNDE YÜKSEK FIRIN CÜRUFUNUN ROLÜ İNŞ.YÜK.MÜH.YASİN ENGİN yasin.engin@gmail.com www.betonvecimento.com www.betonvecimento.com 1 "İnsanlık, gelecek kuşakların gereksinimlerine

Detaylı

TÜİK ENERJİ SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu

TÜİK ENERJİ SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu ENERJİ SEKTÖRÜ Dr. Ali CAN 10.03.2010 24 3.ENERJİ - 3.1. Yakıt Yanması IPCC ye göre, enerji sektöründen kaynaklanan emisyon büyük ölçüde yakıt yanmasını içermektedir. Hemen hemen bütün ülkelerde görülebildiği

Detaylı

İÇİNDEKİLER TABLO VE ŞEKİLLER...

İÇİNDEKİLER TABLO VE ŞEKİLLER... İÇİNDEKİLER TABLO VE ŞEKİLLER...4 1.Yönetici Özeti... 11 2.Giriş... 12 3.Sektörel Analiz... 13 3.1 Birincil Enerji Kaynaklarına Bakış...13 3.1.1 Kömür... 13 3.1.1.1 Dünya da Kömür... 14 3.1.1.1.1 Dünya

Detaylı

TÜRK ÇİMENTO SEKTÖRÜNÜN ALTERNATİF YAKIT VE ALTERNATİF HAMMADDE KULLANIMI YAKLAŞIMI

TÜRK ÇİMENTO SEKTÖRÜNÜN ALTERNATİF YAKIT VE ALTERNATİF HAMMADDE KULLANIMI YAKLAŞIMI TÜRK ÇİMENTO SEKTÖRÜNÜN ALTERNATİF YAKIT VE ALTERNATİF HAMMADDE KULLANIMI YAKLAŞIMI Kasım 2014 Çimento Üretimi Çimento yarı mamulü olan klinker; kireçtaşı, marn ve kil gibi hammaddelerin öğütülüp homojenize

Detaylı

ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ

ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ Ersin ÖKTEM 1 Yrd.Doç.Dr. İzzettin TEMİZ 2 1 Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı TPAO, eoktem@tpao.gov.tr 2 Gazi Üniversitesi

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND KAPANIŞ KONFERANSI 2006 ENVANTERİ IŞIĞINDAINDA 1990-2004 DÖNEMD NEMİNDE NDE TÜRKT RKİYE NİN SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND ERLENDİRMESİ 9 Ocak 2008, Ankara Bilgi Kaynakları Sıra No. Belge Adı/Numara

Detaylı

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği Enerjiye Yönelik Bölgesel Teşvik Uygulamaları Enerji Verimliliği 5. Bölge Teşvikleri Enerjiye Yönelik Genel Teşvik Uygulamaları Yek Destekleme Mekanizması Yerli Ürün Kullanımı Gönüllü Anlaşma Desteği Lisanssız

Detaylı

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER AYŞE YASEMİN ÖRÜCÜ ODTÜ Mezunları Derneği Ankara, 2011 Tespitler Kopenhag-Cancun: İD BM kapsamında çözülebilecek bir konu mu? Kopenhag maliyeti: 1 trilyon $;belirsizlik

Detaylı

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ KBSB Kazan ve Basınçlı Kap Sanayicileri Birliği - 2014 Ahmet Cevat Akkaya www.kbsb.org.tr Milyar Kaçınılmaz Son? Misyon? Tek gerçek kaynak - Dünya Dünya popülasyon

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek.

Detaylı

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014 ÇİMENTO SEKTÖRÜ TABLO 1: EN ÇOK ÜRETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) TABLO 2: EN ÇOK TÜKETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) SEKTÖRÜN GENEL DURUMU Dünyada çimento üretim artışı hızlanarak devam ederken 2012 yılında dünya

Detaylı

Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Adnan İğnebekçili

Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Adnan İğnebekçili Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Adnan İğnebekçili Değerli basın mensupları, Hoş geldiniz Bu yıl, Ülkemizin ilk Sanayi dalı, kalkınma ve büyümemizin en önemli lokomotif güçlerinden

Detaylı

İZMİR KEMALPAŞA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ GÜNEŞ SANTRALİ UYGULAMASI

İZMİR KEMALPAŞA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ GÜNEŞ SANTRALİ UYGULAMASI İZMİR KEMALPAŞA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ GÜNEŞ SANTRALİ UYGULAMASI Mustafa Orçun ÖZTÜRK mustafaozturk@kosbi.org.tr ÖZET Günümüzde fosil yakıtlarının sonunun gelecek olması maliyetlerinin fazla olması ve

Detaylı

Sizce ne oldu da endüstriyel kirlilik kavramı önem kazandı???

Sizce ne oldu da endüstriyel kirlilik kavramı önem kazandı??? ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 1. Endüstriyel Çevre Kirliliği Tarihi Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK Sizce ne oldu da endüstriyel kirlilik kavramı önem kazandı??? GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE ÇEVRESEL ATIKLAR

Detaylı

Yenilenebilir olmayan enerji kaynakları (Birincil yahut Fosil) :

Yenilenebilir olmayan enerji kaynakları (Birincil yahut Fosil) : Günümüzde küresel olarak tüm ülkelerin ihtiyaç duyduğu enerji, tam anlamıyla geçerlilik kazanmış bir ölçüt olmamakla beraber, ülkelerin gelişmişlik düzeylerini gösteren önemli bir kriterdir. İktisadi olarak

Detaylı

ULUSLAR ARASI KARBON PİYASASI

ULUSLAR ARASI KARBON PİYASASI ULUSLAR ARASI KARBON PİYASASI Doç. Dr. Cevdet DEMİR Uludağ Üniversitesi 06 Nisan 2007 TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Karbon piyasası nedir? Ülkelerin ve şirketlerin sera gazları hedeflerine ulaşabilmeleri

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliğinin Finansmanı Bilgilendirme Toplantısı Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Odakule-İstanbul,

Detaylı

PREFABRİKE AHŞAP YAPILAR ve UYGULAMA OLANAKLARI

PREFABRİKE AHŞAP YAPILAR ve UYGULAMA OLANAKLARI PREFABRİKE AHŞAP YAPILAR ve UYGULAMA OLANAKLARI Ahşap malzeme, sahip olduğu özellikler nedeni ile yapı malzemesi olarak önemli bir yere sahiptir. Günümüz teknolojik olanakları çerçevesinde yapay ahşap

Detaylı

İklim Hareketine Geçmenin Yan Faydaları: Türkiye İklim Taahhüdünün Değerlendirmesi 20 Ekim 2016, Ankara

İklim Hareketine Geçmenin Yan Faydaları: Türkiye İklim Taahhüdünün Değerlendirmesi 20 Ekim 2016, Ankara İklim Hareketine Geçmenin Yan Faydaları: Türkiye İklim Taahhüdünün Değerlendirmesi 20 Ekim 2016, Ankara Yeni iklim rejimi Paris İklim Anlaşması, Aralık 2015 te, COP21 in sonucu olarak kabul edildi;; 22

Detaylı

Grafik 16. Türkiye de elektrik üretiminin kaynaklara dağılımı

Grafik 16. Türkiye de elektrik üretiminin kaynaklara dağılımı Grafik 16. Türkiye de elektrik üretiminin kaynaklara dağılımı 1 2 1. DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ENERJİ DURUMU 1.1. DÜNYADA ENERJİ DURUMU 1970 lerin başında yaşanan petrol krizi ve sonrasında gelen petrol ambargoları

Detaylı

ALÜMİNYUM ŞEKİLLENDİRİLMESİNDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE SERA GAZLARI

ALÜMİNYUM ŞEKİLLENDİRİLMESİNDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE SERA GAZLARI ALÜMİNYUM ŞEKİLLENDİRİLMESİNDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE SERA GAZLARI Met. ve Malz. Müh. Yaşar AKÇA Yrd. Doç. Dr. Ebubekir KOÇ Prof. Dr. Fevzi YILMAZ Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Alüminyum Test Eğitim

Detaylı

SODA SANAYİ A.Ş. NİN ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ ÇALIŞMALARI

SODA SANAYİ A.Ş. NİN ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ ÇALIŞMALARI SODA SANAYİ A.Ş. NİN ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ ÇALIŞMALARI Nadiye Gür Soda Sanayi A.Ş. Geliştirme Müdürü Endüstriyel Simbiyoz Konferansı 20 Şubat 2014 Ankara İÇERİK Soda Sanayi A.Ş.- Genel Tanıtım Simbiyoz

Detaylı

TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ. Binalarda Enerji Verimliliği

TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ. Binalarda Enerji Verimliliği TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ Binalarda Enerji Verimliliği Ebru ACUNER İstanbul Teknik Üniversitesi, Enerji Enstitüsü İTÜ Elektrik Mühendisliği Kulübü, SDKM, 07 Mart 2013 BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ NEDEN?? Ülkemizde;

Detaylı

SODA KATI ATIĞININ ÇİMENTODA KULLANILABİLİRLİĞİ

SODA KATI ATIĞININ ÇİMENTODA KULLANILABİLİRLİĞİ SODA KATI ATIĞININ ÇİMENTODA KULLANILABİLİRLİĞİ Nadiye Gür Soda Sanayi A.Ş. Geliştirme Uzmanı 11 Nisan 2013 Adana Sanayi Odası Seyhan/Adana GİRİŞ- SOLVAY PROSESİ HAMMADDELER ÜRÜNLER AMONYAK HAFİF SODA

Detaylı

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 KOBİ lere Yönelik Destekler -Kalkınma Ajansları -KOSGEB -TÜBİTAK -Bilim Sanayi

Detaylı

Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi ÇİMENTO KALİTE KONTROL PARAMETRELERİ VE BETON ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi ÇİMENTO KALİTE KONTROL PARAMETRELERİ VE BETON ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi ÇİMENTO KALİTE KONTROL PARAMETRELERİ VE BETON ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Çimento Kalite Kontrol Parametreleri Yeni Çimento Standartları - TS EN 197-1 : Genel Çimentolar-

Detaylı

Marmaray ın Ekonomik Faydalarının Değerlendirilmesi

Marmaray ın Ekonomik Faydalarının Değerlendirilmesi Marmaray ın Ekonomik Faydalarının Değerlendirilmesi Tarihte ilk defa, Avrupa ile Asya'yı birbirine demiryolu ile bağlayan Marmaray; 29 Ekim 2013 te hizmete açıldı. İstanbul'da, iki kıtayı bir araya getiren;

Detaylı

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN İSTİHDAMA KATKISI Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası Enerji Verimliliği Danışmanı Türkiye de İstihdam Türkiye nin çalışma çağındaki nüfusu önümüzdeki

Detaylı

İMSAD Sürdürülebilirlik Komitesi Paylaşım Günleri Toplantısı. Selin AYAN

İMSAD Sürdürülebilirlik Komitesi Paylaşım Günleri Toplantısı. Selin AYAN İMSAD Sürdürülebilirlik Komitesi Paylaşım Günleri Toplantısı Selin AYAN 15.03.2016 Dünya da Çimento tüketimi son 10 yılda her yıl ortalama %7.4 artmıştır. Kaynak : Global Cement Report 10th Edition Türkiye

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası. Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012

Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası. Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012 Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012 Yenilenebilir Enerji Türkiye için Neden Enerji Arz Güvenliği Önemli? Enerji ithalat oranı %70 in üzerinde (tüm ithalatın

Detaylı

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Aslı İşler, Enerji Ekonomisi Derneği Filiz Karaosmanoğlu, İstanbul Teknik Üniversitesi 29 Mayıs 2013 İÇERİK Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz ve

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ Tülin Keskin Danışman Kasım 2014 Ankara İklim Değişikliği 1. Ulusal Bildirim 1.Ulusal Bildirimde Enerji Sektörü

Detaylı

TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ

TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ ÇİMENTO SEKTÖRÜ ÇEVRE GRUBU MESLEKTAŞLAR TOPLANTISI Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 12 Ekim 2012 Türkiye Çimento

Detaylı

ENERJİDE SÜRDÜRÜLEBİLİR YATIRIMLAR VE TSKB HALİL EROĞLU GENEL MÜDÜR TSKB

ENERJİDE SÜRDÜRÜLEBİLİR YATIRIMLAR VE TSKB HALİL EROĞLU GENEL MÜDÜR TSKB ENERJİDE SÜRDÜRÜLEBİLİR YATIRIMLAR VE TSKB HALİL EROĞLU GENEL MÜDÜR TSKB 21/5/2010 İSTANBUL Kısaca TSKB... Kısaca TSKB Sermaye Yapısı 1950 yılında Dünya Bankası ve TC Merkez Bankası desteğiyle kurulmuş

Detaylı

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Erhan ÜNAL 10.03.2010 1 4. ENDÜSTRİYEL PROSESLER 4.1. Genel Çimento Üretimi Kireç Üretimi Kireçtaşı ve Dolomit Kullanımı Soda Külü Üretimi ve Kullanımı

Detaylı

Arıtma Çamurlarının Yönetimi ARITMA ÇAMURLARININ YÖNETİMİ VE YASAL ÇERÇEVE

Arıtma Çamurlarının Yönetimi ARITMA ÇAMURLARININ YÖNETİMİ VE YASAL ÇERÇEVE Arıtma Çamurlarının Yönetimi ARITMA ÇAMURLARININ YÖNETİMİ VE YASAL ÇERÇEVE Prof. Dr. F. Dilek Sanin Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü 06800 Ankara Çamurun oluşumundan bertarafına

Detaylı

UNIDO Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) Programı

UNIDO Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) Programı UNIDO Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) Programı 27 Nisan 2011 KAYSERĠ OSB ġenol ATAMAN 7 Haziran 2011 NĠĞDE OSB 8 Haziran 2011 ADANA Ticaret Odası Kapsam İklim Değişikliği, Küresel Isınma Azaltım (Mitigasyon),

Detaylı

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler Ankara, 24 Mart 2015 Çerçeve Temel endişe: İklim değişikliği

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE ÇİMENTO SEKTÖRÜ

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE ÇİMENTO SEKTÖRÜ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE ÇİMENTO SEKTÖRÜ YAZARLAR SANAYİ VE ÇEVRE İLİŞKİSİ Prof.Dr. İsmail KOYUNCU, Doç.Dr. Derya Yüksel İMER, Ar.Gör. Reyhan ŞENGÜR ve Ar.Gör. Serkan GÜÇLÜ İstanbul Teknik Üniversitesi, Çevre

Detaylı

ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR. Bosad Genel Sekreterliği

ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR. Bosad Genel Sekreterliği ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Endüstriyel koruyucu boyalar talep hacminin %5 ini ve küresel boya satışlarının %7 sini oluşturmaktadır. Koruyucu boyaların hacimsel

Detaylı

FARKLI BAĞLAYICILARIN KALSİYUM ALÜMİNAT ÇİMENTOSU ESASLI HARÇLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. Prof. Dr. İsmail Özgür YAMAN

FARKLI BAĞLAYICILARIN KALSİYUM ALÜMİNAT ÇİMENTOSU ESASLI HARÇLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. Prof. Dr. İsmail Özgür YAMAN FARKLI BAĞLAYICILARIN KALSİYUM ALÜMİNAT ÇİMENTOSU ESASLI HARÇLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Prof. Dr. İsmail Özgür YAMAN SUNUM İÇERİĞİ Kalsiyum Alüminat Çimentosu (KAÇ) PÇ KAÇ KAÇ Uygulama Alanları KAÇ Hidratasyonu

Detaylı

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir.

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir. KÖMÜR NEDİR? Kömür, bitki kökenli bir maddedir. Bu nedenle ana elemanı karbondur. Bitkilerin, zamanla ve sıcaklık-basınç altında, değişim geçirmesi sonunda oluşmuştur. Kömür, karbon, hidrojen, oksijen

Detaylı

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 15 Haziran Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

Sanayide Enerji Yönetimi... -mış gibi değil gerçekten yapmak için...

Sanayide Enerji Yönetimi... -mış gibi değil gerçekten yapmak için... İyi uygulama örneği ile Sanayide Enerji Yönetimi... -mış gibi değil gerçekten yapmak için... Mahmut DEDE Enerji Verimliliği Müdürü EVK 2015 04 Haziran 2015, Perşembe 1 Enerji Yönetimi İçin 3 Temel İtici

Detaylı

AR& GE BÜLTEN. Ülkemiz önemli maden yataklarına sahip olup belirli madenlerde kendine yetebilen ender ülkelerden birisidir.

AR& GE BÜLTEN. Ülkemiz önemli maden yataklarına sahip olup belirli madenlerde kendine yetebilen ender ülkelerden birisidir. Türkiye nin Doğal Kaynağı Kömür Hande UZUNOĞLU Ülkemiz önemli maden yataklarına sahip olup belirli madenlerde kendine yetebilen ender ülkelerden birisidir. Özellikle madenciliğin gelişiminde hız kazanılmasıyla

Detaylı

Şişecam, Yenişehir de dünya genelinde tek lokasyonda kurulu en büyük Cam Kompleksi nin yeni yatırımlarını açtı.

Şişecam, Yenişehir de dünya genelinde tek lokasyonda kurulu en büyük Cam Kompleksi nin yeni yatırımlarını açtı. Basın Bülteni Şişecam, Yenişehir de dünya genelinde tek lokasyonda kurulu en büyük Cam Kompleksi nin yeni yatırımlarını açtı. Şişecam, Yenişehir Cam Kompleksi nde yer alan Anadolu Cam Fabrikası 4. Cam

Detaylı

Belediye Çöp Gazı (LFG) nedir?

Belediye Çöp Gazı (LFG) nedir? Belediye Çöp Gazı (LFG) nedir? Belediye çöp gazı (LFG) belediye katı atıklarının (MSW) çözünmesinin yan ürünüdür. LFG: ~ 50% metan gazı (CH 4 ) ~ 50% karbondioksit (CO 2 )

Detaylı

2023 e Doğru Kentsel Dönüşüm, Ulusal Çevre Politikaları ve Sektörden Beklentiler. 23 Ocak 2015, İstanbul. Sayın Bakanım,

2023 e Doğru Kentsel Dönüşüm, Ulusal Çevre Politikaları ve Sektörden Beklentiler. 23 Ocak 2015, İstanbul. Sayın Bakanım, 2023 e Doğru Kentsel Dönüşüm, Ulusal Çevre Politikaları ve Sektörden Beklentiler 23 Ocak 2015, İstanbul Sayın Bakanım, Değerli misafirler, Değerli basın mensupları, 2023 e Doğru Kentsel Dönüşüm, Ulusal

Detaylı

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ Atıktan enerji elde edilmesi, atıkların fazla oksijen varlığında yüksek sıcaklıkta yakılması prosesidir. Yanma ürünleri, ısı enerjisi, inert gaz ve kül şeklinde sayılabilir.

Detaylı

EK 1: FAALİYET KATEGORİLERİ

EK 1: FAALİYET KATEGORİLERİ EK 1: FAALİYET KATEGORİLERİ 1. Araştırma, yeni ürün ve proseslerin geliştirildiği ve test edildiği tesisler ve tesis bölümleri ile münhasır olarak biyokütle kullanan tesisler bu Yönetmeliğin kapsamı dışındadır.

Detaylı

7. Orta Vadeli Öngörüler

7. Orta Vadeli Öngörüler 7. Orta Vadeli Öngörüler Bu bölümde tahminlere temel oluşturan varsayımlar özetlenmekte, bu çerçevede üretilen orta vadeli enflasyon ve çıktı açığı tahminleri ile para politikası görünümü önümüzdeki üç

Detaylı

Küresel Toz Boya Pazarı. Bosad Genel Sekreterliği

Küresel Toz Boya Pazarı. Bosad Genel Sekreterliği Küresel Toz Boya Pazarı Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Küresel olarak toz boyaların 2011 yılı değeri 2.661 milyon litrede yaklaşık olarak 8.105 milyon $ dır. 2011 de toz boyalar hem hacimsel hem

Detaylı

İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği Binalarda Enerji Verimliliği Bildirgesi Uygulama Kılavuzu

İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği Binalarda Enerji Verimliliği Bildirgesi Uygulama Kılavuzu 1. GİRİŞ İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği Binalarda Enerji Verimliliği Bildirgesi Uygulama Kılavuzu Bu doküman İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği nin (SKD) Binalarda Enerji Verimliliği

Detaylı

SELVA TÜZÜNER DEK-TMK 11. ENERJİ KONGRESİ 21-23 EKİM 2009 İZMİR

SELVA TÜZÜNER DEK-TMK 11. ENERJİ KONGRESİ 21-23 EKİM 2009 İZMİR İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ SORUNUNDA TEKNOLOJİK ARAYIŞLAR, KARBON TUTMA VE DEPOLAMA (CARBON CAPTURE AND STORAGE-CCS) SELVA TÜZÜNER DEK-TMK 11. ENERJİ KONGRESİ 21-23 EKİM 2009 İZMİR CO 2 AZALTIMI Fosil yakıt kullanımının

Detaylı

NEC Direktifi Emisyon Envanteri, Tasarıların ve Olası Tavan Değerlerinin Tamamlanmasına ilişkin Planlar

NEC Direktifi Emisyon Envanteri, Tasarıların ve Olası Tavan Değerlerinin Tamamlanmasına ilişkin Planlar TD Projesi: Emisyon Denetiminin İyileştirilmesi NEC Direktifi Emisyon Envanteri, Tasarıların ve Olası Tavan Değerlerinin Tamamlanmasına ilişkin Planlar Dr Russell C Frost Proje Ekip Lideri Content Aşağıdakilerin

Detaylı

Geri Dönüşüme Katıl,Dünyaya Sahip Çık İLERİ PİROLİZ

Geri Dönüşüme Katıl,Dünyaya Sahip Çık İLERİ PİROLİZ BİYO KÜTLE ENERJİ Geri Dönüşüme Katıl,Dünyaya Sahip Çık İLERİ PİROLİZ «Son balık tutulduğunda, Son kuş vurulduğunda, Son ağaç kesildiğinde, Son nehir kuruduğunda, Paranın yenilecek bir şey olmadığını anlayacaksınız!»

Detaylı

Enerji Verimliliği : Tanımlar ve Kavramlar

Enerji Verimliliği : Tanımlar ve Kavramlar TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ 2012 15-16 17 Şubat 2012 Enerji Verimliliği : Tanımlar ve Kavramlar Prof. Dr. Sermin ONAYGİL İTÜ Enerji Enstitüsü Enerji Planlaması ve Yönetimi ve A.B.D. onaygil@itu.edu.tr İTÜ Elektrik

Detaylı

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) bünyesinde faaliyet gösteren ve merkezi Paris te bulunan Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) nın

Detaylı

Afşin-Elbistan Termik Santralleri Elektrik Üretiminden Çok İklimi Değiştiriyor

Afşin-Elbistan Termik Santralleri Elektrik Üretiminden Çok İklimi Değiştiriyor Afşin-Elbistan Termik Santralleri Elektrik Üretiminden Çok İklimi Değiştiriyor Kasım 2015 Hazırlayan Önder Algedik 2 İçindekiler Özet... 3 Afşin Elbistan Linyit Rezervi... 4 Elektrik Üretimi... 5 Afşin

Detaylı

TÜRKİYE 2013 YILLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU

TÜRKİYE 2013 YILLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU TÜRKİYE 213 YILLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU Esra KARAKIŞ, Enerji İstatistikleri Daire Başkanlığı İçindekiler Özet... 1. DENGE... 2 1. ELEKTRİK... 4 2. DOĞAL GAZ... 9 3. LİNYİT VE TAŞ KÖMÜRÜ... 1 4.

Detaylı

1.1 BİRLEŞMİŞ MİLLETLER İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ VE KYOTO PROTOKOLÜ

1.1 BİRLEŞMİŞ MİLLETLER İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ VE KYOTO PROTOKOLÜ 1 1.1 BİRLEŞMİŞ MİLLETLER İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ VE KYOTO PROTOKOLÜ Ulusal sera gazı envanterini hazırlamak ve bildirimini yapmak İklim değişikliğinin azaltılması ve iklim değişikliğine uyumu

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ enveripab Bilinçlendirme Semineri (Marmara Üniversitesi) 12 Kasım 2008 A. Yıldırım TÜRKEL ENKO Birleşik Enerji Sistemleri ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU Kanun

Detaylı

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr ENERJİ 2011 yılı sonu itibarıyla dünyadaki toplam enerji kaynak tüketimi 12.274,6 milyon ton eşdeğeri olarak gerçekleşmiştir. 2011 yılı itibarıyla dünyada enerji tüketiminde en yüksek pay %33,1 ile petrol,

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ... XIII 1. GENEL ENERJİ...1

İÇİNDEKİLER SUNUŞ... XIII 1. GENEL ENERJİ...1 İÇİNDEKİLER SUNUŞ... XIII 1. GENEL ENERJİ...1 1.1. Dünya da Enerji...1 1.1.1. Dünya Birincil Enerji Arzındaki Gelişmeler ve Senaryolar...1 1.2. Türkiye de Enerji...4 1.2.1. Türkiye Toplam Birincil Enerji

Detaylı