HARRAN OKULU SEMPOZYUMU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "HARRAN OKULU SEMPOZYUMU"

Transkript

1 T.C. HARRAN ÜNĠVERSĠTESĠ ĠLAHĠYAT FAKÜLTESĠ I. ULUSLARARASI KATILIMLI BĠLĠM DĠN VE FELSEFE TARĠHĠNDE HARRAN OKULU SEMPOZYUMU Nisan 2006 I. CĠLT Editör Prof. Dr. Ali BAKKAL ġanliurfa 2006

2 164 I. Uluslararası Katılımlı Bilim, Din ve Felsefe Tarihinde Harran Okulu Sempozyumu PYTHAGORASÇI VE YENĠ PLATONCU FELSEFELERĠN HARRAN OKULUNA TESĠRLERĠ Cevdet KILIÇ* Abstract hen we explore the sources of Harran thought s science and philosophy, we face with Weffects of Pythagoras and Neo-Platonist philosophy. Transition ways of this philosophy to Harran thought realised in two ways. The first one; philosophy activities that had been carried out in Harran by Grek philosopher who had come and settled in Harran region, when military expetition war of Great Ġskender, BC. IV. Century, moved from Anatolia to India. The second one; it has been occured when Emperor Justinien had closed down Atina school, than most of theachers of this school was placed in Sasani empire, other part of them was settled in Harran. After the 3 rd Century Harran philosophy lived among effects of Neo Platonist Philosophy and under Christianity domination. Many philosophic problems had been transferred to Harran thought from Grek philosophy with then ways we explained. Some of these problems are as written belows; Being Superior and God thought, theory of emanation, mediator beings, tenasuh and hulûl. Sin, Moongod is the chief of among Gods, in the Politeist God thought in Harran. Besides divinity being is the one which is the first reason of the creatures living alone. This existence can only be explained with negative attributes. The existantialistic features of this being and the being that had been said The One by Pythagoras and Plotinus are parallel to each other. Consequently, it is possible to say about effect of these two philosophy thoughts on Harrans God and Being Superior thought. Reason, Soul, The System, Shape and Essetiality that are constitued the components of emanation in Harrans thought are parallel in emanation components of Plotinus philosophy. At the same time the stages in the process of rising to First Being are parallel in both of Neo-Platonist Philosophy and Harran Philosophy. It has been seen that tenasuh and hulûl thoughts developed in Harran philosophy with effects of Pythagor philosophy and Neo-Platonist Philosophy. * Yrd. Doç. Dr., Fırat Ü. Ġlahiyat Fak. Ġslam Felsefesi Öğretim Üyesi,

3 I. Uluslararası Katılımlı Bilim, Din ve Felsefe Tarihinde Harran Okulu Sempozyumu 165 T arihin hemen her döneminde Anadolu, evrensel dinlerden pagan geleneklere, sır dinlerinden gnostik akımlara ve baģka birçok inanç ve felsefe sistemlerine ev sahipliği yapmıģtır. Her ne kadar VII. yüzyıldan itibaren hızla Ġslâm kültürünün etkisine girmiģ ve halkı büyük oranda ĠslamlaĢmıĢ olsa da, bu zengin ve karmaģık dinî ve kültürel mirasın etkileri günümüze kadar devam etmiģtir. Pek çok medeniyete beģiklik eden Orta Doğu'nun bir parçası durumundaki Anadolu nun Güneydoğu bölgesi ve bu bölgede yer alan Urfa ve Harran; Eskiçağ, Hıristiyanlık ve Ġslam dönemlerinin düģünce tarihlerinde önemli bir halkayı oluģturmaktadır. 1. Harran Felsefesinin Tarihi Dönemleri Eski Yunan bilim, felsefe ve kültürünün Müslümanlara geçmesinde önemli bir konuma sahip olan Harran ın tarihi dönemlerini üçe ayırmak mümkündür. Birinci dönem; temsil ettiği dinî ve kültürel yapı açısından MÖ. III. bin yıldan MÖ. IV. yüzyıla kadarki Asur ve Babil egemenliği ve buna bağlı olarak dinî ve felsefî düģüncelerin hakim olduğu dönemdir. Ġkinci dönem; MÖ. IV. yüzyıldan MS. VII. yüzyıla kadar devam eden Yunan Helenistik felsefenin yoğun etkisini hissettirdiği dönemdir. Bu dönem aynı zamanda MS. II. yüzyıla gelindiğinde Helenizm felsefenin yanı sıra, Hermetik felsefenin ve dini düģünce olarak da Hıristiyanlık kültürünün etkisi altına girmiģ olduğu dönemi kapsamaktadır. Üçüncü dönem ise; MS. VII. yüzyıldan itibaren Harran kültürünün ve dininin, XIII. yüzyılda Ģehrin Moğollar tarafından yıkılması ve halkın civar illere sürülmesine kadar geçen Ġslami etkiye açık olduğu dönemdir Harran ın Önemini Artıran Tarihi ve Coğrafi Konumu Harran ın tarihî, dinî, felsefî ve coğrafî bir merkez olmasının pek çok sebebi vardır. Tarihi sebep göz önünde bulundurulduğunda, özellikle bu bölgenin, Urfa ve Nusaybin gibi önemli dini ve felsefi merkezlere yakın olması, Suriye ve Mezopotamya nın coğrafi ve kültürel bir parçası olması ve bunun yanı sıra önemli siyasî ve dinî merkezi olması Harran ın tarihi yönden önemini ortaya koymaktadır. Bunun yanı sıra, tarihi geçmiģinin MÖ. üçüncü bin yıla kadar uzanmıģ olması da Harran ın önemini artıran sebeplerdendir. 2 Bazı rivayetlerde Harran ın Tufan dan sonra yeryüzünde ilk kurulan yerleģim yerlerinden biri olduğu ve Hz. Nuh un torunlarından Kayrân veya Hz. Ġbrahim in 1 ġeģen, Ramazan, Harran Tarihi, Ankara 1996, s. 3; Sarıkavak, Kazım, DüĢünce Tarihinde Urfa ve Harran, Ankara 1997, s. 21; Marenbon, John, History of Philosophy: Medieval Philosophy, London, 1998, s. 25; Gündüz, ġinasi, Anadolu da Paganizm, Ankara 2005, s. 27, 28; Alain de Libera, Ortaçağ Felsefesi, çev.: AyĢe Meral, Ġstanbul 2005, s ġeģen, age., s. 3; Sarıkavak, age., s. 21.

4 166 I. Uluslararası Katılımlı Bilim, Din ve Felsefe Tarihinde Harran Okulu Sempozyumu kardeģi Arân tarafından kurulduğu ve adını Arân dan aldığı belirtilmektedir. Aynı zamanda pek çok peygamberin uğrak yeri veya kısa süreliğine de yaģadığı bir yer olarak bilinmesi Harran ı daha da önemli kılmaktadır. 1 Harran ın önemini öne çıkaran diğer bir sebep de, coğrafi konumudur. Harran, coğrafi açıdan, baģta Eski Babil den bu yana ticarî amaçlarla kullanılmıģ olan güneydoğudan kuzeybatıya doğru uzanan yolların kavģak noktasındadır. Aynı zamanda Ġpek Yolu nu Musul, Sincar ve Halep yoluyla, ġam ve Irak ı Urfa ya ve Ġç Anadolu ya bağlayan yolların merkezindedir. Bu nedenle Bağdat tan doğu Akdeniz kıyılarına ulaģmak için bereketli hilâl toprakları diye tarif edilen Güneydoğu Toroslar ın eteklerini izleyen yol Harran dan geçmektedir. Harran ın, yol ve konaklama merkezi gibi anlamlara gelen adından da anlaģılacağı gibi önemini ve hatta nüfus yoğunluğunu büyük çapta bu ulaģım sistemlerine ve imkânlarına borçlu olduğu ortaya çıkmaktadır. 2 ÇalıĢmamızın ana ekseni, Harran tarihinin ikinci dönemini teģkil eden zaman diliminde MÖ yıllarında Büyük Ġskender in Harran ı ele geçirmesi ve bu tarihten sonra egemenlikle birlikte Yunan-Helenistik felsefesinin de Harran a girmesiyle ortaya çıkan etkileģimin alanlarını tespit etmek ve oluģan yeni eklektik yapıya ıģık tutmak olacaktır. 3. Helenistik Felsefenin Harran a GeçiĢ Yolları Harran Felsefe Okulu, Yunan felsefesinden iki önemli koldan aktarılan problemlerden beslenmiģtir. Bunlardan Birincisi; Büyük Ġskender in Doğu Seferiyle birlikte gerçekleģen Pythagorasçı felsefenin geçiģi, Ġkincisi de; MS. III. yüzyıldan itibaren Yeni Platoncu felsefenin Harran a geçiģidir. Yunan dan Harran a felsefenin aktarımında geçiģ kollarından ilki, Büyük Ġskender in Hindistan a kadar düzenlediği seferdir. Bilindiği gibi Büyük Ġskender, MÖ. IV. yüzyılda Yunan Ģehir devletlerini ve Pers Ġmparatorluğunu ele geçirerek Anadolu ve Mısır dan Hindistan a kadar olan bölgeye egemen olmuģtu. Yöredeki diğer yerleģim merkezleriyle birlikte Harran da Yunan egemenliğine girmiģ oldu. Kuzey Afrika ve Suriye bölgesindeki birçok yerleģim merkezinde olduğu gibi bu tarihten itibaren Harran, Yunanlı göçmenler sayesinde Yunan kolonisi haline gelmiģtir. Bundan sonra Harran da yerel konuģma dili olan Süryanice nin yanında Yunanca da Ģehirde rağbet görmeye baģlamıģtır. Harran ın Yunan egemenliğine girmesiyle, Ģehrin dinî ve kültürel yapısı Yunan düģüncesiyle tanıģma ortamını bulmuģtur. Hatta Hermes, Agathadaimon, Aratus, Solon, Eflatun, Euhemerus, Pisagor ve benzeri eski Yunan geleneğinin pek çok tarihi ve mitolojik Ģahsiyet 1 Weir, T.H., Harran ĠA., (MEB) Ġstanbul 1986, C. V-I, s ; IĢıltan, Fikret, Urfa Bölgesi Tarihi, Ġstanbul 1960, s. 5; Ğündüz, ġinasi, Mitoloji Ġle Ġnanç Arasında, Samsun, 1998, s. 134; Sarıkavak, a.g.e., s ġeģen, a.g.e., s. VIII; Özfırat, Aynur, Eski Çağ da Harran, Ġstanbul 2005, s. 22; Yücel, Müslüm, Ġbrahim ve Harran Gizemi, Ġstanbul 2000, s. 16.

5 I. Uluslararası Katılımlı Bilim, Din ve Felsefe Tarihinde Harran Okulu Sempozyumu 167 Harranlıların düģünce sistemlerinde peygamber veya kutsal varlık olarak algılanmaya baģlanmıģtır. 1 Böylece Harran, Büyük Ġskender zamanından itibaren Helenistik felsefenin etkisi altına baģlamıģtır. Daha sonra Yunan dünyası büyük ölçüde HıristiyanlaĢtığından eski Yunan dini için bir sığınma yeri olarak seçilmiģtir. Özellikle Porphyrus (ö.301) tarafından formüle edilen Yunan paganizmi ve Yeni Eflatunculuk düģüncesinin son sığınak noktası olmuģtur. 2 Böylece bu iki felsefi cereyan bu muhitte yaģamaya devam etmiģtir. Ayrıca yine IV. yüzyılda erken devir Hıristiyanlıkta, Hıristiyan babalarının Pythagoras ve Yeni Eflatunculuk felsefelerine meylettikleri görülmektedir. 3 Harranlılar özellikle Orta Çağ da kendi geleneksel felsefi düģüncelerini Helenizm etkisinde yeniden yorumlama yoluna gittikleri görülmektedir. Özellikle, geleneksel Tanrı ve âlem anlayıģı ile yaratılıģ, yıldız, gezegen ve peygamberlik gibi konularda Helenizm düģüncesinin etkisinde yeni anlayıģlar geliģtirdiler. Öte yandan her ne kadar Yunan düģüncesinin etkisi söz konusu olsa da adeta kendileriyle özdeģleģmiģ olan Ay Tanrısı, Sin merkezli gezegensel ulûhiyet düģüncesi Harran felsefesinin Tanrı düģüncesini teģkil etmekteydi. Ancak, sonraki dönemlerde Harran bölgesinde yaģanan HıristiyanlaĢtırma faaliyetleri Harran düģüncesinin kendine has yapısını değiģikliğe uğratmıģ ve baģta Hıristiyanlık düģüncesi olmak üzere değiģik felsefi düģüncelerin etkisini daha fazla hissettirmiģtir. 4 Bundan sonra Harran, zihinlerde pek çok felsefi düģüncenin ve temsilcilerinin himaye gördüğü veya sığındığı yer olarak kalacaktır. Yunan-Helenistik Felsefenin Harran a aktarımının ikinci kolu, M.S. VI. yüzyılda gerçekleģmiģtir. MS. III. yüzyılda yaģamıģ ve Ġskenderiye okulunda yetiģmiģ olan Plotinus un fikirlerine dayanan Yeni Eflatunculuk akımına bağlı birçok düģünür, MS. VI. yüzyılda Yunanistan ı terk ederek doğu bölgelerine gitmiģlerdir. Bunlardan bir kısmı da Harran a yerleģmiģtir. Öte yandan Atina daki felsefe okulunun Ġmparator Justinianus tarafından 529 da kapatılmasıyla birlikte bu okulun hocaları Damascius 5, Simplicius, Eulamios, Priscien de Lydie, Hermias, Diogene ve Ġsidore de Gaza gibi filozoflar, Sâsânî Ġmparatoru AnuĢirevân (devri ) ın hizmetine girmek üzere Bizans Ġmparatorluğundan ayrılmıģlardır. Bu tarihlerde adı geçen filozoflardan Simplisius Harran da kalarak Harran mektebine çeki düzen vermiģtir. Diğerleri ise Urfa, CündiĢapur (kuruluģu 555) ve Nusaybin gibi okullara 1 Gündüz, Mitoloji Ġle, s. 136; Anadolu da, s Birand, Kamiran, Ġlk Çağ Felsefesi Tarihi, Ankara 1987, s. 123; el Behiy, Muhammed, Ġslâm DüĢüncesinin Ġlahi Yönü, çev.: Sabri Hizmetli, Ankara 1992, s 140; Weber, Alfred, Felsefe Tarihi, çev.: Vehbi Eralp, Ġstanbul, 1994, s ; Evans, J.A.S., The Age of Justinian, London, 1996, s. 65; De Lacy O leary, Ġslâm DüĢüncesi ve Tarihteki Yeri, çev.: YaĢar Kutluay Hüseyin Yurdaydın, Ġstanbul 2003, s. 52; ġeģen, a.g.e., 5; Sarıkavak, a.g.e., s Gilson, Etine, Ortaçağ Felsefesinin Ruhu, çev.: ġamil Öçal, Ġstanbul 2003, s. 55,58. 4 Gündüz, Mitoloji ile.., s Bu filozof, Atina okulunun büyük matematikçisi ve Neoplatonist bir filozofudur. Bkz., Adıvar, A. Adnan, Tarih Boyunca Ġlim ve Din, Ġstanbul 1994, s. 72.

6 168 I. Uluslararası Katılımlı Bilim, Din ve Felsefe Tarihinde Harran Okulu Sempozyumu dağılmıģlardır. 1 VII. yüzyılda Ġslam ın bu bölgeye hâkim olmasıyla birlikte Harran da politeizm ile monoteizmin yan yana varlığını devam ettirdiğini görmekteyiz. Ayrıca Harran felsefesi bu dönemde Suriye nin Pagan dini Helensitik ve Fars kaynaklı pek çok unsurlarla da karıģmıģtır. Ancak Paganist Harranlılar geleneksel kült ve ritüellerine bağlılıklarını değiģtirmemiģlerdir. Bunun yanı sıra, MS. IX. yüzyıla gelindiğinde Bağdat merkezli Ġslâm düģünce geleneğine Harran felsefe okulunun köprü vazifesi gördüğüne Ģahit olmaktayız Harran Okuluna Etki Eden Pythagorasçı ve Yeni Eflatuncu Felsefi Problemler Ġslâm kaynaklarında, Harranlıların özellikle Helenistik düģüncenin ektisiyle geliģen felsefeleri hakkında bilgi verenler arasında; Ġbn Nedim, ġehristânî, el-macritî, ed- DimaĢkî, el-himyerî, gibi müellifler bulunmaktadır. Bu düģünceleri birkaç baģlık altıda ele almamız mümkündür. a. Tanrı ve Üstün Varlık Harranlılar ın politeist tanrı düģüncelerinde gezegensel tanrılar ön plandadır. Ay Tanrısı Sin, tanrıların tanrısı ve tanrıların efendisi konumundadır. Harranlılar ın Harran bölgesinde yıldız ve gezegenleri simgeleyen tanrısal varlıklara ibadet ettikleri pek çok tapınak bulunmaktaydı. 3 Harranlılar, politeist Tanrı inançlarının yanı sıra, kendisine Üstün Varlık veya Üstün Güç dedikleri bir Tanrısal varlık düģüncesine de yer vermiģlerdir. Bu varlık, kendi köģesine çekilmiģ, insanlardan uzak, yüce tanrısal varlığa benzeyen her Ģeyin Ġlk Nedeni bir Üstün Varlık tır. Bu varlığın sıfatları Ģöyle sıralanabilir: Hâkim, mukaddes, noksan sıfatlardan münezzeh, yaratılmamıģ, yaratılan hiçbir Ģeye benzemez, onlara ait sıfat ve niteliklerle tanımlanamaz, yarattığı varlıklara yol gösterici olarak peygamberler göndermiģ, yapıp ettiklerinden sorumlu tutmuģ, celâl ve azametine ulaģılması imkânsız, ancak ruhlar vasıtasıyla kendisine yaklaģılabilen bir yaratıcıdır. 4 Harranlılar bu üstün varlığın ancak olumsuz niteliklerden tenzih edilmekle nitelenebileceğini, aksi takdirde onunla ilgili hiçbir tanımlamanın yapılamayacağına inanırlardı. Dolayısıyla Tanrı, hayat sahibi, konuģan gören vb. Ģekilde nitelemek yerine; ölü değil, cahil değil, hiçbir Ģey onun için imkânsız değil, 1Bayraktar, Mehmet, Ġslam Felsefesine GiriĢ, Ankara 1988, s. 40; Birand, a.g.e., s. 128; ġeģen, a.g.e., s. 53; de Libera., a.g.e., s. 30; ayrıca bkz., Özbudun, Sibel, Hermes ten Ġdris e Bir Dinsel Geleneğin DönüĢüm Dinamikleri, Ankara 2004, s el-behiy, a.g.e., s. 174; Özbudun, a.g.e., s. 220; krģ., Nasr, S. Hüseyin, Ġslâm DüĢüncesi Üzerine Makaleler, çev.: Ekrem Demirli, Ġstanbul 200, s. 111; Watt, W. Montgomery, Ġslâm Felsefesi ve Kelâmı, çev.: Süleyman AteĢ, Ġstanbul 2004, s Sarıkavak, a.g.e., s Ġbn Nedim, el-fihrist, Lübnan 1997, s. 318

7 I. Uluslararası Katılımlı Bilim, Din ve Felsefe Tarihinde Harran Okulu Sempozyumu 169 Ģeklinde eksikliklerden tenzih etmekle nitelenebilir. 1 Harranlılar ın Üstün Varlık inancı ile Pythagorasçı ve Yeni Eflatuncu felsefenin Bir kavramına yükledikleri manaların birbiriyle yakın irtibat içinde olduğu görülmektedir. Pythagorasçı felsefeye göre Bir, hiçbir benzeri olmayan önsüz ve sonsuz bir Monad dır. Bir in varlığı, tüm varlıkların bünyesinden çıktığı eril ateģ, yani Tanrı nın kendisini simgelemektedir. Pythagorasçılara göre Bir, Yüce Varlığın yanı sıra, Ġlâhi Aklın, yani hikmetin de simgesidir. Hikmeti sayesinde kendisinden dıģarı bir Ģeyler veren ancak bu sırada hiç değiģmeyen ve değiģmez niteliğiyle eril olan Monad, Tanrı ile birlikte, onun yeryüzündeki tezahürü olan insanın da sembolüdür. Diğer bir deyiģle Monad, hem makrokozmosu, hem de mikrokozmosu bünyesinde barındırmaktadır. 2 Pythagorasçı felsefede Bir, Her Ģeyin kendisinden çıktığı, bütün varlıkların değiģmez, sonsuz ve sarsılmaz kaynağı ve ilkesidir. Bu yüzden, Bir in her Ģeyin aslı olması nedeniyle Pythagorascılar tarafından gerçek bir sayı olarak kabul edilmemiģtir. 3 Yeni Platonculuğun Harran ekolüne etkileri üzerinde iz sürmek gerekirse bu ekolun kurucusu Plotinus (MS ) un formüle ettiği Bir düģüncesiyle bu iki düģünce ekolü arasında da benzerlik görülür. Özellikle Plotinus düģüncesindeki Bir in ancak selbî sıfatlarla tanımlanabileceği hususu ile Harranlılar ın Üstün Varlığının da selbî sıfatlardan tenzih edilerek tanımlanabilmesi, bu iki felsefî düģüncenin aralarındaki bağın varlığını pekiģtirmektedir. Plotinus a göre de Bir; akılla kavranmayan, aģkın, hiçbir nitelik yüklenemeyen bir sebeptir. O nun Harranlıların düģüncesinde olduğu gibi ne olduğu değil, ne olmadığı hakkında konuģulabilir. Plotinus, Bir hakkında ifade edilecek her Ģeyin onun doğasının saf birliğini bozacağına inanır. O sık sık Ġlk Ġlke nin Bir ya da Ġyi nin ya da Tanrı nın dil ve düģüncede aģkınlığını vurgular. O na atfedilecek her sıfat onu sınırlandıracağından, O na sıfatlar vermekten kaçınılmalıdır. Plotinus a göre Bir e iliģkin bilgide uygun olan Bir in ne olduğu değil, ne olmadığını göstermektir. 4 Yine Plotinus un Bir i sadece dil ve düģüncede aģkın değil, aynı zamanda varlığın da ötesindedir. Bir, varlığın ötesinde olduğu için hiçbir Ģekilde belirlenmemiģtir, o, niteliksizdir. Bir, öylesine aģkın öylesine mutlaktır ki, Bir adı bile ona uygun 1 Abdülkadir Bağdâdî, Usûlu d-din, Ġstanbul 1928, s Weber, a.g.e., s. 24; Marias, Julian, History of Philosophy, New York, 1967, s. 17. ayrıca bkz., ( ) 3 Karlığa, Bekir, Ġslâm Kaynakları IĢığında Pythagoras ve Presokratik Filozoflar, ĠÜEF., yayımlanmamıģ Doktora Tezi, Ġstanbul 1979, s. 146; C. A. Kadir, Ġskenderiye ve Süryânî DüĢüncesi, (Ġslâm DüĢüncesi Tarihi (I-IV)içinde) Ġstanbul 1990, çev.: Kasım Turhan, C. I., s ; Muhammed el Behiy, Ġslâm DüĢüncesinin Ġlâhî Yönü, çev.: Sabri Hizmetli, Ankara 1992, s.125. Kurtoğlu, Zerrin, Plotinus un AĢk Kuramı, Bursa 2000, s Plotinus, Enneadlar, çev.: Zeki Özcan, Bursa 1996, V, III (49), s. 364; V, IX (5); Geoffrey Scott, Plotinus and The Platonic Metaphysical Hierarchy, New York, 2003 s. 105,107; Kurtoğlu, a.g.e., s. 66; Fahurî ve el-curr, a.g.e., s. 110

8 170 I. Uluslararası Katılımlı Bilim, Din ve Felsefe Tarihinde Harran Okulu Sempozyumu olmayacaktır. 1 Bu düģüncelerden hareketle Harranlıların Tanrı düģüncesinde Pythagoras ve Yeni Eflatuncu felsefenin Bir ve Tanrı anlayıģının etkisinin ipuçlarını tespit etmek mümkündür. EĢi ve benzeri olmaması, önsüz ve sonsuz olması, varlıkların ilk nedeni olması, değiģmeyen, tanımlanamayan ve selbi sıfatların kendisinden tenzih edilmesiyle tanımlanabileceği gibi hususları bu iki düģünce ekolunun Harran düģüncesine etkileri olarak düģünmek mümkündür. Öte yandan Harranlılar ın, köģesine çekilmiģ insanlardan uzak yüce tanrısal varlık düģüncesi de Aristoteles in devinimsiz devindirici Tanrı anlayıģını da çağrıģtırmaktadır. 2 b. Sudûr ve Aracı Varlıklar Terim olarak, çıkmak, fıģkırmak, meydana gelmek, vuku bulmak anlamlarına gelen sudûr, felsefî litaratürde; bütün türemiģ veya ikincil Ģeylerin daha temel ya da ilk olan bir Ģeyden çıkmaları veya varlığa gelmeleri iģlemi veya sürecidir. 3 Ġslâm düģüncesinde feyz terimiyle karģılanan sudûr terimi; bütün varlıkların bir düzen içinde Vâcibu l-vücût tan var olması, taģıp yayılmasına denir. Bu terime yakın feyezân, inbi as, inbisak terimleri de kullanılmaktadır. Batıda ise, emanation terimi sudur terimini karģılamaktadır. 4 Filozofların kullandığı mana itibariyle feyz veya sudûr: Ġlk ve Tek (Bir) olandan zorunlu bir taģma (emanation) sonucu mükemmelden daha az mükemmele doğru, ıģık saçıp etrafını aydınlatandan karanlığa doğru bir sıralamayla, en alttaki varlığa kadar inilen ve bu çizgide mükemmelliğini ve yetkinliğini gittikçe azalan bir vaziyette kaybeden bir varlık düģüncesine denir. Plotinus un sudûr nazariyesinde varlığın temelini Mutlak Bir oluģturur. Diğer varlıklar da Bir den zorunlu olarak sudûr eden varlıklardır. 5 Plotinus kozmolojisinde sudûrun unsurları Külli Akıl, Külli Ruh ve Maddeden oluģur. Harranlılar ın sudûr düģüncesinde de Plotinus un etkilerini görmek mümkündür. Harranlılar özelikle Ġlk Neden olarak adlandırdıkları bu Yüce Varlık tan bir dizi aslî ilkenin sudûr ettiğini düģünmektedirler. Bu aslî varlıklar ise sırasıyla Akıl, Nefs ya da Ruh, Düzen, ġekil ve Zarurettir. 6 Bu varlıklardan ilk üçü ile Plotinus un sudûr 1Kurtoğlu, a.g.e., s ; C. A. Kadir, a.g.m., s Aristoteles, Metafizik, çev.: Ahmet Arslan, Ġstanbul 1996, 1072b 19; Fizik, çev.: Saffet Babür, Ġstanbul 2001, s.258b 10, 259a 5; krģ., Collingwood, R.G., Doğa Tasarımı, çev.: KurtuluĢ Dinçer, Ġstanbul 1999, s Cevizci, Felsefe Sözlüğü, s. 1056; Akarsu, Felsefe Terimleri Sözlüğü, s. 182; Hançerlioğlu Felsefe Sözlüğü, s Medkûr, a.g.e., s. 105; Stumpf, a.g.e., s. 132; Richard E. Higginson, Emanation, Dictionary of Theology, U.S.A., 1988, s. 181; Richard H. Popkin, Metafiziğin Kısa Tarihi, terc ve der.: Ahmet Cevizci (Metafiziğe GiriĢ), Ġstanbul 2001, s Plotinus, The Enneads, Ġnglizce ye çeviren: Stephen MacKenna, Penguin Book Ltd. ġti, London 1991, V.II.(2), s. 361 vd; Plotinus tan çeviri Enneadlar, çev.: Zeki Özcan, Bursa 1996, V, II (2), s. 39; Bowe, G.S., Plotinus and The Platonic Metaphysical Hierarchy, New York, 2003, s ġehristânî, el-milel ve n-nihal, (I-II) Tah.: Emir Ali Mehna ve Ali Hasan Fa ur, Lübnan 2001, C.II, s.

9 I. Uluslararası Katılımlı Bilim, Din ve Felsefe Tarihinde Harran Okulu Sempozyumu 171 unsurlarının benzeri olduğu gözden kaçmamaktadır. Harranlılar ın düģüncesinde göre sudûr eden varlıklar aģkın ve aslî ilkelere sahiptirler. Bu yüzden böylesi ilkelere baģlı baģına ulaģmak mümkün değildir. Bu ilkelere ulaģabilmek için bazı aracıların vasıta yapılması gerekir. Bu vasıtaların baģında da ruhlar gelmektedir. Ruhlar, zaman içinde değiģime, mekân içinde harekete maruz kalmazlar. Bunlar Tanrı huzurunda Ģefaatçidirler. KiĢi, ruhunu temizlemek ve ihtiraslarını yenmek suretiyle bu ruhlarla iliģki içine girebilir. Aynı zamanda bu ruhlar eģyayı meydana getirir ve bir halden diğer hale sokarlar. Ġlahi azametin kuvvetini, sudûr eden varlıklara yukarıdan aģağıya doğru akıtırlar. BaĢlangıçtan kemale doğru eģyayı sevkederler. 1 Harranlılar ın Üstün Varlığa yükseliģ ve olgunlaģma sürecine benzer süreci, Yeni Eflatunculukta da görmekteyiz. Plotinus a göre, Plotinus un varlık hiyerarģisi düzeninin Bir den Çok a doğru her adımında, Bir e geri dönmeyi mümkün kılacak Ģartların metafiziksel boyutları kendisinde saklı durmaktadır. Bir önceki varlık, bir sonraki varlığa nazaran daha mükemmeldir. Aynı zamanda sonraki varlığın ilkesi durumundaki yukarı varlık, aģağı varlığın iyi sidir. Kendinden önceki varlığın bilgisine ve iyi sine vakıf olan sonraki varlık, kendinden önceki varlığa doğru harekete geçmesine sebeptir. Çünkü ilkesini temaģa eden daha alt aģamadaki varlık, ondaki iyiliği ve mükemmelliği görünce kendi eksikliğini hissedecek ve mükemmelleģmek isteyecektir. O halde temaģa hareketi, bir yandan, dolaysız olarak varlığın temaģasına neden olurken bir yandan da varlığın ilkesi ile bağını güven altına almaktadır. Çünkü temaģa, sevilen varlığa yöneliktir. Bu temaģa esnasında kendinden önceki varlığa duyulan aģk neticesinde, aģkının ürünü olarak bir sonraki varlık sudûr edecektir. AĢkının nesnesi olarak da sevdiği varlığa yaklaģmanın yollarını arayacaktır. 2 Bu yükseliģin Tanrı ya doğru yükselen olgunlaģma serüveni Plotinus a göre üç aģamadan geçer. Ġlk AĢama: Ruh, duyduğu Tanrısal iģtiyaktan dolayı kendini dünyevî sınırlamalardan çözmeye çalıģır. Böylece bu aģamada yükselmeye istidatlı hale gelmiģ olur. Ġkinci AĢama: Ruh, kendine ebedî olarak döner ve sonunda Bir e yönelir. Böylece Tanrıya dönüģ istidadı kazanılmıģ olur. Üçüncü AĢama: Ben, sırf ruhî olandan onun manevî özüne yükseliģini oluģturur. Dördüncü AĢama: Ben, tek tek olanı, dünyayı ve bütün ideleri bırakır, dünyadan uzaklaģır, bilinç silinir, ruh maddî olmayan alana girer. 3 Harranlılar ın varlık felsefesinde semavî katlar ve maddî âlemdeki varlıklar arasında bir hiyerarģik tertip söz konusudur. Buna göre, her ruhun bir mabedi, her 368; krģ, Gündüz, Anadolu da Paganizm, s. 51; 1 ġehristânî, a.g.e., C.II,s. 368; el-mes udî, Murûcu z-zeheb ve Me adinu l-cevher, Paris , C. IV, s. 61,62. 2 Plotinus, a.g.e., III. V., (50) s. 174; Kurtoğlu, a.g.e., s Plotinus, a.g.e., I,II, (19), s. 15 Weischedel, a.g.e., s. 90; Cevizci, Ġlkçağ, s. 305; Kurtoğlu, a.g.e., s. 148.

10 172 I. Uluslararası Katılımlı Bilim, Din ve Felsefe Tarihinde Harran Okulu Sempozyumu mabedin de bir küresi vardır. GüneĢ in Ay ın ve diğer gezegenlerin ruhları bunlardan olup bu gezegenler onların mabetleridir. Buna göre Harran düģüncesinde En yüksek küre, IĢık Küresi olup burası ilahi kattır ve insanlara ve yeryüzüne etkili bir konumda değildir. Semavi kat denilen Ġkinci Küre ise, insanlar ve diğer varlıklar üzerine tesirli olan kattır. Bu semavi küre ay altındaki dört unsur katına etki eden küredir. Bunun için bu gök katına Âbâi Ulviyye (yüksek babalar) küresi denir. Dört unsura ise, Ümmehât-ı Süfliyye (aģağı analar) denir. Âbâ-i Ulviyye, Ümmehât-ı Süfliyye ye etki ederek Mevâlid-i Selâse denen hayvanlar, bitkiler ve cansızları meydana getirirler. Bu nedenle insanlar ilahi kattan daha çok aracılar ve Ģefaatçi konumunda olan ruhlara yönelmelidir. Çünkü gök küresi katında yer alan gezegenler ve yıldızların ruhları, ilâhî katla madde katı arasında aracı konumunda olurlar ve insanların davranıģlarına etki ederler. Aynı zamanda bu ruhlar, dünya olaylarını, rüzgârları fırtınaları, zelzeleleri, hülasa her varlığa kanunlarını veren bir konumdadırlar. 1 Harranlılar, ruhanî akılların adları ve semavî yıldızların Ģekilleri adına mabetler inģa etmiģlerdir. Bunların en büyüğü, Ġlk Sebep Mabedi dir. Bundan sonra sırasıyla Ġlk Akıl, Evrenin Ġdarecisi, ġekil (suret-madde) ve Ruh (nefs) mabetleri gelmektedir. Bu mabetlerden daha baģka Ay, GüneĢ ve Yedi Gezegen in ruhlarına adanmıģ mabetler de bulunmaktadır 2 Harranlıların inanç sistemlerinde Üst Gezegensel Tanrılar yanında ikinci derecede tanrısal özelliklere sahip varlıklar da bulunmaktadır. 3 Bunlar, Semitik ulûhiyetlerin yerel karıģıklıklarından ibarettir. Harranlıların Eski Mezopotamya yıldız-gezegen kültüne bağlı kalmaları Harranlıların en eski tarihinden yıkılıģlarına kadar onları orijinal ve popüler kılmıģtır. Harranlıların Ortaçağdaki felsefelerine bakıldığında aģkın ve üstün varlık inancının yanı sıra, ay, güneģ ve diğer gezegenlerin yaratıcı, düzenleyici ve yeryüzü üzerinde yönetici tanrısal varlıklar olduklarını düģünmüģlerdir. Harranlılar gezegenlerin yanı sıra 12 burcun da ilahi birer mahiyet taģıdıklarına inanmaktaydılar. Ayrıca, yıldızların çeģitli tanrısal varlıkların ruhlarını taģıyan semavî cisimler olduklarını hatta bir kısım Harranlılar yıldızların melek olduğunu düģünmekteydiler. Harranlılar, bunlara doğrudan ya da yeryüzünde onları temsil eden çeģitli aracı varlıklar vasıtasıyla tapınmıģlardır. 4 Harranlı paganların felsefelerine göre, yıldızlar ve gezegenler, tanrısal varlıklar olarak kendi aralarında eril veya diģil niteliklere sahip olup, yüce tanrılarla insanlar arasında aracı olduklarından insanlar ve yeryüzü üzerinde iyi veya kötü etkide bulunabilirler. 1 ġehristânî, a.g.e., C. II,s. 365, ġehristâni, a.g.e., C.II, s. 368; el-bîrûnî, el-âsâr el-bâkiye, nģr., Eduard Sachau, Laipzig 1923, s ; krģ, Gündüz, Anadolu da..., s Cin ve Ģeytanlar tanrısı ġamal, Ģans tanrısı Gad, yağmur tanrısı Adadi bu tanrılardan bir kaçıdır. ġehristânî, a.g.e., C. II, s. 368; krģ., Gündüz, a.g.e., s Bağdâdî, a.g.e., s. 324.

11 I. Uluslararası Katılımlı Bilim, Din ve Felsefe Tarihinde Harran Okulu Sempozyumu 173 ġehristanî, Yeni Platonculuk tan derin izler taģıdığını söylediği Harran düģüncesi hakkında Ģu bilgilere yer vermektedir: Yaratıcı Tanrı, Bir ve Çoktur. Birdir çünkü ezelî ve ebedîdir. Çoktur, çünkü gözle görülen Ģahıslarda çoğalır. Bu Ģahıslar yeri idare edenler ve yerdeki Ģahıslardır. Yerdeki Ģahıslar ise en değerliler, bilenler ve faziletlilerdir. Zira Tanrı bunlarda görülür, onların varlıklarında Ģahıs haline gelir. Bununla varlığındaki birlik bozulmaz. 1 Yine ġehristânî, Harranlılar ın Tanrı ve aracı varlıklar arasındaki iliģki ve bunların varlık düzlemindeki yeri ve fonksiyonu hakkında verdiği bilgiler oldukça dikkat çekicidir. Harranlılar ın düģüncesinde; âlemin bir Saniî, Fâtırı, Hâkimi ve mukaddesi vardır. Biz kendi baģımıza ona ulaģamayız. Ona ancak ona yakın olan aracılarla ulaģabiliriz. Bu aracılar ise bilfiil mukaddes cevherler olan ruhânîlerdir.. 2 Cevher itibariyle mukaddestirler, sözünün anlamı Ģudur; yani onlar maddeden münezzeh, mekânsal hareketlerden ve zamana bağlı değiģmelerden beridirler. Tesbih, takdis ve taharet üzere yaratılmıģlardır. Allah a kesinlikle asi olmazlar, ne emredilirse onu yaparlar. Bir Sabii için yapması gerekli olan Ģey cesedin Ģehvetinden, arzuların kurtulmasıdır. Ruhanilere benzeyinceye kadar ve onlara münasip bir duruma gelinceye kadar Ģehvet ve gazabına hakim olarak ahlakını düzeltmesi gerekir. ĠĢte biz onlara benzediğimiz zaman onlar da bizim için Allah indinde Ģefaatçi olurlar. Bu temizlik ve ıslah sadece kendi iktisabımız dır. Araya beģerî herhangi bir aracı koymadan kendi kabiliyet ve yardımımızla bunu gerçekleģtiririz. Onun için herhangi bir resulün veya peygamberin bize bir üstünlüğü yoktur. Biz onun tabiatından o da bizim tabiatımızdandır. O da bizim türümüzden, bizim suretimizden ve bizim maddemizdendir. Böylece Sabie, peygamberlerin insanlarla Allah arasındaki elçiliğini ve aracılığını inkâr etmektedir. 3 Fiilen mukaddestirler, cümlesinin anlamı Ģudur; Çünkü onlar ruhanidirler. Ġhtira ve icadda, iģleri bir halden bir hale evirip çevirmede, varlıkları ilk durumdan kemale doğru yönlendirmede birer aracı sebeptirler. Mukaddes olan zat-ı ilâhiyeden aldıkları kuvvetle süflî olan varlıklar feyiz dağıtırlar. Bu ruhani varlıklar yedi gezegeni ve heykellerini tedvire memurdurlar. Her bir ruhani için bir heykel vardır. Veya daha yerinde bir tabirle ceset için ruh ne ise heykel için de bir ruhaninin konumu odur. Bu heykellerden çıkan reaksiyonlar kademeli olarak aģağı doğru mevcudat, meydana getirilmiģtir. Hal olarak mukaddestirler, Yani ruhanîlerin halleri, Rabbü l-erbab ın civarında revh-u reyhan, lezzet, rahat, güzellik ve sürurdan ibarettir. Sonra bunlar nasıl gizlenir? Hayatlarını tespih ve tehlil içinde geçirirler. Allah ı zikretmede ünsiyet bulurlar. Yeme içmeleri ve maddi hayatları yoktur. Daima kıyam, rükû ve sücut halindedirler. Bu öyle bir haldir ki, sevinç ve lezzette tebeddül yoktur. Gözleri zillet içinde önlerine eğiktir, ne yukarı ne de etrafa bakmazlar. Bazısı mutlak sükûn içinde, diğer bir kısmı ise mutlak bir hareket halindedirler. Bazılar kerrubi dir, yani feyz âlemine yakındırlar, bazıları ise basit âlemde ruhani dirler. 4 Öte yandan, Bağdâdî, Harranlılar ın Tanrı ile insanlar arasında aracı varlıklar olarak gördükleri 1 ġehristânî, a.g.e., C. II,s. 311, 365; krģ.: Özbudun, a.g.e., s ġehristânî, a.g.e., C. II, s ġehristânî, a.g.e., C. II,s. 308, ġehristânî, a.g.e., C. II,s. 308,310; ayrıca bkz., en-neģģâr, Ali Sâmi, Ġslâm da Felsefi DüĢüncenin DoğuĢu, çev.:osman Tunç, Ġstanbul 1999, s. 298.

12 174 I. Uluslararası Katılımlı Bilim, Din ve Felsefe Tarihinde Harran Okulu Sempozyumu gök cisimlerini melekler olarak kabul ettiklerini beyan etmektedir. 1 Görüldüğü gibi ġehristânî, biraz da mistik bir dil kullanarak verdiği bilgilerde Yeni Platoncu unsurların Harran felsefesine etkisi üzerinde durmaktadır. c. Tenâsuh ve Hulûl Pythagoras ve Yeni Platoncu felsefelerden Harran felsefesine geçen bir baģka problem de tenâsuh ve hulûl meselesidir. Harranlılara göre tenasüh, devr-i daimin sonsuza kadar tekrarlanmasıdır. Her bir devirde birinci devirde olan Ģeyler tekrarlanır. Bizim yaptığımız ve yaģadığımız olaylar bizden önce gelenlerin geçmiģ zamanlardaki yaptıklarının karģılığıdır. Bu hayatta yaģadığımız rahat, sevinç, geniģlik ve bolluk geçmiģ devirlerde bizim elimizden çıkan iyi Ģeylerin karģılığıdır. Gam, keder, sıkıntı ve güçlükler daha önceki devirlerde iģlediğimiz kötülüklerin karģılıklarıdır. GeçmiĢte böyle olduğu gibi gelecekte de böyle olacaktır. 2 Harranlılar ın bu düģüncesi muhtemelen Pythagorasçı felsefenin bir uzantısıdır. Çünkü benzer fikirlere Pythagorasçılarda da rastlamaktayız. Pythagorasçılar, insan varlığının biri ruh, diğeri beden olmak üzere iki farklı bileģenden meydana geldiğini, insanın gerçek özünü meydana getiren varlığın ruh olduğunu ve bunun ölümsüz olmasına karģılık bedenin ölümle birlikte yok olup gittiğini düģünürler. Dolayısıyla asıl mutluluğun insanın ruhunda olduğuna inanmaktadırlar. Ruhun bedenle olan iliģkisi, ruhun asıl özünün kirlenip bozulmasına sebep olabilmektedir. Bu nedenle Pythagorasçılar ruhun bedenle olan iliģkisinde, dünyada yaptığı iyilik ya da kötülüklere bağlı olarak, mutlak ölümsüzlüğe eriģinceye, tanrısal olana yükselinceye kadar bir doğuģ çarkı içinde olur ve insanın ölümünden sonra, değer bakımından kendisinden daha yüksek ya da aģağı varlıkların bedenlerine geçer. Ġnsan ruhunun baģka insanların bedenlerine olduğu kadar, hayvanların ve bitkilerin bedenlerine de girdiğini dile getiren Pythagorasçılar, hayvan eti yemeyi bu yüzden yasaklamıģlardır. 3 Hulûl düģüncesi de Harran felsefesinde önemli bir yer tutar. ġehristânî ye göre Hulûl inancını ortaya atanlar Harranlılardır. Zira onlar Tanrı nın semavî varlıklara bürünerek tecelli ettiğine inanmaktaydılar. 4 Tanrısal varlıkların aracılıklarıyla bir bağlantı kurmak mümkün olsa da aslında Harranlılar ın hulûldan anladıkları, Tanrı nın bir varlıkta vücut bulmasıdır. Hulûl, bazen bir Ģeyin bütünüyle baģka bir Ģeye girmesiyle, bazen de bir kısmının girmesiyle olur. Tamamının veya bir kısmının hulûlü, hulûl edilen Ģahsın tabiatındaki yeteneğine bağlıdır. Harranlılar a göre, Tanrı nın semavî heykellerin hepsinde ĢahıslaĢmasına göre onun varlığı fiili eģyada 1 Abdülkadir Bağdâdî, a.g.e., s. 2 ġehristânî, a.g.e., C.II, s. 366; krģ., ġeģen, a.g.e., s Kranz, Walter, Antik Felsefe, çev.: Suat Y. Baydur, Ġstanbul 1984, s. 41; Thomson, George, Ġlk Filozoflar, çev.: Mehmet H. Doğan, Ġstanbul 1988, s. 282; Ayrıca bkz., Karlığa, a.g. tez., s ; Cevizci, Ahmet, Ġlkçağ Felsefesi Tarihi, Bursa 2001, s. 23; Dönmez, Ali, Dünya Matematik Tarihi Ansiklopedisi (Yunan ve Roma Matematikçileri), (I-X) Ġstanbul 2002, C. III, s. 102; 4 ġehristânî, a.g.e., C. II, s ; Hulûl hak. bkz., Yavuz, Yusuf ġevki, Hulûl (Ġslâm DüĢüncesinde Hulûl) TDVĠA Ġstanbul 1998, C XVIII, ( ) s. 342

13 I. Uluslararası Katılımlı Bilim, Din ve Felsefe Tarihinde Harran Okulu Sempozyumu 175 birer birer ortaya çıkar. Harran Paganizminde Yedi Heykel onun yedi azasıdır. Bizim yedi azamız onun yedi mabedi gibidir. Tanrı bu uzuvlarda ortaya çıkarak bizim dilimizle konuģur, gözlerimizle görür, kulaklarımızla iģitir, ellerimizle tutar veya verir, ayaklarımızla gelir, gider, bütün uzuvlarımızla iģler. 1 Harran düģüncesinde hulûl inancının, Yeni Plâtoncu felsefeden alınmıģ olması muhtemel olsa da aslında Hıristiyanlıktan geçtiği kanaati daha da ağır basmaktadır. Sonuç Daha önce de belirtildiği gibi Harran Okulunun bilim ve felsefesinin kaynaklarına inildiğinde, karģımıza Pythagoras ve Yeni Eflatuncu Felsefenin etkisi karģımıza çıkar. Bu felsefelerin Harran okuluna geçiģ yolları iki koldan gerçekleģmiģtir. Birincisi; Büyük Ġskender in MÖ. IV.yüzyılda Anadolu dan geçip Hindistan a kadar yaptığı seferde Harran bölgesine de hakim olmasıyla birlikte buraya gelip yerleģen Yunanlı filozofların Harran da yürüttükleri felsefi faaliyetler. Ġkincisi ise; MS. VI. yüzyılda Ġmparator Justinien in Atina okulunu kapatmasıyla bu okulun hocalarının büyük bir kısmının Sâsânî Ġmparatorluğuna, bir kısmının da Harran a yerleģmesiyle birlikte gerçekleģmiģtir. MS. III. yüzyıldan itibaren Harran felsefesi, Yeni Platonculuk felsefesinin etkisinde ve Hıristiyanlığın hakimiyeti altında hayatını sürdürmüģtür. Belirttiğimiz bu yollarla Yunan DüĢüncesinden Harran DüĢüncesine pek çok felsefî problem aktarılmıģtır. Bu problemlerin bir kısmı Ģunlardır: Tanrı ve Üstün Varlık düģüncesi, sudûr ve aracı varlıklar, tenasüh ve hulûl düģüncesi. Bu araģtırmamızda tespit edebildiğimiz kadarıyla Pythagorasçı ve Yeni Platoncu felsefenin Harran okuluna geçiģ yolları ve intikal eden problemlerin bunlardan ibaret olduğunu söylemek mümkündür. Gerek, Genel Felsefe ve gerekse Ġslâm felsefesi tarihi açısından değerlendirildiğinde, çalıģmamızın yeni çalıģmalara ufuk açması ve bundan sonra bu konuda yapılacak olan araģtırmalara ıģık tutması noktasında bir ön çalıģma olarak değerlendirilmesi gerektiği kanaatindeyiz. 1 ġehristânî, a.g.e., a.g.yer.

HARRAN OKULU SEMPOZYUMU

HARRAN OKULU SEMPOZYUMU T.C. HARRAN ÜNĠVERSĠTESĠ ĠLAHĠYAT FAKÜLTESĠ I. ULUSLARARASI KATILIMLI BĠLĠM DĠN VE FELSEFE TARĠHĠNDE HARRAN OKULU SEMPOZYUMU 28-30 Nisan 2006 I. CĠLT Editör Prof. Dr. Ali BAKKAL ġanliurfa 2006 234 I. Uluslararası

Detaylı

ORTAÇAĞ FELSEFESİ MS

ORTAÇAĞ FELSEFESİ MS ORTAÇAĞ FELSEFESİ MS.476-1453 Ortaçağ Batı Roma İmp. nun yıkılışı ile İstanbul un fethi ve Rönesans çağının başlangıcı arasındaki dönemi, Ortaçağ felsefesi ilkçağ felsefesinin bitiminden modern düşüncenin

Detaylı

T.C. HARRAN ÜNĠVERSĠTESĠ ĠLAHĠYAT FAKÜLTESĠ I. ULUSLARARASI KATILIMLI BĠLĠM DĠN VE FELSEFE TARĠHĠNDE HARRAN OKULU SEMPOZYUMU.

T.C. HARRAN ÜNĠVERSĠTESĠ ĠLAHĠYAT FAKÜLTESĠ I. ULUSLARARASI KATILIMLI BĠLĠM DĠN VE FELSEFE TARĠHĠNDE HARRAN OKULU SEMPOZYUMU. T.C. HARRAN ÜNĠVERSĠTESĠ ĠLAHĠYAT FAKÜLTESĠ I. ULUSLARARASI KATILIMLI BĠLĠM DĠN VE FELSEFE TARĠHĠNDE HARRAN OKULU SEMPOZYUMU 28-30 Nisan 2006 II. CĠLT Editör Prof. Dr. Ali BAKKAL ġanliurfa 2006 I. Uluslararası

Detaylı

MİT VE DİN İLİŞKİSİ. (Kutsal Metinlerle İlişkisi) DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1

MİT VE DİN İLİŞKİSİ. (Kutsal Metinlerle İlişkisi) DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 MİT VE DİN İLİŞKİSİ (Kutsal Metinlerle İlişkisi) DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 Mit ve Din Mitolojiler genel olarak dinsel, ruhani ve evrenin ya da halkların oluşumu gibi yaratılış veya türeyiş gibi temaları içerirler.

Detaylı

KOZMOLOJİK DEVİR 1 MİLET MEKTEBİ, PYTAGORASÇILIK Milet Mektebi

KOZMOLOJİK DEVİR 1 MİLET MEKTEBİ, PYTAGORASÇILIK Milet Mektebi KOZMOLOJİK DEVİR 1 MİLET MEKTEBİ, PYTAGORASÇILIK Milet Mektebi Fizikçiler ismi ile de tanınan bu felsefe akımı Batı Anadolu kıyılarında, İzmir in güneyinde, Söke-Milas yolu üzerindeki bugünkü Balat köyünün

Detaylı

Tarihi ve bugünü ile. Her an Harran

Tarihi ve bugünü ile. Her an Harran Tarihi ve bugünü ile Her an Harran Güneydoğu haritası (Urfa, Harran) İbrahim Ur dan Kenan Ülkesine giderken Harran dan geçti mi? Yakup Harran da Yakup un kuyusunun fotoğrafı Yakup un kuyusu (?) Ay Tanrısı

Detaylı

T.C. HARRAN ÜNĠVERSĠTESĠ ĠLAHĠYAT FAKÜLTESĠ I. ULUSLARARASI KATILIMLI BĠLĠM DĠN VE FELSEFE TARĠHĠNDE HARRAN OKULU SEMPOZYUMU.

T.C. HARRAN ÜNĠVERSĠTESĠ ĠLAHĠYAT FAKÜLTESĠ I. ULUSLARARASI KATILIMLI BĠLĠM DĠN VE FELSEFE TARĠHĠNDE HARRAN OKULU SEMPOZYUMU. T.C. HARRAN ÜNĠVERSĠTESĠ ĠLAHĠYAT FAKÜLTESĠ I. ULUSLARARASI KATILIMLI BĠLĠM DĠN VE FELSEFE TARĠHĠNDE HARRAN OKULU SEMPOZYUMU 28-30 Nisan 2006 II. CĠLT Editör Prof. Dr. Ali BAKKAL ġanliurfa 2006 I. Uluslararası

Detaylı

Mitosta, arkaik anaerkil yapı Ay tanrıçalığı ile Selene figürüyle sürerken, söylencenin logosu bunun tersini savunur. Yunan monarşi-oligarşi ve tiran

Mitosta, arkaik anaerkil yapı Ay tanrıçalığı ile Selene figürüyle sürerken, söylencenin logosu bunun tersini savunur. Yunan monarşi-oligarşi ve tiran Ay tanrıçası Selene, Yunan mitolojisinde, Güneş tanrısı Helios un kız kardeşidir. Ay ı simgeler. Selene de Helios gibi bir arabayla dolaşırdı. Selene nin arabasını iki at, katır ya da boğa çekerdi. Zeus

Detaylı

EĞĠTĠM ÖĞRETĠM YILI 8. SINIF DĠN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BĠLGĠSĠ DERSĠ KONU VE KAZANIMLARININ ÇALIġMA TAKVĠMĠNE GÖRE DAĞILIM ÇĠZELGESĠ

EĞĠTĠM ÖĞRETĠM YILI 8. SINIF DĠN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BĠLGĠSĠ DERSĠ KONU VE KAZANIMLARININ ÇALIġMA TAKVĠMĠNE GÖRE DAĞILIM ÇĠZELGESĠ KASIM EKĠM EYLÜL Öğrenme Alanı: ĠNANÇ. ÜNĠTE: KAZA VE KADER Öğrencilerle TanıĢma, Dersin Amacı ve ĠĢleniĢ ġekli. Öğretmeni tanır ve dersin amacı, derste iģlenecek konular ve ders iģleme teknikleri hakkında

Detaylı

Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma

Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma İÇİNDEKİLER Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma 1. FELSEFE NEDİR?... 2 a. Felsefeyi Tanımlamanın Zorluğu... 3 i. Farklı Çağ ve Kültürlerde Felsefe... 3 ii. Farklı Filozofların Farklı Felsefe Tanımları... 5 b.

Detaylı

11. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

11. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI Kader ve Kaza Kavramları Ġnsan Ġradesi ve Kader KAZANIMLAR Kader ve kaza kavramlarını açıklar. Ġnsanın kaderle ilgili olarak akıl ve irade sahibi, özgür ve sorumlu olmak

Detaylı

ŞAMANİZM DR. SÜHEYLA SARITAŞ 2

ŞAMANİZM DR. SÜHEYLA SARITAŞ 2 DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 ŞAMANİZM Şamanizmin tanımında bilim adamlarının farklı görüşlere sahip olduğu görülmektedir. Kimi bilim adamı şamanizmi bir din olarak kabul etse de, kimisi bir kült olarak kabul

Detaylı

abhackali@yahoo.com, abdurrahman.hackali@giresun.edu.tr Lisans : Ġlahiyat Fakültesi Ondokuz Mayıs Üniversitesi 1992

abhackali@yahoo.com, abdurrahman.hackali@giresun.edu.tr Lisans : Ġlahiyat Fakültesi Ondokuz Mayıs Üniversitesi 1992 Prof. Dr. Abdurrahman HAÇKALI Kişisel Bilgiler Ünvanı : Adı Soyadı : Görevi : Birimi : Prof. Dr. Abdurrahman HAÇKALI Dekan Ġslami Ġlimler Fakültesi Bölüm : Anabilim Dalı : Ġslâm Hukuku İletişim Bilgileri

Detaylı

İSLAM FELSEFESİ: Tarih ve Problemler Editör: M. Cüneyt Kaya. ISBN sayfa, 45 TL.

İSLAM FELSEFESİ: Tarih ve Problemler Editör: M. Cüneyt Kaya. ISBN sayfa, 45 TL. İSLAM FELSEFESİ: Tarih ve Problemler Editör: M. Cüneyt Kaya ISBN 978-605-4829-05-7 869 sayfa, 45 TL. VII. yüzyılın başlarında kadim medeniyet havzalarında canlılığını neredeyse kaybetmiş olan felsefe,

Detaylı

Yahudiliğin peygamberi Hz. Musa dır. Bu nedenle Yahudiliğe Musevilik de denir. Yahudi ismi, Yakup un on iki oğlundan biri olan Yuda veya Yahuda ya

Yahudiliğin peygamberi Hz. Musa dır. Bu nedenle Yahudiliğe Musevilik de denir. Yahudi ismi, Yakup un on iki oğlundan biri olan Yuda veya Yahuda ya VAHYE DAYALI DİNLER YAHUDİLİK Yahudiliğin peygamberi Hz. Musa dır. Bu nedenle Yahudiliğe Musevilik de denir. Yahudi ismi, Yakup un on iki oğlundan biri olan Yuda veya Yahuda ya nispetle verilmiştir. Yahudiler

Detaylı

AST101 ASTRONOMİ TARİHİ

AST101 ASTRONOMİ TARİHİ AST101 ASTRONOMİ TARİHİ 2017-2018 Güz Dönemi (Z, UK:2, AKTS:3) 6. Kısım Doç. Dr. Kutluay YÜCE Ankara Üniversitesi, Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü A r i s t o (Aritoteles) (M.Ö. 384-322)

Detaylı

T.C. HARRAN ÜNĠVERSĠTESĠ ĠLAHĠYAT FAKÜLTESĠ I. ULUSLARARASI KATILIMLI BĠLĠM DĠN VE FELSEFE TARĠHĠNDE HARRAN OKULU SEMPOZYUMU.

T.C. HARRAN ÜNĠVERSĠTESĠ ĠLAHĠYAT FAKÜLTESĠ I. ULUSLARARASI KATILIMLI BĠLĠM DĠN VE FELSEFE TARĠHĠNDE HARRAN OKULU SEMPOZYUMU. T.C. HARRAN ÜNĠVERSĠTESĠ ĠLAHĠYAT FAKÜLTESĠ I. ULUSLARARASI KATILIMLI BĠLĠM DĠN VE FELSEFE TARĠHĠNDE HARRAN OKULU SEMPOZYUMU 28-30 Nisan 2006 II. CĠLT Editör Prof. Dr. Ali BAKKAL ġanliurfa 2006 I. Uluslararası

Detaylı

BUCA ANADOLU LĠSESĠ REHBERLĠK SERVĠSĠ. YGS'DE ÇIKMIġ KONU DAĞILIMLARI VE SORU SAYILARI (Son BeĢ Yıl)

BUCA ANADOLU LĠSESĠ REHBERLĠK SERVĠSĠ. YGS'DE ÇIKMIġ KONU DAĞILIMLARI VE SORU SAYILARI (Son BeĢ Yıl) BUCA ANADOLU LĠSESĠ REHBERLĠK SERVĠSĠ YGS'DE ÇIKMIġ KONU DAĞILIMLARI VE SORU SAYILARI (Son BeĢ Yıl) MATEMATĠK KONULARI SORU SAYISI SORU SAYISI SORU SAYISI SORU SAYISI SORU SAYISI Rasyonel sayılar 4 1 1

Detaylı

dinkulturuahlakbilgisi.com BUDİZM Memduh ÇELMELİ dinkulturuahlakbilgisi.com

dinkulturuahlakbilgisi.com BUDİZM Memduh ÇELMELİ dinkulturuahlakbilgisi.com BUDİZM Memduh ÇELMELİ BUDİZM Budizm, MÖ 6. yüzyılda Buda nın (asıl adı: Siddharta Gautama) görüşleri çerçevesinde oluşmuş bir dindir. Buda, ilhama kavuşmuş, aydınlanmış demektir. Hindistan da ortaya çıkmıştır.

Detaylı

T.C. HARRAN ÜNĠVERSĠTESĠ ĠLAHĠYAT FAKÜLTESĠ I. ULUSLARARASI KATILIMLI BĠLĠM DĠN VE FELSEFE TARĠHĠNDE HARRAN OKULU SEMPOZYUMU.

T.C. HARRAN ÜNĠVERSĠTESĠ ĠLAHĠYAT FAKÜLTESĠ I. ULUSLARARASI KATILIMLI BĠLĠM DĠN VE FELSEFE TARĠHĠNDE HARRAN OKULU SEMPOZYUMU. T.C. HARRAN ÜNĠVERSĠTESĠ ĠLAHĠYAT FAKÜLTESĠ I. ULUSLARARASI KATILIMLI BĠLĠM DĠN VE FELSEFE TARĠHĠNDE HARRAN OKULU SEMPOZYUMU 28-30 Nisan 2006 II. CĠLT Editör Prof. Dr. Ali BAKKAL ġanliurfa 2006 I. Uluslararası

Detaylı

İnönü Üniversitesi Fırat Üniversitesi Siirt Üniversitesi Ardahan Üniversitesi - Milli Eğitim Bakanlığı ‘Değerler Eğitimi’ Milli ve Manevi Değerlerimiz by İngilizce Öğretmeni Sefa Sezer

İnönü Üniversitesi Fırat Üniversitesi Siirt Üniversitesi Ardahan Üniversitesi - Milli Eğitim Bakanlığı ‘Değerler Eğitimi’ Milli ve Manevi Değerlerimiz by İngilizce Öğretmeni Sefa Sezer MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI DEĞERLER EĞİTİMİ İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ / FIRAT ÜNİVERSİTESİ / ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ / SİİRT ÜNİVERSİTESİ SEFA SEZER / İNGİLİZCE ÖĞRETMENİ Bir milletin ve topluluğun oluşumunda maddi

Detaylı

MARKA ŞEHİR ÇALIŞMALARINDA AVRUPA ŞEHİR ŞARTI SÖZLEŞMESİ DİKKATE ALINMALI

MARKA ŞEHİR ÇALIŞMALARINDA AVRUPA ŞEHİR ŞARTI SÖZLEŞMESİ DİKKATE ALINMALI ENER DEN MARKA ŞEHİR AÇIKLAMASI VAHDET NAFİZ AKSU, ERZURUM DA YAPILAN MARKA ŞEHİR TOPLANTISINI DEĞERLENDİRDİ: ENER olarak, Erzurum un Marka Şehir haline gelmesini yeni kalkınma paradigması oluşturulmasıyla

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ 1. BÖLÜM İSLÂM FELSEFESİNE GİRİŞ

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ 1. BÖLÜM İSLÂM FELSEFESİNE GİRİŞ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...9 1. BÖLÜM İSLÂM FELSEFESİNE GİRİŞ / Ömer Mahir Alper 1. İslâm Felsefesi nin Mâhiyeti ve İslâm Felsefesi Tabirinin Kullanımı...13 2. İslâm Felsefesinin Alanı ve Kapsamı...18 3. Felâsife

Detaylı

AST101 ASTRONOMİ TARİHİ

AST101 ASTRONOMİ TARİHİ AST101 ASTRONOMİ TARİHİ 2017-2018 Güz Dönemi (Z, UK:2, AKTS:3) 4. Kısım Doç. Dr. Kutluay YÜCE Ankara Üniversitesi, Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü Antik Yunan Bilimi Sokrat Öncesi Dönem

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : İSLAM FELSEFE TARİHİ I Ders No : 0070040158 Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 3 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili

Detaylı

Toplumsal Cinsiyet Kalıp Yargıları ve Cinsiyet Ayrımcılığı. Ġlknur M. Gönenç

Toplumsal Cinsiyet Kalıp Yargıları ve Cinsiyet Ayrımcılığı. Ġlknur M. Gönenç Toplumsal Cinsiyet Kalıp Yargıları ve Cinsiyet Ayrımcılığı Ġlknur M. Gönenç BİR PRENSES HAYAL EDELİM. SİZCE HANGİ MESLEK? KALIP YARGILAR Kalıpyargılar bir gruba iliģkin bilgi, inanç ve beklentilerimizi

Detaylı

T.C. ORTA KARADENİZ KALKINMA AJANSI GENEL SEKRETERLİĞİ. YURT ĠÇĠ VE DIġI EĞĠTĠM VE TOPLANTI KATILIMLARI ĠÇĠN GÖREV DÖNÜġ RAPORU

T.C. ORTA KARADENİZ KALKINMA AJANSI GENEL SEKRETERLİĞİ. YURT ĠÇĠ VE DIġI EĞĠTĠM VE TOPLANTI KATILIMLARI ĠÇĠN GÖREV DÖNÜġ RAPORU YURT ĠÇĠ VE DIġI EĞĠTĠM VE TOPLANTI KATILIMLARI ĠÇĠN GÖREV DÖNÜġ RAPORU Adı Soyadı : Emre ARSLANBAY Unvanı : Uzman Konu : Hollanda ÇalıĢma Ziyareti Görev Yeri : HOLLANDA Görev Tarihi : 05-10.03.2017 RAPOR

Detaylı

BİLİM TARİHİ VE JEOLOJİ 6

BİLİM TARİHİ VE JEOLOJİ 6 BİLİM TARİHİ VE JEOLOJİ 6 ROMALILARDA BİLİM http://www.tarihbilimi.gen.tr/icerik_resimler/roma-imparatorlugu.jpg Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü GİRİŞ M.Ö.3.y.y. da Romalılar bütün

Detaylı

AVRUPADA EĞİTİMİN TARİHİ GEÇMİŞİ İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ / FIRAT ÜNİVERSİTESİ / ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ SEFA SEZER / İNGİLİZCE ÖĞRETMENİ

AVRUPADA EĞİTİMİN TARİHİ GEÇMİŞİ İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ / FIRAT ÜNİVERSİTESİ / ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ SEFA SEZER / İNGİLİZCE ÖĞRETMENİ AVRUPADA EĞİTİMİN TARİHİ GEÇMİŞİ İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ / FIRAT ÜNİVERSİTESİ / ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ SEFA SEZER / İNGİLİZCE ÖĞRETMENİ Antik Devir de eğitim, genel olarak müzik ve beden eğitimine önem verilmiştir.

Detaylı

Avrupa İslam Üniversitesi İSLAM ARAŞTIRMALARI. Journal of Islamic Research البحوث االسالمية

Avrupa İslam Üniversitesi İSLAM ARAŞTIRMALARI. Journal of Islamic Research البحوث االسالمية Avrupa İslam Üniversitesi İSLAM ARAŞTIRMALARI Journal of Islamic Research البحوث االسالمية Yıl 3 Sayı 1 Mayıs 2010 .. / Özet: Hadislerin anlaşılmasında aklın putlaştırılması Batıyla geniş bir etkileşim

Detaylı

ASTRONOMİ TARİHİ. 3. Bölüm Mezopotamya, Eski Mısır ve Eski Yunan da Astronomi. Serdar Evren 2013

ASTRONOMİ TARİHİ. 3. Bölüm Mezopotamya, Eski Mısır ve Eski Yunan da Astronomi. Serdar Evren 2013 ASTRONOMİ TARİHİ 3. Bölüm Mezopotamya, Eski Mısır ve Eski Yunan da Astronomi Serdar Evren 2013 Fotoğraf: Eski Yunan mitolojisinde sırtında gök küresini taşıyan astronomi tanrısı, ATLAS. Daha modern nesil

Detaylı

9. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

9. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI KAZANIMLAR TEST NO TEST ADI.Ġnsanın Evrendeki Konumu.Ġnsanın Doğası ve Din Ġnsanın evrendeki konumunu fark eder. Ġnsanın akıl sahibi ve inanan bir varlık olma özelliğiyle

Detaylı

TÜRKİYE DE KOBİ UYGULAMALARI YMM. NAİL SANLI TÜRMOB GENEL BAŞKANI IFAC SMP (KOBİ UYGULAMARI) FORUMU İSTANBUL

TÜRKİYE DE KOBİ UYGULAMALARI YMM. NAİL SANLI TÜRMOB GENEL BAŞKANI IFAC SMP (KOBİ UYGULAMARI) FORUMU İSTANBUL TÜRKİYE DE KOBİ UYGULAMALARI YMM. NAİL SANLI TÜRMOB GENEL BAŞKANI IFAC SMP (KOBİ UYGULAMARI) FORUMU İSTANBUL 21 MART 2011 HOġ GELDĠNĠZ IFAC in Sayın Başkanı, Kurul Üyeleri, Dünyanın dört bir yanından gelmiş

Detaylı

11/26/2010 BİLİM TARİHİ. Giriş. Giriş. Giriş. Giriş. Bilim Tarihi Dersinin Bileşenleri. Bilim nedir? Ve Bilim tarihini öğrenmek neden önemlidir?

11/26/2010 BİLİM TARİHİ. Giriş. Giriş. Giriş. Giriş. Bilim Tarihi Dersinin Bileşenleri. Bilim nedir? Ve Bilim tarihini öğrenmek neden önemlidir? Bilim Tarihi Dersinin Bileşenleri BİLİM TARİHİ Yrd. Doç. Dr. Suat ÇELİK Bilim nedir? Ve Bilim tarihini öğrenmek neden önemlidir? Bilim tarihi hangi bileşenlerden oluşmaktadır. Ders nasıl işlenecek? Günümüzde

Detaylı

İnsanı Diğer Canlılardan Ayıran Özellikler

İnsanı Diğer Canlılardan Ayıran Özellikler İnsanı Diğer Canlılardan Ayıran Özellikler Hani, Rabbin meleklere, Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım demişti. Onlar, Orada bozgunculuk yapacak, kan dökecek birini mi yaratacaksın? Oysa biz sana hamd

Detaylı

TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJE ONAY FORMU. Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı Eğitim Yönetimi, Denetimi, Planlaması ve Ekonomisi

TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJE ONAY FORMU. Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı Eğitim Yönetimi, Denetimi, Planlaması ve Ekonomisi TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJE ONAY FORMU Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı Eğitim Yönetimi, Denetimi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı öğrencisi Feyzi ÖZMEN tarafından hazırlanan Aday Öğretmenlerin Öz Yeterlilikleri

Detaylı

TC SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ

TC SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ TC SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ Sempozyumun Adı: ULUSLARARASI TÜRK DÜNYASINDA DİN ANLAYIŞLARI SEMPOZYUMU THE INTERNATIONAL SYMPOSIUM ON THE RELIGIOUS UNDERSTANDING IN THE TURKISH WORLD

Detaylı

İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ İLAHİYAT PROGRAMI 2015-YAZ OKULUNDA AÇILAN DERSLER

İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ İLAHİYAT PROGRAMI 2015-YAZ OKULUNDA AÇILAN DERSLER Ġlahiyat Fakültesi Bölüm/Anabilim İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ İLAHİYAT PROGRAMI 2015-YAZ OKULUNDA AÇILAN DERSLER Dalı/Program Kodu Dersin Adı T U K S Öğretim Üyesi Gurup 105 Kuran Okuma Tecvid

Detaylı

T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ ( İSLAM FELSEFESİ) ANABİLİM DALI İBN RÜŞD E GÖRE TANRI NIN BİLGİSİ

T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ ( İSLAM FELSEFESİ) ANABİLİM DALI İBN RÜŞD E GÖRE TANRI NIN BİLGİSİ T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ ( İSLAM FELSEFESİ) ANABİLİM DALI İBN RÜŞD E GÖRE TANRI NIN BİLGİSİ Yüksek Lisans Tezi UlaĢ Karagülle Ankara-2010 I T.C. ANKARA

Detaylı

Mitlerin Sınıflandırılması DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1

Mitlerin Sınıflandırılması DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 Mitlerin Sınıflandırılması DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 Mitlerin Sınıflandırılması Mitler ele aldıkları konular bakımından kendi içlerinde çeşitli şekillerde sınıflandırılırlar. Örneğin, İnsanın ve dünyanın geleceğini

Detaylı

2006 DİYARBAKIR TOPLANTISI

2006 DİYARBAKIR TOPLANTISI 2006 DİYARBAKIR TOPLANTISI II. Duyuru (14.07.2006) XI. KELAM ANABĠLĠM DALI KOORDĠNASYON TOPLANTISI VE ĠSLAMDA PEYGAMBER ĠNANCI ADLI SEMPOZYUM PROGRAMI I. OTURUM KELAM ANABĠLĠM DALI ÖĞRETĠM ÜYELERĠNCE OKUTULAN

Detaylı

ORTA ASYA TÜRK TARİHİ-I 1.Ders. Dr. İsmail BAYTAK. Orta Asya Tarihine Giriş

ORTA ASYA TÜRK TARİHİ-I 1.Ders. Dr. İsmail BAYTAK. Orta Asya Tarihine Giriş ORTA ASYA TÜRK TARİHİ-I 1.Ders Dr. İsmail BAYTAK Orta Asya Tarihine Giriş Türk Adının Anlamı: Türklerin Tarih Sahnesine Çıkışı Türk adından ilk olarak Çin Yıllıklarında bahsedilmektedir. Çin kaynaklarında

Detaylı

İSMAİL TAŞ, MEHMET HARMANCI, TAHİR ULUÇ,

İSMAİL TAŞ, MEHMET HARMANCI, TAHİR ULUÇ, Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : İSLAM AHLAK ESASLARI VE FELSEFESİ Ders No : 0070040072 Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 4 Ders Bilgileri Ders Türü

Detaylı

İsra ve Miraç olayının, Mekke de artık çok yorulmuş olan Resulüllah için bir teselli ve ümitlendirme olduğunda da şüphe yoktur.

İsra ve Miraç olayının, Mekke de artık çok yorulmuş olan Resulüllah için bir teselli ve ümitlendirme olduğunda da şüphe yoktur. Alıntı; FarukBeşer İsra Suresi hicretten bir yıl önce indirilmiş. Yani Hicret yakındır ve artık Medine de Yahudilerle temas başlayacaktır. Sure sanki her iki tarafı da buna hazırlıyor gibidir. Mescid-i

Detaylı

HARRAN OKULU SEMPOZYUMU

HARRAN OKULU SEMPOZYUMU T.C. HARRAN ÜNĠVERSĠTESĠ ĠLAHĠYAT FAKÜLTESĠ I. ULUSLARARASI KATILIMLI BĠLĠM DĠN VE FELSEFE TARĠHĠNDE HARRAN OKULU SEMPOZYUMU 28-30 Nisan 2006 I. CĠLT Editör Prof. Dr. Ali BAKKAL ġanliurfa 2006 120 I. Uluslararası

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNĠVERSĠTESĠ ĠLAHĠYAT FAKÜLTESĠ19. KELÂM ANABĠLĠM DALLARI KORDĠSNASYON TOPLANTISIVE ĠNANÇ VE AHLÂK SEMPOZYUMU 16-17 Mayıs 2014

ÇUKUROVA ÜNĠVERSĠTESĠ ĠLAHĠYAT FAKÜLTESĠ19. KELÂM ANABĠLĠM DALLARI KORDĠSNASYON TOPLANTISIVE ĠNANÇ VE AHLÂK SEMPOZYUMU 16-17 Mayıs 2014 BİRİNCİ DUYURU ÇUKUROVA ÜNĠVERSĠTESĠ ĠLAHĠYAT FAKÜLTESĠ19. KELÂM ANABĠLĠM DALLARI KORDĠSNASYON TOPLANTISIVE ĠNANÇ VE AHLÂK SEMPOZYUMU 16-17 Mayıs 2014 Tertip Heyeti: Prof. Dr. ġaban Ali DÜZGÜN Prof. Dr.

Detaylı

TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJE ONAY FORMU. Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı Eğitim Yönetimi, Denetimi, Planlaması ve Ekonomisi

TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJE ONAY FORMU. Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı Eğitim Yönetimi, Denetimi, Planlaması ve Ekonomisi TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJE ONAY FORMU Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı Eğitim Yönetimi, Denetimi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı öğrencisi Ahmet ÖZKAN tarafından hazırlanan Ġlkokul ve Ortaokul Yöneticilerinin

Detaylı

TEMEL ĠSLAM BĠLĠMLERĠ BÖLÜMÜ

TEMEL ĠSLAM BĠLĠMLERĠ BÖLÜMÜ TEMEL ĠSLAM BĠLĠMLERĠ BÖLÜMÜ Prof. Dr. Mustafa EKĠNCĠ İslam Mezhepleri Tarihi Anabilim Dalı Eposta : mekinci@harran.edu.tr Telefon : 0414 318 3503 ÖĞRENĠM DURUMU Doktora: Erdebil Tekkesi nin KuruluĢu,

Detaylı

5. SINIF DİN KÜLTÜRÜ ve AHLAK BİLGİSİ

5. SINIF DİN KÜLTÜRÜ ve AHLAK BİLGİSİ 5. SINIF DİN KÜLTÜRÜ ve AHLAK BİLGİSİ Allah İnancı Ünite/Öğrenme Konu Kazanım Adı KOD Hafta Tarih KD1 KD2 KD3 KD4 KD5 KD6 Allah Vardır ve Birdir Evrendeki mükemmel düzen ile Allahın (c.c.) varlığı ve birliği

Detaylı

T.C. HARRAN ÜNĠVERSĠTESĠ ĠLAHĠYAT FAKÜLTESĠ I. ULUSLARARASI KATILIMLI BĠLĠM DĠN VE FELSEFE TARĠHĠNDE HARRAN OKULU SEMPOZYUMU.

T.C. HARRAN ÜNĠVERSĠTESĠ ĠLAHĠYAT FAKÜLTESĠ I. ULUSLARARASI KATILIMLI BĠLĠM DĠN VE FELSEFE TARĠHĠNDE HARRAN OKULU SEMPOZYUMU. T.C. HARRAN ÜNĠVERSĠTESĠ ĠLAHĠYAT FAKÜLTESĠ I. ULUSLARARASI KATILIMLI BĠLĠM DĠN VE FELSEFE TARĠHĠNDE HARRAN OKULU SEMPOZYUMU 28-30 Nisan 2006 II. CĠLT Editör Prof. Dr. Ali BAKKAL ġanliurfa 2006 I. Uluslararası

Detaylı

HARRAN OKULU SEMPOZYUMU

HARRAN OKULU SEMPOZYUMU T.C. HARRAN ÜNĠVERSĠTESĠ ĠLAHĠYAT FAKÜLTESĠ I. ULUSLARARASI KATILIMLI BĠLĠM DĠN VE FELSEFE TARĠHĠNDE HARRAN OKULU SEMPOZYUMU 28-30 Nisan 2006 I. CĠLT Editör Prof. Dr. Ali BAKKAL ġanliurfa 2006 216 I. Uluslararası

Detaylı

Demodur Kırmızı yazılar sizin sipariş verirken yollamış olduğunuz yazılardır.

Demodur Kırmızı yazılar sizin sipariş verirken yollamış olduğunuz yazılardır. Demodur Kırmızı yazılar sizin sipariş verirken yollamış olduğunuz yazılardır. / /20 YAZI ARKASINDA SİZİN FOTOĞRAFINIZ KULLANILMAKTADIR En Kıymetlim, Sonsuz AĢkım Gözlerinde sevdayı bulduğum, ellerinde

Detaylı

Allah a Allah (ilah,en mükemmel, en üstün,en yüce varlık) olduğu için ibadet etmek

Allah a Allah (ilah,en mükemmel, en üstün,en yüce varlık) olduğu için ibadet etmek 1.VE EN YÜCESİ: Allah a Allah (ilah,en mükemmel, en üstün,en yüce varlık) olduğu için ibadet etmek 2.SEVİYE: Allah ın rızasını ve sevgisi kazanmak için 3.SEVİYE: Allah ın verdiği nimetlere(yaşam-akıl-yiyecekler

Detaylı

AġK IN FELSEFESĠNE DAĠR PROF. DR. ÖMER ÖZDEN (ĠSTANBUL, 2012)

AġK IN FELSEFESĠNE DAĠR PROF. DR. ÖMER ÖZDEN (ĠSTANBUL, 2012) KĠTAP TANITIMI Yıl:1 Sayı:2 Güz 2014 s. 215-219 AġK IN FELSEFESĠNE DAĠR PROF. DR. ÖMER ÖZDEN (ĠSTANBUL, 2012) Mehmet EVREN ** Atatürk Üniversitesi Ġlahiyat Fakültesi Felsefe ve Din Bilimleri Bölümü, Felsefe

Detaylı

ÖNCESİNDE BİZ SORDUK Editör Yayınevi LGS Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Yeni Tarz Sorular Nasıl Çözülür? s. 55

ÖNCESİNDE BİZ SORDUK Editör Yayınevi LGS Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Yeni Tarz Sorular Nasıl Çözülür? s. 55 Tarz Sorular Nasıl Çözülür? s. 55 8 Ey insanlar! Rabbiniz birdir, atanız (Âdem) da birdir. Hepiniz Âdem densiniz, Âdem ise topraktan yaratılmıştır. Allah katında en değerli olanınız, O na karşı gelmekten

Detaylı

TEMÂŞÂ FELSEFE DERGİSİ

TEMÂŞÂ FELSEFE DERGİSİ TEMÂŞÂ FELSEFE DERGİSİ Sayı 1, Haziran 2014 İmtiyaz Sahibi Editör Danışma Kurulu Prof. Dr. Karsten Harries (Yale University), Prof. Dr. Thomas Sheehan (StanfordUniversity), Prof. Dr. Richard Polt (Xavier

Detaylı

9. SINIF COĞRAFYA DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

9. SINIF COĞRAFYA DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ KASIM EKİM Ay Hafta Ders Saati KONULAR KAZANIMLAR 1 3 İnsan, Doğa ve Çevre A.9.1. Doğa ve insan etkileģimini anlamlandırır. A.9.2. Doğa ve insan etkileģimini ortaya koymada coğrafyanın rolünü algılar.

Detaylı

kaza, hükmetmek, Terim anlamı ise kaza, yaratılması demektir.

kaza, hükmetmek, Terim anlamı ise kaza, yaratılması demektir. ÖRNEKLER DERS: DİN KÜLTÜRÜ VE AHL. BİLGİSİ ÜNİTE: 1. ÜNİTE (KADER İNANCI) KONU: KAZA VE KADER İNANCI KADER: Kelime olarak KAZA: Kelime olarak kader; bir şeye gücü kaza, hükmetmek, - Su 100 yetmek, biçimlendirmek,

Detaylı

İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ

İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ DİN PSİKOLOJİSİ ÖZEL SAYISI Prof. Dr. Kerim Yavuz Armağanı Çukurova University Journal of Faculty of Divinity Cilt 12 Sayı 2 Temmuz-Aralık 2012 ÇUKUROVA

Detaylı

İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ

İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ Çukurova University Journal of Faculty of Divinity Cilt 13 Sayı 2 Temmuz-Aralık 2013 T. C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ 2013 (13/2)

Detaylı

1-Anlatım 2-Soru ve Cevap 3-Sunum 4-Tartışma

1-Anlatım 2-Soru ve Cevap 3-Sunum 4-Tartışma DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS ARAP DİLİ VE EDEBİYATI I İLH 103 1 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu

Detaylı

6098 SAYILI BORÇLAR KANUNU KAPSAMINDA. ADAM ÇALIġTIRANIN SORUMLULUĞU. Av. Mustafa Özgür KIRDAR ERYĠĞĠT HUKUK BÜROSU / ANKARA

6098 SAYILI BORÇLAR KANUNU KAPSAMINDA. ADAM ÇALIġTIRANIN SORUMLULUĞU. Av. Mustafa Özgür KIRDAR ERYĠĞĠT HUKUK BÜROSU / ANKARA 6098 SAYILI BORÇLAR KANUNU KAPSAMINDA ADAM ÇALIġTIRANIN SORUMLULUĞU Av. Mustafa Özgür KIRDAR ERYĠĞĠT HUKUK BÜROSU / ANKARA 14.09.2017 1-Genel Olarak Borçlar Kanunu nda kusursuz sorumluluk halleri, kusursuz

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Yedinci Baskıya Önsöz 15 İkinci Baskıya Önsöz 16 Önsöz 17 GİRİŞ 19 I. BÖLÜM FELSEFE ÖĞRETİMİ 23

İÇİNDEKİLER. Yedinci Baskıya Önsöz 15 İkinci Baskıya Önsöz 16 Önsöz 17 GİRİŞ 19 I. BÖLÜM FELSEFE ÖĞRETİMİ 23 İÇİNDEKİLER Yedinci Baskıya Önsöz 15 İkinci Baskıya Önsöz 16 Önsöz 17 GİRİŞ 19 I. BÖLÜM FELSEFE ÖĞRETİMİ 23 I. Felsefe Eğitimi ve Öğretimi 23 A. Eğitim ve Öğretim 23 B. Felsefe Eğitimi ve Öğretimi 24 II.

Detaylı

RUTIN OLAN / OLMAYAN PROBLEMLER. Yrd. Doç. Dr. Nuray Çalışkan-Dedeoğlu İlköğretim Matematik Eğitimi

RUTIN OLAN / OLMAYAN PROBLEMLER. Yrd. Doç. Dr. Nuray Çalışkan-Dedeoğlu İlköğretim Matematik Eğitimi RUTIN OLAN / OLMAYAN PROBLEMLER Yrd. Doç. Dr. Nuray Çalışkan-Dedeoğlu İlköğretim Matematik Eğitimi ndedeoglu@sakarya.edu.tr RUTIN PROBLEMLER Günlük hayatın içinden Dört islem problemleri Hareket, kar-

Detaylı

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ BAHAR YARIYILI OKUTULACAK MATERYAL LİSTESİ TEMEL İSLAM BİLİMLERİ BÖLÜMÜ

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ BAHAR YARIYILI OKUTULACAK MATERYAL LİSTESİ TEMEL İSLAM BİLİMLERİ BÖLÜMÜ KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ 2018-2019 BAHAR YARIYILI OKUTULACAK MATERYAL LİSTESİ TEMEL İSLAM BİLİMLERİ BÖLÜMÜ Öğretim Bilim Okutacağı Ders ve Derste Takip Edilecek Materyaller Ali KAYA Hadis

Detaylı

REKABET KURULU (İHALE İTİRAZ MAKAMI) KARAR FORMU

REKABET KURULU (İHALE İTİRAZ MAKAMI) KARAR FORMU REKABET KURULU (İHALE İTİRAZ MAKAMI) KARAR FORMU Toplantı Tarihi : 19-09-2018 Karar Sayısı : 147/2018 Dosya No : 10-55/2018 Katılan ler : Selim ALTINCIK (BaĢkan) Doç. Dr. Figen YEġĠLADA (BaĢkan Yrd.) Kubilay

Detaylı

erdaynur@gmail.comaynur.erdogan@gmail.com Dersin içeriği:

erdaynur@gmail.comaynur.erdogan@gmail.com Dersin içeriği: Dersin adı / kodu: TÜRK SOSYOLOJĠ TARĠHĠ I (PARALEL) / SOSY3101 Dersi veren öğretim üyesi: Yrd. Doç. Dr. Aynur ERDOĞAN E-mail adresi erdaynur@gmail.comaynur.erdogan@gmail.com Dersin içeriği: Sosyolojinin

Detaylı

EN ESKİ İNANÇLARDAN BİRİ OLAN ZERDÜŞTLÜK VE ZERDÜŞT HAKKINDA 9 BİLGİ

EN ESKİ İNANÇLARDAN BİRİ OLAN ZERDÜŞTLÜK VE ZERDÜŞT HAKKINDA 9 BİLGİ EN ESKİ İNANÇLARDAN BİRİ OLAN ZERDÜŞTLÜK VE ZERDÜŞT HAKKINDA 9 BİLGİ Kültürü sanatı ve gelenekleriyle çok köklü bir geçmişi olan İran Zerdüşt ve onun öğretisi Zerdüştlük e de ev sahipliği yapmıştır. Zerdüşt

Detaylı

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı III. ÜNİTE TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI VE İLK TÜRK DEVLETLERİ ( BAŞLANGIÇTAN X. YÜZYILA KADAR ) A- TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI I-Türk Adının Anlamı

Detaylı

İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ

İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ Çukurova University Journal of Faculty of Divinity Cilt 15 Sayı 1 Ocak-Haziran 2015 T. C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ 2015 (15/1) Ocak-Haziran

Detaylı

6 Sofistlerin O rtaya Ç ıkışın d a Etkili O lan Felsefe-D ışı N edenler ıo Felsefi N ed enler

6 Sofistlerin O rtaya Ç ıkışın d a Etkili O lan Felsefe-D ışı N edenler ıo Felsefi N ed enler İçindekiler xiii Önsöz ı BİRİNCİ KISIM Sofistler 3 1 Giriş 6 Sofistlerin O rtaya Ç ıkışın d a Etkili O lan Felsefe-D ışı N edenler ıo Felsefi N ed enler 17 K a y n a k la r 17 Sofistlerin G enel Ö zellikleri

Detaylı

FARABİ DE BEŞ TÜMEL. Doktora Öğrencisi, Sakarya İlahiyat Fakültesi, İslam Felsefesi Bilim Dalı,

FARABİ DE BEŞ TÜMEL. Doktora Öğrencisi, Sakarya İlahiyat Fakültesi, İslam Felsefesi Bilim Dalı, FARABİ DE BEŞ TÜMEL Yakup ÖZKAN Giriş Farabi (ö. 950) ortaçağın en önemli felsefecilerinden biridir. Eserlerinin arasında Mantık Bilimi ile ilgili olanları daha fazladır. Farabi, mantıkçı olarak İslam

Detaylı

TEMAKTĠK YAKLAġIMDA FĠZĠKSEL ÇEVRE. Yrd. Doç. Dr. ġermin METĠN Hasan Kalyoncu Üniversitesi

TEMAKTĠK YAKLAġIMDA FĠZĠKSEL ÇEVRE. Yrd. Doç. Dr. ġermin METĠN Hasan Kalyoncu Üniversitesi TEMAKTĠK YAKLAġIMDA FĠZĠKSEL ÇEVRE Yrd. Doç. Dr. ġermin METĠN Hasan Kalyoncu Üniversitesi ÇOCUK ÇEVRE ĠLIġKISI Ġnsanı saran her Ģey olarak tanımlanan çevre insanı etkilerken, insanda çevreyi etkilemektedir.

Detaylı

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı W. MONTGOMERY WATT IN VAHİY VE KUR AN ALGISI.

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı W. MONTGOMERY WATT IN VAHİY VE KUR AN ALGISI. T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı W. MONTGOMERY WATT IN VAHİY VE KUR AN ALGISI Ersin KABAKCI Yüksek Lisans Tezi Çorum 2013 W. MONTGOMERY WATT IN VAHİY

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS KURÂN A ÇAĞDAŞ YAKLAŞIMLAR ILH333 5 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Seçmeli

Detaylı

T.C DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ ÜCRET SİSTEMLERİ VE VERİMLİLİK DERSİ GRUP SİSTEM

T.C DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ ÜCRET SİSTEMLERİ VE VERİMLİLİK DERSİ GRUP SİSTEM T.C DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ ÜCRET SİSTEMLERİ VE VERİMLİLİK DERSİ GRUP SİSTEM ABİDİN KUYUMCULUK BURCU ERGİNOĞLU 2009463120 HİLAL ARSLAN 2009463009 NURKAN AKGÜN

Detaylı

KELAM DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

KELAM DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI 7. KELAM DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ UYGULANMASI 7.1. KELAM DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ TEMEL FELSEFESİ VE GENEL AMAÇLARI Kelam; naslardan hareketle inanç esaslarını ve insanın düşünce yapısına ilişkin temel

Detaylı

02 Nisan 2012. MĠMARLIK BÖLÜM BAġKANLIĞINA,

02 Nisan 2012. MĠMARLIK BÖLÜM BAġKANLIĞINA, 02 Nisan 2012 MĠMARLIK BÖLÜM BAġKANLIĞINA, Amasra Teknik Gezisi 12-13 Mart 2012 tarihleri arasında, ARCH 222 - Arhitectural Design 4 dersi için Bir Sanatçı İçin Konut, ARCH 221 - Arhitectural Design 3

Detaylı

DEÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı Felsefe ve Din Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Alan Dersleri. I.

DEÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı Felsefe ve Din Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Alan Dersleri. I. 1. DİN SOSYOLOJİSİ DEÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı Felsefe ve Din Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Alan Dersleri 5159 Din Bilimlerinde Anlama ve Yorumlama Kuramları

Detaylı

DEÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı Felsefe ve Din Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Alan Dersleri. I.

DEÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı Felsefe ve Din Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Alan Dersleri. I. 1. DİN SOSYOLOJİSİ DEÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı Felsefe ve Din Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Alan Dersleri 5159 Din Bilimlerinde Anlama ve Yorumlama Kuramları

Detaylı

DERS ÖĞRETİM PLANI. Prof. Dr. Yaşar AYDINLI

DERS ÖĞRETİM PLANI. Prof. Dr. Yaşar AYDINLI DERS ÖĞRETİM PLANI TÜRKÇE 1 Dersin Adı: Ortaçağ ve Rönesans ta Felsefe 2 Dersin Kodu: FLS 1012 3 Dersin Türü: Zorunlu 4 Dersin Seviyesi: Lisans 5 Dersin Verildiği Yıl: 6 Dersin Verildiği Yarıyıl: 7 Dersin

Detaylı

IÇERIK ÖNSÖZ. Giriş. Birinci Bölüm ALLAH A İMAN

IÇERIK ÖNSÖZ. Giriş. Birinci Bölüm ALLAH A İMAN IÇERIK ÖNSÖZ 13 Giriş DİN VE AKAİT Günümüzde Din Algısı Sosyal Bilimcilere Göre Din İslam Açısından Din Dinin Anlam Çerçevesi İslam Dini İslam ın İnanç Boyutu Akait İman İman-İslam Farkı İman Bakımından

Detaylı

: ARİF ÖZUTKU PSİKOLOJİK DANIŞMAN

: ARİF ÖZUTKU PSİKOLOJİK DANIŞMAN ,. Hazırlayan : ARİF ÖZUTKU PSİKOLOJİK DANIŞMAN Dünyada ergen olmaktan daha zor bir şey varsa o da ergenlik çağındaki bir gencin anne - babası olmaktır. ERGENLİK NEDİR? Ergenlik dönemi, biyolojik, psikolojik,

Detaylı

AST101 ASTRONOMİ TARİHİ

AST101 ASTRONOMİ TARİHİ AST101 ASTRONOMİ TARİHİ 2016-2017 Güz Dönemi (Z, UK:2, AKTS:3) 7. Kısım Doç. Dr. Kutluay YÜCE Ankara Üniversitesi, Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü Romalılar Döneminde Bilim (devam) Romalılar

Detaylı

Ahlâk ve Etikle İlgili Temel Kavramlar

Ahlâk ve Etikle İlgili Temel Kavramlar Ahlâk Kavramı Yrd. Doç. Dr. Rıza DEMİR İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İnsan Yönetimine Etik Yaklaşım Dersi Etik Türleri Mesleki Etik Türleri 2017 Ruhumu kudret altında tutan Allah'a yemin ederim

Detaylı

Mitoloji ve Animizm, Fetişizm. Dr. Süheyla SARITAŞ 1

Mitoloji ve Animizm, Fetişizm. Dr. Süheyla SARITAŞ 1 Mitoloji ve Animizm, Fetişizm Dr. Süheyla SARITAŞ 1 Animizm Canlıcılık olarak da bilinin animizmin mitolojinin gelişmesinde önemli rolü vardır. İlkel devirde, eski insanlar her bir doğa olayının, eşyanın,

Detaylı

KURTALAN İLÇESİ. Siirt deki Kültür Varlıkları

KURTALAN İLÇESİ. Siirt deki Kültür Varlıkları KURTALAN İLÇESİ Siirt deki Kültür Varlıkları 163 3.5. KURTALAN İLÇESİ 3.5.1. ERZEN ŞEHRİ VE KALESİ Son yapılan araştırmalara kadar tam olarak yeri tespit edilemeyen Erzen şehri, Siirt İli Kurtalan İlçesi

Detaylı

TAKVA AYI RAMAZAN TAKVA AYI RAMAZAN. Rahman ve Rahim Allah ın Adıyla

TAKVA AYI RAMAZAN TAKVA AYI RAMAZAN. Rahman ve Rahim Allah ın Adıyla TAKVA AYI RAMAZAN TAKVA AYI RAMAZAN Rahman ve Rahim Allah ın Adıyla (Farz kılınan oruç) sayılı günlerdir. Sizden kim, (o günlerde) hasta veya seferde ise o, (tutamadığı) günler sayısınca başka günlerde

Detaylı

ESKİÇAĞ DA BİLİM HİNT MEDENİYETİ

ESKİÇAĞ DA BİLİM HİNT MEDENİYETİ ESKİÇAĞ DA BİLİM HİNT MEDENİYETİ Hindistan hem coğrafyası hem de kültürüyle başlı başına bir dünyadır. Her türlü iklimin görüldüğü, 650 milyonu aşkın insanı barındıran, dillerin, dinlerin ve kültürlerin

Detaylı

ĠSHAKOL. Ġġ BAġVURU FORMU. Boya Sanayi A.ġ. En Son ÇekilmiĢ Fotoğrafınız. No:.. ÖNEMLĠ NOTLAR

ĠSHAKOL. Ġġ BAġVURU FORMU. Boya Sanayi A.ġ. En Son ÇekilmiĢ Fotoğrafınız. No:.. ÖNEMLĠ NOTLAR Ġġ BAġVURU FORMU ĠSHAKOL Boya Sanayi A.ġ. No:.. En Son ÇekilmiĢ Fotoğrafınız ÖNEMLĠ NOTLAR 1. BaĢvuru formunu kendi el yazınızla ve bütün soruları dikkatli ve eksiksiz olarak doldurup, imzalayınız. ĠĢ

Detaylı

ĐLÂHĐYAT FAKÜLTESĐ DERGĐSĐ

ĐLÂHĐYAT FAKÜLTESĐ DERGĐSĐ ÇUKUROVA ÜNĐVERSĐTESĐ ĐLÂHĐYAT FAKÜLTESĐ DERGĐSĐ Çukurova University Journal of Faculty of Divinity Cilt 11 Sayı 2 Temmuz-Aralık 2011 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ ISSN: 1303-3670 Sahibi

Detaylı

Lisansüstü BaĢvuru Bilgi Rehberi

Lisansüstü BaĢvuru Bilgi Rehberi T.C. IĞDIR ÜNĠVERSĠTESĠ Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü 2018-2019 üstü Eğitim- Akademik Bahar Yarıyılı üstü BaĢvuru Bilgi Rehberi Online Başvuru Aşağıdaki Linkten Yapılacaktır. http://www.igdir.edu.tr/lisansustu-online-basvuru

Detaylı

V. Descartes ve Kartezyen Felsefe

V. Descartes ve Kartezyen Felsefe V. Descartes ve Kartezyen Felsefe Rönesans tan sonra düşüncedeki salınım birliğe kapalılığa doğru bir yol aldı. Descartes la birlikte bilgi felsefesi ön plana çıktı ve kapalı bir sistem meydana geldi.

Detaylı

ASTRONOMİ TARİHİ. 1. Bölüm Bilim Tarihine Genel Bakış. Serdar Evren 2013

ASTRONOMİ TARİHİ. 1. Bölüm Bilim Tarihine Genel Bakış. Serdar Evren 2013 ASTRONOMİ TARİHİ 1. Bölüm Bilim Tarihine Genel Bakış Serdar Evren 2013 Fotoğraf: Eski Yunan mitolojisinde sırtında gök küresini taşıyan astronomi tanrısı, ATLAS. Bilim Tarihine Genel Bakış Modern bilimin

Detaylı

YİBO Öğretmenleri (Fen ve Teknoloji, Fizik, Kimya, Biyoloji ve Matematik) Proje Danışmanlığı Eğitimi Çalıştayı MATEMATİK GRUBU GÖLGENİN ÇOKGENLE DANSI

YİBO Öğretmenleri (Fen ve Teknoloji, Fizik, Kimya, Biyoloji ve Matematik) Proje Danışmanlığı Eğitimi Çalıştayı MATEMATİK GRUBU GÖLGENİN ÇOKGENLE DANSI YİBO Öğretmenleri (Fen ve Teknoloji, Fizik, Kimya, Biyoloji ve Matematik) Proje Danışmanlığı Eğitimi Çalıştayı MATEMATİK GRUBU GÖLGENİN ÇOKGENLE DANSI PROJE EKİBİ ĠLKNUR USTA ASARCIK YĠBO, SAMSUN HATĠCE

Detaylı

İktisat Tarihi II

İktisat Tarihi II İktisat Tarihi II 23.02.2018 İkincil özeklerde yalnızca ekonomik yapı benimsenmekle kalmamıştır. - Biblos - Kapadokya uygarlıkları birincil özeklerin yapısı ile zorlanmıştır. İkinci devrimin yaygınlaşmasında

Detaylı

PEYGAMBERLERE VE İLAHİ KİTAPLARA İNANÇ 7. 10. Ey Resûl! Rabbinden sana indirileni tebliğ et. Eğer bunu yapmazsan O nun elçiliğini yapmamış olursun. Allah seni insanlardan koruyacaktır. Doğrusu Allah, kâfirler

Detaylı

1 OCAK- 30 HAZĠRAN 2009 DÖNEMĠNE AĠT KONSOLĠDE OLMAYAN FAALĠYET RAPORU

1 OCAK- 30 HAZĠRAN 2009 DÖNEMĠNE AĠT KONSOLĠDE OLMAYAN FAALĠYET RAPORU TURKISH BANK A.ġ. 1 OCAK- 30 HAZĠRAN 2009 DÖNEMĠNE AĠT KONSOLĠDE OLMAYAN FAALĠYET RAPORU A-BANKAMIZDAKĠ GELĠġMELER 1-ÖZET FĠNANSAL BĠLGĠLER Bankamızın 2008 yıl sonunda 823.201 bin TL. olan aktif büyüklüğü

Detaylı

Fal-Büyü-Astroloji-Burçlar

Fal-Büyü-Astroloji-Burçlar Fal-Büyü-Astroloji-Burçlar Fal Fal bakmak gibi işlerle uğraşan insanlar geleceği bildiklerini iddia ederler. Dini açıdan, eğlence maksadı ile bile olsa bundan uzak durmak gerekir. Gaybı ne insan ne melek

Detaylı

İslam ın Serüveni. İslam ın Klasik Çağı BİRİNCİ CİLT MARSHALL G. S. HODGSON

İslam ın Serüveni. İslam ın Klasik Çağı BİRİNCİ CİLT MARSHALL G. S. HODGSON İslam ın Serüveni BİRİNCİ CİLT İslam ın Klasik Çağı MARSHALL G. S. HODGSON 4 İçindekiler Tabloların Listesi... 6 Haritaların Listesi... 7 Önsöz... 9 Marshall Hodgson ve İslam ın Serüveni... 13 Yayıncının

Detaylı