Günün birinde artık bir daha ekmek, makarna, simit yiyemeyeceğiniz söylenirse...

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Günün birinde artık bir daha ekmek, makarna, simit yiyemeyeceğiniz söylenirse..."

Transkript

1 HASTALIKTAN ÇOK, YENİ ve FARKLI BİR YAŞAM BİÇİMİ ÇÖLYAK HASTALIĞI (Glutene duyarlı ince barsak hastalığı) Günün birinde artık bir daha ekmek, makarna, simit yiyemeyeceğiniz söylenirse... Sema AYDOĞDU 1 Yeşim ÖZTÜRK 2 1 Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji ve Beslenme Bilim Dalı Doçenti 2 Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji, Metabolizma ve Beslenme Bilim Dalı Yardımcı Doçenti, 2005 Günümüzdeki yorumuyla ilk kez 1888 de tanımlanan Çölyak hastalığı (glutene duyarlı ince barsak hastalığı), genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimi sonucu ortaya çıkan, immunolojik ve multifaktöriyel bir hastalıktır. Genetik olarak yatkın bireylerin gluten içeren buğday, arpa, çavdar ve yulaflı gıdaları almaları, yaşamın herhangi bir anında, önemli bir sağlık sorunu oluşturmaktadır. Bu nedenle çölyak bir çocukluk çağı hastalığı değildir, glutenli gıdanın ilk verildiği günlerde başlayabileceği gibi 80 yaşında bile bilinmeyen nedenlerle aniden ortaya çıkabilir. Çölyaklı bireyler çok silik klinik tablolardan ölüme kadar değişen geniş bir yelpazede karşımıza gelebilmektedir. Tanı gecikmesi boy kısalığı, barsak kanseri, kemik erimesi, diyabet, gibi farklı hastalıklara yol açabilmektedir. Bu hastalığın tek tedavi yöntemi yaşam boyu glutensiz beslenmektir. Özel bir ilacı yoktur. Kuralına uygun bir diyet normal sürede ve sağlıklı bir yaşam sağlamaktadır (1). Çölyaklı bireyler için tanı konma aşamasında tıp camiası, tanıdan sonra ise gıda sektörü çok önemli ve yaşamsal roller oynamaktadır.

2 Çölyak Hastalığı Oluşumundaki Temel Olaylar ve Gliadin Bilindiği gibi, tahıllar çimli bitkiler (gramineae) ailesindendir. Çölyak hastalığında temel sorumlu tahıllar buğday (triticum), arpa (secale), çavdar (hordeum) ve yulaf (avena) yakın taksonomik ilişkiler gösterirken, çölyaklılara toksik olmayan pirinç (oryza) ve mısır (zea) taksonomik olarak farklıdırlar ve glutensiz diyetin ana ürünleridirler. Buğday tohumunun içerdiği albümin, globulin, glutenin ve gliadin proteinlerinden çölyak hastalığı oluşumunda rol oynayan gliadindir. Diğer toksik tahıllar ise gliadine karşılık gelen prolaminler ile hastalığa yol açarlar. Bir polipeptit olan gliadinin moleküler ağırlığı daltondur. Elektroforetik olarak α, β,, ve fraksiyonları vardır ve çölyakta ana sorumlu α- gliadindir. Tüm bu proteinler glutamin ve prolinden zengindir (1,2). Gliadin ile bazı viral proteinler arasında, özellikle, adenovirus tip 12 E1b proteini arasındaki diziliş homolojisi, viral infeksiyonların çölyak hastalığının tetiklenmesinde rol alabileceğini akla getirmektedir. Ayrıca gebelik, travma, cerrahi girişimler gibi ağır stresli durumların, çevresel faktörler olarak, tetik çekici bir rol oynayabilecekleri de ileri sürülmektedir (1,3). Çölyak hastalığı, uygun genetik zeminde, immunolojik olarak ortaya çıkan gluten intoleransının oluşturduğu intestinal (ince barsak) emilim yüzeyinin bozulması ile karakterizedir. Glutene duyarlı ince barsak T hücreleri, bazı özgün HLA tipleri ile ilişkili olarak kendilerine sunulan gluten kaynaklı peptit epitoplarını tanıyarak immunolojik yanıtı oluşturmaktadırlar. İnce barsakta emilim yüzeyinin kaybı, gıdaların uygun sindirim ve emilimini bozarken, hastalar kilo kaybetmekte, adeta erimektedirler. Çölyak hastalığı, klasik, bildiğimiz immunglubulin E (IgE) ye bağlı diğer gıda allerjilerinden farklıdır. Çünkü; yaşam boyu süren bu tek gıda allerjisinde barsak mukozasında kronik inflamatuvar yanıt vardır ve glutensiz diyet yapılmadığı sürece bu yanıt ve hasarlanma sürmektedir (1,2). Genetik Özellikler Hastalık prevalansının çölyaklıların birinci derece akrabalarında %10, monozigot ikizlerde ise %30-70 dolayında bulunması hastalığın patogenezinde genetik faktörlerin rolü olduğunu düşündürmüştür. Günümüzde bazı doku tiplerinin (human leukocyte antigen-hla) yanısıra HLA dışı genlerin de hastalık gelişimine katkıda bulunduğu düşünülmektedir. Bu hastalıkla ilgili HLA tipleri HLA-DQw2, HLAB8 ve HLA DR3 tür. Avrupa da Çölyak hastalarının % inde hastalığa yatkınlık yaratan başlıca HLA tipinin HLA-DQw2 olduğu bulunmuştur

3 (4-6). Ülkemizde Erkan ve ark. bu oranı %40 olarak saptamış ve HLA-A25 in Türk hastalarda çölyak riskini arttırabileceğini ileri sürmüşlerdir (7). İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji ve Hepatoloji Bilim Dalı nın çalışmasında ise HLA-DQw2 pozitifliği % 88 bulunmuştur (8). Görülme Sıklığı Toplumsal, ırksal farklılıklar klinik bulguları olduğu kadar görülme sıklığını da önemli ölçüde etkilemektedir. Avrupa ülkelerinde de bir sıklıkta saptanan bu hastalık, Kuzey Amerika kıtasında geçmişte de bir olarak bildirilirken, son yıllarda bu oranın de bir olabileceği yazılmaktadır. Çölyak hastalığı, günümüzde, dünyada en sık görülen kronik hastalıklardan biri olarak kabul edilmektedir. Çok renkli klinik bulguların oluşumunda toplumsal özellikler kadar bulguların başlama yaşı ve hasta barsak alanının genişliği de önemli rol oynamaktadır (1,2,9-11). Ülkemizdeki sıklığı ile ilgili yeterli çalışma yoktur, ancak tıp çevrelerimizce de bir olduğu tahmin edilmektedir. Son yıllarda, tanı almış her bir hastaya karşın, tanı almamış 5-7 hastanın daha olabileceği düşünülmektedir (1,2,9). Bu durum asemptomatik, sessiz, latent veya atipik formların varlığından kaynaklanmaktadır. Sessiz formda klinik herhangi bir bulgu olmamakla birlikte ince barsaklar hastadır. Latent çölyaklar ise, pozitif kan testlerine sahipken, barsaklarında henüz hastalık yoktur. Özellikle çölyaklı hastaların birinci ve ikinci derece akrabalarında bu farklı formların görülme sıklığı yüksektir (1,2,9,12,13). Klinik Bulgular ve Çölyak Hastalığının Yeni Eğilimleri Çölyak hastalığı, günümüzde, sistemik bir hastalık olarak kabul edilmektedir. Klasik gastrointestinal sistem (mide-barsak sistemi) tutulumu; kronik, düzelmeyen ishal, karın şişliği, kilo yitimi üçlemesi şeklindedir ve genellikle 2-3 yaş altı çocuklarda görülür. Ancak bu bulgular dışında çok geniş bir semptom yelpazesinde, diğer sistem hastalıkları şeklinde de karşımıza gelebilmektedir (1,2,10). Teknolojik gelişmelere paralel olarak, duyarlılığı ve özgünlüğü artan tarama testlerinin gündelik pratiğe girmesi bu eski hastalığa yaklaşımımızı giderek değiştirmektedir. Klasik, semptomatik hastaların yanısıra oligosemptomatik (az belirtili), asemptomatik (belirtisiz), atipik bulgular taşıyan çölyaklı bireylerden söz edilmektedir (14). Avrupa kökenli yayınlarda son on yılda çölyak insidansının arttığı, klinik bulguların değiştiği ve tanı yaşının ileriye kaydığı bildirilmektedir de Hollanda dan bir yayında; 1990 lara kadar çölyak hastalığı kliniğinde kronik ishal, karın şişliği ve büyüme

4 geriliğinin ön planda olduğu, 1993 den itibaren ise kilo kaybı, kansızlık, karın ağrısı ile gelen hastaların giderek arttığı bildirilmektedir (15). İskandinav verileri de tanı yaşının ileriye kaydığını göstermektedir. Anne sütü ile beslenme süresinin uzatılması ve glutenli gıdalara geç başlanmasının böyle bir sonuca neden olduğu ileri sürülmektedir (11). Küçük bir grup hasta, ağır sıvı kaybı bulguları ile şoka kadar gidebilen tabloda karşımıza gelebilir ve durum çölyak krizi olarak adlandırılır. Bu yaş grubu hastaların %10 u normal dışkı özelliği gösterebilir veya kabızlık olaya eşlik edebilir. Bebeklerde psikomotor gelişim bozulurken, kilo kaybı ön plandadır, Bu bulgulara Vit.D eksikliği de (kemik gelişim geriliği) eşlik edebilir. İlk iki yaş bebeklerde, başkaca bir bulgu olmaksızın, dışkılama alışkanlığında değişme, iştahsızlık, kilo alımında azalma ve kişilik değişiklikleri gibi belirtilerin varlığında çölyak hastalığı yönünden araştırılmalıdır (1,14,16). Çölyaklı çocukların %10-20 si daha geç çocukluk çağında tanı alırlar ve erişkin tipe benzer atipik bulgular gösterirler (1,2,12). Bu yaş grubunda kabızlık sıktır. Kısa boyluluk tek belirti olabilir veya hafif karın şişliği, kansızlık, kemik erimesi gibi bulgular da eşlik edebilir. Yapılan çalışmalar, büyüme geriliği gösteren çocukların %8-20 sinde nedenin çölyak hastalığı olduğunu ortaya koymaktadır (16-18). Kemik metabolizmasındaki bozukluklar osteoporoz olarak adlandırılan kemik kitlesinde azalmaya yol açmaktadır. Özellikle kalsiyumun barsaklardan emilim bozukluğu kemik mineral dansite çalışmaları ile ortaya konan ve erişkin çölyaklılarda %70 lere ulaşan kemik dansite bozukluklarına neden olmaktadır. Çölyak hastalığı, nedeni açıklanamayan ve ağızdan demir tedavisine yanıt vermeyen kansızlık durumlarının %6-12 den sorumludur. Gastrit benzeri dispeptik yakınmalar (şişkinlik, karın ağrısı, çabuk doyma gibi) bu hastalarda %30-40 oranında saptanırken, dispeptiklerde çölyak hastalığı sıklığı genel popülasyonun iki katına ulaşmaktadır. Diş mine bozuklukları, yineleyen ağız içi yaralar, buluğa ermede gecikme, eklem ağrıları ve karaciğer hastalığı diğer önemli atipik bulgulardır (1,12). Son yıllarda, dengesizlik, havale geçirme, bunama gibi sinir sistemine ait bulguların ve bazı psikiatrik bozuklukların da çölyak hastalığını işaret edebileceği ileri sürülmektedir (17). Çölyak hastalığının diğer otoimmün hastalıklarla, özellikle genç tipi şeker hastalığı (diyabet) ile birlikteliği sıkça yazılmaktadır. Kan şeker düzeyleri kontrol edilemeyen diyabetli çocuk ve erişkinlerde gene çölyak anımsanmalıdır (19). Derinin çölyak hastalığı olarak kabul edilen

5 dermatitis herpetiformis, ishal olmaksızın sadece cilt bulguları ile giden özel bir formdur (20). Çölyak hastalığı ayrıca, buluğa ermenin geciktiği durumlarda, kısırlık gösteren kadın ve erkeklerde, sık düşüklerin varlığında da sorumlu olabilir (13). Çölyak hastalığı, günümüzde form değiştirirken, atipik, latent/silent bireylerin de tanınması ile sıklığı giderek artmaktadır. Çözüm bekleyen bir bilmece veya sınırları tam keşfedilememiş bir buzdağı olarak karşımızda durmaktadır. Bu otoimmün kökenli, sistemik ve kronik hastalık her türlü belirti ile ve her yaşta (bebek, çocuk, genç, erişkin) karşımıza gelebilmektedir. Tanı Yöntemleri Ağır beslenme bozukluğu, boy kısalığı, karın şişliği, depressif kişilik gibi klinik ve fizik muayene bulguları ile çölyaktan şüphelenilen hastalarda çeşitli biyokimyasal ve serolojik testler istenmelidir. Rutin kan incelemelerinde mikrositer-hipokrom anemi (kansızlık), trombositoz (kanda trombosit tipi hücrelerin artışı), hiposplenizm (dalağın yeterli çalışmaması) bulguları saptanabilir. Biyokimyasal olarak demir, folat, kalsiyum, çinko eksikliği, kanamaya eğilim, aminotransferaz (karaciğer enzimleri) yüksekliği olaya eşlik edebilir. Çok ağır olgularda kan proteinlerinde düşüklük saptanabilir (4). Antigliadin (AGA) IgG ve IgA tipi antikor testleri duyarlılığı ve özgünlüğü düşük testlerdir (%30-100). IgA tipi antiendomisium antikor (EMA) testi ise, özellikle, çocukluk çağında yüksek duyarlılık (% ) ve özgünlük (% ) göstermektedir. İki yaş altında ve erişkinlerde ise bu kadar yüksek etkinlik saptanmaz (3,4,8). Ülkemizde bu testlerin tümü, özellikle üniversite hastanelerinde ve bazı özel laboratuvarlarda yapılabilmektedir. Son yıllarda çok daha etkin bir serolojik test uygulamaya girmiştir. IgA tipinde doku transglutaminaz testinin (ttg) duyarlılık ve özgünlüğü, şimdilik, %100 olarak verilmektedir (4,8). Serolojik testleri pozitif olan veya klinik, biyokimyasal olarak çölyaktan şüphelenilen hastalarda, kesin tanıya ulaşmak için, ince barsak biyopsisi yapılmalıdır. Ömür boyu sürecek bir diyet değişikliğini gerektirdiğinden, ince barsak biyopsisi yapılmadan, hiçbir hastaya, çölyak tanısı konmamalıdır. İnce barsak biyopsi bulguları karakteristiktir ancak çölyağa özgü değildir, diğer hastalıklarla karışabilir veya bulguların tümü birarada olmayabilir (4). İnce barsak biyopsisi kapsül biyopsisi veya endoskopik olarak yapılabilmektedir.

6 Tedavi Günümüzde çölyak hastalığının tek ve temel tedavi yöntemi diyetten gluten içeren gıdaların çıkarılmasıdır. Buğday, arpa, çavdar, yulaf gibi tahıllar ve bu tahıllarla yapılan her türlü besinin tüketilmesi sona erdirilmeli, yerine pirinç, patates, nohut, soya, fasülye, fındık, kestane, mercimek gibi besinler ve bunlardan elde edilen ürünler kullanılmalıdır. Ayrıca ülkemizde çok kısıtlı çeşitlilikte yeni yeni üretilmeye başlanan ve ithal edilmesinde de büyük zorluklar yaşanan özel glutensiz ürünler tedavide kullanılmaktadır. Tedavi ile hastaların semptomları birkaç hafta içinde düzelir. Ancak ince barsağın düzelmesi 1-2 yıl alabilir (1,2,13). Tedavinin izleminde ikinci, kontrol amaçlı barsak biyopsisine gerek yoktur. Serumda AGA, EMA antikorlarının kaybolması tedavinin başarılı olduğunu, diyete uyulduğunu göstermektedir. Arasıra, az miktarda da olsa glutenli gıdaların kaçırılması bu testlere yansımakta ve testler yeniden pozitifleşmektedir. Bu yüzden AGA ve EMA kan testleri tanıda olduğu kadar iyi bir izlem kriteri olarak da kullanılmaktadır (13,14). Ülkemizde çölyak diyeti glutensiz beslenme ile ilgili sorunlar Günlük hayatımızda buğday, arpa, yulaf ve çavdar ürünlerini (ekmek, bisküvi, gofret, bira, makarna, pasta ve börekler, tatlılar, hazır çorbalar, soslar, pudingler...) yaygın olarak kullanmaktayız. Yeni tanı almış bir çölyaklının glutensiz diyete alışması, ailenin bu diyete uyumu ve kısa sürede eski alışkanlıkların bırakılması zor ve zaman isteyen bir iştir. Batıda yüksek teknoloji ürünü olan ve çölyak hastaları için özel hazırlanmış çeşitli glutensiz ürünler ( glutensiz un, ekmek, makarna, bisküvi, gofret, kek...) bulunmaktadır. Ancak bu ürünler ülkemizde çok kısıtlı çeşitlilikte yeni yeni üretilmeye başlamaktadır. Ayrıca ithal izinlerinde de problemler yaşanmaktadır. Hastaların bu ürünlere ulaşması ülkemiz koşullarında oldukça güç ve pahalıdır. Toplumumuzda çölyak tanısı alan pek çok birey vardır, ancak bunlara yönelik un, ekmek, makarna gibi temel gıdalar marketlerimizde yaygın olarak bulunmamaktadır. Bu çok ciddi bir yaşam sorunudur. Çölyaklı bireylerin yiyeceklerinin hazırlanması aşamasında, gluten içeren gıdalarla bulaşma kesinlikle engellenmelidir. Bu yaşamsal tehlike glutenli ve glutensiz ürünlerin aynı ortamda (mutfak, fabrika), aynı araç ve gereçlerle hazırlanma aşamasında da ortaya çıkabilmektedir.

7 Özellikle normal fırın ekmeği ve glutensiz ekmeğin yapımında kullanılan makine, hamur teknesi, tepsi ve diğer araçlar bulaşma kaynağı olabilmektedir. Ancak ülke genelinde, bu konuda organize olmuş, bilinçli üretim, çölyak hastalarına yardımcı olabilir. Ülkemizde market ürünlerinin gerçekten glutensiz olduğunu söylemek her zaman olası değildir. Üstelik de etiketler yeterli bilgi içermemektedir. Ayrıca marketlerimizde Gluten içermez veya içerir uyarısı taşıyan çok az ürün vardır. Ülkemizde üretilen, içerik ve hazırlanma aşamasında tamamen glutensiz olan ürünlerin hangileri olduğu konusunda da halen belirsizlikler vardır. Ülkemizin çölyaklılar için daha kolay yaşanabilir olması, gıda sektörüyle ilgili çok çeşitli zorlukların aşılmasını, bilimsel, teknolojik ve bürokratik alanlarda ciddi düzenlemelerin yapılmasını gerektirmektedir. Tıbbi anlamda, özellikle üniversite hastanelerimizde, dünya standartlarında çalışılan bu konuda, ekmek gibi en temel gereksiniminlerin karşılanması ve sosyal yaşamın zenginleştirilmesi bakımından çok geride olduğumuzu ve yapılacak çok şey olduğunu unutmamalıyız.

8 KAYNAKLAR 1. Troncone R, Auricchio S. Celiac Disease. In Wyllie R, Hyams JS (eds): Pediatric Gastrointestinal Disease, 2nd edition, WB Saunders Company, Philadelphia, Pennsylvania, 1999, pp Heffenberg EJ. Screening for Celiac Disease. Postgraduate Course, World Congress of Pediatric Gastroenterology, Hepatology & Nutrition August 5-6, 2000, Boston, pp Kagnoff MF, Austin RK, Hubert JJ, Kasarda DD. Possible role for a human adenovirus in the pathogenesis of celiac disease. Exp Med 1984; 160: Neuhausen SL, Weizman Z, Camp NJ, et al. HLA DQA1-DQB1 genotypes in Bedouin families with celiac disease. Hum Immunol 2002; 63: Marsh MN. Gluten, Major Histocompatibility Complex, and the Small Intestine. A molecular and Immunobiologic Approach to the Spectrum of Gluten Sensitivity ( Celiac Sprue ). Gastroenterology 1992; 120: Sollid LM, Thorsby E. HLA susceptibility genes in celiac disease: Genetic mapping and role in pathogenesis. Gastroenterology 1993; 105: Erkan T, Kutlu T, Yılmaz E, et al. Human leukocyte antigens in Turkish pediatric celiac patients. Turk J Ped 1999;102: Tuysuz B, Dursun A, Kutlu T, et al. HLA-DQ alleles in patients with celiac disease in Turkey. Tissue Antşgens 2001; 57: Mehta DI, Lebental E, Blecker U. Chronic diarrhea: causes, presentation, and management. Indian J Pediatr, 1996, 63: Juhasz M, Zagoni T, Toth M, Tulassay Z. Celiac disease today: review of the growing nowledge. Orv Hetil, 2000; 141: Ivarsson A, Hernell O, Stenlund H, Persson LA. Breast-feeding protects against celiac disease. Am J Clin Nutr 2002; 75:

9 12. Korponay-Szabo I, Kovacs J, Lorincz M, Torok E, Goracz G. Families with multiple cases of gluten-sensitive enteropathy. Z Gastroenterol 1998; 36: Hill I, Bhatnager S, Cameron D, De Rosa S, Maki M, Russell G, Troncone R. Celiac Disease. Report of the Working groups 2000, World Congress of Pediatric Gastroenterology, Hepatology & Nutrition August 5-6, 2000, Boston, pp Fluge G, Dybdahl JH, Ek J, Lovik A, Rohme R. Guidelines for diagnosis and follow-up of patients with celiac disease. Tidsskr Nor Laegeforen 1997; 117: George EK, Mearin ML, Kanhai SM, Franken HC, Houwen RH, Hirasing RA. Twenty years of childhood coeliac disease in the Netherlands: more diagnosis and a changed clinical picture. Ned Tijdschr Geneeskd 1998; 142: Horvath K, Mehta DI. Celiac disease a worldwide problem. Indian J Pediatr 2000; 67: GobbiG, Bouquet F, Greco L, et al. Coeliac disease, epilepsy and cerebral calsifications. Lancet 1992; 340: Demir H, Yüce A, Koçak N, Özen H, Gürakan F. Celiac disease in Turkish children: presentation of 104 cases. Pediatr Int 2000; 42: Mohn A, Cerruto M, Lafusco D, et al. Celiac disease in children and adolescents with type I diabetes: importance of hypoglycemia. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2001; 32: Reunala T. Dermatitis herpetiformis: coeliac disease of the skin. Ann Med 1998: 30(5):

Çölyak Sprue; Non Tropikal Sprue; Glüten Enteropatisi,

Çölyak Sprue; Non Tropikal Sprue; Glüten Enteropatisi, ÇÖLYAK HASTALIĞI Çölyak Sprue; Non Tropikal Sprue; Glüten Enteropatisi, Çölyak hastalığı sindirim sisteminin otoimmün hastalığıdır. Buğday, arpa gibi tahılların içinde bulunan GLÜTEN maddesine karşı ortaya

Detaylı

ÜLKEMİZDE ÇÖLYAKLILARIN DİYETE UYUM SORUNLARI

ÜLKEMİZDE ÇÖLYAKLILARIN DİYETE UYUM SORUNLARI ÜLKEMİZDE ÇÖLYAKLILARIN DİYETE UYUM SORUNLARI Sema AYDOĞDU GökhanTÜMGÖR Murat ÇAKIR Selda İ.ÇALIM Fatin ÜNAL Timur KÖSE Miray KARAKOYUN Hasan A.YÜKSEKKAYA Ege, Çukurova, Konya Selçuk, Karadeniz Teknik

Detaylı

ÇÖLYAK HASTALIĞI (GLUTEN ENTEROPATİSİ) ANTALYA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ BULAŞICI OLMAYAN HASTALIKLAR VE PROGRAMLAR ŞUBESİ

ÇÖLYAK HASTALIĞI (GLUTEN ENTEROPATİSİ) ANTALYA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ BULAŞICI OLMAYAN HASTALIKLAR VE PROGRAMLAR ŞUBESİ ÇÖLYAK HASTALIĞI (GLUTEN ENTEROPATİSİ) ANTALYA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ BULAŞICI OLMAYAN HASTALIKLAR VE PROGRAMLAR ŞUBESİ ÇÖLYAK NEDİR? Çölyak hastalığı, bağırsaklardaki sindirimi sağlayan villus denilen

Detaylı

Günün Birinde Bir Hastaya Artık Ömür Boyu. Ekmek, Börek, Baklava, Makarna, Gofret, Gevrek, Kumru, Boyoz v.b. Yememesi Gerektiği Söylenirse;

Günün Birinde Bir Hastaya Artık Ömür Boyu. Ekmek, Börek, Baklava, Makarna, Gofret, Gevrek, Kumru, Boyoz v.b. Yememesi Gerektiği Söylenirse; Günün Birinde Bir Hastaya Artık Ömür Boyu Ekmek, Börek, Baklava, Makarna, Gofret, Gevrek, Kumru, Boyoz v.b. Yememesi Gerektiği Söylenirse; e SORUNUN ADI ÇÖLYAK HASTALIĞIDIR... Prof. Dr. Sema AYDOĞDU Ege

Detaylı

ÇÖLYAK HASTALIĞI SELDA SAZAK PINAR YEŞİLGÖZ ZÜHAL DUMAN

ÇÖLYAK HASTALIĞI SELDA SAZAK PINAR YEŞİLGÖZ ZÜHAL DUMAN ÇÖLYAK HASTALIĞI SELDA SAZAK PINAR YEŞİLGÖZ ZÜHAL DUMAN EKMEK YEMEDEN!!! Makarna Pasta yemeden ömür boyu DİĞER İNSANLARLA BİR ARADA YAŞAMAK??? Çölyak Hastalığı Buğday, arpa, çavdar, yulaf tüketilmesi ile

Detaylı

Çölyakla Yaşamak. Hazırlayan: Uzm. Dyt. Hande DEDE

Çölyakla Yaşamak. Hazırlayan: Uzm. Dyt. Hande DEDE Çölyakla Yaşamak Hazırlayan: Uzm. Dyt. Hande DEDE Bir Yaşam Biçimi; ÇÖLYAK Çölyağın aldığı yol Avrupa da 1980 li yıllara kadar çölyak prevelansı 1/1000-1/6500 Bugün Avrupa'da hastalığın görülme sıklığı

Detaylı

Çölyak Hastalığı Serolojik Tanısı DR. BURÇİN ŞENER

Çölyak Hastalığı Serolojik Tanısı DR. BURÇİN ŞENER Çölyak Hastalığı Serolojik Tanısı DR. BURÇİN ŞENER HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TIBBİ MİKROBİYOLOJİ AD 1 Glutene duyarlı enteropati Çölyak hastalığı Gluten-intoleransı 2 Çölyak hastalığı nedir?

Detaylı

OKUL ÖNCESİ CHECK-UP PROGRAMI

OKUL ÖNCESİ CHECK-UP PROGRAMI OKUL ÖNCESİ CHECK-UP PROGRAMI Okul öncesi check-up programı okul çağı çocuklarının başarılarını ve öğrenme kabiliyetlerini etkileyebilecek en sık rastlanan problemlerinin arandığı sağlık taramasıdır. Bu

Detaylı

ÇÖLYAK HASTALIĞI NEDİR? Çölyak hastalığı, ince bağırsağa hasar veren yiyeceklerin alımı ile besin emilimini bozan sindirim sistemi hastalığıdır.

ÇÖLYAK HASTALIĞI NEDİR? Çölyak hastalığı, ince bağırsağa hasar veren yiyeceklerin alımı ile besin emilimini bozan sindirim sistemi hastalığıdır. ÇÖLYAK HASTALIĞI NEDİR? Çölyak hastalığı, ince bağırsağa hasar veren yiyeceklerin alımı ile besin emilimini bozan sindirim sistemi hastalığıdır. Çölyak hastalığı olan kişiler için; BUĞDAY, ARPA, ÇAVDAR

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı. Gastroenteroloji Bilim Dalı Olgu Sunumu 17 Ocak 2017 Salı

Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı. Gastroenteroloji Bilim Dalı Olgu Sunumu 17 Ocak 2017 Salı Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Gastroenteroloji Bilim Dalı Olgu Sunumu 17 Ocak 2017 Salı Yandal Ar. Gör. Uzm. Dr. Nihal Uyar Aksu ÇOCUK GASTROENTEROLOJİ

Detaylı

Gastrointestinal Sistem Hastalıkları. Dr. Nazan ÇALBAYRAM

Gastrointestinal Sistem Hastalıkları. Dr. Nazan ÇALBAYRAM Gastrointestinal Sistem Hastalıkları Dr. Nazan ÇALBAYRAM ÇÖLYAK HASTALIĞI Çölyak hastalığı bir malabsorbsiyon sendromudur. Hastalık; gluten içeren unlu gıdalara karşı genetik bazda immünojik bir intolerans

Detaylı

Çölyak. Yüzyıllardır Gözden Kaçan Hastalık. Türkiye de 500.000 Kişi Hastalığından Habersiz

Çölyak. Yüzyıllardır Gözden Kaçan Hastalık. Türkiye de 500.000 Kişi Hastalığından Habersiz Özlem İkinci Dr, Bilimsel Programlar Uzmanı, TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi Türkiye de 500.000 Kişi Hastalığından Habersiz Yüzyıllardır Gözden Kaçan Hastalık Çölyak Yediğiniz her şeyin içeriğini sorgulamak

Detaylı

GLUTEN SENSİTİF ENTEROPATİ(ÇÖLYAK HASTALIĞI) TANISINDA NON- İNVAZİV TANI TESTLERİ İLE İNVAZİV TANI TESTLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

GLUTEN SENSİTİF ENTEROPATİ(ÇÖLYAK HASTALIĞI) TANISINDA NON- İNVAZİV TANI TESTLERİ İLE İNVAZİV TANI TESTLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI GLUTEN SENSİTİF ENTEROPATİ(ÇÖLYAK HASTALIĞI) TANISINDA NON- İNVAZİV TANI TESTLERİ İLE İNVAZİV TANI TESTLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Dr.Yasemin Derya Gülseren Ali Kudret Adiloğlu, Mihriban Yücel, Levent Filik,

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes Mellitus Akut Komplikasyonları Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes mellitus akut komplikasyonlar Hipoglisemi Hiperglisemi ilişkili ketonemi

Detaylı

Çölyak Hastalığı. Doç. Dr. Gökhan Tümgör Çukurova Üniversitesi TF, Ç. Gastroenteroloji BD

Çölyak Hastalığı. Doç. Dr. Gökhan Tümgör Çukurova Üniversitesi TF, Ç. Gastroenteroloji BD Çölyak Hastalığı Doç. Dr. Gökhan Tümgör Çukurova Üniversitesi TF, Ç. Gastroenteroloji BD Tanım Çölyak hastalığı genetik yatkınlığı olan kişilerde buğday gliadini ve ilişkili prolaminlerin sindirimi ile

Detaylı

Çölyak Hastalığı Olan Çocukların Anne Sütü Alma ve Tamamlayıcı Beslenmeye Geçme Durumlarının Değerlendirilmesi

Çölyak Hastalığı Olan Çocukların Anne Sütü Alma ve Tamamlayıcı Beslenmeye Geçme Durumlarının Değerlendirilmesi Çölyak Hastalığı Olan Çocukların Anne Sütü Alma ve Tamamlayıcı Beslenmeye Geçme Durumlarının Değerlendirilmesi Araş. Gör. Gizem Aytekin, Araş. Gör. Hülya Yılmaz Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi

Detaylı

Çocuklarda çölyak hastalığının tanı ve takibinde doku transglutaminaz-iga antikorunun yeri

Çocuklarda çölyak hastalığının tanı ve takibinde doku transglutaminaz-iga antikorunun yeri Araştırmalar / Researches Çocuklarda çölyak hastalığının tanı ve takibinde doku transglutaminaz-iga antikorunun yeri Seda Geylani Güleç 1, Nafiye Urgancı 2, Filiz Gül 1, Merve Emecen 1, Ela Erdem 1 ÖZET:

Detaylı

Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi / Patoloji A:B:D

Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi / Patoloji A:B:D Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi / Patoloji A:B:D Arş gör. Dr Cansu ABAYLI Çöliak hastalığı; Buğday, arpa ve yulaf gibi tahıllı gıdalarda bulunan, gluten proteinleri ile oluşan, toplumun %1 inden fazlasının

Detaylı

Tip 1 diyabete giriş. Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü

Tip 1 diyabete giriş. Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü Tip 1 diyabete giriş Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü ENTERNASYONAL EKSPER KOMİTE TARAFINDAN HAZIRLANAN DİABETİN YENİ SINIFLAMASI 1 - Tip 1 Diabetes

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME. AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Sağlıklı Yaşam Merkezi Dyt. Melda KANGALGİL

SAĞLIKLI BESLENME. AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Sağlıklı Yaşam Merkezi Dyt. Melda KANGALGİL SAĞLIKLI BESLENME AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Sağlıklı Yaşam Merkezi Dyt. Melda KANGALGİL 1 İNSANLAR NEDEN YEMEK YER 2 3 Sağlığın temeli yeterli ve dengeli (sağlıklı) beslenmedir. İnsan vücudunu bir arabaya benzetebiliriz;

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı. Romatoloji Bilim Dalı Olgu Sunumu 28 Haziran 2016 Salı

Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı. Romatoloji Bilim Dalı Olgu Sunumu 28 Haziran 2016 Salı Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Romatoloji Bilim Dalı Olgu Sunumu 28 Haziran 2016 Salı Yandal Ar. Gör. Uzm. Dr. Kübra Öztürk Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi

Detaylı

ÇÖLYAK HASTALIĞI ve TANISI. Dr. Tutku TANYEL Düzen Laboratuvarlar Grubu

ÇÖLYAK HASTALIĞI ve TANISI. Dr. Tutku TANYEL Düzen Laboratuvarlar Grubu ÇÖLYAK HASTALIĞI ve TANISI Dr. Tutku TANYEL Düzen Laboratuvarlar Grubu Gıda İntoleransı İlaçlar Katkı maddeleri (tartrazin, sülfitler ve benzoatlar) Enzim eksiklikleri İmmunite (Laktoz eksikliği ) IgE

Detaylı

Genetik yatkınlığı olan bireylerde. Gluten içeren gıdaların alınmasıyla tetiklenen. Gluten bağımlı değişik klinik bulgular

Genetik yatkınlığı olan bireylerde. Gluten içeren gıdaların alınmasıyla tetiklenen. Gluten bağımlı değişik klinik bulgular Genetik yatkınlığı olan bireylerde Gluten içeren gıdaların alınmasıyla tetiklenen Gluten bağımlı değişik klinik bulgular Çölyak spesifik antikorların HLADQ2-DQ8 haplotiplerin varlığı ve ENTEROPATİ ile

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

KONJENİTAL HİPOTİROİDİ

KONJENİTAL HİPOTİROİDİ KONJENİTAL HİPOTİROİDİ Doğumsal Hipotiroidi; Kretenizm; Konjenital hipotiroidi doğuştan tiroid hormonunun az olmasıdır. Tiroid bezi boyun ön tarafında bulunur ve tiroid hormonunu yapar. Tiroid hormonu

Detaylı

GİRİŞ. Sağlıklı Beslenme ve Vücudumuzun Sağlıklı Beslenme Piramidi. Ana Gıda Grupları

GİRİŞ. Sağlıklı Beslenme ve Vücudumuzun Sağlıklı Beslenme Piramidi. Ana Gıda Grupları SAĞLIKLI BESLENME GİRİŞ Sağlıklı Beslenme ve Vücudumuzun Sağlıklı Beslenme Piramidi Ana Gıda Grupları Meyve ve Sebzeler Hububat ve Bakliyat Süt ürünleri Nişasta, Şeker ve Yağlar Vitaminler ve Mineraller

Detaylı

Temel anlamda laktoz intoleransı süt ya da süt ile üretilmiş ürünleri sindirememek ya da bunda güçlük yaşamak anlamına gelir.

Temel anlamda laktoz intoleransı süt ya da süt ile üretilmiş ürünleri sindirememek ya da bunda güçlük yaşamak anlamına gelir. Laktoz temel olarak süt içinde bulunan disakkarid türü bir şekerdir. Disakkaridler iki farklı şeker türünün biraraya gelmesi ile oluşurlar. Glukoz ile galaktoz biraraya gelerek süt şekerini yani laktozu

Detaylı

ÇOCUKLUK ÇAĞINDA KRONİK KARIN AĞRISI

ÇOCUKLUK ÇAĞINDA KRONİK KARIN AĞRISI ÇOCUKLUK ÇAĞINDA KRONİK KARIN AĞRISI Prof. Dr. Aydan Kansu Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı 7 y, ~ 1 yıldır karın ağrısı Göbek çevresinde Haftada

Detaylı

Ekmek, buğday ununa; su, tuz, maya (Saccharomyces cerevisiae) gerektiğinde şeker, enzimler, enzim kaynağı olarak malt unu, vital gluten ve izin

Ekmek, buğday ununa; su, tuz, maya (Saccharomyces cerevisiae) gerektiğinde şeker, enzimler, enzim kaynağı olarak malt unu, vital gluten ve izin EKMEK İSRAFI Ekmek, buğday ununa; su, tuz, maya (Saccharomyces cerevisiae) gerektiğinde şeker, enzimler, enzim kaynağı olarak malt unu, vital gluten ve izin verilen katkı maddeleri ilave edilip bu karışımın

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

ÇÖLYAK'LI TÜRK ÇOCUKLARINDA HLA İLE HİPERTRANSAMİNAZEMİ VE ANTİGLİADİN DÜZEYİ İLİŞKİSİ*

ÇÖLYAK'LI TÜRK ÇOCUKLARINDA HLA İLE HİPERTRANSAMİNAZEMİ VE ANTİGLİADİN DÜZEYİ İLİŞKİSİ* ÇÖLYAK'LI TÜRK ÇOCUKLARINDA HLA İLE HİPERTRANSAMİNAZEMİ VE ANTİGLİADİN DÜZEYİ İLİŞKİSİ* Tülay ERKAN, Tufan KUTLU, Erkan YILMAZ, Fügen ÇULLU, Güngör T. TÜMAY Background and Design.- We aimed to study the

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME. Beslenme BESİN ÖĞELERİ. Beslenme karın doyurmak veya doydurmak demek değildir. Besin maddesi

SAĞLIKLI BESLENME. Beslenme BESİN ÖĞELERİ. Beslenme karın doyurmak veya doydurmak demek değildir. Besin maddesi SAĞLIKLI BESLENME Yrd. Doç. Dr. Omca DEMİRKOL Beslenme Bilim Dalı Beslenme, besinlerin üretiminden hücrede kullanımına değin geçen tüm evrelerde insan-besin ilişkisini inceleyen bir bilim dalıdır. Beslenme

Detaylı

İLTİHABİ BAĞIRSAK HASTALIKLARI

İLTİHABİ BAĞIRSAK HASTALIKLARI İLTİHABİ BAĞIRSAK HASTALIKLARI İnflamatuar barsak hastalıkları; İBH; Kron; Crohn s; Ülseratif kolit İltihabi bağırsak hastalıkları bağırsağın iltihaplanması ile seyreden bir gurup hastalıktır. Bu hastalıklarda

Detaylı

İLTİHABİ BAĞIRSAK HASTALIKLARI

İLTİHABİ BAĞIRSAK HASTALIKLARI İLTİHABİ BAĞIRSAK HASTALIKLARI İnflamatuar barsak hastalıkları; İBH; Kron; Crohn s; Ülseratif kolit İltihabi bağırsak hastalıkları bağırsağın iltihaplanması ile seyreden bir gurup hastalıktır. Bu hastalıklarda

Detaylı

Klavuzdan Kliniğe Çölyak Hastalığı

Klavuzdan Kliniğe Çölyak Hastalığı Klavuzdan Kliniğe Çölyak Hastalığı Doç.Dr. Erdem KOÇAK İstanbul Bilim Üniversitesi Özel Şişli Florence Nightingale Hastanesi Gastroenteroloji Kliniği Tanım Çölyak Hastalığı (ÇH), genetik olarak duyarlı

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. Ürünün İsmi. EUCARBON tablet. 2. Kalitatif ve Kantitatif Bileşimi. Etkin maddeler:

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. Ürünün İsmi. EUCARBON tablet. 2. Kalitatif ve Kantitatif Bileşimi. Etkin maddeler: KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. Ürünün İsmi EUCARBON tablet 2. Kalitatif ve Kantitatif Bileşimi Etkin maddeler: Bir tablette; 180,0 mg bitkisel kömür, 50,0 mg kükürt, 105,0 mg senne (sinameki) yaprağı tozu ve 25,0

Detaylı

2. Çocukluk çağında demir eksikliği anemisi?

2. Çocukluk çağında demir eksikliği anemisi? DEMİR EKSİKLİĞİ 1. Demir eksikliği anemisi nedir? Demir eksikliği anemisi : kan hücrelerinin yapımı için gerekli olan demirin dışarıdan besinlerle yetersiz alınması yada vücuttan aşırı miktarda kaybedilmesi

Detaylı

LOKOMOTOR SİSTEM SEMİYOLOJİSİ

LOKOMOTOR SİSTEM SEMİYOLOJİSİ LOKOMOTOR SİSTEM SEMİYOLOJİSİ Prof.Dr.Ayşe Kılıç draysekilic@gmeil.com AMAÇ Lokomotor sistemin temel yapılarını ve çocuklarda görülen yakınmalarını, öykü, fizik muayene ve basit tanı yöntemlerini öğrenmek

Detaylı

Kronik Hepatit B li Hastalarda Oral Antiviral Tedavilerin Değerlendirilmesi

Kronik Hepatit B li Hastalarda Oral Antiviral Tedavilerin Değerlendirilmesi Kronik Hepatit B li Hastalarda Oral Antiviral Tedavilerin Değerlendirilmesi Özer Yıldırım D¹, Mıstık R², Kazak E², Ağca H³, Heper Y², Yılmaz E², Akalın H² 1 Balıkesir Atatürk Devlet Hastanesi Enfeksiyon

Detaylı

Zeytinyağı ve Çocukluk İnsanın çocukluk döneminde incelenmesi gereken en önemli yönü, gösterdiği bedensel gelişmedir. Doğumdan sonraki altı ay ya da

Zeytinyağı ve Çocukluk İnsanın çocukluk döneminde incelenmesi gereken en önemli yönü, gösterdiği bedensel gelişmedir. Doğumdan sonraki altı ay ya da Zeytinyağı ve Çocukluk İnsanın çocukluk döneminde incelenmesi gereken en önemli yönü, gösterdiği bedensel gelişmedir. Doğumdan sonraki altı ay ya da bir yıllık sürede, bebeğin en önemli gıdasını anne sütü

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 İmmün sistemin gelişimini, fonksiyonlarını veya her ikisini de etkileyen 130 farklı bozukluğu tanımlamaktadır. o Notarangelo L et al, J Allergy Clin Immunol 2010 Primer immün yetmezlik sıklığı o Genel

Detaylı

Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması. Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması. Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Testler farklı amaçlarla uygulanabilir: - Tanı, tarama, doğrulama,

Detaylı

2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru yanıt hayır olabilir mi?

2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru yanıt hayır olabilir mi? ÇOCUKLARDA İLAÇ KULLANIMINDA FARMAKOKİNETİK VE FARMAKODİNAMİK FARKLILIKLAR 17.12.2004 ANKARA Prof.Dr. Aydın Erenmemişoğlu ÇOCUKLARDA İLAÇ KULLANIMINDA FARMAKOKİNETİK VE 2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru

Detaylı

TLERDE SEROLOJİK/MOLEK HANGİ İNCELEME?) SAPTANMASI

TLERDE SEROLOJİK/MOLEK HANGİ İNCELEME?) SAPTANMASI * VİRAL V HEPATİTLERDE TLERDE SEROLOJİK/MOLEK K/MOLEKÜLER LER TESTLER (NE ZAMANHANG HANGİ İNCELEME?) *VİRAL HEPATİTLERDE TLERDE İLAÇ DİRENCİNİN SAPTANMASI *DİAL ALİZ Z HASTALARININ HEPATİT T AÇISINDAN

Detaylı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebek beslenmesinde 0-3 yaş arası kritik bir dönemdir. Bu dönemde annelerin her konuda olduğu gibi beslenme konusunda bebekleri için mümkün olan en 1 / 7 iyi

Detaylı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı Sporcu Beslenmesi Ve Makarna Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı BESLENME Genetik yapı PERFORMANS Fiziksel kondisyon Yaş Cinsiyet Yaş Enerji gereksinimi Vücut bileşimi

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU KLK-HAB-BES İlk yayın Tarihi : 15 Mart 2006 Revizyon No : 04 Revizyon Tarihi : 03 Ağustos 2012 İçindekiler A) Malnütrisyon

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME BİRECİK MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ ZEYNEP ŞAHAN KARADERE

SAĞLIKLI BESLENME BİRECİK MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ ZEYNEP ŞAHAN KARADERE SAĞLIKLI BESLENME BİRECİK MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ ZEYNEP ŞAHAN KARADERE Sağlıklı büyümek ve gelişmek için yeterli ve dengeli beslenmeliyiz. BESLENME İnsanın yaşına, cinsiyetine, çalışma ve özel

Detaylı

1000 ml sulu çözeltide 667 gram laktüloz

1000 ml sulu çözeltide 667 gram laktüloz Duphalac 670 mg/ml şurup Ağız yolundan uygulanır. Etkin madde: 1000 ml sulu çözeltide 667 gram laktüloz Yardımcı Maddeler: Duphalac Şurup hiçbir yardımcı madde içermemektedir. Duphalac Şurup, laktuloz

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

Akdeniz Anemisi; Cooley s Anemisi; Talasemi Majör; Talasemi Minör;

Akdeniz Anemisi; Cooley s Anemisi; Talasemi Majör; Talasemi Minör; TALASEMİ Akdeniz Anemisi; Cooley s Anemisi; Talasemi Majör; Talasemi Minör; Talasemi kırmızı kan hücrelerinin üretimini bozan genetik hastalıklardır. Ülkemizde çok sık görülmektedir. Hastaların kırmızı

Detaylı

Nadir Hastalıklar-Yetim ilaçlar. bir sağlık sorunu. Uğur Özbek İstanbul Üniversitesi Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü (DETAE) Orphanet-Türkiye

Nadir Hastalıklar-Yetim ilaçlar. bir sağlık sorunu. Uğur Özbek İstanbul Üniversitesi Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü (DETAE) Orphanet-Türkiye Nadir Hastalıklar-Yetim ilaçlar bir sağlık sorunu Uğur Özbek İstanbul Üniversitesi Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü (DETAE) Orphanet-Türkiye NADİR HASTALIK Prevalansı 1/2000 den az olan hastalıklar NADİR

Detaylı

KARACIGERINI KORU SIGORTAYI ATTIRMA!

KARACIGERINI KORU SIGORTAYI ATTIRMA! KARACIGERINI KORU SIGORTAYI ATTIRMA! Portal : www.takvim.com.tr İçeriği : Gündem Tarih : 09.03.2017 Adres : http://www.takvim.com.tr/yasam/2017/03/09/karacigerini-koru-sigortayi-attirma Karaciğerini koru

Detaylı

ÇÖLYAK HASTALIĞI İÇİN ESPGHAN (Avrupa Pediatrik Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Derneği) KILAVUZU

ÇÖLYAK HASTALIĞI İÇİN ESPGHAN (Avrupa Pediatrik Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Derneği) KILAVUZU ÇÖLYAK HASTALIĞI İÇİN ESPGHAN (Avrupa Pediatrik Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Derneği) KILAVUZU *S. Husby, S.Koletzko, I.R.Korponay-Szabo, M.L.Mearin, A.Phillips, R.Shamir, #R.Troncone, **K.Giersiepen,

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN KARBONHİDRATLAR Normal diyet alan kişilerde enerjinin % 55-60 ı karbonhidratlardan sağlanır. Bitkiler karbonhidratları fotosentez yoluyla güneş ışığının yardımıyla karbondioksit ve sudan yararlanarak klorofilden

Detaylı

Ekmek, buğday ununa; su, tuz, maya (Saccharomyces cerevisiae) gerektiğinde şeker, enzimler, enzim kaynağı olarak malt unu, vital gluten ve izin

Ekmek, buğday ununa; su, tuz, maya (Saccharomyces cerevisiae) gerektiğinde şeker, enzimler, enzim kaynağı olarak malt unu, vital gluten ve izin EKMEK İSRAFI Ekmek, buğday ununa; su, tuz, maya (Saccharomyces cerevisiae) gerektiğinde şeker, enzimler, enzim kaynağı olarak malt unu, vital gluten ve izin verilen katkı maddeleri ilave edilip bu karışımın

Detaylı

Diyabette Beslenme. Diyabet

Diyabette Beslenme. Diyabet Diyabette Beslenme Diyabet BR.HLİ.044 Diyabet Hastası Nasıl Beslenmeli? Halk arasında şeker hastalığı olarak adlandırılan diyabet, düzenli beslenme programı gerektirir. Düzenli ve bilinçli bir beslenme

Detaylı

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir.

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir. KANSER HASTALARINDA BESLENME DESTEĞİ Dengeli ve sağlıklı beslenme sadece tedavi gören kanser hastaları için değil tedavi sonrası süreçte de sağlıklı yaşamı oluşturan önemli unsurlardan biridir. Kanser

Detaylı

Romatizma BR.HLİ.066

Romatizma BR.HLİ.066 Nedir? başta eklemler olmak üzere, birçok organ ve dokunun doğrudan ya da dolaylı olarak zarar görmesine yol açabilen hastalıklar grubudur. Kanda iltihap düzeyinde yükselmeye neden olup olmamasına göre

Detaylı

Akut ve Kronik Hepatit B Aktivasyonunun Ayrımı. Dr. Murat Kutlu Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi

Akut ve Kronik Hepatit B Aktivasyonunun Ayrımı. Dr. Murat Kutlu Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Akut ve Kronik Hepatit B Aktivasyonunun Ayrımı Dr. Murat Kutlu Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Akut Hepatit B ve Kronik Hepatit Aktivasyonunun Ayrımı Neden AHB ve KHB-A karışır? Neden AHB ve KHB-A

Detaylı

NOBEL ÖDÜLLÜ SANCAR'DAN FLAS KANSER AÇIKLAMASI

NOBEL ÖDÜLLÜ SANCAR'DAN FLAS KANSER AÇIKLAMASI NOBEL ÖDÜLLÜ SANCAR'DAN FLAS KANSER AÇIKLAMASI Portal : www.eurovizyon.co.uk İçeriği : Haber Tarih : 10.05.2017 Adres : http://www.eurovizyon.co.uk/saglik/nobel-odullu-sancar-dan-flas-kanser-aciklamasi-h50627.html

Detaylı

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi Sağlıklı bir anne için Sağlıklı beslenme Düzenli hekim kontrolü Gebelik öncesi hastalıkların sıkı takibi Sağlıklı bir yaşam tarzı Huzurlu bir gebelik süreci Sağlıklı beslenme = Dengeli beslenme Proteinler

Detaylı

ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1. YETERLİ ve DENGELİ BESLENME. PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ

ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1. YETERLİ ve DENGELİ BESLENME. PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1 YETERLİ ve DENGELİ BESLENME PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ OKUL ÇAĞINDA BESLENME Okul çağı dönemi, büyüme ve gelişmenin hızlı olduğu, besin

Detaylı

GLUTEN ile İLGİLİ DİĞER HASTALIKLAR

GLUTEN ile İLGİLİ DİĞER HASTALIKLAR GLUTEN ile İLGİLİ DİĞER HASTALIKLAR Prof. Dr. Sema AYDOĞDU Ege Üniversitesi Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme B.D. İZMİR 1-5 Mayıs 2013 ANTALYA GÜZELİM İZMİR Konuşmaya Buğday Tarlalarını EN

Detaylı

4.SINIF İÇ HASTALIKLARI STAJ PROGRAMI Öğretim Üyeleri: Prof. Dr. Mehmet BAŞTEMİR, Doç. Dr. Selman ÜNVERDİ, Yrd. Doç. Dr.

4.SINIF İÇ HASTALIKLARI STAJ PROGRAMI Öğretim Üyeleri: Prof. Dr. Mehmet BAŞTEMİR, Doç. Dr. Selman ÜNVERDİ, Yrd. Doç. Dr. 4.SINIF İÇ HASTALIKLARI STAJ PROGRAMI Öğretim Üyeleri: Prof. Dr. Mehmet BAŞTEMİR,, GRUP 1 Stajyer Öğrenciler için Haftalık Çalışma Programı* 1. Hafta (16-20 Ekim 2017) Saat 16 Ekim 2017 Pazartesi 17 Ekim

Detaylı

oporoz Tanı ve Tedavi Prensipleri

oporoz Tanı ve Tedavi Prensipleri Osteoporoz Tanı ve Tedavi oporoz Tanı ve Tedavi Prensipleri Prensipleri Dr. Ümit İNCEBOZ Balıkesir Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Dr. Ümit İNCEBOZ Balıkesir Üniversitesi Tıp

Detaylı

KULLANMA TALĐMATI. MEGACE 160 mg tablet Ağız yoluyla alınır.

KULLANMA TALĐMATI. MEGACE 160 mg tablet Ağız yoluyla alınır. KULLANMA TALĐMATI MEGACE 160 mg tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Her bir tablet 160 mg megestrol asetat içerir. Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat, mikrokristalize selüloz, kolloidal silikon

Detaylı

Non-Çölyak Gluten Duyarlılığı

Non-Çölyak Gluten Duyarlılığı güncel gastroenteroloji 19/2 Non-Çölyak Gluten Duyarlılığı Süheyla Ayça GÜLENAY SÜMER 1, Ferda AKBAY HARMANDAR 2, Seyit UYAR 1, Ayhan Hilmi ÇEKİN 2 Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi; 1 İç Hastalıkları

Detaylı

Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader

Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader OLGU 1 İkinci çocuğuna hamile 35 yaşında kadın gebeliğinin 6. haftasında beş yaşındaki kız çocuğunun rubella infeksiyonu geçirdiğini öğreniyor. Küçük

Detaylı

Demir Eksikliği Nedenleri Klinik Bulgular. Prof. Dr. Özcan Bör Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi

Demir Eksikliği Nedenleri Klinik Bulgular. Prof. Dr. Özcan Bör Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi Demir Eksikliği Nedenleri Klinik Bulgular Prof. Dr. Özcan Bör Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi Demir eksikliğinin nedenleri Demir depolarının yetersiz olması Prematürelik,

Detaylı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı Dengeli Beslenme Yaşamımız boyunca sürekli büyürüz. Bebeklikten itibaren sağlıklı bir şekilde büyümek ve gelişmek için düzenli, dengeli ve yeterli beslenmemiz gerekir. Beslenmek yani yemek yemek günlük

Detaylı

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU 173 Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Hiçbir canlının beslenmeden yaşamını sürdürmesi mümkün değildir. Bu, her yaşta olmak üzere, insanlar için de geçerlidir. Özellikle bebekler ve

Detaylı

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065 Gençlerde Bel Ağrısına Dikkat! Bel ağrısı tüm dünyada oldukça yaygın bir problem olup zaman içinde daha sık görülmektedir. Erişkin toplumun en az %10'unda çeşitli nedenlerle gelişen kronik bel ağrıları

Detaylı

TAMAMLAYICI BESLENME Prof.Dr Sevin Altınkaynak Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

TAMAMLAYICI BESLENME Prof.Dr Sevin Altınkaynak Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı TAMAMLAYICI BESLENME Prof.Dr Sevin Altınkaynak Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı 1 / 29 Tanım Tamamlayıcı beslenme DSÖ tamamlayıcı beslenmeyi; 6. aydan sonra anne sütü yanında diğer Sadece anne

Detaylı

Çölyak Hastalığı. Prof. Dr. Ömer Sentürk

Çölyak Hastalığı. Prof. Dr. Ömer Sentürk Çölyak Hastalığı Prof. Dr. Ömer Sentürk Çölyak Hastalığı İnce barsağın hasarlanmış kısmından gıdaların malabsorpsiyonu İnce barsak mukozasında spesifik olmayan karakteristik lezyonlar Glutenli gıdalardan

Detaylı

neden az yağlı az kolesterollü diyet?

neden az yağlı az kolesterollü diyet? neden az yağlı az kolesterollü diyet? DYT-YRD07 Rev / 2 Yürürlük Tarihi / 30.12.2005 Rev Tarihi / 17.18.2012 neden az yağlı az kolesterollü diyet? Kolesterol insan vücudunda doğal olarak bulunan yağa benzer

Detaylı

DERS KURULU 5 TIP 322- SİNDİRİM SİSTEMİ VE ENDOKRİN ÇOCUK SAĞ VE HAS+ÇOCUK CER+İMMÜONOLOJİ

DERS KURULU 5 TIP 322- SİNDİRİM SİSTEMİ VE ENDOKRİN ÇOCUK SAĞ VE HAS+ÇOCUK CER+İMMÜONOLOJİ Başlama Tarihi: 14.3.16 Bitiş Tarihi: 22.4.16 Yeni Yüzyıl Üniversitesi TIP FAKÜLTESİ Prof. Dr. Demir Budak Dekan Eğitim Koordinatörü:Prof. Dr. Asiye Nurten 215 216 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 5 TIP

Detaylı

06 Şubat Nisan SAAT P a z a r t e s i S a l ı Ç a r ş a m b a P e r ş e m b e C u m a

06 Şubat Nisan SAAT P a z a r t e s i S a l ı Ç a r ş a m b a P e r ş e m b e C u m a TARİH 06.02.2017 07.02.2017 08.02.2017 09.02.2017 10.02.2017 09: 15 GEÇEN DERS UNUN DEĞERLENDİRİLMESİ VE YENİ DERS UNUN TANITIMI Ders Kurul Başkanı Prof.Dr.Aysen AKALIN GÖRH Pre-Operatif Hastaların Genel

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

DİYABET DİYETİ * Diabet diyeti, yeterli ve dengeli beslenme temeline dayanmaktadır. Size önerilen miktarlardaki yiyecekler günlük protein,

DİYABET DİYETİ * Diabet diyeti, yeterli ve dengeli beslenme temeline dayanmaktadır. Size önerilen miktarlardaki yiyecekler günlük protein, DİYABET DİYETİ * Diabet diyeti, yeterli ve dengeli beslenme temeline dayanmaktadır. Size önerilen miktarlardaki yiyecekler günlük protein, karbonhidrat, yağ ve enerji ihtiyacınızı karşılayacaktır. * Bu

Detaylı

mm3, periferik yaymasında lenfosit hakimiyeti vardı. GİRİŞ hastalığın farklı şekillerde isimlendirilmesine neden Olgu 2 Olgu 3

mm3, periferik yaymasında lenfosit hakimiyeti vardı. GİRİŞ hastalığın farklı şekillerde isimlendirilmesine neden Olgu 2 Olgu 3 24 P. I. AĞRAS ve Ark. GİRİŞ Ürtikeryal vaskülit histolojik olarak vaskülit bulgularını gösteren, klinikte persistan ürtikeryal döküntülerle karakterize olan bir klinikopatolojik durumdur (1). Klinikte

Detaylı

Fatma Burcu BELEN BEYANI

Fatma Burcu BELEN BEYANI 10.Pediatrik Hematoloji Kongresi Araştırma Destekleri/ Baş Araştırıcı Çalıştığı Firma (lar) Danışman Olduğu Firma (lar) Hisse Senedi Ortaklığı Fatma Burcu BELEN BEYANI Sunumum ile ilgili çıkar çatışmam

Detaylı

SAAT P a z a r t e s i S a l ı Ç a r ş a m b a P e r ş e m b e C u m a. Pre-Operatif Hastaların Genel Değerlendirilmesi Yrd.Doç.Dr.

SAAT P a z a r t e s i S a l ı Ç a r ş a m b a P e r ş e m b e C u m a. Pre-Operatif Hastaların Genel Değerlendirilmesi Yrd.Doç.Dr. 1. H A F T A TARİH 06.02.2017 07.02.2017 08.02.2017 09.02.2017 10.02.2017 09: 15 GEÇEN DERS UNUN DEĞERLENDİRİLMESİ VE YENİ DERS UNUN TANITIMI Ders Kurul Başkanı Prof.Dr.M.Nur KEBAPÇI GÖRH Pre-Operatif

Detaylı

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr Ağacın kökü toprak İnsanın kökü EKMEK tir. 2 BİR AYDA 7-12 KG. VERMEK

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ HASTANESİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ HASTANESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ HASTANESİ ÜLSERATİF KOLİT HASTALIĞI HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER GASTROENTEROLOJİ BİLİM DALI Ülseratif Kolit & Crohn Hastalığı Merkezi www.baskent-ank.edu.tr Ülseratif kolit nedir?

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ HASTANESİ. HiPOTiROiDi. Konjenital, Hashimoto ve Edinsel hipotiroidi

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ HASTANESİ. HiPOTiROiDi. Konjenital, Hashimoto ve Edinsel hipotiroidi BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ HASTANESİ HiPOTiROiDi Konjenital, Hashimoto ve Edinsel hipotiroidi Tiroid bezi ve İşlevleri Tiroid bezi boyunda, nefes borusunun üzerine adeta kalkan gibi sarılı bir şekilde yer alır.

Detaylı

17 Nisan Haziran SAAT P a z a r t e s i S a l ı Ç a r ş a m b a P e r ş e m b e C u m a

17 Nisan Haziran SAAT P a z a r t e s i S a l ı Ç a r ş a m b a P e r ş e m b e C u m a TARİH 17.04.2017 18.04.2017 19.04.2017 20.04.2017 21.04.2017 09: 15 GEÇEN DERS UNUN DEĞERLENDİRİLMESİ YENİ DERS UNUN TANITIMI Ders Kurul Başkanı Prof.Dr.F.Belgin EFE Akut Pankreatit Pre-Operatif Hastaların

Detaylı

SAĞLIK ÇALIŞANLARININ ENFEKSİYON RİSKLERİ

SAĞLIK ÇALIŞANLARININ ENFEKSİYON RİSKLERİ SAĞLIK ÇALIŞANLARININ ENFEKSİYON RİSKLERİ Sağlık hizmeti veren, Doktor Ebe Hemşire Diş hekimi Hemşirelik öğrencileri, risk altındadır Bu personelin enfeksiyon açısından izlemi personel sağlığı ve hastane

Detaylı

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI Türkiye beslenme durumu yönünden hem gelişmekte olan, hem de gelişmiş ülkelerin sorunlarını birlikte içeren bir görünüme sahiptir. Ülkemizde halkın beslenme

Detaylı

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182 İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2013 YILI HASTA OKULU PLANI HASTANE ADI TARİH SAAT KONU EĞİTİM YERİ HASTA OKULU PROGRAMI İÇİN HASTA VE YAKINLARININ İLETİŞİM KURABİLECEKLERİ TELEFON NUMARASI HASEKİ 28/01/2013

Detaylı

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 15.Hafta ( 22-26 / 12 / 2014 ) ANNE SÜTÜNÜN ÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ Slayt No: 22 Bebeğin bağışıklık sisteminin gelişimini kolaylaştırır. Bebekte kulak enfeksiyonları

Detaylı

Dr. İsmail Yaşar AVCI GATA İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

Dr. İsmail Yaşar AVCI GATA İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı KLİNİK BELİRTİ ve BULGULAR KOLERA Dr. İsmail Yaşar AVCI GATA İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı 1 Koleranın temel kliniği yoğun ishal ve kusma ile seyreden ve sonucunda gelişen

Detaylı

Çölyak hastalýðýnýn moleküler genetik temelleri

Çölyak hastalýðýnýn moleküler genetik temelleri Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Dergisi 2003; 46: 75-79 Derleme Çölyak hastalýðýnýn moleküler genetik temelleri Cemal Ün 1, Sema Aydoðdu 2 GSF National Research Center for Enviroment and Health 1 Institute

Detaylı

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 KRONİK HASTALIK ANEMİSİ IX. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GİRİŞ VE TANIM Kronik

Detaylı

EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ. Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin

EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ. Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin Bu yayın, FSA nın (Food Standards Agency) izniyle tercüme edilmiştir. Bu kitapçık, bir GAV yayınıdır. GAV Yayın No:

Detaylı

DiYABET VE BESLENME N M.-

DiYABET VE BESLENME N M.- DiYABET VE BESLENME Diyabet tedavisinin amacı;kan şekeri kontrolünü sağlayarak diyabetin seyrinde gelişebilecek bozuklukları (komplikasyonları) önlemek veya geciktirmek; böylece yaşam kalitenizi yükseltmektir.

Detaylı