SOLUNUM SİSTEMİ ve DOLAŞIM SİSTEMİ. Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SOLUNUM SİSTEMİ ve DOLAŞIM SİSTEMİ. Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER"

Transkript

1 SOLUNUM SİSTEMİ ve DOLAŞIM SİSTEMİ Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER

2 1.Solunum Yüzeyleri Arasında Gaz Alış-Verişi Gaz değişimi zarları arasında oluşan farka bağlı difüzyona dayanır. Difüzyon pasif bir süreç olduğundan; difüzyon oranı (R) artmasına bağlıdır. Yani daha yüksek bir konsantrasyona ve daha büyük yüzey alanına bağlı olarak difüzyon artarken, mesafe ile, yani mesafe artışına bağlı olarak difüzyon azalır. Buna Fick Kanunu adı verilir. Evrimsel stratejiler ihtiyaç duyulan solunum gazı miktarına bağlı olarak farklı difüzyon arttırma adaptasyonlarına giderler. Yani solunumu maksimize ederler. Çoğu Vertebrat filumlarında özel solunum organları yoktur. Bununla beraber solunumla alınan oksijen konsantrasyon arttırmak için farklı yolları geliştirmişlerdir (Şekil 42.2). Diğer hayvanlar ise özelleşmiş solunum organlarına sahiptirler.

3

4 2. Solungaçlar, Deri Solunumu ve Trakeal Sistemler Dış solungaçlar balık ve amfibi larvalarında bulunur. Solungaçlar, gaz değişimi için solunum yolu yüzey alanını artırmayı amaçlar. Buna özelleşmişlerdir. Ancak bu sistemin çalışması için sulu bir ortama ihtiyaç vardır (Şekil 42.21). Bazı invertebratlarda (Omurgasızlarda) solunum yolu odaları (=Branchial chambers) solungaçlarla, solungaç kanalları (=gills) ile korumaktadır. Bazı omurgasızlarda solunum yolu odalarının içinde bulunan oksijenli su, bir önceki solunumdan alınmış oksijenli sudan pompalanır. Yumuşakçalarda ise (=Mollusca) işleyiş bir manto yapısına sahiptir. Su bu yapı üzerinden akıtılır, geçirilir ve gerekli oksijen alınarak su dışarı atılır.

5

6 Kemikli balıklarda solungaçlara karşılık gelen yapının adı Operkulum dur (=Operculum). Kemikli balıklar, su akışının ters yönünde suyu solungaç içinde yer alan kanallar üzerinden geçirerek, difüzyonu en üst seviyeye ulaştırırlar. Böylece yüzülen su akımının ters yönünde solungaçlardan geçen su içindeki gaz değişimi olur ve bu kanallarda (=gillerde) yer alan kana maksimum düzeyde oksijen geçmesi sağlanır (Şekil 49.4 ve 42.22).

7

8 Deri solunumu sürekli nem gerektirir. Birçok Amfibia ve birkaç sürüngen türü gaz değişiminde deri solunumunu kullanır. Trakeal sistemleri, yani Trake solunumu eklem bacaklılarda bulunur. Borusal yapılar şeklinde olan Trake (Trakea) ve onunla bağlantılı küçük tüpler Trakeoller (Tracheoles) ile bunların uçlarında yer alan hava delikleri ile (Spiracles) dışarıdaki çevre ile etkileşimdedir (Şekil 42.23). Buna açık dolaşım adı da verilir. Bu doğrudan hava taşıyan hücreler (bölgeler, kısımlar), eklembacaklılar tarafından açılıp ve kapanabilir. Yani canlı tarafından kontrol edilir. Birde diğer canlılarda görülen ve gaz değişimi için yardımcı organların kullanıldığı sistemler vardır. Buna Kapalı dolaşım adı verilir (Şekil 42.3).

9

10 3. Akciğerler Akciğerler buharlaşmayı en aza indirmek için ve buna destek olacak şekilde içeri çökmüş gaz değişim zarları içeren bir yapıdır. Bu karasal yaşama uyum için ortaya çıkmış en önemli adaptasyonlardan biridir (Şekil 49.8 ve 42.24).

11

12 Havada, solunumunda gazların kısmi basınçlarından yararlanılır. Buna göre solunumda ciğerlere alınan havada bulunan gazların kısmi basıncı, atmosferik basıncın oranını gösterir. Bu her soluk alımında alınan her bir gazın miktarına atfedilir. Bu basınç, gaz değişimini beraberinde getiren, derecelenmeden de sorumludur. Yani bu gaz basıncı zaten ciğerlerdeki gazların miktarının değişmesi içinde bir kuvvet oluşturur. Amfibiler ve sürüngenlerde farklı yollarla nefes alır. Amfibiler ciğerlerine havayı, gaz basıncının pozitif kuvvetini kullanarak alırken; Sürüngenler ise negatif basınç kuvvetini kullanarak havayı içlerine çekerler (Şekil 49.7).

13 Memeli akciğerlerinde hava ile temas eden yüzey alanı artmıştır. Memeli akciğerlerinin yüzey alanının artmasının en büyük nedeni, akciğerlerin yapısında yer alan ve çok fazla sayıda bulunan alveollerdir. Bunlardan herbiri geniş bir kapiller ağ içerirler (Şekil 49.5 ve 42.5). Kuşların solunum sistemi ise oldukça verimli çalışan bir hava akımı sistemini içerir. Kuşların solunum sisteminde hava akımı tek yönlü olarak ciğerlere alınır ve solunum sistemi üzerinden geçer. Sistem iki yönlü olarak çalışır. Alınan temiz hava öndeki hava keselerine dolar. Daha önce alınmış olan hava ise (=Nefes) araka keselerde yer alır. Ön keselerin kapakları kapanır ve arka keseden kullanılmış hava, soluk borusu ile dışarı atılır. Bir sonraki aşamada taze hava arka keselere alınır ve kapakları kapatılır. Ön kesede yer alan bir önceki hava, ön hava keselerinin açılması ile salınır ve soluk borusu yardımıyla dışarı atılır. Böylece hiçbir zaman taze ve kullanılan hava (Şekil 42.26) birbirine karışmaz.

14

15 4. Memelilerde Havalandırma Yapıları ve Mekanizmaları Memelilerde Akciğerin yapısı ve fonksiyonu solunum döngüsü ile desteklenir. Gaz değişimi kısmi basınç farklılıkları ile uyarılır. Akciğerler, diyaframın kasılması ve dış yapısını saran kaslar tarafından sıkıştırılır. Bu şekilde oluşan negatif basınç havanın emilmesini sağlar (Şekil 42.27).

16 Havalandırma verimlilik, akciğer kapasitesi ve solunum hızına bağlıdır. Normal nefes oranı oksijen ve karbondioksit basıncının kısmi değerleri aralığında sınırlı tutmaktadır. Hipoventilasyon da (=az havalandırmada) karbondioksit seviyeleri çok yüksek ve hiperventilasyon da (=çok havalandırmada) karbondioksit seviyeleri çok düşük olduğu zaman meydana gelir. Havalandırma, sinir sisteminin kontrolü altındadır. Her nefes alışı, solunum kontrol merkezi nöronları tarafından CO 2 seviyelerinin tespit edilmesi ile başlatılır. Buna dair çalışmalar; gönüllü hipo ve hiperventilasyon yapan insanlar üzerinde; sınırlı sürelerde yapılmıştır.

17 Solunum sistemi hastalıkları gaz alışverişi sınırlamaktadır. Amfizem rahatsızlığı, alveollerin duvarlarında görülen hasar ve yıkılmalara bağlı olarak zamanla oluşur. Bu kişiler çok ve sık nefes alırlar. Alınan bu nefes hem enerji kaybına yol açar hem de alveollerdeki hasar nedeniyle verimli kullanılamaz. Benzer şekilde Akciğer kanseri de son derece ölümcül bir hastalıktır. Her iki hastalığında en belirgin sebebinin sigara kullanımı olduğu tespit edilmiştir.

18 5.Vücut Sıvıları İçinde Gazların Taşınması Solunum pigmentleri oksijen taşımak için ona bağlama yeteneğine sahiptir. Hemoglobin; kanda oksijeni bağlama ve böylece taşıma yeteneğini sahiptir. Böylece kanın oksijen taşıma kapasitesini artırır. Kan plazması da eriyebilir (=suya nüfuz eden) oksijeni taşıma yeteneğine sahiptir (Şekil ve 42.29).

19

20 Hemoglobin iki α ve iki β zinciri içeren; dört polipeptid zincirden oluşmaktadır. Bunların her biri, bir demir içeren Hem- grubu (Heme-) ile ilişkilidir ve O 2 bağlayabilir (Şekil 49.14). Hemoglobin ve miyoglobin oksijen yedeği sağlamakla görevlidir. Hemoglobin tarafından taşınan oksijenin büyük bir kısmı kan içinde kalır ve bir gerektiğinde kullanılabilir.

21 Miyoglobin molekülleri kas içinde yer alır ve oksijeni burada tutar. Oksijen miktarının düşmesine karşı daha düşük kısmi basınçlarda oksijeni hemoglobinden farklı ve ona yedek olacak şekilde oksijeni korur. Böylece ek bir oksijen rezervi olarak hizmet verir. Hemoglobinin, oksijene ilgisi (=affinitesi) ph ve sıcaklıktan etkilenir. Hemoglobinin, oksijene ilgisinin azalması, ph azaldıkça azalır ve sıcaklık arttıkça artar (Şekil 49.16). Bu nedenle düşük ph ve daha yüksek sıcaklıkta, daha fazla oksijen serbest bırakılır (Şekil 42.28).

22

23 DOLAŞIM SİSTEMİ 1.Kan ve Kanın Bileşenleri Gazların taşınmasında kan çok önemli bir rol oynar. Karbondioksit, öncelikle bikarbonat iyonu olarak taşınır. En çok karbondioksit, kırmızı kan hücresi içinde bulunur. Burada Karbonikanhidraz yardımıyla, bikarbonat atomu oluşturmak üzere su ile bir araya gelip katalizlenir. Kan plazması akışkan bir matrikstir. Kanın %55 Plazma, %45 i hücredir. Plazmanın % 92 si su dur. Buna ek olarak, besin maddelerini, hormonları, iyonları, plazma proteinlerini ve atıkları içerir (Şekil 50.1 ve ).

24

25 Dolaşım sistemini oluşturan bileşenler sistemin hücreleri ve plateletleri (Trombosit vbg) içerir. Dolaşım sisteminin hücreleri, kan hücreleridir. Bunlar eritrositler (alyuvarlar), lökosit (beyaz hücre) ve trombosit (Platelet) içerir. Eritrositler, oksijen taşınması için hemoglobin içeren hücrelerdir. Lökositler ise bağışıklık sisteminin bir parçasıdır. Trombositler, kan pıhtılaşmasını başlatmaya yarayan yardımcı yapılardır (Şekil 42.18). Kanın elemanlarını oluşturan hücreler, kök hücrelerinden doğar. Kan hücreleri için, hücresel farklılaşma (=hematopoez) kemik iliğinde yer alan, pluripotent yapılı kök hücreleri tarafından gerçekleştirilmektedir (Şekil 42.17).

26

27

28 Kan oldukça özel bir yapıdır. Farklı işlev gören, pek çok bileşen bir arada bulundurur ve çalıştırır. Buna kan pıhtılaşması sırasında bir enzimi örnek verebiliriz. Pıhtılaşması, normalde plazmada çözülmüş fibrinojen ile başlar. Bir yaralanma anında plazma içinde çözülmüş fibrinojen (bir kan proteini), bir enzim ile çözülmeyen fibrin proteini haline dönüştürülür. Yaralanan yer iyileşene kadar, bu pıhtının da erimesi gerekir.

29 2. Omurgasızlarda (İnvertebratlar) Dolaşım Sistemleri Bazı omurgasızlarda görülen açık dolaşım sistemi tek yönlü bir akışa sahiptir. Süngerlerde, su tek bir kanal boyunca hareket eder. Knidarialar da ise (=Cnidaria) su gastravasküler alan (=karın boşluğu) boyunca dolaşır. Küçük hayvanlarda dolaşım için vücut boşluğunu kullanabilir. Kapalı dolaşımı olan omurgasız canlı sistemlerinde ise dolaşım, bir dairesel döngü içinde taşınır. Bu kapalı sistemlerde dolaşım; kan gibi sıvı yapılı bir taşıyıcı ile damarlar gibi sınırlı ve/veya kapalı ayrı bir alan ve döngü içerisinde gerçekleşir (Şekil 50.4).

30

31 3. Omurgalılarda Dolaşım Sistemleri Omurgalılarda dolaşım sistemi omurgalı canlının evrimine göre farklılık gösterir (Şekil 42.4). Balıklarda dolaşım, solungaçlarda solunumla eş zamanlı olarak gerçekleşir. Bu canlının sistemini daha verimli kullanmasını sağlar. Balıkların iki odacıklı bir pompalama sistemine dayalı doğrusal bir kalbi vardır. Kan solungaçlara doğru pompalanır. Burada gaz değişimini gerçekleştirir ve tekrar vücuda pompalanır (Şekil 50.5).

32

33 Amfibiler ve çoğu sürüngenlerde akciğerler için ayrı bir sirkülasyonu gereklidir. Akciğer dolaşımı kanı akciğerlere pompalar ve sistemik dolaşım ise bu akciğerlerden gelen kanı vücuda pompalar. Amfibilerin kalplerinde iki kulakçık (=Atrium) olduğu için, akciğerlere ve vücuda giden kan birbirine karışmaz. Buna karşın kalplerinde tek karıncık (=Ventrikül) bulunur (Şekil 50,6). Sürüngenlerin çoğunun kalplerinde ise ventrikül ile atriyumları kısmen ayıran bir septum vardır. Bu kalbin içinde temiz ve kirli kanın karışmasını kısmen azaltır.

34

35 Memeliler, kuşlar ve timsahgiller birbirinden tamamen ayrı iki dolaşım sistemine sahiptirler. Dört odacıklı kalpleri iki karıncık içerir (Şekil 50,7). Memelilerin ve kuşların kalpleri arasında ki bu aşırı benzerlik çakışan, eş zamanlı bir evrim örneği olarak kabul edilir.

36 4. Dört Odacıklı Kalp ve Kan Damarları Kalp döngüsü kardiyovasküler sistem tarafından yönetilir. Kanın kalpte tek yönlü bir akışı vardır. Bu işleyiş atrium ve ventrikulusa ait (=atriyoventriküler) iki kapak tarafından düzenlenir ve korunur (Şekil 42.6). Diyastol (Kalbin açılması) sırasında karıncıklar (=ventriküller) rahat durumda ve kulakçıklar (=atriumlar) kasılmış durumdadır. Sistolde (Kalbin şıkışması) ise ventrikül kasılır, atriumlar gevşer, rahatlar (Şekil 42.7 ve 50.9).

37

38

39 Kalp kas kasılması, otoritmik (autorhythmic) hücreler tarafından başlatılır. Kasılma, sağ atriumda yer alan, doğal kalp pili sinoatrial (SA) düğümü tarafından başlatılır. Sonra bu uyartı atrioventricular (AV) düğümü tarafından devam ettirilir (Şekil 8).

40

41 Arter ve venler; atar ve toplar damar sistemi dallanarak vücudun tüm bölgelerine ulaşır. Bu damarlardan Arter ve Arteriyoller vücuda oksijenli kanı taşırken; Venler ve venüller oksijence fakir kanı kalbe taşırlar (Şekil 42.9).

42 Arteryal kan basıncı ölçülebilir. Bir tansiyon aleti kullanarak, kalbin kasılma (sistolik=tepe) ve gevşeme (diyastolik=minimum) durumundaki kan basıncı ölçülebilir. Bu kan basıncının sistolik ve diyastolik oranı olarak ifade edilir.

43 5. Kan Damarlarının Özellikleri Büyük damarlar dört doku katmanından oluşmaktadır. Arter ve venler; endotelyum, elastik fibriller, düz kas ve bağ dokusundan oluşur (Şekil 50.12) Kılcal damarlarda ise tek bir endotelyum katmanı bulunur.

44 Arter ve arteriyoller basınca dayanacak şekilde gelişmiştir. Bu nedenle arter ve arteriyoller kalın bir düz kas tabakasına ve daha fazlası elastik fibrile sahiptir. Bu değişiklikler ile kan akışı ve kan basıncının geri tepmesi kontrol edilir. Kılcal damarların görevi ise vücudun her noktasında besin - oksijen ve atık alışverişi için geniş bir ağ oluşturmaktır. Kılcal damarların gerçekleştirdiği bu değişim, dolaşım sisteminin vücut dokularının her bölgesine ulaşması ile gerçekleşir (Şekil 42.13).

45

46 Venlerin ve venüller duvarlarında daha az kas vardır. Toplar damarlar aracılığıyla kullanılmış kanın kalbe dönüşü, iskelet kası kasılmaları ve tek yönlü valfler ile kolaylaştırılır (Şekil 42.12). Lenfatik sistem, kardiyovasküler sistemden bağımsız çalışan, bunun dışına kaçan sıvıları yöneten bir sistemdir. Plazma sıvısı, plazma kılcal damarlarda filtre edildikten sonra kılcaldan dışarı kaçar, tek yönlü lenfatik sistem yoluna karışır (Şekil 42.15). Lenfatik sistem de kan dolaşımına, köprücük altı veni (=subclavian ven) ile bağlanır.

47 Kardiyovasküler hastalıklar dolaşım sisteminin, bu iletim görevini etkiler. Ateroskleroz; arterlerin duvarlarında yağlı maddelerin birikmesidir (Şekil 42.19). Bu önemli bir Kalp krizi nedenidir. Bu ve herhangi bir diğer sebep kalp kasına yeterli miktarda kan ulaşamamasına neden olur ve kalp krizi kaynağını oluşturur. Genellikle tedavisi stent takılarak yapılır (Şekil42.20). Kanda oluşan pıhtıların, dolaşım yolu ile beyine ulaşması ve damarı tıkaması ise inmelerin sebebidir.

48

49 6. Kan Akımının ve Kan Basıncının Düzenlenmesi Sinir sistemi kalp hızını arttırabilir veya yavaşlatabilir. Sempatik nöronlardan salınan norepinefrin kalp hızını artırır; parasempatik nöronlardan salınan asetilkolin ise hızını azaltır. Kardiyak çıktılar, harcanan çabaya (=efora) bağlı olarak artar. Kalp hızı ve gösterilen çaba ile kalbin zorlanması artar. Basınç reseptörlerinden (Baroreseptörler) gelen veriler, canlının homeostazisinin, iç düzenini sağlayan ideal kan basıncı dengesini korur. Atar damara bağlı (Arteryel) kan basıncı, bu baroreseptörler tarafından izlenir. Aort kemeri (= Aort arkı) ve karotit arterlere gelen darbeler kalp merkezinde izlenir (Şekil 50.17). Kan hacmi hormonlar tarafından düzenlenir. Kan hacmi düzenleme ve arteriyel direnç üzerine etkili dört hormon bulunur. Bunlar: (1) Antidiuretic hormon (ADH), (2) Aldosteron, (3) atriyal natriüretik hormon, ve (4) nitrik oksit tir.

50

51 Kaynaklar Campbell Biology 10th ed.(2014) Neil A. Campbell, Jane B. Reece, Unit 7, Part:42, p: Pearson Benjamin Cummings, 1301 Sansome St., San Francisco, CA Biology / 9th ed (2008)Peter H. Raven George B. Johnson, Kenneth A. Mason, Jonathan B. Losos, Susan R. Singer, Chapter 49, p: The McGraw-Hill Companies, Inc., 1221 Avenue of the Americas, New York, NY

Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır.

Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır. SOLUNUM SİSTEMLERİ Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır. 1. Dış Solunum Solunum organlarıyla dış ortamdan hava alınması ve verilmesi, yani soluk alıp vermeye

Detaylı

Şekil : Açık Dolaşım Şeması

Şekil : Açık Dolaşım Şeması DOLAŞIM SİSTEMLERİ Çok hücreli canlılarda, alınan besinlerin ve oksijenin hücrelere ulaştırmak ve artık maddeleri dokulardan uzaklaştırmak için bir taşıma sistemine ihtiyaç vardır. Hayvanlarda bu işlemleri

Detaylı

DOLAŞIM VE VÜCUT SAVUNMASI

DOLAŞIM VE VÜCUT SAVUNMASI DOLAŞIM VE VÜCUT SAVUNMASI Tek hücreli canlılarda ve çok hücreli olup da hücreleri dış ortamla sıkı ilişkide olan canlılarda (hidra, planarya) özel bir dolaşım sistemi yoktur. Çünkü bunlarda gerekli maddeler

Detaylı

Solunum Sistemi Fizyolojisi

Solunum Sistemi Fizyolojisi Solunum Sistemi Fizyolojisi 1 2 3 4 5 6 7 Solunum Sistemini Oluşturan Yapılar Solunum sistemi burun, agız, farinks (yutak), larinks (gırtlak), trakea (soluk borusu), bronslar, bronsioller, ve alveollerden

Detaylı

Kardivasküler Sistem

Kardivasküler Sistem Kardivasküler Sistem Kalp Fonksiyonları Kan damarları yoluyla oksijeni ve barsaklarda emilen besin maddelerini dokulara iletir Metabolizma sonucu oluşan artık maddeler ve CO 2 nin dokulardan uzaklaştırılmasında

Detaylı

DOLAŞIM SİSTEMİ TERİMLERİ. Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire

DOLAŞIM SİSTEMİ TERİMLERİ. Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire DOLAŞIM SİSTEMİ TERİMLERİ Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire Dokuların oksijen ve besin ihtiyacını karşılayan, kanın vücutta dolaşmasını temin eden, kalp ve kan damarlarının meydana getirdiği sisteme dolaşım

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar

CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar Doç. Dr. Turgut GÜLMEZ CALILIK (hayat) NEDİR? FİZYOLOJİ Yaşamın başlangıcı- gelişimi ve ilerlemesini

Detaylı

SOLUNUM SİSTEMİ VE EGZERSİZ

SOLUNUM SİSTEMİ VE EGZERSİZ SOLUNUM SİSTEMİ VE EGZERSİZ Egzersiz sırasında çalışan kaslar, ihtiyaç duydukları enerji için oksijen (O 2 ) kullanır ve karbondioksit (CO 2 ) üretir. Akciğerler, hava ile kanın karşılaştığı ı organlardır.

Detaylı

SOLUNUM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ 19/11/2015 SOLUNUM SİSTEMİ MEKANİZMASI SOLUNUM SİSTEMİ MEKANİZMASI SOLUNUM SİSTEMİ MEKANİZMASI

SOLUNUM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ 19/11/2015 SOLUNUM SİSTEMİ MEKANİZMASI SOLUNUM SİSTEMİ MEKANİZMASI SOLUNUM SİSTEMİ MEKANİZMASI VE FİZYOLOJİSİ FİZYOLOJİSİ Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire Canlılığın sürdürülebilmesi için vücuda oksijen alınması gerekir. Solunumla alınan oksijen, kullanılarak metabolizma sonucunda karbondioksit açığa

Detaylı

ADI SOYADI : OKUL NO : SINIFI : 4/ NOTU : FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI

ADI SOYADI : OKUL NO : SINIFI : 4/ NOTU : FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI 1. Aşağıdaki iskeletin temel bölümlerinin isimlerini yazınız. İskeletin temel bölümlerinin görevlerini belirtiniz. ( 10 puan) Bölümleri

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler KAN VE EGZERSİZ KAN VE EGZERSİZ ASİT-BAZ DENGESİ VE EGZERSİZ - Damarlarda dolaşan kırmızı renkli sıvıya kan adı verilir. - Vikoz bir sıvıdır. - Sudan daha koyu ve yoğundur. - Suyun vizkositesi 1.0 - Kanın

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı. EGZERSİZ Fizyolojisi. Dr. Sinan Canan sinancanan@gmail.com

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı. EGZERSİZ Fizyolojisi. Dr. Sinan Canan sinancanan@gmail.com Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı EGZERSİZ Fizyolojisi Dr. Sinan Canan sinancanan@gmail.com Kaslarda güç, kuvvet ve dayanıklılık Maksimum kasılma kuvveti 3-4 kg/cm2 kesit alanı

Detaylı

VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM

VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM ÜNİTE 1 VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ - 1 Ad :... Soyad :... Vücudumuzu ayakta tutan, hareket etmemizi sağlayan ve bazı önemli organları koruyan sert yapıya iskelet denir. İskelet

Detaylı

Solunum Fizyolojisi ve PAP Uygulaması. Dr. Ahmet U. Demir

Solunum Fizyolojisi ve PAP Uygulaması. Dr. Ahmet U. Demir Solunum Fizyolojisi ve PAP Uygulaması Dr. Ahmet U. Demir Solunum fizyolojisi Bronş Ağacı Bronş sistemi İleti havayolları: trakea (1) bronşlar (2-7) non respiratuar bronşioller (8-19) Gaz değişimi: respiratuar

Detaylı

GAZ ALIŞVERİŞİ. Uyarı: Canlılar O 2 ve CO 2 i zardan aktif taşıma ile değil, tamamen difüzyon ile geçirirler.

GAZ ALIŞVERİŞİ. Uyarı: Canlılar O 2 ve CO 2 i zardan aktif taşıma ile değil, tamamen difüzyon ile geçirirler. GAZ ALIŞVERİŞİ Canlılar yaşamlarını sürdürmek için enerji elde etmek zorundadır. Bu enerjiyi organik monomerlerden sağlarlar. Organik monomerlerin hücrelerde oksijenli veya oksijensiz olarak parçalanması

Detaylı

İnsanda Destek ve Hareket Sistemi

İnsanda Destek ve Hareket Sistemi İnsanda Destek ve Hareket Sistemi A. HAYVANLARDA DESTEK VE HAREKET Canlı vücuduna desteklik görevi yapan, vücudun çeşitli kısımlarını koruyan ve hareketi sağlayan sisteme destek ve hareket sistemi denir.

Detaylı

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır.

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır. CANLILARDA ENERJİ Besinlerin Enerjiye Dönüşümü Besin öğeleri: Karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, mineraller Besin maddelerindeki bu öğelerin vücut tarafından kullanılabilmesi için sindirilmesi

Detaylı

Hücreler Enerjiyi Nasıl Elde Eder?

Hücreler Enerjiyi Nasıl Elde Eder? Hücreler Enerjiyi Nasıl Elde Eder? MBG 111 BİYOLOJİ I Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Ekosistem ve Enerji Ekosistemde enerjinin akışı güneş ışığı ve ısı şeklinde gözlenir. Tam tersine canlı hücrelerde

Detaylı

İnsanda Dolaşım Sistemi ve Vücudun Savunulması

İnsanda Dolaşım Sistemi ve Vücudun Savunulması İnsanda Dolaşım Sistemi ve Vücudun Savunulması A. DOLAŞIM SİSTEMİ Gelişmiş canlılarda hücrelerin gereksinim duydukları maddeleri hücreye taşıyan, hücrede oluşan artıkları hücreden uzaklaştırarak sabit

Detaylı

Kan Akımı. 5000 ml/dk. Kalp Debisi DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII. Dr. Nevzat KAHVECİ

Kan Akımı. 5000 ml/dk. Kalp Debisi DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII. Dr. Nevzat KAHVECİ MERKEZİ SİNİR SİSTEMİNİN İSKEMİK YANITI DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII Dr. Nevzat KAHVECİ Kan basıncı 60 mmhg nın altına düştüğünde uyarılırlar. En fazla kan basıncı 1520 mmhg ya düştüğünde uyarılır.

Detaylı

Dolaşım sistemi OMURGASIZLARDA DOLAŞIM SİSTEMLERİ OMURGALILARDA DOLAŞIM SİSTEMLERİ

Dolaşım sistemi OMURGASIZLARDA DOLAŞIM SİSTEMLERİ OMURGALILARDA DOLAŞIM SİSTEMLERİ Dolaşım sistemi Dolaşım sistemi, Canlılarda çözünmüş maddelerin (oksijen, karbon diosit, besinler ve atıklar) bedenin her yanına taşınmasını sağlayan sistem. Canlı ne kadar basitse, dolaşım sistemi de

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ CEVAP 1: (TOPLAM 9 PUAN) 1.1: Eğer terleme ve su emilimi arasındaki ilişkide ortam sıcaklığının etkisini öğrenmek istiyorsa; deneyi aynı sayıda yaprağa sahip aynı tür

Detaylı

Ayxmaz/biyoloji Homeostasi

Ayxmaz/biyoloji Homeostasi Homeostasi - Değişen dış koşullara rağmen nispeten sabit bir iç fizyolojik ortamı sürdürme sürecidir. -Böylece vücut organlarının, normal sınırlarda verimli bir şekilde çalışması sağlanır. İki ana kontrol

Detaylı

Solunum Sisteminde Ventilasyon, Difüzyon ve Perfüzyon

Solunum Sisteminde Ventilasyon, Difüzyon ve Perfüzyon Solunum Sisteminde Ventilasyon, Difüzyon ve Perfüzyon Prof Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD Tartışma konuları: Akciğer hacim ve kapasiteleri Solunum zarı ve özellikleri Pulmoner basınç ve dolaşım Pulmoner

Detaylı

Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır.

Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır. Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır. Burun boşluğu iki delikle dışarı açılır. Diğer taraftan

Detaylı

DOLAŞIM VE VÜCUDUN SAVUNULMASI AÇIK DOLAŞIM:

DOLAŞIM VE VÜCUDUN SAVUNULMASI AÇIK DOLAŞIM: DOLAŞIM VE VÜCUDUN SAVUNULMASI Çok hücreli organizmalarda besin ve oksijenin hücrelere iletilmesi ile boşaltım maddelerinin vücut dışına atılması taşıma ve dolaşım sistemleriyle yapılır. Yüksek yapılı

Detaylı

Akciğer ve Dokularda Gazların Değişimi ve Taşınması

Akciğer ve Dokularda Gazların Değişimi ve Taşınması Akciğer ve Dokularda Gazların Değişimi ve Taşınması Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji Anabilim Dalı Tartışma konuları: Eksternal ve internal solunum Oksijenin kanda taşınması Karbondioksidin kanda taşınması

Detaylı

1.ÜNİTE: VÜCUDUMUZ BİLMECESİNİ ÇÖZELİM. Fen ve Teknoloji-4.sınıf

1.ÜNİTE: VÜCUDUMUZ BİLMECESİNİ ÇÖZELİM. Fen ve Teknoloji-4.sınıf 1.ÜNİTE: VÜCUDUMUZ BİLMECESİNİ ÇÖZELİM Fen ve Teknoloji-4.sınıf A. DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ İSKELET Kemiklerden oluşan ve eklemlerle bağlanan, vücudumuzun dik durmasını ve hareket etmesini sağlayan yapıya

Detaylı

7 Solunum Sistemi Fizyolojisi

7 Solunum Sistemi Fizyolojisi ÜNİTE 7 Solunum Sistemi Fizyolojisi Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Amaçlar Solunum sisteminin temel fonksiyonlarını, Solunum sisteminin fizyolojik anatomisini, Kanda oksijen ve karbondioksit taşınmasını,

Detaylı

KALP-DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ

KALP-DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ KALP-DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM (KVS) FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ Kalp Kasının Fizyolojik Anatomisi Kalp kası bölünen, bir araya gelen ve tekrar ayrılan kalp kası liflerinden

Detaylı

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı KAS FİZYOLOJİSİ. Düz Kas. Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com www.sinancanan.

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı KAS FİZYOLOJİSİ. Düz Kas. Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com www.sinancanan. Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı KAS FİZYOLOJİSİ İ İ İ Düz Kas Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com www.sinancanan.net net Düz Kas Kalp kası İskelet kl kası Düz kas Düz Kas Düz

Detaylı

Bio 103 Gen. Biyo. Lab. 1

Bio 103 Gen. Biyo. Lab. 1 GENEL BİYOLOJİ LABORATUVARI 4. Laboratuvar: KAN DOKU Kan dokusunun görevleri 1 Kan dokusunun yapı elemanları 2 Kan grupları 12 İnce yayma kan preparatı tekniği 15 1. GİRİŞ Kan doku, atardamar, toplardamar

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III 1: DİYABET...1 Diabetes insipedius...2 Diabetes mellitus...2 Diyabetin Etkileri...3 Belirtiler...4 Nedenler...4 Tedavi...4 Bitkilerin Rolü...5 Tıbbi Faydaları...6 2: KARACİĞER

Detaylı

KAN VE KAN HÜCRELERİ İNSAN VÜCUDU KONUSUNDA BİLİNMESİ GEREKENLER 33

KAN VE KAN HÜCRELERİ İNSAN VÜCUDU KONUSUNDA BİLİNMESİ GEREKENLER 33 İNSAN VÜCUDU KONUSUNDA BİLİNMESİ GEREKENLER 33 İlkyardım, sağlıkla ilgili bazı uygulamalar olduğundan, uygulamalarda başarılı olabilmek için ilkyardımcının, insan vücudunun yapısı ve işleyişi konusunda

Detaylı

Canlılarda Dolaşım ve Dolaşım Sistemi

Canlılarda Dolaşım ve Dolaşım Sistemi Canlılarda Dolaşım ve Dolaşım Sistemi Yazar Yrd.Doç.Dr. Hülya ZEYTİNOĞLU ÜNİTE 7 Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; dolaşım sistemlerin, dolaşım sıvılarını, kanın yapısı ile işlevi arasındaki bağıntıyı,

Detaylı

GELECEĞĠN KAN BAĞIġÇILARININ KAZANIMI ĠÇĠN TEKNĠK DESTEK PROJESĠ

GELECEĞĠN KAN BAĞIġÇILARININ KAZANIMI ĠÇĠN TEKNĠK DESTEK PROJESĠ GELECEĞĠN KAN BAĞIġÇILARININ KAZANIMI ĠÇĠN TEKNĠK DESTEK PROJESĠ Kan Bağışı LİSELER İÇİN BİLGİLENDİRME SEMİNERİ Kahraman olmak için ne yapmak lazım? Sadece 15 dakikanızı ayırarak hiç tanımadığınız 3 insanın

Detaylı

Prokaryotlar ve Arkealar. Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER

Prokaryotlar ve Arkealar. Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Prokaryotlar ve Arkealar Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Prokaryotlar ve Arkealar (Archealar) 1.İlk Hücreler Mikrofosiller, ilk hücrelerin olasılıkla prokaryot olduğunu işaret eder. En eski mikrofosiller 3,5 milyar

Detaylı

DESTEK ve HAREKET SİSTEMİ. Kemiklerin Görevleri: - Destek ve hareket sistemimiz: iskelet sistemi, eklemler ve kas sisteminden meydana gelir.

DESTEK ve HAREKET SİSTEMİ. Kemiklerin Görevleri: - Destek ve hareket sistemimiz: iskelet sistemi, eklemler ve kas sisteminden meydana gelir. DESTEK ve HAREKET SİSTEMİ - Destek ve hareket sistemimiz: iskelet sistemi, eklemler ve kas sisteminden meydana gelir. İskelet Sistemi - İskelet sisteminin oluşturan yapılar kemiklerdir. - Kemikler şekillerine

Detaylı

KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ANATOMİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ

KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ANATOMİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ANATOMİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM Kardiyovasküler sistem içinde kanın vücuda dağıldığı kapalı bir ağ sistemidir. Bu sistem kanı vücuda pompalayan kalp ve kanın vücuda

Detaylı

SOLUNUM SİSTEMLERİ 1

SOLUNUM SİSTEMLERİ 1 SOLUNUM SİSTEMLERİ 1 Yer yüzündeki tüm canlılar yaşamlarını sürdürebilmek için enerjiye ihtiyaçları vardır..bu enerji hücresel solunumla karşılanır.canlılar hücresel solunumda kullandıkları oksijeni hücre

Detaylı

KAN BASINCI (TANSĐYON) Prof. Dr. Erdal ZORBA

KAN BASINCI (TANSĐYON) Prof. Dr. Erdal ZORBA KAN BASINCI (TANSĐYON) VE SAĞLIK Prof. Dr. Erdal ZORBA KAN BASINCI (TANSĐYON) VE SAĞLIK Kalbimiz günde 24 saat hiç durmamaksızın kan pompalama görevini yerine getirir. Kan basıncı, kalbin kanı vücudun

Detaylı

EGZERSİZ FİZYOLOJİSİNDE TEMEL KAVRAMLAR

EGZERSİZ FİZYOLOJİSİNDE TEMEL KAVRAMLAR EGZERSİZ FİZYOLOJİSİNDE TEMEL KAVRAMLAR FİZYOLOJİ İNSAN VÜCUDUNU OLUŞTURAN SİSTEMLER NASIL ÇALIŞIYOR? ANATOMİ MOLEKÜLER BİYOLOJİ BİYOFİZİK BİYOKİMYA EGZERSİZ FİZYOLOJİSİ EGZERSİZ ESNASINDA SİSTEMLER NASIL

Detaylı

FEN VE TEKNOLOJİ. İskeletin Görevleri İskeletin Kısımları 4. SINIF. Soru 1: Vücuda şekil veren ve harekete yardımcı olan sert yapılar nelerdir?

FEN VE TEKNOLOJİ. İskeletin Görevleri İskeletin Kısımları 4. SINIF. Soru 1: Vücuda şekil veren ve harekete yardımcı olan sert yapılar nelerdir? 4. SINIF 1. İskeletin Görevleri İskeletin Kısımları Soru 1: Vücuda şekil veren ve harekete yardımcı olan sert yapılar nelerdir? 3. Soru 2: Uzunlukları ve şekilleri farklı kemiklerin bir araya gelmesi ile

Detaylı

KAN AKIMININ KONTROLÜ. 1- Otoregülasyon veya Miyojenik Regülasyon 2- Metabolik Regülasyon KAN AKIMININ LOKAL KONTROLÜ DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ IV

KAN AKIMININ KONTROLÜ. 1- Otoregülasyon veya Miyojenik Regülasyon 2- Metabolik Regülasyon KAN AKIMININ LOKAL KONTROLÜ DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ IV KAN AKIMININ KONTROLÜ Nöronal Humoral Lokal Otonom Sinir Sistemi Plazma Epinefrin, Anjiyotensin II, Vazopressin, İyonlar Akut Kontrol DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ IV Uzun Süreli Kontrol Dr. Nevzat KAHVECİ

Detaylı

EGZERSİZDE KALP - DOLAŞIM FİZYOLOJİSİ. Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER UÜTF Fizyoloji AD

EGZERSİZDE KALP - DOLAŞIM FİZYOLOJİSİ. Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER UÜTF Fizyoloji AD EGZERSİZDE KALP - DOLAŞIM FİZYOLOJİSİ Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER UÜTF Fizyoloji AD Kuvvet-Çabukluk (sprint) egzersizleri Atmalar: gülle, çekiç, vb Halter egzersizleri Atlamalar: yüksek, sırıkla, tek adım,

Detaylı

madde2 Transport protein Transport protein

madde2 Transport protein Transport protein Terimler Uniport taşınma Hücre zarına yerleşmiş bir transport proteinin tek bir maddeyi tek yönde taşıması. Taşınan maddeye göre pasif veya aktif olarak gerçekleşir madde Transport protein Simport taşınma

Detaylı

FİZİKSEL ETKİNLİĞİN SAĞLIK ÜZERİNE YARARLARI Doç. Dr. Ferda GÜRSEL

FİZİKSEL ETKİNLİĞİN SAĞLIK ÜZERİNE YARARLARI Doç. Dr. Ferda GÜRSEL FİZİKSEL ETKİNLİĞİN SAĞLIK ÜZERİNE YARARLARI Doç. Dr. Ferda GÜRSEL 1 MESAJLAR! Fiziksel etkinlik (FE) ve iyi bir fiziksel uygunluk, hastalık riskini azaltır uygun sağlık ve iyi olma haline katkıda bulunur.!

Detaylı

HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ. Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var.

HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ. Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var. HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var. HÜCRE ZARININ GÖREVLERİ Hücre içini çevresinden ayırır Hücrenin iç bölümlerini belirler Proteinlere bağlı

Detaylı

8 Boşaltım Sistemi Fizyolojisi

8 Boşaltım Sistemi Fizyolojisi ÜNİTE 8 Boşaltım Sistemi Fizyolojisi Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Amaçlar Nefronların yapısını ve idrar oluşumunu, Glomerul filtrasyon hızı ve klirens kavramını, Jukstaglomeruler aparatus ve renin-anjiotensin

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

YAŞLI FİZYOLOJİSİ. Seray ÇAKIR 0341110005

YAŞLI FİZYOLOJİSİ. Seray ÇAKIR 0341110005 YAŞLI FİZYOLOJİSİ Seray ÇAKIR 0341110005 Yaşlının Vücut Bileşimi İnsanda, kas yapısı ve gücü 25 yaşında doruğa ulaşır. Bu yaşlarda kadınların ortalama vücut ağırlığının %37 si, erkeklerin %45 i kadarını

Detaylı

KROMOZOM HARİTALARI ve MAYOZ BÖLÜNME HATALARI

KROMOZOM HARİTALARI ve MAYOZ BÖLÜNME HATALARI KROMOZOM HARİTALARI ve MAYOZ BÖLÜNME HATALARI MBG 111 BİYOLOJİ I Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER GİRİŞ Mendel kalıtımında eğer genler bağımsız ise kalıtıldıklarında kabaca belli oranlarda ve sıklıkla

Detaylı

HÜCRE ve HÜCRE YAPISI

HÜCRE ve HÜCRE YAPISI HÜCRE ve HÜCRE YAPISI Kimya bilmi için maddelerin temel birimi atom ne ise Biyoloji bilmi için de canlılığın temel birimi Hücre dir. Yani tüm organizmalar hücrelerden oluşur. Hücreler iki şekilde karşımıza

Detaylı

OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi)

OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi) OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi) Otonom sinir sitemi iki alt kısma ayrılır: 1. Sempatik sinir sistemi 2. Parasempatik sinir sistemi Sempatik ve parasempatik sistemin terminal nöronları gangliyonlarda

Detaylı

HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ GEÇİCİ KALP PİLİ TAKILMASI İÇİN HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ

HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ GEÇİCİ KALP PİLİ TAKILMASI İÇİN HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ GEÇİCİ KALP PİLİ TAKILMASI İÇİN HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ HASTANIN Adı Soyadı:..... Protokol Numarası:..... Doğum Tarihi:..... Telefon Numarası:.... Adresi:.....

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

SİNİR HÜCRELERİ. taşınması çevresel sinir sistemi tarafından meydana getirilen sinir hücreleri tarafından gerçekleştirilir.

SİNİR HÜCRELERİ. taşınması çevresel sinir sistemi tarafından meydana getirilen sinir hücreleri tarafından gerçekleştirilir. SİNİR HÜCRELERİ Sinir hücreleri nöron adını alır.hayvanlarda değişik görevler üstlenen nöronlar örneğin deniz anemonunda bir sinirsel ağ oluşturmuştur.tentaküllerin hareketi bu sinir ağı tarafından kontrol

Detaylı

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın Hücre iletişimi Tüm canlılar bulundukları çevreden sinyal alırlar ve yanıt verirler Bakteriler glukoz ve amino asit gibi besinlerin

Detaylı

KARDİYOLOJİ GEÇİCİ KALP PİLİ TAKILMASI İÇİN BİLGİLENDİRİLMİŞ HASTA ONAM FORMU

KARDİYOLOJİ GEÇİCİ KALP PİLİ TAKILMASI İÇİN BİLGİLENDİRİLMİŞ HASTA ONAM FORMU SAYFA NO 1/5 HASTANIN Adı Soyadı:..... Protokol Numarası:..... Doğum Tarihi:..... Telefon Numarası:.... Adresi:..... Hastaneye Kabul Tarihi:..... Servise Yatış Tarihi:..... Hastalığın Ön Tanısı/Tanısı...

Detaylı

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 10.03.2009

Detaylı

SPOR TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

SPOR TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ SPOR TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ A ADAPTASYON : Uyum. AEROBİK : Oksijenli. AFFERENT : Duyu. AGRESİF : Saldırgan. AKLİMATİZASYON : İklime (yüksekliğe) uyum. AKTİN : Kas kasılmasında rol oynayan bir protein çeşidi.

Detaylı

Solunum Fizyolojisi. Solunum Fizyolojisi 23.05.2011

Solunum Fizyolojisi. Solunum Fizyolojisi 23.05.2011 Solunum Fizyolojisi Solunum Fizyolojisi Yrd.Doç.Dr.Tamer Albayrak Hayvan vücudunda meydana gelen her çeşit enerji, karbon taşıyan bileşikle rin oksidasyon ürünüdür. Enerji kaynağı besin maddeleri sonuna

Detaylı

KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Kasların regenerasyon yeteneği yok denecek kadar azdır. Hasar gören kas dokusunun yerini bağ dokusu doldurur.

KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Kasların regenerasyon yeteneği yok denecek kadar azdır. Hasar gören kas dokusunun yerini bağ dokusu doldurur. KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER Canlılığın belirtisi olarak kabul edilen hareket canlıların sabit yer veya cisimlere göre yer ve durumunu değiştirmesidir. İnsanlarda hareket bir sistemin işlevidir. Bu işlevi

Detaylı

KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ

KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ Bu Çalışma Çevre Orman Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Sayın Prof. Dr. Mustafa Öztürk tarafından 2006 yılında yapılmıştır. Orijinal

Detaylı

HÜCRE ZARINDA TAŞINIM

HÜCRE ZARINDA TAŞINIM HÜCRE ZARINDA TAŞINIM Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ YDÜ TIP FAKÜLTESİ BİYOFİZİK AD Küçük moleküllerin zardan geçişi Lipid çift tabaka Polar moleküller için geçirgen olmayan bir bariyerdir Hücre içindeki suda

Detaylı

KALP-DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ

KALP-DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ KALP-DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM (KVS) FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ Kalp-dolaşım sistemi KVS ORGANİZASYONU KVS kalp ve kan damarlarından oluşmuş bir sitemdir. Kalp; Kanı damarlara

Detaylı

Prof. Dr. Mehmet ALİ MALAS TEORİK DERS SAATİ

Prof. Dr. Mehmet ALİ MALAS TEORİK DERS SAATİ T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013 2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DÖNEM II II. DERS (DOLAŞIM-SOLUNUM SİSTEMİ) KURULU (11 KASIM 2013-31 ARALIK 2013) DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ

Detaylı

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar 5.111 Ders Özeti #12 Bugün için okuma: Bölüm 2.9 (3. Baskıda 2.10), Bölüm 2.10 (3. Baskıda 2.11), Bölüm 2.11 (3. Baskıda 2.12), Bölüm 2.3 (3. Baskıda 2.1), Bölüm 2.12 (3. Baskıda 2.13). Ders #13 için okuma:

Detaylı

Sağlığınız için kalbinizi düşünün: Atriyal fibrilasyon olan hastalarda önleyici tedbirler.

Sağlığınız için kalbinizi düşünün: Atriyal fibrilasyon olan hastalarda önleyici tedbirler. Sağlığınız için kalbinizi düşünün: Atriyal fibrilasyon olan hastalarda önleyici tedbirler. Sayın okuyucu, belki doktorunuz sizde atriyal fibrilasyon tespit ettiğinden, belki de size yakın bir kişide bu

Detaylı

Kaslar, canlı organizmada hareket sistemini meydana getiren yapılardandır. Kasların en önemli özellikleri uzayıp kısalma yeteneğine sahip olmalarıdır.

Kaslar, canlı organizmada hareket sistemini meydana getiren yapılardandır. Kasların en önemli özellikleri uzayıp kısalma yeteneğine sahip olmalarıdır. KAS SİSTEMLERİ Kaslar, canlı organizmada hareket sistemini meydana getiren yapılardandır. Kasların en önemli özellikleri uzayıp kısalma yeteneğine sahip olmalarıdır. Kas Dokusunun Karakteristikleri: 1.

Detaylı

4- Solunum Sisteminin Çalışması : Solunum sistemi soluk (nefes) alıp verme olayları sayesinde çalışır.

4- Solunum Sisteminin Çalışması : Solunum sistemi soluk (nefes) alıp verme olayları sayesinde çalışır. SOLUNUM SİSTEMİ Canlılar yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilmek için enerjiye ihtiyaç duyarlar. İhtiyaç duyulan bu enerji besinlerden karşılanır. Hücre içerisinde besinlerden enerjinin üretilebilmesi için,

Detaylı

Beyin Kan Akımı B.O.S. ve Beyin Metabolizması. Dr Şebnem Gülen sebnem@baskent.edu.tr

Beyin Kan Akımı B.O.S. ve Beyin Metabolizması. Dr Şebnem Gülen sebnem@baskent.edu.tr Beyin Kan Akımı B.O.S. ve Beyin Metabolizması Dr Şebnem Gülen sebnem@baskent.edu.tr Beyin kan akımı Kalp debisinin %15 i 750-900 ml/dk Akımı regüle eden ve etkileyen üç temel faktör; Hipoksi Hiperkapni

Detaylı

DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ

DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ Canlıların kendilerine has şekillerini koruyan ve hareketlerini sağlayan sistemdir. Bu iki sistemin birlikte bulunduğu canlı grubu özellikle omurgalılardır. İnsanlarda destek

Detaylı

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT Prof.Dr.Fadıl Özyener Fizyoloji Anabilim Dalı Sempatik Sistem Adrenal Medulla Kas kan dolaşımı Kan basıncı Solunum sıklık ve derinliği Kalp kasılma gücü Kalp atım

Detaylı

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya HEMATOPOETİK SİSTEM Hematopoetik Sistem * Periferik kan * Hematopoezle ilgili dokular * Hemopoetik hücrelerin fonksiyon gösterdikleri doku ve organlardan meydana gelmiştir Kuramsal: 28 saat 14 saat-fizyoloji

Detaylı

T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DÖNEM II II

T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DÖNEM II II T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DÖNEM II II. DERS (DOLAŞIM-SOLUNUM SİSTEMİ) KURULU (17 KASIM 2014-09 OCAK 2015) DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ

Detaylı

İNSAN VÜCUDU İLE TANIŞMA...

İNSAN VÜCUDU İLE TANIŞMA... İÇİNDEKİLER 1. Bölüm: İNSAN VÜCUDU İLE TANIŞMA... 1 1.1. FİZYOLOJİ NEDİR?... 3 1.2. İNSAN VÜCUDUNUN YAPISAL ORGANİZASYONU... 4 1.2.1. Kimyasal Düzeydeki Organizasyon... 5 1.2.2. Hücresel Organizasyon...

Detaylı

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I II. KURUL 2009 2010

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I II. KURUL 2009 2010 II. Kurul Hücre Bilimlerine Giriş ve Hücre Zarı II. Kurul Süresi: 7 hafta II. Kurul Başlangıç Tarihi: 4 Kasım 2009 II. Kurul Bitiş ve Sınav Tarihi: 21 22 Aralık 2009 Ders Kurulu Sorumlusu: Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

KAS - İSKELET SİSTEMİ ve BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ. Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER

KAS - İSKELET SİSTEMİ ve BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ. Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER KAS - İSKELET SİSTEMİ ve BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER 1.İskelet Sistemi Türleri Hidrostatik iskelet sistemi, bir gövde duvarının içindeki su basıncını kullanır. Kas kasılmaları,

Detaylı

SOLUNUM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ

SOLUNUM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ SOLUNUM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ Solunum Solunum kelimesi iki anlamda kullanılır. Hücresel düzeyde ve Organizma düzeyinde. Hücresel düzeyde hücresel oksidatif metabolizma anlamında kullanılmaktadır.

Detaylı

Prof. Dr. Selmin TOPLAN

Prof. Dr. Selmin TOPLAN 384 ĐÇĐNDEKĐLER 1 Kanın Reolojik Özellikleri 1.1. Kanın Viskoz Özelliği 1.2. Kan Elemanlarının Reolojik Özellikleri 1.3. Eritrosit Süspansiyonun Dar Tüplerde Akışı ve Fahraeus-Lindqvist Etkisi 2. Kapiller

Detaylı

FİZYOLOJİYE GİRİŞ Fizyoloji nedir? Doç.Dr.Mitat KOZ Fizyoloji? Fizyoloji Canlıyı oluşturan yapıların ve organların fonksiyonlarını ve bu fonksiyonların nasıl yerine geldiklerini inceleyen bir bilimdir.

Detaylı

VUCUDUMUZ BILMECESINI COZELIM

VUCUDUMUZ BILMECESINI COZELIM 4.SINIF VUCUDUMUZ BILMECESINI COZELIM İSKELET İSKELET Vücuda şekil veren, iç organlara destek sağlayan ve onları koruyan, vücudumuzdaki tüm kemiklerin bir araya gelerek oluşturduğu yapıya iskelet denir.

Detaylı

KARDİYOVASKÜLER SİSTEMİN EGZERSİZE UYMU

KARDİYOVASKÜLER SİSTEMİN EGZERSİZE UYMU KARDİYOVASKÜLER SİSTEMİN EGZERSİZE UYMU GİRİŞ Aerobik yolla enerji üretiminde besin maddelerinden ATP resentezi için ortamda yeterli miktarda oksijen bulunması gereklidir. Oksijen akciğerler yoluyla kana

Detaylı

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 9.Hafta ( 10-14 / 11 / 2014 ) 1.)İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 2.) İLAÇLARIN VERİLİŞ YOLLARI VE ETKİSİNİ DEĞİŞTİREN FAKTÖRLER Slayt No : 13 1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

Detaylı

skelet sistemi tek ba ına vücudu hareket ettiremez. Herhangi bir hareket için gerekli kuvvet kaslar tarafından sa lanır. Kas dokusu vücutta oldukça

skelet sistemi tek ba ına vücudu hareket ettiremez. Herhangi bir hareket için gerekli kuvvet kaslar tarafından sa lanır. Kas dokusu vücutta oldukça skelet sistemi tek ba ına vücudu hareket ettiremez. Herhangi bir hareket için gerekli kuvvet kaslar tarafından sa lanır. Kas dokusu vücutta oldukça fazla bulunur. Sadece iskelet kasları toplam a ırlı ın

Detaylı

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI Yardım edin sinüslerim beni öldürüyor! Bunu daha önce hiç söylediniz mi?. Eğer cevabınız hayır ise siz çok şanslısınız demektir. Çünkü her yıl milyonlarca lira sinüs problemleri

Detaylı

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR.

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR. KAZANIMLAR; BOŞALTIM SİSTEMİ. KARACİĞER: Proteinlerin kullanılması sonucunda amonyak açığa çıkmaktadır. Zehirli olan amonyağı daha az zararlı olması için üreye dönüştürmektedir. 1. Boşaltım sistemi ile

Detaylı

Organizmaların vücuduna desteklik yaparak kendilerine özgü şekillerinin oluşmasını sağlayan yapılara destekleyici yapılar denir.

Organizmaların vücuduna desteklik yaparak kendilerine özgü şekillerinin oluşmasını sağlayan yapılara destekleyici yapılar denir. İSKELET ve KAS SİSTEMLERİ İSKELET SİSTEMLERİ Organizmaların vücuduna desteklik yaparak kendilerine özgü şekillerinin oluşmasını sağlayan yapılara destekleyici yapılar denir. A. İSKELET ÇEŞİTLERİ Hayvanların

Detaylı

Hızlı, sessiz ve son derece ekonomik hava alma

Hızlı, sessiz ve son derece ekonomik hava alma Your reliable partner Hızlı, sessiz ve son derece ekonomik hava alma Vacumat Eco her yönüyle verimli Su kalitesi performansı belirler Su kalitesi soğutma ve ısıtma sistemlerinin performansını belirler.

Detaylı

FLAMCOVENT MİKRO KABARCIK YÖNTEMLİ HAVA AYIRICILARI

FLAMCOVENT MİKRO KABARCIK YÖNTEMLİ HAVA AYIRICILARI FLAMCOVENT MİKRO KABARCIK YÖNTEMLİ HAVA AYIRICILARI Isıtma ve soğutma sistemlerinden havanın tamamen atılması içindir. En küçük hava kabarcıklarını gidermekle kalmaz aynı zamanda suda erimiş durumdaki

Detaylı

DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ

DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ Canlıların en küçük yapı biriminin hücre olduğunu, hücrelerin bir araya gelerek dokuları, dokuların bir araya gelerek organları, organların bir araya gelerek sistemleri oluşturduğunu

Detaylı

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ İdrar oluşturmak... Üriner sistemin ana görevi vücutta oluşan metabolik artıkları idrar yoluyla vücuttan uzaklaştırmak ve sıvı elektrolit dengesini korumaktır. Üriner

Detaylı

DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ

DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ İnsan iskeleti ;Baş-Gövde-Üyeler olmak üzere 3 bölümde incelenir. Baş: kafatası ve yüz iskeleti Gövde: Omurga, göğüs kemiği, kaburgalar, omuz ve kalça kemeri Üyeler: Kollar, bacaklar

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı. İlhan Onaran

Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı. İlhan Onaran Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı İlhan Onaran Doku organisazyonu: Hücrelerin bağlanması 1- Hücre-matriks bağlantıları: ekstraselüler matriks tarafından hücrelerin bir arada tutulması 2- Hücre-hücre

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir?

Detaylı