T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2371 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1368 TEMEL KL N K B LG S

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2371 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1368 TEMEL KL N K B LG S"

Transkript

1 T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2371 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1368 TEMEL KL N K B LG S Yazarlar Prof.Dr. Arif KURTDEDE (Ünite 1, 2, 6, 7) Doç.Dr. Aziz Arda SANCAK (Ünite 5) Dr. rem GÜL SANCAK (Ünite 2, 3, 4, 8) Editör Doç.Dr. Aziz Arda SANCAK ANADOLU ÜN VERS TES

2 Bu kitab n bas m, yay m ve sat fl haklar Anadolu Üniversitesine aittir. Uzaktan Ö retim tekni ine uygun olarak haz rlanan bu kitab n bütün haklar sakl d r. lgili kurulufltan izin almadan kitab n tümü ya da bölümleri mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik kay t veya baflka flekillerde ço alt lamaz, bas lamaz ve da t lamaz. Copyright 2011 by Anadolu University All rights reserved No part of this book may be reproduced or stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means mechanical, electronic, photocopy, magnetic, tape or otherwise, without permission in writing from the University. UZAKTAN Ö RET M TASARIM B R M Genel Koordinatör Prof.Dr. Levend K l ç Genel Koordinatör Yard mc s Doç.Dr. Müjgan Bozkaya Ö retim Tasar mc lar Doç.Dr. Murat Ataizi Yrd.Doç.Dr. Figen Ünal Çolak Grafik Tasar m Yönetmenleri Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö r.gör. Cemalettin Y ld z Ö r.gör. Nilgün Salur Ölçme De erlendirme Sorumlusu Ö r.gör. Hülya Özgür Kitap Koordinasyon Birimi Yrd.Doç.Dr. Feyyaz Bodur Uzm. Nermin Özgür Kapak Düzeni Prof. Tevfik Fikret Uçar Dizgi Aç kö retim Fakültesi Dizgi Ekibi Temel Klinik Bilgisi ISBN Bask Bu kitap ANADOLU ÜN VERS TES Web-Ofset Tesislerinde adet bas lm flt r. ESK fieh R, Ekim 2011

3 çindekiler iii çindekiler Önsöz... ix Temel Kavramlar... 2 TEMEL KAVRAMLAR... 3 Hastal k... 3 Hasta... 3 Semptom ve Sendrom... 4 Tan, Ay r c Tan... 4 Sa alt m... 4 Prognoz... 4 Koruma... 5 Klinik Çal flmalar... 5 Hasta ve Hasta Sahiplerini Karfl lama... 5 Zoonoz Hastal klar... 6 Hayvanlar n Sa l k Durumunu De erlendirme... 6 Hastal k Belirtileri... 7 Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar Klinik Çal flmalar S STEMAT K MUAYENE Anamnez Fiziksel muayene Hastan n Bireysel Özellikleri Hastada Durufl, Yürüyüfl ve Bilincin De erlendirilmesi Hastada Kondisyonun, Vücudun Tutuluflu le Görünüflün De erlendirilmesi Gözün D fl Bak le De erlendirilmesi Mukozalar n Muayenesi Lenf Yumrular n n Muayenesi Vücut S cakl n n Ölçülmesi Derinin ve K l Örtüsünün Muayenesi Organ Muayene Yöntemleri Sindirim Sistemi Organlar n n Muayene Yöntemi Solunum Sistemi Organlar n n Muayene Yöntemi Dolafl m Sistemi Organlar n n Muayene Yöntemi Üriner Sistem Organlar n n Muayene Yöntemi Sinir Sistemi Organlar n n Muayene Yöntemi Kan, Kemik li i ve Dala n Muayene Yöntemi Muayenede Kullan lan Cihazlar Labaratuvar Analizleri Kan örne inin Al nmas ve Analizi drar Örne inin Al nmas ve Analizi D flk Örne inin Al nmas ve Analizi ÜN TE 2. ÜN TE

4 iv çindekiler Deri, K l Örne inin Al nmas ve Analizi Biyopsi Örne i Al nmas ve Analizi Görüntüleme SA ALTIM METOTLARI Pansuman Dikifl Dikifl Materyallerinin Özellikleri Bandaj Bandaj Yap m nda Alt n Kurallar Bandaj n Bileflenleri Bandaj Tipleri Operasyon Operasyon Odas n n Haz rlanmas Steril Ameliyat Gömle inin Giyilmesi Steril Ameliyat Eldiveninin Giyilmesi Alet Masas n n Haz rlanmas Hastan n Operasyona Haz rlanmas Operasyon Sonras Bak m Gebelik ve Do um Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar ÜN TE 4. ÜN TE Laboratuvar Hayvanlar LABORATUVAR HAYVANLARI FARE RAT (SIÇAN) HAMSTER GERB L KOBAY TAVfiAN Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar Kedi ve Köpek Klini i KED VE KÖPEK KL N Hastan n Geçmifli Kay t Alma Fiziksel Muayene Genel De erlendirme Fiziksel Muayene Derinin Muayenesi Gözler ve Kulaklar n Muayenesi... 64

5 çindekiler v Kas ve skelet Sistemi Muayenesi Solunum Sistemi Muayenesi Dolafl m Sistemi Muayenesi Gastrointestinal Sistem Muayenesi Üreme ve Üriner Sistem Muayenesi Lenf Nodülleri Muayenesi Sinir Sistemi Muayenesi Hastalar n Tutulmas ve Sabitlenmesi Köpekler Kediler Hastan n Hospitalizasyonu Gözlem Yem ve Su Al m Temizlik Vücut Is s n n Kontrolü Yatalak Hastalar Hastan n Kendi Kendine Zarar Vermesinin Engellenmesi Hastan n Taburcu Edilmesi zolasyon Medikal Hesaplamalar Ölçüm Sistemleri Metrik Sistem Avoirdupois Sistemi Apothecary Sistem Sistemler Aras nda Birimleri Birbirine Çevirme Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar At Klini i AT KL N N N TEMEL KAVRAMLARI ATA YAKLAfiIM TEMEL MUAYENE VE MUAYENEYE HAZIRLIK Ayak ve T rnak A z n Aç lmas ve Padan Uygulamalar F Z KSEL YÖNTEMLERLE ZAPT ETMEK ATLARA LAÇ UYGULAMA YOLLARI Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar S r ve Koyun - Keçi Klini i SI IR VE KOYUN - KEÇ KL N S r ve Koyun-Keçi Hastal klar nda Bar nak (Ah r ve A l) fiartlar n n Önemi ÜN TE 6. ÜN TE

6 vi çindekiler S r ve Koyun-Keçi Hastal klar nda Verim ve Beslenmenin Önemi S r ve Koyun-Keçileri Hastal klardan Koruman n Önemi Hastal k Ç kan S r flletmelerinin ncelenmesi ve Hastalar n Muayenesi Hastal k Ç kan Koyun-Keçi Sürülerinin ncelenmesi ve Hastalar n Muayenesi S r ve Koyun-Keçilerde Görülen Bafll ca Hastal klar ve Uygulamalar Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar ÜN TE 8. ÜN TE Kafes Kufllar ve Egzotik Hayvan Klini i KAFES KUfiLARI VE EGZOT K HAYVAN KL N KAFES KUfiLARI Kafes Kufllar Hakk nda Genel Bilgiler Kafes Kufllar n n Bak m Kafes Kufllar n n Beslenmesi Kafes Kufllar n n Tutulmas Kafes Kufllar n n Muayenesi Kafes Kufllar nda Hastal k Belirtileri REPT LLER Reptiller Hakk nda Genel Bilgiler Kaplumba alar Kaplumba alar Hakk nda Genel Bilgiler Kaplumba alar n Bak m Kaplumba alar n Beslenmesi Kaplumba alar n Tutulmas Kaplumba alar n Muayenesi ve Bafll ca Hastal k Belirtileri Kaplumba alarda Görülen Bafll ca Bozukluklar Y lanlar Y lanlar Hakk nda Genel Bilgiler Y lanlar n Bar nmas Y lanlar n Beslenmesi Y lanlar n Tutulmas Y lanlarda Bafll ca Hastal k Belirtileri guana Kertenkele ve Bukalemun Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar lk Yard m LK YARDIM

7 çindekiler vii YARALI HAYVANIN TAfiINMASI lk Muayene LK YARDIMDA KULLANILAN MALZEME VE EK PMANLAR fiok fiokun Sebepleri Patofizyoloji Klinik Belirtiler lk Yard m KALB N DURMASI (KARD YAK ARREST) Klinik Belirtiler Kardiyopulmoner Resusitasyon (CPR) KANAMA Nedenleri lk Yard m AÇIK YARA Sebepler lk Yard m KIRIK Klinik Bulgular lk Yard m ÇIKIK Klinik Bulgular lk Yard m KAFA TRAVMASI Klinik Bulgular lk Yard m SP NAL TRAVMALAR Sebepler Klinik Bulgular lk Yard m YANIK Sebepler Klinik Bulgular lk yard m DONMA Sebepler Klinik Bulgular lk Yard m ISI ÇARPMASI Sebepler Klinik Bulgular lk Yard m H POTERM Sebepler Klinik Bulgular lk Yard m SOLUNUM YOLLARININ TIKANIKLI I Sebepler Klinik Bulgular

8 viii çindekiler lk Yard m Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar

9 Önsöz ix Önsöz Bu kitab n haz rlanmas na kadar geçen sürede veteriner hekimli in klinik alandaki geliflmeleri bafl döndürücüdür. Bu geliflmelere paralel olarak klinik yap lanmada ve ihtiyaçlar nda da büyük de ifliklik olmufltur ve devam etmektedir. Eskiden sadece hekimin tedavi etti i hayvan n tutulmas nda birinin yard mc olmas gerekti i düflüncesi var iken mevcut geliflmeler ve ilerlemelerin devam sonucunda kliniklerde yard mc personele özellikle veteriner teknisyen, tekniker ve laborantlara fliddetle ihtiyaç duyulmaktad r. Geliflmifl ülkelerde bu personel veteriner kliniklerinin vazgeçilemez unsurlar durumundad rlar. Bu yard mc personelin e itimleri her geçen gün daha fazla alan kapsamakta hatta veteriner fakültesi ö rencilerinin ald birçok dersi de almaktad rlar. Geçmiflte pratikte sadece hekimler taraf ndan gerçeklefltirilen birçok yöntemi art k teknisyenler ve teknikerler uygulamaktad rlar Bu kitap teknisyen ve teknikerlerin hayvanlara uygulayabilece i baz konu ve yöntemleri anlatmaktad r. Bu kitab n haz rlanmas nda katk s olan yazarlar n bilgi ve tecrübelerinin veteriner kliniklerinde görev yapan yard mc personele faydas olaca na inan yorum. Editör Doç. Dr. Aziz Arda Sancak

10 1TEMEL KL N K B LG S Amaçlar m z Bu üniteyi tamamlad ktan sonra; Hayvanlar n sa l k durumlar yla ilgili temel kavramlar tan mlayabilecek, Klini e baflvuran hastaya verilen veterinerlik hizmetini aç klayabilecek, Hayvanlar n sa l k durumunun de erlendirilmesinde kullan lan muayene yöntemlerini listeleyebilecek, Hayvanlarda görülebilecek hastal k belirtilerini tan mlayabileceksiniz. Anahtar Kavramlar Hasta Hastal k Semptom, sendrom Sa alt m Prognoz Koruma Muayene yöntemleri Hastal k belirtileri çindekiler Temel Klinik Bilgisi Temel Kavramlar TEMEL KAVRAMLAR

11 Temel Kavramlar TEMEL KAVRAMLAR Hastal k Hastal k, organ fonksiyonlar n n normal d fl na ç kmas d r. Organ, doku ve hücrelerde oluflan bozukluklar fiziksel muayene, görüntüleme cihazlar ve laboratuvar analizleriyle saptanabilir. Vücut fonksiyonlar nda de iflikli e yol açan nedenler fizyolojik ve patolojik olarak iki bafll kta de erlendirilebilir. Fizyolojik nedenler organ, doku veya hücrelerin fonksiyonlar nda art fl veya azalmaya, morfolojilerinde de iflikli e yol açar. Mevsimsel k l dökülmeleri, yeme sonras mide genifllemesi, koflma sonras nab z say s n n artmas ve kalp kas n n geçici kal nlaflmas, yüksek çevre s cakl na ba l a z aç k soluma ve salya ak fl nda art fl örnek olarak verilebilir. Patolojik nedenler organ, doku veya hücrelerde k zar kl k, fliflme, gibi reaksiyonlara veya flekil bozukluklar na yol açan nedenlerdir. Kan ifleme, burundan irin veya kan gelmesi, deride doku kayb, kafl nt, k zar kl k, flifllik ve a r gibi de ifliklikler örnek olarak gösterilebilir. Hastal k denildi inde patolojik nedenlerin yol açt bozukluk düflünülmelidir. Genetik nedenler, fiziksel ve kimyasal maddeler, bakteri, virus, mantar ve parazit gibi mikroorganizmalar, toksik maddeler, tümörler, immunolojik ve alerjik reaksiyonlar hastal klara neden olan bafll ca etkenlerdir. Vücut fonksiyonlar nda ortaya ç kan de iflikliklerin baz s geçicidir ve nedenin ortadan kalkmas veya organ n uyum göstermesi ile bir süre sonra kendili inden düzelir. Baz fonksiyon de ifliklikleri ise kal c özelliktedir ve neden ortadan kalkmad kça ve/veya sa alt m uygulanmad kça düzelmez. Hasta Vücudun tutuluflu, yürüyüfl, yeme iste i, yemi a z na alma, çi neme ve yutma, nefes al p verme, ifleme, d flk lama, terleme, k l dökülmesi, nabz n say s, ritmi ve fliddetinde de iflikliklerden bir veya birkaç n gösteren hayvanlar hasta olarak de erlendirilir. Bu de iflikliklerden baz s hayvan sahibinden sorularak ö renilirken bir k sm ancak muayene sonuçlar n n de erlendirilmesiyle ortaya konulabilir.

12 4 Temel Klinik Bilgisi Cushing s sendromu: Kanda kortizol hormonu düzeyinin yüksek olmas na ba l olarak ortaya ç kan, kar n sarkmas, deri incelmesi, k l dökülmesi, fazla ifleme belirtilerinin tamam na verilen isimdir. Semptom ve Sendrom Semptom hastalarda gözlenen veya saptanan hastal k belirtilerinden her birine denir. fltahs zl k, halsizlik, burun akmas, öksürük, kusma, ishal, kafl nt, s k ifleme, nabz n h zlanmas gibi. Birden fazla organ bozuklu unda ortaya ç kabilecek genel belirtilerilere genel semptom denir. Örne in halsizlik, ifltahs zl k, yüksek beden s - cakl gibi. Sendrom, birden fazla semptomun bir arada görüldü ü ve bir hastal a iflaret eden bulgular toplulu udur. Cushing s sendromu buna örnek olarak verilebilir. Tan, Ay r c Tan Hasta sahibinden al nan bilgi, fiziksel muayene, görüntüleme ve laboratuvar analiz bulgular na bak larak hastal n hangi organa yerleflti ini ak l yürütme yöntemi kullan larak belirlemeye hastal n tan s n koyma denir. Klinik muayene bulgular n n yan s ra organ veya doku biyopsi örneklerinin sitolojik, histopatolojik veya kan serumunun serolojik yöntemlerle ayr nt l olarak incelenmesi sonucu konulan tan ya kesin tan denir. Örne in mikotik pnömoni, helikobakteriyel gastritis, bakteriyel kolanjiohepatitis gibi. Hastal kta sadece muayene bulgular belirlenebilmifl etken ortaya konulamam flsa buna semptomatik tan denir. Örne in kusma, ishal, öksürük, anemi ve dermatitis gibi. Hastalarda anamnezi, fiziksel, laboratuvar ve görüntüleme muayenelerini de- erlendirip benzer bulgulara yol açan hastal klar eleyerek tan koymaya ay r c tan denir. Sa alt m Hastal k nedenlerini ortadan kald rmak ve bozukluklar düzeltilmek için yap lan uygulamalara sa alt m denir. Sa alt m bir etkenin ortadan kald r lmas için yap l - yorsa buna küratif sa alt m, belirtinin giderilmesi için yap l yorsa buna semptomatik sa alt m denir. Örne in bakteriyel sistitiste antibiyotik kullan lmas na küratif sa- alt m, a r l ifleme belirtisini gidermek için sakinlefltrici ilaç vermeye semptomatik sa alt m denir. Sa alt mda kullan lan baz kimyasal maddeler antibiyotikler, antiviral ajanlar, antimikotikler, antiparaziterler, antiprotozoerler, toksin antidotlar, steroidal veya steroid olmayan antiinflamatuarlar, kusma kesiciler, antidiarheik ajanlar, antiprüritikler, anestezikler, sedatifler, antineoplazik ajanlar, ifltah aç c lar ve çeflitli parenteral s v lard r. Nefes alma güçlü ü, sürekli kusma ve ishal, fluur kayb, ayakta duramayacak derecede halsizlik, kalp vurumlar nda düzensizlik ve zay fl k, her türlü travma, kas lma ve bay lma durumlar acil durumlar olarak de erlendirilir. Bu durumlarda bozuklu un nedeni ne olursa olsun hastan n yaflam n devam ettirebilmesi için solunumun rahatlat lmas, nabz n düzenlenmesi, oksijen gereksiniminin karfl lanmas, iflemenin sa lanmas, kan elektrolit dengesizli inin ve kan ph n n düzeltilmesi, kandaki bakteriyeminin ortadan kald r lmas, kas lmalar n önlenmesi, zehirlerin eliminasyonu için gerekli önlemlerin al nmas, parenteral s v lar verilmesi bafll ca acil uygulamalard r. Prognoz Klinik muayene, görüntüleme ve laboratuvar analiz bulgular ile sa alt ma yan t dikkate al narak hastan n sa l k durumu hakk nda verilecek karara prognoz denir.

13 1. Ünite - Temel Kavramlar 5 Örne in hastan n prognozu iyi denilince iyileflme flans yüksek, kötü denilince iyileflme flans az ve flüpheli denilince hastan n iyileflme flans n n iyi mi kötü mü oldu una karar vermek flu anda olas de il anlam na gelir. Koruma Bölgede daha önce belirlenmifl hastal klar dikkate alarak, ayn ortamda bulunan hayvanlar n hastalanmamas için al nan önlemlere koruma (profilaksi) denir. Sa l kl hayvanlar hastalardan ve çeflitli g dalardan uzak tutmak, çeflitli enfeksiyonlara karfl afl lamak, baflka hayvanlarla temas etmesine izin vermemek, bulundu u ortam dezenfekte etmek bafll ca koruma uygulamalard r. Klinik Çal flmalar Hasta ve Hasta Sahiplerini Karfl lama Veteriner klini i hayvanlar n muayenesi, sa alt m ve afl uygulamalar n n yap ld - bir ifl yeridir. Kliniklerin yap lanmas ve iflletilmesi Bakanl n 6343 say l kanun ve 18 Haziran 2001 tarih, say l Veteriner Hekim Muayenehane ve Poliklinik Yönetmeli i nde, Veteriner hekimlerin çal flmas s ras nda dikkat etmeleri gereken tutum ve davran fllar ise 9 Temmuz 1994 tarih ve say l Veteriner Hekimli i Deontoloji Yönetmeli inde belirtilmifltir. Deontoloji yönetmeli inin konuyla ilgili maddeleri örneklendirilecek olursa; Madde 5 de Veteriner hekimler... nsan ve Hayvan Haklar Bildirgesini de göz önünde bulundururlar. Madde 6 da: Veteriner hekimlerin baflta gelen görevleri...hayvan sa l n korumak...zoonozlarla savaflarak insan sa l na hizmet etmek, müflterisi olsun veya olmas n hayvan sahiplerinin duygu ve düflüncelerine sayg göstermektir. Madde 9 da Veteriner hekim görevi ve uzmanl ne olursa olsun acil durumlarda hayvanlar üzerinde ilk yard m yapabilir. Madde 26 da: Veteriner hekim hasta sahibinin üzüntü ve duygusall n anlay flla karfl lamak, hasta hayvana gerekli özeni göstermek, onu tedavi etmek, ve hayat n kurtarma olana bulunmad durumlarda bile ac s n azaltma veya dindirmeye çal flmak zorundad r Madde 28 de: Veteriner hekim müflterisine karfl yasalar n ve mesle inin kendisinden istedi i tüm görevleri yapmakla yükümlüdür. Madde 30 da Veteriner hekim hasta sahibinin konsültasyon dile ini sayg ile karfl lamal d r. Madde 54 de Veteriner hekim iflyerinde hekimlik görev ve onuru ile ba daflmayan davran fllarda bulunamaz. Yukar daki yönetmelik maddelerinden anlafl laca üzere veteriner hekim klini- e getirilen hayvanlara acil müdahaleyi yaparak hastan n yaflam n devam ettirmeye çal flmal d r. Daha sonra hayvan sahibine güven verecek tarzda bilinçli ve kararl bir flekilde hastan n anamnezini almal ve hayvan sahibine hastan n durumu ve uygulayaca muayene yöntemleri hakk nda k saca bilgi vererek bilgilendirilmifl onam almal d r. Hasta sahibinin sözlü veya gerekirse yaz l oluru al nd ktan sonra hastal n zoonoz olma ihtimaline karfl önlemler almal ve gerekli muayene prosedürünü uygulamal d r. Muayeneye bafllamadan önce hayvan n çevresindeki kiflilere zarar vermemesi için hayvan sahibinden yard m isteyerek tutma ve ba lama ifllemi yap lmal d r. Bu esnada hayvan n h rç nlaflmas ve çevresine zarar vermesi durumlar nda sakin kalmaya dikkat edilmeli ve gerekirse hayvanlara sakinlefltirici

14 6 Temel Klinik Bilgisi ilaç uygulamalar yap lmal d r. Muayene esnas nda hayvan sahibinin bilgi istemleri anlay flla karfl lanmal gerekirse ilave bilgiler verilmelidir. Hastan n sa alt m her ne olursa olsun yar m b rak lmamal d r. Zoonoz Hastal klar Hayvanlarda görülen ve insanlara da bulaflabilen hastal klara zoonoz hastal klar denir. Hastan n klini e getirildi inde ilk düflünülmesi gereken zoonoz hastal klar kuduz, kedi t rmalama hastal, tüberküloz, ve ruam olmal d r. Bunlardan kuduz hastal hayvan n s rmas veya derideki çiziklerin salyayla temas sonucu bulaflt - ndan ve sa alt m olanaks z olan beyin hastal na yol açt ndan zoonoz hastal klar n en önemlisi olarak bilinir. Veteriner hekim klini ine getirilen hayvanlar n neden olaca zararlar ve insanlara bulaflt raca hastal klardan sorumludur. Bu nedenle klinik çal flmalar nda her türlü koruyucu önlemi almak ve dezenfeksiyon flartlar n yerine getirmek zorundad r. Is r lma durumunda hastan n kuduz afl s n n olup olmad n kontrol etmeli ve afl l olsalar bile gerekli karantina uygulamas n n yap lmas için veteriner müdürlüklerini haberdar etmelidir. Is r lan kifliyi sa l k kurulufluna yönlendirerek sa alt mlar n yapt rmalar ve kuduza karfl afl lanma durumunu sa l k kurulufluna dan flmalar sa lanmal d r. Resim 1.1 Hayvanlar n Sa l k Durumunu De erlendirme Görerek de erlendirme: Hayvanlar n bafl, boyun, gö üs ve kar n bölgeleri ile ayaklar na ç plak gözle bak lmas d r. Bu muayenede hayvan n duruflu, çevreye ilgisi, bafl ve boynunu tutuflu, nefes al flverifli, kar n, bel ve s rt bölgelerinin pozisyonu de erlendirilir. Mercekli ve fl kl aletler kullan larak yap lan muayenede; burun bofllu u, göz ve kulak kanal, bo az bölgesi, yemek borusu, mide ve kal n ba- rsaklar, idrar kesesi, nefes borusu ve bronfllar n iç yüzeyleri de erlendirilir. El ve parmaklar kullanarak de erlendirme: Muayenede el ayas, elin üst yüzü ve parmaklar kullan l r. Elle muayenede organ n veya lezyonun k vam, boyutlar, s cakl, duyarl, hareket edebilme özellikleri de erlendirilir. Derinin ve kar n içi organlar n n d flar dan muayenesi ve ba rsak içi yolla (rektal muayene) ulafl labilecek kar n içi organlar n n muayenesi bu yöntem kullan larak yap l r. Muayene s ras nda kullan lan muayene çekici (a) ve plesimetre (b)

15 1. Ünite - Temel Kavramlar 7 Vurarak de erlendirme: Bu muayenede çekiç ve plesimetre (Resim 1.1) kullan l r. Genellikle at ve s rlarda kullan lan bir yöntemdir. Muayenenin amac çekiçle vurulan bölgenin alt ndaki dokunun titreflmesi sonucu alg lanan sesin de erlendirilmesidir. Vurma muayenesinde; çi gaz dolu organdan (örne in s r n iflkembesi) davul sesi alg lan r. çinde bofllu u olmayan dokulardan (örne in karaci er) veya lezyonlardan (örne in içi s v dolu kistik lezyonlar) alg lanacak ses mat sestir. çinde hem hava hem doku bulunan organlardan (örne in akci erler) davul-mat ses aras bir ses alg lan r. Ölçerek de erlendirme: Hayvanlar n canl a rl n n tart lmas, vücut s cakl n n ölçülmesi ve lezyon boyutlar n n ölçülendirilmesi uygulanan bafll ca ölçme de erlendirmeleridir. Delme uygulamas ile de erlendirme: Deri flifllikleri ve vücut boflluklar ndan içerik örne i almak ve içeri i boflaltmak için i ne veya kanül uygulamas yap l r. Al nan örne in hücre ve mikroorganizma içeri i ve protein miktar incelenir, içerikte mikroorganizma üreme incelemesi yap l r. Biyopsi alarak de erlendirme: Organ ve lezyonlardan biyopsi i nesi kullanarak veya operasyon uygulanarak doku örne i al nmas d r. Al nan örnek boyan r ve histopatolojik olarak incelenir. Biyolojik testlerle de erlendirme: Çeflitli serolojik testler uygulanarak hastalar n kan serumunda antikor, kan nda ve vücut s v lar nda antijen aran r. Baz alerjik testler uygulanarak vücudun duyarl hale geldi i etkenler belirlenir. Laboratuvar analizleri ile de erlendirme: Kanda hematolojik de erler, kan serumunda çeflitli biyokimyasal parametreler, kanda parazitlerin eriflkini veya larvalar, d flk da kan, parazitin eriflkini, larvas veya yumurtas, lenf yumrusu s v s nda parazit, kar n, gö üs ve perikart içi s v lar n hücre içeri i, mikroorganizma içeri i, omurilik s v s n n hücre içeri i ve protein konsantrasyonu incelenen bafll ca laboratuvar parametreleridir. Görüntüleme aletleri ile de erlendirme: Röntgen, ultrason, magnetik resonans ve kompüterli tomografi kullan lan bafll ca görüntüleme cihazlar d r. Görüntülenen organlar n homojenitesi, lezyonlar n varl, damarlaflmas de erlendirilebilir. Kar n, gö üs ve perikard içi s v toplanmalar anlafl l r. Hastal k kavram n tan mlayacak veriler nas l elde edilir? SIRA S ZDE Hastal k Belirtileri DÜfiÜNEL M Kusma: Kusma genellikle patolojik bir olayd r ve mide içeri inin a zdan d flar ya ç kar lmas d r. Kediler ve köpekler bir defada fazla miktarda yemek yediklerinde g day ç kar r ve tekrar yerler. Yine kediler mide mukozas n SORU yenilemek için ince çimlerden yerler ve bunu kusarlar. S r, koyun ve keçiler gevifl için g day a za getirirler. Atlar ve tavflanlar kusamazlar. Köpek kediler mide-ba rsak, D KKAT karaci- er, kar n zar, beyin, böbrek ve uterus hastal klar nda kusarlar. S rlar ön mide hastal klar nda bazen kusarlar. Kusma vücut s v s nda eksilmeye, aç kalmaya ba l çoklu organ yetmezliklerine yol açar. Hastalarda kusman n nedeni bulunup or- SIRA S ZDE tadan kald r lmal, kusma durdurucu ilaçlar kullan lmal, hastan n s v ve g da gereksinimi damar yoluyla s v uygulamas yap larak karfl lanmal d r. shal: D flk n n sulu ç kar lmas d r. Ba rsaklarda sindirilemeyen, emilemeyen her türlü madde ve ba rsaklarda hastal a neden olan etkenler ishale yol açar. Ba- rsaktaki bozuklu un yerleflti i yer ve lezyonun fliddetine göre K d flk T A sulu, P mukuslu veya kanl olur. Neden ortadan kald r l r ve semptomatik sa alt m yap l r. 1 SIRA S ZDE DÜfiÜNEL M SORU D KKAT SIRA S ZDE AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ K T A P TELEV ZYON TELEV ZYON NTERNET NTERNET

16 8 Temel Klinik Bilgisi Kanl d flk lama: Kan ba rsaklar n ön k sm ndan geliyorsa d flk katran rengindedir. Kan ba rsaklar n arka k sm ndan geliyorsa d flk k rm z renkte ç kar. shal durumunda kana mikroorganizma veya toksin kar flmas, s v ve elektrolit kayb na ba l çoklu organ yetmezli i geliflir. shalli hastalarda neden ortadan kald - r l r, damar içi s v uygulamas yap l r ve ba rsak fonksiyonlar n düzeltici sa alt m uygulan r. Kar n genifllemesi: Atlarda mide genifllemesi, ba rsak dönmesi, kör ba rsak genifllemesi ve kar n zar yang s ve gebelik; s r, koyun ve keçilerde ön midede gaz ve s v içerik toplanmas, kar n zar yang s ve gebelik; köpek ve kedilerde kar n içinde s v toplanmas, mide ba rsak dönmesi ve gebelik durumunda; kufllarda kar n içi s v toplanmas, kar n içi kitlesi, kar n zar yang s, egzotik hayvanlarda kab zl k, kar n zar ve organ yang s, tavflanlarda ba rsak durgunlu u kar n genifllemesine neden olur. Kar nda s v toplanmas ve kar n zar yang s nda s v elektrolit kayb, toksikasyon ve çoklu organ yetmezli i geliflir. Hastalarda s v, elektrolit, antibiyotik sa alt m yap l r ve erken dönemde periton y kan r. Burun ak nt s : Tüm hayvanlarda solunum yolu enfeksiyonlar nda görülür. Kanl ak nt derin doku yang s n gösterir ve önemlidir. rinli ak nt lar da ciddi hastal k bulgusudur. Neden ortadan kald r l r ve genel durumu düzeltici sa alt m yap l r. Solunum güçlü ü: Burun, bo az, nefes borusu ve akci erler bozukluklar nda ortaya ç kar. Nedene yönelik sa alt m uygulan r. Öksürük: Bo az, nefes borusu ve akci erlerdeki bozukluklarda ortaya ç kar. laç uygulamalar yla sa alt l r. S k ve a r l ifleme: Sidik kesesi ve idrar yollar n n hastal klar nda ortaya ç kar. Neden ortadan kald r l r ve semptomatik sa alt m yap l r. Kanl ifleme: Böbrek, idrar kesesi ve idrar yollar ndaki kanamal hastal klarda idrarda kan görülür. Neden bulunur ve gerekli sa alt m uygulamalar yap l r. Fazla miktarda idrar ç karma: Böbrek bozukluklar, karaci er ve uterus hastal klar, fleker hastal ve hormonel hastal klar sonucu ortaya ç kar. Neden saptanarak hastal a özel sa alt m uygulan r. drar kaç rma: drar kesesini kontrol eden sinirler ve kaslar n çal flma yetersizli i veya uyumsuzlu una ba l geliflir. laçla sa alt l r. Deride kafl nt : Deride sinir uçlar na kadar ulaflan hastal klarda ortaya ç kar. Neden bulunur ve gerekli ilaçlar uygulan r. Deride kepeklenme: Deride hücre yenilenmesini etkileyen hastal klarda ortaya ç kar. Deri yenilenmesinde yararl vitaminler ve iz elementler verilir. Deride Ya lanma: Deride ya bezlerini uyaran hastal klarda ortaya ç kar. Deri sa l için önemli olan vitamin, ya asitler, aminoasitler ve iz elementleri içeren ilaçlar verilir. Bay lma: Beyine yeterince kan gidememesine neden olan durumlar, ani a r lar ve travmalar bay lmaya neden olur. Neden araflt r l r ve gerekli sa alt m uygulan r. Ayakta duramama: Halsizlik, kas ve iskelet a r lar, vücut içi organ a r lar ve beyin hastal klar nda ortaya ç kar. Neden araflt r l r ve sa alt m yap l r. Yürüyüfl bozuklu u: Kas iskelet sistemi, beyin, omurilik ve sinir kollar n n hastal klar nda ortaya ç kar. Neden araflt r l r ve sa alt l r. Kas lmalar: Omurilik hastal klar nda ortaya ç kar. Kas lmalar ilaç uygulamas yla önlenir. Felç: Beyin ve omurilik hastal klar nda, sinir-kas ileti aksakl klar nda ortaya ç - kar. Neden ortadan kald r l r. Fiziksel tedavi yöntemleri uygulan r.

17 1. Ünite - Temel Kavramlar 9 Yang : Dokularda kan s v s, hücreler ve di er flekilli elemanlar n toplanmas yla oluflan k zar kl k, a r, flifllik ile karakterize bozukluktur. Neden ortadan kald r - l r. Yang giderici ilaçlar verilir. Ödem: Dokularda hücreler aras bölgeye kan n s v k sm n n toplanmas d r. Neden ortadan kald r l r, vücuttan s v at l m n sa layan sa alt m yap l r. Apse: Dokularda içi irin dolu fliflliklerin oluflmas d r. rin s v halde iken flifllik operatif olarak boflalt l r. fiifllik sertleflmiflse doku operasyonla bir bütün olarak kesilip al n r. Hematom: Dokulara kan n toplanmas d r. P ht laflma oluflsun diye bir hafta beklenip ameliyatla flifllik boflalt l r veya bir bütün olarak al n r. Flegmon: Dokularda yang ya ba l olarak oluflan sertleflmedir. Flegmonlu bölgedeki kan dolafl m n n h zland r lmas na yönelik sa alt m uygulan r. Anfizem: Dokulara gaz veya hava toplanmas d r. Gaz veya havan n geldi i odak kapat l r. K r k, ç k k: Kemiklerin bütünlü ünün bozulmas na k r k denir. Bandajla veya operasyonla k r k uçlar bir araya getirilir. Kemiklerin eklem yapt yerden ç kmas na ç k k denir. Eklemden ç kan kemik yerine yerlefltirilip eklem bandajla sar l r. Yara: Dokulardaki yüzlek veya derin doku kay plar d r. Pansuman yap l r. Yara iyileflmesinde yararl ilaçlar verilir. Yabanc cisim: Dokulara yabanc cisim batmas d r. Operasyonla ç kar l r. Meme flifllikleri: Meme yang ve tümörlerinde ortaya ç kar. laç ve operasyon uygulan r. D fl genital organ ak nt lar : ç ve d fl genital organlardaki yang, lezyon ve tümörlerde ortaya ç kar. Ak nt fleffaf, irinli veya kanl olabilir. Nedene yönelik ilaç verilir. Hastal k belirtileri sadece belirtinin görüldü ü organa iliflkin hastal klar ndan SIRA S ZDE m ileri gelir? DÜfiÜNEL M 2 SIRA S ZDE DÜfiÜNEL M SORU SORU D KKAT D KKAT SIRA S ZDE SIRA S ZDE AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ K T A P K T A P TELEV ZYON TELEV ZYON NTERNET NTERNET

18 10 Temel Klinik Bilgisi Özet A MAÇ 1 A MAÇ 2 Hayvanlar n sa l k durumlar yla ilgili temel kavramlar tan mlamak. Hastal k, organ fonksiyonlar n n normal d fl na ç kmas d r. Organ, doku ve hücrelerde oluflan bozukluklar fiziksel muayene, görüntüleme cihazlar ve laboratuvar analizleriyle saptanabilir. Hastal k denildi inde patolojik nedenlerin yol açt bozukluk düflünülmelidir. Genetik nedenler, fiziksel ve kimyasal maddeler, bakteri, virus, mantar ve parazit gibi mikroorganizmalar, toksik maddeler, tümörler, immunolojik ve alerjik reaksiyonlar hastal klara neden olan bafll ca etkenlerdir. Vücudun tutuluflu, yürüyüfl, yeme iste i, yemi a z na alma, çi neme ve yutma, nefes al p verme, ifleme, d flk lama, terleme, k l dökülmesi, nabz n say s, ritmi ve fliddetinde de iflikliklerden bir veya birkaç n gösteren hayvanlar hasta olarak de erlendirilir. Semptom hastalarda ifltahs zl k, halsizlik, burun akmas, öksürük, kusma, ishal, kafl nt, s k ifleme, nabz n h zlanmas gibi gözlenen veya saptanan hastal k belirtilerinden her birine denir. Hasta sahibinden al nan bilgi, fiziksel muayene, görüntüleme ve laboratuar analiz bulgular na bak larak hastal n hangi organa yerleflti ini ak l yürütme yöntemi kullan larak belirlemeye hastal n tan s n koyma denir. Hastalarda anamnezi, fiziksel, laboratuvar ve görüntüleme muayenelerini de erlendirip benzer bulgulara yol açan hastal klar eleyerek tan koymaya ay r c tan denir. Hastal k nedenlerini ortadan kald rmak ve bozukluklar düzeltilmek için yap lan uygulamalara sa alt m denir. Klinik muayene, görüntüleme ve laboratuar analiz bulgular ile sa alt ma yan t dikkate al narak hastan n sa l k durumu hakk nda verilecek karara prognoz denir. Yörede veya ortamda daha önce belirlenmifl hastal klar dikkate al narak, ayn yöre veya ortamda bulunan hayvanlar n hastalanmamas için al nan önlemlere koruma (profilaksi) denir. A MAÇ 3 Klini e baflvuran hastaya verilen veterinerlik hizmetini aç klamak. Veteriner hekim ve hekim sorumlulu unda olmak üzere di er klinik çal flanlar n n hasta ve hasta sahibine karfl davran fllar n n nas l olmas gerekti ini belirten yönetmelikler bulunmaktad r. Veteriner hekim veteriner odalar n n denetiminde iflyeri açarak görevlerini ilgili kanun ve yönetmelikler çerçevesinde yaparlar. Hasta hayvanlar n muayenesi, acil müdahale, sa alt m uygulamalar, operasyonlar, gebelik ve do um ile meme hastal klar, hastal klardan koruyucu uygulamalar bafll ca veterinerlik hizmetleridir. Veteriner hekim görme, iflitme, koku alma, el ve parmaklarla muayene sonucu elde etti i veriler ile görüntüleme ve laboratuar analiz bulgular n de erlendirerek hayvanlar n sa l k durumunu ortaya koyar. Hayvan sahibini bilgilendirerek bilgilendirilmifl onam al r. Gerekli ilaçlar uygular ve sa alt m n devam evlerde yap lacaksa uygulaman n nas l olaca n aç klar. Operasyon gerekiyorsa hayvan sahibinin yaz l iznini al r ve operasyonu uygular. Operasyon sonras bak m yapar ve devam edecek sa alt m uygulamas n hasta sahibine aç klar. Gebeli in geliflmesi, gebeli- in devam ve do umun sa l kl olmas için her türlü uygulamalar yapar, yeni do an yavru ve meme sa l n gözetir ve koruyucu önlemleri al r. Hastal k durumunda erken ve etkili bir sa- alt m uygular. Do um yapan hayvanlarda do- um sonras hastal klar n geliflmemesi için gerekli önlemleri al r. Hayvanlar n sa l k durumunun de erlendirilmesinde kullan lan muayene yöntemlerini listelemek. Görerek de erlendirme, hayvanlar n bafl, boyun, gö üs ve kar n bölgeleri ile ayaklar na ç plak gözle bak lmas d r. El ve parmaklar kullanarak de erlendirme, muayenede el ayas, elin üst yüzü ve parmaklar kullan l r. Elle muayenede organ n veya lezyonun k vam, boyutlar, s cakl, duyarl, hareket edebilme özellikleri de erlendirilir. Vurarak de erlendirme, bu muayenede çekiç ve plesimetre kullan l r. Genellikle at ve s rlarda kullan lan bir yöntemdir. Muayenenin amac çekiçle vurulan bölgenin alt ndaki dokunun titreflmesi sonucu alg lanan sesin de erlendirilmesidir. Ölçerek de erlendirme, hayvanlar n canl a rl - n n tart lmas, vücut s cakl n n ölçülmesi ve lezyon boyutlar n n ölçülendirilmesi uygulanan bafll ca ölçme de erlendirmeleridir. Delme uygulamas ile de erlendirme, deri flifllikleri ve vücut boflluklar ndan içerik örne i almak

19 1. Ünite - Temel Kavramlar 11 A MAÇ 4 ve içeri i boflaltmak için i ne veya kanül uygulamas yap lmas d r. Biyopsi alarak de erlendirme, organ ve lezyonlardan biyopsi i nesi kullanarak veya operasyon uygulanarak doku örne i al nmas d r. Al nan örnek boyan r ve histopatolojik olarak incelenir. Biyolojik testlerle de erlendirme: Çeflitli serolojik testler uygulanarak hastalar n kan serumunda antikor, kan nda ve vücut s v lar nda antijen aran r. Baz alerjik testler uygulanarak vücudun duyarl hale geldi i etkenler belirlenir. Laboratuvar analizleri ile de erlendirme: Kanda hematolojik de erler, kan serumunda çeflitli biyokimyasal parametreler, kanda parazitlerin eriflkini veya larvalar, d flk da kan, parazitin eriflkini, larvas veya yumurtas, lenf yumrusu s v s nda parazit, kar n, gö üs ve perikart içi s v lar n hücre içeri i, mikroorganizma içeri i, omurilik s v - s n n hücre içeri i ve protein konsantrasyonu incelenen bafll ca laboratuvar parametreleridir. Görüntüleme aletleri ile de erlendirme: Röntgen, ultrason, magnetik resonans ve kompüterli tomografi kullan lan bafll ca görüntüleme cihazlar - d r. Görüntülenen organlar n homojenitesi, lezyonlar n varl, damarlaflmas de erlendirilebilir. Kar n, gö üs ve perikard içi s v toplanmalar anlafl l r. Hayvanlarda görülebilecek hastal k belirtilerini tan mlamak. Hastalar n gösterdi i belirtiler hayvan sahiplerince ifade edilebilece i gibi, fiziksel muayene ile veya görüntüleme ve laboratuar analiz bulgular yla belirlenir. Bu belirtiler hastal n yerleflti i organ belirleme f rsat n verir. Yaln z belirti sadece o organa ait bozukluktan dolay ortaya ç kmayabilir. Baflka organ hastal klar nda da benzer belirtiler gözlenebilir. Kusma, mide içeri inin a zdan d flar ya ç kar lmas d r. shal, d flk n n sulu ç kar lmas d r. Kanl d flk lama, k rm z veya katran renkli d flk - n n ç kar lmas d r. Kar n genifllemesi, kar n içinde yang veya kan dolafl m bozuklu una ba l olarak gaz veya s v içerik birikmesi veya ba rsak hareketlerinin yavafllamas, kar n kaslar n n sarkmas gibi nedenlerle ortaya ç kar. Burun ak nt s, solunum yolu enfeksiyonlar nda görülür. Solunum güçlü ü, burun, bo az, nefes borusu ve akci er bozukluklar nda ortaya ç kar. Öksürük: Bo az, nefes borusu ve akci er bozukluklar nda ortaya ç kar. S k ve a r l ifleme, sidik kesesi ve idrar yollar - n n hastal klar nda ortaya ç kar. Kanl ifleme, böbrek, idrar kesesi ve idrar yollar ndaki kanamal hastal klarda görülür. Fazla miktarda idrar ç karma, böbrek bozukluklar, karaci er ve uterus hastal klar, fleker hastal ve hormonel hastal klar sonucu ortaya ç kar. drar kaç rma, idrar kesesini kontrol eden sinirler ve kaslar n çal flma yetersizli i veya uyumsuzlu- una ba l geliflir. Deride kafl nt, deride sinir uçlar na kadar ulaflan hastal klarda ortaya ç kar. Deride kepeklenme, deride hücre yenilenmesini etkileyen hastal klarda ortaya ç kar. Deride Ya lanma, deride ya bezlerini uyaran hastal klarda ortaya ç kar. Bay lma, beyine yeterince kan gidememesine neden olan durumlarda ortaya ç kar. Ayakta duramama, halsizlik, kas ve iskelet a r - lar, vücut içi organ a r lar ve beyin hastal klar nda ortaya ç kar. Yürüyüfl bozuklu u, kas iskelet sistemi, beyin, omurilik ve sinir kollar n n hastal klar nda ortaya ç kar. Kas lmalar, omurilik hastal klar nda ortaya ç kar. Felç, beyin ve omurilik hastal klar nda, sinir-kas ileti aksakl klar nda ortaya ç kar. Yang, dokularda kan s v s, hücreleri ve di er flekilli elemanlar n toplanmas yla oluflan k zar kl k, a r, flifllik ile karakterize bozukluktur. Ödem, dokularda hücreler aras bölgeye kan n s v k sm n n toplanmas d r. Apse, dokularda içi irin dolu fliflliklerin oluflmas d r. Hematom, dokulara kan n toplanmas d r. Flegmon, dokularda yang ya ba l olarak oluflan sertleflmedir. Anfizem, dokulara gaz veya hava toplanmas d r. K r k, ç k k, kemiklerin bütünlü ünün bozulmas na k r k, kemiklerin eklem yapt yerden ç kmas na ç k k denir. Yara, dokulardaki yüzlek veya derin doku kay plar d r. Meme flifllikleri, memenin yang ve tümörlerinde ortaya ç kar. D fl genital organ ak nt lar : ç ve d fl genital organlardaki yang, lezyon ve tümörlerde ortaya ç kar.

20 12 Temel Klinik Bilgisi Kendimizi S nayal m 1. Afla daki cümlelerden hangisi hastal k tarifine bir örnektir? a. Heyecan tansiyonu yükseltir. b. Hayvan n atefli var. c. Hava s cak hayvan çok terlemifl. d. Koflturursan nefes nefese kal rsin. e. lkbaharda k l dökülmesi artar. 2. Semptom ve sendrom ile ilgili afla daki ifadelerden hangisi yanl flt r? a. Semptom bir organda fonksiyon bozuklu una iflaret eden belirtidir. b. Hastal n tan s n n konulmas nda sendrom semptomdan daha yararl d r. c. Semptomu sadece veteriner hekimler belirleyebilir. d. Sendrom bir hastal n neden oldu u belirtiler toplulu udur. e. Semptom hastal n nedenini ortaya koymaz. 3. Afla dakilerden hangisi acil sa alt ma bir örnektir? a. Karn fliflmifl ve bu nedenle nefes alma güçlü ü olan hastaya mide sondas uygulamak b. Apseyi operatif olarak boflaltmak c. fltahs z hastaya serum vermek d. Ayak fliflli i olan hastan n aya n ilaçl suyla sarmak e. Topallayan hastaya röntgen çekmek 4. Afla dakilerden hangisi prognozu ifade eder? a. Hastaya serum uyguland. b. Röntgen çekilirse k r k belli olur. c. Kemik k r nda bandaj uygulan r. d. Vitamin destekleyici bir sa alt md r. e. Koma durumundaki hastalar her zaman ölüme yak n hastalar d r. 5. Afla dakilerden hangisi hasta ve hasta sahibine karfl yap lmas gereken davran fllardan biridir? a. Hastan n flikayetini sorup muayene odas na almak b. Hasta kanl d flk ç kard için baflka veterinere yönlendirmek c. Hasta sahibinin hastas yla ilgili duygular na ilgisiz kalmak d. Hastay sa alt m tamamlanmadan klinik d fl na ç karmak e. Hasta sahibine hastas n n durumu hakk nda bilgi vermeyi reddetmek 6. Hastan n bel ve s rt bölgesinin kamburlu unu fark etmek afla daki de erlendirme türlerinden hangisine girer? a. El ve parmaklarla de erlendirme b. Görerek de erlendirme c. Ölçerek de erlendirme d. Biyolojik testlerle de erlendirme e. Vurarak de erlendirme 7. Hastalarda derinin yüzey s cakl n ve terlemeyi belirlemede afla daki de erlendirmeden hangisi kullan - l r? a. Ölçerek de erlendirme b. Görerek de erlendirme c. Delme uygulamas yla de erlendirme d. El ve parmaklarla de erlendirme e. Görüntüleme ile de erlendirme 8. Atlarda kusma ile ilgili afla daki ifadelerden hangisi do rudur? a. Atlar kusamaz, kusmak zorunda kal rsa midesi y rt l r b. Atlarda kusma belirtisi mide hastal klar nda s k ortaya ç kar. c. Kusan ata damar içi serum verilmelidir. d. Kusan ata kusma kesici ilaç uygulan r. e. Kusma at rahatlat r ve at iyileflir. 9. Siyah renkli d flk ç karma afla dakilerden hangisine iflaret eder? a. Hayvan kömür yemifltir. b. Hayvan koyu yeflil yaprakl g da yemifltir. c. Hayvanda üst sindirm yolu organlar nda kanama vard r. d. Hayvanda rektum kanamas vard r. e. Hayvanda kab zl k vard r. 10. Deride ödeme ba l geliflen flifllikte en belirgin bulgu afla dakilerden hangisidir? a. fiiflli in hamur k vam nda olmas b. fiiflli in sert olmas c. fiiflli in so uk hissedilmesi d. fiiflli in k zar k olmas e. fiiflli in a r l olmas

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

Fen ve Teknoloji VÜCUDUMUZDAK S STEMLER Ünite 1

Fen ve Teknoloji VÜCUDUMUZDAK S STEMLER Ünite 1 BOfiALTIM S STEM Besinlerin hücrelerimizde kullan lmas sonucu karbondioksit, amonyak, üre, ürik asit, madensel tuz gibi vücut için zararl maddeler oluflur. Bu zararl maddelerin vücuttan uzaklaflt r lmas

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

4- Solunum Sisteminin Çalışması : Solunum sistemi soluk (nefes) alıp verme olayları sayesinde çalışır.

4- Solunum Sisteminin Çalışması : Solunum sistemi soluk (nefes) alıp verme olayları sayesinde çalışır. SOLUNUM SİSTEMİ Canlılar yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilmek için enerjiye ihtiyaç duyarlar. İhtiyaç duyulan bu enerji besinlerden karşılanır. Hücre içerisinde besinlerden enerjinin üretilebilmesi için,

Detaylı

AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD)

AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD) AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD) 1 GÜNDEM Tanım Epidemiyoloji (Hastalığın Yayılımı) Mücadele Soru-Cevap 2 Afrika Hastalığı Nedir? Sivrisinek, kene ve sokucu sineklerle

Detaylı

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-4

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-4 İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-4 1) İlkyardımla ilgili yazılanlardan doğru olan hangisidir? a) İlkyardım esnasında ilaç kullanılır. b) İlkyardım eldeki mevcut araç gereçlerle yapılır. c)

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS HAYVAN BESLEME VE YEM BİLGİSİ TEKNOLOJİSİ

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS HAYVAN BESLEME VE YEM BİLGİSİ TEKNOLOJİSİ DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS HAYVAN BESLEME VE YEM BİLGİSİ TEKNOLOJİSİ LVS22 IV 2 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Ön Lisans Seçmeli

Detaylı

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR Hepatit C nedir? Hepatit C virüsünün neden olduğu karaciğer hastalığıdır. Hepatit C hastalığı olarak bilinir ve %70 kronikleşir, siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer kanseri

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. çindekiler

Detaylı

Doç. Dr. Orhan YILMAZ

Doç. Dr. Orhan YILMAZ Yazar Ad 151 Doç. Dr. Orhan YILMAZ İnsanda iletişimin en önemli araçlarından biri olan ses, kişinin duygusal yapısını yansıtan bir olaydır. Yaş ilerledikçe tüm organlarda görülebilen yaşlanma konuşma

Detaylı

Et tipi hayvanların özel muayenesi ve seçimi

Et tipi hayvanların özel muayenesi ve seçimi Et tipi hayvanların özel muayenesi ve seçimi akin@comu.edu.tr http://akin.houseofpala.com Et ırklarında vücut yapısı Et ırklarında iri, dolgun, uzunluk ve genişlik ölçüleri yönünden iyi gelişmiş vücut

Detaylı

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit 2016 un türevi 1. ROMATİZMAL ATEŞ NEDİR? 1.1 Nedir? Romatizmal ateş, streptokok adı

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB)

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB) ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB) B- BOŞALTIM SĐSTEMĐ (6 SAAT) BOŞALTIM SĐSTEMĐMĐZ VÜCUDUMUZDAN ATIKLARI UZAKLAŞTIRIR 1- Boşaltım Sistemi 2- Boşaltım Sistemi Organları

Detaylı

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-3

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-3 İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-3 1) Dış kalp masajı hangi bölgeye uygulanır? a) Göğüs kemiğinin 1/3 üst kısmına b) Göğüs kemiğinin 1/3 alt kısmına c) Göğüs kemiğinin 2 parmak üst kısmına

Detaylı

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM D YABETLE YAfiAMAK Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Diyabet,

Detaylı

BALIK YAĞI MI BALIK MI?

BALIK YAĞI MI BALIK MI? BALIK YAĞI MI BALIK MI? Son yıllarda balık yağı ile ilgili kalp damar hastalıklarından tutun da romatizma, şizofreni, AIDS gibi hastalıklarda balık yağının kullanılmasının yararları üzerine çok sayıda

Detaylı

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu G R fi Girifl Bu kitapç k Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) taraf ndan, befleri t bbi ürünlerin güvenlili inin izlenmesi ve de erlendirilmesi hakk

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r.

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. Hepatit B HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. HBV nas l yay l r? Hepatit B, hepatit B li kiflilerin kan veya vücut s v lar yoluyla

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı.

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı. Horlama ve Uyku Apne Sendromu BEZMİÂLEM VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Uyku Polikliniği rtibat : 0212 453 17 00 GH-02 V;01/2010 Horlama ve Uyku Apne Sendromu

Detaylı

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

ÇANAKKALE BELEDİYESİ VETERİNER İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

ÇANAKKALE BELEDİYESİ VETERİNER İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar ÇANAKKALE BELEDİYESİ VETERİNER İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- (1)Bu Yönergenin amacı; Veteriner İşleri Müdürlüğü

Detaylı

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her VİTAMİN BİYOKİMYASI D VİTAMİNİ BU BÖLÜMDE ANLATILACAK KONULAR: Tarihsel Bakış D vitamininin kimyasal ve biyolojik fonksiyonları Besin kaynakları Hazırlayan: V. Murat BOSTANCI Toksisite 1 2 TARİHSEL BAKI

Detaylı

UÜ-SK ORGAN VE DOKU NAKLİ PROSEDÜRÜ

UÜ-SK ORGAN VE DOKU NAKLİ PROSEDÜRÜ Rev. No : 01 Rev.Tarihi : 13 Haziran 2012 1/ 1. Amaç: UÜ-SK da organ ve doku nakli hizmetlerinden yararlanacak hastaların ve/veya canlı vericilerinin başvuru kriterlerinin ve organ bekleme listelerine

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 142

Detaylı

Buzağılarda Protein Beslemesi ve Buzağı Mamasının Önemi. Sayı:2013/Rm-37 Sayfa:205-210

Buzağılarda Protein Beslemesi ve Buzağı Mamasının Önemi. Sayı:2013/Rm-37 Sayfa:205-210 Buzağılarda Protein Beslemesi ve Buzağı Mamasının Önemi Sayı:2013/Rm-37 Sayfa:205-210 KONU İLGİ Buzağılarda Protein Beslemesi ve Buzağı Mamasının Önemi Besleme TERCÜME VE DERLEME Ürün Müdürü Esra ÇINAR

Detaylı

T.C. AMASYA BELEDİYESİ VETERİNER İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, İlkeler ve Tanımlar

T.C. AMASYA BELEDİYESİ VETERİNER İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, İlkeler ve Tanımlar Amaç: T.C. AMASYA BELEDİYESİ VETERİNER İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, İlkeler ve Tanımlar Madde 1- Bu yönetmeliğin amacı; Amasya Belediyesi Veteriner

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

Erdil veteriner at polikliniği 2010 yılından bu yana profesyonel ekip ve ekipmanlarıyla Dahiliye, Ortopedi, Cerrahi,Reprodüksiyon, Pediatri, Koruyucu

Erdil veteriner at polikliniği 2010 yılından bu yana profesyonel ekip ve ekipmanlarıyla Dahiliye, Ortopedi, Cerrahi,Reprodüksiyon, Pediatri, Koruyucu Erdil veteriner at polikliniği 2010 yılından bu yana profesyonel ekip ve ekipmanlarıyla Dahiliye, Ortopedi, Cerrahi,Reprodüksiyon, Pediatri, Koruyucu Hekimlik, Diagnostik görüntüleme, Laboratuar,Ağız Diş

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir çiğneme tableti 725 mg (250 mg baza eşdeğer) Pirantel pamoat içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir çiğneme tableti 725 mg (250 mg baza eşdeğer) Pirantel pamoat içerir. KULLANMA TALİMATI KONTİL çiğneme tableti Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir çiğneme tableti 725 mg (250 mg baza eşdeğer) Pirantel pamoat içerir. Yardımcı maddeler: Sodyum siklamat, povidon K-30, sukroz,

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ İŞLEYİŞİ Hastanesi

ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ İŞLEYİŞİ Hastanesi KİHG/İŞL-005 19.08.2009 07.08.2012 2 1/8 GÜNCELLEME BİLGİLERİ Güncelleme Tarihi Güncelleme No Açıklama 11.11.2009 1 Belge içeriğinde ve belge numarasında değişiklik yapılması 07.08.2012 2 Komite, başlık,

Detaylı

Cerrahi Alan Enfeksiyonu Önleme Talimatı

Cerrahi Alan Enfeksiyonu Önleme Talimatı 1. AMAÇ Cerrahi alan enfeksiyonlarının (CAE) önlenmesidir. 2. KAPSAM Ameliyat sürecinde hastaya sağlık hizmeti sunan tüm birimleri ve bireyleri kapsar. 3. GENEL ESASLAR Cerrahi alan enfeksiyonları; cerrahi

Detaylı

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 7 GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Genç Yetiflkinlerde Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 7 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading

Detaylı

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir? Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir?

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir?    Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir? İş Sağlığı İş sağlığı denilince, üretimi ve işyerini içine alan bir kavram düşünülmelidir. İşyerinde sağlıklı bir çalışma ortamı yoksa işçilerin sağlığından söz edilemez. İş Sağlığı nedir? Bütün çalışanların

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI AMBREKS PEDİATRİK şurup Ağızdan alınır. Etkin madde: 5 ml (1 ölçek) şurup solüsyonu, 15 mg ambroksol HCl içerir. Yardımcı maddeler: Sorbitol % 70 solüsyonu, metil paraben, propil paraben,

Detaylı

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Hücre zedelenmesi etkenleri Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Homeostaz Homeostaz = hücre içindeki denge Hücrenin aktif olarak hayatını sürdürebilmesi için homeostaz korunmalıdır Hücre zedelenirse ne olur? Hücre

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI 2015-2016 5. SINIF DEĞERLENDİRME SINAVI - 1 2015-2016 5. SINIF DEĞERLENDİRME SINAVI - 1 FEN BİLİMLERİ Adı ve Soyadı :... Sınıfı :... Öğrenci Numarası :... SORU SAYISI : 20 SINAV

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

Hasta Rehberi Say 14. NTRAÜTER N BÜYÜME GER L Orta kolayl kta okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 14. NTRAÜTER N BÜYÜME GER L Orta kolayl kta okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 14 NTRAÜTER N BÜYÜME GER L Orta kolayl kta okunabilir rehber ntraüterin Büyüme Gerili i - Say 14 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü,

Detaylı

ACİL ÇALIŞANLARI İÇİN STRES YÖNETİMİ

ACİL ÇALIŞANLARI İÇİN STRES YÖNETİMİ ACİL ÇALIŞANLARI İÇİN STRES YÖNETİMİ ACİL ÇALIŞANLARININ KARŞILAŞABİLECEĞİ STRES KAYNAKLARI Olaya bağlı stres kaynakları Mesleki stres kaynakları Çevresel stres kaynakları OLAYA BAĞLI STRES KAYNAKLARI-1

Detaylı

DERMATOZLU KÖPEKLERDE MALASSEZİA ETKENLERİNİN PREVALANSI

DERMATOZLU KÖPEKLERDE MALASSEZİA ETKENLERİNİN PREVALANSI T.C. ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İÇ HASTALIKLARI ANABİLİM DALI VİH-YL 2010 0001 DERMATOZLU KÖPEKLERDE MALASSEZİA ETKENLERİNİN PREVALANSI Veteriner Hekim Fırat SEVEN DANIŞMAN

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI CASODEX 150 mg film tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: 150 mg bikalutamid Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat, magnezyum stearat, polividon, sodyum nişasta glikolat, hipromelloz,

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Genel Esaslar Amaç Madde 1- (1)Bu

Detaylı

Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi!

Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi! Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi! www.kenthospital.com Kent Hastanesi, hepimizden önce çocuklarımızın hastanesi! Çünkü, çocuklarımız, hepimizin geleceği! Kuruluşumuzdan bu yana

Detaylı

YEDİNCİ KISIM Kurullar, Komisyonlar ve Ekipler

YEDİNCİ KISIM Kurullar, Komisyonlar ve Ekipler YEDİNCİ KISIM Kurullar, Komisyonlar ve Ekipler Kurul, komisyon ve ekiplerin oluşturulması MADDE 107- (1) Okullarda, eğitim, öğretim ve yönetim etkinliklerinin verimliliğinin sağlanması, okul ve çevre işbirliğinin

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

İKİNCİ BASAMAK SAĞLIK KURUMLARININ (HASTANELERİN) ACİL SERVİSLERİNDE ÇALIŞAN SAĞLIK PERSONELİNİN GÖREV TANIMLARI*

İKİNCİ BASAMAK SAĞLIK KURUMLARININ (HASTANELERİN) ACİL SERVİSLERİNDE ÇALIŞAN SAĞLIK PERSONELİNİN GÖREV TANIMLARI* İKİNCİ BASAMAK SAĞLIK KURUMLARININ (HASTANELERİN) ACİL SERVİSLERİNDE ÇALIŞAN SAĞLIK PERSONELİNİN GÖREV TANIMLARI* Derleyen: Dr. Cem Oktay Türkiye Acil Tıp Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Görev tanımları:

Detaylı

HASTA VE ÇALIŞAN GÜVENLĐĞĐ RĐSK DEĞERLENDĐRME PROSEDÜRÜ

HASTA VE ÇALIŞAN GÜVENLĐĞĐ RĐSK DEĞERLENDĐRME PROSEDÜRÜ Sayfa No: / 5. AMAÇ: Bu Prosedürün amacı Sakarya Yenikent Devlet Hastanesinde yapılan faaliyetlerde "Hasta ve Çalışan Güvenliği" açısından oluşabilecek tehlikeleri tanımlayarak, bu tanımlamalar neticesinde

Detaylı

Buradaki bilgiler özet olup genel hatları ile tanımlamalar bulunmaktadır. Derste anlatılan örnekler ve analizler bu dokümanda yer almaktadır.

Buradaki bilgiler özet olup genel hatları ile tanımlamalar bulunmaktadır. Derste anlatılan örnekler ve analizler bu dokümanda yer almaktadır. Buradaki bilgiler özet olup genel hatları ile tanımlamalar bulunmaktadır. Derste anlatılan örnekler ve analizler bu dokümanda yer almaktadır. GİRİŞ İnşaat sektörü, barınma ihtiyacı başta olmak üzere insanların

Detaylı

Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Şartlı Nakit Transferi Uygulaması Genelgesi 2004 / 64

Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Şartlı Nakit Transferi Uygulaması Genelgesi 2004 / 64 Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Genelgesi 2004 / 64 Tarihi:03.05.2004 Sayısı:2004/64-1838 SAĞLIK BAKANLIĞI Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü ANKARA 03/05/2004 Sayı : B100ACS0140000-9216/1853

Detaylı

Matematikte sonsuz bir s fatt r, bir ad de ildir. Nas l sonlu bir s fatsa, matematikte kullan lan sonsuz da bir s fatt r. Sonsuz, sonlunun karfl t d

Matematikte sonsuz bir s fatt r, bir ad de ildir. Nas l sonlu bir s fatsa, matematikte kullan lan sonsuz da bir s fatt r. Sonsuz, sonlunun karfl t d Matematik ve Sonsuz G erek konuflma vermeye gitti im okullarda, gerek bana gelen okur mektuplar nda, ö renci ve ö retmenlerin matematikteki sonsuzluk kavram n pek iyi bilmediklerini gözlemledim. Örne in,

Detaylı

KULLANMA TALĐMATI. CALCIUM PICKEN %10 Ampul Damar ve kas içine uygulanır.

KULLANMA TALĐMATI. CALCIUM PICKEN %10 Ampul Damar ve kas içine uygulanır. KULLANMA TALĐMATI CALCIUM PICKEN %10 Ampul Damar ve kas içine uygulanır. Etkin madde: Her bir ampul 225 mg kalsiyum glukonat monohidrat ve 572 mg kalsiyum levülinat dihidrat içerir. Yardımcı madde (ler):

Detaylı

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES Ahmet AKIN / TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 387 388 Genel Oturum III - Meslek Mensuplar Aç s ndan Türkiye Denetim Standartlar n

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA ÇİFTLİĞİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1- Bu yönergenin amacı, Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) ne ait tarla arazisi,

Detaylı

Şeker Hastaları için Genel Sağlık Önerileri

Şeker Hastaları için Genel Sağlık Önerileri ÖNEMLİ! İlaçlarınızı düzenli kullanmanız çok önemlidir. Kilonuza dikkat ediniz. Ani bir kan şekeri düşmesi (hipoglisemi) durumuna karşı yanınızda her zaman birkaç adet şeker bulundurunuz. Mutlaka egzersiz

Detaylı

Deomed Medikal Yay nc l k

Deomed Medikal Yay nc l k Deomed Medikal Yay nc l k Schiltenwolf / Henningsen Muskuloskeletal A r lar Biyopsikososyal Yaklafl mla Tan ve Tedavi Türkçe Editörü / M. Sar do an Çeviri / A. Kasabal gil 16.5 x 24 cm, XVI + 320 Sayfa

Detaylı

T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- (1)Yönergenin Amacı, Ağrı İbrahim Çeçen

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

Çocuğum Krup Oldu! Türkischer Elternratgeber Krupp. Doktorunuzla birlikte çocuğunuza nasıl yardımcı olabilirsiniz.

Çocuğum Krup Oldu! Türkischer Elternratgeber Krupp. Doktorunuzla birlikte çocuğunuza nasıl yardımcı olabilirsiniz. Türkischer Elternratgeber Krupp Çocuğum Krup Oldu! Doktorunuzla birlikte çocuğunuza nasıl yardımcı olabilirsiniz. Anne babalar için yararlı ipuçları: Bir krupnöbetinde ne yapmalı? Krupa karşı hangi ilaçlar

Detaylı

MADDE 2 (1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında yer alan işyerlerini kapsar.

MADDE 2 (1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında yer alan işyerlerini kapsar. 18 Haziran 2013 Tarihli Resmi Gazete Sayı: 28681 Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: İŞYERLERİNDE ACİL DURUMLAR HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1)

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her saşe1200 mg asetilsistein içerir. Yardımcı maddeler: Beta karoten, aspartam, sorbitol ve portakal aroması içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her saşe1200 mg asetilsistein içerir. Yardımcı maddeler: Beta karoten, aspartam, sorbitol ve portakal aroması içerir. KULLANMA TALİMATI ASİST 1200 mg toz içeren saşe Ağızdan alınır. Etkin madde: Her saşe1200 mg asetilsistein içerir. Yardımcı maddeler: Beta karoten, aspartam, sorbitol ve portakal aroması içerir. Bu ilacı

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TIPTA UZMANLIK KURULU. Endodonti Uzmanlık Eğitimi Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Komisyonu

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TIPTA UZMANLIK KURULU. Endodonti Uzmanlık Eğitimi Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Komisyonu T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TIPTA UZMANLIK KURULU Endodonti Uzmanlık Eğitimi Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Komisyonu Endodonti Uzmanlık Eğitimi Çekirdek Eğitim Müfredatı 2011 Ankara 1 TUK Endodonti

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI LOCODERM %0.1 merhem Haricen uygulanır. Etkin madde: 1 g merhem 1 mg hidrokortizon-17-butirat içerir. Yardımcı maddeler: Plastibaz. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI

Detaylı

SÜTÇÜ İNEKLERDE SAĞIM HİJYENİ

SÜTÇÜ İNEKLERDE SAĞIM HİJYENİ SÜTÇÜ İNEKLERDE SAĞIM HİJYENİ Sütçü inek işletmelerinde Yasal düzenlemeler ve standartlara uygun üretim Hayvan sağlığı ve refahı Çalışanların bilgi-becerisi ve memnuniyeti MASTİTİSLERDE AZALMA - SÜT KALİTESİNDE

Detaylı

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet Diyabet te Sağlık Önerileri Diyabet BR.HLİ.041 Diyabette Sağlık Önerileri Her sağlıklı birey gibi diyabetli birey de bireysel bakımını sağlamalı; diyabete bağlı gelişen özellikli durumlarda gereken uygulamaları

Detaylı

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Orta kolayl kta okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

Kanserde Erken Tan. Prof.Dr. Adnan Ayd ner. Yard.Doç.Dr. Gülbeyaz Can

Kanserde Erken Tan. Prof.Dr. Adnan Ayd ner. Yard.Doç.Dr. Gülbeyaz Can Kanserde Erken Tan Prof.Dr. Adnan Ayd ner Yard.Doç.Dr. Gülbeyaz Can KANSERDE ERKEN TANI Ço u insan kanseri düflünmek bile istemez. Ancak unutmay n ki, kanser ne kadar erken saptan rsa onu yenme flans n

Detaylı

Hasta Rehberi Say 6. KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 6. KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü,

Detaylı

E tkin madde: Her bir litre çözelti 100 gram dekstroz monohidrat içerir. Yardımcı madde(ler): Enjeksiyonluk su

E tkin madde: Her bir litre çözelti 100 gram dekstroz monohidrat içerir. Yardımcı madde(ler): Enjeksiyonluk su KULLANMA TALİMATI %10 DEKSTROZ SUDAKİ SOLÜSYONU SUDAKİ SOLÜSYONU Damar içine uygulanır. E tkin madde: Her bir litre çözelti 100 gram dekstroz monohidrat içerir. Yardımcı madde(ler): Enjeksiyonluk su Bu

Detaylı

Çocuk ve Tüberküloz (Verem)

Çocuk ve Tüberküloz (Verem) TÜRK TORAKS DERNEĞİ EĞİTİM KİTAPLARI SERİSİ Çocuk ve Tüberküloz (Verem) Pediyatrik Akciğer Hastalıkları Çalışma Grubu TÜRK TORAKS DERNE E T M K TAPLARI SER S Türk Toraks Derne i yay n d r Türk Toraks Derne

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

Şeker Hastalığı Nedir? Neden Önemlidir?

Şeker Hastalığı Nedir? Neden Önemlidir? Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı Hayatınız boyunca öngöremediğiniz ve hayat kalitenizi düşürecek pek çok sorun yaşayabilirsiniz. Şeker hastalığı(kısa olarak Diyabet diyebiliriz) ve obezite

Detaylı

Yaşam Dönemleri ve Gelişim Görevleri Havighurst'un çeşitli yaşam dönemleri için belirlediği gelişim görevleri

Yaşam Dönemleri ve Gelişim Görevleri Havighurst'un çeşitli yaşam dönemleri için belirlediği gelişim görevleri Yaşam Dönemleri ve Gelişim Görevleri Havighurst'un çeşitli yaşam dönemleri için belirlediği gelişim görevleri Gelişim psikolojisi, bireylerin yaşam boyunca geçirdiği bedensel, zihinsel, duygusal, sosyal

Detaylı

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname Teknik Alan BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON Buluş, böbreküstü bezi yetmezliğinin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

KULLANMA TALİMATI FERICOSE

KULLANMA TALİMATI FERICOSE KULLANMA TALİMATI FERICOSE 100mg/5ml İ.V. Enjeksiyonluk Çözelti İçeren Ampul Damar içine uygulanır. Etkin madde: 5 ml lik her bir ampul, 100 mg (20 mg/ml) elementer demire eşdeğer 2700 mg demir hidroksit

Detaylı

TDS 220 İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ

TDS 220 İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ TDS 220 İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ Yrd.Doç.Dr. Soner METE Ders Hakkında Çalışanların sağlık ve güvenliklerini tehdit eden etmenleri, bu etmenlerin önlenmesine ilişkin yürütülen politikalar, işverenlerin

Detaylı

Yoga. Beden Ruh ile Bulufluyor

Yoga. Beden Ruh ile Bulufluyor Beden Ruh ile Bulufluyor Düzenli bir flekilde Yoga Hareketleri (Asanalar) yapan bir insan sadece her bir kas n esnetip güçlendirmekle kalmaz ayn zamanda daha iyi uyur metabolizmas n gelifltirir ve ideal

Detaylı

Prioderm losyon prospektüsü

Prioderm losyon prospektüsü Prioderm losyon sayfa 1 / 5 önceki versiyon.1.1 tarih: 05/94 Prioderm losyon prospektüsü Sizin için önemli bilgiler içeren bu prospektüsü dikkatlice okuyun. Bu ilaç doktor tavsiyesini gerektirmeyen hafif

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI TİSİNON 10 mg kapsül Ağızdan alınır. Her kapsül; Etkin madde: 10 mg nitisinon Yardımcı maddeler: Prejelatinize nişasta ve opak beyaz gövde / opak lacivert kapak No:3 sert jelatin kapsül

Detaylı

İLK YARDIM KURSUNUN KONULARI LKYARDIMDA TEMEL UYGULAMALAR AC L SA LIK H ZMETLER UBES E T M B R M

İLK YARDIM KURSUNUN KONULARI LKYARDIMDA TEMEL UYGULAMALAR AC L SA LIK H ZMETLER UBES E T M B R M İLK YARDIM KURSUNUN KONULARI LKYARDIMDA TEMEL UYGULAMALAR 1 LKYARDIM NED R? Herhangi bir hastal k veya kaza sonucu ya am tehlikeye girmi olan ki iye, Olay yerinde, sa l k görevlilerinin yard m sa lan ncaya

Detaylı

"Az su içmek" bir çok hastalığın nedeni. Bütün Dünya Yaz flleri Bölümü

Az su içmek bir çok hastalığın nedeni. Bütün Dünya Yaz flleri Bölümü Bütün Dünya Yaz flleri Bölümü "Az su içmek" bir çok hastalığın nedeni Yaflam m z n en vazgeçilmez birkaç ögesinden birinin "Su" oldu unu bilmemize karfl n, nedense günlük yaflam m zda ço umuz onun öneminin

Detaylı

ÇANKAYA BELEDİYESİ EVDE BAKIM HİZMETLERİ YÖNERGESİ

ÇANKAYA BELEDİYESİ EVDE BAKIM HİZMETLERİ YÖNERGESİ ÇANKAYA BELEDİYESİ EVDE BAKIM HİZMETLERİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve Kapsam MADDE 1 (1) Bu yönergenin amacı; Çankaya Belediye sınırları içinde yaşayan, yaş sınırı

Detaylı

YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİ Akdeniz Müftülüğü

YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİ Akdeniz Müftülüğü YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİ Akdeniz Müftülüğü YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİNİN TANIMI Yetişkinler din eğitimi kavramını tanımlayabilmek için önce yetişkinler eğitimini tanımlayalım. En çok kullanılan ifade ile yaygın

Detaylı

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER Erol LENGERL / Akis Ba ms z Denetim ve SMMM A.fi. 473 474 2. Salon - Paralel Oturum VIII - Sistem ve Süreç Denetiminde Karfl lafl lan

Detaylı

ANALOG LABORATUARI İÇİN BAZI GEREKLİ BİLGİLER

ANALOG LABORATUARI İÇİN BAZI GEREKLİ BİLGİLER ANALOG LABORATUARI İÇİN BAZI GEREKLİ BİLGİLER Şekil-1: BREADBOARD Yukarıda, deneylerde kullandığımız breadboard un şekli görünmektedir. Bu board üzerinde harflerle isimlendirilen satırlar ve numaralarla

Detaylı

TİROGLOSSAL DUKTUS KİSTİ EKSTİRPASYONU AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU

TİROGLOSSAL DUKTUS KİSTİ EKSTİRPASYONU AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU TİROGLOSSAL DUKTUS KİSTİ EKSTİRPASYONU AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU Hastanın Adı, Soyadı: TC Kimlik No: Baba adı: Ana adı: Doğum tarihi: Sayın Hasta, Sayın Veli/Vasi, Bu yazılı form,

Detaylı

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika Standartlar ve Sertifikalar.1. Genel Önceki bölümlerde paslanmaz çeliklere ait pek çok özellikler, standartlar ve karfl l klar hakk nda baz bilgiler verilmiflti.

Detaylı

TÜRKİYE DE HASTANEDE YATAN HASTALARIN AKILCI İLAÇ KULLANIMINA YÖNELİK BİLGİ VE DAVRANIŞLARINI DEĞERLENDİRME ÇALIŞMASI

TÜRKİYE DE HASTANEDE YATAN HASTALARIN AKILCI İLAÇ KULLANIMINA YÖNELİK BİLGİ VE DAVRANIŞLARINI DEĞERLENDİRME ÇALIŞMASI TÜRKİYE DE HASTANEDE YATAN HASTALARIN AKILCI İLAÇ KULLANIMINA YÖNELİK BİLGİ VE DAVRANIŞLARINI DEĞERLENDİRME ÇALIŞMASI Sayın İlgili; Bu anket çalışması, akılcı ilaç kullanımı konusunda mevcut durumun değerlendirilmesi

Detaylı

Emilebilir, Mikro gözenekli Doğal Epitelyum Eşdeğeri Sentetik Yanık ve Yara Tedavi Ürünü GEÇİCİ DERİ EŞDEĞERİ

Emilebilir, Mikro gözenekli Doğal Epitelyum Eşdeğeri Sentetik Yanık ve Yara Tedavi Ürünü GEÇİCİ DERİ EŞDEĞERİ Emilebilir, Mikro gözenekli Doğal Epitelyum Eşdeğeri Sentetik Yanık ve Yara Tedavi Ürünü UYGULAMA VİDEOSU LİTERATÜR GEÇİCİ DERİ EŞDEĞERİ SUPRATHEL Geçici Deri Eşdeğeri İle Yenilikçi Yanık ve Yara Tedavisi

Detaylı

D- BU AMELİYATIN RİSKLERİ Bu ameliyatın taşıdığı bazı riskler/ komplikasyonlar vardır. Ameliyattaki riskler:

D- BU AMELİYATIN RİSKLERİ Bu ameliyatın taşıdığı bazı riskler/ komplikasyonlar vardır. Ameliyattaki riskler: Mikro TESE Sayın Hasta, Sayın Veli/Vasi, Mikroskopik TESE ameliyatı genel, veya bolgesel anestezi altında yapılabilir. Skrotum (torba) orta hattan 4 cm lik bir kesi yapılırak testislere ulaşılır ve testisler

Detaylı