SONLU ELEMANLAR ANALİZLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SONLU ELEMANLAR ANALİZLERİ"

Transkript

1 SONLU ELEMANLAR ANALİZLERİ ANSYS genel amaçlı sonlu elemanlar paket programıdır ve fiziksel problemlerin çözümünde kullanılır. Bu problemler; statik/dinamik yapısal analizler (lineer veya lineer olmayan), ısı transferi ve akış problemleri ile akustik ve elektromanyetik problemleri içerir. Genel olarak, ANSYS kullanarak sonlu elemanlar analizleri üç kademede gerçekleştirilir: 1. Preprocessing: problemin tanımlanması; preprocessing ana kademeleri aşağıda verildiği gibidir: o Anahtar nokta/çizgi/alan/hacimlerin tanımlanması o Eleman tipi ve malzeme/geometri özelliklerinin tanımlanması o Çizgi/alan/hacimlerin sonlu elemanlara bölünmesi. 2. Solution: yüklerin ve sınır şartlarının atanması ve çözümün gerçekleştirilmesi; bu kademede yükler (noktasal veya basınç) belirlenir, sınır şartları tanımlanır ve sonuçta çözüme gidilir. yük ve sınır şartlarının preprocessing kademesinde de tanımlanabilir ancak çözümün gerçekleştirilebilmesi için yine de çözücü işlemcisinin etkin hale getirilmiş olması gerekir. 3. Postprocessing: sonuçların değerlendirilmesi; bu kademede şunlar yapılabilir: o Düğüm noktası yerdeğiştirmelerinin listelenmesi o Eleman kuvvet ve momentlerinin izlenmesi o Yerdeğiştirme çizimleri o Gerilme diyagramları Aslında bu kademelerden herbiri ANSYS işlemcileridir. Yani preprocessing kademesinde yapılabilecekleri gerçekleştirebilmek için önişlemci işlemcisinin etkin hale getirilmesi gerekir. Bu ön işlemci /PREP7 olarak bilinir. Çözüm işlemcisi ise /SOLU'dur. Son işlemci ise ikiye ayrılır ve zamandan bağımsız sonuçlar için /POST1 ve belirli noktalar için sonuçların zamana bağlı değişimini veren işlemci /POST26'dır. Bunlar dışındaki farklı ihtiyaçlar için de ANSYS farklı işlemcilerinin kullanılması gerekebilir. Örneğin dizayn optimizasyonu gerçekleştirilecek bir durum için /OPT işlemcisinin etkin hale getirilmesi gerekir. Herhangi bir işlemciden çıkıp başlangıç seviyesine gelmek için ise FINISH veya /QUIT komutlarının kullanılması gerekir. Her hangi bir işleme başlamadan önce analizin planlanması çok önemlidir ve simulasyonun başarısına direk etkisi vardır. Bir sonlu elemanlar analizinin amacı bilinen yükler altında sistem davranışının modellenmesidir. Analizin doğruluk derecesi planlama kademesine oldukça bağlıdır. Herbir işlemcide yapılacakları daha detaylı olarak sonraki bölümlerde inceleyeceğiz. Ancak yine de özetleyecek olursak; Preprocessing kademesi aşağıdakileri içerir: Başlığın belirlenmesi: Problemin sonraki dönemde rahat erişeilebilir olması amacıyla yaptığımız işe bir isim isim verilmesi diye düşünülebilir. Bu seçenek özellikle aynı temel model üzerinde farklı yükleme seçenekli çözümler gerçekleştirilmesi durumunda çok faydalıdır. Modelin oluşturulması: Model genellikle 2D veya 3D uzayında uygun birimler (m., mm., in., vb.) kullanılarak çizilir. Model ANSYS ön işlemcisi kullanılarak oluşturulabileceği gibi başka bir CAD paketinde hazırlanmış bir dosyanın (IGES, STEP, Pro/E gibi) ANSYS ön işlemcisi tarafından okunması ile de sağlanabilir. Modelin oluşturulması esnasında dikkat edilmesi gereken konulardan biri çizimde kullanılan birim ile malzeme özellikleri ve uygulanan yük birimlerinin uyumlu olmasıdır. Örneğin; model mm olarak çizildi ise, malzeme özellikleri SI birimi ile tanımlandığı şekilde olmalıdır. Eleman tipinin belirlenmesi: Eleman seçimi modelin geometrisine bağlı olarak 1D, 2D veya 3D olabileceği gibi yapılması düşünülen analizin tipine de bağlıdır (örneğin termal analiz gerçekleştirebilmek için termal eleman kullanımı). Malzeme özelliklerinin girilmesi: Malzeme özellikleri (elastisite modülü, poisson oranı, yoğunluk ve gerekli olduğunda termal genleşme katsayısı, termal iletkenlik, özgül ısı vb) tanımlamalarının gerçekleştirilmesi. Modelin elemanlara bölünmesi: Modelin elemanlara bölünmesi işlemi, model sürekliliğinin belirli sayıdaki ayrı parçalara veya diğer bir ifade ile sonlu elemanlara bölünmesidir. Daha çok sayıda eleman genel olarak daha iyi sonuçlar fakat daha uzun analiz zamanı demektir. Modelin elemanlara bölünmesi kullanıcı tarafından tek tek tanımlanarak yapılabileceği gibi ANSYS tarafından uygun seçenekler kullanılarak otomatik olarak da yapılabilir. Kullanıcı tarafından tek tek tanımlayarak elamanlara bölme işlemi uzun ve zor bir işlemken otomatik olarak elamanlara bölme işleminde gerekli tek şey model kenarları boyunca eleman yoğunluğunun veya eleman büyüklüğünün belirlenmesidir. Ayrıca kullanılan elemanın tipine bağlı olarak eleman özelliklerinin de (gerçek sabitler) tanımlanması gerekir.

2 Solution kademesi aşağıdakileri içerir: Analiz tipinin belirlenmesi: Çözümde kullanılmak üzere statik, modal, transient gibi analiz tipleri belirlenir. Sınır şartlarının tanımlanması: Eğer modele bir yük uygulanırsa, model bilgisayarın sanal dünyasında sonsuza kadar ivmelenir. Bu ivmelenme bir sınırlılık veya bir sınır şartı uygulanana kadar devam eder. Yapısal sınır şartları genellikle sıfır yerdeğiştirme, termal sınır şartları belirlenmiş bir sıcaklık, akışkan sınır şartları için bir basınç olarak tanımlanır. Bir sınır şartı bütün yönlerde (x,y,z) uygulanabileceği gibi yalnızca belirli bir yönde de tanımlanabilir. Sınır şartları anahtar noktalarda, düğüm noktalarında, çizgi veya alanlarda tanımlanabilir. Sınır şartı, simetri veya antisimetri tipinde de olabilir. Yüklerin uygulanması: Yüklemeler gerilme analizlerinde noktasal bir basınç veya yerdeğiştirme, termal analizlerde sıcaklık, akışkan analizlerinde hız formunda olabilir. Yükler bir noktaya, bir kenara, bir yüzeye ve hatta toplam cisme uygulanabilir. Yükler model geometrisi ve malzeme özelliklerinde kullanılan birim cinsinden tanımlanmalıdır. Çözüm: Çok şükür bu kısım tamamiyle otomatik. Genel olarak bir sonlu elemanlar çözücüsü üçe ayrılır. Bunlar ön-çözücü, matematik motoru ve son-çözücüdür. Ön-çözücü modeli okur ve modeli matematiksel şekilde formülüze eder. Preprocessing kademesinde tanımlanan bütün parametreler önçözücü tarafından kontrol edilir ve herhangi bir şeyin eksik bırakıldığını bulursa matematik motorunun devreye girmesini engeller. Model doğruysa, çözücü devreye girerek eleman direngenlik matrisini oluşturur ve yerdeğiştirme, basınç gibi sonuçları üreten matematik motorunu çalıştırır. Matematik motoru tarafından üretilen sonuçlar son-çözücü kullanılarak düğüm noktaları için deformasyon miktarı, gerilme, hız gibi değerler üretilir. Postprocessing kademesi aşağıdakileri içerir: Bu bölüm; sonuçların okunduğu ve yorumlandığı bölümdür. Sonuçlar; tablo şeklinde, kontur çizimler şeklinde veya deforme olmuş cisim biçiminde sunulabilir. Ayrıca animasyon yardımı ile modelin yük altındaki davranışı gözler önüne sunabilir. Yapısal tipteki problemlerin sunulmasında kontur grafikler genellikle en etkin yöntem olarak kullanılır. Postprocessor, x, y,z koordinatlarında hatta koordinat ekseninde belli bir açıdaki gerilme ve birim şekil değiştirmelerin hesaplanmasında kullanılabilir. Etkin gerilme ve birim şekil değiştirme sonuçları ile akma gerilmesi ve şekil değiştirme sonuçlarını da görmek mümkündür. Bunun dışında birim şekil değiştirme enerjisi, plastik şekil değiştirme miktarı da kolaylıkla görsel olarak elde edilebilir. Sonuçlar görsel olarak çok etkileyeci bir biçimde kontur grafikler olarak rahatlıkla elde edilebilse de sonuçların kalitesi modelin fiziksel problemi gerçekte ne kadar yansıttığına ve dolayısıyla analizi yapılan modelin kalitesine bağlıdır. Başarılı bir analiz için dikkatli bir planlamanın yapılması zorunluluğu göz ardı edilmemelidir. ANSYS ARAYÜZÜ ANSYS 8.0 grafiksel kullanıcı arayüzü farklı görünümleri sahip olacak şekilde özelleştirilebilir. ANSYS grafiksel kullanıcı arayüzünü 2 farklı tip görünüme sahip olacak şekilde değiştirmek mümkündür. Bunlardan birincisi standard görünümdür ve Utility Menu, Standard Toolbar, Input Window, ANSYS Toolbar, Main Menu, Graphics Window, Status Area ve Output Window içerir.

3 ANSYS Arayüzü pencerelerini genel olarak açıklayacak olursak; 1. Utility Menu: ANSYS oturumu süresince kullanılabilir olan dosya kontrolu, seçimler, grafik kontrolleri ve parametreler gibi fonksiyonlar içerir. 2. Main Menu: Preprocessor, solution, postprocessor ve dizayn optimizeri tarafından organize edilen temel ANSYS fonksiyonlarını içerir. Bu menüde en önemli modelleme komutları bulunur. 3. Input Window: Bu pencereden komutların direk olarak girilebilmesine imkan tanınır 4. ANSYS Toolbar: Bu bölüm çok sık olarak kullanılan ANSYS komut ve fonksiyon düğmelerini içerir ve özelleştirilebilir. 5. Graphics Window: Grafiklerin gösterildiği ve grafiksel işaretlemenin yapıldığı yerdir. Bu pencerede modelin oluşturulması esnasında yapının farklı kademelerdeki durumları izlenebilir. Aynı zamanda, analiz sonuçlarının grafiksel olarak verildiği yerdir. 6. Output Window: Verilerin listelenmesi gibi programdan çıkan text formatındaki bilgilerin gösterildiği yerdir. Genellikle açılışta grafiksel kullanıcı arayüzünün arkasında ortaya çıkar ancak istenirse ön tarafa çekilebilir. 7. Standard Toolbar: Sık olarak kullanılan ANSYS komutları düğmelerini içerir.

4 8. Status and Prompt Area: Grafiksel kullanıcı arayünün alt tarafına yerleşmiştir ve analizin durumu hakkında bilgiler içerir. Bir diğer ANSYS arayüz görünümü ise profesyonel grafşksel kullanıcı arayüzü görünümüdür ve Utility Menu -- > MenuCtrls --> Mechanical Toolbar yolu izlenerek erişilebilir. Bu görünümde Utility Menu, Mechanical Toolbar, Graphics Window ve Output Window bulunur. Utility Menu, Graphics Window ve Output Window aynı standard görünümdeki gibidir. Mechanical Toolbar, Main Menu ve Input Window'un yerini alır ve tipik ANSYS fonksiyonlarını içerir.

5 ANSYS DOSYALARI ANSYS çalıştırıldığında pek çok dosyanın oluşturulduğunu görürsünüz. Eğer ANSYS iş ismi belirtilmeden açılmışsa, oluşturulan dosyalar file adında olacaktır. Genel olarak dosya adları şu şekilde oluşturulur: İşAdı.DosyaTipEki ANSYS açılışında otomatik olarak atanan iş adı Utility Menu --> File --> Change Jobname yolu izlenerek değiştirilebilir. Bu işlem Input Window kısmında /FILNAME, dosya_adı komutunu kullanmaya eşdeğerdir. Bu yolun izlenmesi neticesinde ekrana bizden iş adı girmemizi isteyen bir diyalog kutusu açılır. Bu Change Jobname penceresinde [/FILNAM] kısmına istediğimiz bir isim girilerek OK tuşuna basılır. DosyaTipEki dosyanın içeriğini tanımlamaya dönük olarak 2-4 karakterli olarak önceden belirlenmiştir. Dosya Adı Tip Açıklama file.db Binary Veri tabanı dosyası file.dbb Binary Veri tabanı dosyası yedeği file.log ASCII ANSYS oturumu süresince kullanılmış komutların listesi file.err ASCII Hata ve uyarı mesajlarının listesi file.out ASCII ANSYS işlemlerinin çıkış listesi file.rst Binary Yapısal veya ikili analiz sonuç dosyası file.rth Binary Termal analiz sonuç dosyası file.rmg Binary Manyetik analiz sonuç dosyası file.emat Binary Eleman matrisleri dosyası

6 BAŞLIK BELİRLENMESİ Yürütülen işe başlık atamak özellikle modelde ufak değişiklikler yapılarak analizlerin yinelenmesi durumunda çok faydalı bir özelliktir. Ancak bu bir zorunluluk değildir. ANSYS 72 karakter uzunluğa kadar metin kullanımına müsaade eder. ANSYS atanan başlığı bütün grafik görüntülerde ve çözüm çıktısında basar. ANSYS'de yürütülen işe grafiksel kullanıcı arayüzünü kullanarak başlık atamak için Utility Menu --> File --> Change Title... yolu izlenir. Ekrana gelen Change Title diyalog penceresinde [/TITLE] bölümüne ekranda görünmesini istediğimiz metin yazılarak OK tuşuna basılır. Başlık olarak girilen metin ekranda Graphics Window penceresinin en altında görünecektir.

7 Input Window kullanarak başlık atamak için /TITLE komutu kullanılır. Bu komut /TITLE,İş Başlığı şeklinde kullanılır. KAYDETME / YENİLEME ANSYS'de model oluşturulurken yapılan işi periyodik olarak kaydetmek gerekir. ANSYS önceden adı belirtilmemiş işler için file.db dosyasına kayıt yapar. Yapılan işin adını bizim için daha anlamlı bir isim ile değiştirmek mümkündür. Bu özellikle benzer modellerde ufak değişiklikler yaparak analizin tekrarlatılması durumunda faydalı bir özelliktir. Veritabanını kaydetmenin bir kaç yolu vardır. Bunlar; 1. Utility Menu --> File --> Save as Jobname.db yolunu izlemek: Bu yolun izlenmesi ile ANSYS başlangıç olarak belirtilmiş isim üzerinden veritabanı dosyasını kaydedecektir. Yani kaydetme işlemi file isimli dosya üzerinde olacaktır.

8 2. ANSYS Toolbar üzerindeki SAVE_DB tuşunu tıklamak: Bu durumda da ANSYS başlangıç olarak belirtilmiş isim üzerinden veritabanı dosyasını kaydedecektir. Yani kaydetme işlemi file isimli dosya üzerinde olacaktır. 3. Input Window kısımında save komutunu kullanmak: Save, DosyaAdı, Dosya Uzantısı,, KeydetmeModu şeklinde kullanımı vardır. DosyaAdı kısmına dosya yolu da dahil olmak üzere dosya adı yazılır. DosyaUzantısı başka bir şey kullanılmadığı durumda db olarak ANSYS tarafından otomatik olarak atanır. KaydetmeModu kısmına ise ALL, MODEL veya SOLU seçeneklerinden herhangi biri yazılabilir. ALL tüm model, çözüm ve son işleme verilerinin veritabanı dosyasına yazılmasını sağlar. MODEL seçeneği ise yalnızca model verilerinin (katı model, sonlu elemanlar modeli, yükleme vs.) yazılmasını sağlarken, SOLU komutu model ve çözüm verilerinin (düğüm noktası çözüm sonuçları, eleman çözüm sonuçları) kaydedilmesini sağlar. 4. Modelin farklı bir isimle kaydedilmesini sağlamak için Utility Menu --> File --> Save as... yolunu izlemek gerekir.

9 Bu durumda ekrana Save DataBase penceresi gelecek ve bizden dosya adı ile dosya yolunu belirtmemize imkan tanıyacaktır. Buraya gerekli bilgilerin girilmesinden sonra kaydedilme işleminin tamamlanabilmesi için OK tuşuna basmamız gerekir. Farklı bir isimle kaydetme işlemi hariç herhangi bir zamanda gerçekleştirilen kaydetme işlemi, eğer bir veritabanı varsa, önce mevcut veritabanın yedeğinin (file.dbb) yazılması ile başlar. Eğer file.dbb dosyası mevcut ise yeni yedek dosyası bu dosyanın üzerine yazacaktır. Bir statik veya transient yapısal analizde ilk yükleme kademesinin ilk altçözüm kademesine ait bilgiler file.rdb dosyasına otomatik olarak kaydedilecektir. Daha önceki bir oturumda kaydedilmiş olan bir veri tabanı dosyasının tekrar çağırılması işlemleri ise şöyledir: 1. Utility Menu --> File --> Resume Jobname.db yolunu izlemek: Daha önce file.db olarak kaydedilmiş olan veritabanı dosyasını yükler.

10 2. ANSYS Toolbar üzerindeki RESUM_DB tuşunu tıklamak: Böylelikle yine file.db veritabanı dosyası yüklenir. 3. Input Window kısmında resume komutunu kullanmak: Bu komutun Resume, DosyaAdı, Dosya Uzantısı şeklinde kullanımı vardır. DosyaAdı kısmına dosya yolu da dahil olmak üzere dosya adı yazılır. DosyaUzantısı başka bir şey kullanılmadığı durumda db olarak ANSYS tarafından otomatik olarak kabul edilir. 4. Daha önce belli bir isimde kaydedilmiş olan veritabanı dosyasını geri yüklemek için Utility Menu - -> File --> Resume from... yolunu izlemek ve oturumumuzu bir başka veritabanı dosyası ile yenilemek mümkündür.

11 Bu durumda açılan Resume Database penceresinde açmak istediğimiz veritabanı dosyasının adını yazmamız veya listeden seçmemiz gerekir. Resume komutu kullanılarak oturum içinde bir başka veri tabanı çağırma işlemi daha önce aynı versiyon veya eski versiyon numaralı ANSYS ile kaydedilmiş veritabanı dosyalarına uygulanabilir. Daha eski versiyon numaralı ANSYS ile kaydedilmiş bir veritabanı dosyasına erişimin her zaman garanti edilmediğini bilmekte de fayda var. Ancak aynı versiyon numaralı ANSYS ile kaydedilmiiş bir veritabanı dosyasının tekrar çağrılması sonrasında herhangi bir düzeltme işlemine gerek kalmaz. Resume komutu ile ilgili veritabanı dosyası okunur ve böylelikle oturum da açık olan mevcut veritabanı dosyasının yerini alır. Başka bir ANSYS ürünü ile kaydedilmiş bir veritabanı dosyasının yeniden çağrılması sonrasında eleman tiplerinin ve anahtar seçeneklerin kontrol edilmesi ve gerekli ise bunların düzeltilmesi gerekir.

12 MODELİN OLUŞTURULMASI Sonlu elemanlar analizi gerçekleştirmek demek, fiziksel sistemin matematiksel modelini oluşturmak demektir. Bu model; fiziksel sistemi tanımlayıcı, düğüm noktalarını, elemanları, malzeme özelliklerini, gerçek sabitleri, sınır şartlarını ve diğer özellikleri kapsar. Halbuki ANSYS terminolojisinde model oluşturma terimi düğüm noktaları ve elemanlar oluşturma anlamında kullanılır. ANSYS, modelin oluşturulmasında bizlere; Katı modelin ANSYS içinde oluşturulması, Katı model kullanmadan direk sonlu elemanlar modelinin hazırlanması, Başka bir bilgisayar destekli dizayn programı tarafından hazırlanmış katı modelin ANSYS'e aktarılması seçeneklerinden herhangi birinin kullanılabilmesi imkanını sunar. Model oluşturulmasında genel olarak takip edilen kademeleri şu şekilde sıralayabiliriz: 1. Yaklaşımını planla, 2. Model oluşturma oturumunu preprocessor'ı aktif hale getirerek aç, 3. Model geometrisini oluşturmak için temel geometriyi ANSYS hazır basit şekillerini ve mantıksal işlemcileri kullanarak oluştur, 4. Uygun koordinat sistemini aktif hale getir, 5. Modele ait detaylar için gerektiği durumda aşağıdan yukarıya model oluşturma yolunu izleyerek model geometrisini tamamla, 6. Eleman tipini seç, 7. Malzeme özellikleri, gerçek sabitler, ni tanımla, 8. Model geometrisini elemanlara bölerek düğüm noktaları ve elemanları tanımla, 9. Modeli kaydet, 10. preprocessor'dan çık. Yaklaşımın planlanması; fiziksel sistemin geometrisinin tanımlanması, modellenmenin 2 boyutlumu yoksa 3 boyutlumu olacağına karar verilmesi, simetri özelliklerinden yararlanılıp yararlanılamıyacağının tespit edilmesi, sınır şartları ve yüklerin önceden belirlenmesi, hangi tür analize ihtiyaç duyulduğunun önceden netleştirilmesi, hangi elemanın kullanılacağı, ne kadar sık bir eleman yoğunluğuna ihtiyaç olacağı ve ne tür sonuçların hedeflendiğinin belirlenmesi için gerçekleştirilir ve başarılı bir analizin en önemli kademelerinden biridir. Modelin oluşturulması için ANSYS preprocessor işlemcisinin etkin hale getirilmiş olması gerekir. Bu ise, Input Window kısmında /PREP7 komutunun kullanılması ile gerçekleştirilebileceği gibi, Main Menu'den PreProcessor seçeneği tıklanarak da gerçekleştirilebilir.

13 Sonlu elemanlar modeli 2 boyutlu veya 3 boyutlu modeller olarak sınıflanabilir. Analizini yapacağımız fiziksel modelin bunlardan hangisine girdiğinin önceden belirlenmiş olması gerekir. Sistemin 3 boyutlu olduğu durumlarda mümkün ise, düzlem gerilme, düzlem genleme veya eksenel simetri özellikleri kullanılarak model 2 boyutlu olarak tasarlanabilir. Sistemde simetri olması durumunda bunun tanımlanması, sonlu elemanlar modelimizin basitleştirilmesine yarar. Ayrıca modele ne kadar detayın dahil edileceğinin önceden tespit edilmesi gerekir. Bazı detaylar analiz için önemli olmazken modelin gerektiğinden fazla karmaşık olmasından başka bir şeye yaramazlar. Ancak bazı durumlarda ufak bir delik veya radyus sistem için çok önemli olabilir. Sonlu elemanlar modelinin oluşturulmasında ANSYS iki farklı yöntem önerir. Bunlardan biri katı modelleme ve sonrasında modelin elemanlara bölünmesi diğeri ise direkt eleman ve düğüm noktaları oluşturma yöntemidir. Bazı çok basit modeller dışında katı modelleme yönetiminin daha kolay olacağı açıktır. Ancak bir ANSYS oturumu süresince her iki yöntemi kullanarak sonlu elemanlar modelimizi oluşturmamız mümkündür. Katı modelleme için ANSYS'de iki yöntem kullanılır. Bunlar yukarıdan aşağıya ve aşağıdan yukarıya doğru modellemedir. Aşağıdan yukarıya modelleme, anahtar noktaların tanımlanması ile başlar. Anahtar noktalar katı modelin kesişim noktalarını tanımlarlar ve katı modelin düşük dereceli bileşenleridirler. Bu anahtar noktalar daha sonra kullanılarak katı modelin daha yüksek dereceli bileşenleri olan çizgiler, alanlar ve hacimler tanımlanır. ANSYS ayrıca, modelin oluşturulmasında önceden tanımlanmış bazı geometrik basit şekillerin kullanılmasına da imkan tanır. Bir basit şeklin tanımlanması ile birlikte, bununla ilişkili daha düşük dereceli tüm bileşenler otomatik olarak tanımlanır. Buna yukarıdan aşağıya modelleme denir. Kullanıcı yukarıdan aşağıya veya aşağıdan yukarıya modelleme tekniklerini serbestçe istediği gibi kullanarak modelini oluşturabilir. Toplama, çıkarma, kesişim ve diğerleri gibi mantıksal işlemciler modelin istediğimiz şekli alması için kullanılır. Mantıksal işlemciler yüksek seviyeli katı model bileşenleri ile direkt olarak çalışabilmeyi sağlayarak karmaşık şekillerin oluşturulmasına imkan tanır. Herbir katı model ister yukarıdan aşağıya isterse de aşağıdan yukarıya yöntemlerinden herhangi biri tarafından oluşturulmuş olsun, anahtar noktalar, çizgiler, alanlar ve hacimler tarafından tanımlanır. Bu konudaki hiyerarşiyi gözardı etmemek gerekir. Hacimler yüksek dereceli bileşenlerdir ve alanlar tarafından sınırlandırılırlar. Alanlar çizgilerle ve çizgiler ise anahtar noktalar tarafından sınırlanırlar. En düşük dereceli katı model bileşeni keypoint'tir. Çizgiler, alanlar ve hacimler bu anahtar noktalar birleştirilerek oluşturulabilir. Anahtar nokta tanımlaması Input Window kısmında K komutu kullanılarak gerçekleştirilebilir. K, AnahtarNoktaNumarası, X Koordinatı, Y Koordinatı, Z Koordinatı yazılarak tanımlanabilir.

14 Bu komutun grafiksel kullanıcı arayüzü kullanılarak eşdeğeri Main Menu --> Preprocessor --> Create --> Keypoints --> In Active CS... yolu izlenerek gerçekleştirilebilir. Bu yolun takip edilmesi neticesinde ekrana Create Keypoints in Active Coordinate System veri giriş penceresi açılacaktır. Bu diyalog penceresi içindeki NPT bölümüne anahtar nokta numarası, X,Y,Z Location in active CS bölümüne ise aktif koordinat sistemi içinde anahtar noktaya ait x, y, ve z koordinat değerleri girilir ve OK tuşuna basılır. Bu pencere içindeki Apply tuşunun tıklanması durumunda ise penceredeki bilgilere göre bir anahtar nokta atanır ve pencere yenilenerek bize tekrar giriş imkanı sağlar. Ayrıca Main Menu --> Preprocessor --> Create --> Keypoints --> On Working Plane yolu izlenerek de grafiksel kullanıcı arayüzü üzerinden anahtar nokta tanımlamak mümkündür.

15 Bu durumda ekrana Create KPs on WP penceresi çıkacak ve mouse imlecinin görünüşü değişerek Graphics Window içinde herhangi bir noktanın mouse ile tıklanması ve OK veya Apply tuşlarına basılması sonucu oraya bir anahtar nokta atanacaktır. Ancak bu işlemin olabilmesi için Pick seçeneğinin işaretli olması gerekir. Unpick seçeneğinin işaretli olduğu durumda mouse imleci ile işaretlenen anahtar nokta adayı noktaların kaldırılması sağlanır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta henüz OK veya Apply tuşuna basılmadğı durumda imleç ile işaretlenen noktaların sadece anahtar nokta atama adayı oldukları ve dolayısıyla Unpick seçeneği işaretlenerek seçimlerinin iptal edilebileceğidir. Yoksa bu Unpick işlemi mevcut bir anahtar noktanın silinmesini sağlamaz. Mouse imleci ile tıklama gerçekleştirildikçe Count kısmı tıklanan nokta sayısını sayarken, Global X, Y ve Z bölümleri en son tıklanan noktanın global kartezyen sisteminde x, y ve z koordinatlarını gösterir.

16 Anahtar noktalar, Input Window kısmında KLIST, KPLOT ve KDELE komutları kullanılarak listelenebilir, görüntülebilir veya silinebilirler. KLIST komutunun KLIST, İlkAnahtarNoktaNumarası, SonAnahtarNoktaNumarası, NumaraArtışMiktarı şeklinde kullanımı vardır. KLIST komutunda İlkAnahtarNoktaNumarası kısmına ALL etiketinin yazılması durumunda modeldeki tüm anahtar noktalar ayrı bir pencere açılarak listelenecektir. Örnek bir KLIST,all komutu kullanımı sonrası liste ekranı aşağıdaki gibi olacaktır.

17 KLIST komutunda İlkAnahtarNoktaNumarası kısmına P veya Pick etiketinin yazılması durumunda modelde listelenmesi istenen anahtar noktalar seçilmesine imkan tanıyan bir pencere açılacak ve seçim işleminin tamamlanmasından sonra ekrana liste gelecektir. KLIST komutunun grafiksel kullanıcı arayüzü karşılığı Utility Menu --> Lİst --> Keypoint --> Coordinates Only veya Coords + Attributes olarak verilir. Modelimizin ekranda anahtar noktalar olarak görünmediği ancak anahtar noktalar görünümünün istendiği durumda KPLOT komutu kullanılır. Bu komutun da KLIST komutuna benzer bir şekilde KPLOT, İlkAnahtarNoktaNumarası, SonAnahtarNoktaNumarası, NumaraArtışMiktarı kullanımı vardır. KPLOT komutunda İlkAnahtarNoktaNumarası kısmına ALL etiketinin yazılması durumunda modeldeki tüm anahtar

18 noktalar ekrana gelecektir. Ayrıca Utility Menu --> Plot --> Keypoints --> Keypoints yolu izlenerek de grafiksel kullanıcı arayüzü üzerinden anahtar noktaların görüntülenmesi sağlanabilir. KDELE komutunun KDELE, İlkAnahtarNoktaNumarası, SonAnahtarNoktaNumarası, NumaraArtışMiktarı şeklinde kullanımı vardır ve bu komut ile elemanlara bölünmemiş istenmeyen anahtar noktalar silinebilir. KDELE komutunda İlkAnahtarNoktaNumarası kısmına ALL etiketinin yazılması durumunda modeldeki tüm anahtar noktalar silinecektir. KDELE komutunda İlkAnahtarNoktaNumarası kısmına P veya Pick etiketinin yazılması durumunda modelde silinmesi istenen anahtar noktaların seçilmesine imkan tanıyan bir pencere açılacak ve seçim işleminin tamamlanmasından ve OK veya Apply tuşlarına basılmasından sonra anahtar noktalar silinecektir.

19 Ayrıca Main Menu --> Preprocessor --> Modeling --> Delete --> Keypoints yolu izlenerek de anahtar noktalar silinebilir. Bu durumda da silinmesi istenen anahtar noktaların seçilebilmesine imkan tanıyan Delete Keypoints penceresi ekrana gelecektir.

20 MODELİN OLUŞTURULMASI Çoğu zaman katı modeli oluşturun bütün çizgi elemanların tarafımızca tek tek tanımlanmasına gerek yoktur. Çünkü bir alan veya hacim oluşturulması durumunda gerekli çizgiler ve anahtar noktalar ANSYS tarafından otomatik olarak üretilir. Çizgiler genellikle çizgi eleman gereken durumlar veya alan veya hacimlerin çizgiler kullanılarak oluşturulmasının istendiği durumlarda üretilirler. Çizgi eleman tanımlama komutlarından biri L'dir. L komutu iki anahtar nokta arasında genellikle düz bir çizgi elde etmek amacıyla kullanılır. Input Window kısmına L, BaşlangıçAnahtarNoktaNumarası, BitişAnahtarNoktaNumarası yazılarak iki anahtar nokta arasında düz bir çizgi çizmek mümkündür. BaşlangıçAnahtarNoktaNumarası kısmında P veya Pick etiketlerinin yazılması neticesinde ekrana anahtar noktaların seçilebilmesine imkan tanıyan bir pencere açılır ve grafiksel kullanıcı arayüzünü kullanarak anahtar nokta seçimi yapılabilmesine imkan tanır. Main Menu --> Preprocessor --> Modeling --> Create --> Lines --> Straight Line yolu izlenerek de aynı çizgi çizilebilir. Bu durumda da yine ekrana anahtar noktaların seçilebilmesine imkan tanıyan bir pencere açılarak anahtar nokta seçimi yapılabilmesi sağlanır. LARC komutu anahtar noktaları kullanarak yay çizimesinde kullanılır. Bu komut üç anahtar nokta veya 2 anahtar nokta ve yarıçap kullanır. LARC, BaşlangıçAnahtarNoktaNumarası, BitişAnahtarNoktaNumarası, YayınYönünüGösterenAnahtarNokta, YayınYarıçapı şeklinde kullanılabilir. Bu komutta kullanılan alanlardan YayınYönünüGösterenAnahtarNokta bölümünde yayın düzlemini ve eğrilik yönünü belirtecek anahtar nokta numarası yazılır. /PREP7 K,1,1,1 K,2,2,2 K,3,3,4 K,4,3,2 şeklinde tanımlanmış anahtar noktalarımız olsun.

21 olan; Bu duru mda kull anıla cak LARC,1,2,3 komutu yandaki verildiği gibi bir yay üretecektir. Halbuki LARC komutu aynı anahtar noktalarla yukarıda verildiği gibi değilde, LARC,1,2,4 şeklinde kullanılmış olsaydı yayımızın görünümü yandaki şekilde verildiği gibi olacaktı. Dolayısıyla LARC komutunun işletilmesinde kullanılan üçüncü anahtar nokta açık bir şekilde yayın yönünü belirlemekte kullanılmaktadır. LARC,1,2,3,2 şeklinde bir kullanım ise yandaki yayı üretecektir. LARC komutunda 2 olarak verilen son parametre yayın yarıçapını ifade etmektedir.

22 LARC komutunun grafiksel kullanıcı arayüzü erişimi Main Menu --> Preprocessor --> Modeling --> Lines -->Arcs --> Through 3 KPs veya By End KPs & Rad yolu izlenerek sağlanabilir. Başlangıç olarak yukarıda tanımlanmış anahtar noktaları kullanarak Main Menu --> Preprocessor --> Modeling --> Lines -->Arcs --> By End KPs & Rad yolunu izlediğimizi varsayalım. Bu durumda ekrana yayın başlangıç ve bitiş anahtar noktalarını işaretleyebilmemize imkan tanıyacak olan Arc by End KPs & Rad penceresi çıkacaktır. Başlangıç ve bitiş noktalarını ifade eden anahtar noktalar mouse ile işaretlendikten sonra OK veya Apply tuşuna basılır. Bu durumda pencere yenilerek bizden yayın yönünü belirleyecek olan anahtar noktayı girmemizi ister.

23 Yayın başlangıç, bitiş ve yönünü belirleyen anahtar noktaların seçimi tamamlanıp pencere içindeki OK tuşuna basıldıktan sonra ekrana yayın yarıçapını girmemizi sağlayacak olan Arc by End KPs & Radius penceresi gelecektir. Çizgi eleman tanımlamakta kullanılan bir diğer komutta LANG olarak verilebilir. Bu komut LANG, ÇizgiNumarası, AnahtarNoktaNumarası, Açı şeklinde kullanılır. ÇizgiNumarası bölümü yeni oluşturulacak çizgi ile kesişecek çizgiyi belirlerken AnahtarNoktaNumarası yeni oluşturulacak olan çizginin sonlandılacağı yerin belirlenmesi amacıyla kullanılır. Açı bölümü ise yeni oluşturulacak çizgi ile işaretlenen çizgi arasındaki açıyı belirlemek amacıyla kullanılır.

24 K,3,0,5 /PR EP7 K,1, - 10,0 K,2, 10,0 L,1, 2 şeklinde tanımlanmış modelimiz olsun. Bu durumda kullanılacak olan; LANG,1,3,30 komutu 1 numaralı çizgi eleman kesen ve 3 numaralı anahtar noktadan biten, aralarında 30 derecelik açı olan yeni bir çizgi üretmiştir. Bu esnada 1 numaralı başlangıç çizgimiz de kesişim noktaından ikiye bir ve iki numaralı çizgi elemanlar olarak bölünmüştür. Modelimiz, /PREP7 K,1,10,0 K,2,-10,0 L,1,2 K,3,0,5 şeklinde tanımlanmış olsaydı, yani 1 ve numaralı anahtar noktaların numara sırası değiştirilmiş olsaydı;

25 ve bu durumda kullanılacak olan; LANG,1,3,30 komutu yanda verildiği şekilde çizgi eleman üretecekti. Ayrıca Main Menu --> Preprocessor --> Modeling --> Create --> Lines -->Lines --> At angle to Line yolu izlenerek de grafiksel kullanıcı arayüzü üzerinden benzer bir çizgi eleman üretmek mümkündür. Bu durumda ekrana Straight line at angle t... penceresi çıkacak ve bizden önce ilgili çizgi elemanı ve daha sonra anahtar noktayı seçmemizi isteyecektir. Her bir seçim işleminden sonra penceredeki OK veya Apply tuşlarına basarak seçimin sağlanması gerekir.

26 Seçim işleminden sonra OK tuşuna basılması sonucu ekrana açı belirlememize imkan tanıyacak olan Straight line at angle to line penceresi gelecektir. Bu penceredeki [LANG] bölümüne açı değeri girilerek OK tuşuna basılır. Çizgi elemanlar da aynı anahtar noktalar gibi, Input Window kısmında LLIST, LPLOT ve LDELE komutları kullanılarak listelenebilir, görüntülebilir veya silinebilirler. LLIST komutunun LLSIT, İlkÇizgiNumarası, SonÇizgiNumarası, NumaraArtışMiktarı şeklinde kullanımı vardır. LLIST komutunda İlkÇizgiNumarası kısmına ALL etiketinin yazılması durumunda modeldeki tüm çizgiler ayrı bir pencere açılarak listelenecektir. LLIST komutunda İlkÇizgiNumarası kısmına P veya Pick etiketinin yazılması durumunda modelde listelenmesi istenen çizgilerin seçilmesine imkan tanıyan bir pencere açılacak ve seçim işleminin tamamlanmasından sonra ekrana liste gelecektir. Modelimizin ekranda çizgiler olarak görünmediği ancak çizgi elemanların görünmesinin istendiği durumda LPLOT komutu kullanılır. Bu komutun da benzer bir şekilde KPLOT, İlkÇizgiNumarası, SonÇizgiNumarası, NumaraArtışMiktarı kullanımı vardır. LPLOT komutunda İlkÇizgiNumarası kısmına ALL etiketinin yazılması durumunda modeldeki tüm çizgi elemanlar ekrana gelecektir.

27 LDELE komutunun KDELE, İlkÇizgiNumarası, SonÇizgiNumarası, NumaraArtışMiktarı şeklinde kullanımı vardır ve bu komut ile elemanlara bölünmemiş istenmeyen çizgi elemenlar silinebilir. LDELE komutunda İlkÇizgiNumarası kısmına ALL etiketinin yazılması durumunda modeldeki tüm çizgi elemanlar silinecektir. LDELE komutunda İlkÇizgiNumarası kısmına P veya Pick etiketinin yazılması durumunda modelde silinmesi istenen çizgi elemanların n seçilmesine imkan tanıyan bir pencere açılacak ve seçim işleminin tamamlanmasından sonra çizgi elemanlar silinecektir. MODELİN OLUŞTURULMASI Alanlar; düz levhalar, eksenel simetrik katılar gibi 2D nesnelerin gösteriminde, veya hacimlerin alanlar kullanılarak oluşturulacağı durumlarda kullanılırlar. Bir alan üretmek için A komutu kullanılabilir. A komutu ile köşe noktalarına göre alan üretilir. Köşe noktaları ise anahtar noktalar tarafından tanıtılır. A komutu kullanarak alan üretmek için en az 3 anahtar nokta belirtmemiz gerekir. Input Windows kullanılarak A komutu girişlerinde kullanılabilecek anahtar nokta sayısı en fazla 18'dir. Bu komutun A, İlkAnahtarNoktaNumarası, İkinciAnahtarNoktaNumarası,..., OnsekizinceAnahtarNoktaNumarası şeklinde kullanımı vardır. İlkAnahtarNoktaNumarası kısmına P veya Pick etiketlerinin yazılması durumunda ekrana anahtar noktaların seçilebilmesine imkan tanıyan bir pencere açılır ve anahtar nokta seçimi yapılır. /PREP7 K,1,3,7 K,2,-2,-3 K,3,8,-3 K,4,-4,2.5 K,5,10,2.5 şeklinde tanımlanmış anahtar noktalarımız olsun. Bu durumda kullanılacak olan; A,1,4,2,3,5 komutu yandaki verildiği gibi beşgen bir alan üretecektir.

28 Halbuki A komutu aynı anahtar noktalarla yukarıda verildiği gibi değilde, A,1,2,5,4,3 şeklinde kullanılmış olsaydı alanımızın görünümü yandaki şekilde verildiği gibi yıldız şeklinde olacaktı. Kullanılan anahtar noktaların sırasının, oluşturulacak olan alan şeklinin belirlenmesi üzerinde önemli etkisi olduğu açıktır. A komutunun grafiksel kullanıcı arayüzü erişimi için Main Menu --> Preprocessor --> Modeling --> Create --> Areas --> Arbitrary --> Through KPs yolu izlenebilir. Bu durumda ekrana, anahtar noktaların seçilebilmesine imkan tanıyan Create Area thru KPs penceresi gelecektir.

29 Alanı belirleyecek olan anahtar noktalar işaretlendikten sonra OK veya Apply tuşuna basılır. Alan oluşturmak için kullanılan komutlardan bir diğeri AL olarak verilebilir. AL komutu, önceden tanımlanmış çizgileri kullanarak alan üretir ve özellikle iki anahtar nokta arasındaki çizgi elemanın doğrusal olmadığı durumlarda alan üretmek için kullanılır. Bu komutun kullanımı AL, BirinciÇizgiNumarası, İkinciÇizgiNumarası,..., OnuncuÇizgiNumarası şeklindedir. Çizgilerin sırası kapalı bir alan verecek şekilde girilmelidir. Bu komut kullanılırken de en az 3 çizginin kullanılması gerekir. /PREP7 K,1,-4,2 K,2,4,2 K,3,-4,-2 K,4,4,-2 K,5,0,1 K,6,-3,0 K,7,0,-1 K,8,5,0 LARC,1,2,5 LARC,1,3,6 LARC,3,4,7 LARC,4,2,8 şeklinde tanımlanmış çizgi elemanlardan oluşan modelimiz olsun.

30 Bu durumda kullanılacak olan; AL,1,2,3,4 komutu yanda verilen şekle sahip alanı üretecektir. Ayrıca Main Menu --> Preprocessor --> Modeling --> Create --> Areas --> Arbitrary --> By Lines yolu izlenerek de grafiksel kullanıcı arayüzü üzerinden benzer bir alan elde etmek mümkündür. Bu durumda ekrana Create Area by Lines penceresi çıkacak ve bizden önce alanı snırlayan çizgi elemanları seçmemizi isteyecektir. İşaretleme işlemi tamamlandıktan sonra OK veya Apply tuşlarına basarak alanın oluşturulması sağlanır.

31 Alan elemanlar da Input Window kısmında ALIST, APLOT ve ADELE komutları kullanılarak listelenebilir, görüntülebilir veya silinebilirler. ALIST komutunun ALIST, İlkAlanNumarası, SonAlanNumarası, NumaraArtışMiktarı şeklinde kullanımı vardır. ALIST komutunda İlkAlanNumarası kısmına ALL etiketinin yazılması durumunda modeldeki tüm alanlar ayrı bir pencere açılarak listelenecektir. ALIST komutunda İlkAlanNumarası kısmına P veya Pick etiketinin yazılması durumunda modelde listelenmesi istenen alanların seçilmesine imkan tanıyan bir pencere açılacak ve seçim işleminin tamamlanmasından sonra ekrana liste gelecektir. Modelimizin ekranda alanlar olarak görünmediği ancak alan elemanların görünmesinin istendiği durumda APLOT komutu kullanılır. Bu komutun da benzer bir şekilde APLOT, İlkAlanNumarası, SonAlanNumarası, NumaraArtışMiktarı şeklinde kullanımı vardır. APLOT komutunda İlkAlanNumarası kısmına ALL etiketinin yazılması durumunda modeldeki tüm alan elemanlar ekrana gelecektir. ADELE komutunun ADELE, İlkAlanNumarası, SonAlanNumarası, NumaraArtışMiktarı şeklinde kullanımı vardır ve bu komut ile elemanlara bölünmemiş istenmeyen alan elemanlar silinebilir. ADELE komutunda İlkAlanNumarası kısmına ALL etiketinin yazılması durumunda modeldeki tüm alan elemanlar silinecektir. ADELE komutunda İlkAlanNumarası kısmına P veya Pick etiketinin yazılması durumunda modelde silinmesi istenen alan elemanların seçilmesine imkan tanıyan bir pencere açılacak ve seçim işleminin tamamlanmasından sonra alan elemanlar silinecektir. Hacimler, 3D nesneleri veya ortamı temsil etmek üzere ve sadece hacim elemanların kullanılacağı durumlarda kullanılırlar. Bir hacim eleman üretmek için V komutu kullanılabilir. Bu komut anahtar noktalar kullanılarak hacim oluşturmaya yarar. Bu komut V, İlkAnahtarNoktaNumarası, İkinciAnahtarNoktaNumarası,..., SekizinciAnahtarNoktaNumarası şeklinde kullanılır. İlkAnahtarNoktaNumarası kısmına P veya Pick etiketlerinin yazılması durumunda ekrana anahtar noktaların seçilebilmesine imkan tanıyan bir pencere açılır ve anahtar nokta seçimi yapılır.

32 5 K,5,10,0,5 K,6,10,20,5 /PREP7 K,1,0,0, 0 K,2,10, 0,0 K,3,10, 20,0 K,4,0,0, şeklinde tanımlanmış anahtar noktalardan oluşan modelimiz olsun. Bu anahtar noktaları kullanarak yandaki şekilde verildiği gibi oluşturulabilecek bir hacim eleman; V,1,2,3,4,5,6 şeklinde V komutunun kullanılması ile elde edilebilir. V komutunun grafiksel kullanıcı arayüzü erişimi için Main Menu --> Preprocessor --> Modeling --> Create --> Volumes --> Arbitrary --> Through KPs yolu izlenebilir.

33 Bu durumda ekrana Create Volume Thru KPs penceresi çıkacak ve bizden önce hacmin köşe noktalarını belirleyen anahtar noktaları isteyecektir. İşaretleme işlemi tamamlandıktan sonra OK veya Apply tuşlarına basarak hacmin oluşturulması sağlanır. Benzer şekile bir hacim eleman VA komutu da kullanılabilir. Bu komut önceden tanımlanmış alan elemanlar kullanarak hacim oluşturur. Bu komut V, İlkAlanNumarası, İkinciAlanNumarası,..., OnuncuAlanNumarası şeklinde kullanılır. İlkAnahtarNoktaNumarası kısmına P veya Pick etiketlerinin yazılması durumunda ekrana alanların seçilebilmesine imkan tanıyan bir pencere açılır ve alan elemanların seçimi yapılır. Bu komut özellikle bir hacmin tanımlanmasında 8'den fazla anahtar nokta kullanılmasının gerektiği durumlarda hacim eleman oluşturulmasında rahatlıkla kullanılır. ANSYS'de hacim eleman oluşturmanın bir diğer yolu ise yukarıdan aşağıya modelleme yöntemi olarak tanımlanabilecek önceden tanımlanmış basit elemanların kullanımı ve bunların mantıksal işlemciler ile işlenerek kompleks şekilli geomtrilerin elde edilmesi yönetmidir. Yukarıdan aşağıya modelleme yönteminde şekiller tek bir komutla oluşturulurlar ve bu elemanlar daha yüksek dereceli elemanlar oldukları için üretilen şekil ile ilgili daha düşük dereceli elemanlar otomatik olarak üretilirler. ANSYS içinde kullanılabilecek önceden tanımlanmış basit şekilli elemanlar alan ve hacim elemanların oluşturulmasında kullanılırlar. Bir dikdörtgen alan üretmek için kullanılabilecek komurlardan biri RECTNG'dir. Bu komutun RECTNG, X1, X2, Y1, Y2 şeklinde kullanımı vardır. X1 ve Y1 dikdörtgenin çalışma düzleminde herhangi bir köşesinin x ve y koordinatlarıdır. X2 ve Y2 ise X1 ve Y1 kullanılarak tanımlanmış olan dikdörtgen köşesinin köşegenindeki köşenin x ve y kordinatlarıdır. /PREP7 RECTNG,0,10,0,3 şeklindeki bir komut kullanımı yanda verilen şekli üretecektir.

34 RECT NG komutu gibi kullanılabilecek diğer iki komut ise BLC4 ve BLC5'dir. BLC4, KöşeXKoordinatı, KöşeYKoordinatı, Genişlik, Yükseklik, Derinlik şeklinde kullanılan BLC4 komutu bir dikdörtgen veya blok oluşturmakta kullanılır. BLC5, MerkezinXKoordinatı, MerkezinYKoordinatı, Genişlik, Yükseklik, Derinlik şeklinde kullanılan BLC5 komutu da bir dikdörtgen veya blok oluşturmakta kullanılır. Derinlik kısımına 0 değerinin girilmesi durumunda elde edilecek şekil bir dikdörtgen iken aksi durumda bir blok hacmi elde edilecektir. BLC4 komutu şekli oluşturmak için bir köşe koordinatları kullanırken, BLC5 komutu dikdörtgen merkezinin veya blok yüzü dikdörtgeninin merkez koordinatlarını kullanır. Bir hacim eleman kullanılabilecek komutlardan bir diğeri ise BLOCK'dur. BLOCK, X1, X2, Y1, Y2, Z1, Z2 şeklinde kullanımı olan bu komutta bir bloku tanımlayan köşelerin x, y ve z koordinatları kullanılır. /PREP7 BLOCK,0,10,0,5,0,3 şeklindeki bir komut kullanımı yanda verilen blok hacmi üretecektir. Prizmatik bir hacim elde etmenin en kolay yollarından biri RPR4 komutunu kullanmaktır. Bu komut ile taban ve taban yüzey çokgen olan hacimler elde edilir. RPR4, KenarSayısı, MerkezinXKoordinatı, MerkezinYKoordinatı, Yarıçap, TetaAçısı, Derinlik şeklinde kullanımı vardır. Yarıçap prizma yüzey alanının en büyük yarıçapını belirlemede kullanılır. TetaAçısı ise prizma merkez ile çalışma düzlemi X ekseni arasındaki açıdır ve hacmin döndürülmesini sağlar. Derinlik hacmin Z yönünde derinliğini verir ve 0 olarak kullanılması durumunda bir alan elde edilir. /PREP7 RPR4,3,0,0,1,180,10 RPR4,3,0,0,2,0,-10 komutlarının kullanımı iki adet üçgen tabanlı prizmatik hacim üretecektir.

35 /PREP7 RPR4,4,0,0,1,0,10 RPR4,4,0,0,1,45,-10 komutlarının kullanımı iki adet dörtyüzlü prizmatik hacim üretmiştir. Silindirik bir hacim elde etmek için kullanılabilecek olan komut ise CYL4 olarak verilebilir. CYL4, MerkezinXKoordinatı, MerkezinYKoordinatı, Yarıçap1, TetaAçısı1, Yarıçap2, TetaAçısı2, Derinlik şeklinde kullanımı vardır. /PREP7 CYL4,0,0,1,,,,-10 CYL4,-3,0,1,,0.7,,-10 CYL4,-6,0,1,45,0.7,,-10 CYL4,-9,0,1,45,0.7,135,-10 komutlarının kullanımı yanda gösterildiği gibi dört adet silindirik hacmin oluşturulmasını sağlamıştır. İlk komut dolu silindirik bir hacim üretmişken, ikincisi içi boş silindirik bir hacim, üçüncüsü 45 derecede biten içi boş kısmi silindirik hacim, dördüncüsü ise 45 dereceden başlayıp 135 derecede tamamlanan içi boş kısmi silindirik hacim oluşturulmasını sağlamıştır. Hacimler de Input Window kısmında VLIST, VPLOT ve VDELE komutları kullanılarak listelenebilir, görüntülebilir veya silinebilirler. VLIST komutunun VLIST, İlkHacimNumarası, SonHacimNumarası, NumaraArtışMiktarı şeklinde kullanımı vardır. VLIST komutunda İlkHacimNumarası kısmına ALL etiketinin yazılması durumunda modeldeki tüm hacimler ayrı bir pencere açılarak listelenecektir. VLIST komutunda İlkHacimNumarası kısmına P veya Pick etiketinin yazılması durumunda modelde listelenmesi istenen hacimlerin seçilmesine imkan tanıyan bir pencere açılacak ve seçim işleminin tamamlanmasından sonra ekrana liste gelecektir. Modelimizin ekranda hacimler olarak görünmediği ancak bunların görünmesinin istendiği durumda VPLOT komutu kullanılır. Bu komutun da benzer şekilde VPLOT, İlkHacimNumarası, SonHacimNumarası,

36 Numara ArtışMi ktarı şeklind e kullanı mı vardır. VPLO T komutunda İlkHacimNumarası kısmına ALL etiketinin yazılması durumunda modeldeki tüm hacimler ekrana gelecektir. VDELE komutunun VDELE, İlkHacimNumarası, SonHacimNumarası, NumaraArtışMiktarı şeklinde kullanımı vardır ve bu komut ile elemanlara bölünmemiş istenmeyen hacimler silinebilir. VDELE komutunda İlkHacimNumarası kısmına ALL etiketinin yazılması durumunda modeldeki tüm hacimler silinecektir. VDELE komutunda İlkHacimNumarası kısmına P veya Pick etiketinin yazılması durumunda modelde silinmesi istenen hacimlerin seçilmesine imkan tanıyan bir pencere açılacak ve seçim işleminin tamamlanmasından sonra hacimler silinecektir. MANTIKSAL İŞLEMCİLER Yukarıdan aşağıya modelleme yönteminde mantıksal işlemciler kompleks şekilli yapıların eldesinde sıkça kullanılırlar. Mantıksal işlemci yöntemleri; kesişim (intersection), ekleme (add), çıkarma (subtraction), yapıştırma (glue), üst üste bindirme (overlap) ve bölme (divide) olarak verilebilir. Mantıksal işlemciler, aşağıdan yukarıya veya yukarıdan aşağıya yöntemlerinden herhangi biri ile üretilmş herhangi bir bir katı modele uygulanabilirler. Herhangi bir katı model bileşenleri üzerine mantıksal işlem uygulanması durumunda orjinal bileşenlerin başlangıç halleri ile kalıp kalmayacaklarını mantıksal işlem öncesi belirleyebiliriz. Bu ise, BOPTN komutu tarafından gerçekleştirilir. BOPTN, Anahtar, Değer şeklinde kullanılır. Anahtar kısmına Keep değerinin girilmesi gerekir. Değer kısmının Yes olarak belirlenmesi durumunda mantıksal işlem sonrasında orjinal katı model bileşenleri mantıksal işlem neticesinde ortaya çıkan yeni bileşen(ler)le beraber korunurken No seçeneğinin seçilmesi durumunda ise, üzerinde mantıksal işlem uygulanan bileşenler silinerek işlem sonrası ortaya çıkan yapı korunur. Elimizde; /PREP7 RECTNG,-8,0,-4,0 CYL4,0,0,3 komutları ile elde edilmiş iki farklı alan olduğunu varsayalım. BOPTN,Keep,Yes

37 komutu uygulandıktan sonra bu iki alanın mantıksal kesişim işlemine tabi tutulması durumunda sağdaki görünüm elde edilir. Kesişim işlemi sonrasında sağdaki şekilde üç farklı alan olduğuna dikkat edin. Halbuki başlangıç şeklimiz aynı kalarak; BOPTN,Keep,No komutu uygulandıktan sonra bu iki alana mantıksal kesişim işlemi uygulamış olsaydık yandaki şekilde verilen alan elde edilmiş olacaktı. Diğer iki alan korunmamış ve silinmiştir. BOPTN komutunun grafiksel kullanıcı arayüzü erişimi için Main Menu --> Preprocessor --> Modeling --> Operate --> Booleans --> Settings yolu izlenir. Bu durumda ekrana Boolean Operation Settings penceresi gelecektir.

38 Ekrana gelen Boolean Operation Settings penceresindeki KEEP seçeneğinin karşısındaki No işaretleme kutucuğu tıklandığında otomatik olarak Yes'e dönecektir. KEEP seçeneğinin karşısındaki işaretleme kutucuğunun değeri istenildiği şekilde belirlendikten sonra OK tuşuna basılmalıdır. Kesişim (intersection) işlemi ile orjinal bileşenlerin üst üste binen bölge veya noktaları bulunur. Bu işlem neticesinde ortaya çıkan bileşen orjinal bileşenlerden daha düşük dereceli olabileceği gibi aynı dereceli de olabilir. Kesişim işlemi çizgiler, alanlar ve hacimler üzerinde gerçekleştirilebilir. Çizgilerin kesişimlerini bulmak için kullanılabilecek olan komut LINL'dir. Bu komutun LINL, BirinciÇizgi, İkinciÇizgi,,,,,,, DokuzuncuÇizgi şeklinde kullanımı vardır. Yanda görülen iki çizgi üzerinde uygulanacak olan mantıksal kesişim işlemi iki anahtar nokta üretecektir.

39 Halbuki farklı türden geometriye sahip çizgiler üzerinde aynı komut uygulandığında elde edilecek kesişim bir çizgi de olabilirdi. Benzer şekilde bir alan ile bir çizginin de kesişimi bir çizgi üretebilir. LINL komutuna grafiksel kullanıcı arayüzü erişimi Main Menu --> Preprocessor --> Modeling --> Operate --> Booleans --> Intersect --> Common --> Lines yolu ile sağlanabilir. Bu durumda ekrana, çizgilerin seçilebilmesine imkan tanıyan Intersect Lines (Common) penceresi gelecektir.

40 Kesişim işleminin gerçekleştirileceği çizgiler seçildikten sonra OK veya Apply tuşuna basılır. Kesişim işlemi; çizgiler arasında (LINL), alanlar arasında (AINA), hacimler arasında (VINV), çizgi ve alan arasında (LINA), alan ve hacim arasında (AINV) veya çizgi ve hacim arasında (LINV) gerçekleştirilebilir. LINA komutu LINA, ÇizgiNumarası, AlanNumarası şeklinde kullanılıyorken; AINV komutu AINV, AlanNumarası, HacimNumarası şeklinde kullanılır. Benzer şekilde LINV komutu da LINV, ÇizgiNumarası, HacimNumarası şeklinde kullanılır. Ekleme (add) işlemi ile başlangıç bileşenleri birbirlerine eklenerek tek bir yapı oluştururlar. Ekleme işlemi; çizgiler arasında (LCOMB), alanlar arasında (AADD) veya hacimler arasında (VADD) gerçekleştirilebilir. Elde edilen sonuç şekil sınırlar içermeyen yekpare bir bileşen olacaktır. Mantıksal ekleme işlemi yalnızca aynı dereceye sahip bileşenler arasında geçerlidir. /PREP7 RPR4,6,0,0,10, CYL4,7,0,10 BLC5,15,0,10,8 komutları ile belirlenmiş üç alanımız olsun.

41 BOPTN,Keep,No AADD,1,2,3 olacaktır. komutlarının kullanımı ile oluşan yeni alanımız kompleks şekilli ve içsel sınırları olmayan yandaki şekilde de verilen yekpare bir alan AADD komutunun grafiksel kullanıcı arayüzü erişimi için Main Menu --> Preprocessor --> Modeling --> Operate --> Booleans --> Add --> Areas yolu izlenebilir. Bu durumda ekrana, alanların seçilebilmesine imkan tanıyan Add Areas penceresi gelecektir.

42 Eklenecek olan alanlar belirlendikten sonra OK veya Apply tuşuna basılır. MANTIKSAL İŞLEMCİLER Eğer B2 gibi bir bileşeni B1 gibi başka bir bileşenden çıkarırsak (subtraction), iki farklı sonuçtan birini elde ederiz: 1. B1-B2=>B3 şeklinde B1 ile aynı dereceye sahip başka bir bileşen elde edilebilir veya 2. Kesişim bölgesi derecesinin bileşen derecelerinden küçük olması durumunda, B1 bileşeni iki veya daha fazla parçaya bölünmüş olur. Mantıksal çıkarma işlemi; çiizgiden çizgiyi (LSBL), alandan alanı (ASBA), hacimden hacmi (VSBV), çizgiden alanı (LSBA), çizgiden hacmi (LSBV), alandan hacmi (ASBV) ve hacimden alanı (VSBA) çıkarma şeklinde olabilir. /PREP7 K,1,0,0, K,2,5,5, K,3,0,4, K,4,4,1, K,4,4,1,

43 LSTR,1,2 LSTR,3,4 gibi iki çizgi elemanımız olsun. komutla rı ile elde edilmiş yandaki BOPTN,Keep,No LSBL,1,2 şeklinde bir komut dizisi kullanımı neticesinde birinci çizginin ikiye bölündüğü ve iki çizgi oluşturulduğu görülür. Halbuki elimizde; /PREP7 K,1,0,0 K,2,3,3 K,3,2,2 K,4,6,6 LSTR,1,2 LSTR,3,4 komutları ile oluşturulmuş yandaki gibi iki çizgi olduğunu varsayalım. Birinci çizgi ve ikinci çizgi 3 ve 2 numaralı anahtar noktalar arasındaki bölgede üst üste oturmuş haldedirler. Biz bu haldeki sistemimize benzer şekilde;

44 BOPTN, Keep,No LSBL,1,2 bir komut dizisi uyguladığ ımızda ortaya yandaki gibi bir şekil çıkacaktır. Buna göre birinci çizgiden ikinci çizgi çıkarılmış, geriye kalan kısım yeni çizgi olmuştur. Mantıksal üst üste bindirme (overlap) işlemi ile iki veya daha fazla bileşen üç veya daha fazla bileşen oluşturur. Oluşan bu bileşenler orjinal yapıyı içerir. Sonuç yapı mantıksal ekleme (add) işlemindekine benzerdir. Mantıksal ekleme işlemi ile üst üste bindirme işlemi arasındaki fark; üst üste binen bölgede ortaya çıkan sınır bölgesidir. Dolayısyla, üst üste bindime işlemi, ekleme işlemine göre görece olarak daha az kompleks bileşenler üretir ve bu bölgelerin elemanlara bölünmesi işlemi de daha iyi olur. Üst üste bindirme işlemi üst üste binen bölgenin derecesi ile orjinal bileşenlerin derecesinin aynı olması durumunda geçerlidir. Dolayısıyla üst üste bindirme işlemi, çizgiler arasında (LOVLAP), alanlar arasında (AOVLAP) veya hacimler arasında (VOVLAP) olabilir. LOVLAP komutu LOVLAP, BirinciÇizgi, İkinciÇizgi,,,, DokuzuncuÇizgi şeklinde kullanılıyorken; AOVLAP komutu benzer şekilde AOVLAP, BirinciAlan, İkinciAlan,,,, DokuzuncuAlan şeklinde kullanılır ve VOVLAP komutu da VOVLAP, BirinciHacim, İkinciHacim,,,, DokuzuncuHacim şeklinde kullanılır. /PREP7 BLC5,0,0,10,6 BLC5,5,3,8,7 komutları ile belirlenmiş iki alanımız olsun. BOPTN,Keep,No AOVLAP,1,2

45 komutlarının uygulanması durumunda ortaya çıkan şekil yandaki gibi olacaktır. Buna göre başlangıç alanlar ile aynı toplam büyüklüğe sahip üç alan oluşur. AOVLAP komutunun grafiksel kullanıcı arayüzü erişimi için Main Menu --> Preprocessor --> Modeling -- > Operate --> Booleans --> Overlap --> Settings yolu izlenir. Bu durumda ekrana Overlap Areas penceresi gelecektir.

46 Üst üste bindirme işleminin gerçekleştirileceği alanların seçimi gerçekleştirildikten sonra OK veya Apply tuşlarına basılır. Mantıksal yapıştırma (glue) işlemi, üst üste bindirme işlemine benzer bir sonuç üretir. Ancak aradaki fark; bileşenlerin yalnızca sınır bölgelerinde kesişmeleri ve dolayısıyla orjinal bileşen derecelerinden bir düşük derecede birleşmenin olması durumunda kullanılmasıdır. Dolayısıyla yapıştırma işlemi, çizgiler arasında (LGLUE), alanlar arasında (AGLUE) veya hacimler arasında (VGLUE) olabilir. LGLUE komutu LGLUE, BirinciÇizgi, İkinciÇizgi,,,, DokuzuncuÇizgi şeklinde kullanılıyorken; AGLUE komutu benzer şekilde AGLUE, BirinciAlan, İkinciAlan,,,, DokuzuncuAlan şeklinde kullanılır ve VGLUE komutu da VGLUE, BirinciHacim, İkinciHacim,,,, DokuzuncuHacim şeklinde kullanılır. /PREP7 K,1,1,1 K,2,5,5 K,3,5,5 K,4,9,3, LSTR,1,2 LSTR,3,4 komutları ile belirlenmiş iki çizgimiz olsun. Bu iki farklı çizginin kesişim noktasında aynı koordinatlara sahip iki farklı anahtar nokta vardır.

47 Bu çizgiler üzerine; BOPTN,Keep,No LGLUE,1,2 mantıksal yapıştırma komutunun uygulanması durumunda fazla olan bu anahtar noktalardan biri silinecek, yeni bir çizgi üretilecek ve çizgilerin sürekliliği sağlanacaktır. LGLUE komutuna grafiksel kullanıcı arayüzü erişimi Main Menu --> Preprocessor --> Modeling --> Operate --> Booleans --> Glue --> Lines yolu ile sağlanabilir. Bu durumda ekrana, çizgilerin seçilebilmesine imkan tanıyan Glue Lines penceresi gelecektir.

48 Yapıştırma işleminin gerçekleştirileceği çizgiler seçildikten sonra OK veya Apply tuşuna basılır. İŞARETLEME ve SEÇİM Özellikle büyük ve kompleks şekilli modellerle çalışmak, ANSYS grafiksel kullanıcı arayüzü kullanımı gereksinimini daha da arttırmaktadır. ANSYS'in seçim fonksiyonu çok faydalı bir komuttur. ANSYS bir analiz süresince tanımlanmış olan bütün verileri bir veritabanı içinde saklar. Bu veritabanının dizaynı (yapısı) bizlere verinin geri kalanına zarar vermeyecek şekilde bir kısmını seçebilmemize imkan tanır. Seçim ve işaretleme işlemi, imlecin ekrandaki pozisyonunda bulunan veya ona en yakın olan bileşenlerin mouse yardımı ile işaretlenmesi ile gerçekleştirilir. Mouse kullanarak herhangi bir düğüm noktası, anahtar nokta, çizgi, alan, hacim veya diğer bir bileşenin işaretlenmesi ve seçilmesi mümkündür. Seçim mantığının tipik bir uygulaması yük uygulama kademesinde kullanılması olarak verilebilir. Öreğin bir yüzeyin düğüm noktalarını seçerek seçili olan bu tüm düğüm noktalarına uygun şekilde basınç uygulamak mümkündür. Seçim mantığının diğer bir faydalı özelliği ise herhangi bir bileşen altseti seçerek bunlara isim vermemize imkan vermesidir. Örneğin bir ısı eşanjöründeki tüm soğutucu kanatları oluşturan elemanlar seçilerek bunlara FIN altkümesi adı verilebilir. Bu şekilde isimlendirilmiş olan altkümelere parça denir. Ayrıca bir kaç parça gruplandırılarak montaj oluşturulabilir. Graphics Window'da bulunan herhangi bir bileşenin mouse yardımı ile seçilebilmesi için takip etmemiz gereken grafiksel kullanıcı arayüzü yolu Utility Menu --> Select --> Entities... olabilir.

49 Bu durumda ekrana, seçilecek bileşen tipinden kullanılacak olan seçim yönteminin belirlenmesine kadar pek çok seçenek sunacak olan Select Entities penceresi gelir. Select Entities penceresinin ilk seçim menüsü ne tür bir bileşenin seçileceğinin belirlenmesine yarar. Düğüm noktası, eleman, hacim, alan, çizgi veya anahtar nokta seçmek mümkündür.

50 Select Entities penceresinin ikinci seçim menüsü seçim işlemi kriterinin belirlenmesine yarar. Seçim işlemi; sayı veya işaretleme ile, ilintili olduğu bileşene göre, yerleşimine göre, bileşenin niteliğine göre, önceki seçim kümesinin dışında oluşuna göre ve sonuçlara göre olarak belirlenebilir. İlk seçim kutusunda belirlenen seçilecek bileşen tipine göre bu ikinci seçim menüsü değişecektir. Örneğin ilk seçim kutusunda seçilecek olan bileşen tipinin eleman olarak belirlenmesi durumunda seçim işleminde kullanılabilecek olan kriterler aşağıdaki şekilde verildiği gibi olacaktır.

51 Select Entities penceresinin üçüncü bölümü seçim fonksiyonu ayarı belirlenir. Buna göre From Full, Reselect, Also Select veya Unselect seçeneklerinden herhangi birine ait düğme işaretlenerek seçim fonksiyonu belirlenir. Bu bölümdeki From Full seçeneği toplam kümeden bazı bileşenlerin seçilmesine imkan tanır. Örneğin seçilecek olan bileşenin düğüm noktası olduğunu varsayarak From Full seçeneği ile tüm düğüm noktaları kümesinden seçim gerçekleştirilerek bir alt küme oluşturulur. Buna ait şematik gösterim aşağıdaki şekilde verildiği gibidir.

52 Reselect seçeneği daha önceden seçimi gerçekleştirilmiş olan bir alt kümeden tekrar seçim yapılarak bir altküme oluşturulmasıdır. Buna ait şematik gösterim ise şu şekildedir: Also Select seçeneği daha önce seçimi gerçekleştirilmiş olan alt kümeden farklı olarak bir başka alt küme daha seçilebilmesini sağlar. Buna ait şematik gösterim aşağıdaki şekilde verildiği gibidir: Unselect seçeneği daha önce seçimi gerçekleştirilmiş olan alt kümenin bazı bileşenlerinin seçimden çıkarılmasına yarar. Buna ait şematik gösterim şu şekilde verildiği gibidir: İkinci seçim kutusunda belirlenen seçim kriterine göre de üçüncü seçim menüsü değişir. Örneğin ilk seçim kutusunda seçilecek olan bileşen tipi düğüm noktaları, ikinci seçim kutusundaki seçim kriterinin de bağlantılı olarak seçilmesi durumunda seçim fonksiyonu ayarı aşağıdaki şekilde verildiği gibi olacaktır:

53 Select Entities penceresinin dördüncü bölümü seçim fonksiyonu eyleminin tespit edilmesine yarar. Buna göre Sele All, Select None, Invert veya Select Belo seçeneklerinden herhangi birine ait tuş tıklanarak seçim fonksiyonu eylemi belirlenir.

54 Bu bölümdeki Sele All seçeneği tüm bileşenlerin seçilmesini sağlar. Buna ait şematik gösterim aşağıdaki şekilde verildiği gibidir. Tüm bileşenlerin seçilebilmesi için izlenebilecek diğer bir yol ise; Utility Menu --> Select --> Everything olarak verilebilir.

55 Select None seçeneği daha önceden seçilmiş kümeler dahil olmak üzere tüm bileşenlerin seçim işleminden çıkartılmasına neden olur. Sele All seçeneğinin tam tersidir. Select None seçeneğine ait şematik gösterim aşağıdaki şekilde verildiği gibidir: Invert seçeneği seçilmiş küme ile seçim dışı kalan küme arasında değişiklik yapar ve önceden seçim dışı kalan küme seçime dahil edilirken diğeri seçim dışı kalır. Buna ait şematik gösterim aşağıdaki şekilde verildiği gibidir: Select Belo seçeneği uygun bileşen tipi için aktif hale gelir. Bu seçenek sonrası gerçekleştirilecek olan seçim işlemi ile seçilen bileşen ve bununla direk ilgili olan tüm bileşenlerin seçim işlemi gerçekleştirilir. Bu seçeneğin kullanılabilmesi için izlenebilecek diğer bir yol ise; Utility Menu --> Select --> Everything olarak verilebilir. Select Entities penceresinin beşinci bölümü eylem tuşları bölümüdür. Buna göre OK, Apply, Plot veya Replot seçeneklerinden herhangi birine ait tuş tıklanarak gerçekleştirilecek olan eylem belirtilmiş olur. Select Entities penceresinde Plot tuşuna basmak seçili bileşenler için çizim gerçekleştirilmesine neden olur. Örneğin seçilecek bileşen kısmında düğüm noktaları (nodes) belirlenmiş ise Plot tuşuna basarak NPLOT komutu çalıştırılmış olacaktır. Select Entities penceresinde Replot tuşuna basmak /REPLOT komutunun çalıştırılmasına neden olur. Yani mesela en son çalıştırılan çizim komutu EPLOT ise tekrar EPLOT komutu çalıştırılmış olacaktır.

56 Select Entities penceresinde OK tuşuna basmak -seçilecek olan bileşene bağlı olarak- seçim işleminin gerçekleştirilmesini sağlayacak olan Select nodes penceresini ekrana getirecektir. Seçim işlemi tamamlandıktan sonra OK tuşuna basılır. Seçim işlemlerini Windows Input kısmında komutlar kullanarak gerçekleştirmekte mümkündür. Bunun için kullanılabilecek olan komutlar NSEL, ESEL, LSEL, ASEL, VSEL, KSEL olarak verilebilir.

57 NSEL komutu düğüm noktalarının seçiminde, ESEL komutu elemanların seçiminde, LSEL komutu çizgilerin seçiminde, ASEL komutu alanların seçiminde, VSEL komutu hacimlerin seçiminde, KSEL komutu anahtar noktaların seçiminde kullanılırlar. NSEL komutu, NSEL,Tip, Bileşen, ParçaAdı, BileşenMinDeğeri, BileşenMaksDeğeri, BileşenArtışOranı, şeklinde kullanılır. Tip kısmına S, R, A, U, ALL, NONE, INVE seçeneklerinden herhangi biri yazılır. Bu harfler yukarıda Select Entities penceresinin anlatımı esnasında anlatılan seçim kriterleri ve seçim eylemlerine karşılık gelir. Bileşen kısmına tanımlayıcı bileşen adı yazılır. Bileşen kısmına P yazılması durumunda mouse yardımı ile seçim işleminin gerçekleştirilmesini sağlayacak olan Select nodes penceresi ekrana gelir ve komutun bundan sonraki alanları dikkate alınmaz. ParçaAdı kısmına tanımlayıcı bileşen parçasının adı yazılır. Bileşen ve ParçaAdı kısımlarına yazılabilecek uygun tanımlayıcıların listesine ANSYS Command Help'indeki komutun açıklama kısmından ulaşmak mümkündür. Diğer seçim komutları olan ESEL, LSEL, ASEL, VSEL, KSEL komutlarının kullanımı da aynen NSEL komutunda olduğu gibidir. Yani kısaca bu komutların kullanımını xsel,tip, Bileşen, ParçaAdı, BileşenMinDeğeri, BileşenMaksDeğeri, BileşenArtışOranı, şeklinde vermek mümkündür. Dikkat edilmesi gereken konu Bileşen ve ParçaAdı kısımlarında uygun tanımlayıcıların kullanılmasıdır. KOORDİNAT SİSTEMLERİ ANSYS değişik amaçlar için çeşitli koordinat sistemleri kullanır: Bunlardan global ve lokal koordinat sistemleri; düğüm noktası, anahtar nokta gibi geometrik bileşenlerin yerini saptamak için kullanılır. Display koordinat sistemi geometrik bileşenlerin listelendiği veya görüntülendiği sistemi belirler. Sonuç koordinat sistemi sonuç verilerinin basılmasında veya görüntülenmesinde kullanılır. Düğüm noktası koordinat sistemi herbir düğümdeki serbestlik derecesinin yönünü belirler. Eleman koordinat sistemi ise elemana ait özelliklerin belirlenmesini sağlar. Modeli çizmek istiyorsunuz veya diyelim ki önceden çizilmiş bir modeli ekranda görüntülemek istiyorsunuz. İşte bu tür durumlarda ANSYS, global ve lokal koordinat sistemini bu bileşenlerin yerini belirleme de kullanır. Örneğin bir düğüm noktası veya anahtar nokta tanımlamaya çalışıyor olalım. Tarafımızca aksi belirtilmedikçe bu bileşenler global kartezyen koordinat sisteminde işlem görür. Ama bazen modelleme esnasında global kartezyen koordinat sisteminden başka bir sistem kullanmak faydalı olur. Bu nedenle ANSYS, önceden tanımlanmış olan üç farklı koordinat sisteminde modelleme imkanı tanır. ANSYS'in bize sunduğu önceden tanımlanmış üç koordinat sistemi şunlardır: Kartezyen, Silindirik, küresel

58 koordinat sistemleri. Bu sistemlerin her üçü de sağ elli'dir ve başlangıç olarak aynı orijini kullanır. Bu koordinat sistemleri numaralandırılmıştır. Kartezyen koordinat sistemi için 0, silindirik koordinat sistemi için 1 ve küresel koordinat sistemi için 2 kullanılır. Ayrıca ANSYS pek çok sayıda kullanıcı tanımlı koordinat sistemi kullanımına da izin verir. Oluşturduğumuz bu kullanıcı tanımlı koordinat sistemlerinde bir kimlik veya referans numarası da belirleriz. Bu numara 11'den büyük bir sayı olmalıdır. Çünkü ANSYS, bundan önceki numaraları kendisine ayrımıştır. Koordinat sistemlerinden hangisinin aktif olduğunu ve kaç koordinat sistemi ile çalıştığımızı gösteren komut CSLIST'dir. Yani bu komut bize global ve lokal koordinat sistemlerinin durumu hakkında bilgi verir. CSLIST, ListelenecekİlkKoordinatSistemiNumarası, ListelenecekSonKoordinatSistemiNumarası, şeklinde kullanımı vardır. BOPTN komutunun grafiksel kullanıcı arayüzü erişimi için Utility Menu --> List --> Other --> Local Coord Sys yolu izlenir. Bu durumda ekrana CSLIST Command penceresi gelecek ve bize koordinat sistemlerinin dökümünü verecektir.

59 Bazı durumlarda, orijini global orijinden kaydırmak veya önceden belirlenmiş global sistemlerden farklı kendi koordinat sistemimizi oluşturmamız gerekebilir. Lokal koordinat sistemleri olarak bilinen bu kullanıcı tanımlı koordinat sistemleri ANSYS Input Window kısmında LOCAL, CLOCAL, CS veya CSKP komutları kullanılarak oluşturulabilir. LOCAL komutu ile bir nokta ve yön kullanılarak kendi lokal koordinat sistemimizi oluşturmamız mümkündür. Bu komutun LOCAL, ReferansNumarası, KoordinatSistemiTipi, NoktanınXDeğeri, NoktanınYDeğeri, NoktanınZDeğeri, şeklinde kullanımı vardır. Referans numarası 10'dan büyük olmalıdır. Koordinat sistemi tipi ise 0, 1, 2 veya 3 olarak belirtilen Kartezyen, Silindirik, Küresel veya Toroidal koordinat sistemlerinden birinin numarası olmalıdır. Noktanın X, Y ve Z değeri ise global kartezyen koordinat sistemindeki X, Y ve Z değerleridir ve yeni koordinat sistemimizin orijinini belirlememizi sağlar. LOCAL komutunun grafiksel kullanıcı arayüzü erişimi için Utility Menu --> WorkPlane --> Local Coordinate Systems --> Create Local CS --> At Specified Loc + yolu izlenir. Bu durumda ekrana, koordinat orijini olarak belirlenecek olan noktanın seçilebilmesine Create CS at Location penceresi gelecektir.

60 Yeni koordinat sisteminin orijin noktasının seçimi gerçekleştirildikten sonra OK veya Apply tuşuna basılır. Bu durumda ekrandaki pencere Create Local CS at Specified Location penceresine dönüşerek belirlenecek olan yeni koordinat sistemi hakkında diğer tanımlamaların da gerçekleştirilmesine imkan tanınır ve ardında OK veya Apply tuşlarına basılır.

61 CLOCA L komutu ile aktif koordinat sistemind e lokal bir koordinat sistemi tanımlaya biliriz. Bu komut da CLOCAL, ReferansNumarası, KoordinatSistemiTipi, NoktanınXDeğeri, NoktanınYDeğeri, NoktanınZDeğeri şeklinde kullanılır. Referans numarası 10'dan büyük olmalıdır. Koordinat sistemi tipi ise 0, 1, 2 veya 3 olarak belirtilen Kartezyen, Silindirik veya Küresel koordinat sistemlerinden birinin numarası olmaldır. Benzer şekilde noktanın X, Y ve Z değerleri ise aktif koordinat sistemindeki X, Y ve Z değerleridir. CS komutu ile üç düğüm noktası belirterek bir lokal koordinat sistemi oluşturulabilir. Bu komut CS, ReferansNumarası, KoordinatSistemiTipi, OrijinDüğümü, XYönüDüğümü, XYDüzlemiDüğümü şeklinde kullanılır. Örneğin yandaki şekilde görülen modelimizde koordinat sistemimizin merkez noktası modelimizin sol alt köşesinde verilmiş. CS,11,0,190,221,197 komutundan sonra yeni koordinat sistemimizin orijininin yerini değiştirdiğini ve sağa doğru kaydığını yandaki şekilden görebiliriz. Bundan sonra çalıştırılacak yer belirten tüm komutlar bu yeni orijine göre davranacaklardır. CS komutunun grafiksel kullanıcı arayüzü erişimi için Utility Menu --> WorkPlane --> Local Coordinate Systems --> Create Local CS --> By 3 Nodes + yolu izlenir.

62 Bu durumda ekrana, koordinat sisteminin belirlenmesinde kullanılacak olan 3 düğüm noktasının seçilebilmesine imkan tanıyacak olan Create CS By 3 Nodes penceresi gelecektir. Yeni koordinat sisteminin belirlenmesinde kullanılacak olan 3 düğüm noktasının seçim işleminden sonra OK veya Apply tuşuna basılır. Bu durumda ekrandaki Create CS By 3 Nodes penceresi değişerek belirlenecek olan yeni koordinat sistemi hakkında diğer tanımlamaların da gerçekleştirilmesine imkan tanır ve ardından OK veya Apply tuşlarına basılır.

63 CSKP komutu da CS komutuna benzer şekilde üç anahtar nokta belirterek bir lokal koordinat sistemi oluşturulabilir. Bu komut CSKP, ReferansNumarası, KoordinatSistemiTipi, OrijinAnahtarNoktası, XYönüAnahtarNoktası, XYDüzlemiAnahtarNoktası şeklinde kullanılır. CSKP komutunun grafiksel kullanıcı arayüzü erişimi için Utility Menu --> WorkPlane --> Local Coordinate Systems --> Create Local CS --> By 3 Keypoints + yolu izlenir. İstediğimiz kadar koordinat sistemi tanımlayabiliriz. Ancak bunlardan yalnızca biri aynı anda aktif olabilir. Aktif koordinat sisteminin seçimi ise şu şekildedir: Başlangıçta global kartezyen koordinat sistemi aktif olan koordinat sistemidir. Herbir yeni lokal koordinat sistemi tanımlandıkça en son tanımlanan sistem otomatik olarak aktif koordinat sistemi olarak kabul edilir. ANSYS oturumumuzun herhangi bir kademesinde lokal koordinat sistemi oluşturabiliyor olmamız büyük bir kolaylık. Tabi benzer şekilde CSDELE komutunu kullanarak oturumumuzun herhangi bir kademesinde önceden tanımlanmış bir lokal koordinat sistemini silebiliriz de. Bu komutun CSDELE, SilinecekİlkKoordinatSistemiNumarası, SilinecekSonKoordinatSistemiNumarası, ArtışMiktarı şeklinde kullanımı vardır. Silinmesi istenen ilk koordinat sistemi numarası bölümüne ALL yazılması durumunda silinmesi istenen son koordinat sistemi numarası ile artış miktarı olarak girilen değerler dikkate alınmaz ve bütün koordinat sistemleri silinir. Eğer daha önceden tanımlanmış bir koordinat sistemini aktif hale getirmek istersek CSYS komutunu kullanabiliriz. Bu komut ile istediğimiz koordinat sisteminin referans veya kimlik numarasını seçeriz. Bu komutun CSYS, SeçilecekKoordinatSistemiNumarası şeklinde kullanımı vardır. ANSYS oturumunun herhangi bir döneminde herhangi bir koordinat sistemi aktif hale getirilebilir. Aktif hale getirilen koordinat sistemi bizim tarafımızdan değiştirilmediği sürece aktif olarak kalacaktır. Bir anahtar nokta veya düğüm noktası tanımladığımızda, ANSYS koordinat sistemi eksen tanımlaması olarak hangi koordinat sisteminin aktif olduğuna bakmadan X, Y ve Z etiketlerini kullanır. Bu durumda bizim eğer aktif olan koordinat sistemimiz kartezyen koordinat sistemi değilse uygun mantıksal dönüşümleri yapmamız

64 gerekir. Silindirik koordinat sistemi için X,Y ve Z etiketleri R, teta, Z anlamında kullanılıyorken küresel veya toroidal koordinat sistemlerinde bu etiketler R, teta, fi anlamında kullanılırlar. Yani aktif koordinat sistemimiz silindirik koordinat sistemi ise; X için girdiğimiz değer yandaki şekilde de görüldüğü gibi R'ye, Y için girdiğimiz değer teta'ya ve Z için girdiğimiz değer ise Z'ye karşılık gelir. Eğer aktif koordinat sistemimiz küresel koordinat sistemi ise; X için girdiğimiz değer R yerine, Y için girdiğimiz değer teta yerine ve Z için girdiğimiz değer fi yerine kullanılacaktır. Gerek düğüm noktaları listesi olsun gerekse de anahtar noktalar listesi olsun farklı koordinat sistemlerinde tanımlanmış olsalar bile daima global kartezyen koordinat sisteminde gösterilirler. Display koordinat sistemini bunun gibi işlemlerde değiştirmek için DSYS komutunu kullanmanız gerekir. DSYS komutu grafik gösterimleri de etkiler. Görüntülerimizde özel bir efekt istediğimiz durumlar haricinde, herhangi bir görüntü komutunu çalıştırmadan önce (NPLOT, EPLOT gibi) display koordinat sistemini 0 yaparak (global kartezyen sistemi) sıfırlamamız gerekir. Bu komutun da DSYS, GörüntülenecekKoordinatSistemiNumarası şeklinde kullanımı vardır. LPLOT, APLOT ve VPLOT komutları ile oluşturulan görüntüler DSYS komutundan etkilenmezler. POST1 son işlemcisindeki düğüm noktası çözüm verileri global kartezyen sistemindedir. Yani sonuç koordinat sistemi global kartezyendir. RSYS komutunu kullanarak sonuç koordinat sistemini global silindirik (1), global küresel (2), mevcut olan herhangi bir lokal koordinat sistemine veya çözüm süresince kullanılan koordinat sistemi şekline çevirebiliriz. Bu komut RSYS, SonuçKoordinatSistemiNumarası şeklinde kullanılır. Çözüm süresince kullanılan koordinat sistemine çevirmek istersek bu komutu; RSYS, SOLU şeklinde kullanmamız gerekir. Sonrasında düğüm noktaları çözüm verisinin listelenmesi veya görüntülenmesi istenirse sonuçlar belirlenen koordinat sistemine çevrilirler. Eleman çözüm verisi ise RSYS komutundan bağımsız olarak her zaman eleman koordinat sistemindedir. Global ve lokal koordinat sistemleri geometrik bileşenlerin yerleşimini belirlerken, düğüm noktası koordinat sistemi her bir düğümdeki serbestlik derecesinin yönünü belirler. Herbir düğüm noktası, kendi düğüm noktası koordinat sistemine sahiptir. Bu da düğüm noktalarının tanımlandığı aktif koordinat sisteminden bağımsız olarak global kartezyen koordinat sistemine paraleldir. Herhangi bir düğüm noktası koordinat sistemini istediğimiz bir yöne NROTAT, N veya NMODIF komutlarını kullanarak döndürebiliriz. NROTAT düğüm noktası koordinat sistemini aktif koordinat sistemine dönüştürecektir. N ve NMODIF ise düğüm noktası koordinat sistemini bilinen döndürme açısına göre döndürür. NLIST komutunu kullanarak düğüm noktaları koordinat döndürme açısı global kartezyen koordinat sistemine göre listelenebilir. N ve NMODIF komutları ile döndürme açısının bilinebilme zorluğu nedeni ile NROTAT komutu muhtemelen daha kullanışlı olacaktır.

65 MALZEME ÖZELLİKLERİ Pek çok eleman tipi, analiz gerçekleştirebilmek için malzeme özelliklerinin belirlenmesini ister. Uygulamaya bağlı olarak, malzeme özellikleri: - Lineer veya lineer olmayan - İzotropik veya anizotropik - Sıcaklıktan bağımsız veya sıcaklığa olabilir. Herbir malzeme özelliği grubu için bir malzeme referans numarası verilir. Malzeme referans numarası ile malzeme özelliklerini gösteren tabloya malzeme tablosu denir. Bir analiz süresince birden fazla malzeme ile çalişabiliriz. Model elemanlara bölünüyorken ilgili malzeme numarasının da belirtilmesi gerekir. Bu işlem MAT komutunun MAT, MalzemeNumarası şeklinde kullanımı ile gerçekleştirilebilir. MAT komutunun grafiksel kullanıcı arayüzü erişimi Main Menu --> Preprocessor --> Meshing --> Mesh Attributes --> Define Attribs yolu izlenerek sağlanır. Bu durumda ekrana, malzeme numarasının belirlenmesine imkan tanıyacak olan Meshing Attributes penceresi gelecektir.

66 Meshing Attributes penceresindeki [MAT] kısmında önceden tanımlaması gerçekleştirilmiş olan malzeme modelinin numarası ve OK tuşuna basılır. Lineer malzeme özelliklerinin tanımlanması için MP komutu kullanılır. Tanımlanacak lineer malzeme özellikleri sıcaklıktan bağımsız veya sıcaklığa bağlı olabilir. ANSYS komut satırı girişinden MP, GirilecekMalzemeÖzelliği, MalzemeReferansNumarası, C0, C1, C2, C3, C4 komutu çalıştırılarak malzeme özelliği tanımlaması gerçekleştirilebilir. Girilecek malzeme özelliği, EX; Elastiklik Modülü (EY ve EZ olarak da kullanılabilir), ALPX; Isıl Genleşme Katsayısı (ALPY ve ALPZ olarak da kullanılabilir), PRXY; Poisson Oranı (PRYZ ve PRXZ olarak da kullanılabilir), DENS; Yoğunluk, C; Özgül Isı, ENTH; Entalpi, KXX; Isıl İletkenlik Katsayısı (KYY ve KZZ olarak da kullanılabilir) olabilir. Bunlardan bir kısmı, tamamı veya daha fazlası analizin tipine bağlı olarak tanımlanır. Malzeme özelliklerinin sıcaklıktan bağımsız olması durumunda C1 den C4 e kadar olan sabitlerin 0 olması gerekir. Komut satırı girişinde buraların boş bırakılması sabitlerin 0 olarak kabul edilmesi için yeterli olacaktır. Örneğin; MP,EX,1,2e11 komutu ile 1 referans numaralı malzemeye ait elastiklik modülü 2e11 olarak, MP,DENS,1,7800 komutu ile 1 referans numaralı malzemeye ait yoğunluk 7800 olarak ve MP,KXX,3,43 komutu ile 3 referans numaralı malzemeye ait termal iletkenlik katsayısı 43 olarak tanımlanmış olur. Malzeme özellikleri tanımlaması Main Menu kullanılarak da gerçekleştirilebilir. Bu işlem Main Menu --> Preprocessor --> Material Props --> Material Models yolu izlenerek gerçekleştirilebilir.

67 Ekrana Define Material Model Behavior penceresi gelir. Bu pencerenin sol tarafında daha önceden belirlenmiş bir malzeme modeli olmaması durumunda Material Model Number 1 seçili olarak gelir. Material Models Available olarak verilen kısım da ise önden belirlenmiş ve kullanılabilecek malzeme modelleri verilmiştir. İzotropik lineer elastik malzeme modeli için aşağıdaki şekilde verilen yol izlenir. Böylelikle ekrana gerekli malzeme özelliklerinin girilebilmesine imkan tanıyacak olan Linear Isotropic Properties for Material Numb... penceresi gelecektir. Bu pencere seçilen malzeme modeline uygun olarak EX ve PRXY değerlerinin girilebilmesine imkan tanıyan kutucuklara sahiptir. İlgili değerler girildikten sonra OK tuşuna basılır.

68 Malzeme tanımlamasının tamamlanması durumunda Define Material Model Behavior penceresindeki Material seçeneğinin altındaki Exit seçeneği kullanılarak malzeme özelliği belirleme işlemi tamamlanır. İzotropik malzemeler için yalnızca X yönündeki malzeme özelliğini tanımlamak yeterli olacaktır. Bu durumda diğer yönlerdeki özellikler de X yönündeki özellik değerinde varsayılırlar. Sıcaklığa bağlı malzeme özellikleri tanımlamak için de yine MP komutu kullanılabilir. MP komutu, özellik değerinin sıcaklığa bağlı polinomal bir fonksiyon olarak tanımlamasına imkan tanır. Burada özelliğin değeri : Değer = C0 + C1T^1 + C2T^2 + C3T^3 + C4T^4 bağıntısına göre belirlenir. Burada Cn ler katsayılar ve T de sıcaklıktır. C0, C1, C2, C3 ve C4 katsayıları MP komutunda ilgili kısımlara girilerek belirlenir. Eğer yalnızca C0 değeri tanımlanırsa tanımlanan malzeme değeri sabit yani sıcaklıktan bağımsızdır. Eğer C0 ve C1 katsayıları tanımlanırsa malzeme özelliği değerinin sıcaklık ile lineer olarak değiştiği varsayılmış olur. Sıcaklığa bağlı malzeme özelliklerinin tanımlandığı durumda ANSYS belirli sıcaklık değerleri için malzeme özellik fonksiyonunu hesaplayarak fonksiyonu tablo haline dönüştürür. Sıcaklıktan bağımsız veya sıcaklıkla lineer olarak değişen özellikler için özellikler derece ile derece arasında hesaplanır. İkinci veya daha yüksek dereceli polinomal fonksiyon

69 durumunda ise MP komutundan önce MPTEMP veya MPTGEN komutları kullanılarak istenen çalışma sıcaklık değerleri belirlenir. Bu komutlardan sonra kullanılacak olan MPDATA komutu da bu sıcaklık noktaları ile ilgili malzeme özellik değerinin girilmesini sağlar. MPTEMP komutunun MPTEMP, TabloSıcaklıkDeğeriBaşlangıçNoktası, Sıcaklık1, Sıcaklık2, Sıcaklık3, Sıcaklık4, Sıcaklık5, Sıcaklık6 şeklinde kullanımı vardır. MPDATA komutu ise; MPDATA, GirilecekMalzemeÖzelliği, MalzemeReferansNumarası, TabloSıcaklıkDeğeriBaşlangıçNoktası, Değer1, Değer2, Değer3, Değer4, Değer5, Değer6 şeklinde kullanılır. Sıcaklığa bağlı malzeme özellikleri tanımlaması da Main Menu kullanılarak gerçekleştirilebilir. Bu işlem için de Main Menu --> Preprocessor --> Material Props --> Material Models yolu izlenebilir. Yukarıdaki şekilde verilen örnek için ekrana gerekli malzeme özelliklerinin girilebilmesine imkan tanıyacak olan Linear Isotropic Properties for Material Numb... penceresi gelecektir. Bu pencere seçilen malzeme modeline uygun olarak EX ve PRXY değerlerinin girilebilmesine imkan tanıyan kutucuklara sahiptir. Bu değerlerin sıcaklığa bağlı olması durumunda ise bu penceredeki Add Temperature tuşu tıklanır.

70 Bu durumda bu pencerede sıcaklık girilebilmesine imkan tanıyan Temperatures penceresi aktif hale gelirken aynı zamanda benzer malzeme özelliklerinin farklı sıcaklıktaki değerlerinin girilebilmesine imkan tanıyacak yeni bir sütun da açılır. Bu penceredeki Add Temperature tuşuna tıklandıkça açılacak olan yeni sütun sayısı artacaktır. MPPLOT komutunu kullanarak sıcaklığa bağlı olarak girilen lineer malzeme özelliğinin sıcaklık ile değişimini grafik olarak görmek mümkün olur. Bu komutun MPPLOT, MalzemeÖzelliğiEtiketi, MalzemeReferansNumarası, MinimumSıcaklıkDeğeri, MaksimumSıcaklıkDeğeri, MinimumÖzellikDeğeri, MaksimumÖzellikDeğeri şeklinde kullanımı vardır. ANSYS Input Windows kullanarak 4 referans numaralı bir malzeme için sıcaklığa bağlı entalpi değerleri girişi yapalım: MPTEMP,1,1600,1800,2000,2325,2326,2335 MPTEMP,7,2345,2355,2365,2374,2375,3000 MPDATA,ENTH,4,1,53.81,61.23,68.83,81.51,81.55,82.31 MPDATA,ENTH,4,7,84.48,89.53,99.05,112.12,113.00, Malzeme özellikleri yukarıda gösterildiği gibi girildikten sonra ANSYS Input Windows kısmında MPPLOT komutunu çalıştıralım: MPPLOT,ENTH,4,1500,3125,50,150 Bu durumda, ekrana gelecek olan malzeme özelliğinin sıcaklık ile değişim grafiği aşağıda verildiği gibi olacaktır:

71 Eğer eşit olmayan sayıda sıcaklık noktası ve özellik değeri tanımlanırsa bunlardan sadece her ikisi için değer atanmış noktalar için özellik fonksiyon tablosu hazırlanır. Başka bir malzeme için farklı sıcaklık değerleri belirleyebilmemiz için öncelikli olarak mevcut sıcaklık tablosunun MPTEMP komutunu herhangi başka bir argüman kullanmadan çalıştırarak silmek gerekir. Daha sonra tekrar MPTEMP komutu kullanılarak yeni bir sıcaklık tablosu hazırlanır. Mevcut sıcaklık-özellik tablosundaki herhangi bir özellik değerini değiştirmek gerekirse, bu iş basitçe MPDATA komutu uygun yerleşim numarası için tekrar çalıştırılarak gerçekleştirilir. Örneğin 6 numaralı ENTH değerini den a değiştirmek istediğimizi varsayalım. Bu durumda komut şu şekilde çalıştırılmalıdır: MPDATA,ENTH,4,6,83.09 Mevcut sıcaklık-özellik tablosundaki herhangi bir sıcaklık değerini değiştirmek gerekirse, MPTEMP komutu uygun yerleşim numarası ve değiştirilmek istenen sıcaklık değeri ile beraber çalıştırılmalı ve ardından da MPDRES komutu malzeme numarası ve ilgili özellik etiketi ile beraber çalıştırılmalıdır. 7 numaralı sıcaklık değerini 2345 den 2340 a değiştirmek istediğimizi varsayalım: MPTEMP,7,2340 MPDRES,ENTH,4 MPDRES komutunun kullanılma sebebi şudur: MPTEMP komutu kullanıldığında sonraki bir malzeme numarası için sıcaklık-özellik tablosuna sıcaklık değeri atar. Halbuki MPDRES komutu daha önceden veritabanına kaydedilmiş bir sıcaklık-özellik değerini güncellememize yarar. Herhangi bir sebeple silinmesi istenen malzeme özellikleri MPDELE komutu kullanılarak silinebilir. Bu komutun MPDELE, MalzemeEtiketi, İlkMalzemeReferansNUmarası, SonMalzemeReferansNumarası, ArtışMiktarı şeklinde kullanımı vardır. Oturumumuz süresince tanımlanmış olan malzeme özelliklerinin listesi ise MPLIST komutu yardımıyla alınabilir.

72 Lineer malzeme özellikleri sıcaklığa bağımlı olsun veya olmasın, başka bir kodlanmış dosyaya yazılabilir (MPWRITE) ve bir kodlanmış dosyadan veritabanına okunabilir (MPREAD). CDWRITE komutu ise MAT argümanı ile kullanılarak hem lineer hem de lineer olmayan malzeme özelliklerinin bir dosyaya yazılmasını sağlar. Plastisite verisi, manyetik alan verisi (B-H eğrisi), sürünme verisi gibi lineer olmayan malzeme özellikleri genellikle çizelge verisi şeklindedir. Lineer olmayan malzeme özelliği tanımlamaya başlamak için ilk yapılacak iş TB komutunu kullanarak bir veri tablosu aktive etmektir. TB komutunun kullanımı şu şekilde verilebilir: TB, VeriTablosuTipi, MalzemeReferansNumarası, SıcaklıkDeğeriSayısı, BelirliSıcaklıktaGirilecekVeriNoktasıSayısı, Opsiyon. Örneğin; TB,BH,2 komutu 2 referans numarasına sahip malzeme için bir B-H tablosu tablosu aktive eder. Lineer olmayan malzeme özellikleri tanımlaması benzer şekilde Main Menu kullanılarak gerçekleştirilebilir. Bu işlem için de Main Menu --> Preprocessor --> Material Props --> Material Models yolu izlenebilir. Ekrana tekrar Define Material Model Behavior penceresi gelir. Çeşitli lineer olmayan malzeme modellerinden herhangi biri bu pencere yardımı ile seçilebilir. Structural -> Nonlinear -> Inelastic -> Rate Independent -> Isotropic Hardening Plasticity -> Mises Plasticity -> Bilinear yolunu izleyerek gerilimgenleme plastisite eğrisi tanımlamak istediğimizi varsayalım. Bilinear seçeneğini seçebilmek için iki kere tıkladığımızda ekrana bir uyarı penceresi gelecektir.

73 Bu uyarı penceresinde, seçilen malzeme modeli için öncelikle elastik malzeme özelliklerinin tanımlanması gerektiği belirtilmektedir. Bu pencerede OK tuşuna basılır. Böylelikle ekrana gerekli elastik malzeme özelliklerinin girilebilmesine imkan tanıyacak olan Linear Isotropic Properties for Material Numb... penceresi gelir. Bu pencere seçilen malzeme modeline uygun olarak EX ve PRXY değerlerinin girilebilmesine imkan tanıyan kutucuklara sahiptir. İlgili değerler girildikten sonra OK tuşuna basılır. Ardından ekrana Bilinear Isotropic Hardening for Material Number 1 penceresi gelir. Açılan bu Bilinear Isotropic Hardening for Material Number 1 penceresi malzeme modeline uygun olarak akma gerilmesi değerinin girilebilmesine imkan tanıyan Yield Stss ve tanjant modülünün girilebilmesine imkan tanıyan Tang Mod kutucuklarına sahiptir. BU pencerede ilgili değerler girildikten sonra OK tuşuna basılır. Malzeme özelliklerinin sıcaklığa bağlı olması durumunda bu penceredeki Add Temperature tuşu tıklanır. Böylelikle bu pencerede benzer malzeme özelliklerinin farklı sıcaklıktaki değerlerinin girilebilmesine imkan tanıyacak yeni bir sütun da açılır. Bu penceredeki Add Temperature tuşuna tıklandıkça açılacak olan yeni sütun sayısı artacaktır.

74 Eğer Input Windows kısmında ANSYS komutları kullanarak lineer olmayan malzeme özellikleri tanımlamak isteseydik TB komutundan sonra kullanmamız gereken komutlardan biri TBTEMP komutu olacaktı. TBTEMP komutu veri tablosu için sıcaklık tanımlar ve TBTEMP, Sıcaklık, ModAnahtarı şeklinde kullanımı vardır. Tanımlanmış olan veri tablosunun veri girişleri ise TBPT veya TBDATA komutları ile gerçekleştirilir. TBPT komutu gerilim-genleme ve B-H eğrilerinde nokta tanımlanmasına yarar ve TBPT, İşlem, NoktanınXDeğeri, NoktanınYDeğeri şeklinde kullanımı vardır. İşlem yerine DEFI veya DELE anahtarlarından biri kullanılır. DEFI anahtarı yeni bir nokta tanımlanmasına yararken DELE anahtarı ise önceden tanımlanmış olan noktanın silinmesine yarar. Silme işleminin gerçekleşebilmesi için NoktanınXDeğeri'nin birbirlerini karşılaması gerekir. Multilineer malzeme özelliğini Input Wİndows kısmını kullanarak tanımlamak isteyeceğimiz bir örnek şu şekilde olabilir: TB,MELAS,1,1,5 TBTEMP,0 TBPT,DEFI,0.002,43.2 TBPT,DEFI,0.004,105.6 TBPT,DEFI,0.006,206.4 TBPT,DEFI,0.008,364.8 TBPT,DEFI,0.01,600 Girilen veri tablosunun doğruluğunu kontrol etmek amacıyla tabloya ait verilerin grafiğini çizdirebiliriz. Bu amaçla TBPLOT komutu kullanılır. Bu komut TBPLOT, VeriTablosuEtiketi, MalzemeReferansNumarası şeklinde kullanılır. Yukarıdaki örneğimize uygun olarak; TBPLOT,MELAS,1 komutunu çalıştıracak olursak elde edeceğimiz grafik aşağıdaki gibi olacaktır:

75 MALZEME ÖZELLİKLERİ Plastik deformasyon analizleri veya bir başka deyişle yüksek genleme analizleri lineer olmayan malzeme özellikleri tanımlaması gerektiren ve sıkça kullanılan analizlerdendir. Pekçok mühendislik malzemeleri belli bir noktaya kadar lineer gerilme-genleme ilişkisi gösterir. Geridönüşümsüz genleme yani plastik davranış ise gerilmelerin malzemenin akma noktasının üzerine çıkması ile görülür. Bir plastik deformasyon analizi yüksek deformasyon miktarı gerçekleştirebilir. Böyle bir durumun öngörüldüğü durumlarda NLGEOM komutunun çalıştırılarak aktif hale getirilmesi gerekir. NLGEOM komutu NLGEOM, Anahtar şeklinde kullanılır. Anahtar kısmına ON yazılması durumunda yüksek sapma etkisi dahil edilirken OFF yazılması durumunda yüksek sapma etkisi dahil edilmez. Eleman tipine bağlı olarak yüksek sapma etkisi; yüksek sapma, yüksek dönme veya yüksek genleme olarak kategorize edilir. Yüksek deformasyon analizlerinde malzemeye ait gerilim-genleme eğrisi değerleri gerçek gerilme-gerçek genleme değerleri olarak girilmelidir. Düşük deformasyon miktarlarında ise gerçek gerilme-gerçek genleme eğrisi, mühendislik gerilme-mühendislik genleme değerlerine çok yakın olduğu için aynı gibi kabul edilebilir. Malzemeye ait plastik davranışın tanımlanmasında bir kaç seçenek vardır. Bunlar; - BISO (Bilinear Isotropic Hardening-) - MISO (Multilinear Isotropic Hardening-) - BKIN (Bilinear Kinematic Hardening-) - MKIN (Multilinear Kinematic Hardening-) Bilinear deformasyon sertleşmesi özelliği gösteren malzeme modeli ile multilinear deformasyon sertleşmesi özelliği gösteren malzeme modeli arasındaki fark bilinear malzeme modelinde gerilme-genleme eğrisinin iki lineer eğri ile tanımlanıyorken multilinear malzeme modelinde gerilme-genlme eğrisinin ikiden fazla lineer eğri ile tanımlanıyor olmasıdır. Deformasyon sertleşmesi kuralları arasındaki fark ise asal gerilmeler uzayında gösterilen akma yüzeyi grafiği ile açıklanabilir. Mises akma kriterine göre bu durumda akma yüzeyi bir silindir oluşturacaktır. Akma yüzeyinin içi yani silindirin içi elastik bölgeyi temsil ederken yüzeyin kendisi plastisiteyi tanımlamada

76 kullanılır. Yüzeyin dışında ise herhangi bir gerilme durumu olamaz. Deformasyon sertleşmesi kuralları ise, işte bu akma yüzeyinin plastik deformasyon gerçekleştikçe nasıl davrandığını belirler. İzotropik sertleşme kuralı akma yüzeyinde genişlemeyi tanımlar. Yani akma gerçekleştikçe, akma yüzeyi üniform olarak genişler. Bu aynı zamanda akma yüzeyinin içindeki bölgece temsil edilen elastik bölgenin de sürekli büyümesi anlamına gelir. Kinematik sertleşme kuralı ise akma yüzeyinde bir yer değiştirmeyi tanımlar. Bu ise, asal gerilme uzayında hareket eden akma yüzeyinin hareket etmesine rağmen elastik bölgenin aynı boyutta kalması anlamına gelir. Bu yaklaşım aynı zamanda pek çok metalde gözlenen Bauschinger etkisinin de modelce kapsanmasını sağlar. Peki hangi deformasyon sertleşmesi kuralının kullanılacağına nasıl karar vermek gerekir: - İzotropik deformasyon sertleşmesi modeli metallerin yüksek genleme analizlerinde kullanılabilir (gerçek genlemenin %5-10'dan daha büyük genleme analizleri) - İzotropik deformasyon sertleşmesi modeli çevrimsel yük uygulamalarında Bauschinger etkisini kapsamamasından dolayı anlamsızlaşır. - Kinematik deformasyon sertleşmesi Bauschinger etkisini içermesinden dolayı çevrimsel yük uygulamalarında kullanılabilir. - Kinematik deformasyon sertleşmesi modeli düşük genleme analizlerinde kullanılmalıdır. Şimdi yukarıdaki her bir deformasyon sertleşmesi kuralına göre lineer olmayan malzeme özelliklerinin nasıl tanmlanacağına bakalım: Elastisite modülü 100 GPa olan 2024 Al. alaşımı malzemenin akma gerilmesi 20 MPa olsun. Malzememizin izotropik deformasyon sertleşmesi davranışı gösterdiğini varsayalım. Bilinear malzeme modelinde tanjant modülü olarak tanımlanan ve plastik bölgede malzemenin davranışını eğim olarak ifade eden bir sabite daha ihtiyacımız var. O da 4 GPa olsun. Bu durumda ANSYS komut satırı giriş dizisi şu şekilde olacaktır: /PREP7 MP,EX,1,100e9 MP,PRXY,1,0.3 TB,BISO,1 TBDATA,1,20e6,4e9 Bu komutların ardından kullanılacak olan TBPLOT,BISO,1 komutu bu malzemeye ait gerilme-genleme grafiğini çizdirecektir:

77 Grafikteki ilk eğim elastisite modülü ile tanımlanır. Grafikte akma gerilmesinden sonraki eğimi ise tanjant modülü belirler. Tanjant modülü sıfırdan küçük olamayacağı gibi elastisite modülünden de büyük olamaz. TBDATA komutu TBDATA, VeriTablosuBaşlangıçNoktası, Veri1, Veri2, Veri3, Veri4, Veri5, Veri6 şeklinde kullanılır. TB,BISO,1 komutundan sonra kullanılan TBDATA komutundaki ilk veri akma dayanımı, ikinci veri ise tanjant modülü olarak kabul edilir. BISO seçeneği bize 6 farklı sıcaklık için gerilim-genleme eğrisi girebilme olanağı tanır. İkinci örneğimizde, malzememizin yine izotropik deformasyon sertleşmesi davranışı gösterdiğini varsayalım. Multilinear malzeme modeli kullanarak tanımlayacağız malzemenin 0 derece ve 500 derece olmak üzere iki farklı sıcaklık değerindeki gerilim-genleme değerlerini girmemiz gerektiğini varsayalım. Her bir sıcaklık için gerilim-genleme değerleri ise aşağıdaki komut satırı girişinde verildiği gibi olsun: /PREP7 MPTEMP,1,0,500 MP,EX,2,12e6,-8e3 TB,MISO,2,2,5 TBTEMP,0.0 TBPT,DEFI,3.67e-3,44e3 TBPT,DEFI,5e-3,50e3 TBPT,DEFI,7e-3,55e3 TBPT,DEFI,10e-3,60e3 TBPT,DEFI,15e-3,65e3 TBTEMP,500 TBPT,DEFI,3.67e-3,33e3 TBPT,DEFI,5e-3,37e3 TBPT,DEFI,7e-3,40.3e3 TBPT,DEFI,10e-3,43.7e3 TBPT,DEFI,15e-3,47e3 Bu komutların ardından kullanılacak olan TBPLOT,MISO,2 komutu bu malzemeye ait gerilme-genleme grafiğini çizdirecektir:

78 Bu örnekte 0 derece ve 500 derecede olmak üzere iki gerilme-genleme eğrisi multilineer malzeme özelliğine göre ANSYS'e tanıtıldı. MPTEMP,1,0,500 komutu ile iki farklı sıcaklık değeri için veri girişi olacağı belirtilir. MP,EX,2,12e6,-8e3 komutu ile ise elastisite modülü değeri sıcaklığın bir fonksiyonu olarak girilir. Daha sonraki TB,MISO,2,2,5 komutu ile 2 referans numaralı malzeme için 2 farklı sıcaklıkta 5 veri noktası girişi için veri tablosu açılması sağlanır. TBTEMP,0 komutu takip eden veri girişlerinin 0 derece için girilen değerler olduğunu belirler ve TBPT komutu ile veri girişi gerçekleştirilir. Daha sonra TBTEMP,500 komutu ile takip eden veri girişlerinin 500 derece için girilen değerler olduğu bildirildikten sonra TBPT komutu ile tekrar veri girişi gerçekleştirilir. MISO seçeneği bize 20 farklı sıcaklık değerinde 100 farklı veri noktası içerebilen gerilim-genleme eğrisi girebilme olanağı tanır. Multilineer malzeme özellikleri tanımlaması Main Menu kullanılarak gerçekleştirilebilir. Bu işlem için de Main Menu --> Preprocessor --> Material Props --> Material Models yolu izlenebilir.

79 Ekrana tekrar Define Material Model Behavior penceresi gelir. MISO malzeme modeli; Structural -> Nonlinear -> Inelastic -> Rate Independent -> Isotropic Hardening Plasticity -> Mises Plasticity -> Multilinear yolu izlenerek tanımlanabilir. Yukarıdaki örnek için doldurulmak üzere ekrana gelecek olan Multilinear Isotropic Hardening for Material Number 2 penceresinin görünümü şu şekilde olacaktır: Şimdi ise bilineer kinematik sertleşme kuralına göre nasıl gerilme-genleme eğrisi tanımlandığına bir bakalım: Üçüncü örneğimizde, malzememizin kinematik deformasyon sertleşmesi davranışı gösterdiğini varsayıyoruz. Malzemenin 0 derece ve 500 derece olmak üzere iki farklı sıcaklık değerindeki gerilim-genleme değerlerini girmemiz gerektiğini varsayalım. Her bir sıcaklık için gerilim-genleme değerleri aşağıda verildiği şekilde komutlar kullanılarak tanımlanabilir: /PREP7 MPTEMP,1,0,500 MP,EX,3,12e6,-8e3 TB,BKIN,3,2 TBTEMP,0 TBDATA,1,44e3,1.2e6 TBTEMP,500 TBDATA,1,29.33e3,0.8e6 Bu komutların ardından kullanılacak olan TBPLOT,BKIN,3 komutu bu malzemeye ait gerilme-genleme grafiğini çizdirecektir:

80 Benzer şekilde MPTEMP,1,0,500 komutu ile iki farklı sıcaklık değeri için veri girişi yapılacağı belirtiliyor. MP,EX,3,12e6,-8e3 komutu ile elastisite modülü değerini 3 referans numaralı malzeme için sıcaklığın bir fonksiyonu olarak girdik. Daha sonraki TB,BKIN,3,2 komutu ile 3 referans numaralı malzeme için 2 farklı sıcaklıkta gerilme-genleme eğrisi girişi için veri tablosu açılması sağlanır. TBTEMP,0 komutu, takip eden veri girişlerinin 0 derece için girilen değerler olduğunu belirler. TB,BKIN,3 komutundan sonra kullanılan TBDATA komutundaki ilk veri akma dayanımı, ikinci veri ise tanjant modülüdür. Daha sonra TBTEMP,500 komutu ile takip eden veri girişinin 500 derece için girilen değerler olacağı bildirildikten sonra TBDATA,1,29.33e3,0.8e6 komutu ile akma dayanımı 29.33e3 ve tanjant modülü 0.8e6 olarak tanımlanmış olur. Multilinear kinematik sertleşme kuralına göre gerilme-genleme eğrisi tanımlamak istersek aşağıda örnek olarak verilen komutlara benzer komutlar kullanabiliriz. Dördüncü örneğimizde malzememizin kinematik deformasyon sertleşmesi davranışı gösterdiğini bizim bunu multilinear malzeme modeli kullanarak tanımlamamız gerektiğini varsayalım. Yine benzer şekilde malzemenin 0 derece ve 500 derece olmak üzere iki farklı sıcaklık değerindeki gerilim-genleme değerlerini gireceğiz: /PREP7 MPTEMP,1,0,500 MP,EX,4,12e6,-8e3 TB,MKIN,4,2 TBTEMP,,STRAIN TBDATA,1,3.67e-3,5e-3,7e-3,10e-3,15e-3 TBTEMP,0 TBDATA,1,44e3,50e3,55e3,60e3,65e3 TBTEMP,500 TBDATA,1,33e3,37e3,40.3e3,43.7e3,47e3 Bu komutların ardından kullanılacak olan TBPLOT,MKIN,4 komutu bu malzemeye ait gerilme-genleme grafiğini çizdirecektir:

81 MPTEMP,1,0,500 komutu ile 0 ve 500 derece olmak üzere iki farklı sıcaklık değeri için veri girişi yapılacağı belirtildi. MP,EX,4,12e6,-8e3 komutu ile elastisite modülü değerini 4 referans numaralı malzeme için sıcaklığın bir fonksiyonu olarak girdik. Daha sonraki TB,MKIN,4,2 komutu ile 4 referans numaralı malzeme için 2 farklı sıcaklıkta gerilme-genleme eğrisi girişi için veri tablosu oluşturduk. TBTEMP,,STRAIN komutu TBTEMP komutunun bir başka kullanımını göstermektedir. TBTEMP,,STRAIN şeklindeki komut satırı girişinden sonraki TBDATA komutu veri girişlerinin multilinear sertleşme kuralı için tanımlanacak olan genleme değerleri olduğunu belirtir. Böylelikle TBDATA,1,3.67e-3,5e-3,7e-3,10e-3,15e-3 komut satırı ile girilen değerler multilinear gerilme genleme eğrimiz için genleme değerlerini ifade eder. Daha sonra ise farklı sıcaklık değerleri için bu genleme noktalarına karşılık gelen gerilme değerleri girilir. TBTEMP,0 komutu ile 0 derece değeri için veri girişinin yapılacağı belirtilir. Takip eden TBDATA, 1, 44e3, 50e3, 55e3, 60e3, 65e3 komutu ile 0 derece için gerilme değerleri girilmiş olur. TBTEMP,500 komutu ile 500 derece değeri için veri girişinin yapılacağı belirtilir. TBDATA,1,33e3,37e3,40.3e3,43.7e3,47e3 komutu ile 500 derece için gerilme değerleri girilmiş olur. ELEMAN TİPİ Eleman seçimi analizde kullanılacak olan matematiksel modelin belirlenmesi açısından son derece önemlidir. Elemanlar yapılacak analizin çeşidine göre seçilir. Yani statik, termal, akışkan veya elektromanyetik analizler için farklı elemanlar kullanılır. Benzer şekilde analiz edilecek olan modelin boyutu da (2D veya 3D) eleman seçimindeki etkenlerden biridir. İki boyutlu modellerin X-Y düzleminde tanımlanması gereklidir. Eksenel simetrik modeller de 2D model olarak kabul edilirler. ANSYS geniş bir eleman kütüphanesine sahiptir. Bir eleman, maksimum sekiz karakterden oluşan ve grup tanımlamasını içeren bir isim ile belirlenir. Ayrıca herbir elemana ait özel bir numara bulunur. Kütüphaneden bir eleman seçimi ET komutu ile gerçekleştirilir ve kullanımı ET, ElemanReferansNumarası, ElemanAdı(veya numarası), AnahtarSeçenek1,...,AnahtarSeçenek6 şeklindedir. ET komutuna grafiksel kullanıcı arayüzü erişimi Main Menu kullanılarak gerçekleştirilebilir. Bu işlem için Main Menu --> Preprocessor --> Element Type --> Add/Edit/Delete yolu izlenebilir.

82 Bu durumda ekrana, eleman seçilebilmesine, daha önce seçilmiş olan elemanların seçimden kaldırılmasına ve seçili elemanlara ait seçeneklerin girilebilmesine veya degiştirilebilemsine imkan tanıyan Element Types penceresi gelecektir. Sonlu elemanlar modelimizde kullanacağımız eleman veya elemanların seçilmesi için açık duran Element Types penceresindeki Add... düğmesi seçilir. Daha sonra açılan Library of Element Types penceresinden

83 uygun olan eleman OK tuşuna basılarak seçilir veya birden fazla eleman seçimi gerçekleştirilecekse tekrarlı seçimler için Apply tuşuna basılır. Daha sonra ekrandaki Library of Element Types penceresi ekrandan gidecek ve Element Types penceresi tekrar aktif hale gelecektir. Ekranda tekrar aktifleşen bu pencerede daha önce aktif olmayan Options... ve Delete tuşları da aktif hale geçer. Genel olarak elemanlar için 4 şekil geçerlidir. Bunlar nokta, çizgi, alan ve hacim dir. Bir nokta eleman tipik olarak bir düğüm noktası ile belirlenen bir elemandır. Örneğin kütle (mass) eleman noktasal şekle sahip bir elemandır. Çizgi eleman, bir çizgi veya yay ile tanımlanan ve iki veya üç düğüm noktasını birbirine bağlayan bir elemandır. Alan eleman, üçgen veya dörtgen şekle sahip bir katı eleman veya bir kabuk (shell) elemandır. Hacim eleman ise, dörtkenarlı (tetrahedral) veya tuğla (brick) şekle sahip ve genellikle 3D olan katı elemandır.

84 ANSYS de kullanılan elemanların çoğu için ortak özellikler mevcuttur. Her bir elemana ait eleman girişleri tablosu olarak adlandırabileceğimiz bir tablo vardır ve bir elemanın hesaplamada kullanması gereken tüm verileri içerir. Eleman tablosu nda eleman adı, düğüm noktaları, serbestlik derecesi, gerçek sabitler (real constants), malzeme özellikleri, yüzey yükleri, cisim yükleri (body loads) ve anahtar seçenekler ile ilgili veriler bulunur. Her bir elemanın diğer bir elemana veya dış dünyaya bağlandıği düğüm noktaları vardır ve bunlar I, J, K... şeklinde harflerle listelenir. Düğüm noktaları numaralandırılması, düğüm noktaları listesinde verilen liste ile aynı sırada olmalıdır. Yani I düğüm noktası elemanın birinci düğüm noktası olmalıdır. Bazı elemanlar için düğüm noktası sıralaması elemanın koordinat sistemi yönünü belirler. Her bir eleman, analiz sonucunda tespit edilecek olan düğüm noktaları bilinmeyenlerini içeren bir serbestlik derecesi setine sahiptir. Serbestlik derecesi, sıcaklık, basınç, yer değiştirme, dönme, voltaj vb. olabilir. Analiz sonucunda elde edilen, gerilmeler, ısı akışları gibi sonuçlar işte bu serbestlik derecesi değerlerinden hesaplanarak elde edilmiş değerlerdir. Düğüm noktalarında tanımlanmış olan serbestlik dereceleri haricen kullanıcı tarafından belirlenebilen bir set olmayıp düğüm noktalarının bağlandığı eleman tipi ile belirlenen bir özelliktir. Dolayısıyla eleman tipinin seçimi her hangi bir ANSYS analizi için çok önemli bir basamaktır. Eleman matrislerinin hesaplanmasında kullanılması gereken fakat düğüm noktaları yerleşimi veya malzeme özellikleri tarafından belirlenemeyen verilere gerçek sabitler (real connstants) denir. Tipik olarak gerçek sabitler alan, kalınlık, iç çap, dış çap gibi kullanılan elemanın özelliğine bağlı olarak değişen ve analizin gerçekleştirilebilmesi için kullanıcı tarafından ayrıca girilmesi gereken değerlerdir. Gerçek sabitlerin girilmesi için R komutu kullanılır. Bu komutun R, SetTanımlamaNumarası, GerçekSabit1, GerçekSabit2,..., GerçekSabit6 şeklinde kullanımı vardır. Gerçek sabit belirleme işlemi için grafiksel kullanıcı arayüzü kullanılacaksa Main Menu --> Preprocessor -- > Element Type --> Add/Edit/Delete yolu izlenebilir. Böylelikle ekrana gerçek sabitlerin tanımlanmasına, değiştirilmesine veya silinmesine imkan tanıyan Real Constants penceresi gelir.

85 Açılan Real Constants penceresinde Add... tuşuna basılarak gerçek sabitler seti oluşturulması sağlanır. Add... tuşuna basılması ile ekrana Element Type for Real Co... penceresi gelerek gerçek sabit değerlerinin seçili hangi eleman için olacağının belirlenmesi sağlanır.

86 Element Type for Real Co... penceresinde eleman tipi seçildikten sonra OK tuşuna basılır. Bundna sonra artık elemana gerçek sabit değerlerinin atanmasına imkan tanıyan pencere açılır. Açılan bu pencere seçili olan elemanın tipine de bağlı olarak Real Constants for BEAM3 penceresidir. BU pencerede elemanın tipine bağlı olarak gerçek sabit değeri olarak girilebilecek verilerin belirtildiği kutucuklar vardır. Bu kutucuklara gerekli değerler girildikten sonra OK tuşuna basılır.

87 Ekrana tekrar gelen Real Constants penceresinde tanımlanmış olan bir gerçek sabit seti olduğu görülmektedir. BU pencere kullanılarak tanımlanmış olan gerçek sabit seti verileri değiştirilebilir, silinebilir veya bir başka gerçek sabit değerleri seti tanımlanabilir. Eğer ilave edilecek başka bir gerçek sabit seti yoksa Close tuşuna basılarak işlem tamamlanır. Her hangi bir elemanın ihtiyaç duyduğu gerçek sabitler listesi ANSYS Elements Reference el kitabında herbir eleman için ayrı bir tabloda verilmiştir. R komutu kullanılarak gerçek sabit değerler tanımlama işlemi en fazla 6 sabit değerin tanımlanmasına izin verir. 6 dan fazla gerçek sabit girilmesinin gerekli olduğu durumlarda ise RMORE komutu kullanılır. RMORE, GerçekSabit7, GerçekSabit8,..., GerçekSabit12 şeklinde kullanılarak aktif olan gerçek sabit setine ilave gerçek sabitler eklenmesinde kullanılır. Herhangi bir gerçek sabit setini silmek için ise RDELE komutu kullanılabilir. BU komut RDELE, SilinecekİlkSetNumarası, SilinecekİkinciSetNumarası, ArtışMiktarı şeklinde kullanılır. Malzeme özellikleri, Young modülü (elastisite modülü), Poisson oranı, yoğunluk, termal iletkenlik katsayısı gibi malzemeye ait mühendislik sabitleridir. Malzeme özelliklerinin atanmasında her bir malzeme için yine bir referans numarası kullanılır. Her bir malzeme özelliğinin bir ANSYS etiket karşılığı vardır. EX, EY, EZ boyut bileşenleri ile beraber Young Modülü anlamında kullanılıyorken, DENS yoğunluk vb. şeklindedir. Bütün malzeme özellikleri sıcaklığın bir fonksiyonu olarak da girilebilir. Malzeme özelliklerinin tanımlaması ve girişi Malzeme Özellikleri bölümünde detaylı olarak anlatılmıştır. Bazı eleman tipleri yüzey yükleri uygulanmasına imkan tanır. Tipik yüzey yükleri yapısal elemanlar için basınç, termal elemanlar için konveksiyon veya ısı akışı olarak verilebilir. Çeşitli eleman tipleri de cisim yükleri uygulanmasına imkan tanır. Cisim yükleri yapısal elemanlar için sıcaklık, termal elemanlar için ısı üretme hızı vb. olabilir. Cisim yükleri herbir eleman için eleman içindeki uygulanma yeri ile beraber tanımlanmıştır. Örneğin PLANE42 elemanı için listede belirtilen Temperatures: T(I), T(J), T(K), T(L) cisim yükleri tanımlaması elemandaki I, J, K ve L düğüm noktalarında sıcaklık cisim yükünün uygulanabileceğini göstermektedir. Cisim yükleri BF veya BFE komutları aracılığı ile uygulanabilir.

88 Anahtar seçenekler ise (Key Options); elemanlara ait bazı özelliklerin aktif hale getirilmesi veya iptal edilmesi için kullanılan düğmeler gibidirler. Anahtar seçenekler, direngenlik formülasyonu seçenekleri, baskı kontrolleri, eleman koordinat sistemi seçenekleri gibi seçenekleri içerir. Anahtar seçenekler KEYOPT(1), KEYOPT(2),... şeklinde numaralandırılmıştır ve her bir anahtar seçenek için bir değer belirlemek mümkündür. 1 den 6 ya kadar anahtar seçenekleri için giriş ET veya KEYOPT komutları ile gerçekleştirilebilirken, 7 veya daha büyük numaralı anahtar seçeneği için değer belirleme işlemi ancak KEYOPT komutu ile gerçekleştirilebilir. ET komutunun ET, ElemanReferansNumarası, ElemanAdı(veya numarası), AnahtarSeçenek1, AnahtarSeçenek2,..., AnahtarSeçenek6 şeklinde kullanımı vardır. KEYOPT komutu ise; KEYOPT, ElemanReferansNumarası, AnahtarSeçenekNumarası, AnahtarSeçenekDeğeri şeklinde kullanılır. Anahtar seçenek belirleme işlemi için grafiksel kullanıcı arayüzü kullanılacaksa eleman tipinin belirlenmesin de olduğu gibi Main Menu --> Preprocessor --> Element Type --> Add/Edit/Delete yolu izlenir. Ancak açılan bu Element Types penceresinde anahtar seçenek tanımlaması yapmak istediğimiz eleman için elemanın önceden tanımlanmış olması gerekmektedir. Anahtar seçenek belirlemek istediğimiz eleman işaretlendikten sonra Options... tuşuna basılarak eleman için anahtar seçenek belirleme penceresi aktive edilir. Yukarıda seçili eleman için ekrana gelecek olan pencere BEAM3 element type options penceresidir. Bu ğencere kullanılarak gerekli anahtar seçenek değişiklikleri belirlendikten sonra OK tuşuna basılır.

89 Anahtar seçeneklerin başlangıç değerlerinin (default) ANSYS in farklı ürünlerinde farklı olabileceğini dikkate almak gerekir. Yani eğer bir input file birden fazla farklı ANSYS ürününde kullanılacaksa, anahtar seçeneklerin başlangıç değerlerinin farklı olmadığından emin olmak veya farklılık varsa bunu düzeltmek gerekir. Aksi durumda aynı input file farklı ANSYS ürünlerinde farklı davranış gösterebilir. ELEMANLARA BÖLME Sonlu elemanlar çözümünün gerçekleştirilebilmesi için eleman ve düğüm noktalarına ihtiyaç duyarız. Elemanlara bölme işlemi de katı modelin eleman ve düğüm noktaları ile doldurulması işlemidir. Bir sonlu elemanlar analizinde elemanlara bölme işleminde eleman yoğunluğu arttıkça çözüm gerçek çözüme o kadar yaklaşır. Ancak, eleman yoğunluğu arttıkça çözüm zamanı ve bilgisayar kaynağı gereksinimi de o ölçüde artar. Dolayısıyla gerekli olan eleman yoğunluğuna karar vermek gerekir. Bunu analiz öncesinde tahmin etmek oldukça güçtür. Ancak gerekli eleman yoğunluğunu belirlemek amacıyla uygulanabilecek bir takım pratik öneriler verilebilir: Örneğin bir gerilme analizinde, eğer yüksek doğrulukta gerilmelere ihtiyaç duyuyorsak, yüksek yoğunlukta eleman kullanmak, yüksek doğruluğun istendiği bölgede yapıda herhangi bir geometrik detayı ihmal etmemek, modelin herhangi bir yerindeki herhangi bir basitleştirmenin önemli bir hata oluşturabileceğini göz önünde bulundurmak gerekir. Eğer yerdeğiştirmeler ve nominal gerilme değerleri bizim için daha önemli ise; daha düşük bir eleman yoğunluğunun yeterli olabileceği ve küçük geometrik detayların ise ihmal edilebileceği göz önünde bulundurulabilir. Bir ısıl analizde ise eleman yoğunluğu genellikle tahmin edilen ısı değişim meyiline göre belirlenir. Yani eğer yapıda yüksek ısıl farklar ön görülüyorsa yüksek yoğunluklu eleman kullanılmalı iken eğer yapıda düşük ısıl meyil öngörülüyorsa düşük eleman yoğunluğu yeterli olabilir. Bir ısıl analizde genellikle ufak geometrik detaylar ihmal edilebilir. Ancak bir ısıl analiz sonrası yapı gerilme analizine de tabi tutulacaksa bu durumda gerilme analizinden beklentilerimize göre eleman yoğunluğuna karar vermeliyiz. ANSYS'de iki tip sonlu elemanlar oluşturma yöntemi vardır. Bunlardan ilki yukarıdan aşağıya modelleme yöntemi olan önce katı modelin oluşturulması ve bunun sonlu elemanlara bölünmesidir. İkincisi ise doğrudan oluşturma veya aşağıdan yukarıya diye adlandırılabilecek direk düğüm noktaları ve elemanlar kullanarak modeli oluşturmadır. Biz bu bölümde yukarıdan aşağıya modelleme yöntemini ele alacağız. Yani çözümü istenen probleme ait sistemin katı modeli çizilmiş ancak çözümün gerçekleştirilmesi için gerekli olan sonlu elemanlar modeli henüz oluşturulmamış olsun. Amacımız bu sonlu elemanlar modelini oluşturmak olacak.

90 Bir katı modelin elemanlara bölümü işlemine, eleman şeklini seçerek başlamak iyi bir başlangıç noktası olacaktır. Bunun için kullanılan komut MSHAPE'dir. MSHAPE, Anahtar, Boyut şeklinde kullanılan bu komutta Anahtar yerine 0 veya 1 yazılabilir. 0 yazıldığında eleman şekli iki boyutlu eleman için dörtgen, üç boyutlu eleman için altı yüzlü olacaktır. 1 yazıldığında ise eleman şekli iki boyutlu eleman için üçgen, üç boyutlu eleman için dörtyüzlü olacaktır. Boyut bölümünde ise modelin veya elemanlara bölünecek olan geometrik bileşenin boyutu belirtilir. Buna göre buraya 2D veya 3D yazılır. MSHAPE komutunun kullanılmadığı durumda ise ANSYS, atanan eleman için, başlangıç olarak kabul edilmiş olan şekli kullanacaktır. Aşağıda verildiği şekilde uygulanacak olan komutlar dizisi yandaki şekilde görüldüğü gibi katı modelimiz üçgen elemanlara bölünecektir: /PREP7 RECTNG,0,10,0,10 ET,1,plane42 ESIZE,3 MSHAPE,1,2d AMESH,1 Halbuki aynı komut dizisinde MSHAPE komutu; MSHAPE,2,2d şeklinde kullanılmış olsaydı aynı alan dörtgen elemanlara bölünmüş olacaktı. MSHAPE komutuna grafiksel kullanıcı arayüzü erişimi Main Menu kullanılarak gerçekleştirilebilir. Bu işlem için Main Menu --> Preprocessor --> Meshing --> Mesher Opts yolu izlenebilir.

91 Bu durumda ekrana pekçok elemanlara bölme seçeneği sunan Mesher Options penceresi gelir. Bu pencerede [MSHKEY] bölümünde KEY bölümü Mapped olarak işaretlenerek OK tuşuna basılır.

92 Böylelikle ekrana elemanların şeklini seçebilmemize imkan tanıyacak olan Set Element Shape penceresi gelir. 2d Shape key kısmında Quad veya Tri olarak verilen seçenekler alanımızın hangi şekildeki elemanlara bölüneceğinin belirlenmesinde kullanılır. Quad seçeneği alanın dörtgen elemenlara bölünmesine neden olurken Tri seçeneği alanın üçgen elemanlara bölünmesine neden olur. Bu pencerede OK tuşuna basılarak seçim işlemi tamamlanır.

93 Eleman şeklini belirledikten sonra bir katı modelin elemanlara bölünmesi işlemi öncesi eleman sıklığının da tanımlanması gerekir. Aşağıdan yukarıya doğru modelleme yönteminde, eleman yoğunluğunu iki şekilde belirleme imkanı vardır. Bunlardan birincisi 'eleman boyutu'nun belirtilmesi, ikincisi ise 'eleman bölütlerinin sayısı'nın belirtilmesidir. Eleman yoğunluğunun belirtilmesinde kullanılan komutlardan biri belki de ilki ESIZE komutudur. Bu komutun ESIZE, ElemanBoyutu, BölütSayısı şeklinde kullanımı vardır. ESIZE komutunun ESIZE, ElemanBoyutu şeklinde kullanımı esnasında elemanlara bölünecek olan geometrik bileşen, eleman boyutuna tam olarak bölünemiyorsa eleman bölüt sayısı bir üstteki tam sayıya yuvarlanır. Örneğin 10 birim uzunluğundaki bir çizgi bileşen için ESIZE,3 komutunun kullanılması neticesinde 10 birimlik bileşen 4 elemana sahip olacaktır. /PREP7 K,1,0,0 K,2,10,0 L,1,2 ET,1,beam23 ESIZE,3 LMESH,1 /PNUM,elem,1 EPLOT,all ESIZE komutuna grafiksel kullanıcı arayüzü kullanılarak erişim Main Menu --> Preprocessor --> Meshing --> Size Cntrls --> ManualSize --> Global --> Size yolu izlenerek sağlanabilir.

94 Böylelikle ekrana SIZE bölümü ile eleman boyutunun belirlenebileceği, NDIV bölümü ile ise eleman bölütleri sayısının belirlenebileceği Global Element Sizes penceresi gelir. Eleman boyutu belirlenmesinde esas olacak değişken belirlendikten ve değeri girildikten sonra OK tuşuna basılır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta eğer SIZE bölümüne eleman boyutu değeri girimesi durumunda ANSYS'in NDIV bölümüne girilen değeri dikkate almayacağıdır. Analizi yapılacak modelin sonlu elemanlara bölünmesinde eleman boyutunu veya bölüt sayısını belirleyen diğer iki komut KESIZE ve LESIZE'dır. KESIZE ile anahtar noktanın bağlı olduğu çizgi bileşenlerin eleman bölütleri belirlenir. KESIZE komutu KESIZE, AnahtarNoktaNumarası, ElemanBoyutu, Faktör1, Faktör2 şeklinde kullanılır. KESIZE komutu kullanılarak eleman yoğunluğunun yüksek olmasının istendiği bölgeler kolaylıkla yüksek eleman yoğunluğuna sahip olacak şekilde elemanlara bölünebilir. KESIZE komutu daha önce LESIZE gibi başka bir komut tarafından bölütleri belirlenmemiş olan çizgiler üzerine etki eder. LESIZE komutu belli bir çizgi için kullanılmış ise o çizgilerden herhangi birine ait bir anahtar noktaya uygulanacak olan KESIZE komutu dikkate alınmayacaktır.

95 /PREP7 K,1,0,0 K,2,10,0 L,1,2 ET,1,Link1 ESIZE,5 KESIZE,1,1 LMESH,1 /PNUM,elem,1 EPLOT buna göre otomatik olarak ayarlamıştır. Yukarıdaki örnekte ESIZE,5 komutu ile eleman boyutunun 5 birim olacağı belirtilmiştir. Ancak bu komuttan sonra kullanılan KESIZE,1,1 komutu ile de 1 numaralı anahtar noktadan itibaren eleman boyutunun 1 birim istendiği belirtilmiştir. Buna göre ANSYS eleman boyutlarını 1 numaralı anahtar noktayı içeren elemanın büyüklüğü 1 birim olarak belirlerken buna en uzak noktadaki eleman boyutunu 5 birim olarak belirlemiş ve diğer elemanların büyüklüğünü de Yandaki şekilde, delik çevresinde eleman yoğunluğunu yüksek tutmak için KESIZE komutunun örnek bir kullanımı verilmiştir. /PREP7 ET,1,plane42 PCIRC,1 RECTNG,0,8,0,6 /PNUM,area,1 APLOT ASBA,2,1 KESIZE,1,0.1 KESIZE,2,0.1 ESIZE,0.5 AMESH,3 KESIZE komutuna grafiksel kullanıcı arayüzü kullanılarak erişim Main Menu --> Preprocessor --> Meshing --> Size Cntrls --> ManualSize -->Keypoints --> Picked KPs yolu izlenerek sağlanabilir.

96 Böylelikle ekrana anahtar noktaların seçilebilmesine imkan tanıyan Elem Size at Picked KP penceresi açılır. Eleman boyutunun belirleneceği anahtar noktaların seçimi işlemi tamamlandıktan sonra OK veya Apply tuşlarına basılır.

97 Elem Size at Picked KP penceresinde OK tuşuna basıldıktan sonra ekrana eleman boyutunun girilebilmesine imkan tanıyan Element Size at Picked Keypoints penceresi gelir. Bu pencerede SIZE bölümündeki kutucuğa eleman boyutu girilerek OK tuşuna basılır. LESIZE komutu çizgi bileşenlerde bölüt sayısının ve bölütler arasındaki oranın belirlenmesinde kullanılır. Bu komut; LESIZE, ÇizgiNumarası, ElemanBoyutu, YayÇizgiBölütSayısı, BölütSayısı, BölütlerOranı şeklinde kullanılır. LESIZE komutuna grafiksel kullanıcı arayüzü kullanarak erişmek için Main Menu --> Preprocessor --> Meshing --> Size Cntrls --> ManualSize -->Lines --> Picked Lines yolu izlenir. Böylelikle ekrana çizgilerin seçilebilmesine imkan tanıyacak olan Elem Size on Picked... penceresi gelir. Eleman boyutunun belirleneceği çizgilerin seçimi işlemi tamamlandıktan sonra OK tuşuna basılır.

98 Böylelikle ekrana Element Sizes on Picked Lines diyalog penceresi gelir. Bu açılan diyalog penceresinde SIZE yazan bölüme çizgi bileşen boyunca eleman boyutu veya NDIV yazan bölüme çizgi bileşen boyunca istenen bölüt sayısı yazılır. Eğer bölüt oranı belirtilecek ise SPACE kısmına bununla ilgili değer yazılır ve herşey tamamsa OK tuşuna basılır.

99 LESIZE komutunda bulunan BölütlerOranı (SPACE) seçeneğine biraz daha yakından bakalım isterseniz: Eğer bölüt oranı olarak girilen değer pozitif ise ve 1'den büyük ise eleman boyutu çizgi bölümleme işleminin başladığı anahtar noktadan diğer uçtaki anahtar noktaya doğru giderek artar. /PREP7 K,1,0,0 K,2,10,0 L,1,2 ET,1,Link1 LESIZE,1,1,,,3 LMESH,1 /PNUM,elem,1 EPLOT Eğer bölüt oranı olarak girilen değer pozitif ve değer 1'den küçük olursa çizgi bölümleme işleminin başladığı anahtar noktadan diğer uçtaki anahtar noktaya doğru giderek eleman boyutu azalacaktır. /PREP7 K,1,0,0 K,2,10,0 L,1,2 ET,1,Link1 LESIZE,1,1,,,0.3 LMESH,1 /PNUM,elem,1 EPLOT Eğer bölüt oranı olarak girilen değer negatif ise bu girilen değerin mutlak değeri çizgi bileşenin ortasındaki elemanların kenarlardaki elemanlara oranı olacaktır. Yani değer -1'den küçük ise çizgi bileşen boyunca kenarlardaki elemanlar daha büyük olacaktır.

100 /PREP7 K,1,0,0 K,2,10,0 L,1,2 ET,1,Link1 LESIZE,1,1,,,-3 LMESH,1 /PNUM,elem,1 EPLOT Eğer bölüt oranı olarak girilen değer negatif ve -1'den büyük olursa çizgi bileşendeki ortadaki elemanlar daha büyük olacaktır. /PREP7 K,1,0,0 K,2,10,0 L,1,2 ET,1,Link1 LESIZE,1,1,,,-0.3 LMESH,1 /PNUM,elem,1 EPLOT

101 ELEMANLARA BÖLME Tüm bu komutların ötesinde, ANSYS, geometrik bileşenlerin sonlu elemanlara bölünmesi işleminde kullanılmak üzere bir elemanlara bölme aracını Main Menu içine yerleştirmiştir. Elemanlara bölme aracının çeşitli seçenekleri kullanılarak modelimizin elemanlara bölünmesi işlemi kolaylıkla gerçekleştirilebilir. Bu elemanlara bölme aracı kullanılarak akıllı elemanlara bölme aracı kullanıp kullanmayacağımızı belirlememiz, anahtar nokta için, tabaka için, çizgi için ve genel olarak eleman boyutları belirlememiz, eleman şeklini belirlememiz, elemanlara bölme işleminin serbest'mi yoksa planlanmış'mı olacağını belirlememiz, daha önceden elemanlara bölünmüş olan bir geometrinin elemanlarını silmemiz ve daha sonraki gerekli olabilecek eleman yoğunluğu arttırma işlemini gerçekleştirmemiz mümkündür. Elemanlara bölme aracı kendimiz kapatmadığımız veya Preprocessor'dan çıkmadığımız sürece aktif olarak kalacak ve kolaylıkla istediğimiz anda erişebilmemize imkan tanıyacaktır. Bu araca ulaşmak için Main Menu --> Preprocessor --> Meshing --> Mesh Tool... yolu izlenir. Bu yolun izlenmesi neticesinde elemanlara bölme aracı diyalog penceresi Mesh Tool ayrı bir pencere olarak açılır.

102 Mesh Tool penceresindeki Element Attributes kısmı elemanlara ait özelliklerin belirlenmesi amacıyla kullanılır.

103 Global seçeneği seçildikten sonra Set tuşuna basılması ile genel eleman özelliklerinin belirlenmesinde kullanılacak olan Element Attributes penceresi açılır. Volumes, Areas, Lines veya Keypoints seçeneklerinin herhangi biri seçildikten sonra Set tuşuna basılması neticesinde ise önce ilgili bileşenin seçilebilmesine imkan tanıyacak olan pencere açılır. Örneğin Areas seçeneği seçilmiş ise ekrana Areas Attributes penceresi gelir.

104 Seçim işlemi tamamlanıp Area Attributes pencereinde OK tuşuna basıldıktan sonra ise ekrandaki Area Attributes penceresi gerekli tanımlamaların gerçekleştirilebilmesine imkan tanıyacak şekilde değişir ve ilgili değişiklikler gerçekleştirildikten sonra OK tuşuna basılır. Mesh Tool penceresindeki Smart Size kutucuğu seçili hale getirilerek akıllı elemanlara bölme işlemi aktif hale getirilebilir. Kutucuğun seçili hale gelmesi ile bu bölümde bulunan yatay kaydırma çubuğu aktif hale gelir ve başlangıç eleman boyutunun tespit edilmesinde kullanılır. Kaydırma çubuğu 1 ile 10 arasında değer

105 alır ve 1 değeri yüksek eleman yoğunluğuna neden olurken 10 düşük eleman yoğunluğuna neden olur. Bu komut için başlangıç değeri ANSYS tarafından 6 olarak alınmıştır. elemanlara bölme işleminde kullanılabilir. bölme işleminde akıllı bölümle aktif hale Akıllı elemanlara bölme işlemi serbest Planlanmış elemanlara getirilemez. PREP7 PCIRC,1 /PNUM,AREA,1 ASBA,2,1 komutları ile oluşturulmuş yandaki şekilde alanımız olsun. ET,1,PLANE42 RECTNG,-4,4,-3,3 APLOT gösterildiği gibi bir Bu alanın elemanlara bölme işlemini Mesh gerçekleştirelim. Smart Size kutucuğunu aktif çubuğunu da 5 gelecek şekilde ayarlayalım. seçim penceresini Areas olarak belirleyelim. seçeneğinin tıklanması ile elemanlara seçmemizi sağlayacak olan alan seçim Tool kullanarak hale getirip kaydırma Mesh bölümündeki Mesh Tool'da Mesh bölünecek olan alanı penceresi açılacaktır.

106 Elemanlara bölmeyi istediğimiz alanı fare imleci ile seçip Mesh Areas penceresşndeki OK tuşuna basıldığında akıllı elemanlara bölme aracı kullanılırak alanımızın elemanlara bölünmesi sağlanmış olur. Bu alanın elemanlara bölünmüş hali aşağıda verilen şekildeki gibi olacaktır:

107 Yukarıdaki örnekte verilen eleman yoğunluğunun delik çevresinde yeterli olmadığını varsayalım ve bu bölgede eleman yoğunluğunu arttırmak için de elemanlara bölme aracını kullanalım. Mesh Tool penceresindeki Refine at: kısmındaki seçim penceresinde Lines seçeneğini seçerek Refine tuşuna basalım.

108 Çevresindeki elemanların yoğunluğunu arttırmayı istediğimiz çizgilerin seçilebilmesine imkan tanıyacak olan Refine mesh at lines penceresi açılır.

109 Fare imleci ile daireyi oluşturan dört çizginin işaretlenmesi tamamlandıktan sonra Refine mesh at lines penceresinde OK tuşuna basalım. Seçili çizgili elemanlar etrafında eleman yoğunluğunun ne derece arttırılmasını tespit etmeye yarayacak olan Refine Mesh at Line penceresi açılır. Bu pencerede eleman yoğunluğu derecesini 1 (Minimal) olarak kabul ettikten sonra OK tuşuna basalım. Bu durumda modelimizin elemanlara bölünmüş hali şu şekilde olacaktır:

110 Elemanlara bölme işlemi iki şekilde gerçekleştirilebilir: 1. Serbest (Free) elemanlara bölme 2. Planlanmış (Mapped) elemanlara bölme Serbest elemanlara bölme işleminde elemanlara bölünecek olan modelin geometrisine ve kullanılan elemanın alabileceği şekillere bağlı olarak eleman şekli, elemanlara bölme işlemi esnasında ANSYS tarafından en düşük eleman yoğunluğuna sahip olacak şekilde otomatik olarak ayarlanır. /PREP7 ET,1,Plane42 PCIRC,1 RECTNG,0,8,0,6 /PNUM,area,1 APLOT ASBA,2,1 KESIZE,1,0.1 KESIZE,2,0.1 ESIZE,0.5 AMESH,3 komutlarını kullanarak yandaki gibi bir sonlu elemanlar modeli elde etmiştik. Bu model 517 eleman ve 564 düğüm noktasından oluşmaktadır. Halbuki aynı modeli analiz sonrası sonuç dağılımını da tahmin ederek daha uygun bir tarzda ve yalnızca dörtgenlerden oluşan yani planlanmış şekilde elemanlara bölmek isteseydik kullanabileceğimiz komut dizisi şu şekilde olabilecekti:

111 /PREP7 ET,1,Plane42 PCIRC,1 RECTNG,0,8,0,6 /PNUM,area,1 APLOT ASBA,2,1 KESIZE,1,0.1 KESIZE,2,0.1 ESIZE,0.5 LCCAT,6,7 MSHKEY,1 AMESH,3 Bu model 784 eleman ve 841 düğüm noktasından oluşmuştur. Burada elemanlara bölme işleminin planlanmış şekilde olmasını ANSYS'e tanıtmak amacıyla MSHKEY komutu kullanılmıştır. MSHKEY komutu elemanlara bölme işleminin serbest'mi yoksa planlanmış'mı olacağının tanımlanması amacıyla kullanılır. Bu komut MSHKEY, Anahtar şeklinde kullanılır. Anahtar kısmına yazılacak olan 0 değeri elemanlara bölme işleminin serbest olacağını belirtirken 1 değeri elemanlara bölme işleminin planlanmış şekilde olacağını belirtir. Eğer bu değer 2 olarak belirtilirse elemanlara bölme işleminin mümkünse planlanmış şekilde olması gerektiğini aksi takdirde ise serbest olabileceğini belirtmek için kullanılır. Tamamiyle düzgün dörtgen elemanlar kullanarak bir alanı elemanlara bölmek istiyorsak alanımızın kenar sayısının da dört olması gerekmektedir. Eğer geometrik alanımız dörtten fazla kenar içeriyorsa bazı kenarlarını birleştirerek kenar sayısını dörde düşürmemiz gerekir. Yukarıdaki örneğimizde de alanımız 5 kenar içermekteydi. Biz bu kenarlardan ikisini LCCAT komutunu kullanarak elemanlara bölme işlemi öncesinde birleştirdik. LCCAT komutu planlanmış elemanlara bölme işlemi için birden fazla çizgiyi birleştirir. Bu komutun LCCAT, BirleştirilecekİlkÇizgi, BirleştirilecekİkinciÇizgi şeklinde kullanımı vardır. Bu komutun kullanılabilmesi için çizgilerin komşu yani birbirini takip ediyor olması gereklidir. Böylelikle seçilen çizgiler planlanmış elemanlara bölme işlemi için birleştirilirler. Benzer şekilde 3 boyutlu geometriye sahip olan bir katı modelde planlanmış elemanlara bölme işlemi gerçekleştirmek istediğimizi varsayalım ve parçamızın geometrisi de aşağıdaki şekilde verildiği gibi olsun: /PREP7 PCIRC,1 RECTNG,0,8,0,6 /PNUM,area,1 APLOT ASBA,2,1 VOFFST,3,4

112 Planlanmış elemanlara bölünmesini istediğimiz hacmimizin, planlanmış elemanlara bölme işleminde kullanılacak olan elemanın geometrisine bağlı olarak 6 yüzlü alan ile sınırlandırılmış tuğla şekilli, 5 yüzlü alan ile sınırlandırılmış prizma şekilli veya 4 alan ile sınırlandırılmış dörtyüzlü hacim olması gerekir. Ayrıca hacmimizin karşı yüzlerde eşit sayıda bölütlere sahip olması gerekir. Bu şartları sağlayacak ve hacmimizi elemanlara bölecek olan komut dizisi şu şekilde olacaktır: /PREP7 PCIRC,1 RECTNG,0,8,0,6 /PNUM,area,1 APLOT ASBA,2,1 VOFFST,3,4 ET,1,Solid5 ACCAT,4,5 KESIZE,1,0.4 KESIZE,2,0.4 KESIZE,3,0.4 KESIZE,10,0.4 ESIZE,0.8 VMESH,1 /VIEW,1,1,2,3 /PLOPTS,info,0 /PLOPTS,logo,0 /REPLOT Yukarıda bahsedilen şartları karşılamak için önce hacmimizin 6 alan ile sınırlandırılmasını sağlayacak şekilde istediğimiz iki alanı ACCAT komutu ile birleştirdik. Karşı yüzlerde eleman bölütlerinin eşit olmasını sağlayacak şekilde de eleman bölütlerini KESIZE ve ESIZE komutları ile belirledik. VMESH komutunu kullanarak hacmimizin elemanlara bölünmesi işlemini gerçekleştirdik. Komut satırı girişi olarak verilen /VIEW, /PLOPTS ve /REPLOT komutları yukarıdaki şekilde verilen görüntünün elde edilmesi amacıyla kullanılmıştır. Aynı geometrik şeklin dörtyüzlü elemanlara bölünmesini isteseydik kullanacağımız komut dizisi şu şekilde olacaktı: /PREP7 PCIRC,1 RECTNG,0,8,0,6 /PNUM,area,1 APLOT ASBA,2,1 VOFFST,3,4 ET,1,Solid45 KESIZE,1,0.4 KESIZE,2,0.4 KESIZE,3,0.4 KESIZE,10,0.4 ESIZE,0.8 MSHAPE,1,3d

113 VMESH,1 /VIEW, 1,1,2,3 /PLOPTS,info,0 /PLOPTS,logo,0 /REPLOT Bu iki komut satırı arasında iki önemli fark vardır: Bunlardan birincisi altı yüzlü elemanlara bölmek istediğimiz katı modelimizi geometrik zorunluluğu sağlayacak şekilde ACCAT komutunun ilk seçenekte kullanılmış olmasıdır. İkinci önemli fark ise; seçilen eleman tipinin hangi eleman şekline sahip olacağının önceden belirlenmeş olmasıdır. İlk örnekte kullanılan Solid5 elemanı ancak 6 yüzlü elemanların oluşturulmasında kullanılabiliyorken, Solid45 elemanı altıyüzlü, beşyüzlü ve dörtyüzlü elemanların eldesinde kullanılabilmektedir. Dolayısıyla ikinci örneğimizde dörtyüzlü eleman elde etmek istediğimiz için Solid5 elemanını değilde Solid45 elemanını kullandık. Tabiki eleman seçimindeki tek kriter bu değildir. Eleman seçiminde en önemli kriterler; serbestlik derecesi ve eleman düğüm sayısıdır. Yukarıdaki örneklerde kullanılan elemanlar bunları dikkate almayarak sadece kullanılabildikleri eleman şekli için örnek olarak seçilmiştir. ANALİZ TİPİ Aslında bir modelin oluşturulmaya başlanması ile analiz tipi önceden belirlenmiş olsa da ANSYS içinde analiz tipinin belirlenmesi işlemi genellikle çözüm (solution) işlemcisi içerisinde gerçekleştirilir. Genel olarak analizler; - Yapısal - Termal - Elektromanyetizma - Akışkan - Bağlı Alan (coupled field) alanlarından birine dahildir. Analizin adı geçen bilim dallarından birine ait olması durumu, seçilen elemanın tipi ile yani elemanın sahip olduğu serbestlik derecesi ile belirlenir. Bununla beraber analiz tipi; statik, modal, harmonic, transient, spectrum, eğilme (buckling) ve altyapı (substructuring) tiplerinden biri olarak belirlenir: - Statik analiz; hemen bütün serbestlik derecesine sahip elemanlar ile yani bütün bilim dalları için gerçekleştirilebilen analiz tipidir. - Modal analiz; yapısal veya akışkan serbestlik derecelerine sahip elemanlar ile gerçekleştirilebilir. - Harmonic analiz; yapısal, akışkan, manyetik veya elektrik serbestlik dereceleri için geçerlidir. - Transient analiz de statik analiz gibi, hemen bütün serbestlik derecesine sahip elemanlar ile yani bütün bilim dalları için gerçekleştirilebilen analiz tipidir. - Spectrum analizi, önceden bir modal analizin gerçekleştirilmiş olduğunu belirtir ve bütün yapısal serbestlik dereceleri için uygulanabilen bir analiz tipidir. - Eğilme analizi, önceden öngerilme ile yüklenmiş bir sistemde eğilme analizi yapabilmeye imkan tanır. - Altyapı analizleri bütün serbestlik dereceleri için gerçekleştirilebilir bir analiz tipidir. Analiz tipinin belirlenmesi için kullanılan komut ANTYPE'dir. Bu komutun ANTYPE, AnalizTipi, AnalizDurumu şeklinde kullanımı vardır. ANTYPE komutu içinde AnalizTipi kısmına yukarıda bahsedilen analiz tiplerinden birine ait terimin yazılması gerekir. Yani statik analiz için STATIC, modal analiz için MODAL, harmonic analiz için HARMIC, transient analiz için TRANS, spectrum analizi için SPECTR, eğilme analizi için BUCKLE ve altyapı analizi

114 için de SUBSTR yazılır. AnalizDurumu kısmına ise NEW veya REST seçeneklerinden biri yazılarak analizin durumu belirlenmiş olur. NEW seçeneği analizin yeni bir analiz olduğunu ifade eder. REST seçeneği ise bir önceki analizin yineleneceğini belirtmek amacıyla kullanılır ve yalnızca statik, full transient ve altyapı analizleri için geçerlidir. ANTYPE komutuna grafiksel kullanıcı arayüzü kullanarak erişmek için Main Menu --> Solution --> Analysis Type --> New Analysis yolu izlenir. Bu yolun takip edilmesi ile ekrana New Analysis iletişim penceresi açılır. Bu pencere üzerindeki seçeneklerden bizim için geçerli olan analiz tipi işaretlenerek OK tuşuna basılır. Seçilen analiz tipine bağlı olarak belirlenmesi gereken ilave tanımlamalar var ise buna uygun olarak ayrı pencere de ekrana gelebilir. Örneğin belirlenmiş olan transient analiz tipi için ekrana Transient Analysis penceresi gelmiştir.

115 Grafiksel kullanıcı arayüzü kullanılarak bir önceki analizin yeniden gerçekleştirilmesinin istendiği durumda ise; Main Menu --> Solution --> Analysis Type --> Restart yolu izlenmelidir. Böylelikle ekrana Restart iletişim penceresi gelecektir. Bu iletişim penceresinde yeniden başlatılacak olan analizin nereden itibaren başlatılacağının belirtilmesine imkan tanıyan Load Step Number ve Sub Step Number kutucukları vardır. Gerekli tanımlamalar gerçekleştirildikten sonra Restart iletişim penceresinde OK tuşuna basılır.

116 Yalnızca statik (veya kararlı durum) ve transient analizler Restart edilebilir. Bir analizin Restart edilebilmesi için önceki analizde oluşturulan Jobname.EMAT, Jobname.ESAV ve Jobname.DB dosyalarının mevcut olması gerekir. Analiz tipi ve analiz seçenekleri ilk çözüm işlemi tamamlandıktan sonra değiştirilemezler. Peki bir Restart işlemine ne zaman ihtiyaç duyabiliriz? Mesela bu; analiz sonrası yüklemenin değiştirilmesinin istendiği bir durum olabilir. Veya lineer olmayan bir analizde çözümün yakınsadığını (converge) ancak iterasyon sayısının yetersiz olduğu bir durum olabilir. Dolayısıyla izin verilen iterasyon sayısını arttırıp analizi tekrar yeniden başlatmak isteyebiliriz. Ya da yakınsamayan bir analizde zaman aralıklarını azaltıp analizi tekrar başlatmak isteyebiliriz. Örnek bir Restart işlemi komut satırları girişi şu şekilde olabilir:! Restart işlemi /FILNAME,...! İş adı RESUME! İş adı önceki komut satırında verilen işe ait DB dosyasını yükle /SOLU! Çözüm işlemcisini etkinleştir ANTYPE,,rest! Analizin bir önceki analizin yeniden başlatılması şeklinde olacağını belirt!! Yeni yükler veya yük seçenekleri uygula.! Lineer olmayan analiz için düzeltici yeni faaliyetleri belirt.! SAVE SOLVE! Yeniden analiz işlemini başlat SAVE! Daha sonraki Restart işlemleri için yapılanları kaydet FINISH! Çözüm işlemcisinden çık SINIR ŞARTLARI Gerçekte ANSYS içinde sınır şartları tanımlama işlemi, yük tanımlama işleminden çok da farklı değildir. Ancak biz farklı bir kapsama sahip olduğu için ayrı bir konu olarak anlatılmasını daha uygun bulduk. Buna göre; - serbest cisim hareketinin engellenerek sistemin çözülebilmesi, - modelin simetrik yapısının belirlenmesi, - modelin antisimetrik yapısının belirlenmesi, - üç boyutlu bir sistemin iki boyutlu olarak modellenmesi (düzlem genleme, düzlem gerilme, eksenel simetrik)

117 durumlarını belirlemede izlediğimiz adımlara sınır şartlarını belirleme diyoruz. Çözüm uzayında yük uygulanmış olan bir cisim buna karşı koyabilecek bir durum olmadığı sürece yük doğrultusunda serbest hareket edecektir. Bu durum ise, çözülmesini istediğimiz sistem için uygun olmayabilir. Örneğin aşağıdaki şekilde verildiği gibi modelimize bir basınç uygulamak isteyelim: /PREP7 ET,1,Plane42 MPTEMP,1,0, MPDATA,EX,1,,200e9 MPDATA,PRXY,1,,0.33 PCIRC,1 RECTNG,0,8,0,6 /PNUM,area,1 APLOT ASBA,2,1 KESIZE,1,0.1 KESIZE,2,0.1 ESIZE,0.5 LCCAT,6,7 MSHKEY,1 AMESH,3 FINISH /SOLU ANTYPE,0 /PSF,pres,,2 SFL,6,pres,-5, SOLVE Yukarıda verilen komut dizisinin kullanımından sonra ANSYS çözümün gerçekleştirildiğine dair aşağıdaki uyarı penceresini ekrana getirecektir. Utility Menu --> List --> Files --> Error File... yolunun izlenmesi,analiz süresince ANSYS tarafından tespit edilmiş olan uyarı (warning) ve hata (error) mesajlarını kaydeden Error File dosyasını ekrana getirir.

118 Bu Error File dosyasının tamamlanan bir analiz sonrası incelenmesi takip edecek olan analizler açısından faydalı olacaktır. Bu dosyada gösterilen uyarı mesajları analizin ANSYS tarafından durdurulmasına neden olmaz iken hata mesajları analizin veya işlemin o noktada kesildiğine işaret eder. Yukarıda komut dizisi verilmiş olan analiz sonrası Error File dosyasının görünümü ise aşağıad verilmiştir. İlk hata mesajında D komutu kullanılarak herhangi bir sınırlayıcının kullanılmadığı belirtilmektedir. İkinci hata mesajında da yetersiz sınırlandırılmış model ihtimaline karşı tekrar bir kontrol yapılması istenmektedir. Eğer biz yukarıdaki komut dizisinde SFL,6,pres,-5e3, komutunu kullanmış olsaydık yalnızca uyarı mesajı almayacak aynı zamanda ekranda da ortaya çıkan bir hata mesajı alacaktık.

119 Bu Error penceresi işlemin o noktada kesilmesine neden olur. Bu mesaja göre de yapıda serbest cisim hareketi olabileceğine dair açıklama verilmektedir. Sonlu elemanlar analizinde uygulanan yük nedeniyle oluşabilecek serbest cisim hareketini engellemek için D sınıfı komut sınırlayıcıları kullanılır. D komutu; D, DüğümNumarası, SerbestlikDerecesiEtiketi, SerbestlikDerecesiDeğeri, İkinciSerbestlikDerecesiDeğeri, UygulanacakSonDüğümNumarası, DüğümNumarasıArttırımı şeklinde kullanılır. İkinciSerbestlikDerecesiDeğeri kompleks sayı kullanılmasına izin veren SerbestlikDerecesiEtiketi için kullanılır ve SerbestlikDerecesiDeğeri kompleks sayının reel kısmını gösterirken İkinciSerbestlikDerecesiDeğeri kompleks sayının sanal kısmının değerini gösterir. Yukarıdaki örneğimize geri dönecek olursak serbest cisim hareketini engellemecek için modele x yönünde sınırlılık koymak gerekir. Bu amaçla kullanabileceğimiz komutlar D,1,UX,0 ve D,58,UX,0 olabilir. ANSYS, bu komutun çalıştırılması neticesinde 1 ve 58 numaralı düğümlere aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi sınırlılık sembolünü ilgili yönü de belirtecek şekilde yerleştirecektir. Böylelikle modelimiz çözülebilir olacaktır. Çözüm işlemi sonrası X yönündeki yerdeğiştirmeler grafiği aşağıdaki şekilde verildiği gibi olacaktır. /PREP7 ET,1,Plane42 MPTEMP,1,0, MPDATA,EX,1,,200e9 MPDATA,PRXY,1,,0.33 PCIRC,1 RECTNG,0,8,0,6 /PNUM,area,1 APLOT ASBA,2,1 KESIZE,1,0.1 KESIZE,2,0.1 ESIZE,0.5 LCCAT,6,7 MSHKEY,1 AMESH,3

120 finish /SOLU ANTYPE,0 /PSF,pres,,2 D,1,UX,0 D,58,UX,0 SFL,6,pres,-5e3, SOLVE finish /POST1 PLNSOL,U,X,0,1 Çözülmesini istediğimiz sistemin gerçekte aşağıda verildiği şekilde olduğunu varsayalım: O halde bu sistemin simetrik yapısından yararlanmak ve çeyrek model kullanmak mümkün. Böylelikle kullanmak zorunda olduğumuz eleman sayımız azalacak ve çözüm süremiz kısalacaktır. Model geometrisini oluşturduktan sonra simetri eksenlerinin ANSYS'e tanıtılması gerekir. Bu amaçla kullanabileceğimiz komut DL'dir. DL, ÇizgiNumarası, AlanNumarası, SimetriveyaSerbestlikDerecesiEtiketi, SerbestlikDerecesiDeğeri, İkinciSerbestlikDerecesiDeğeri şeklinde kullanımı vardır. SimetriEtiketi olarak simetri sınırlılığının oluşturulması için SYMM, antisimetri sınırlılığının oluşturulması için ASYM etiketi kullanılır. Bizim örneğimizde uygun simetrinin oluşturulması için eklenmesi gereken komut satırları girişleri DL,10,,SYMM ve DL,9,,SYMM olacaktır. Bu durumda ANSYS sınırlılık sembolünü ilgili yönü de belirtecek şekilde yerleştirecektir.

121 DL komutuna grafiksel kullanıcı arayüzü kullanarak erişmek için Main Menu --> Solution --> Define Loads --> Apply --> Structural --> Displacement --> Symmetry B.C. --> On Lines yolunu izlemek gerekir. Bu yolun izlenmesi ile ekrana simetri düzlemini belirleyecek olan çizginin seçilmesine imkan tanıyacak olan işaretleme penceresi Apply SYMM on Lines açılır, ilgili çizgiler seçildikten sonra OK tuşuna basılır. Bu seçim penceresinde mouse ile seçim işlemi birden fazla bileşene uygulanabilir.

122 Bizim örneğimizde iki çizgi simetri düzlemini belirlemek amacıyla işaretlenerek seçilmiştir. Modelimizin çözüm işlemi sonrası X yönündeki yerdeğiştirmeler grafiği aşağıdaki şekilde verildiği gibi olacaktır:

123 ASBA,2,1 KESIZE,1,0.1 KESIZE,2,0.1 ESIZE,0.5 LCCAT,6,7 MSHKEY,2 AMESH,3 finish /SOLU ANTYPE,0 /PSF,pres,,2 DL,9,,SYMM DL,10,,SYMM SFL,6,pres,-5e3, SOLVE finish /POST1 PLNSOL,U,X,0,1 /PREP7 ET,1,Plane42 MPTEMP,1,0, MPDATA,EX,1,,200e9 MPDATA,PRXY,1,,0.33 PCIRC,1 RECTNG,0,8,0,6 /PNUM,area,1 APLOT Çözülmesini istediğimiz sistemimizin model geometrisi aşağıda verildiği gibi olduğunda antisimetriden yaralanmamız ve buna göre modelin yarısını kullanmamız yeterli olacaktır. Şekilden de görüldüğü gibi ortasında delik bulunan bu yapının üst yarısına +x yönünde basınç uygulanmakta iken alt yarısına -x yönünde eşit büyüklükte basınç uygulanmaktadır. Model geometrisini oluşturduktan sonra antisimetri eksenlerinin ANSYS'e tanıtılması gerekir. Bu amaçla kullanabileceğimiz komut, simetri eksenlerinin de belirlenmesinde kullandığımız DL'dir. Bu komutun DL, ÇizgiNumarası, AlanNumarası, SimetriveyaSerbestlikDerecesiEtiketi, SerbestlikDerecesiDeğeri, İkinciSerbestlikDerecesiDeğeri şeklinde kullanımı vardır. SimetriEtiketi olarak antisimetri sınırlılığının

124 oluşturulması için ASYM etiketi kullanılır. Bizim örneğimizde uygun antisimetrinin oluşturulması için eklenmesi gereken komut satırları girişleri DL,10,,ASYM ve DL,9,,ASYM olacaktır. Bu durumda ANSYS sınırlılık sembolünü ilgili yönü de belirtecek şekilde yerleştirecektir. Antisimetri ekseni tanımlamak amacıyla DL komutuna grafiksel kullanıcı arayüzü kullanarak erişmek için Main Menu --> Solution --> Define Loads --> Apply --> Structural --> Displacement --> Antisymm B.C. --> On Lines yolunu izlemek gerekir. Bu yolun izlenmesi ile ekrana antisimetri düzlemini belirleyecek olan çizgilerin seçilmesine imkan tanıyacak olan Apply ASYM on Lines işaretleme penceresi açılır, ilgili çizgiler seçildikten sonra OK tuşuna basılır. Bu seçim penceresinde mouse ile seçim işlemi birden fazla bileşene uygulanabilir.

125 Bizim örneğimizde iki çizgi antisimetri düzlemini belirlemek amacıyla işaretlenerek seçilmiştir Modelimizin çözüm işlemi sonrası X yönündeki yerdeğiştirmeler grafiği aşağıdaki şekilde verildiği gibi olacaktır. /PREP7 ET,1,Plane42 MPTEMP,1,0, MPDATA,EX,1,,200e9 MPDATA,PRXY,1,,0.33 PCIRC,1 RECTNG,-8,8,0,6 /PNUM,area,1 APLOT ASBA,2,1,,, K,9,0,0 K,10,0,6 LSTR,9,10 ASBL,all,3,,delete,delete AGLUE,all

126 KSEL,s,kp,,1,3,1, KESIZE,all,0.1 KSEL,all,all ESIZE,0.5 LCCAT,8,11 LCCAT,5,6 MSHKEY,1 AMESH,all finish /SOLU ANTYPE,0 DL,8,,all,0 DL,9,,asym DL,10,,asym SFL,6,pres,-5e3, SOLVE finish /POST1 PLNSOL,u,x,0,1 Problemi model antisimetrisinden yararlanmadan çözecek olsaydık çözüm işlemi sonrası X yönündeki yerdeğiştirmeler grafiği şu şekilde olacaktı: /PREP7 ET,1,Plane42 MPTEMP,1,0, MPDATA,EX,1,,200e9 MPDATA,PRXY,1,,0.33 PCIRC,1 RECTNG,-8,8,-6,6 /PNUM,area,1 APLOT ASBA,2,1,,, K,9,0,-6 K,10,0,6 K,11,-8,0 K,12,8,0 LSTR,9,10 LSTR,11,12 ASBL,3,10,,delete,delete ASBL,all,9,,delete,delete AGLUE,all KSEL,s,kp,,1,4,1, KESIZE,all,0.1 KSEL,all,all ESIZE,0.5 LCCAT,8,13 LCCAT,16,19 LCCAT,18,15 LCCAT,14,10 MSHKEY,1 AMESH,all finish /SOLU ANTYPE,0 DL,14,,all,0 DL,15,,all,0 SFL,13,pres,-5e3,

127 SFL,16,pres,5e3, SOLVE finish /POST1 PLNSOL,u,x,0,1 SINIR ŞARTLARI Üç boyutlu bir sistemin iki boyutlu modelenmesinde kullanılabilecek yaklaşımlardan biri; düzlem genleme halidir. Düzlem genleme halinde sistemin üçüncü yönde genleme ve üçüncü yön bileşenini içeren kayma deformasyonunun olmadığı kabul edilir. Buna bir örnek olarak levha çekme verilebilir. Levha çekme örneği olarak kullanılabilecek bir katı modeli elde etmek için kullanacağımız ANSYS komut dizilerini ise şu şekilde verebiliriz: /PREP7 K,1,0,0,0 K,2,0,10,0 K,3,30,10,0 K,4,30,0,0 K,5,40,2,0 K,6,40,8,0 K,7,60,8,0 K,8,60,2,0 K,9,25,11,0 K,10,25,20,0 K,11,40,20,0 K,12,25,-1,0 K,13,25,-10,0 K,14,40,-10,0 K,15,0,0,-60 K,16,0,10,-60 K,17,30,10,-60 K,18,30,0,-60 K,19,40,2,-60 K,20,40,8,-60 K,21,60,8,-60 K,22,60,2,-60 K,23,25,11,-60 K,24,25,20,-60 K,25,40,20,-60 K,26,25,-1,-60 K,27,25,-10,-60 K,28,40,-10,-60 V,1,2,3,4,15,16,17,18 V,5,6,7,8,19,20,21,22 V,6,9,10,11,20,23,24,25 V,5,12,13,14,19,26,27,28 V,3,6,5,4,17,20,19,18 /PNUM,VOLU,1 /VIEW, 1,1,2,3 Düzlem genleme haline bir örnek olarak yukarıda katı modeli verilen levha çekme işleminin sürtünmesiz olarak gerçekleştirildiğini varsayalım. Levhamızın genişliği 0.1 m., giriş kalınlığı 10 mm. ve çıkış kalınlığı ise 8 mm. Levha 200 GPa elastisite modülü ve 0.33 Poisson oranına sahip bir çelik. Uygulanan çekme basıncı ise 50 N/m2.

128 Sistemin analiz edilmesinde yine Plane42 elemanını kullanacağız. Modelin analizini gerçekleştiren ANSYS komut dizisinde ET,1,Plane42 ve KEYOPT,1,3,2 komutlarını göreceksiniz. İki boyutlu modelin düzlem genleme koşullarını sağladığını belirtmek için kullandığımız komut KEYOPT,1,3,2 olacaktır. Bu anahtar seçeneğe ait belirtmemiz gereken bir gerçek sabit değeri olmadığı için gerçek sabit tanımlaması yapmayacağız. Anahtar seçenek belirleme işlemi için grafiksel kullanıcı arayüzü kullanmak istersek Main Menu --> Preprocessor --> Element Type --> Add/Edit/Delete yolunu izleyebiliriz. Bu durumda ekrana gelecek olan Element Types penceresinde anahtar seçenek belirtilecek olan eleman tipi seçili halde iken Options... tuşuna basılır.

129 Ekrana gelen PLANE42 element type options penceresinde Element behavior K3 seçeneği Plane strain olarak seçilerek elemanın düzlem genleme halinde çalıştırılacağı belirtilir ve OK tuşuna basılır. Ekrana tekrar gelen Element Types penceresinde Close tuşuna basılarak bu pencere kapatılır. Anahtar seçeneği düzlem genleme hali için uygun olarak girilmiş sistemimizin alanlara bölünmüş modeli ise şu şekilde olacaktır:

130 Analizimizde deforme olan levhadaki gerilme dağılımını görmek istediğimizden levhadaki eleman yoğunluğunu kalıp eleman yoğunluğundan daha yüksek olarak belirleyeceğiz. Ayrıca kalıpta herhangi bir deformasyon olmadığını varsayacağımız ve kalıp elemanlarının serbestlik derecesini 0 olarak belirleyeceğimiz için kalıptaki eleman yoğunluğunun pek bir önemi de olmayacaktır. Levhanın elemanlara bölünmesi işlemi için kullandığımız komutlar; ESIZE,1e-3 MSHKEY,1 AMESH,1,3,1 olarak verilmiştir. Levha elemanları 1, 2 ve 3 numaralı alanlar olarak belirlenmiştir. AMESH komutu yukarıda verildiği şekliyle alan numarası 1'den 3'e kadar olan alanları, numarasını bir arttırırarak elemanlara bölme amacıyla kullanılmıştır. Eleman büyüklüğü ise ESIZE komutu ile 1e-3 olarak belirlenmiştir. Eleman şekli ise MSHKEY,1 komutu ile dörtgen olarak belirlenmiştir. Kalıbın elemanlara bölünmesi için kullandığımız komutlar ise; ESIZE,3e-3 MSHKEY,2 AMESH,4,5 şeklindedir. Kalıp olarak kullanılan model alanları numaraları 4 ve 5'dir. Eleman büyüklüğü 3e-3 olarak belirlenmiş ve bu alanlar elemanlara bölünmüştür. Buna göre elemanlara bölünmüş olan modelimiz şu şekildedir:

131 Çekme basıncı 50 N/m2 uygulandıktan ve statik olarak çözüldükten sonra sistemin yerdeğiştirmiş şekil grafiği aşağıda verildiği gibi olacaktır. Beklendiği üzere yerdeğiştirmeler çekme basıncının uygulandığı tarafa doğru gerçekleşmiştir. Ancak böyle bir sistemin statik analizden çok lineer olmayan malzeme özellikleri tanımlanmış şekliyle lineer olmayan zamana bağlı çözümle gerçekleştirilmesi uygun olacaktır. Ancak örneğimiz düzlem genleme yaklaşımının ANSYS'de uygulanması olduğundan bununla ilgili detaylar verilmemiştir. Sistem bu haliyle çözüldükten sonra elde edilecek von Mises gerilme dağılımı grafiği şu şekilde olacaktır: /PREP7 ET,1,Plane42 KEYOPT,1,3,2 MPTEMP,1,0, MPDATA,EX,1,,200e9 MPDATA,PRXY,1,,0.33 K,1,0,0,0 K,2,0,10e-3,0

132 K,3,30e-3,10e-3,0 K,4,30e-3,0,0 K,5,40e-3,2e-3,0 K,6,40e-3,8e-3,0 K,7,60e-3,8e-3,0 K,8,60e-3,2e-3,0 K,9,25e-3,11e-3,0 K,10,25e-3,20e-3,0 K,11,40e-3,20e-3,0 K,12,25e-3,-1e-3,0 K,13,25e-3,-10e-3,0 K,14,40e-3,-10e-3,0 A,1,2,3,4 A,5,6,7,8 A,3,4,5,6 A,6,3,9,10,11 A,5,4,12,13,14 AGLUE,1,2,3 ESIZE,1e-3 MSHKEY,1 AMESH,1,3,1 ESIZE,3e-3 MSHKEY,2 AMESH,4,5 finish /SOLU ANTYPE,0 DA,4,all,0 DA,5,all,0 SFL,7,pres,-50 SOLVE finish /POST1 PLNSOL,s,eqv,0,1 Zaten yukarıda verilen örnek analiz neticesinde elde edilen von Mises gerilme dağılımına göre gerilme değerleri düşük dayanımlı herhangi bir çeliğin akma değerinden bile düşük olup çözüm tamamiyle elastik deformasyon bölgesinde gerçekleşmiştir. Sonlu elemanlar analizlerinde eksenel simetri, üç boyutlu sistemin iki boyutlu modelenmesinde sıkça kullanılan yararlı bir tekniktir. Eksenel simetriye örnek olarak dairesel kabuk veya plaka yapılar, ampul, silindirik borular verilebilir. Eksenel simetrik analizlerde dikkat edilmesi gereken konuların başında simetri ekseninin global kartezyen koordinat sisteminde Y ekseni tarafından belirlenmiş olması gerektiğidir. Düğüm noktalarında negatif X ekseni değerlerine de izin verilmez. /PREP7 CYL4,0,0,5,,,,20 VGEN,,all,,,-12,,,,,1 CYL4,0,0,2,,5,,20 /TRIAD,off VPLOT,all /VIEW,1,,1

133 /ANG,1,30,XS,1 /REP,FAST Eksenel simetrik analiz gerçekleştireceğimiz modelde yeterli miktarda sınırlılık kullanmayı unutmamak gerekir. Kullanacağımız sınırlılıklar yukarıda verilen şekildeki iki modeldeki gibi birbirinden farklı olabilecektir. Örneğin yukarıdaki grafikte solda verilen şeklin eksenel simetrik modellemesinde merkez ekseni boyunca X yönünde sınırlılık kullanmak gerekir. Halbuki sağdaki şekil için eksenel simetri eksenine en yakın olan kenar boyunca X yönünde sınırlılık kullanmamak eksen ile en yakın kenar arasında boşluğun oluşturulmasını sağlayacaktır. Yani sağdaki şekil için Y ekseni ile iki boyutlu eksenel simetrik model arasında orjinal şekildeki ile uyumlu miktarda mesafe bırakmamız gerekir. Yukarıda verilen iki şeklin eksenel simetrik sonlu elemanlar modeli aşağıda verilen şekildekine benzer olacaktır. Eksenel simetrik modele ancak eksenel simetrik yükler uygulanabilir. Eksenel simetrik yapılara eksenel simetrik olmayan yük uygulamak için özel tipteki elemanları kullanmak gerekir. D sınıfı sınırlılık komutları, SF sınıfı yüzey yükleri, BF sınıfı cisim yükleri ile Y yönündeki hızlandırma komutu eksenel simetrik olmayan modellerdeki kullanım şekliyle kullanılırlar. Ancak F sınıfı komutları ile kullanılan ve bir noktaya yoğunlaşan kuvvet yükü uygulmaları için uygulama bir miktar farklıdır. Kuvvet, moment gibi bu türden yükler 360 derece esasına göredir. Yani eksenel simetrik modelimizde herbir mm.'ye 15 N'luk bir yük uyguladığımızı ve bunun 10 mm. çapında bir boruya uygulandığını varsayalım. Bu durumda uygulanan gerçek kuvvet 10 mm. çapındaki dairenin çevresi ile 15 N'nin çarpımı yani 471 N olacaktır ve bu kuvvet direk olarak ilgili düğüm noktasına uygulanmalıdır. Düzlem gerilme ve düzlem genleme hallerinde olduğu gibi eksenel simetik analizlerde de bu türden analiz yapabilmeye izin veren eleman kullanmak gerekir. Plane42, eksenel simetrik analizlerde kullanılabilen bir elemandır. Ancak aynı düzlem gerilme ve düzlem genleme modellerinde olduğu gibi eksenel simetirk analizlerde de anahtar seçeneğin uygun olarak işaretlenmesi gerekir.

134 İki boyutlu modelin eksenel simetri koşullarını sağladığını belirtmek için kullanacağımız komut Plane42 elemanı için KEYOPT,1,3,1 olacaktır. Bu anahtar seçeneğe ait belirtmemiz gereken bir gerçek sabit değeri yoktur. Eksenel simetri durumuna bir örnek olarak aşağıda katı modeli verilen sistemi gözönüne alalım: Yukarıda verilen borunun iç çapı 3 mm. ve dış çapı 5 mm. ve en geniş olan bölgede 7 mm. olsun. Modelin toplam uzunluğu 50 mm.'dir. Borunun içinden 75 MPa'lık bir basınç uygulanmaktadır. Borunun malzemesi çelik olup elastisite modülü 200 GPa ve Poisson oranı 0.29 değerine sahiptir. Yukarıdaki grafikte 3D katı modeli verilen sistemin, eksenel simetrik analiz yapılabilmesine izin verecek şekilde 2D modeli aşağıda verildiği gibidir. Eksenel simetrik analizin gerçekleştirilmesi esnasında eksenel simetriyi gösteren eksenin Y ekseni üzerine oturtulması gerekiyordu. Aşağıda verilen modelde bu kurala uyulmuştur. Sistem aynı zamanda boyuna simetri özelliği gösterdiğinden bu simetirisinden de faydalanılmıştır. Yarıya bölünen modelin simetrik özelliğe sahip olduğunu belirtmek için modelin alt çizgileri Y yönündeki yerdeğiştirmelere kapatılmıştır. Gerçekleştirilecek analizin eksenel simetrik analiz olduğunu ANSYS'e tanıtmak amacıyla KEYOPT,1,3,1 komutu kullanılmıştır. Yük uygulanmış ve sınır şartları belirlenmiş olan sistemin sonlu elemanlar modeli aşağıdaki şekilde verildiği gibidir:

135 75 MPa iç basınç uygulandıktan ve statik olarak çözüldükten sonra sistemin yerdeğiştirmiş şekil grafiği aşağıda verildiği gibi olacaktır: Beklendiği üzere yerdeğiştirmeler basıncın uygulama yönüne doğru gelişmiştir. Sistem bu haliyle çözüldükten sonra elde edilecek von Mises gerilme dağılımı grafiği ise şu şekilde olacaktır: /PREP7 ET,1,Plane42 KEYOPT,1,3,1 MPTEMP,1,0, MPDATA,EX,1,,200e3 MPDATA,PRXY,1,,0.29 K,1,2e-3,0 K,2,2e-3,25e-3 K,3,5e-3,25e-3 K,4,5e-3,0 K,5,7e-3,0

136 K,6,5e-3,10e-3 A,1,2,3,4 A,4,5,6 AADD,1,2 /PNUM,AREA,1 APLOT ESIZE,5e-4 AMESH,3 finish /SOLU ANTYPE,0 DL,4,,uy,0 DL,5,,uy,0 SFL,1,pres,75 SOLVE finish /POST1 PLNSOL,s,eqv,0,1 YÜKLEME ANSYS içinde yük tanımlama işlemi belirli şartlar altında sistem davranışının belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilir. Bir analiz için yük tanımlama işlemi anahtar öneme sahip bir kademedir. Aslında bir önceki Sınır Şartları bölümünde anlatılan sistem şartlarını belirleme yöntemleri, ANSYS'in yük tanımlama yöntemlerini kullanır. Genel olarak ANSYS içinde yük tanımlama işlemleri; sınır şartlarının, harici ve dahili uygulama yüklerinin tamamını kapsar. Dolayısıyla yerdeğiştirmeler ve sınır şartlarının belirlenmesinde kullanılan yer değiştirme sınırlılıkları, uygulama kuvvet ve basınçları, sıcaklıklar, ısı akış hızları, voltaj, elektrik akımı, manyetik potansiyel, manyetik akı, hızlar farklı disiplin analizlerinde kullanılabilecek yük örnekleri olmaktadır. Pekçok yük, katı model veya sonlu elemanlar modeli üzerine uygulanabilir. Örneğin kuvvetler, bir düğüm noktasına veya bir anahtar noktaya uygulanabilir. Yüklerin nasıl uygulandığına bakmadan ANSYS çözücüsü bunları sonlu elemanlar yükleri olarak algılar. Yani eğer yükler katı model üzerine uygulanmış yükler ise bunlar otomatik olarak çözüm başlangıcında düğüm noktası ve elemanlara transfer edilirler. Genel olarak yükleri altı kategoriye bölmek uygun olacaktır. Bunlar; - serbestlik derecesi sınırlılıkları, - kuvvetler (bir noktaya yoğunlaşan yükler), - yüzey yükleri, - cisim yükleri, - atalet yükleri, - eş alan yükleridir. Serbestlik Derecesi Yükleri : Elemana ait serbestlik derecesinin belli bir değere sabitlenmesi amacıyla kullanılırlar. Yapısal analizde sabitlenmiş yerdeğiştirmeler, simetri sınır şartları ve termal analizde önceden belirlenmiş sıcaklık değeri serbestlik derecesi yüklerine örnek olarak verilebilir.

137 Serbestlik derecesi yüklerinin uygulanması için D komut sınıfı kullanılır. D; düğüm noktaları, DK; anahtar noktalar, DL; çizgi elemanlar, DA ise alan elemanlar üzerine serbestlik derecesi yükleri uygulanması amacıyla kullanılırlar. Düğüm noktalarına serbestlik derecesi yükü uygulanması amacıyla kullanılan D komutu D, DüğümNoktası, SerbestlikDerecesiEtiketi, SerbestlikDerecesiDeğeri şeklinde uygulanır. Bir düğüm noktasına uygulanabilecek serbestlik derecesi yükü o düğüm noktasının sahip olduğu serbestlik derecesi ile sınırlıdır. Serbestlik derecesi; UX, UY veya UZ yapısal yerdeğiştirmeler, ROTX, ROTY veya ROTZ yapısal dönüşler, TEMP (sıcaklık), PRES (basınç) vs. olabilir. X, Y, Z gibi yön belirten ifadeler düğüm noktası koordinat sistemini ifade eder.yapısal dönüş sınırlılıkları radyan cinsinden girilmelidir. D,1,UX,0 Yukarıdaki şekilde gösterildiği gibi; D,1,UX,0 komutu 1 numaralı düğüm noktasına X yönünde 0 yerdeğiştirme yükü uygulanmasını sağlamıştır. Böylelikle herhangi bir yapısal yük altında iken cisim, 1 numaralı düğüm noktasında X yönünde yerdeğiştirme göstermeyecektir. Düğüm noktasına grafiksel kullanıcı arayüzü kullanarak bir yapısal yük atamak istersek Main Menu --> Solution --> Define Loads --> Apply --> Structural --> Displacement --> On Nodes yolunu izleyebiliriz.

138 Bu durumda ekrana yapısal yükün uygulanacağı düğüm noktalarının seçilebilemsine imkan tanıyacak olan Apply U,ROT on Nodes penceresi gelecektir.

139 Yük uygulanacak olan düğüm noktalarının seçim işlemi tamamlandıktan sonra OK tuşuna basılır. Ardından aynı başlıklı pencere uygulanabilecek yük etiketlerinden birini seçmemize ve bunun değerini belirlememize yarayacak şekilde yenilenir. Bu pencerede de uygun olan yük etiketi ve değeri belirlendikten sonra OK tuşuna basılır. Anahtar noktada serbestlik derecesi yükü uygulanmasına imkan tanıyan komut DK'dır. Bu komutun DK, AnahtarNoktaNumarası, SerbestlikDerecesiEtiketi, SerbestlikDerecesiDeğeri şeklinde kullanımı vardır.

140 Çizgi elemenlar üzerinden serbestlik derecesi yükü veya sınırlılığı uygulanmasına imkan tanıyan komut ise DL olarak verilmiştir. Bu komut; DL, ÇizgiNumarası, AlanNumarası, SimetriveyaSerbestlikDerecesiEtiketi, SerbestlikDerecesiDeğeri şeklinde kullanlır. Bu komut genellikle iki boyutlu modellerde simetri veya antisimetri eksenlerinin ANSYS'e tanıtılması amacıyla kullanılır. Komutta kullanılabilecek simetri etiketleri SYMM (simetri) ve ASYM (antisimetri)'dir. Aşağıda verilen örnekte uygun simetrinin oluşturulması için eklenmesi gereken komut satırları girişleri DL,10,,SYMM ve DL,9,,SYMM olarak verilmiştir. DL,9,,SYMM DL,10,,SYMM DL komutuna grafiksel kullanıcı arayüzü kullanarak erişmek ve yük uygulamak için Main Menu --> Solution --> Define Loads --> Apply --> Structural --> Displacement --> On Lines yolunu izlemek gerekir.

141 Bu yolun izlenmesi ile yükün uygulanacağı çizginin seçilmesine imkan tanıyacak olan işaretleme penceresi Apply U,ROT on Lines açılır, ilgili çizgiler seçildikten sonra OK tuşuna basılır.

142 Yük uygulanacak olan çizgi elemanların seçim işlemi tamamlandıktan sonra OK tuşuna basılır. Ardından Apply U,ROT on Lines penceresi kendini yenileyerek uygulanabilecek yük etiketlerinden birini seçmemize ve bunun değerini belirlememize yarar. Bu pencerede de uygun olan yük etiketi ve değeri belirlendikten sonra OK tuşuna basılır.

143 kullanılabilir. Alan elemanlar üzerinden serbestlik derecesi yükü uygulanmasına imkan tanıyan komut DA'dır. Bu komutun da DA, AlanNumarası, SimetriveyaSerbestlikDerecesiEtiketi, SerbestlikDerecesiDeğeri1, SerbestlikDerecesiDeğeri2 şeklinde kullanımı vardır. Bu komut simetriye sahip üç boyutlu sistemlerin üç boyutlu modellenmesi esnasında simetri veya antisimetri özelliğinden yararlanarak modelin küçültülmesi amacıyla kullanılabileceği gibi alan üzerinden serbestlik derecesi yükü uygulanması amacıyla da DA,1,temp,100 Yukarıdaki şekilde görüldüğü gibi DA,1,temp,100 komutu uygulandıktan sonra ANSYS bu alanda bulunan tüm düğüm noktalarına ilgili yükün uyguladığını belirtecek tarzda semboller yerleştirmiştir. Bu komuta göre tüm düğüm noktaları 100 birim sıcaklığına sahip olmak üzere zorlanmışlardır. Böyle bir zorlamanın gerçekleştirilebilmesi ancak bu serbestlik derecesine sahip elemanların kullanılması ile sağlanabilir. D sınıfı serbestlik derecesi yüklerinin veya sınırlılıklarının listesini almak için DLIST, DKLIST, DLLIST veya DALIST komutları kullanılır. Yukarıda verilen alan üzerinden sıcaklık yükü uygulanan örneğimizde DALIST komutunun kullanılması durumunda ekrana ayrı bir DALIST Command penceresi açılacak ve serbestlik derecesi yüklemelerini listeleyecektir.

144 Uygulanmış olan serbestlik derecesi yüklerini silmek için de benzer şekilde DDELE, DKDELE, DLDELE veya DADELE komutları kullanılır Yüzey Yükleri : YÜKLEME Bir yüzey boyunca dağıtılarak uygulanan yüklere yüzey yükleri denir. Yapısal analizde basınç, termal analizde konveksiyon ve ısı fluksları buna türden yüklere örnek olarak verilebilir. ANSYS'de yüzey yükleri tanımlamasında kullanılan komutlar SF, SFE, SFL ve SFA'dır. SF komutu SF, DüğümNumarasıListesi, YüzeyYüküEtiketi, YükDeğeri, YükDeğeri2 şeklinde kullanılır. DüğümNumarasıListesi yerine daha önceden seçilmiş düğümlerin kullanılmasına imkan verecek şekilde ALL etiketi veya grafiksel kullanıcı arayüzü kullanılarak ilgili düğümlerin seçilebilmesine imkan tanıyacak şekilde P etiketi kullanılabilir. Belirtilen düğüm noktaları yüzey yükünün uygulanacağı yüzeyi belirtmelidir. YüzeyYüküEtiketi yerine yük uygulanacak olan elemanın izin verdiği uygun bir yüzey yükü etiketi yazılır. Örneğin yapısal analizde basınç uyglanması için PRES, termal analizde konveksiyon için CONV, ısı akışı için HFLUX ve radyasyon için RAD gibi. YükDeğeri yerine uygulanması istenen yüzey yük değeri yazılır. Ancak mesela YüzeyYüküEtiketi CONV ise YükDeğeri tipik olarak film katsayısı ve YükDeğeri2 değeri ise cisim sıcaklığıdır. YüzeyYüküEtiketi RAD ise YükDeğeri tipik olarak yüzey emisivitesi ve YükDeğeri2 değeri ise ortam sıcaklığıdır. /PREP7 ET,1,Plane42 MPTEMP,1,0, MPDATA,EX,1,,200e9 MPDATA,PRXY,1,,0.33 PCIRC,1 RECTNG,0,8,0,6 /PNUM,area,1 APLOT ASBA,2,1 KESIZE,1,0.1 KESIZE,2,0.1 ESIZE,0.5 LCCAT,6,7

145 MSHKEY,1 AMESH,3 finish /SOLU ANTYPE,0 DL,9,,symm DL,10,,symm Yukarıda verilen komutlar ile oluşturulmuş sonlu elemanlar modelimize düğüm noktalarını kullanarak basınç uygulayalım. Bu amaçla kullanacağımız SF komutunda DüğümNumarasıListesi yerine yalnızca ALL, P, boşluk, P51x veya Bileşen Adı etiketlerinden yalnızca birini kullanabiliriz. Dolayısıyla bu komutu grafiksel kullanıcı arayüzünü kullanarak uygulatmak bizim örneğimiz için uygun olacaktır. Bu komuta grafiksel kullanıcı arayüzünü kullanarak erişmek için Main Menu --> Solution --> Define Loads --> Apply --> Structural --> Pressure --> On Nodes yolunu izleyebiliriz. Ancak bu yolun kullanılan eleman ve dolayısıyla yüzüy yükü uygulamasına göre değişebileceğini dikkate almak gerekir. Bu durumda ekrana yapısal yükün uygulanacağı düğüm noktalarının seçilebilmesine imkan tanıyacak olan Apply PRES on Nodes penceresi gelecektir. Bu esnada mouse imleci şekli de değişir.

146 Aşağıdaki şekilde verildiği gibi 7 düğüm noktasını işaretleyip Apply PRES on Nodes penceresinde OK tuşuna basalım. Ekrandaki Apply PRES on Nodes penceresi uygulanacak basıncın değerini ve yönünü girebilmemize imkan tanıyacak şekilde değişir. Basıncın yönü girilen değerin pozitif veya negatif değere sahip olması ile belirlenir. Negatif değer elemanın dışına doğru bir basınç uygulanmasını ifade ederken pozitif değer elemana doğru bir basınç uygulamasını iafade eder. Değerler girildikten sonra OK tuşuna basılır.

147 Bu komutun uygulanması esnasında dikkat edilmesi gereken noktalardan biri de işaretleme yapılırken seçilen düğüm noktalarının bir elemanın yüzeyini tanımlayacak şekilde seçilmiş olmasıdır. Örneğin her ne kadar yukarıdaki örnekte 7 farklı düğüm noktası seçilmiş olsa da aşağıdaki şekilde de görüldüğü gibi ancak bunlardan eleman yüzeyini belirtecek şekilde seçilmiş olan 5 adet düğüm noktası dikkate alınarak 3 elemana basınç uygulanmıştır. Yani düğüm noktalarından yola çıkarak basınç uygulaması gerçekleştirmek istiyorsak basınç uygulanmasını istediğimiz eleman yüzeyini tam olarak belirtecek düğüm noktalarını seçmiş olmamız gerekir. SFE komutu SFE, YüzüyYüküElemanNumarası, YükAnahtarı, YükEtiketi, DeğerAnahtarı, Değer1, Değer2, Değer3, Değer4 şeklinde kullanımı vardır. Yüzey yükü uygulanmasında özellikle 2D analizlerde sıkça kullanılan komut SFL'dir. SFL komutunun SFL, ÇizgiNumarası, YüzeyYüküEtiketi, BirinciAnahtarNoktadaYükDeğeri, İkinciAnahtarNoktadaYükDeğeri, BirinciAnahtarNoktadaİkinciYükDeğeri, İkinciAnahtarNoktadaİkinciYükDeğeri şeklinde kullanımı vardır. ÇizgiNumarası yerine seçili tüm çizgilere yüzey yükü uygulanmasını sağlatmak amacıyla ALL, grafiksel kullanıcı arayüzünü kullanarak çizgileri seçebilmek için P veya daha önceden tanımlanmış bir bileşenin seçilebilmesi için Bileşen Adı yazılabilir. Çizgi eleman boyunca lineer değişimli yüzey yükü tanımlamak mümkündür. Bu amaçla çizgi elemana ait ilk anahtar noktadan itibaren olması gereken değeri BirinciAnahtarNoktadaYükDeğeri kısmına ve ikinci anahtar noktada tamamlanacak yük değerini de İkinciAnahtarNoktadaYükDeğeri kısmına yazmamız gerekir. Ancak mesela YüzeyYüküEtiketi, CONV ise BirinciveİkinciAnahtarNoktadaYükDeğeri tipik olarak film katsayısı iken

148 ve BirinciveİkinciAnahtarNoktadaİkinciYükDeğeri2 değeri ise cisim sıcaklığı olacaktır. Burada benzer şekilde bu değerleri anahtar noktaları kullanarak lineer değişimli bir şekilde tanımlamak mümkündür Yandaki şekilde verilen sonlu elemanlar modeline gösterildiği gibi bir basınç yükü uygulaması için; SFL,6,pres,-5 komutunu kullanmak yeterli olacaktır. SFL komutuna grafiksel kullanıcı arayüzünü kullanarak erişmek için Main Menu --> Solution --> Define Loads --> Apply --> Structural --> Pressure --> On Lines yolunu izleyebiliriz.

149 Bu durumda ekrana yapısal yükün uygulanacağı düğüm noktalarının seçilebilemsine imkan tanıyacak olan Apply PRES on Lines penceresi gelecektir. Aşağıdaki şekilde verildiği yüzey yükü uygulanmasını istediğimiz çizgi eleman işaretlenip Apply PRES on Lines penceresinde OK tuşuna basalım. Ekrandaki Apply PRES on Lines penceresi uygulanacak basıncın değerini ve yönünü girebilmemize imkan tanıyacak şekilde değişir. Basıncın yönü girilen değerin pozitif veya negatif değere sahip olması ile belirlenir. Negatif değer elemanın dışına doğru bir basınç uygulanmasını ifade ederken pozitif değer elemana doğru bir basınç uygulanacağını ifade eder. Değerler girildikten sonra OK tuşuna basılır.

150 Aynı modelde lineer gradyene (eğim, değişim) sahip olacak şekilde yüzey yükü uygulamak isteseydik Apply PRES on Lines penceresini şu şekilde kullanabilirdik: Bu durumda modelimizin son durumu yüzey yükü dağılımı şu şekilde olacaktı:

151 Sonlu elemanlar modelimizde Yüzey yükü dağılımı artışının aşağıdan yukarıya doğru olmasının sebebi; çizgi elemana ait olan anahtar noktalardan ilkine yani küçük olanına girilen ilk değerin küçük olması ve çizgi elemana ait olan ikinci anahtar noktaya yani numarası büyük olana girilen ikinci değerin büyük olmasıdır. Anahtar numaraları görülecek şekilde grafik tekrar bastırıldığında şekil aşağıda verildiği gibi olacaktır: Yüzey yükleri uygulanmasında kullanılabilecek bir diğer komut olan SFA ise; SFA, AlanNumarası, YükAnahtarı, YükEtiketi, DeğerAnahtarı, Değer1, Değer2 şeklinde kullanılır. SF, SFE, SFL ve SFA yüzey yükü uygulama komutlarının listesini almak için SFLIST, SFELIST, SFLLIST ve SFALIST komutları kullanılır. Uygulanmış olan yüzey yüklerini silmek için de benzer şekilde SFDELE, SFEDELE, SFLDELE ve SFADELE komutları kullanılır. Yüzey yüklerinin uygulanması esnasında kullanılabilecek başka bir komut ise SFGRAD olarak verilebilir. Bu komut yüzey yükleri için bir gradyen yani eğim tanımlar. Böylelikle mesela suyun içine daldırılmış olan bir yapıdaki hidrostatik basınç gibi lineer olarak değişen yüzey yükleri belirlenebilir. Bu komut SFGRAD, YüzeyYüküEtiketi, EğimKoordinatSistemi, EğimYönü, KoordinatYeri, EğimDeğeri şeklinde kullanılır. SFGRAD tanımlaması bütün takip eden SF, SFE, SFL ve SFA komutları için aktif halde kalır. Bu tanımlamayı kaldırmak için SFGRAD komutunu herhangi bir değişken kullanmadan kullanmak gerekir.

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM HAFTA 6 COSMOSWORKS İLE ANALİZ

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM HAFTA 6 COSMOSWORKS İLE ANALİZ BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM HAFTA 6 COSMOSWORKS İLE ANALİZ Makine parçalarının ve/veya eş çalışan makine parçalarından oluşan mekanizma veya sistemlerin tasarımlarında önemli bir aşama olan ve tasarıma

Detaylı

ABAQUS Programına Giriş Kullanılacak Sürümler

ABAQUS Programına Giriş Kullanılacak Sürümler ABAQUS Programına Giriş Kullanılacak Sürümler (1) Abaqus Öğrenci Sürümü (Student Edition) (Abaqus SE): Akademik öğrenciler tarafında indirilebilen ücretsiz Sonlu Elemanlar probram sürümüdür. İndirilme

Detaylı

Seri Takibi Yenilikleri

Seri Takibi Yenilikleri Seri Takibi Yenilikleri Ürün Grubu [X] Fusion@6 [X] Fusion@6 Standard [X] Entegre@6 Kategori Versiyon Önkoşulu [X] Yeni Fonksiyon @6 Uygulama Yardımcı Programlar/ Şirket/Şube/Parametre Tanımlamaları bölümünde

Detaylı

BÖLÜM 10 10. KATMAN OLUŞTURMA (LAYER) Command line: Layer (veya transparent komutu için 'Layer kullanın)

BÖLÜM 10 10. KATMAN OLUŞTURMA (LAYER) Command line: Layer (veya transparent komutu için 'Layer kullanın) BÖLÜM 10 10. KATMAN OLUŞTURMA (LAYER) Çizim alanına yeni katmanlar oluşturur. Object Properties toolbar: Format menu: Layer Command line: Layer (veya transparent komutu için 'Layer kullanın) LAYER komutu

Detaylı

AÇILIŞ EKRANI. Açılış ekranı temelde üç pencereye ayrılır:

AÇILIŞ EKRANI. Açılış ekranı temelde üç pencereye ayrılır: AÇILIŞ EKRANI Açılış ekranı temelde üç pencereye ayrılır: Tam ortada çizim alanı (drawing area), en altta komut satırı (command line) ve en üstte ve sol tarafta araç çubukları (toolbar). AutoCAD te dört

Detaylı

BÖLÜM 04. Çalışma Unsurları

BÖLÜM 04. Çalışma Unsurları BÖLÜM 04 Çalışma Unsurları Autodesk Inventor 2008 Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu SAYISAL GRAFİK Çalışma Unsurları Parça ya da montaj tasarımı sırasında, örneğin bir eskiz düzlemi tanımlarken, parçanın düzlemlerinden

Detaylı

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ 6. SINIF 2. DÖNEM 2. SINAV ÇALIŞMA NOTLARI

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ 6. SINIF 2. DÖNEM 2. SINAV ÇALIŞMA NOTLARI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ 6. SINIF 2. DÖNEM 2. SINAV ÇALIŞMA NOTLARI İşletim Sisteminde Yapılan Uygulamalar Bir Bilgisayarda Hangi İşletim Sistemi Yüklü Olduğunu

Detaylı

MAK4061 BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM

MAK4061 BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM MAK4061 BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM (Shell Mesh, Bearing Load,, Elastic Support, Tasarım Senaryosunda Link Value Kullanımı, Remote Load, Restraint/Reference Geometry) Shell Mesh ve Analiz: Kalınlığı az

Detaylı

MEVCUT YAPININ DEPREM PERFORMANSININ BELĐRLENMESĐ

MEVCUT YAPININ DEPREM PERFORMANSININ BELĐRLENMESĐ StatiCAD-Yigma Đle Yığma Binaların Performans Değerlendirilmesi ve Güçlendirilmesi Giriş StatiCAD-Yigma Programı yığma binaların statik hesabını deprem yönetmeliği esaslarına göre elastisite teorisi esasları

Detaylı

EZCAM Versiyon 20 - Yenilikler

EZCAM Versiyon 20 - Yenilikler EZCAM Versiyon 20 - Yenilikler 3D Stoktan Kaba Frezeleme EZ-CAM V20 ile birlikte gelen yeni özelliklerden biri, yüklenmiş olan 3D formlu stok (kütük) modeli üzerinden kaba frezeleme işlemi yapılabilmesi.

Detaylı

döşeme hesap aksı kütleleri deprem hesaplarında kullanılmaz. Dikdörtgen döşeme

döşeme hesap aksı kütleleri deprem hesaplarında kullanılmaz. Dikdörtgen döşeme DÖŞEME ÇİZİMİ StatiCAD-Yigma programında döşemeler üzerlerindeki yükün ve zati ağırlıkların duvarlara aktarımı için kullanılırlar. Döşeme hesap aksları ise betonarme döşemelerin donatı hesaplarının yapılmasını

Detaylı

4.1. Grafik Sihirbazını kullanarak grafik oluşturma

4.1. Grafik Sihirbazını kullanarak grafik oluşturma BÖLÜM14 4. EXCEL DE GRAFİK Excel programının en üstün özelliklerinden bir diğeri de grafik çizim özelliğinin mükemmel olmasıdır. Excel grafik işlemleri için kullanıcıya çok geniş seçenekler sunar. Excel

Detaylı

16. Kesit ve Cephe Aracı

16. Kesit ve Cephe Aracı 16. Kesit ve Cephe Aracı Bu Konuda Öğrenilecekler: Kesit/cephe bilgi kutusu ile çalışmak Kesit/cephe oluşturmak Kesit/cephe geçerli ayarlarıyla çalışmak Kesit/cephelere erişmek ve değiştirmek Kesit/cephelerin

Detaylı

1. VERİ TABANI KAVRAMLARI VE VERİ TABANI OLUŞTUMA

1. VERİ TABANI KAVRAMLARI VE VERİ TABANI OLUŞTUMA BÖLÜM15 D- VERİ TABANI PROGRAMI 1. VERİ TABANI KAVRAMLARI VE VERİ TABANI OLUŞTUMA 1.1. Veri Tabanı Kavramları Veritabanı (DataBase) : En genel tanımıyla, kullanım amacına uygun olarak düzenlenmiş veriler

Detaylı

BÖLÜM 8 B- SUNU PROGRAMI 1. MICROSOFT POWERPOINT NEDİR? 2. POWERPOINT PROGRAMININ BAŞLATILMASI

BÖLÜM 8 B- SUNU PROGRAMI 1. MICROSOFT POWERPOINT NEDİR? 2. POWERPOINT PROGRAMININ BAŞLATILMASI BÖLÜM 8 B- SUNU PROGRAMI 1. MICROSOFT POWERPOINT NEDİR? Microsoft Office Paketi ile birlikte kullanıcıya sunulan Powerpoint Programı, etkileşimli sunular (Presentation) hazırlamaya yarayan metin tabanlı

Detaylı

SUPERVISOR (YETKİLİ KULLANICI) KAMPANYA YÖNETİMİ EĞİTİM DOKÜMANI

SUPERVISOR (YETKİLİ KULLANICI) KAMPANYA YÖNETİMİ EĞİTİM DOKÜMANI SUPERVISOR (YETKİLİ KULLANICI) KAMPANYA YÖNETİMİ EĞİTİM DOKÜMANI Sürüm 1.3.5 Ağustos 2013 TegsoftCC Supervisor (Yetkili Kullanıcı) Kampanya Yönetimi Eğitim Dokümanı Sayfa 2 / 14 İÇİNDEKİLER A. SES KAMPANYASI

Detaylı

EKOM WEB DESIGNER PROGRMI KULLANMA KILAVUZ. 1 - Web Sayfası Tasarımı Oluşturma / Var Olan Tasarımı Açma:

EKOM WEB DESIGNER PROGRMI KULLANMA KILAVUZ. 1 - Web Sayfası Tasarımı Oluşturma / Var Olan Tasarımı Açma: EKOM WEB DESIGNER PROGRMI KULLANMA KILAVUZ 1 Web Sayfası Tasarımı Oluşturma / Var Olan Tasarımı Açma 2 Web Sayfasına Yeni Element Ekleme Ve Özelliklerini Belirleme Değişiklik Yapma 3 Web Sayfası Tasarımını

Detaylı

Round-Chamfer / Yrd. Doç. Dr. Mehmet FIRAT- Yrd. Doç. Dr. Murat ÖZSOY

Round-Chamfer / Yrd. Doç. Dr. Mehmet FIRAT- Yrd. Doç. Dr. Murat ÖZSOY ROUND ve CHAMFER KOMUTLARI 1. Round ve Chamfer komutlarını uygulamak için daha önceden çizilmiş bir katı modele ihtiyaç bulunmaktadır. Bu yüzen ilk olarak herhangi bir katı model FILE menüsünden OPEN komutu

Detaylı

OBJECT GENERATOR 2014

OBJECT GENERATOR 2014 OBJECT GENERATOR 2014 GİRİŞ Sonlu elemanlar modellemesindeki Mechanical ortamında temas tanımlanması, bağlantı elemanı, mesh kontrolü veya yük girdilerinin uygulanması aşamasında çoklu bir yüzey varsa

Detaylı

DESTEK DOKÜMANI. Ürün : Tiger Enterprise/ Tiger Plus/ Go Plus/Go Bölüm : Kurulum İşlemleri

DESTEK DOKÜMANI. Ürün : Tiger Enterprise/ Tiger Plus/ Go Plus/Go Bölüm : Kurulum İşlemleri LOGO PROGRAM KURULUMU VE AYARLARI Logo programlarının yüklemesi için kullanılacak,setup dosyaları ftp://download.logo.com.tr/ adresinden indirilerek yapılır. Örneğin Kobi ürünleri için; ftp://download.logo.com.tr/windows/kobi/guncel/go_plus/klasöründen

Detaylı

Şekil 1. Sitiller ve biçimlendirme

Şekil 1. Sitiller ve biçimlendirme ŞABLONUN KULLANILMASI Şablon yazım kuralları belirli olan metinlerin yazımında kolaylık sağlayan araçlardır. Bu şablonlarda yazım kuralları ile ilgili detaylar tanımlanarak kullanıcının detaylarla uğraşmadan

Detaylı

22. Ölçü ve Kot Eklemek

22. Ölçü ve Kot Eklemek 22. Ölçü ve Kot Eklemek Bu Konuda Öğrenilecekler: Ölçülendirme birimi ve hassasiyetini ayarlamak Doğrusal ölçülendirme aracı geçerli ayarları ile çalışmak Doğrusal ölçülendirme çizgisi oluşturmak Mevcut

Detaylı

NETSİS PAKETLERİNİ ORTAK UYGULAMA İLE ÇALIŞTIRMA

NETSİS PAKETLERİNİ ORTAK UYGULAMA İLE ÇALIŞTIRMA NETSİS PAKETLERİNİ ORTAK UYGULAMA İLE ÇALIŞTIRMA Amaç ve Fayda Bu uygulama ile, Netsis paketlerinin (temelset, personel ve demirbaş) ortak bir uygulamadan tek isim ve şifre ile çalıştırılabilmesi, Muhasebeci

Detaylı

CAEeda TM ONERA M6 KANADI NAVIER-STOKES ÇÖZÜMAĞI OLUŞTURMA VE ÖNİŞLEM. EDA Tasarım Analiz Mühendislik

CAEeda TM ONERA M6 KANADI NAVIER-STOKES ÇÖZÜMAĞI OLUŞTURMA VE ÖNİŞLEM. EDA Tasarım Analiz Mühendislik CAEeda TM ONERA M6 KANADI NAVIER-STOKES ÇÖZÜMAĞI OLUŞTURMA VE ÖNİŞLEM EDA Tasarım Analiz Mühendislik 1. Kapsam Kabuk Bölgeleri Oluşturma Çözümağındaki Elemanların Normal Yönlerini Kontrol Etme Çözümağında

Detaylı

CAEeda ÇÖZÜMÜ YAPILMIŞ NACA 0012 KANADI İÇİN 2B ÇİZİM EĞİTİM NOTU. EDA Tasarım Analiz Mühendislik

CAEeda ÇÖZÜMÜ YAPILMIŞ NACA 0012 KANADI İÇİN 2B ÇİZİM EĞİTİM NOTU. EDA Tasarım Analiz Mühendislik CAEeda TM ÇÖZÜMÜ YAPILMIŞ NACA 0012 KANADI İÇİN 2B ÇİZİM EĞİTİM NOTU EDA Tasarım Analiz Mühendislik 1. Kapsam Çözümü yapılmış *.pos.edf dosyasında bulunan çözümağını al. Sonlu eleman modeli üzerinde bulunan

Detaylı

AKINSOFT Barkod 4. AKINSOFT Barkod 4 Yardım Dosyası. Doküman Versiyon : 1.01.01 Tarih : 23.12.2010. Sayfa-1. Copyright 2010 AKINSOFT

AKINSOFT Barkod 4. AKINSOFT Barkod 4 Yardım Dosyası. Doküman Versiyon : 1.01.01 Tarih : 23.12.2010. Sayfa-1. Copyright 2010 AKINSOFT AKINSOFT Barkod 4 Yardım Dosyası Doküman Versiyon : 1.01.01 Tarih : 23.12.2010 Sayfa-1 1- ÇALIŞMA ŞEKLİ HAKKINDA KISA BİLGİ Barkod 4 programı, her türlü barkod etiketi, raf etiketi ya da reyon etiketi

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com ISSN:1304-4141 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 2005 (1) 49-54 TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR Teknik Not Akışkanlar Mekaniği Ve İklimlendirme Sistemlerinde Sonlu Elemanlar

Detaylı

1. Excel Dönüşümü : 2. Rapor Master Tanımları :

1. Excel Dönüşümü : 2. Rapor Master Tanımları : Programın Amacı : Bu Program As/400 Sistemindeki herhangi bir veya birden fazla file ı kullanarak istenilen şekilde sorgulama yaparak elde edilen bilgileri Excel Formatında Pc deki istenilen bir yere kaydetmek.

Detaylı

Yönetim Anasayfa : Tanımlar : Parametreler : Seo yolu izlenerek dinamik seo modülüne erişebilirsiniz.

Yönetim Anasayfa : Tanımlar : Parametreler : Seo yolu izlenerek dinamik seo modülüne erişebilirsiniz. Güncelleme Dokümanı Versiyon 3.00 Dinamik SEO Modülü Dinamik SEO modülü site sayfalarının arama motoru sitelerinde daha üst sıralarda çıkabilmesine yönelik yapılan optimizasyon modülüdür. Yeni eklentiler

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM II

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM II 0 BÖLÜM 1 ORCAD PROGRAMINA GİRİŞ: OR-CAD programını başlatmak için Başlat menüsünden programlara gelinir. Programların içerisinde ORCAD Release 9 ve bunun içerisinden de ORCAD Capture seçilir. Karşımıza

Detaylı

MS POWERPOINT 2010. Şekil 111 Powerpoint 2010 Programını Başlatmak

MS POWERPOINT 2010. Şekil 111 Powerpoint 2010 Programını Başlatmak MS POWERPOINT 2010 1.Giriş: PowerPoint, Windows ortamında çalışan bir sunu paket programıdır. Metin, taslak, çizim ve grafikler kullanılarak sunular, slaytlar, broşürler, bildiriler, konuşmacı notları

Detaylı

Havuz Modelleme. Bina Tasarım Sistemi. www.probina.com.tr. Prota Yazılım Ltd. Şti.

Havuz Modelleme. Bina Tasarım Sistemi. www.probina.com.tr. Prota Yazılım Ltd. Şti. Bina Tasarım Sistemi Havuz Modelleme [ Probina Orion Bina Tasarım Sistemi, betonarme bina sistemlerinin analizini ve tasarımını gerçekleştirerek tüm detay çizimlerini otomatik olarak hazırlayan bütünleşik

Detaylı

Probina Orion Modelleme Teknikleri

Probina Orion Modelleme Teknikleri Şubat 2009 KULLANIM HAKLARI PROTA YAZILIM BİLİŞİM ve MÜHENDİSLİK LTD. ŞTİ. ODTÜ Teknokent Teknoloji Geliştirme Bölgesi Galyum Blok No: 20 ANKARA Tel: (312) 210 17 88 Fax: (312) 210 17 86 Email: probina@prota.com.tr

Detaylı

KULLANIM KILAVUZU. Programda veri gireceğiniz yerler beyaz renklidir. Sarı renkli alanlar hesaplama veya otomatik olarak gelen bilgilerdir.

KULLANIM KILAVUZU. Programda veri gireceğiniz yerler beyaz renklidir. Sarı renkli alanlar hesaplama veya otomatik olarak gelen bilgilerdir. Programın Ekran görüntüsü şekildeki gibidir: KULLANIM KILAVUZU Programda veri gireceğiniz yerler beyaz renklidir. Sarı renkli alanlar hesaplama veya otomatik olarak gelen bilgilerdir. Banka: Program kurulduğunda

Detaylı

PCB ENVANTER PROGRAMI TESİSLER İÇİN KULLANIM KILAVUZU

PCB ENVANTER PROGRAMI TESİSLER İÇİN KULLANIM KILAVUZU PCB ENVANTER PROGRAMI TESİSLER İÇİN KULLANIM KILAVUZU Tesisler için Kullanım Kılavuzu 1. Çevre Bilgi Sistemi için sahip olduğunuz ya da Đl Müdürlüğü nden yeni aldığınız kullanıcı kodu ve parolayı kullanarak

Detaylı

Resim 7.20: Yeni bir ileti oluşturma

Resim 7.20: Yeni bir ileti oluşturma F İLETİLER Konuya Hazırlık 1. E-posta adresinden yeni bir ileti nasıl oluşturulur? 1. İLETI GÖNDERME a. Yeni bir ileti oluşturma: Yeni bir ileti oluşturmak için Dosya/Yeni/E-posta iletisi seçilebileceği

Detaylı

Sihirbaz Kullanarak Sorgu Oluştur : Sihirbaz sorguyu hazırlayan kişiye sorular sorar ve yanıtlarına göre sorgu oluşturur.

Sihirbaz Kullanarak Sorgu Oluştur : Sihirbaz sorguyu hazırlayan kişiye sorular sorar ve yanıtlarına göre sorgu oluşturur. BÖLÜM17 3. SORGULAR Access Veritabanında sorgu; tablolara yazılan bilgilerin hepsinin veya istenilen (belirlenen) şarta uyanlarının bulunmasıdır. Örneğin Tıp Fakültesinde okuyan öğrenciler gibi. Sorguları

Detaylı

Mühendislikte Veri Tabanları Dersi Uygulamaları (MS-Access)

Mühendislikte Veri Tabanları Dersi Uygulamaları (MS-Access) Mühendislikte Veri Tabanları Dersi Uygulamaları (MS-Access) İstanbul Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi, Geomatik Mühendisliği Bölümü Prof. Dr. Nebiye MUSAOĞLU Doç. Dr. Elif SERTEL Y. Doç. Dr. Şinasi

Detaylı

BMRD.exe dosyası ile yapılır (BMDE.EXE kurulumunda c:\byte\entegre\bmrd:exe olarak gelir.)

BMRD.exe dosyası ile yapılır (BMDE.EXE kurulumunda c:\byte\entegre\bmrd:exe olarak gelir.) Dizaynlar ; BMRD.exe dosyası ile yapılır (BMDE.EXE kurulumunda c:\byte\entegre\bmrd:exe olarak gelir.) Kurulum dosyasında içerisinde fatura.xml ve tahsilat.xml olarak yer alan dizaynlar BMRD.EXE ile değiştirilir

Detaylı

Fatura Dosyalarını Yükleme ile ilgili Detaylar. 14 Temmuz 2014

Fatura Dosyalarını Yükleme ile ilgili Detaylar. 14 Temmuz 2014 14 Temmuz 2014 İlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL İlgili Modül/ler : E-Fatura Gelen e-fatura Dosyalarının Transferi Firmalara tedarikçilerinden veya hizmet aldıkları firmalardan gelen e-faturalar,

Detaylı

Çözüm Bilgisayar. Çözüm SIRAMATİK

Çözüm Bilgisayar. Çözüm SIRAMATİK Çözüm Bilgisayar Çözüm SIRAMATİK Çözüm Sıra Sistemi Amaç : Hastanelerde çeşitli birimlerde oluşan hasta sıralarının (poliklinik müracaat, poliklinik hasta kabul, ssk eczane vb.) bankolar önünden uzaklaştırılarak,

Detaylı

Bu işleçlerin dışında, aşağıda belirtilen karşılaştırma işleçlerinden de yararlanılır.

Bu işleçlerin dışında, aşağıda belirtilen karşılaştırma işleçlerinden de yararlanılır. 18 SQL SORGU DİLİ SQL (Structured Query Language) yapısal sorgu dili, veritabanı yönetim sistemlerinin standart programlama dili olarak bilinmektedir. SQL dilinin Access içinde sorgu pencerelerinde veya

Detaylı

MONTAJ MODELLEME ( ASSEMBLY MODELING)

MONTAJ MODELLEME ( ASSEMBLY MODELING) MONTAJ MODELLEME ( ASSEMBLY MODELING) Bilgisayar destekli çizim araçlarında temel montaj modelleme 3 yöntem ile yapılır. 1. YUKARIDAN AŞAĞIYA (TOP-DOWN) MODELLEME: Bu montaj tekniği daha çok, montajı oluşturan

Detaylı

13 Aralık 2007. Đlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL. Đlgili Modül/ler : Raporlar. Kullanıcı Tanımlı Raporlar Bölümünden Yapabildiklerimiz

13 Aralık 2007. Đlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL. Đlgili Modül/ler : Raporlar. Kullanıcı Tanımlı Raporlar Bölümünden Yapabildiklerimiz 13 Aralık 2007 Đlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL Đlgili Modül/ler : Raporlar KULLANICI TANIMLI RAPORLAR Kullanıcı Tanımlı Raporlar Bölümünden Yapabildiklerimiz Kendi isteklerinize özel rapor tasarımları

Detaylı

MİCROSOFT EXCEL PROGRAMI DERS NOTLARI

MİCROSOFT EXCEL PROGRAMI DERS NOTLARI MİCROSOFT EXCEL PROGRAMI DERS NOTLARI ( 6. sınıflar için hazırlanmıştır. ) Fevzi Başal Bilişim Teknolojileri Öğretmeni İçindekiler 1. KAVRAMLAR... 1 2. DOSYA İŞLEMLERİ... 2 3. EXCEL DE KULLANILAN FARE

Detaylı

Süreç Yönetimi. Logo

Süreç Yönetimi. Logo Süreç Yönetimi Logo Kasım 2013 SÜREÇ YÖNETİMİ Süreç belirlenen bir amaca ulaşmak için gerçekleştirilen faaliyetler bütünüdür. Örn; Sistemde kayıtlı personellerinize doğum günü kutlama maili gönderme, Deneme

Detaylı

BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJELERİ TAKİP SİSTEMİ PROJE YÜRÜTÜCÜLERİ KULLANICI KILAVUZU

BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJELERİ TAKİP SİSTEMİ PROJE YÜRÜTÜCÜLERİ KULLANICI KILAVUZU BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJELERİ TAKİP SİSTEMİ PROJE YÜRÜTÜCÜLERİ KULLANICI KILAVUZU Ankara Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi Koordinatörlüğü 2013 BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJELERİ TAKİP

Detaylı

KONFİGURASYON TANIMLARI

KONFİGURASYON TANIMLARI 0 KONFİGURASYON TANIMLARI Konfigurasyon tanımlamalarını yapmak için, ilgili personelin TAKBİS TM Fonksiyonları modülünde "İşlemler" bölümünden İşlemleri ekranı açılır. bölümü seçilir. Randevu Onay 1 Konfigurasyon

Detaylı

Açılan programın pencere görünümü aşağıdaki gibidir. 2. Araç Çubuğundan kaydet düğmesi ile

Açılan programın pencere görünümü aşağıdaki gibidir. 2. Araç Çubuğundan kaydet düğmesi ile POWERPOINT PROGRAMI Powerpoint bir sunu hazırlama programıdır. Belirli bir konu hakkında bilgi vermek için, derslerle ilgili bir etkinlik hazırlamak için, dinleyicilere görsel ortamda sunum yapmak için

Detaylı

KOCAELİ TEKNİK LİSESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK BÖLÜMÜ OTOMASYON ATÖLYESİ EKTS (Elektrik Kumanda Teknikleri Simülatörü ) DERS NOTU. Kaynak : www.veppa.

KOCAELİ TEKNİK LİSESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK BÖLÜMÜ OTOMASYON ATÖLYESİ EKTS (Elektrik Kumanda Teknikleri Simülatörü ) DERS NOTU. Kaynak : www.veppa. KOCAELİ TEKNİK LİSESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK BÖLÜMÜ OTOMASYON ATÖLYESİ EKTS (Elektrik Kumanda Teknikleri Simülatörü ) DERS NOTU Kaynak : www.veppa.com Hakkında EKTS (Elektrik Kumanda Teknikleri Simülatörü

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM (TEKNİK RESİM-II) Yrd.Doç.Dr. Muhammed Arslan OMAR

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM (TEKNİK RESİM-II) Yrd.Doç.Dr. Muhammed Arslan OMAR BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM (TEKNİK RESİM-II) Yrd.Doç.Dr. Muhammed Arslan OMAR Bilgisayar Destekli Tasarım Nedir? CAD (Computer Aided Design) Bütün mühendislik alanlarında olduğu gibi makine mühendislerinin

Detaylı

ÜÇ BOYUTLU ÇİZİME GİRİŞ YÜZEY VE KATILARIN BİRLEŞTİRİLMESİ,ÇIKARILMASI,ARA KESİTLERİNİN ALINMASI:

ÜÇ BOYUTLU ÇİZİME GİRİŞ YÜZEY VE KATILARIN BİRLEŞTİRİLMESİ,ÇIKARILMASI,ARA KESİTLERİNİN ALINMASI: ÜÇ BOYUTLU ÇİZİME GİRİŞ YÜZEY VE KATILARIN BİRLEŞTİRİLMESİ,ÇIKARILMASI,ARA KESİTLERİNİN ALINMASI: WCS : World Coordinate System, Dünya (Absolute) Koordinat Sistemi. UCS : User Coordinate System, Kullanıcı

Detaylı

www.elektrikogretmenleri.com

www.elektrikogretmenleri.com DREAMWEAVERDA NESNELERE DAVRANIŞ EKLEME Dreamweaver da fare hareket olaylı, animasyonlu görüntüler oluşturmak istenildiğinde hazır scriptler anlamına gelen Davranışlar(behaviors) kullanılmaktadır. Yukarıdaki

Detaylı

www.elektrikogretmenleri.com

www.elektrikogretmenleri.com FIREWORKS (MENU OLUŞ TURMA) 1 Önce Başlat menüsü Programlar Adobe Web Premium CS3 Adobe Fireworks CS3 kısayol simgesi ile Fireworks programı açılır. 2 Fireworks programı açıldığında Karşımıza gelen Yeni

Detaylı

SQL Uyarı Programı Kurulum ve Kullanımı

SQL Uyarı Programı Kurulum ve Kullanımı SQL Uyarı Programı Kurulum ve Kullanımı Kurulum 1. SQL Uyarı.zip dosyası açılır. 2. SQL Uyarı.exe programı çalıştırılır. 3. Üstteki ekran açılır ok. Butonuna basılır. 4. Ayarlar ekranı seçilir. 4.1 Server

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM HAFTA 3-SOLIDWORKS İLE SKETCH

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM HAFTA 3-SOLIDWORKS İLE SKETCH BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM HAFTA 3-SOLIDWORKS İLE SKETCH Bu uygulamada SolidWorks ile iki boyutlu çizim (sketch) ile ilgili komutlara değinilecek ve uygulamaları gösterilecektir. SolidWorks ile yeni doküman

Detaylı

MENÜ AYARLAMA 1. MENÜ AYARLAMA. [X] Fusion@6. [X] Fusion@6 Standard. [X] Entegre@6. [X] Yeni Fonksiyon

MENÜ AYARLAMA 1. MENÜ AYARLAMA. [X] Fusion@6. [X] Fusion@6 Standard. [X] Entegre@6. [X] Yeni Fonksiyon MENÜ AYARLAMA Ürün Grubu [X] Fusion@6 [X] Fusion@6 Standard [X] Entegre@6 Kategori Versiyon Önkoşulu [X] Yeni Fonksiyon @6 Uygulama Fusion@6 serisi ürünlerde ürün ana menüsü çeşitli temalarla görsel olarak

Detaylı

1. MİCROSOFT EXCEL 2010 A GİRİŞ

1. MİCROSOFT EXCEL 2010 A GİRİŞ 1. MİCROSOFT EXCEL 2010 A GİRİŞ 1.1. Microsoft Excel Penceresi ve Temel Kavramlar Excel, Microsoft firması tarafından yazılmış elektronik hesaplama, tablolama ve grafik programıdır. Excel de çalışılan

Detaylı

BLEND YÖNTEMİ İLE KATI MODEL OLUŞTURMA

BLEND YÖNTEMİ İLE KATI MODEL OLUŞTURMA BLEND YÖNTEMİ İLE KATI MODEL OLUŞTURMA Bu yöntem ile çizilen iki kesit katı olarak birleştirilir. Aşağıdaki şekilde blend yöntemi ile oluşturulan bir katı model gözükmektedir. 1. FILE menüsünden New seçilir.

Detaylı

SOLIDWORKS SIMULATION EĞİTİMİ

SOLIDWORKS SIMULATION EĞİTİMİ SOLIDWORKS SIMULATION EĞİTİMİ Kurs süresince SolidWorks Simulation programının işleyişinin yanında FEA teorisi hakkında bilgi verilecektir. Eğitim süresince CAD modelden başlayarak, matematik modelin oluşturulması,

Detaylı

Kelime işlemcilerin işlevlerini öğrenmek. Başlıca kelime işlemcileri tanımak. Microsoft Word 2010 programı hakkında temel bilgileri öğrenmek.

Kelime işlemcilerin işlevlerini öğrenmek. Başlıca kelime işlemcileri tanımak. Microsoft Word 2010 programı hakkında temel bilgileri öğrenmek. Amaçlarımız 2 Kelime işlemcilerin işlevlerini öğrenmek. Başlıca kelime işlemcileri tanımak. programı hakkında temel bilgileri öğrenmek. da metin biçimlendirmek. 1 Kelime İşlemcilerin İşlevleri 3 Kelime

Detaylı

Şekil 7.14: Makro Kaydet Penceresi

Şekil 7.14: Makro Kaydet Penceresi 7.2.4. Makrolar Kelime işlemci programında sık kullanılan bir görevi (çok kullanılan düzenleme ve biçimlendirme işlemlerini hızlandırma, birden çok komutu birleştirme, iletişim kutusu içinde daha kolay

Detaylı

Programın Tanıtımı 2-4- 1-3- 8-9- 10-11- 12- 13-

Programın Tanıtımı 2-4- 1-3- 8-9- 10-11- 12- 13- ISIS VERİ YÖNETİMİ Programın Tanıtımı 1-3- 2-4- 6-7- 5-8- 9-10- 11-12- 13-1- Bu bölüme aranacak sorgu için 2 tarih arası bilgi gün / ay / yıl / saat / dakika cinsinden girilir. 2- Arama kriterlerinden

Detaylı

WEB SİTESİ YÖNETİM PANELİ KULLANMA YÖNERGESİ

WEB SİTESİ YÖNETİM PANELİ KULLANMA YÖNERGESİ WEB SİTESİ YÖNETİM PANELİ KULLANMA YÖNERGESİ Web Sitesi Yönetim Paneli, Üniversitemiz web sitesinde, birimlerimize ait web sitelerindeki içerikler üzerinde ekleme, silme, değiştirme gibi güncelleme işlemlerini,

Detaylı

VERİ TABANI UYGULAMALARI

VERİ TABANI UYGULAMALARI V. Ünite VERİ TABANI UYGULAMALARI A. BAŞLANGIÇ B. BİR VERİ TABANI YARATMA C. FORMLARIN KULLANIMI D. BİLGİYE ERİŞİM E. RAPORLAMA 127 A BAŞLANGIÇ Konuya Hazırlık 1. Veri tabanı programları hangi amaç için

Detaylı

AGSoft Çocuk Gelişim Takip Programı Kullanım Kılavuzu

AGSoft Çocuk Gelişim Takip Programı Kullanım Kılavuzu Giriş Bölümü: Program ilk açıldığında karşımıza Kullanıcı Adı ve Şifre giriş bölümü gelir. Kullanıcı Adı: Programa giriş yapacak kullanıcının kodunu ve şifresini yazdıktan sonra Tamam tuşu ile programa

Detaylı

POWER POINT SUNU PROGRAMI

POWER POINT SUNU PROGRAMI POWER POINT SUNU PROGRAMI Power Point bir Sunu (Slayt) programıdır. MS-Office uygulamasıdır ve Office CD sinden yüklenir. Programı çalıştırabilmek için; Başlat/Programlar/Microsoft Office/Microsoft Office

Detaylı

BİR OFİS İÇİN TERMAL KONFOR ANALİZİNİN HESAPLAMALI AKIŞKANLAR DİNAMİĞİ YÖNTEMİ İLE MODELLENMESİ VE SAYISAL ÇÖZÜMÜ

BİR OFİS İÇİN TERMAL KONFOR ANALİZİNİN HESAPLAMALI AKIŞKANLAR DİNAMİĞİ YÖNTEMİ İLE MODELLENMESİ VE SAYISAL ÇÖZÜMÜ BİR OFİS İÇİN TERMAL KONFOR ANALİZİNİN HESAPLAMALI AKIŞKANLAR DİNAMİĞİ YÖNTEMİ İLE MODELLENMESİ VE SAYISAL ÇÖZÜMÜ Hazırlayan : Kadir ÖZDEMİR No : 4510910013 Tarih : 25.11.2014 KONULAR 1. ÖZET...2 2. GİRİŞ.........3

Detaylı

GAZİ ÜNİVERSİTESİ ÖĞRETİM ELEMANI AYLIK PUANTAJ YAZILIMI KULLANIM KLAVUZU

GAZİ ÜNİVERSİTESİ ÖĞRETİM ELEMANI AYLIK PUANTAJ YAZILIMI KULLANIM KLAVUZU GAZİ ÜNİVERSİTESİ ÖĞRETİM ELEMANI AYLIK PUANTAJ YAZILIMI KULLANIM KLAVUZU NİSAN 2011 GAZİ ÜNİVERSİTESİ ÖĞRETİM ELEMANI AYLIK PUANTAJ YAZILIMI Mühendislik Fakültesi tarafından geliştirilen ve Mühendislik

Detaylı

MPLAB IDE v7.60 PROGRAMI KULLANIMI

MPLAB IDE v7.60 PROGRAMI KULLANIMI MPLAB IDE v7.60 PROGRAMI KULLANIMI MPLAB IDE programı mikroişlemciler için hazırlanmış bir derleyici programdır. Microchip firması tarafından hazırlanmıştır. (Resim 1) MPLAB programı assembly dilinde simulasyon,

Detaylı

1 Organizasyon Tanımlama

1 Organizasyon Tanımlama İçindekiler 1 Organizasyon Tanımlama... 3 1.1 Şirket Tanımlama... 3 1.2 Kullanıcı Tanımlama... 3 1.3 İş Akışında Kullanılacak Grup/Birimlerin Oluşturulması... 3 1.4 Oluşturulan Grup/Birim Altına Kullanıcı

Detaylı

NİTELİK YÖNETİMİ. [X] Yeni Modül. [X] Fusion. [X] Fusion Standart. [X] Nitelik. [X] Ürün Kategorisi Önkoşulu. [X] Modül Önkoşulu (Sistem)

NİTELİK YÖNETİMİ. [X] Yeni Modül. [X] Fusion. [X] Fusion Standart. [X] Nitelik. [X] Ürün Kategorisi Önkoşulu. [X] Modül Önkoşulu (Sistem) NİTELİK YÖNETİMİ Amaç ve Fayda Bu doküman ile, personel yetkinliklerinin tanımlanması ve personel, pozisyon, kademe ve departmanlara bu yetkinliklerin atanması ile ilgili bilgi verilmesi amaçlanmıştır.

Detaylı

TÜRKÇE KULLANIM KILAVUZU

TÜRKÇE KULLANIM KILAVUZU KIRGIZİSTAN-TÜRKİYE MANAS ÜNİVERSİTESİ ÖĞRENCİ İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI AKADEMİK BİLGİ SİSTEMİ (ABİS) Otomasyon Programı TÜRKÇE KULLANIM KILAVUZU İÇİNDEKİLER ABİS Nedir?... 2 Sistem Gereksinimleri...

Detaylı

E-Netsis.Net Yenilikleri

E-Netsis.Net Yenilikleri E-Netsis.Net Yenilikleri Ürün Grubu [X] Fusion@6 [X] Fusion@6 Standard [X] Entegre@6 Kategori Versiyon Önkoşulu Uygulama [X] Yeni Fonksiyon @6 E-Netsis.Net parametrelerinin başka şubeden okunması Bu uygulama,

Detaylı

T.C. istanbul ÜNiVERSiTESi ÖĞRENCi BiLGi SiSTEMi. ÖĞRETiM ELEMANI KULLANIM KILAVUZU

T.C. istanbul ÜNiVERSiTESi ÖĞRENCi BiLGi SiSTEMi. ÖĞRETiM ELEMANI KULLANIM KILAVUZU T.C. istanbul ÜNiVERSiTESi ÖĞRENCi BiLGi SiSTEMi ÖĞRETiM ELEMANI KULLANIM KILAVUZU 1 1. Sisteme Giriş Nokta Üniversite Otomasyonu sistemini kullanabilmek için öncelikle Windows işletim sisteminde bulunan

Detaylı

DESTEK DOKÜMANI ANKET YÖNETİMİ. Kurum tarafından yapılacak anketlerin hazırlandığı, yayınlandığı ve sonuçların raporlanabildiği modüldür.

DESTEK DOKÜMANI ANKET YÖNETİMİ. Kurum tarafından yapılacak anketlerin hazırlandığı, yayınlandığı ve sonuçların raporlanabildiği modüldür. Bölüm ANKET YÖNETİMİ Kurum tarafından yapılacak anketlerin hazırlandığı, yayınlandığı ve sonuçların raporlanabildiği modüldür. Anket uygulaması için aşağıdaki işlem adımlarını uygulamak gerekmektedir.

Detaylı

ALMS KOKPİT (YÖNETİCİ)

ALMS KOKPİT (YÖNETİCİ) ALMS KOKPİT (YÖNETİCİ) KULLANICI KILAVUZU KAMU HASTANELERİ Kokpit yöneticinin (veya sistem yöneticisinin) ALMS sisteminde yapı (kurum veya üniversite) oluşturmak veya mevcut yapıya eklemeler, yapıda değişiklikler

Detaylı

10. Döşeme Aracı. Döşemeler katları birbirinden ayıran yapı elemanlarıdır. Döşeme Aracı Araç Kutusu üzerinde simgesi ile temsil edilmektedir.

10. Döşeme Aracı. Döşemeler katları birbirinden ayıran yapı elemanlarıdır. Döşeme Aracı Araç Kutusu üzerinde simgesi ile temsil edilmektedir. 10. Döşeme Aracı Bu Konuda Öğrenilecekler: Döşeme oluşturmak Döşeme kotu ve kalınlığını tanımlamak Döşeme şeklini değiştirmek Döşeme üzerine boşluk açmak Farklı şekillerden döşeme yaratmak Döşeme geçerli

Detaylı

AutoCad 2010 Programının Çalıştırılması

AutoCad 2010 Programının Çalıştırılması AutoCad 2010 Programının Çalıştırılması 1- Masaüstünden AutoCad 2010 simgesine mouse ile çift tıklanarak çalıştırılabilir. 2- Başlat menüsünden çalıştırılabilir. 3- Başlat menüsü > Autodesk > Autocad 2010

Detaylı

MEDULA Sistemi E-Fatura Gönderme

MEDULA Sistemi E-Fatura Gönderme Versiyon : 1.00 Yayınlama Tarihi : 16.09.2007 23:00 Sayfa Aralığı : 1-19 MEDULA Sistemi E-Fatura Gönderme MEDULA Sistemi ile E-Fatura gönderme işleminde ilk adım gönderilecek faturaların GSS** icmallerinin

Detaylı

TAPU VE KADASTRO BİLGİ SİSTEMİ

TAPU VE KADASTRO BİLGİ SİSTEMİ TAPU VE KADASTRO BİLGİ SİSTEMİ MEKÂNSAL GAYRİMENKUL SİSTEMİ (MEGSİS) BAŞVURU, E-ÖDEME VE FEN KAYIT İŞLEMLERİ DOKÜMANI Sürüm: 0.1 Revizyon Bilgileri Revizyon No: Revizyon Tarihi Revizyonu Yapan Revizyon

Detaylı

GĐRĐŞ. 1 Nisan 2009 tarihinde BDP programının yeni bir sürümü yayınlanmış ve bu sürümde yapılan değişikliklere

GĐRĐŞ. 1 Nisan 2009 tarihinde BDP programının yeni bir sürümü yayınlanmış ve bu sürümde yapılan değişikliklere e-bildirge Versiyon : Yakamoz 3.6.7.7 ve Genel Muhasebe 3.6.7.8 İlgili Programlar : Yakamoz ve üstü ticari paketler & Genel Muhasebe Tarih : 02.04.2009 Doküman Seviyesi (1 5) : 3 (Tecrübeli Kullanıcı)

Detaylı

HAL KAYIT SİSTEMİ HAL HAKEM HEYETİ İŞLEMLERİ KULLANICI KILAVUZU

HAL KAYIT SİSTEMİ HAL HAKEM HEYETİ İŞLEMLERİ KULLANICI KILAVUZU HAL KAYIT SİSTEMİ HAL HAKEM HEYETİ İŞLEMLERİ KULLANICI KILAVUZU Ekim 2015 İçindekiler 1. HAL KAYIT SİSTEMİ NE GİRİŞ... 2 2. HAL HAKEM HEYETİ BAŞVURU OLUŞTURMA SÜRECİ... 2 2.1. BAŞVURU İÇİN GEREKLİ BİLGİLERİN

Detaylı

Problem F. Hidrostatik Basınca Maruz Duvar. Beton. E = 3600 ksi, Poisson oranı = 0.2. Sınır Şartları

Problem F. Hidrostatik Basınca Maruz Duvar. Beton. E = 3600 ksi, Poisson oranı = 0.2. Sınır Şartları Problem F Hidrostatik Basınca Maruz Duvar Beton E = 3600 ksi, Poisson oranı = 0.2 Sınır Şartları 1. Durum: Duvar sadece altından tutulmuş 2. Durum: Duvar altından ve kenarlarından tutulmuş Yapılacaklar

Detaylı

UFRS ANALİZ DOKÜMANI

UFRS ANALİZ DOKÜMANI UFRS ANALİZ DOKÜMANI Versiyon 7.0.7 MatriksMatriksMatriksMatriksMa 25.10.2013 triksmat Bilgi Dağıtım Hizmetleri A.Ş. riksmatriksmatriksmatriksmatriksiksmatr iksmatriksmatriksmatriksmatriksmatriks İÇİNDEKİLER

Detaylı

7. BELGEYE RESİM EKLEME, YAZIM ve ÇİZİM ÖZELLİKLERİ

7. BELGEYE RESİM EKLEME, YAZIM ve ÇİZİM ÖZELLİKLERİ BÖLÜM 7 7. BELGEYE RESİM EKLEME, YAZIM ve ÇİZİM ÖZELLİKLERİ 7.1. Belgeye Resim Eklemek Word programı; belgelere kendi içindeki resim galerisinde bulunan resimleri veya başka programlarda düzenlenmiş resimleri

Detaylı

İMAGE (SİSTEM GÖRÜNTÜSÜ) ALMA VE YÜKLEME NASIL YAPILIR. İmage nedir?

İMAGE (SİSTEM GÖRÜNTÜSÜ) ALMA VE YÜKLEME NASIL YAPILIR. İmage nedir? İMAGE (SİSTEM GÖRÜNTÜSÜ) ALMA VE YÜKLEME NASIL YAPILIR İmage nedir? Sistem yüklemelerini en kolay ve en hızlı şekilde yapmak için kullanılan yöntemlerden biridir. Format atılan bir bilgisayara önce işletim

Detaylı

BĐLGĐSAYARDAN BAĞIMSIZ YAZDIRMA ĐŞLEMĐ

BĐLGĐSAYARDAN BAĞIMSIZ YAZDIRMA ĐŞLEMĐ BĐLGĐSAYARDAN BAĞIMSIZ YAZDIRMA ĐŞLEMĐ Argox X-2000+ barkod / etiket yazıcısını bilgisayardan bağımsız kullanabilmek için Argox X-2000+ barkod / etiket yazıcısı ile birlikte verilen CD içerisinde bulunan

Detaylı

DENİZLİ İL ÖZEL İDARESİ UYGULAMASI

DENİZLİ İL ÖZEL İDARESİ UYGULAMASI DENİZLİ İL ÖZEL İDARESİ RUHSAT BİLGİ İ İ SİSTEMİİ İ MADEN OCAKLARI UYGULAMASI Coğrafi Bilgi Sistemleri Şubesi Genel Bilgiler Yazılım Geliştirme Ortamı Microsoft Visual Studio 2008 C# MapInfo MapXtreme

Detaylı

Kalite Kontrol Yenilikler

Kalite Kontrol Yenilikler Kalite Kontrol Yenilikler Amaç ve Fayda Kalite Kontrol modülünde ISO 2859 standardının desteklenmesine, kullanımın daha fonksiyonel ve rahat olabilmesine yönelik bazı iyileştirme çalışmaları yapılmıştır.

Detaylı

MS Access. üzerinde. defa çalıştırıldığında

MS Access. üzerinde. defa çalıştırıldığında 5.2. Veritabanı İşlemleri MS Access MS Access ilişkisel veritabanıdır. Yani verileri, birbirleriyle ilişkili tablolar t içerisinde saklar. Birçok veritabanı yönetim sistemi uygulama programlarının aksine,

Detaylı

MapCodeX MapLand Kullanım Kılavuzu

MapCodeX MapLand Kullanım Kılavuzu MapCodeX MapLand Kullanım Kılavuzu Versiyon Numarası: 1.0 ------------------------------- Kullanım Kılavuzu 2015 info@ www. MapCodeX MapLand İşlem Araçları Çalışma Dosyası Aç Haritanın ve son çalışma dosyasının

Detaylı

Ücret Simülasyonu Nasıl Yapılır?

Ücret Simülasyonu Nasıl Yapılır? Ücret Simülasyonu Nasıl Yapılır? Logo İnsan Kaynakları Ücret Simülasyonu Genel bütçeye hazırlık için IK bölümlerinin ücret ve bordro maliyetlerini senaryolaştırabileceği bir modüldür. Ücret simülasyonu

Detaylı

POWERPOINT 2010 KULLANIMI

POWERPOINT 2010 KULLANIMI Modül 7 MODÜL 7 POWERPOINT 2010 KULLANIMI TEMEL SUNUM İŞLEMLERİ SUNUMA SES, VIDEO EKLEME SUNUM TASARIMI ANİMASYONLAR SLAYT GEÇİŞİ KÖPRÜ KAYDETME SUNUM TASARIM TEKNİKLERİ ETKİNLİKLER Powerpoint 2003 Uzantısı.doc

Detaylı

Ekran 1: Ziraat Bankasından alınan Excel formatındaki ZIRAATBANKASI.XLS isimli dosya

Ekran 1: Ziraat Bankasından alınan Excel formatındaki ZIRAATBANKASI.XLS isimli dosya 16 Ocak 2010 Đlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL BANKA EKSTRELERĐ Đlgili Modül/ler : Banka, Cari, Muhasebe BANKA EKSTRELERĐNĐN MUHASEBE, CARĐ VE BANKA FĐŞLERĐNE AKTARILMASI Banka hesap ekstrelerinin

Detaylı

MUHASEBECĐ PAKETĐNDE B FORMLARINININ DÜZENLENMESĐ

MUHASEBECĐ PAKETĐNDE B FORMLARINININ DÜZENLENMESĐ MUHASEBECĐ PAKETĐNDE B FORMLARINININ DÜZENLENMESĐ Ürün Grubu Kategori Versiyon Önkoşulu [X] Entegre@6 (Muhasebeci Paketi) [X] Yeni Fonksiyon @6 4.0.12 Seti ve 4.0.10 Onaylı Sürüm Uygulama 6 Şubat 2008

Detaylı

Makine Bakım - Yenilikler

Makine Bakım - Yenilikler Makine Bakım - Yenilikler Amaç ve Fayda Makina Bakım modülünün daha etkin ve rahat kullanımı için bazı güncellemeler yapılmıştır. Mevcut durumda bakım talimat şablonu bazında tanımlanan stok ve personel

Detaylı