MERKEPTE (EQUUS ASINUS) ENCEPHALON UN ANATOMİSİ VE TRANSVERSAL KESİTLERİNİN İNCELENMESİ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "MERKEPTE (EQUUS ASINUS) ENCEPHALON UN ANATOMİSİ VE TRANSVERSAL KESİTLERİNİN İNCELENMESİ"

Transkript

1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MERKEPTE (EQUUS ASINUS) ENCEPHALON UN ANATOMİSİ VE TRANSVERSAL KESİTLERİNİN İNCELENMESİ Çağdaş OTO ANATOMİ ANABİLİM DALI DOKTORA TEZİ DANIŞMAN Prof. Dr. R. Merih HAZIROĞLU 2007 ANKARA

2 iii İÇİNDEKİLER Kabul ve Onay İçindekiler Önsöz Simgeler ve Kısaltmalar Şekiller Çizelgeler ii iii vi vii ix xiv 1. GİRİŞ Encephalon un anatomisi Rhombencephalon Medulla oblongata Pons Cerebellum Mesencephalon Crus cerebri Tegmentum mesencephali Tectum mesencephali Prosencephalon Diencephalon Telencephalon Meninges Ventriculus cerebri Manyetik rezonans görüntüleme Makroskobik boyama GEREÇ ve YÖNTEM Diseksiyon Manyetik rezonans görüntüleme Makroskobik boyama 28

3 iv 2.4. İstatistiksel analiz BULGULAR Encephalon un yüzeysel anatomisi ve diseksiyon bulguları Encephalon un transversal kesitleri Transversal kesit Transversal kesit Transversal kesit Transversal kesit Transversal kesit Transversal kesit Transversal kesit Transversal kesit Transversal kesit Transversal kesit Transversal kesit Transversal kesit Transversal kesit Transversal kesit Transversal kesit Transversal kesit Transversal kesit Transversal kesit Transversal kesit Transversal kesit Transversal kesit İstatistik bulguları TARTIŞMA SONUÇ ve ÖNERİLER 68

4 v ÖZET 70 SUMMARY 72 KAYNAKLAR 74 ÖZGEÇMİŞ 81

5 vi ÖNSÖZ Ülkemizde veteriner anatomi öğretiminde incelenen evcil memeli hayvanlardan at yerine, özellikle ekonomik nedenlerden ve kadavra halinde saklama kolaylığından dolayı sıklıkla merkep kullanılmaktadır. Dolayısıyla merkep anatomisinin bilinmesi ve at ile benzerlik ve farklılıklarının belirlenmesi anatomistler açısından oldukça önemlidir. Atın encephalon u hakkında oldukça detaylı araştırmalar yapılmış olmasına karşın merkepte encephalon un anatomisi hakkında detaylı bir çalışma yapılmadığı görülmüştür. Yapılan çalışma ile bu alandaki literatür boşluğunun kısmen de olsa doldurulacağı umulmaktadır. Bu çalışmanın tamamlanmasında yardımlarını esirgemeyen başta değerli hocam ve danışmanım Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Anatomi Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. R. Merih HAZIROĞLU na, çalışma boyunca yakın ilgi gördüğüm hocalarım Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Öğretim Üyeleri Prof. Dr. Nejdet DURSUN, Prof. Dr. Rıfkı HAZIROĞLU, Prof. Dr. Zeki ALKAN, Prof. Dr. Ahmet ÇAKIR ve Doç. Dr. İ. Önder ORHAN a, dönem arkadaşlarım Araş. Gör. Ali GÜCÜKOĞLU ve Vet. Hek. Cenk ÜNAL a ve Anatomi Anabilim Dalı ndaki çalışma arkadaşlarıma teşekkür ederim. Ayrıca çalışmam sırasında maddi ve manevi desteklerini esirgemeyen değerli aileme ve sevgili eşim Hatice OTO ya teşekkür ederim.

6 vii SİMGELER ve KISALTMALAR A., a. Arteria Art. BOS Cins. cm dk FOV g Articulatio Beyin Omurilik Sıvısı Cinsiyet Santimetre Dakika Görüntü alanı (Field of View) Gram Gl., gl. Glandula Kg, kg Kilogram l Litre M., m. Musculus Mm. M.Ö. Max. Min. mm MR ms MSS n Musculi Milattan önce Maksimum Minimum Milimetre Manyetik Rezonans Milisaniye N., n. Nervus NEX RF s S x T1 T2 TE Merkezi Sinir Sistemi Materyal sayısı Tekrarlama sayısı (Number of Excitations) Radyo Frekans Saniye Standart hata Transvers relaksasyon Longitudinal relaksasyon Eko zamanı (Time to Echo)

7 viii TR X Tekrarlama zamanı (Time to Repeat) Ortalama

8 ix ŞEKİLLER Şekil 3.1, Merkepte encephalon, dorsal den görünüm. 1. Fissura longitudinalis cerebri, 2. Bulbus olfactorius, 3. Sulcus coronalis, 4. Sulcus cruciatus, 5. Sulcus ansatus, 6. Sulcus ectosylvius rostralis, 7. Sulcus suprasylvius rostralis, 8. Sulcus suprasylvius medius, 9. Sulcus suprasylvius caudalis, 10. Sulcus marginalis, 11. Sulcus endomarginalis, 12. Sulcus ectomarginalis, 13. Fissura transversa cerebri, 14. Gyrus precruciatus, 15. Gyrus postcruciatus, 16. Gyrus ectosylvius rostralis, 17. Gyrus ectosylvius medius, 18. Gyrus ectosylvius caudalis, 19. Gyrus ectomarginalis medius, 19. Pars lateralis, 19. Pars medialis, 20. Gyrus marginalis, 21. Gyrus occipitalis, 22. Culmen, 23. Fissura prima, 24. Declive, 25. Folium vermis, 26. Tuber vermis, 27. Pyramis, 28. Lobulus ansiformis, 29. Lobulus paramedianus, 30. Lobulus Simplex, 31. Sulcus medianus (dorsalis). Şekil 3.2, Merkepte encephalon, sol yandan görünüm. 1. Bulbus olfactorius, 2. Pedunculus olfactorius, 3. Tractus olfactorius lateralis, 4. Trigonum olfactorium, 5. Sulcus rhinalis lateralis (pars rostralis) 6. Sulcus rhinalis lateralis (pars caudalis), 7. Sulcus endorhinalis, 8. Fossa lateralis cerebri, 9. Lobus piriformis, 10. Chiasma opticum, 11. Crus cerebri, 12. N. oculomotorius, 13. N. trochlearis, 14. Pons, 15. Pedunculus cerebellaris medius, 16. N. trigeminus, 17. Corpus trapezoideum, 18. N. abducens, 19. N. facialis, 20. N. vestibulocochlearis, 21. Medulla oblongata, 22. N. glossopharyngeus, 23. N. vagus, 24. N. accessorius, 25. N. hypoglossus, 26. Sulcus proreus, 27.Sulcus presylvius, 28. Sulcus diagonalis, 29. Gyrus sylvius rostralis, 30. Gyrus sylvius medius, 31. Gyrus sylvius caudalis, 32. Sulcus ectosylvius rostralis, 33. Sulcus ectosylvius caudalis, 34. Sulcus suprasylvius rostralis, 35. Sulcus suprasylvius medius, 36. Sulcus suprasylvius caudalis, 37. Fissura sylvia, 38. Sulcus obliquus, 39. Lobulus simplex, 40. Lobulus quadrangularis, 41. Lobulus ansiformis, 42. Lobulus paramedianus, 43. Fissura prima, 44. Declive, 45. Folium vermis, 46. Tuber vermis, 47. Pyramis, 48. Uvula. Şekil 3.3, Merkepte encephalon, ventral den görünüm. 1. Bulbus olfactorius, 2. Pedunculus olfactorius, 3. Tractus olfactorius lateralis, 4. Tractus olfactorius medialis, 5. Trigonum olfactorium, 6. Gyrus diagonalis (Brocca nın diagonal bandı), 7. Lobus piriformis, 8. N. opticus, 9. Chiasma opticum, 10. Tractus opticus, 11. Infundibulum, 12. Tuber cinereum, 13. Corpus mamillare, 14. Crus cerebri, 15. N. oculomotorius, 16. Fossa interpeduncularis, 17. Pons, 18. N. trigeminus, 19. Corpus trapezoideum, 20. N. abducens, 21. N. facialis, 22. N. vestibulocochlearis, 23. Pyramis medulla oblongata, 24. Decussatio pyramidum, 25. N. glossopharyngeus, 26. N. vagus, 27. N. accessorius, 28. N. hypoglossus, a-) Fissura longitudinalis cerebri, b-) Sulcus limitans bulbi olfactorii, c-) Sulcus rhinalis medianus, d-) Sulcus rhinalis lateralis (pars rostralis), e-) Sulcus endorhinalis, f-) Sulcus limitans trigoni olfactorii, g-) Sulcus rhinalis lateralis (pars caudalis), h-) Tractus cruralis transversus, i-) Sulcus pontocruralis, j-) Sulcus pontobulbaris, k-) Fissura mediana (ventralis). Şekil 3.4, Merkepte encephalon, median hat üzerinden görünüm. a) Ventriculus lateralis, b) Ventriculus tertius, b ) Recessus pinealis, b ) Recessus opticus, b ) Recessus infundibularis, c) Aqueductus mesencephali, d) Ventriculus quartus, e) Canalis centralis. 1. Cingulum, 2. Sulcus ectogenualis, 3. Sulcus endogenualis, 4. Sulcus genualis, 5. Sulcus splenius, 6. Sulcus calcarinus, 7. Sulcus ansatus, 8. Bulbus olfactorius, 9. Sulcus rhinalis medialis, 10. Sulcus rostralis internus, 11. Commissura rostralis, 12. Fornix, 13. Rostrum corporis callosi, 14. Genu corporis callosi, 15. Truncus corporis callosi, 16. Splenium corporis callosi, 17. Adhesio interthalamica, 18. Habenula, 19. Gl. pinealis, 20. Chiasma opticum, 21. Gl. pituitaria (hypophysis cerebri), 22. Corpus mamillare, 23. Pedunculus cerebri, 24. Tegmentum mesencephali, 25. Tectum mesencephali, 26. Pons, 27. Corpus trapezoideum, 28. Medulla oblongata, 29. Velum medullare rostrale, 30. Velum medullare caudale, 31. Corpus medullare, 32. Lamina alba, 33. Vallecula cerebelli, 34. Fissura prima, 35. Lingula cerebelli, 36. Lobulus centralis, 37. Culmen, 38. Declive, 39. Folium vermis, 40. Tuber vermis, 41. Pyramis, 42. Uvula, 43. Nodulus. Şekil 3.5, Merkepte encephalon un median hat üzerinde sagittal MR taraması, A-) T1-ağırlıklı görünüm (TR= 730 ms, TE= 12 ms, matrix= 188x256, FOV= 23, NEX= 2), B-) T2-ağırlıklı görünüm (TR= 5500 ms, TE= 112 ms, matrix= 150x256, FOV= 23, NEX= 2), a) Ventriculus lateralis, b) Ventriculus tertius, c) Aqueductus mesencephali, d) Ventriculus quartus, 1. Cingulum, 2. Sulcus

9 x splenius, 3. Fornix, 4. Corpus callosum, 5. Adhesio interthalamica, 6. Gl. pinealis, 7. Chiasma opticum, 8. Gl. pituitaria, 9. Corpus mamillare, 10. Pedunculus cerebri, 11. Colliculus rostralis, 12. Pons, 13. Medulla oblongata, 14. Velum medullare caudale, 15. Arbor vitae, 16. Culmen, 17. Declive, 18. Folium vermis, 19. Tuber vermis, 20. Pyramis, 21. Uvula, 22. Medulla spinalis, 23. Cisterna interpeduncularis, 24. Cisterna pontis, 25. Cisterna cerebellomedullaris. Şekil 3.6, A-) Hemispherium cerebri ve ventriculus lateralis in tabanı, B-) Hemispherium cerebri kaldırıldıktan sonra encephalon un dorsal den görünümü. 1. Hemispherium cerebri, 2. Sulcus endomarginalis, 3. Sulcus marginalis, 4. Sulcus ectomarginalis, 5. Polus rostralis, 6. Polus caudalis, 7. Facies medialis, 8. Lobus frontalis, 9. Lobus parietalis, 10. Lobus temporalis, 11. Lobus occipitalis, 12. Bulbus olfactorius, 13. Ventriculus lateralis, 14. Corpus callosum, 15. Capsula interna, 16. Nucleus caudatus, 17. Hippocampus (cornu ammonis), 18. Plexus choroideus ventriculi lateralis, 19. Cortex cerebri, 20 Substantia alba, 21. Fornix, 22. Habenula, 23. Gl. pinealis, 24. Colliculus rostralis, 25. Colliculus caudalis, 26. Pedunculus cerebellaris medius, 27. Cerebellum. Şekil 3.7, Merkepte beyin sakı, sol yandan görünüm. 1. Bulbus olfactorius, 2. Pedunculus olfactorius, 3. Trigonum olfactorium, 4. Chiasma opticum, 5. Capsula interna, 6. Putamen, 7. Cauda nuclei caudati, 8. Claustrum, 9. Hippocampus (cornu ammonis), 10. Lobus piriformis ve corpus amygdaloideum, 11. N. oculomotorius, 12. Colliculus rostralis, 13. Colliculus caudalis, 14. Pons, 15. Pedunculus cerebellaris medius, 16. Medulla oblongata. Şekil 3.8, A-) Merkepte beyin sakı, dorsal den görünüm, B-) Merkepte beyin sakı, dorsal den görünüm (plexus choroideus ve gl. pinealis kaldırılmış). 1. Bulbus olfactorius, 2. Capsula interna, 3. Caput nuclei caudati, 4. Corpus nuclei caudati, 5. Thalamus (tuberculum rostrale thalami), 6. Plexus choroideus ventriculi lateralis, 7. Gl. pinealis, 8. Adhesio interthalamica, 9. Corpus geniculatum laterale, 10. Corpus geniculatum mediale, 11. Sulcus transversus, 12. Colliculus rostralis, 13. Colliculus caudalis, 14. Sulcus postquadrigemina, 15. N. trochlearis, 16. Pedunculus cerebellaris rostralis, 17. Pedunculus cerebellaris medius, 18. Fossa rhomboidea, 19. Sulcus medianus, 20. Sulcus limitans, 21. Recessus lateralis ventriculi quarti, 22. Obex, 23. Fasciculus gracilis, 24. Fasciculus cuneatus, 25. Tractus spinalis nervi trigemini, 26. Sulcus lateralis dorsalis, 27. N. glossopharyngeus, 28. N. vagus. Şekil 3.9, MRG, T 1 ağırlıklı sagittal düzlem kesit şeması. Şekil 3.10, Transversal kesitlerin düzlem şeması. Şekil 3.11, Merkepte encephalon un bulbus olfactorius seviyesinde transversal kesiti A-) T1-ağırlıklı MR görüntüsü, B-) T2-ağırlıklı MR görüntüsü, C-) Berlin Blue ile boyama görüntüsü; 1. Fissura longitudinalis cerebri, 2. Polus rostralis, 3. Bulbus olfactorius, 4. Stria olfactoria lateralis, 5, Stria olfactoria medialis, 6. Ventriculus lateralis ve BOS, 7. Bulbus oculi, 8. Corpus vitreum, 9. Mm. bulbi, 10. Sinus frontales, 11. Os ethmoidale (lamina cribrosa), 12. M. masseter, 13. Mandibula (corpus mandibulae), 14. M. pterygoideus medialis, 15. Labyrinthus ethmoidalis, 16. Vomer, 17. Choana, 18. Isthmus faucium, 19. Palatum molle, 20. Sinus maxillaris. Şekil 3. 12, Merkepte encephalon un sulcus coronalis seviyesinde transversal kesiti, A-) T1-ağırlıklı MR görüntüsü, B-) T2-ağırlıklı MR görüntüsü, C-) Berlin Blue ile boyama görüntüsü; 1. Fissura longitudinalis cerebri, 2. Sulcus coronalis, 3. Sulcus rhinalis lateralis (pars rostralis), 4. Bulbus olfactorius, 5. Stria olfactoria lateralis, 6. Stria olfactoria medialis, 7. Ventriculus lateralis ve BOS, 8. Sinus frontales, 9. Corpus adiposum intraorbitale, 10. Os sphenoidale (ala presphenoidale), 11. M. masseter, 12. M. pterygoideus medialis, 13. Mandibula 14. Choana, 15. Palatum molle, 16. Vomer. Şekil 3.13, Merkepte encephalon un pedunculus olfactorius seviyesinde transversal kesiti, A-) T1- ağırlıklı MR görüntüsü, B-) T2-ağırlıklı MR görüntüsü, C-) Berlin Blue ile boyama görüntüsü; 1. Fissura longitudinalis cerebri, 2. Sulcus coronalis, 3. Sulcus presylvius, 4. Sulcus proreus, 5. Sulcus rhinalis lateralis (pars rostralis), 6. Sulcus rhinalis medialis, 7. Pedunculus olfactorius, 8. Stria olfactoria lateralis, 9. Stria olfactoria medialis, 10. Sulcus ectogenualis, 11. Sulcus genualis, 12. Sulcus cinguli, 13. Cingulum, 14. Falx cerebri, 15. Sinus frontales, 16. Os sphenoidale (ala presphenoidale), 17. M. masseter, 18. Mandibula (cortex), 19. Mandibula (medulla), 20. M.

10 xi pterygoideus medialis, 21. Isthmus faucium, 22. Palatum molle, 23. Choana, 24. Ostium pharyngeum tubae auditivae. Şekil 3.14, Merkepte encephalon un sulcus diagonalis in rostral ucu seviyesinde transversal kesiti, A-) T1-ağırlıklı MR görüntüsü, B-) T2-ağırlıklı MR görüntüsü, C-) Berlin Blue ile boyama görüntüsü; 1. Fissura longitudinalis cerebri, 2. Sulcus coronalis, 3. Sulcus diagonalis, 4. Sulcus presylvius, 5. Pedunculus olfactorius, 6. Sulcus rhinalis lateralis (pars rostralis), 7. Sulcus genualis, 8. Cingulum, 9. Corona radiata, 10. Falx cerebri, 11. Sinus frontales, 12. Mandibula (ramus mandibulae), 13. M. masseter, 14. M. pterygoideus medialis, 15. Sinus sphenoidalis, 16. Os presphenoidale (ala), 17. Os presphenoidale (corpus), 18. Pharynx, 19. Tuba auditiva, 20. N. opticus. Şekil 3.15, Merkepte encephalon un nucleus accumbens seviyesinde transversal kesiti, A-) T1- ağırlıklı MR görüntüsü, B-) T2-ağırlıklı MR görüntüsü, C-) Berlin Blue ile boyama görüntüsü; 1. Sulcus ansatus, 2. Sulcus suprasylvius rostralis, 3. Sulcus ectosylvius rostralis, 4. Sulcus diagonalis, 5. Sulcus presylvius, 6. Sulcus rhinalis lateralis, 7. Sulcus genualis, 8. Cingulum, 9. Ventriculus lateralis, 10. Genu corporis callosi, 11. Nucleus caudatus (caput), 12. Capsula interna (genu), 13. Nucleus accumbens, 14. N. opticus, 15. N. infraorbitalis, 16. A. maxillaris, 17. Sinus sphenoidalis, 18. Tuba auditiva, 19. Pharynx, 20. Velum palatinum, 21. Ramus mandibulae, 22. M. temporalis, 23. Os frontale, 24. Corpus adiposum extraorbitale. Şekil 3.16, Merkepte encephalon un claustrum un rostral ucu seviyesinde transversal kesiti, A-) T1- ağırlıklı MR görüntüsü, B-) T2-ağırlıklı MR görüntüsü, C-) Berlin Blue ile boyama görüntüsü; 1. Sulcus ansatus, 2. Sulcus splenialis, 3. Cingulum, 4. Sulcus suprasylvius rostralis, 5. Sulcus diagonalis, 6. Sulcus rhinalis lateralis, 7. Ventriculus lateralis, 8. Radiatio corporis callosi, 9. Septum pellucidum, 10. Fornix, 11. Centrum semiovale, 12. Nucleus caudatus, 13. Capsula interna, 14. Putamen, 15. Pallidum, 16. Capsula externa, 17. Claustrum, 18. Capsula extrema, 19. N.opticus, 20. M. palatopharyngeus, 21. M. pterygoideus lateralis, 22. M. pterygoideus medialis, 23. Tuba auditiva. Şekil 3.17, Merkepte encephalon un substantia perforata rostralis seviyesinde transversal kesiti, A-) T1-ağırlıklı MR görüntüsü, B-) T2-ağırlıklı MR görüntüsü, C-) Berlin Blue ile boyama görüntüsü; 1. Sulcus splenialis, 2. Sulcus suprasplenialis, 3. Cingulum, 4. Indesum griseum, 5. Corpus callosum, 6. Ventriculus lateralis, 7. Septum pellucidum, 8. Columnae fornicis, 9. Chiasma opticum, 10. Nucleus caudatus (corpus), 11. Capsula interna, 12. Putamen, 13. Pallidum, 14. Capsula externa, 15. Claustrum, 16. Centrum semiovale, 17. Sinus sagittalis dorsalis, 18. Cavum subarachnoideale, 19. Os frontale 20. Mandibula, 21. Recessus pharyngeus, 22. Diverticulum tubae auditivae. Şekil 3.18, Merkepte encephalon un chiasma opticum seviyesinde transversal kesiti, A-) T1-ağırlıklı MR görüntüsü, B-) T2-ağırlıklı MR görüntüsü, C-) Berlin Blue ile boyama görüntüsü; 1. Sulcus splenialis, 2. Sulcus endomarginalis, 3. Sulcus marginalis, 4. Sulcus ectomarginalis, 5. Corpus callosum, 6. Ventriculus lateralis ve plexus choroideus ventriculi lateralis, 7. Fornix (corpus), 8. Ventriculus tertius, 9. Recessus opticus, 10. Chiasma opticum, 11. Capsula interna, 12. Putamen, 13. Nucleus caudatus, 14. Cisterna chiasmatis, 15. Os parietale, 16. Mandibula (processus coronoideus), 17. Os hyoideum, 18. Recessus pharyngeus, 19. Diverticulum tubae auditivae, 20. N. oculomotorius, n. trochlearis, n. maxillaris, n. ophthalmicus, n. abducens, 21. A. maxillaris. Şekil 3.19, Merkepte encephalon un tuber cinereum seviyesinde transversal kesiti, A-) T1-ağırlıklı MR görüntüsü, B-) T2-ağırlıklı MR görüntüsü, C-) Berlin Blue ile boyama görüntüsü; 1. Sulcus endomarginalis, 2. Sulcus marginalis, 3. Sulcus ectomarginalis, 4. Sulcus suprasylvius medius, 5. Sulcus corporis callosi, 6. Ventriculus lateralis (cornu temporale), 7. Hippocampus, 8. Alveus hippocampi, 9. Ventriculus tertius, 10. Recessus infundibuli, 11. Tuber cinereum, 12. Thalamus, 13. Adhesio interthalamica, 14. Amygdala, 15. Lobus piriformis, 16. Tractus opticus, 17. Gl. pituitaria, 18. Os basisphenoidale, 19. Sinus cavernosus, 20. Diverticulum tubae auditivae, 21. Cavum laryngis. Şekil 3.20, Merkepte encephalon un corpus mamillare seviyesinde transversal kesiti, A-) T1-ağırlıklı MR görüntüsü, B-) T2-ağırlıklı MR görüntüsü, C-) Berlin Blue ile boyama görüntüsü; 1. Sulcus endomarginalis, 2. Sulcus marginalis, 3. Sulcus ectomarginalis, 4. Sulcus rhinalis lateralis, 5. Splenium corporis callosi, 6. Crus fornicis, 7. Ventriculus lateralis (cornu temporale), 8. Ventriculus tertius, 9. Hippocampus, 10. Fimbria hippocampi, 11. Corpus mamillare, 12. Tractus opticus, 13. Crus

11 xii cerebri, 14. Thalamus, 15. Nucleus geniculatus lateralis, 16. Mandibula (processus condylaris), 17. Os temporale, 18. Art. temporomandibularis, 19. Os basisphenoidale, 20. Gl. pituitaria 21. Diverticulum tubae auditivae, 22. N. oculomotorius, 23. A. carotis interna, 24. A. communicans caudalis. Şekil 3.21, Merkepte encephalon un habenula seviyesinde transversal kesiti, A-) T1-ağırlıklı MR görüntüsü, B-) T2-ağırlıklı MR görüntüsü, C-) Berlin Blue ile boyama görüntüsü; 1. Sulcus splenialis, 2. Sulcus corporis callosi, 3. Sulcus suprasylvius caudalis, 4. Sulcus rhinalis lateralis (pars caudalis), 5. Splenium corporis callosi, 6. Ventriculus lateralis (cornu temporale), 7. Ventriculus tertius, 8. Hippocampus, 9. Habenula, 10. Tractus opticus, 11. Crus cerebri, 12. Substantia nigra, 13. Thalamus, 14. Nucleus geniculatus lateralis, 15. Gl. pituitaria, 16. N. oculomotorius, 17. A. carotis interna, 18. A. communicans caudalis 19. Art. temporomandibularis, 20. Diverticulum tubae auditivae. Şekil 3. 22, Merkepte encephalon un gl. pinealis seviyesinde transversal kesiti, A-) T1-ağırlıklı MR görüntüsü, B-) T2-ağırlıklı MR görüntüsü, C-) Berlin Blue ile boyama görüntüsü; 1. Sulcus endomarginalis, 2. Sulcus marginalis, 3. Sulcus ectomarginalis, 4. Sulcus suprasylvius caudalis, 5. Sulcus rhinalis lateralis (pars caudalis), 6. Gl. pinealis, 7. Hippocampus, 8. Ventriculus lateralis (cornu temporale), 9. Aqueductus mesencephali, 10. Substantia grisea centralis, 11. Nucleus geniculatus medialis, 12. Nucleus ruber, 13. Substantia nigra, 14. Tractus opticus, 15. Fossa intercruralis, 16. N. oculomotorius, 17. Cisterna interpeduncularis, 18. Os basisphenoidale (corpus), 19. Os temporale, 20. M. temporalis, 21. Diverticulum tubae auditivae, 22. A. carotis interna, 23. Truncus linguofacialis. Şekil 3. 23, Merkepte encephalon un colliculus rostralis seviyesinde transversal kesiti, A-) T1- ağırlıklı MR görüntüsü, B-) T2-ağırlıklı MR görüntüsü, C-) Berlin Blue ile boyama görüntüsü; 1. Sulcus calcarinus, 2. Sulcus endomarginalis, 3. Sulcus marginalis, 4. Sulcus ectomarginalis, 5. Sulcus suprasylvius caudalis, 6. Sulcus rhinalis lateralis (pars caudalis), 7. Ventriculus lateralis, 8. Cingulum, 9. Colliculus rostralis 10. Aqueductus mesencephali, 11. Substantia grisea centralis, 12. Crus cerebri, 13. Nucleus motorius n. oculomotorii, 14. Nucleus parasympathicus n. oculomotorii, 15. Corpus geniculatum mediale, 16. Cisterna ambiens, 17. N. trigeminus, 18. Os basisphenoidale (corpus), 19. M. longus capitis + m. rectus ventralis, 20. Diverticulum tubae auditivae, 21. Os hyoideum, 22. Truncus linguofacialis. Şekil 3. 24, Merkepte encephalon un colliculus caudalis seviyesinde transversal kesiti, A-) T1- ağırlıklı MR görüntüsü, B-) T2-ağırlıklı MR görüntüsü, C-) Berlin Blue ile boyama görüntüsü; 1. Hemispherium cerebri, 2. Colliculus caudalis, 3. Aqueductus mesencephali, 4. Substantia grisea centralis, 5. Nucleus motorius n. trochlearis, 6. Nucleus interpeduncularis, 7. Pons, 8. Culmen, 9. Lobulus centralis, 10. Ala lobuli centralis, 11. N. trigeminus, 12. Cisterna ambiens, 13. Os occipitale (pars basilaris), 14. M. longus capitis + m. rectus ventralis, 15. Diverticulum tubae auditivae, 16. Os hyoideum, 17. M. temporalis, 18. Os parietale, 19. Tentorium cerebelli osseum, 20. Sinus sagittalis dorsalis, 21. Meatus acusticus externus. Şekil 3. 25, Merkepte encephalon un n. trigeminus seviyesinde transversal kesiti, A-) T1-ağırlıklı MR görüntüsü, B-) T2-ağırlıklı MR görüntüsü, C-) Berlin Blue ile boyama görüntüsü; 1. Hemispherium cerebri, 2. Culmen, 3. Lobulus centralis, 4. Lingula cerebelli, 5. Lobulus quadrangularis, 6. Ventriculus quartus 7. Pedunculus cerebellaris rostralis, 8. Pedunculus cerebellaris medius, 9. Fibrae pontis transversae, 10. N. trigeminus, 11. Tractus pyramidalis, 12. Nuclei pontis, 13. Os parietale, 14. Tentorium cerebelli osseum, 15. M. temporalis, 16. Meatus acusticus internus, 17. Gl. parotis, 18. M. longus capitis, m. rectus ventralis, 19. Os occipitale, 20. Cisterna pontis. Şekil 3. 26, Merkepte encephalon un pedunculus cerebellaris medius seviyesinde transversal kesiti, A-) T1-ağırlıklı MR görüntüsü, B-) T2-ağırlıklı MR görüntüsü, C-) Berlin Blue ile boyama görüntüsü; 1. Hemispherium cerebri (polus occipitalis), 2. Declive, 3. Culmen, 4. Lobulus centralis, 5. Lingula cerebelli, 6. Ventriculus quartus, 7. Sulcus medianus dorsalis, 8. Pedunculus cerebellaris rostralis, 9. Pedunculus cerebellaris medius, 10. Fibrae pontis transversae, 11. N. facialis ve n. vestibulocochlearis, 12. N. abducens, 13. Os parietale, 14. Tentorium cerebelli osseum, 15. Tentorium cerebelli membranaceum, 16. M. temporalis, 17. Corpus adiposum auriculare, 18. Gl. parotis, 19. Gl. mandibularis. 20. Diverticulum tubae auditivae, 21. M. longus capitis + m. rectus ventralis, 22. Os occipitale, 23. Cisterna pontis.

12 xiii Şekil 3. 27, Merkepte encephalon un declive seviyesinde transversal kesiti, A-) T1-ağırlıklı MR görüntüsü, B-) T2-ağırlıklı MR görüntüsü, C-) Berlin Blue ile boyama görüntüsü; 1. Declive, 2. Lobulus ansiformis, 3. Lobulus simplex, 4. Paraflocculus, 5. Corpus medullare, 6. Nuclei cerebelli (nucleus dentatus, nucleus emboliformis, nucleus globosus, nucleus fastigii), 7. Ventriculus quartus, 8. Plexus choroideus ventriculi quarti, 9. Tractus spinalis nervi trigemini, 10. Tractus corticospinalis, 11. Pyramis medulla oblongata, 12. Fissura mediana ventralis, 13. Os parietale, 14. Tentorium cerebelli osseum, 15. Tentorium cerebelli membranaceum, 16. M. temporalis, 17. Auricula, 18. Gl. parotis, 19. Gl. mandibularis. 20. Diverticulum tubae auditivae, 21. Cavum tympani. Şekil 3. 28, Merkepte encephalon un folium vermis seviyesinde transversal kesiti, A-) T1-ağırlıklı MR görüntüsü, B-) T2-ağırlıklı MR görüntüsü, C-) Berlin Blue ile boyama görüntüsü; 1. Folium vermis, 2. Lobulus ansiformis, 3. Lobulus simplex, 4. Flocculus, 5. Nodulus, 6. Ventriculus quartus, 7. Medulla oblongata, 8. Pyramis medullae oblongatae, 9. Fissura mediana ventralis, 10. Sulcus lateralis ventralis, 11. N. glossopharyngeus, n.vagus, 12. Tentorium cerebelli osseum, 13. Tentorium cerebelli membranaceum, 14. Crista sagittalis externa, 15. Auricula, 16. Gl. parotis, 17. Diverticulum tubae auditivae. Şekil 3. 29, Merkepte encephalon un tuber vermis seviyesinde transversal kesiti, A-) T1-ağırlıklı MR görüntüsü, B-) T2-ağırlıklı MR görüntüsü, C-) Berlin Blue ile boyama görüntüsü; 1. Tuber vermis, 2. Pyramis, 3. Uvula, 4. Lobulus paramedianus, 5. Fossa rhomboidea (obex), 6. Nucleus gracilis, 7. Nucleus cuneatus, 8. Nucleus olivaris, 9. Nucleus olivaris accessorius lateralis, 10. Nucleus olivaris accessorius medialis, 11. N. glossopharyngeus, n. vagus, n. accessorius, 12. N. hypoglossus, 13. Crista sagittalis externa, 14. Tentorium cerebelli osseum, 15. Auricula, 16. Gl. parotis, 17. Diverticulum tubae auditivae. Şekil 3. 30, Merkepte encephalon un pyramis seviyesinde transversal kesiti, A-) T1-ağırlıklı MR görüntüsü, B-) T2-ağırlıklı MR görüntüsü, C-) Berlin Blue ile boyama görüntüsü; 1. Pyramis, 2. Uvula, 3. Sulcus medianus dorsalis, 4. Fasciculus cuneatus, 5. Nucleus tractus spinalis nervi trigemini, 6. Tractus spinalis nervi trigemini, 7. Canalis centralis, 8. Nucleus olivaris, 9. Tentorium cerebelli osseum, 10. Auricula, 11. Cisterna cerebellomedullaris ve BOS. Şekil 3. 31, Merkepte encephalon un medulla spinalis e geçiş seviyesinde transversal kesiti, A-) T1- ağırlıklı MR görüntüsü, B-) T2-ağırlıklı MR görüntüsü, C-) Berlin Blue ile boyama görüntüsü; 1. Medulla oblongata, 2. Nucleus tractus spinalis nervi trigemini, 3. Canalis centralis, 4. Tractus corticospinalis, 5. Fissura mediana ventralis, 6. Sulcus medianus dorsalis, 7. Fasciculus gracilis ve fasciculus cuneatus, 8. Os occipitale (squama occipitalis), 9. Os occipitale (pars lateralis), 10. Auricula, 11. Cisterna cerebellomedullaris ve BOS.

13 xiv ÇİZELGELER Tablo 1.1, Bazı memeli hayvanların ortalama vücut ve beyin ağırlıkları. Tablo 1.2, Bazı dokuların MR kesitlerinde görünüm özellikleri (Alkan, 1999). Tablo 1.3, Beyindeki bazı anatomik yapıların MR kesitlerinde görünüm özellikleri (Thomson ve Ark., 1993). Tablo 1.4, Bazı lezyonların MR kesitlerinde T1 ve T2 süreleri üzerindeki etkileri (Thomson ve ark., 1993). Tablo 3.1, Merkepte ortalama vücut, baş, encephalon, cerebellum ve glandula pituitaria ağırlığı. Tablo 3.2, Merkepte encephalon / vücut, cerebellum / encephalon ve gl. pituitaria / encephalon yüzde ağırlık oranları. Tablo 3.3, Dişi ve erkek encephalon, cerebellum ve gl. pituitaria ağırlıkları. Tablo 3.4, Encephalon un intrakraniyal ve ekstrakraniyal uzunlukları. Tablo 3.5, Cerebellum un intrakranial ve ekstrakranial uzunlukları. Tablo 3.6, Encephalon ve cerebellum un intrakranial ve ekstrakranial uzunluk oranları.

14 1 1.GİRİŞ Günümüzde tüm dünyada rastlanan merkepler ilk olarak Afrika ve Asya daki yabani atalarından M.Ö yıllarında evcilleştirilmiştir. Afrika da bulunan Somali ve Nobia ırkları; önce tüm Akdeniz kıyıları, daha sonra Avrupa kıtası ve son olarak da Yeni Dünya olarak adlandırılan Amerika ya yayılmıştır. Asya yabani merkepleri ise; Kızıldeniz den Tibet yaylalarına kadar geniş bir arazide yaşamlarını sürdürmektedir (Olsen, 1998). Ülkemizde Afrika ırklarından köken alan merkep yaygın olarak yaşamaktadır (Demirsoy, 1992) Tarih boyunca evcilleştirme süreciyle birlikte insanlar, dayanıklılığından dolayı başta yük hayvanı olarak kullandıkları merkebin derisinden, şeker ve protein oranı yüksek olan sütünden ve hatta bazı bölgelerde etinden yararlanmışlardır. Bugün Asya ve Afrika nın geniş düzlüklerinde, tüm dünyadaki tarım alanlarında ve kırsal yerleşim bölgelerinde merkepler yük hayvanı olarak kullanılmaktadır. Son yıllarda özellikle Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada da eğlence sektöründe artan bir ilgiye sahip olan merkepler çiftliklerde koyun sürülerini vahşi köpek ve kurtlardan korumak amacıyla da yetiştirilmektedir (Olsen, 1998). Veteriner anatomi öğretiminde tek tırnaklı hayvan örneği olarak incelenen atın, ekonomik değeri yüksek olup, iri cüssesinden dolayı kadavra halinde taşınma ve saklanması zordur. Bu sebepten özellikle ülkemizde bu alanda yaygın olarak merkep kullanılmaktadır (Hazıroğlu, 1985). İstatistiksel veriler incelendiğinde ülkemizdeki tek tırnaklı hayvanlar içerisinde en yüksek sayıya sahip türün merkep olduğu görülmektedir. Örneğin 2005 yılı verilerine göre ülkemizde baş at, baş katır olmasına karşın baş merkep bulunmaktadır (Türkiye İstatistik Kurumu, 2005) Merkep (Equus asinus), ungulata takımının perissodactyla alt takımında bulunan equidae familyasında yer alır (Arpacık, 1996; Demirsoy, 1992). Aynı familyada yer alan at (Equus caballus), zebra (Equus zebra) ve hibrid bir hayvan olan katır (Equus

15 2 mulus) ve bardo (Equus hinnus) ile büyük benzerlikler gösterir (Zhao ve ark., 2005; Dittmann, 2003; Helmig ve Sewell, 1998; Olsen, 1998; Demirsoy, 1992). Rengi, gri tonlarından kahverengi ve siyaha kadar değişken olan merkep, kısa boyunlu, tıknaz görünüşlü sağlam yapıda bir hayvandır. At ile karşılaştırıldığında başı, beyni ve gözleri orantısal olarak daha büyük, kulakları çok daha uzundur (Helmig ve Sewell, 1998). Yaşam süresi yıl (Helmig ve Sewell, 1998; Olsen, 1998), ortalama vücut ağırlığı 187,1 kg, beyin ağırlığı 419 gr dır (Allison ve Cicchetti, 1976). Tablo 1.1, Bazı memeli hayvanların ortalama vücut ve beyin ağırlıkları. Hayvan Vücut ağırlığı Beyin ağırlığı Kaynak türü (kg) (g) İnsan Elert (2003) At Jerison (1973) Sığır Jerison (1973) Koyun 55,5 175 Jerison (1973) Keçi 27,6 115 Jerison (1973) Domuz Jerison (1973) Köpek Nickel ve ark. (1975) Kedi ,3 Nickel ve ark. (1975) Merkep 187,1 419 Allison ve Cicchetti (1976) 1.1. Encephalon un anatomisi Merkezi sinir sistemi (MSS) organlarından encephalon un yüzeysel ve kesitsel gros anatomisi evcil memeli hayvanlardan at (Getty, 1975a; Nickel ve ark., 1975; Yoshikawa, 1968), sığır (Nickel ve ark., 1975), koyun (Strauss, 2006; Wheeler ve Ark., 1998; Hand, 1995), keçi (Yoshikawa, 1968), domuz (Felix ve ark., 1999; Getty, 1975b), köpek (De Rycke ve ark., 2005; Hand, 1995; Jenkins, 1972; Miller, 1964) ve kedide (Whalen ve ark., 2000; Chiasson, 1982; McClure ve ark., 1973) ayrıntılı olarak incelenmiştir. Bununla birlikte anatomi öğretiminde yaygın olarak kullanılan merkebin encephalon u hakkında sınırlı sayıda anatomik çalışma yapılmıştır (Hifny ve ark., 1983; Tecirlioğlu, 1977).

16 3 Sinir sistemi (systema nervosum); iç ve dış ortamda meydana gelen uyarımları alan, değerlendiren ve gerekli tepkiyi vermek üzere organizmayı doğrudan yada dolaylı olarak düzenleyen sistemdir. Bu sistemi şekillendiren sinir dokusu hücrelerden ve hücreler arası maddelerden oluşur (König ve ark., 2004; Dyce ve ark., 2002; Sağlam ve ark., 1997). Sinir dokusundaki temel fonksiyonel yapı nöron adı verilen sinir hücresidir (Aspinall, 2005; Kahle ve Frotscher, 2003; Martin, 2003). Şekil (prizmatik, yuvarlak, oval, mekik, yıldız, piramit yada armut biçiminde) ve büyüklük (4-150 mikron arasında) bakımından oldukça farklılık gösteren nöronlar, en basit anlamda çekirdek, çekirdeği saran bir gövde (perikaryon) ve bu gövdeden çıkan uzun (akson) ve kısa (dendrit) sitoplazmik uzantıları içerir (Sağlam ve ark., 1997). Aksonlar hücre gövdesinden aldıkları uyarımları nörotransmitterler aracılığıyla diğer nöronlara yada alıcı hücrelere iletirler. MSS de (Merkezi Sinir Sistemi) aksonların çoğu Schwann hücreleri ve oligodendrositler tarafından üretilen myelin bir kılıf ile sarılıdır. Yapısı, yüksek miktarda lipitlerden oluşmuş bu nedenle de beyaz renkte görülen myelin kılıf hem aksonu dış ortamdan yalıtır, hem de uyarımların daha hızlı iletilmesinde etkin rol alır. Dendritler ise çevreden uyarımları alan myelinsiz nöronal uzantılardır (Kahle ve Frotscher, 2003; Martin, 2003; Dyce ve ark., 2002; Sağlam ve ark., 1997). Tüm sinir hücreleri uzantıları aracılığıyla birbirleriyle birleşerek vücutta hiçbir yerde kesintiye uğramayan bir ağ oluştururlar (Dyce ve ark., 2002; Tecirlioğlu, 1983). Sinir dokusunun ara maddesi, periferik sinir sisteminde bağdokusu ve Schwann hücreleri tarafından şekillendirilirken, MSS de glia hücrelerini (astrositler, oligodendrositler ve mikroglia hücreleri) içeren nöroglia dokusu tarafından oluşturulur (Kahle ve Frotscher, 2003; Dyce ve ark., 2002). Nörogliya dokusu hücredışı boşlukları doldurarak nöronlara destek vermenin yanında yapısında bulunan yoğun kapillar damarlardan aldıkları besin maddelerini ve iyonları nöronlara aktarmakla da görevlidir (König ve ark., 2004; Martin, 2003; Dyce ve ark., 2002; Sağlam ve ark., 1997).

17 4 Tüm bu yapıların dışında sinir sisteminde destek görevi yapan iki hücre tipi daha vardır. Bunlar ganglionlardaki nöronların etrafını çevreleyerek bir mikroçevre oluşturan satellit (uydu) hücreler ile encephalon ve medulla spinalis teki boşlukların etrafını döşeyen tek katlı epitel tabakayı şekillendiren ependim hücreleridir (Sağlam ve ark., 1997). Merkezi sinir sistemini oluşturan iki organdan encephalon da; sinir hücrelerinin gövdesi beynin kabuk kısmı olan kortekste ve beyin içindeki nükleus adı verilen çekirdek bölgelerinde yerleşmiştir. Bunlar pigment granüllerini kapsadıkları için gri renkli görülürler ve substantia grisea yı oluştururlar. Beyine yapılan kesitlerde içte görülen ikinci tabaka ise sinir hücrelerinin uzantıları tarafından oluşturulan ve beyaz renkli olmasından dolayı substantia alba olarak adlandırılan bölümdür (Kahle ve Frotscher, 2003; Dyce ve ark., 2002; Tecirlioğlu, 1983). Sinir sistemi anatomik olarak merkezi sinir sistemi (systema nervosum centrale) ve periferik sinir sistemi (systema nervosum periphericum) olmak üzere iki bölümde incelenir. (Kahle ve Frotscher, 2003; Dyce et al., 2002; Pasquini et al, 1997). Merkezi sinir sistemi, fötal hayat sırasında, embriyonal dönemde oluşan ektodermden şekillenen encephalon ve medulla spinalis ten oluşur. İlk olarak embriyonun sırt kısmında bulunan ektoderm yaprağının kalınlaşması ile şekillenen embriyonal disk üzerinde bulunan sulcus neuralis in kapanması sonucu canalis neuralis denen iki ucu açık bir boru meydana gelir. Daha sonra bu kanalın ön ucundaki deliğin kapanması ve bu bölgede kanalın şişkinlik yapması ile encephalon adını verdiğimiz beyin kabarcığı şekillenir. Kanalın arkada kalan ince kısmından ise medulla spinalis oluşur (Martin, 2003; Dyce ve ark., 2002; Hassa ve ark., 1997; De lahunta, 1983; Tecirlioğlu, 1983). Tüm evcil memelilerde encephalon fötal dönemin ilerleyen safhalarında 3 keseciğe ayrılır. Bu kesecikler daha sonra önde prosencephalon, ortada mesencephalon ve arkada rhombencephalon olarak adlandırılan beyin bölümlerini şekillendirir. Keseciklerin içinde kalan boşluklardan ise ventriculus cerebri oluşur

18 5 (König ve ark., 2004; Martin, 2003; Dyce ve ark, 2002; Dursun, 2000). Bununla birlikte encephalon un bölümlendirilmesinde makroskobik anatomi temel alınarak cerebrum, cerebellum ve beyin kökü şeklinde bir ayırım yapılır (König ve ark., 2004; Martin, 2003) Rhombencephalon Encephalon un caudal de kalan parçasıdır. Myelencephalon (medulla oblongata) ve metencephalon (pons, cerebellum) ile bu yapılar arasında kalan ventriculus quartus tarafından şekillendirilir (Dursun, 2000; Getty, 1975a) Medulla oblongata Medulla spinalis in öne doğru genişlemesiyle oluşan bu kısım encephalon un en gerideki parçasıdır. Önde sulcus pontobulbaris ile pons tan ayrılan medulla oblongata nın caudal sınırı, birinci servikal spinal sinirin çıkış yerinin önündedir (König et al., 2004; Dursun, 2000; Jenkins, 1972). Medulla oblongata nın dorsal ve ventral iki yüzü vardır. Ventral yüzünde en belirgin oluşum, orta hat üzerinde bulunan ve pyramis adı verilen sağlı sollu uzunlamasına üçgen şeklinde iki adet kabartıdır. Pyramis ler ortada fissura mediana ventralis ile birbirinden ayrılırken yanlarda sulcus lateralis ventralis ile sınırlanır (Dursun, 2000). Cortex cerebri den başlangıç alıp, medulla spinalis e giden tractus corticospinalis in lifleri tarafından oluşturulan pyramis, geriye doğru daralarak medulla spinalis e geçiş seviyesinde decussatio pyramidum denilen çaprazlaşmayı yapar (König ve ark., 2004; Martin, 2003; Taner, 1998; Getty, 1975a;). Burada çaprazlaşan liflerin oranı hayvan türlerine göre büyük farklılıklar göstermektedir. Kedi ve köpeklerde tüm lifler çaprazlaşırken tek tırnaklılarda liflerin yaklaşık %50 si çaprazlaşır (König ve ark., 2004). Bu sayede beynin bir yarımının, vücudun diğer yarımındaki istemli hareketleri kontrol etmesi açıklanır (König ve ark., 2004; Martin,

19 6 2003). Pyramis in ön kısmı ise enine seyirli kordon şeklinde bir kabartı olan corpus trapezoideum tarafından kapatılır. Medulla oblongata nın ventrolateral yüzünden n. facialis, n. vestibulocochlearis, n. glossopharyngeus, n. vagus, n. accessorius ve n. hypoglossus beyni terkeder (Dursun, 2000; Getty, 1975a). Medulla oblongata nın dorsal yüzünde fossa rhomboidea adı verilen ve ventriculus quartus un tabanını şekillendiren bir çukur bulunur. Çukurun tam orta kısmından, geriye doğru sulcus medianus denen belirgin bir oluk ile bu oluğun her iki yanından sulcus limitans adı verilen iki sığ oluk geçer (Dyce ve ark., 2002; Getty, 1975a; Jenkins, 1972). Fossa rhomboidea nın yanlara doğru yaptığı çıkıntılar recessus lateralis ventriculi quarti dir. Yine bu bölgede tenia ventriculi quarti adı verilen çizgi şeklinde iki kabartı bulunur. Tenia lar fossa rhomboidea nın arka yarımında birleşerek obex i oluştururlar. Obex in gerisinde, sulcus medianus un her iki yanında simetrik olarak medial de fasciculus gracilis, lateral de fasciculus cuneatus bulunur. Bu sütunlar sulcus intermedius dorsalis denen ikinci bir oluk ile birbirlerinden ayrılırken, fasciculus cuneatus un lateral sınırı sulcus lateralis dorsalis tarafından oluşturulur (Dursun, 2000; Jenkins, 1972). Medulla oblongata ya caudal seviyelerinden yapılan transversal kesitler incelendiğinde pyramis ve decussatio pyramidum, canalis centralis, nucleus gracilis ve nucleus cuneatus görülür. Rostral e doğru dorsal yarımda fossa rhomboidea, nervi cranialis e ait nucleus lar (başlıcaları; nucleus spinalis nervi trigemini, nucleus tractus solitarii ve nucleus ambiguus tur), medulla spinalis ve medulla oblongata dan başlayarak cerebellum a giden aksonların oluşturduğu pedunculus cerebellaris caudalis, ventral de ise nucleus olivaris ve lemniscus medialis gözlenir (Dursun, 2000; Taner, 1998). Medulla oblongata encephalon un kabuk kısmındaki yüksek merkezler tarafından düzenlenen solunum ve dolaşım fonksiyonlarını kontrol eder. Bununla birlikte palpebral refleks, gözyaşı sekresyonu, hapşırma, öksürme ve yutma reflekslerinden sorumlu nucleus lar medulla oblongata da bulunur (König ve ark., 2004).

20 Pons Medulla oblongata nın rostral inde yer almış enlemesine kabarık yapıdır. Dorsal ve ventral iki yüzü bulunan pons un ventral yüzü önde sulcus pontocruralis ile crus cerebri den, arkada ise sulcus pontobulbaris ile medulla oblongata dan ayrılır. Bu yüz üzerinde a.basilaris in geçtiği sulcus basilaris adı verilen üçüncü bir oluk daha vardır (Getty, 1975a). Pons un ventral yüzünde, nuclei pontis ten çıkarak cerebellum a giden liflerin oluşturduğu fibrae pontis transversae nın lateral de birleşmesiyle, pedunculus cerebellaris medius şekillenir. Yine bu bölgede pons un her iki yan kenarından nervus trigeminus beyni terkeder. Dorsal yüzü ise fossa rhomboidea nın ön yarımı tarafından şekillendirilir (Dursun, 2000; Jenkins, 1972). Pons un iç yapısı incelendiğinde filogenetik açıdan farklı iki bölge ayırt edilir. Tractus pyramidalis, nuclei pontis ve fibrae pontis transversae nin yer aldığı ventral kısmına pars ventralis pontis denir. Üstte yer alan filogenetik açıdan daha eski olan parça ise pars dorsalis pontis (tegmentum pontis) olarak adlandırılır. Bu bölgede fossa rhomboidea yı yanlardan sınırlandıran pedunculus cerebellaris rostralis in dışında, formatio reticularis, nuclei motorius nervi facialis, nuclei motorius nervi abducentis ve nuclei motorius nervi trigemini yer alır (Taner, 1998). Vücudun motor fonksiyonlarından sorumlu nucleus ların çoğu pons ta bulunur (König ve ark., 2004) Cerebellum Rhombencephalon un en büyük parçası olan cerebellum hareket koordinasyonu, kas tonusu ve dengenin sağlanması gibi motor faaliyetlerin düzenlenmesinde önemli bir role sahiptir (König ve ark., 2004; Martin, 2003; Dyce et al, 2002; Pasquini et al, 1997). Ventriculus quartus un tavanını şekillendiren bu yapı fissura transversa cerebri aracılığıyla hemispherium cerebri den ayrılır (Pasquini et al, 1997). Şekli, transversal ekseni daha uzun olan düzensiz bir küreye benzer (Getty, 1975a).

21 8 Cerebellum her iki yanda hemispherium cerebelli ile ortada vermis adı verilen dar bir parçadan oluşur. Hemispherium cerebelli nin dış yüzünde folia cerebelli denilen çok sayıda kıvrım ile bu kıvrımları birbirinden ayıran sulci cerebelli adı verilen oluklar bulunur (Martin, 2003; Dursun, 2000; Getty, 1975a; Jenkins, 1972). Cerebellum önde pedunculus cerebellaris rostralis ile mesencephalon a, yanlarda pedunculus cerebellaris medius ile pons a, arkada ise pedunculus cerebellaris caudalis ile medulla oblongata ya bağlanır (König ve ark., 2004; Pasquini ve ark, 1997). Bunların dışında velum medullare rostrale ile colliculus caudalis e velum medullare caudale ile de medulla oblongata ya tutunur (König ve ark., 2004; Dyce ve ark, 2002). Cerebellum a uzunlamasına bir kesit yapıldığında dışta substantia grisea dan oluşan cortex cerebelli, içte ise substantia alba nın şekillendirdiği corpus medullare olmak üzere iki kısım ayırt edilir. Corpus medullare, kortekse doğru lamina alba denilen ince uzantılar göndererek arbor vitae adı verilen karakteristik bir ağaç görüntüsü oluşturur (König ve ark., 2004; Dyce ve ark., 2002; Jenkins, 1972). Cerebellum fissura uvulonodularis aracılığıyla biri küçük (lobus flocculonodularis), diğeri büyük (corpus cerebelli) iki parçaya ayrılır. Lobus flocculonodularis alt kısımda vallecula cerebelli nin hemen caudal inde nodulus denilen bir vermis kısmı ile her iki yanda flocculus adı verilen iki küçük parçadan oluşur. Corpus cerebelli ise dorsal (fissura prima) ve ventral (vallecula cerebelli) iki derin yarık aracılığıyla lobus rostralis ve lobus caudalis olmak üzere iki loba ayrılır (König ve ark., 2004; Martin, 2003; Dyce ve ark, 2002;). Lobus rostralis; vermis in önden arkaya doğru, lingula cerebelli, lobulus centralis ve culmen isimli parçaları ile hemispherium cerebelli nin ala lobuli centralis ve lobulus quadrangularis ini içerir. Lobus caudalis ise; vermis in declive, folium vermis, tuber vermis, pyramis ve uvula kısımları ile hemispherium cerebelli nin lobulus simplex, lobulus ansiformis ve lobulus paramedianus u tarafından şekillendirilir (Dursun, 2000; Getty,1975a). Lobus flocculonodularis dengenin ayarlanması ve göz hareketlerinin kontrolünde

22 9 anahtar bir rol oynar. Lobus rostralis gövde ve ekstremitelerin hareketinde, lobus caudalis ise cerebellum un motorik olmayan fonksiyonlarında ve hareketin planlanmasında önemi olan bölümlerdir (Martin, 2003). Cerebellum un enine kesitlerinde corpus medullare içinde median hattın her iki yanında simetrik olarak dizilmiş 4 çift nükleus görülür. Bunlar dıştan içe doğru nucleus dentatus, nucleus emboliformis, nucleus globosus ve nucleus fastigii dir (Martin, 2003; Taner,1998;) Mesencephalon Rostral de prosencephalon (diencephalon), caudal de ise rhombencephalon (pons ve medulla oblongata) arasında sınırlanan ve orta beyin olarak tanımlanan nisbeten küçük beyin kısmıdır. Aşağıdan yukarıya doğru pedunculus cerebri (crus cerebri, tegmentum mesencephali) ve tectum mesencephali olmak üzere 3 bölümde incelenir (König ve ark, 2004; Martin, 2003; Dursun, 2000) Crus cerebri Hemispherium cerebri deki kortikal merkezlerden başlangıç alan sinir liflerinin oluşturduğu, kalın bir çift sütundur. Encephalon un bazal yüzünde caudal e doğru birbirlerine yaklaşarak pons un üst kısmında sona ererler (Dursun, 2000). Encephalon un bazal yüzünde iki crus cerebri arasında çukur bir alan görülür. Fossa interpeduncularis denilen bu çukurluğun orta kısmı, corpus mamillare nin hemen caudal inde a. cerebri caudalis in rami centrales i tarafından delindiğinden bu bölgeye substantia perforata caudalis adı verilir. Yine bazal yüz üzerinde crus cerebri nin orta kesiminden n. oculomotorius un lifleri başlangıç alır (Dursun, 2000; Getty, 1975a).

23 10 Crus cerebri ye yapılan kesitlerde dorsal de yerleşmiş oldukça koyu renkli geniş bir çekirdek grubu olan substantia nigra görülür (König ve ark., 2004; Dyce ve ark, 2002). Burada bulunan hücre çekirdeklerinin büyük bir bölümü değişen oranlarda melanin granülleri içerdiğinden substantia nigra ya karakteristik siyah görünümünü verirler (Getty, 1975a). Bu görüntü makroskobik olarak evcil memeli hayvanlar içinde yalnızca koyunlarda görülebilir (Milli ve Hazıroğlu, 1997). Substantia nigra hızlı hareket kabiliyetinin birinci devresi için önemli bir role sahiptir (König ve ark., 2004) Tegmentum mesencephali Crus cerebri nin dorsal inde substantia nigra ile tectum mesencephali arasında yer alır. Ortasından aqueductus mesencephali adı verilen ve ventriculus tertius ile ventriculus quartus u birleştiren bir kanal geçer. Kanalın etrafı, uzunluğu boyunca substantia grisea centralis denen ve kesitlerde oldukça belirgin olarak gözlenebilen bir tabaka tarafından tamamen çevrilir (Martin, 2003; Getty, 1975a). Yine bu bölgeye yapılan kesitlerde substantia nigra nın dorsomedial inde, n. oculomotorius un motor liflerinin hemen önünde, diencephalon un caudal kısımlarına kadar uzanan nucleus ruber bulunur. Kas tonusu, vücut duruşu ve hareketin düzenlenmesinde önemi olan kırmızı renkli bu yapı formatio reticularis in bir parçası olarak kabul edilir (König ve ark., 2004; Taner, 1998) Tectum mesencephali Mesencephalon un dorsal parçasını şekillendiren bu bölüm aqueductus mesencephali nin hemen üzerinde yer alan 4 adet yuvarlak yumrudan oluşur. Birbirleriyle simetrik ve paramedian olarak yerleşmiş bu yumrulardan önde yer alanlar colliculus rostralis dir. Bu kısım görme ile ilgili refleks merkezidir. Arkadaki iki çıkıntıya ise colliculus caudalis denir. İşitme ile ilgili refleks merkezi olan bu çıkıntılar küçük ve nispeten koyu renklidir (König ve ark., 2004; Martin, 2003; Dyce

24 11 ve ark, 2002; Dursun, 2000; Pasquini ve ark, 1997). Colliculus rostralis et caudalis, sagittal ve transversal yönlü birer olukla birbirlerinden, yine ön kısımda sulcus transversus ile thalamus tan, arkada sulcus postquadrigemina ile rhombencephalon dan ayrılır (Dursun, 2000; Tecirlioğlu, 1983; Getty, 1975a). Colliculus caudalis in hemen gerisinde, colliculus caudalis ile velum medullare rostrale arasından, n. trochlearis in motor lifleri çıkar (Dursun, 2000) Prosencephalon Prosencephalon encephalon un önde kalan parçasıdır. Diencephalon ve telencephalon denilen iki bölümden oluşur (Dursun, 2000; Getty, 1975a) Diencephalon Gelişimini tamamlamış bir beyinde procencephalon un orta kısmında ventriculus tertius un her iki yanında simetrik olarak bulunan yapıdır (Dursun, 2000; Taner, 1998). Embriyonal dönemde sulcus hypothalamicus tarafından dorsal ve ventral olmak üzere iki parçaya ayrılan diencephalon üstte thalamus, metathalamus ve epithalamus, altta ise hypothalamus ve subthalamus diye adlandırılan 5 bölümden oluşur (Şendemir, 2005; Dursun, 2000). Hypothalamus otonom, endokrin ve duyusal fonksiyonların düzenlenmesi ile ilgili önemli görevleri olan, diencephalon un ventral parçasıdır (König ve ark., 2004; Martin, 2003). Ventriculus tertius un tabanı ve alt yan duvarlarını şekillendiren hypothalamus arkadan öne doğru corpus mamillare, tuber cinereum, hypophysis cerebri (gl. pituitaria), chiasma opticum ve tractus opticus u kapsar (Dyce ve ark., 2002; Getty, 1975a; Jenkins, 1972). Corpus mamillare fossa interpeduncularis içinde yer alan yuvarlak bir çıkıntıdır. Fornix in son kısmı olan bu yapı myelinli liflerden oluşur (Getty, 1975a). Hemen

25 12 önünde gri renkli küçük bir kabarıklık daha bulunur. Tuber cinereum adı verilen bu çıkıntı, infundibulum un etrafını çevreler. Gl. pituitaria küçük, dorsoventral basık, caudal e doğru uzanan, oval şekilli, endokrin bir bezdir. Os sphenoidale nin fossa hypophysialis i içine oturmuştur. Hemen önünde ise nervus opticus ların yapmış olduğu çaprazlaşma (chiasma opticum) bulunur. Chiasma opticum dan ayrılan lifler tractus opticus adı altında caudolateral bir seyir izleyerek crus cerebri lerin dorsolateral inden corpus geniculatum laterale ye ulaşır (Dursun, 2000). Subthalamus, tegmentum mesencephali ile thalamus arasında bir geçiş alanıdır. Dorsal indeki thalamus tan zona incerta ile ayrılan bu yapı (König ve ark., 2004) medial de hypothalamus, lateral de capsula interna tarafından sınırlanır. Bu bölgede nuclei subthalamicus adı verilen ve bazal ganglionlar içinde değerlendirilen bir çekirdek grubu bulunur (Şendemir, 2005; Dyce ve ark., 2002). Thalamus evcil memelilerde oldukça gelişmiş olan, diencephalon un en büyük parçasıdır. Cortex cerebri nin alt kısmındaki substantia alba içerisinde yerleşmiş, konveks ve oval şekilli, ortada ventriculus tertius aracılığıyla birbirinden ayrılmış sağlı sollu simetrik birer nükleus grubudur (Getty, 1975a). Burada bulunan çekirdekler, hem beyin kökü ile cortex cerebri deki primer duyu merkezleri arasında uyarı iletimi ve düzenlenmesinde, hem de medulla spinalis, cerebellum, corpus striatum ile cortex cerebri arasındaki motor impulsların iletiminde önemli bir koordinasyon ve entegrasyon merkezidir (Martin, 2003; Taner, 1998; Getty, 1975a). Rostral de nucleus caudatus ile ilişkili olan thalamus, caudal de tectum mesencephali, dorsal de fornix, ventral de ise tractus opticus ve crus cerebri ile komşudur. Thalamus un lateral kısmı capsula interna ile çevrelenirken, medial yüzü adhesio interthalamica aracılığıyla diğer tarafın thalamus uyla birleşir (Dursun, 2000; Getty, 1975a). Adhesio interthalamica içinde nöronlar ve bunlara ait aksonlar olmasına karşın sağ ve sol thalamus ları birleştiren kommisural bir yol değildir (Şendemir, 2005).

SİNİR SİSTEMİNİN ANATOMİSİ. Yrd. Doç. Dr. Kadri KULUALP Yrd. Doç. Dr. Önder AYTEKİN

SİNİR SİSTEMİNİN ANATOMİSİ. Yrd. Doç. Dr. Kadri KULUALP Yrd. Doç. Dr. Önder AYTEKİN SİNİR SİSTEMİNİN ANATOMİSİ Yrd. Doç. Dr. Kadri KULUALP Yrd. Doç. Dr. Önder AYTEKİN SİNİR SİSTEMİ NEDİR? Sinir Sistemi; iç bünye ile dış çevreyi ve ikisini birlikte yöneten fonksiyonel kompleksliğe sahip

Detaylı

Medulla SpinalisÆin Arterleri

Medulla SpinalisÆin Arterleri Santral Sinir Sisteminin Damarlar Prof. Dr. M³rvet Tuncel Medulla SpinalisÆin Arterleri ò A. vertebralis û A. spinalis anterior û A. spinalis posterior ò Rr. radiculares ò A. vertebralis Rr. radiculares

Detaylı

Ankara Universilesi Veteriner Fakültesi Anatomi Kürsüsü Prof Dr. Sabri Doğuer

Ankara Universilesi Veteriner Fakültesi Anatomi Kürsüsü Prof Dr. Sabri Doğuer Ankara Universilesi Veteriner Fakültesi Anatomi Kürsüsü Prof Dr. Sabri Doğuer ŞtNŞtLLA (CHİNCHİLLA CHİNCHİLLA BOLİVİANA) BEYNt ÜZERİNDE MAKRO-ANATOMiK ARAŞTIRMALAR * Metin Taşbaş** Giriş Rodentia sınıfına

Detaylı

Foramen infraorbitale (göz boşluğunun altındaki delik) Sinus maxillaris (üst çene kemiği içerisindeki boşluk) Bregma Lambda Os hyoideum (dil kemiği)

Foramen infraorbitale (göz boşluğunun altındaki delik) Sinus maxillaris (üst çene kemiği içerisindeki boşluk) Bregma Lambda Os hyoideum (dil kemiği) iskelet sistemi 1 KAFATASI Ossa cranii (kranyum kemikleri) Calvaria (kafa kubbesi) kemikleri Os frontale komşuluk Arcus superciliaris (kaş arkı) Os frontale önden görünüm Os ethmoidale ve ilgili yapılar

Detaylı

Bölüm 1: Sinir Dokusu ve Embriyolojisi Bölüm 2: Sinir Sistemi Anatomisi... 9

Bölüm 1: Sinir Dokusu ve Embriyolojisi Bölüm 2: Sinir Sistemi Anatomisi... 9 çindekiler Bölüm 1: Sinir Dokusu ve Embriyolojisi... 5 Bölüm 2: Sinir Sistemi Anatomisi... 9 Bölüm 3: Merkezi Sinir Sistemi Zarlar (Dura mater, Arachnoidea mater, Pia mater)... 33 Bölüm 4: Merkezi Sinir

Detaylı

Anatomi Ders Notları

Anatomi Ders Notları REGİONES CORPORİS ( VÜCUT BÖLGELERİ) İ OLUŞTURAN OLUŞUMLAR Regiones capitis Regiones colli Regiones pectoris Regiones abdominis Regiones dorsi Regiones membri thoracici Regiones membri pelvini REGİONES

Detaylı

ÜNİTE İÇİNDEKİLER HEDEFLER SİNİR SİSTEMİ TIBBİ TERMİNOLOJİ. Doç. Dr. Samet KAPAKİN

ÜNİTE İÇİNDEKİLER HEDEFLER SİNİR SİSTEMİ TIBBİ TERMİNOLOJİ. Doç. Dr. Samet KAPAKİN HEDEFLER İÇİNDEKİLER SİNİR SİSTEMİ Giriş Sinir Sistemi Hakkında Genel Bilgiler Sinir Sistemi Organları Sinir Sistemi ile İlgili Anatomik Terimler Sinir Sistemi ile İlgili Klinik Terimler TIBBİ TERMİNOLOJİ

Detaylı

FTR 231 Fonksiyonel Nöroanatomi. Medulla Spinalis. yrd. doç. dr. emin ulaş erdem

FTR 231 Fonksiyonel Nöroanatomi. Medulla Spinalis. yrd. doç. dr. emin ulaş erdem FTR 231 Fonksiyonel Nöroanatomi Medulla Spinalis yrd. doç. dr. emin ulaş erdem Medulla spinalis (omurilik) kabaca silindir şeklindedir. Yukaruda foramen magnum dan başlar ve medulla obolgata ile devam

Detaylı

SEREBRAL PALSĠLĠ ÇOCUKLARDA BEYĠN MAGNETĠK REZONANS GÖRÜNTÜLEME BULGULARININ KLĠNĠK DEĞERLENDĠRMESĠ

SEREBRAL PALSĠLĠ ÇOCUKLARDA BEYĠN MAGNETĠK REZONANS GÖRÜNTÜLEME BULGULARININ KLĠNĠK DEĞERLENDĠRMESĠ T.C. SELÇUK ÜNĠVERSĠTESĠ SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ SEREBRAL PALSĠLĠ ÇOCUKLARDA BEYĠN MAGNETĠK REZONANS GÖRÜNTÜLEME BULGULARININ KLĠNĠK DEĞERLENDĠRMESĠ Sevda CANBAY YÜKSEK LĠSANS TEZĠ ANATOMĠ (TIP) ANABĠLĠM

Detaylı

BAŞ VE BOYUN. Cranium ve Fossa Cranii

BAŞ VE BOYUN. Cranium ve Fossa Cranii BAŞ VE BOYUN 1 Cranium ve Fossa Cranii Cranium (Kafa iskeleti): Santral sinir sistemi yapılarını içeren Neurocranium ve yüz iskeletini oluşturan Viscerocranium dan oluşur. Calvaria (Kafatası): Frontal,

Detaylı

BURUN (NASUS) Prof. Dr. Mürvet Tuncel. Burun solunum ve koku organıdır. Kemik ve kıkırdaktan yapılmış olup üzeri kas ve deri ile örtülüdür.

BURUN (NASUS) Prof. Dr. Mürvet Tuncel. Burun solunum ve koku organıdır. Kemik ve kıkırdaktan yapılmış olup üzeri kas ve deri ile örtülüdür. BURUN (NASUS) Prof. Dr. Mürvet Tuncel Burun solunum ve koku organıdır. Kemik ve kıkırdaktan yapılmış olup üzeri kas ve deri ile örtülüdür. Yapısı iki kısımda incelenir: - Nasus externus (dış burun) - Cavitas

Detaylı

CORTEX CEREBRİDEKİ MERKEZLER. Prof.Dr.E.Savaş HATİPOĞLU

CORTEX CEREBRİDEKİ MERKEZLER. Prof.Dr.E.Savaş HATİPOĞLU CORTEX CEREBRİDEKİ MERKEZLER Prof.Dr.E.Savaş HATİPOĞLU Cortex cerebri Duyu bölgeleri ;duyuların alındığı bölgeler Motor bölgeler ; hareketlerin istek doğrultusunda başlatıldığı veya sonlandırıldığı bölgeler

Detaylı

ÜNİTE. TEMEL ANATOMİ Yrd. Doç. Dr. Papatya KELEŞ İÇİNDEKİLER HEDEFLER MERKEZÎ SİNİR SİSTEMİ (SYSTEMA NERVOSUM CENTRALE)

ÜNİTE. TEMEL ANATOMİ Yrd. Doç. Dr. Papatya KELEŞ İÇİNDEKİLER HEDEFLER MERKEZÎ SİNİR SİSTEMİ (SYSTEMA NERVOSUM CENTRALE) HEDEFLER İÇİNDEKİLER MERKEZÎ SİNİR SİSTEMİ (SYSTEMA NERVOSUM CENTRALE) Merkezî Sinir Sistemi Merkezî Sinir Sisteminin Bölümleri Medulla Spinalis Bulbus Pons Mesencephalon cerebellum Diencephalon Telencephalon

Detaylı

ÜNİTE. TEMEL ANATOMİ Uz. Dr. Aslı KARA İÇİNDEKİLER HEDEFLER PERİFERİK VE OTONOM SİNİR SİSTEMİ. Spinal Sinirler Kafa Çiftleri Otonom Sinir Sistemi

ÜNİTE. TEMEL ANATOMİ Uz. Dr. Aslı KARA İÇİNDEKİLER HEDEFLER PERİFERİK VE OTONOM SİNİR SİSTEMİ. Spinal Sinirler Kafa Çiftleri Otonom Sinir Sistemi HEDEFLER İÇİNDEKİLER PERİFERİK VE OTONOM SİNİR SİSTEMİ Spinal Sinirler Kafa Çiftleri Otonom Sinir Sistemi TEMEL ANATOMİ Uz. Dr. Aslı KARA Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Spinal sinirleri tanımlayabilecek,

Detaylı

İlgili ganglionlar. Burun mukozasının koku hücreleri (I. nöron) Bulbus olfactorius (II. nöron)

İlgili ganglionlar. Burun mukozasının koku hücreleri (I. nöron) Bulbus olfactorius (II. nöron) KRANİAL SİNİRLER Sinir adı Lif özelliği Çekirdek sahası / beyin sapında ilişkili çekirdekler Craniumdan giriş veya çıkış yeri İlgili ganglionlar inervasyon sonlanması Duyu inervasyon sonlanması Korteks

Detaylı

9 Sinir Sistemi ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler

9 Sinir Sistemi ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler ÜNİTE 9 Sinir Sistemi Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Serebrospinal sinir sistemini ve bölümlerini, Otonom sinir sistemini ve bölümlerini öğrenmiş olacaksınız. İçindekiler Santral Sinir Sistemi Perifer

Detaylı

Mandibula ya Tutunan Kaslar

Mandibula ya Tutunan Kaslar Mandibula ya Tutunan Kaslar Journal of Clinical and Analytical Medicine Musculus Temporalis Fossa temporalis i doldurur. Fossa temporalis ve fascia temporalis ten başlar. Ramus mandibulae nin üst ön bölgesinde

Detaylı

EVCİL HAYVAN BAKICILIĞI EĞİTİMİ

EVCİL HAYVAN BAKICILIĞI EĞİTİMİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI VETERİNER HİZMETLERİ MÜDÜRLÜĞÜ EVCİL HAYVAN BAKICILIĞI EĞİTİMİ KEDİ VE KÖPEKLERDE GENEL ANATOMİ İSMEK Canlı vücudunu oluşturan

Detaylı

Columna vertebralis (omurga); vücudun arka ve orta kısmında yer alır, kemikten ve kıkırdaktan oluşur ve içinde omuriliği barındırır.

Columna vertebralis (omurga); vücudun arka ve orta kısmında yer alır, kemikten ve kıkırdaktan oluşur ve içinde omuriliği barındırır. Columna vertebralis (omurga); vücudun arka ve orta kısmında yer alır, kemikten ve kıkırdaktan oluşur ve içinde omuriliği barındırır. İskeletin önemli bir bölümüdür ve temel eksenidir. Sırt boyunca uzanır

Detaylı

NÖROANATOMİ, GÖZ, KULAK

NÖROANATOMİ, GÖZ, KULAK NÖROANATOMİ, GÖZ, KULAK ANATOMİ NÖROANATOMİ, GÖZ, KULAK Santral sinir sistemi gelişimsel olarak kraniyal den kaudal e doğru şu bölümlerden oluşur: 1. Prosencephalon Telencephalon (cerebrum) Diencephalon

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder

SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder SİNİR SİSTEMİ SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder. Çeşitli duyu organlarından milyonlarca

Detaylı

Santral (merkezi) sinir sistemi

Santral (merkezi) sinir sistemi Santral (merkezi) sinir sistemi 1 2 Beyin birçok dokunun kontrollerini üstlenmiştir. Çalışması hakkında hala yeterli veri edinemediğimiz beyin, hafıza ve karar verme organı olarak kabul edilir. Sadece

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ (GİRİŞ) Prof.Dr.E.Savaş HATİPOĞLU

SİNİR SİSTEMİ (GİRİŞ) Prof.Dr.E.Savaş HATİPOĞLU SİNİR SİSTEMİ (GİRİŞ) Prof.Dr.E.Savaş HATİPOĞLU UYARILAR (Kimyasal,Fiziksel, görsel veya işitsel) ALMA (Reseptörler) İLETME DEĞERLENDİRME YANIT VERME (Effektör organlar) SİNİR SİSTEMİ ETKİLEDİĞİ ORGAN

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ Öğr. Gör. Nurhan Bingöl

SİNİR SİSTEMİ Öğr. Gör. Nurhan Bingöl SİNİR SİSTEMİ Öğr. Gör. Nurhan Bingöl 1. MERKEZİ SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi, (systema nervosum) vücudun sinir hücreleri ve sinir liflerinden oluşan en karmaşık sistemdir. Değişik duyu organlarından gelen

Detaylı

ANATOMİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI İLE

ANATOMİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI İLE ANATOMİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI İLE İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ VE FIRAT ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ANATOMİ ANABİLİM DALI ORTAK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Program Yürütücüsü : Prof. Dr. Davut

Detaylı

Cranium - kafatası lamina externa lamina interna diploe sinus

Cranium - kafatası lamina externa lamina interna diploe sinus CRANİUM (kafatası) Cranium - kafatası Aksial iskeletin en önünde yeralan bölümüdür. İçinde ve üzerinde barındırdığı beyin, duyu organları, sindirim ve solunum sistemlerinin başlangıç bölümlerinin öneminden

Detaylı

VÜCUT EKSENLERİ ve HAREKET SİSTEMİ

VÜCUT EKSENLERİ ve HAREKET SİSTEMİ VÜCUT EKSENLERİ ve HAREKET SİSTEMİ 1 Bu ana eksenler şunlardır: Sagittal eksen, Vertical eksen, Transvers eksen. 2 Sagittal Eksen Anatomik durumda bulunan bir vücut düşünüldüğünde, önden arkaya doğru uzanan

Detaylı

CORPUS CALLOSUM MORFOLOJİSİNİN YAŞ VE CİNSİYET İLE İLİŞKİSİ ANATOMİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ. Ayşegül GÜNGÖR AYDIN

CORPUS CALLOSUM MORFOLOJİSİNİN YAŞ VE CİNSİYET İLE İLİŞKİSİ ANATOMİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ. Ayşegül GÜNGÖR AYDIN T.C. PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ CORPUS CALLOSUM MORFOLOJİSİNİN YAŞ VE CİNSİYET İLE İLİŞKİSİ ANATOMİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ Ayşegül GÜNGÖR AYDIN Haziran 2016 DENİZLİ T.C.

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ DERS PROGRAMI

SİNİR SİSTEMİ DERS PROGRAMI T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2017 2018 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (19 MART 2017-25 MAYIS 2018) DERS PROGRAMI DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ

Detaylı

17 İNSAN FİZYOLOJİSİ SİNİR SİSTEMİ-1 Nöron- Glia- Nöron Çeşitleri

17 İNSAN FİZYOLOJİSİ SİNİR SİSTEMİ-1 Nöron- Glia- Nöron Çeşitleri 17 İNSAN FİZYOLOJİSİ SİNİR SİSTEMİ-1 Nöron- Glia- Nöron Çeşitleri SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemini SİNİR DOKU oluşturur. Bu dokuda NÖRON (SİNİR HÜCRESİ) ve GLİA (NÖROGLİA) hücreleri bulunur. Sinir doku, uyarıların

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. Sinir Sistemi TIP 204 2 103+40 9 10. Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. Sinir Sistemi TIP 204 2 103+40 9 10. Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS Sinir Sistemi TIP 204 2 103+40 9 10 Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam Anatomi 42 16 58 Fizyoloji 39 18 57 Histoloji ve Embriyoloji 12 4 16 Biyofizik

Detaylı

T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DUYU VE SİNİR SİSTEMLERİ DERS KURULU DERS KURULU -VI

T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DUYU VE SİNİR SİSTEMLERİ DERS KURULU DERS KURULU -VI T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II 2016-2017 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DUYU VE SİNİR SİSTEMLERİ DERS KURULU DERS KURULU -VI 27 MART- 12 MAYIS 2017 (7 HAFTA) DERSLER TEORİK PRATİK

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ DERS PROGRAMI

SİNİR SİSTEMİ DERS PROGRAMI T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2016 2017 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (20 MART 2017-26 MAYIS 2017) DERS PROGRAMI DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ

Detaylı

EKTODERMDEN MEYDANA GELEN ORGAN VE SİSTEMLER

EKTODERMDEN MEYDANA GELEN ORGAN VE SİSTEMLER EKTODERMDEN MEYDANA GELEN ORGAN VE SİSTEMLER İndüksiyon olayı Chorda dorsalis Dorsalinde kalınlaşma Neural Plate( Plak ) Nöral kanal Nöral kanal (Tubulus nöyralis ) 4. somit düzeyinde ilk kaynaşmayı yapar.

Detaylı

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (24 MART

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (24 MART T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013 2014 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (24 MART 2014 -.. MAYIS 2014) DERS PROGRAMI DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ

Detaylı

KUERSETĠN, BALIK OMEGA-3 YAĞ ASĠTLERĠ ĠLE MELATONĠNĠN ETKĠLERĠ

KUERSETĠN, BALIK OMEGA-3 YAĞ ASĠTLERĠ ĠLE MELATONĠNĠN ETKĠLERĠ RATLARDA KADMĠYUM MARUZĠYETĠNE BAĞLI OLARAK GELĠġEN SEREBRUM VE SEREBELLUMDAKĠ DEĞĠġĠKLĠKLER ÜZERĠNE KUERSETĠN, BALIK OMEGA-3 YAĞ ASĠTLERĠ ĠLE MELATONĠNĠN ETKĠLERĠ ArĢ. Grv. Sezer AKÇER TIP ANATOMĠ ANABĠLĠM

Detaylı

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (21 MART MAYIS 2016)

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (21 MART MAYIS 2016) T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015 2016 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (21 MART 2016-24 MAYIS 2016) DERS PROGRAMI DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ

Detaylı

SYSTEMA RESPIRATORIUM. Doç. Dr. Vatan KAVAK

SYSTEMA RESPIRATORIUM. Doç. Dr. Vatan KAVAK SYSTEMA RESPIRATORIUM Doç. Dr. Vatan KAVAK SYSTEMA RESPIRATORIUM Üst solunum yolları: Burun boşluğu (cavitas nasi) Yutak (pharynx) Alt solunum yolları: Gırtlak (larynx) Büyük hava yolu (trachea) Akciğer

Detaylı

AKADEMİK TAKVİM Ders Kurulu Başkanı: Doç.Dr. Alp Bayramoğlu (Anatomi) Ders Kurulu 204 Akademik Yılın 20. Haftası. 23 Ocak Çarşamba

AKADEMİK TAKVİM Ders Kurulu Başkanı: Doç.Dr. Alp Bayramoğlu (Anatomi) Ders Kurulu 204 Akademik Yılın 20. Haftası. 23 Ocak Çarşamba AKADEMİK TAKVİM Ders Kurulu Başkanı: Doç.Dr. Alp Bayramoğlu () Ders Kurulu 204 Akademik Yılın 20. Haftası 21 Ocak 22 Ocak 23 Ocak 24 Ocak 25 Ocak Merkezi Sinir ne Giriş Gelişmesi ve Potansiyeller Cerebellum:

Detaylı

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (24 MART MAYIS 2015)

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (24 MART MAYIS 2015) T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (24 MART 2015-22 MAYIS 2015) DERS PROGRAMI DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ

Detaylı

İNSANDA TRACTUS OLFACTORIUS UN LİF YAPISININ İNCELENMESİ

İNSANDA TRACTUS OLFACTORIUS UN LİF YAPISININ İNCELENMESİ AFYONKARAHİSAR KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İNSANDA TRACTUS OLFACTORIUS UN LİF YAPISININ İNCELENMESİ Arş. Grv. Sezer AKÇER ANATOMİ (TIP) ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ DANIŞMAN Doç.

Detaylı

BAŞ VE BOYUN ANATOMİSİ

BAŞ VE BOYUN ANATOMİSİ BAŞ VE BOYUN ANATOMİSİ ANATOMİ BAŞ VE BOYUN Cranium (Kafa) Kemikleri Santral sinir sistemi yapılarını içeren Neurocranium ve yüz iskeletini oluşturan Viscerocranium dan oluşur. Neurocranium: Beyin ve beyinciğin

Detaylı

Prof. Dr. Sadettin TIPIRDAMAZ ÖĞRETİM

Prof. Dr. Sadettin TIPIRDAMAZ ÖĞRETİM A-GENEL BİLGİLER 1 ANABİLİM DALI ANATOMİ 2 DERSİN KODU VE ADI ANATOMİ II 3 DERSİN KREDİSİ ULUSAL AVRUPA KREDİ TRANSFER SİSTEMİ (AKTS) T U 3 4 4 DERSİN TÜRÜ Zorunlu 5 DERSİN DÖNEMİ II. Dönem 6 DERSİ VEREN

Detaylı

KOMİTEYE KATILAN ANABİLİM DALLARI VE ÖĞRETİM ÜYELERİ

KOMİTEYE KATILAN ANABİLİM DALLARI VE ÖĞRETİM ÜYELERİ OKAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2017 2018 AKADEMİK YILI FAZ II KOMİTE IV SİNİR SİSTEMİ KOMİTESİ (TIP 204) 7 HAFTALIK PROGRAM (26.02 2018 20. 04.2018) KOMİTE-IV KOD DİSİPLİN TEORİK PRATİK TOPLAM TIP 204

Detaylı

ANATOMİ. 1) Makroskopik Anatomi. 2) Mikroskobik Anatomi

ANATOMİ. 1) Makroskopik Anatomi. 2) Mikroskobik Anatomi ANATOMİYE GİRİŞ ANATOMİYE GİRİŞ Anatominin Tanımı: İnsan vücudunun normal şekil ve yapısını, vücudu oluşturan yapı ve organların birbirleri ile olan ilişkilerini ve bu yapıların çalışma şeklini inceleyen

Detaylı

NASUS. Prof. Dr. S. Ayda DEMİRANT

NASUS. Prof. Dr. S. Ayda DEMİRANT NASUS Prof. Dr. S. Ayda DEMİRANT Nasus-Burun Solunum ve koku alma organı Kemik ve kıkırdaklardan yapılmış, kas ve deri ile örtülü Havanın ısıtılması, nemlendirilmesi, süzülmesi Kokunun alınması Sesin amplifikasyonu

Detaylı

Prof. Dr. Neyhan ERGENE

Prof. Dr. Neyhan ERGENE DEKAN BAŞKOORDİNATÖR BAŞKOORDİNATÖR YARDIMCILARI DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ DÖNEM II KOORDİNATÖR YARCIMCILARI Prof. Dr. Neyhan ERGENE Prof. Dr. Taner ZİYLAN Prof. Dr. Hasan CÜCE Prof. Dr. S. Sennur DEMİREL

Detaylı

DÖNEM II 4. DERS KURULU 10 Şubat 4 Nisan 2014. Prof.Dr. Mustafa SARSILMAZ

DÖNEM II 4. DERS KURULU 10 Şubat 4 Nisan 2014. Prof.Dr. Mustafa SARSILMAZ DÖNEM II. DERS KURULU 0 Şubat Nisan 0 Dekan : Dönem II Koordinatörü : Ders Kurulu Başkanı : Prof.Dr. Yrd.Doç.Dr. Yrd.Doç.Dr. KURUL DERSLERİ TEORİK PRATİK TOPLAM AKTS DERS VEREN ÖĞRETİM ÜYELERİ 0 (x) -

Detaylı

Prof. Dr. N.Hürriyet AYDOĞAN Prof. Dr. Yasemin BALCI. Anatomi T. Biyokimya 4-4. Fizyoloji

Prof. Dr. N.Hürriyet AYDOĞAN Prof. Dr. Yasemin BALCI. Anatomi T. Biyokimya 4-4. Fizyoloji T. C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TIP FAKÜLTESİ 2016 2017 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ DERS KURULU (19 ARALIK 2016 24 ŞUBAT 2017) DERS PROGRAMI DEKAN DEKAN YRD. DEKAN

Detaylı

Omuz kemeri kemikleri Clavicula (köprücük kemiği)

Omuz kemeri kemikleri Clavicula (köprücük kemiği) Üst ekstremite kemikleri omuz hizasında kürek kemiği ve köprücük kemiğinden oluşan omuz kemeri kemikleri ile başlar. Diğer üst ekstremite kemikleri, humerus (pazu kemiği, kol kemiği), antebrachium (radius

Detaylı

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (24 MART 2015-22 MAYIS 2015)

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (24 MART 2015-22 MAYIS 2015) T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (24 MART 2015-22 MAYIS 2015) DERS PROGRAMI DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ

Detaylı

4. DERS KURULU Nörolojik Bilimler ve Sinir Sistemi. 15 Şubat 2016 8 Nisan 2016 8 HAFTA KURUL DERSLERİ TEORİK PRATİK TOPLAM AKTS

4. DERS KURULU Nörolojik Bilimler ve Sinir Sistemi. 15 Şubat 2016 8 Nisan 2016 8 HAFTA KURUL DERSLERİ TEORİK PRATİK TOPLAM AKTS DÖNEM II. DERS KURULU Nörolojik Bilimler ve Sinir Sistemi Şubat 0 Nisan 0 HAFTA Prof.Dr. DEKAN DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ DERS KURULU BAŞKANI Yrd.Doç.Dr. Tolgahan ACAR Yrd.Doç.Dr. Hikmet BIÇAKÇI KURUL DERSLERİ

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ. Yrd.Doç.Dr. Önder AYTEKİN

SİNİR SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ. Yrd.Doç.Dr. Önder AYTEKİN SİNİR SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ Yrd.Doç.Dr. Önder AYTEKİN Sinir sistemi ve endokrin sistem (hormonal sistem), organların karşılıklı işbirliği içinde ve gereksinim duyulan değişkenlikte çalışmasını sağlayan ve

Detaylı

SİNİR DOKUSU ve SİNİR SİSTEMİ. Prof Dr. Faruk ALKAN

SİNİR DOKUSU ve SİNİR SİSTEMİ. Prof Dr. Faruk ALKAN SİNİR DOKUSU ve SİNİR SİSTEMİ Prof Dr. Faruk ALKAN SİNİR DOKUSU SİNİR DOKUSU Fonksiyonu Özellikleri irritabilite konduktivite korelasyon reaksiyon S.S. SINIFLANDIRMA Somatik (Sistema Nervosum Cerebrospinale)

Detaylı

Prof. Dr. İrfan ALTUNTAŞ Prof. Dr. Yasemin BALCI Yrd. Doç. Dr. Halil BEYDİLLİ

Prof. Dr. İrfan ALTUNTAŞ Prof. Dr. Yasemin BALCI Yrd. Doç. Dr. Halil BEYDİLLİ T. C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TIP FAKÜLTESİ 2012 2013 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ DERS KURULU (8 NİSAN 2013 31 MAYIS 2013) DERS PROGRAMI DEKAN DEKAN YRD. DEKAN YRD.

Detaylı

Prof. Dr. N.Hürriyet AYDOĞAN Prof. Dr. Yasemin BALCI. Anatomi T. Biyokimya 4-4. Fizyoloji

Prof. Dr. N.Hürriyet AYDOĞAN Prof. Dr. Yasemin BALCI. Anatomi T. Biyokimya 4-4. Fizyoloji T. C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015 2016 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ DERS KURULU (14 ARALIK 2015 19 ŞUBAT 2016) DERS PROGRAMI DEKAN DEKAN YRD. DEKAN

Detaylı

T.C. MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI ALANLAR ORTAK SĠNĠR SĠSTEMĠ 720S00030

T.C. MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI ALANLAR ORTAK SĠNĠR SĠSTEMĠ 720S00030 T.C. MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI ALANLAR ORTAK SĠNĠR SĠSTEMĠ 720S00030 Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya

Detaylı

MUSCULI FACIALES. Doç. Dr. Özlen Karabulut D.Ü. Tıp Fakültesi, Anatomi AD

MUSCULI FACIALES. Doç. Dr. Özlen Karabulut D.Ü. Tıp Fakültesi, Anatomi AD MUSCULI FACIALES Doç. Dr. Özlen Karabulut D.Ü. Tıp Fakültesi, Anatomi AD Musculi capitis Musculi capitis (Başın Kasları) iki grupta incelenir: A)Yüz kasları (Musculi faciales) B)Çiğneme kasları (Musculi

Detaylı

2013SAK22-C1 2013SAK22-C1

2013SAK22-C1 2013SAK22-C1 2013SAK22-C1 2013SAK22-C1 ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ A SAĞLIK KURUMLARI İŞLETMECİLİĞİ ÖNLİSANS PROGRAMI YARIYIL SONU SINAVI (Bahar Dönemi) 8 Haziran 2013, Cumartesi, Saat: 09. 30 I. OTURUM

Detaylı

Balaban (Botaurus stellaris) ve Kızıl Şahin (Buteo rufinis) Neurocranium u Üzerinde Karşılaştırmalı Makro-Anatomik İncelemeler

Balaban (Botaurus stellaris) ve Kızıl Şahin (Buteo rufinis) Neurocranium u Üzerinde Karşılaştırmalı Makro-Anatomik İncelemeler Atatürk Üniversitesi Vet. Bil. Derg. Yıl: 2009 Cilt: 4 Sayı: 3 Sayfa: 177-183 Balaban (Botaurus stellaris) ve Kızıl Şahin (Buteo rufinis) Neurocranium u Üzerinde Karşılaştırmalı Makro-Anatomik İncelemeler

Detaylı

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II V. KURUL

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II V. KURUL V. Kurul Sinir Sistemi ve Duyu Organları V. Kurul Süresi: 6 hafta V. Kurul Başlangıç Tarihi: 24 Mart 2010 V. Kurul Bitiş ve Sınav Tarihi: 3 4 Mayıs 2010 Ders Kurulu Sorumlusu: Yrd. Doç. Dr. Gülgün YENİŞEHİRLİ

Detaylı

b. Amaç: İnsan vücudunda hareket sistemini oluşturan kemikler ile ilgili genel bilgi öğretilmesi amaçlanmıştır.

b. Amaç: İnsan vücudunda hareket sistemini oluşturan kemikler ile ilgili genel bilgi öğretilmesi amaçlanmıştır. ANATOMİ I-DERS TANIMLARI 1-Tanım: Kemikler hakkında genel bilgilerin öğretilmesi. b. Amaç: İnsan vücudunda hareket sistemini oluşturan kemikler ile ilgili genel bilgi öğretilmesi c. Öğrenim Hedefleri:

Detaylı

Uzm. Dr. Haldun Akoğlu

Uzm. Dr. Haldun Akoğlu Uzm. Dr. Haldun Akoğlu Genel Bilgiler Çoğu intrakranyal lezyon kolayca ayırt edilebilen BT bulguları ortaya koyar. Temel bir yaklaşım olarak BT yorumlama simetriye odaklı olarak sol ve sağ yarıların karşılaştırılmasına

Detaylı

Systema Respiratorium

Systema Respiratorium SOLUNUM SİSTEMİ NASUS Systema Respiratorium 2005-2005 LARYNX 1 PULMO Prof. Dr. Mehmet YILDIRIM İ.Ü. Cerrahpaşa TIP Fakültesi Anatomi Anabilim Dalı CANLILAR ALEMİNDE SOLUNUMUN TEMEL DÜZENLENİŞİ İNSAN Ductus

Detaylı

ANATOMİ YE GİRİŞ Anatomi Terminolojisi [Terminologia Anatomica] Ünite Hakkında Öğrenme Hedefleri Üniteyi Çalışırken

ANATOMİ YE GİRİŞ Anatomi Terminolojisi [Terminologia Anatomica] Ünite Hakkında Öğrenme Hedefleri Üniteyi Çalışırken ANATOMİ YE GİRİŞ Anatomi Terminolojisi [Terminologia Anatomica] Terminoloji Tanımı ve Anatomi Terminolojisinin Gelişimi Normal Anatomik Pozisyon Yer ve Durum Tarifinde Kullanılan Terimler Vücudun Ana Bölümleri

Detaylı

ANATOMİ UYGULAMA KİTABI

ANATOMİ UYGULAMA KİTABI ANATOMİ UYGULAMA KİTABI GENİŞLETİLMİŞ 2. BASKI Editör Prof. Dr. Hasan Basri Turgut ANATOMİ UYGULAMA KİTABI GENİŞLETİLMİŞ 2. BASKI Editör Prof. Dr. Hasan Basri Turgut NOBEL TIP KİTABEVLERİ 2014 Nobel Tıp

Detaylı

Dr. Ayşin Çetiner Kale

Dr. Ayşin Çetiner Kale Dr. Ayşin Çetiner Kale Auris İşitme Denge Auris externa (Dış kulak) Auris media (Orta kulak) Auris interna (İç kulak) Auris: 3 bölümü var Kulak zarı Auris externa & media: Sesin iç kulağa iletilmesi Auris:

Detaylı

FTR 231 Fonksiyonel Nöroanatomi. Nörobiyolojik Tanımlar. yrd.doç.dr.emin ulaş erdem

FTR 231 Fonksiyonel Nöroanatomi. Nörobiyolojik Tanımlar. yrd.doç.dr.emin ulaş erdem FTR 231 Fonksiyonel Nöroanatomi Nörobiyolojik Tanımlar yrd.doç.dr.emin ulaş erdem NÖRONUN TANIMI Sinir hücre gövdesi ve tüm uzantılarına verilen isimdir. Nöronlar, uyarıların alınması ve sinir impulsunun

Detaylı

Dr. Melda Apaydın İKÇU Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İzmir. TNRD 1. Dönem, 4. Kursu, 26-28 Haziran, İstanbul, 2015

Dr. Melda Apaydın İKÇU Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İzmir. TNRD 1. Dönem, 4. Kursu, 26-28 Haziran, İstanbul, 2015 Dr. Melda Apaydın İKÇU Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İzmir TNRD 1. Dönem, 4. Kursu, 26-28 Haziran, İstanbul, 2015 Kranial Sinir İntra-aksiyal segment Sisternal segment Kraniyal segment Ekstrakraniyal

Detaylı

YENİ ZELANDA TAVŞANINDA (ORYCTOLAGUS CUNICULUS L.) NERVUS VAGUS UN SUBGROS-ANATOMİK İNCELENMESİ

YENİ ZELANDA TAVŞANINDA (ORYCTOLAGUS CUNICULUS L.) NERVUS VAGUS UN SUBGROS-ANATOMİK İNCELENMESİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YENİ ZELANDA TAVŞANINDA (ORYCTOLAGUS CUNICULUS L.) NERVUS VAGUS UN SUBGROS-ANATOMİK İNCELENMESİ Veteriner Hekim Ayşe ÇENGELCİ ANATOMİ ANABİLİM DALI DOKTORA

Detaylı

Merkez s n r s stem, s n r s stem n n bey n ve omur l ğ çeren bölümüdür. Bu bölgelerde bütün mpulslar değerlend r l r ve yönlend r l r.

Merkez s n r s stem, s n r s stem n n bey n ve omur l ğ çeren bölümüdür. Bu bölgelerde bütün mpulslar değerlend r l r ve yönlend r l r. Merkez S n r S stem ; Ön, Orta, Arka Bey n ve Omur l k Merkez s n r s stem, s n r s stem n n bey n ve omur l ğ çeren bölümüdür. Bu bölgelerde bütün mpulslar değerlend r l r ve yönlend r l r. 1. Bey n http://www.yenibiyoloji.com/?p=3529&preview=true

Detaylı

Prof. Dr. Mehmet ALİ MALAS TEORİK DERS SAATİ

Prof. Dr. Mehmet ALİ MALAS TEORİK DERS SAATİ T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2012 2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DÖNEM II V. DERS (SİNİR SİSTEMİ) KURULU (22 NİSAN 2013-07 HAZİRAN 2013) DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ DÖNEM

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ. Duyusal olarak elde edilen bilgiler beyne (yada tam tersi) nasıl gider?

SİNİR SİSTEMİ. Duyusal olarak elde edilen bilgiler beyne (yada tam tersi) nasıl gider? SİNİR SİSTEMİ SİNİR SİSTEMİ Descartes- İnsan vücudu bilimsel olarak (doğal yasalarla) açıklanabilecek bir hayvan makinesidir Bu makineyi araştıran, beyin ve davranış arasındaki ilişkiyi inceleyen bilim

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ. Dicle Aras. Sinir, sinir sistemi, yapısı ve fizyolojik sınıflaması

SİNİR SİSTEMİ. Dicle Aras. Sinir, sinir sistemi, yapısı ve fizyolojik sınıflaması SİNİR SİSTEMİ Dicle Aras Sinir, sinir sistemi, yapısı ve fizyolojik sınıflaması Sinir Sinir sistemi fonksiyonları Sinir sistemi vücudun tüm aktivitelerini koordine eder. Organizmanın içinde bulunduğu duruma

Detaylı

ORGANUM VESTİBULOCOCHLEARE İŞİTME VE DENGE ORGANI AURİS-KULAK. Prof. Dr. S. Ayda DEMİRANT

ORGANUM VESTİBULOCOCHLEARE İŞİTME VE DENGE ORGANI AURİS-KULAK. Prof. Dr. S. Ayda DEMİRANT ORGANUM VESTİBULOCOCHLEARE İŞİTME VE DENGE ORGANI AURİS-KULAK Prof. Dr. S. Ayda DEMİRANT Kulak yaşadığımız ortamdan ses dalgalarını toplayıp, bu dalgaların meydana getirdiği uyartıları işitme merkezine

Detaylı

Sinir Kılıfı Tümörleri. Doç. Dr. Halil KIYICI 2016

Sinir Kılıfı Tümörleri. Doç. Dr. Halil KIYICI 2016 Sinir Kılıfı Tümörleri Doç. Dr. Halil KIYICI 2016 Sinir Sistemi Merkezi (santral) sinir sistemi (MSS): beyin ve omurilikten oluşur kafatası - omurga kemikleri ve kemik altındaki pia örtüsüyle kaplıdır

Detaylı

Fizyoloji ve Davranış

Fizyoloji ve Davranış Fizyoloji ve Davranış sorular sorular - sorular Farketmeden sıcak sobaya dokunduğunuzda hemen elinizi çekersiniz. Bu kısa sürede vücudunuzda neler olur? Kafein, esrar, alkol v.b.nin vücudunuzda ne tür

Detaylı

Dr. Ayşin Çetiner Kale

Dr. Ayşin Çetiner Kale Dr. Ayşin Çetiner Kale DIAPHRAGMA PELVIS Apertura pelvis inferior u kapatır Urethra, canalis analis ve kadınlarda ek olarak vagina tarafından delinir İki taraf m. levator ani ve m. ischiococcygeus (m.

Detaylı

SİNDİRİM SİSTEMİ 8. HAFTA. Yrd. Doç. Dr. Kadri KULUALP Yrd. Doç. Dr. Önder AYTEKİN

SİNDİRİM SİSTEMİ 8. HAFTA. Yrd. Doç. Dr. Kadri KULUALP Yrd. Doç. Dr. Önder AYTEKİN SİNDİRİM SİSTEMİ 8. HAFTA Yrd. Doç. Dr. Kadri KULUALP Yrd. Doç. Dr. Önder AYTEKİN SİNDİRİM SİSTEMİNİN İŞLEYİŞİ Canlı organizmaların hayatlarını devam ettirebilmeleri için enerji almaları gerekmektedir.

Detaylı

Dr. Ayşin Çetiner Kale

Dr. Ayşin Çetiner Kale Dr. Ayşin Çetiner Kale OTONOM SİNİR SİSTEMİ- SEMPATİK Fight or flight GİS in çalışmasını yavaşlatır Kalp atım hızını ve solunum sayısını arttırır Periferik damarlarda vazokonstrüksiyon OTONOM SİNİR SİSTEMİ-

Detaylı

Uzm. Dr. Haldun Akoğlu

Uzm. Dr. Haldun Akoğlu Uzm. Dr. Haldun Akoğlu Genel Bilgiler Çoğu intrakranyal lezyon kolayca ayırt edilebilen BT bulguları ortaya koyar. Temel bir yaklaşım olarak BT yorumlama simetriye odaklı olarak sol ve sağ yarıların karşılaştırılmasına

Detaylı

DÖNEM II (B GRUBU) T.C. NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ DERS YILI B GRUBU

DÖNEM II (B GRUBU) T.C. NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ DERS YILI B GRUBU (B GRUBU) T.C. NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 DERS YILI B GRUBU II. DERS KURULU (8 HAFTA) (NÖRO - DUYU) (09 KASIM 31 ARALIK 2015) DEKAN Prof.Dr. Celalettin VATANSEV BAŞKOORDİNATÖR

Detaylı

YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI. Dönem II. TIP 2010 KAS, SİNİR ve DUYU SİSTEMLERİ DERS KURULU

YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI. Dönem II. TIP 2010 KAS, SİNİR ve DUYU SİSTEMLERİ DERS KURULU YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2016-2017 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI Dönem II TIP 2010 KAS, SİNİR DUYU SİSTEMLERİ DERS KURULU 19 EYLÜL 2016-11 KASIM 2016 DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM 72 10X2 82 HİSTOLOJİ

Detaylı

Dr. Ayşin ÇetinerKale

Dr. Ayşin ÇetinerKale Dr. Ayşin ÇetinerKale N. facialis Kraniyal sinirlerde bulunan Parasempatik Nükleuslar N. facialis in içerdiği lifler Brankial motor (özel visseral efferent) İkinci faringeal arkustan gelişen yapılarla

Detaylı

DÖNEM II (A GRUBU) T.C. NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ DERS YILI A GRUBU

DÖNEM II (A GRUBU) T.C. NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ DERS YILI A GRUBU (A GRUBU) T.C. NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ 2016-2017 DERS YILI A GRUBU II. DERS KURULU (8 HAFTA) (NÖRO - DUYU) (07 KASIM 2016 31 ARALIK 2017) DEKAN Prof.Dr. Celalettin VATANSEV BAŞKOORDİNATÖR

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ. Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER

SİNİR SİSTEMİ. Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER SİNİR SİSTEMİ Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER 1. Sinir Sistemi Organizasyonu Omurgalılarda sinir sistemi iki kısımda incelenir; bunlar merkezi sinir sistemi [central nervous system, (CNS)] bu bilgiyi

Detaylı

NORMAL BEYİN GELİŞİMİ VE MYELİNİZASYONU

NORMAL BEYİN GELİŞİMİ VE MYELİNİZASYONU NORMAL BEYİN GELİŞİMİ VE MYELİNİZASYONU Dr. Özlem ALKAN Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Adana Dr.Turgut Noyan Uygulama ve Araştırma Merkezi Radyoloji Anabilim Dalı 18 Kasım 2017 İSTANBUL Beyin Gelişimi

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ 3(İNSANDA SİNİR SİSTEMİ) SELİN HOCAYLA BİYOLOJİ DERSLERİ

SİNİR SİSTEMİ 3(İNSANDA SİNİR SİSTEMİ) SELİN HOCAYLA BİYOLOJİ DERSLERİ SİNİR SİSTEMİ 3(İNSANDA SİNİR SİSTEMİ) SELİN HOCAYLA BİYOLOJİ DERSLERİ İNSANDA SİNİR SİSTEMİ İnsanda sinir sistemi merkezi sinir sitemi (MSS) ve çevresel sinir sistemi (ÇSS) olmak üzere ikiye ayrılır.

Detaylı

Prof. Dr. Gökhan AKSOY

Prof. Dr. Gökhan AKSOY Prof. Dr. Gökhan AKSOY * Çiğneme, Beslenme * Yutkunma, * Estetik, * Konuşma, * Psikolojik Kriterler * Sosyolojik Kriterler Mandibüler: alt çene kemiğine ait, alt çene kemiğiyle ilgili Örnek: * mandibüler

Detaylı

DÖNEM II (B GRUBU) T.C. NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ DERS YILI B GRUBU

DÖNEM II (B GRUBU) T.C. NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ DERS YILI B GRUBU (B GRUBU) T.C. NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 DERS YILI B GRUBU II. DERS KURULU (8 HAFTA) (NÖRO - DUYU) (07 KASIM 31 ARALIK 2017) DEKAN Prof.Dr. Celalettin VATANSEV BAŞKOORDİNATÖR

Detaylı

Kafatasının Arkadan Görünüşü ve Suturalar... ใ6. Orbita (Göz Çukuru): Kemikler ve Damar.Sinirler

Kafatasının Arkadan Görünüşü ve Suturalar... ใ6. Orbita (Göz Çukuru): Kemikler ve Damar.Sinirler I ndel e 1 Genel Bakış ไ.ใ Bölgelerve Palpe Edilebilir Kemik Noktalar............. 2 12 Baş - Boyun Bütünü ve Boyun Fasyalari................. 4 ใ.3 Klinik Anatom i...6 า.4 Yüzün Embriyolojisi...8 ไ.5

Detaylı

Sinir Sistemi Semiyolojisi 2 Sara Zarko BAHAR - Edip AKTÝN Sinir sisteminin santral ve periferik olmak üzere iki bölümü vardýr. Santral sinir sistemi de beyin ve medulla spinalis ten oluþur. Embriyolojik

Detaylı

Solunum yolları Solunum yolları

Solunum yolları Solunum yolları Solunum yolları Üst solunum yolları; nasus (burun), pars nasalis pharyngis (burun yutağı) ve larynx (gırtlak) şeklinde, Alt solunum yolları; trachea (soluk borusu), bronşlar (büyük hava yolları), akciğerler

Detaylı

Cranium Neuracranium Occipitale... Parietale. ... Frontale. Splanchnocranium Lacrimale... Concha Nasalis İnferior... Palatinum...

Cranium Neuracranium Occipitale... Parietale. ... Frontale. Splanchnocranium Lacrimale... Concha Nasalis İnferior... Palatinum... 1 İSKELET -AXIAL İSKELET -APPENDİCULER İSKELET AXIAL İSKELET Cranium Neuracranium Occipitale Parietale Frontale Temporale Sphenoidale Ethmoidale Splanchnocranium Lacrimale Concha Nasalis İnferior Palatinum

Detaylı

KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Kasların regenerasyon yeteneği yok denecek kadar azdır. Hasar gören kas dokusunun yerini bağ dokusu doldurur.

KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Kasların regenerasyon yeteneği yok denecek kadar azdır. Hasar gören kas dokusunun yerini bağ dokusu doldurur. KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER Canlılığın belirtisi olarak kabul edilen hareket canlıların sabit yer veya cisimlere göre yer ve durumunu değiştirmesidir. İnsanlarda hareket bir sistemin işlevidir. Bu işlevi

Detaylı

MERKEZİ SİNİR SİSTEMİNİN

MERKEZİ SİNİR SİSTEMİNİN Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı MERKEZİ SİNİR SİSTEMİNİN YAPISI ve İŞLEVLERİ Dr. Sinan Canan scanan@baskent.edu.tr www.baskent.edu.tr/~scanan www.sinancanan.net Sinir Sistemi

Detaylı

HİSTOLOJİ. DrYasemin Sezgin

HİSTOLOJİ. DrYasemin Sezgin HİSTOLOJİ DrYasemin Sezgin HİSTOLOJİ - Canlı vücudunu meydana getiren hücre, doku ve organların çıplak gözle görülemeyen (mikroskopik) yapılarını inceleyen bir bilim koludur. - Histolojinin sözlük anlamı

Detaylı