BİLGİSAYAR AĞ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM PROTOKOLLERİNİN UYGULANMASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BİLGİSAYAR AĞ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM PROTOKOLLERİNİN UYGULANMASI"

Transkript

1 Niğde Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, Cilt 3 Sayı 2, (1999), BİLGİSAYAR AĞ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM PROTOKOLLERİNİN UYGULANMASI *Mustafa ALKAN ve **Hakan TEKEDERE *Niğde Üniversitesi Müh. Mimarlık Fak. Elektrik-Elektronik Müh. Telekominikasyon Anabilimdalı ** Niğde Üniversitesi Niğde Meslek Yüksekokulu Radyo TV Bölümü ÖZET Günümüzdeki teknolojik ilerlemeler bilgisayarların birbirine bağlantılı çalışmasını gerekli kılmıştır. Bilgisayarların birbirine bağlanmasıyla her türlü iletişimin yapılabileceği düşünülürse bilgisayar ağlarının belirli bir protokol standardına oturtulması şarttır. Çünkü farklı bilgisayarlar birbirine bağlanırken verilerin iletilmesi aşamasında çeşitli sorunlarla karşılaşılacaktır. Bu noktadan hareketle bu çalışmada, veriyi bir yerden başka bir yere iletmede kullanılan protokol standardları üzerinde duruldu. Bu protokollerden ISO (International Standards Organization) nun geliştirdiği veri iletişim modeli olan OSI (Open System Interconnections) modelini ve bu modeli oluşturan 7 katmanı inceleyerek, bu katmanların görevleri ve işleyiş şekilleri açıklandı ve TCP/IP iletişim protokolü ve bu protokolün katmanlarıyla karşılaştırılması yapıldı. Ağların fiziksel boyutu incelenerek, ağ topolojilerinden bahsedildi ve bu topolojilerden Bus, Halka (Ring) ve yıldız topolojiler üzerinde duruldu. Ağ erişiminde kullanılan tekrarlayıcı (Repeater), köprü (Bridge), yönlendirici (Router) ve geçit yolu (gateway) hakkında bilgi verilerek, OSI modeliyle bağlantı şekilleri açıklandı. Anahtar Kelimeler: OSI (Open System Interconnections), TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol) 1. GİRİŞ Gelişen teknoloji 20. Yüzyılda bilgisayarlara birçok görev yüklemektedir. Bu görevleri yapacak olan bilgisayarlar da gün geçtikçe gelişmeler kaydetmekte, gerek yazılım gerekse donanımsal bazda hızla ilerlemektedir. Dünya artık bilgiyi ortak kullanma ve bilgiden ortak istifade edebilme yollarını araştırmakta, farklı ülkelerde yaşayan insanlar ortak bilgi kullanımı ve bilgiye ulaşım yeteneklerini kazanmaktadır. Bilgisayarların gelişen teknolojide birhayli görev üstlenmeleri iletişim teknolojisinde de kendini göstermektedir. Bu bağlamda özellikle internet sayesinde farklı ülkelerden ürün siparişi yapılabilmekte, birbirini tanımayan insanlar ortak bir konuda tartışma yapabilmekte, posta yollayabilmekte ve her türlü bilgiye erişebilmektedir. Bilgisayar ağları ile bilgiye erişim, bilgi kullanımı ve paylaşımı yapılarak iletişimin maksimum oranda kullanılması sağlanmıştır. Bilgiyi saklama, paylaşma ve bilgiye kolaylıkla ulaşma ihtiyaçlarından dolayı bilgisayar ağları vazgeçilmez bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Eğitim öğretim işleri uzak mesafelerden yapılabilmekte, tüm banka hizmetleri evdeki bilgisayarlardan alınabilmekte, her türlü iş, sanat, sağlık, seyahat, spor ve bunun gibi daha birçok bilgi sistemlerine erişim sağlanarak, etkileşimli konferansların yapılması mümkün olabilmektedir. Sonuç olarak, bilgisayar ağları ağı kullananları bir araya getirerek, yapılan iş bölümü sayesinde bütünü oluşturan parçalar kolaylıkla toparlanabilmekte ve hızla analizi yapılabilmektedir. Bilgisayar ağların sağladığı iletişim imkanları sayesinde uzak mesafeler artık bir tuşa basmak kadar yakınlaşmaktadır. 2. GENEL AMAÇLI AĞLAR Bilgisayarların birbiriyle haberleşmeleri, birbirlerine veri aktarmaları için genellikle bir kablo veya uydu kullanılarak aralarında kurulan bağlantıyla oluşturulan bütüne ağ denir.

2 Mustafa ALKAN ve Hakan TEKEDERE Aralarında bilgi alış verişi yapan bağımsız (autonomous) bilgisayarlar topluluğuna Bilgisayar Ağları (computer networks) denir. Bilgisayarlar arasındaki bağlantı, bir çift bakır tel olabileceği gibi, fiberoptik, radyo link ya da haberleşme uyduları ile de sağlanabilir. Eğer bir bilgisayar, başka bir bilgisayar tarafından başlatılıp, durdurulabiliyorsa ve kontrol edilebiliyorsa (master-slave relation), bu bilgisayar bağımsız değildir. Bir kontrol ünitesinden ve bir çok bağımlı bilgisayardan oluşan bir sistem yada bir çok terminal ve yazıcıdan oluşan bir sistem bilgisayar ağı değildir. Bilgisayar ağı, birbirine bağlı birçok bağımsız bilgisayar demektir. İki bilgisayarın birbiri ile haberleşmesi, bilgi alıp vermesi, diskini paylaşması birbirine bağlı olduğu anlamına gelir. Bu bağ kablo olabileceği gibi, uydu da olabilir. [1] 2.1. Bilgisayar Ağlarının Kullanım Amaçları Bilgisayar ağlarının genel amacı; ağ içindeki kullanıcılar arasında iletişim sağlamak ve uygulamalarına destek olmaktır. Bilgisayar ağı kurulmasının birinci nedeni işletmelerde ayrı yada aynı yerlerde birden fazla bilgisayarın bulunmasıdır. Bu bilgisayarların herbiri şirket için farklı amaçlarda kullanılacağından ve bu bilgisayarlarda yapılan işlemlerin ortak bir çıktı sonucu değerlendirilmesi yapılacağından, yönetimin istediği nitelikte raporlar alması kolaylaşacaktır. İkinci neden ise donanım sorunlarıdır. Bu hizmetleri yerine getiren bilgisayarlardan herhangi birinin arızalanması durumunda diğer bilgisayarlarla iletişim içinde olan bilgisayarın yaptığı işlemi bir başka bilgisayar üstlenebilir. Böylelikle hizmetlerin aksaması minimum seviyeye indirilmiş olur. Bilgisayar ağları kullanıcılarına birçok imkanı da sunmaktadır. Bilgisayar destekli eğitimde ve üniversiteler arası bilgi alışverişinde bilgisayar ağları çok yararlı bir eğitim ortamı sunarlar. Bunu yanında, banka işlemlerinin ve yatırım hesapları işlemlerinin evden yürütülmesi, katalog incelemesi ve evden sipariş verilmesi, günlük gazetelerin PC lere yüklenmesi yada yazıcıdan döktürülmesi ve hemen hemen her konudaki (iş, sanat, bilim, sağlık, seyahat, spor, vb.) bilgi sistemlerine erişilmesini sağlamıştır. Şirket personelinin ya da kişisel kullanıcının ve kaynağın bulunduğu coğrafi konuma, aralarındaki uzaklığa bağlı olmaksızın, şirket personelinin ya da kişisel kullanıcıların kaynaklara erişebilmesi kolaylaşmıştır. Elektronik posta (electronic mail) sayesinde bir çok kişinin, konferans görüşmesi şeklinde toplantı yapması mümkündür. Video hizmeti ile, çok kişi ile oynanan gerçek zamanlı (real-time); oyunlar ve senaryosu seyirci tarafından seçilebilen filmler gibi hizmetleri kullanıcıya sunmuştur. Sonuç olarak; ağlarda sağlanan iletişim imkanları, onların en büyük amaçlarını oluşturur. Bu imkanlar sayesinde, insangücü, maliyet ve zaman tasarrufu sağlanarak teknolojinin maksimum seviyede kullanılması sağlanmıştır. [2] Tüm bu amaçları gerçekleştirecek bilgisayar ağı mimarileri şu hizmetleri sağlayabilmelidir; Bağlantılılık (Connectivity): Değişik donanım ve yazılımların içten bağlanmasına, tekbiçim (uniform), tekil sistem görünümlü, bilgisayar ağı sistemine izin vermeli. Modülerlik: Az sayıda, genel amaçlı bileşenlerden oluşan çeşitli bilgisayar ağı sistemlerinin oluşmasına izin vermeli. Güvenilirlik: Hata arama ve düzeltme ile hatalardan arındırılmış bir iletişimi desteklemeli. Gerçekleştirim Kolaylığı: Bilgisayar ağı kurulumları için kabul edilebilir çözümler, düzenleme ve yönetimi üretmeli, son kullanıcıyı bilgisayar ağına, çeşitli iletişim kolaylıkları ile desteklemelidir. 2.2 Dünyadaki Yaygın Ağlar Dünyaca ünlü yaygın bilgisayar ağlarının başında ARPANET, SNA ve DECNET gelir. ARPANET (Advanced Research Projects Agency), Amerikan savunma bakanlığınca 1960 yılında kurulmuştur. Bir ana sistem ve ona bağlı çok sayıda bilgisayarlardan oluşur. 16

3 Bilgisayar Ağ Teknolojileri ve İletişim Protokollerinin Uygulanması SNA (System Network Architecture), IBM kullanıcıları için oluşturulmuştur. Temel amacı, uygun bir ağın sağlanmasıdır. Firmalar ya da üye kuruluşlar, uluslar arası işlerini ve kendi birimlerinin denetimini SNA aracılığıyla yaparlar. SNA düğüm olarak ifade edilen birçok bilgisayardan oluşur. DECNET, (Digital Equipment Corporation) DEC kullanıcılarına ağ ile çeşitli imkanların sağlanmasını amaçlar. DECNET ve SNA zaman içinde donanım ve terminoloji olarak kendilerini yenilemektedirler. Bugün birçok ülkede, devlet ve özel kurumlar ülke içinde kendi birimlerini bağlamak amacıyla yaygın ağlar (uzun mesafeli ağlar) oluşturmaktadırlar. Türkiye de ilk yaygın bilgisayar ağını Türk Hava Yolları kurmuştur ve bu ağ uluslar arası bir ağ olan SITA ağına bağlanmıştır. Daha sonra bankalar ve kamu kuruluşları kendi ağını kurmuştur. 2.3 Ağ Donanımı Dağıtıcılar, kullanıcı PC ler, adaptör kartlar ve kablolar ağın ihtiyaç duyduğu donanımlardır. Modern donanım ürünleri uluslararası standartlarla uyumlu olduğu için farklı firmaların donanım ürünleri aynı ağ içerisinde kullanılabilir. Bir ağda bilgisayarlar dağıtıcı ve kullanıcı istasyonları işlevi görürler. Dağıtıcılar kendisine bağlı disk sürücüler, yazıcılar, modemler ve faks gibi iletişim hatlarını kullanıcı istasyonları tarafından kullanılır hale getirirler. Kullanıcı PC lerinde çalışan yazılım, ağı kullanan kişilerin dağıtıcılardaki veri ve cihazlara erişme imkanlarını sağlar. Bir dağıtıcıda disk sürücülerinin hızı çok önemlidir. Bir dağıtıcı için; disk kapasitesi ihtiyaçtan üç kat fazla olmalıdır, hızlı bir disk kontrol kartı olmalı, işlemci bir Pentium işlemci olmalı, RAM en az 64 Mb olmalı ve ram genişleme yuvası genişlemeyi desteklemelidir. Bilgisayar ağları, kullanılan iletim teknolojisine göre iki sınıfa ayrılır. Bunlar; Yayın Ağları (Broadcast Networks) ve noktadan noktaya (Point to point) ağlardır. Yayın ağlarında, ağa bağlı bütün makinalar tarafından paylaşılan tek bir haberleşme kanalı vardır. Her hangi bir makina tarafından gönderilen paketler (kısa mesajlar) diğer bütün makinalar tarafından alınır. Paketin hangi adrese gönderildiği pakette bulunan adres alanında belirtilir. Paketi alan bütün makinalar adres alanını kontrol ederler. Paket kendisine gönderilmiş ise, makina paket üzerinde işlem yapar, kendisine ait değilse paket üzerinde hiç bir işlem yapmaz. Noktadan noktaya (Point-to-Point) ağlarda ise, kişisel makinalar arasında çok sayıda yol bulunur. Bir paket bir makinadan diğerine gitmek için bir çok ara makinadan geçebilir ve böylece, uzunlukları farklı bir çok yoldan biri üzerinden alıcıya ulaşabilir. Bu nedenle, bu tür ağlarda (routing) yol atama algoritmaları önem kazanmaktadır. [3] 2.4 Ağ Yönetimi Bir ağ kurulduktan sonra ağ yöneticisi ağın çalışmasını kontrol altında tutmalı ve ağın devamlı hizmette olmasını sağlamalıdır. Ağ üzerinde çıkabilecek problemlere hazırlıklı olunmalı ve daha büyük problemlere meydan vermemek için küçük problemlerin anında çözüm yoluna gidilmelidir. Ağı izlemek amacıyla ağ yöneticileri ağ izleme yazılımlarını kullanırlar. Bu tür yazılımlar genellikle SNMP (Simple Network Management Protocol) protokolünü kullanır. 2.5 Ağ Topolojileri Yerel ağlar paylaşımlı erişim teknolojilerine dayanırlar. Bu, yerel ağa bağlı tüm cihazların, koaksiyel, twisted pair veya fiber optik gibi bir haberleşme ortamını paylaşmaları anlamına gelir. Ağa fiziksel bağlantı, bilgisayara takılan Ağ Arabirim Kartı (NIC, Network Interface Card) ile yapılmaktadır. Fiziksel bağlantının gerçekleşmesinden sonra ağ üzerindeki istasyonların bibirleri ile iletişimini yönetmek ağ yazılımına kalmıştır. Bilgisayarlar haberleşme ortamını sağlayan bir kablo aracılığı ile birbirlerine bağlanırlar. Yerel ağlarda, bilgisayarlar arası veri iletişimini sağlayan ağ kablolarının bağlantı düzenine topoloji denir. Farklı topolojilerle bağlanmış bilgisayar ağlarında, verinin iletim şekli de farklılık göstermektedir. Bir ağdaki düğümler iki mantıksal metoddan birini kullanarak mesajları aktarırlar. Ya mesajları, sırasal (sequential) mantıksal topoloji kullanarak düğümden düğüme aktarırlar ya da yayın (broadcast) mantıksal topolojisini kullanarak bütün istasyonlara aynı anda mesajları gönderirler. Başlıca 3 çeşit topoloji vardır. Bunlar; Doğrusal (Bus), halka (Ring) ve yıldız (star) topolojileridir. [4] 17

4 Mustafa ALKAN ve Hakan TEKEDERE Doğrusal (Bus) Topoloji Bu ağ sisteminde bilgisayarlar doğrusal olarak uzanan bir kabloya bağlanır. Kablonun iki ucunda sonlandırıcılar bulunur. Bus topolojide kablo bir PC den diğer PC ye gider fakat her PC nin içine girip sonradan dışarı çıkmaz. Bunun yerine her ağ düğümünde bir eş eksenli T konnektörü kullanılır. Böylece kablonun birçok bağlantı noktası olur. Bu topolojinin elektriksel karekteristiğinden dolayı, herhangi bir noktadaki kötü bir bağlantı ağın tamamen çökmesine neden olur. Bu topolojide kablo sistemi oldukça karmaşıktır. Çünkü işlemciden çıkan iki kablo her PC nin arka paneline gider ve daha sonra hat içerisinde değişik yönlere dağılır. (Şekil 1) Sonlandırıcı Sunucu Halka (Ring) Topolojisi Şekil 1: BUS Topolojili Ağ Bu topolojide ağ üzerindeki bilgisayarlar halka şeklinde yer alan bir kablo sayesinde haberleşirler. Bu halka şeklindeki kablo üzerinde veriler tek yönde hareket eder ve halka üzerinde daire çizerler. BUS topolojisine benzer olarak donanım araçları soketlerle halkaya bağlıdır. Halkadan bir sinyal geçtiğinde, her bir araçta bulunan alıcı-sürücü birim, gelen sinyalin adresini kontrol eder ve onu araca yönlendirir. Bus topolojiyle karşılaştırıldığında yeniden sinyal üretme işlemi bir avantajdır. Bu durum hata kontrolü ve yönetimini kolaylaştırır. Her bağlantı kanalı sadece iki bilgisayar arasında olduğu için yüksek veri iletim hızları sağlanabilir. (Şekil 2) Sunucu Şekil 2: Halka (Ring) Topolojili Ağ 18

5 Bilgisayar Ağ Teknolojileri ve İletişim Protokollerinin Uygulanması Yıldız (Star) Topolojisi Yıldız topolojisinde bütün bilgisayarlar merkezi bir sunucuya direk olarak bağlanırlar. Bu bağlantıyı sağlamak için Yıldız topolojisi HUB denilen cihazlarla sağlanır. Tüm kablolar bir merkezden kollar halinde çıkar. Kablolar tek tek merkezi HUB a bağlanabileceği gibi, birkaç HUB birbirine bağlanarak tek hat olarak ana bilgisayara da bağlanabilir. Bu topolojide, ağdaki kablolar düğümler ve merkez-kutu (HUB) arasında gidip gelirler. Merkezi HUB diğer her bir bilgisayarla doğrudan ilişkide bulunur. Bu ağ yapısında sisteme bağlı kol sayısı, HUB ın giriş sayısıyla sınırlıdır. Kolun uzunluğunda ise bir sınırlama yoktur. Bu topolojiyi fazladan HUB lar ekleyerek genişletmek mümkündür. HUB, kabloları birbirinden bağımsız olarak organize ettiğinden HUB ile bilgisayar arasındaki kablo arızalansa bile ağdaki diğer bilgisayarlar ağda çalışmaya devam eder. Bu topolojide gönderilen mesajlar merkezi bir bilgisayarda (veya cihazda) anahtarlanır ve alıcı bilgisayara gönderilir. Merkezi bilgisayarın bozulması halinde tüm ağ çalışmaz duruma düşer. Ayrıca her bilgisayarın merkezi üniteye direkt bağlantısı gerektiğinden kablolama masrafı artacaktır. Ancak herhangi bir bilgisayarın bozulması ağı olumsuz etkilemeyecektir. Herhangi bir bilgisayarla merkezi ünite arasındaki iletim kanalı başka bilgisayarlarla paylaşılmadığı için merkezle diğer bilgisayarlar arasında yüksek hızlarda veri iletimi gerçekleştirilebilir. Merkezdeki cihazın yüksek veri iletim kapasitesi bulunmalıdır. (Şekil 3) HUB Şekil 3: Yıldız Topolojili Ağ Sunucu 3. BİLGİSAYAR AĞ YAPILARINDA İLETİŞİM PROTOKOLLERİ Temelde, iletişim protokolleri bir makinanın başka bir makinayla nasıl haberleşeceğini belirler. Protokoller veriyi paketler halinde iletirler. Bu iletim sistemine paket anahtarlama sistemi denir. Paketlerin şu yararları vardır. Bilgi birçok parçaya bölünüp değişik yollardan gideceği yere gönderilip orada tekrar birleştirilebilir. İletim esasında bir paket kaybolur ya da bozulursa, tüm mesaj yerine sadece o paketin gönderilmesi gerekir. Paketler güvenlik için şifrelenebilir. İletim zamanını azaltmak için sıkıştırılabilirler. Bir paket kendisi ile ilgili bir bilgi taşıyabilir ve alıcı bilgisayar bilginin doğruluğunu bu şekilde kontrol edebilir. Standart bir paket protokolü kullanarak değişik tipte yazılım ve donanım kullanan bilgisayarlar birbirine bağlanabilir. Protokoller verinin nasıl iletileceği konusunda ağdaki birimler arasındaki mutabakatı temsil eder. Zayıf bir protokol veri transferini yavaşlatır. Fakat standart protokolleri izleyen yazılımlar farklı sistemler arsında iletişim kurabilirler. Protokolün anahtarları sözdizimi, semantik ve zamanlamadır. Sözdizimi, kullanılacak sinyalin seviyesini ve gönderilecek verinin biçimini belirtir. Semantik, makineler arasında koordinasyonu sağlamak için gereken bilgi yapısını içerir. Zamanlama, hız ayarlaması yapar. Böylece farklı hız portuna sahip bilgisayarlar birbiriyle haberleşebilir. Tipik bir iletişim protokolü mimarisi şu katmanları içerir; [5] 19

6 Mustafa ALKAN ve Hakan TEKEDERE Uygulama : Mimarinin en üst katmanıdır. Tipik olarak, uygulama sürecinin yönetimini, verinin dağılımını, iç işlem iletişimini ve uygulama fonksiyonunun dağıtılabilir sürece dönüşmesini gerçekleştirir. Uygulama katmanının fonksiyonelliği alttaki katmanlarca desteklenir. Dağıtık İşletim Sistemi : Uygulama katmanınca istenen dağıtık sunumları üretir. Bu katman, isimlendirme ve adresleme, yerel kaynakların paylaşımı, koruma ve eşzamanlama, içiletişim ve iyileştirmeyi destekler. Dağıtık işletim sistemi dağıtık fonksiyonları tek bir mantıksal varlığa birleştirir. SSI (Single System Images-tekil sistem görünümü) oluşturma işleminden sorumludur. Yerel Yönetim ve Çekirdek (Kernel) : Kişisel düğümlerde dağıtık işletim sistemini destekler. Aynı zamanda, içişlem iletişimleri, bellek ve giriş/çıkış erişimlerini, koruma ve çok görevliliği (multitasking) destekler. Bu katman, Dağıtık işletim sistemi tarafından istenen sunumları daha üst katmanlara iletir ve diğer düğümlerdeki kendi eş katmanlarıyla iletişimi sağlar. İletişim Sistemi : Uygulama, Dağıtık işletim sistemi ve yerel yönetim katmanı tarafından istenen iletişimi destekler. Bu şekilde katmanlanmış yapıya sahip iletişim protokolleri şu yararları sağlayacaktır; Katman Bağımsızlığı: Her katman sadece hemen altında yer alan katmanda üretilen sunumlardan haberdardır. Daha aşağıdaki katmanların işleyişini bilmezler. Böylece, her katman için yeni sürümler ve güncellemeler, önceki veya sonraki katmanı etkilemeden yazılabilir. Örneğin, ağ katmanının geliştirilmesi için veri katmanının değiştirilmesi gerekmez ve yapılacak geliştirmeler daha üstteki katmanlar değiştirilmeden onların da yararlanacağı şekilde yukarı doğru yayılır. Esneklik: Bir katmandaki işleyiş değişikliği (örneğin yeni teknoloji, farklı donanım vs.) alttaki veya üstteki katmanları etkilemez. Basitleştirilmiş işletim ve bakım: Katmanlı tasarım ve tüm sistem fonksiyonelliğinin daha basit, daha küçük bölümlere yapılandırılmasıyla ağın daha kolay işletimi ve bakımı sağlanmış olacaktır. Standartlaşma: Katman fonksiyonelliğinin korunması (encapsulation), sunumlar ve arayüzler duyarlı olarak tanımlı varlıklara yapılanarak standartların daha kolay geliştirilmesine izin verirler. 3.1 OSI Rerefans Modeli ISO (International Standarts Organization) uluslar arası veri iletişim standartları geliştiren bir kuruluştur. ISO 1970 lerde standart bir veri iletişim protokolü geliştirerek buna Open Systems Interconnections (OSI) adını verdi. OSI referans modeli sayesinde değişik bilgisayar firmalarının ürettikleri bilgisayarlar arası iletişim ortak bir standarda oturtulmuş ve böylece farklı standartlar arası uyumsuzluktan oluşan iletişim sorunları ortadan kalkmıştır. OSI modeli bir bilgisayar uygulama programının başka bir bilgisayardaki uygulama programıyla olan iletişimini tanımlar. Bu model, farklı bilgisayarların iletişim kurabileceği sistemlerin oluşturulmasında çeşitli kolaylıklar sağlar. Bu modelde; en üst katmandaki görüntü veya yazı şeklindeki veri alt katmanlara inildikçe makina diline dönüşür ve en son katmanda ise 1 ve 0 lardan oluşan bilgi halini alır. Bu bilgi karşı tarafa iletildiğinde ise bu 1 ve 0 lar en alt katmandan en üst katmana doğru tekrar yazı ve görüntü şekline dönüşür. [3] OSI Referans Modeli Katmanları Bu yapıda; ağdaki iki bilgisayar sadece yaptıkları işe uygun katmanları kullanırlar. Yani sistemdeki her katman çalışmak için kendinden önceki katman ya da katmanları kullanır. OSI modeli 7 seviyeden oluşmuştur. Bunlar physical (fiziksel), data link (veri iletim), network (ağ), transport (taşıma), session (oturum), presentation (sunum), application (uygulama) seviyeleridir. OSI modeli farklı seviyelerdeki protokollerin birbirleriyle ilişkilerini oldukça iyi açıklamaktadır. (Şekil 4) Bilgisayar ağlarında performans artırma yollarına gidilerek, 3. Seviye anahtarlama sistemi geliştirlmiştir. Bu yeni anahtarlama sistemi sayesinde; büyük ağ kullanıcıları birden çok yayın alanında yer alabilir, bu sayede 20

7 Bilgisayar Ağ Teknolojileri ve İletişim Protokollerinin Uygulanması ağdaki yayın trafiği büyük ölçüde sınırlanabilir. Ayrıca filitreleme özellikleri sayesinde istenmeyen kullanıcıların bazı özel adreslere ulaşması engellenerek, üst seviyede bir güvenlik sağlanabilir. 1.Seviye Interface (arayüz) seviyesi olup, Ethernet, Fast Ethernet, Token Ring, ATM vb. gibi ağ teknolojileriyle cihazların bağlantılarından sorumludur. 2.Seviye switching (anahtarlama) seviyesi olup, son kullanıcı cihazların adreslenmesini ve eklenmesini sağlar. 2.Seviye anahtarlarla çok kullanıcılı yüksek performanslı düz ağ yapıları kurulmaktadır. 2.Seviye anahtarlama Bridging olarak da adlandırılmaktadır. Son kullanıcı cihazların Media Access Control (MAC) adreslerine göre paketleri geçirir veya süzer. 3.Seviye routing (yönlendirme) seviyesidir. Bu seviye farklı ağlar arasında geçişi ve güvenliği sağlar. Yönlendiriciler 3.Seviye çalışan cihazlardır, WAN bağlantılarını sağlamak ve yerel ağlarda segmantasyon için kullanılır. Yerel ağlardaki tüm kullanıcıların aynı yayın alanında (broadcast domain) bulunmasından doğacak problemleri önlemektedir. Yönlendiriciler LAN cihazlarına göre daha yavaş olduğundan, bu segmentasyon işleminde yönlendiricilerin kullanılması performans problemlerine neden olmaktadır. Yönlendiricilerin yazılıma bağlı olarak çalışmasının getirdiği dezavantajı aşmak için, 2. seviye anahtarlara routing (yol atama) özellikleri eklenerek 3. seviye anahtarlar ortaya çıkarılmıştır ve böylece, yönlendiricilerde oluşan performans problemi, yol atama özelliklerinin kullanılmasıyla aşılmıştır. Yönlendiriciler, artık sadece LAN'larda WAN bağlantılarını sağlamak amacıyla kullanılmaktadırlar. OSI modelinde, tabakaların oluşturulmasında uygulanan prensipler şunlardır; 1. Değişik seviye bir ayırım gerektiğinde bir tabaka oluşturulmalıdır. 2. Her tabaka iyi tanımlanmış bir fonksiyonu yerine getirmelidir. 3. Her tabakanın fonksiyonu uluslararası standartlaştırılmış protokoller açısından seçilmelidir. 4. Tabaka sınırları arabirimler arası bilgi akışını en aza indirecek şekilde seçilmelidir. 5. Tabakaların sayısı belirgin fonksiyonların aynı tabakalar üzerinde atlama yapmayacak kadar geniş, mimariyi hantallaştırmayacak kadar az olmalıdır. Veri Gönderimi Uygulama katmanı Uygulama katmanı Veri Alımı Sunum katmanı Sunum katmanı Oturum katmanı Oturum katmanı Taşıma katmanı Taşıma katmanı Ağ katmanı Ağ katmanı Veri İletim katmanı Veri İletim katmanı Fiziksel katman Veri iletimi Fiziksel katman Şekil 4: OSI Referans Modeli Katmanları Uygulama (Application Layer) Ağı kullanan uygulama programlarının oluşturduğu katmandır. Uygulama katmanı, OSI yi kullanarak anlamlı bilgi alışverişi yapan uygulama süreçleri (application processes) yani kullanıcılar arasında pencere görevi yapar. Dosya paylaşımı, elektronik posta, veritabanı yönetimi gibi işlemlerin yapıldığı katmandır. Kullanıcının doğrudan kontrol edebildiği katman olmasından dolayı en önemli katman olarak adlandırılabilir. Bu katmandaki hizmetlerin çoğu, uygulamaları yazmak için kullanılan uygulama programlama arabirimi (API) 21

8 Mustafa ALKAN ve Hakan TEKEDERE olarak adlandırılır. İletişime ait olup, alt katmanlarda yapılmamış olan tüm işlevleri içerir. Uzaktaki bir makinaya bağlanmak için sanal terminal protokolü (virtual terminal protocol), dosya aktarım protokolü (file transfer protocol) uygulama katmanı örneklerindendir Sunum (Presentation Layer) Uygulamalarda sunulan verilerin standartlaştırılması işleminin gerçekleştiği katmandır. Sunum katmanı, bilgiyi uygulama katmanının anlayabileceği bir biçimde sunmak için gerekli işlemleri yapar. Bu katman, verinin söz dizimi (syntax) ile ilgilidir. Veri nasıl biçimlendirileceği (data format), veri kodlaması (coding) ve işaret seviyeleri (signal levels) gibi verinin nasıl gösterileceği ile ilgili işlevler içerir. Bunların dışında, verinin en uygun nasıl iletileceğini tanımlar ve aşağıdaki işlevleri yerine getirir; Verinin iletim söz dizimi (transmission syntax) Veri şifreleme (data encryption) Kod dönüşümü (code conversion) Veri sıkıştırma Oturum (Session Layer) Bu katman düğümler arasındaki iki yönlü ilişkilerle ilgilenir. Örneğin bir iş istasyonunun bir sunucuya bağlanmasında nasıl bir iletişim kurulacağını ve hangi iletişim kurallarının kullanılacağını tanımlar. Uygulamalar arasında bölümlerin yönetilmesi işleminin yapıldığı katmandır. Oturum katmanı, sunuş katmanları arasındaki veri alışverişini yönetmek, karşılıklı görüşmeleri için sunuş katmanları arasındaki oturumu düzenlemek ve eşzamanlamak için gerekli araçları sağlar, bağlantı kesildiğinde tekrar kurar. İletilen veri dizisi arasına kontrol noktaları (check points) yerleştirerek, iletişim kesilmelerinden sonra iletişimin yeniden başlamasında, sadece son kontrol noktasından itibaren verinin tekrar gönderilmesini sağlar. Oturum katmanının diğer bir görevi de jeton yönetimi (token management) dır. Karşılıklı haberleşme yapan iki makinenin oturum katmanları arasında jetonu ele geçiren makina bazı işlemleri başlatmaya yetkilidir. Oturum katmanı şu görevleri içerir. Oturumun kurulması ve sona erdirilmesi Diyalog kurallarının belirlenmesi (Half-duplex, full duplex gibi) Kesilen veri iletiminin yeniden başlatılması ve kaybolan bilginin yeniden gönderilmesine ilişkin işlemler Taşıma (Transport Layer) Bu katman daha alt katmanlardaki hata denetim mekanizmaları üzerine inşa edilmiştir. Sondan sona (end-toend) mesaj iletimi, hata arama ve düzeltme işlemlerinin yapıldığı katmandır. Paketlerin gönderimi ve alımında gerekli bağlantının kurulduğundan emin olma işlevini gerçekleştirir. Taşıma katmanı, oturum katmanının ihtiyaçlarını en az maliyette gerçekleştirebilmek için mevcut ağ hizmetlerini en iyi şekilde kullanır. Taşıma katmanının görevleri şöyle sıralanabilir ; Hizmet kalitesinin ve güvenilirliğinin kontrolü Hata düzeltme Taşıma bağlantılarının çoğullanması Paketlerin gerektiğinde parçalara bölünmesi. İş çıkarma yeteneğinin (thoughput) arttırılması istenirse, taşıma katmanı birden fazla ağ katmanı kullanabilir. Oturum katmanından aldığı bir veriyi parçalara bölerek ağ katmanına iletebilir. Paketlerin gerektiğinde birleştirilmesi. Taşıma katmanı, ağ bağlantısı maliyetini azaltmak için, birden fazla taşıma bağlantısı için bir ağ bağlantısı kullanabilir. Buna taşıma katmanında yapılan çoğullama denir. Veri akış kontrolü (data flow control) Verilerin sıralı iletiminin sağlanması 22

9 Bilgisayar Ağ Teknolojileri ve İletişim Protokollerinin Uygulanması Ağ (Network Layer) Ağ katmanı dolaştırma ve tıkanıklık denetimini ele alır. OSI modelinin ağ topolojisini en iyi tanıyan katmandır. Yönlendirme ve istek yönetimi katmanıdır. Ağ katmanı açık sistemler arasında ağ bağlantılarının kurulması, sürdürülmesi ve çözülmesi ile ağ bağlantıları üzerinde veri aktarımı yapılabilmesi için gerekli araçları sağlar. Ağ katmanının görevleri şöyle sıralanabilir ; Anahtarlama (switching) yada yol atama (routing) Ağ bağlantılarının çoğullanması (multiplexing) Ağ sıkışıklığı kontrolü (network congestion control) Ücretlendirme bilgilerinin oluşturulması için Paketlerin sayılması Yayın türü ağlarda bu katmanın görevi çok azdır yada hiç yoktur Veri İletim (Data Link Layer) Veri iletim katmanı, çerçeve olarak adlandırılan mantıksal birimlerde organize edilmiş olan bilgiyi iletir. Sonra da bu çerçevelerin alındığına dair bir bilgi dönüşü bekler ve kaybolanlar varsa bunları tekrar iletir. Noktadan noktaya (point-to-point) bağlantı için gerekli veri dağıtımının ekonomik olarak yapılmasını sağlar. Veri iletim katmanı, fiziksel bir bağlantı üzerinden hatalardan korunmuş bir iletişim kurmak için gerekli araçları sağlar. Yayın türü ağlarda, ortama erişimin nasıl yapıldığı da bu katmanın görevleri arasındadır. Veri iletim katmanının ortama erişim alt katmanı (medium access sublayer) bu konu ile ilgilidir. Bu katmanın görevleri şöyle sıralanabilir ; Çerçeveleme (framing) Eş zamanlama (synchronisation) Hata Kontrolü (error control) Sıralama Kontrolü (sequence control) Akış kontrolü (flow kontrol) Adresleme (addressing) Fiziksel Katman (Physical Layer) Bu katman elektriksel bağlantılar ve sinyallemeden oluşur. Daha sonraki katmanlar fiziksel katmanlar sayesinde konuşur. Dolanmış çift tel, fiber-optik kablo ve eş eksenli kablo fiziksel katmanın parçalarıdır. Ortamın fiziksel karakteristiklerini barındıran katmandır. Fiziksel katman, fiziksel iletim ortamı üzerinden sayısal iletişim yapabilmek için gerekli olan fiziksel bağlantıların kurulmasına, sürdürülmesine ve çözülmesine ilişkin elektriksel, mekanik, işlevsel ve yordamsal (procedural) işlemleri içerir. Bu katmandaki en yaygın standart RS-232-C dir. RS-449 adı verilen yeni bir standart RS-232-C nin yerine çıkmıştır. Fiziksel katman şu görevleri yerine getirir; 0 ve 1 bitlerin gerilim düzeyleri ve darbe genişlikleri İletişimin hangi tür olacağı (simplex, half duplex, full-dublex gibi) Fiziksel devre bağlantılarının nasıl kurulup çözüleceği Bağlantının kaç uçlu konnektörle yapılacağı Her ucun hangi işlev için kullanılacağı 3.2 Bilgisayar Ağ Yapılarında TCP/IP Mimarisi TCP/IP, bir ağ dahilinde bilgisayarların ortak çalışarak ağ dahilindeki kaynakları ortak kullanması için geliştirilmiş protokoller bütünüdür. TCP/IP, ARPANET etrafında yoğunlaşmış bir araştırma topluluğu tarafından geliştirilmiştir. Network Virtual Terminal'in ilk ticari versiyonu olan ARPANET patentli protokolü TELNET, kullanıcıların sanal bir veri ağı üzerinden anamakinaya erişimine imkan vermiştir. Bu yapılanma kullanıcıların oluşturdukları ya da oluşturacakları ağları ortak bir makina üzerinden ARPANET e bağlanma sonucunu doğurmuş buna çözüm olarakta TCP/IP protokolü geliştirilmiştir. Bu kavram ve protokollerin gelişmesi birbirine 23

10 Mustafa ALKAN ve Hakan TEKEDERE farklı iletişim sistemleriyle bağlı, farklı konfigurasyon özelliklerine sahip ağların oluşmasına, bu oluşum ise İNTERNET kavramının doğmasına kaynak olmuştur. ARPANET en iyi bilinen TCP/IP ağıdır.1987'nin Haziran ayında bir çok firma TCP/IP'yi destekleyen ürün piyasaya sunmuştur ve bunun dışında her türden TCP/IP'yi destekleyen binlerce ağ piyasaya sunulmuştur. [6] UYGULAMA SMTP RLOGIN FTP TELNET DOMAIN TFTP TAŞIMA TCP UDP YÖNLENDİRME IP ICMP AĞ ULAŞIM IEE / LABP / HDLC Ethernet, X.25, Token-Ring, Dial-Up vs. Şekil 5: TCP/IP katmanları Bazı temel terimleri çok genel olarak açıklamak gerekirse, İnternet Protokol Ortamı terimi sözü edilen protokoller seti için önemli bir anlam ifade eder. TCP ve IP bu ortam içindeki iki önemli protokoldür. Şöyle ki, TCP ve IP en iyi bilinen protokollerdir. Genel olarak bütün aileyi ifade etmek için TCP/IP ya da IP/TCP ifadeleri kullanılır. Bu ifade şekilleri tam doğru bir karşılık değildir. Örneğin, bilgisayar dilinde TCP/IP tabanlı NFS (Network File System- Ağ Dosya Sistemi) kullanımından bahsedilebilir. Ancak NFS tam anlamıyla TCP'yi kullanmamaktadır. Bunun yerine TCP'nin alternatifi olan bir protokolü, UDP'yi (User Datagram Protocol) kullanmaktadır. (Şekil 5) HOST A Uygulama Mesaj HOST B Uygulama Taşıma ROUTER Taşıma Yönlendirme IP IP Yönlendirme Fiziksel Katman Ağ Protokolü Ağ Protokolü Fiziksel Katman Fiziksel Ortam Fiziksel Ortam NETWORK 1 NETWORK 2 Şekil 6: TCP/IP Modelli İki Host un Routerler ile Haberleşmesi Hangi isimle ifade edilirse edilsin, TCP/IP bir protokoller ailesidir.bu aile IP, TCP ve UDP'yi de içine alır. Diger protokoller, FTP gibi makinalar arasında dosya transferini sağlamak, TELNET gibi bir kullanıcının ağ dahilinde başka bir makinaya bağlanmasını sağlamak, electronic mail gibi bilgisayarlar arasında posta gönderimini sağlayan özel bir takım görevleri yerine getirmek amacı ile kullanılan protokollerdir. TCP/IP İnternet Protocol (IP) ve Transmission Control Protocol (TCP) olmak üzere iki ayrı ana protokol katmanından oluşur. TCP mesajların paketlere parçalanarak gönderilmesi, diğer uçta bunların tekrar bir araya getirilmesi, kaybolanların tekrar gönderilmesi ve işlemlerin sıraya konulması gibi işlemlerden sorumludur. IP ise paketlerin yönlendirilmesi işlemlerini yapar. [7] 24

11 Bilgisayar Ağ Teknolojileri ve İletişim Protokollerinin Uygulanması Bunların dışında Transmission Control Protocol (TCP), User Datagram Protokol (UDP), File Transfer Protokol (FTP), Virtual Terminal Protokol (TELNET), Simple Mail Transfer Protokol (SMTP) ve Simple Network Management Protokol (SNMP) TCP/IP mimarisini oluşturan protokol elemanlarıdır. TCP/IP protokolünün asıl önem kazanmasını sağlayan sebepler şunlardır; Ücretsiz olarak bir donanım ve işletim sisteminden bağımsız olarak geliştirilen açık bir standarttır. Bu özellik TCP/IP nin desteklenmesini ve internet bağlantısı olmasa bile farklı yazılım ve donanım bağlantısı için kullanılmasını sağlamıştır. Özel bir Ağ bağlantısı gerektirmez. Yani TCP/IP Ethernet, Token Ring, ağlarda veya dial-up, X.25 bağlantıları gibi her türlü ağ ortamında kullanılabilir. Adresleme sistemi sayesinde bir bilgisayara verilen adresin bütün dünya üzerinde tek olması sağlanmıştır. Kullanıcı hizmetleri için geliştirilmiş yüksek seviyeli protokolleri barındırması TCP/IP nin yaygın kullanılmasını sağlamıştır. (Şekil 6) Uygulama veri Veri gönderme Taşıma Yönlendirme 2. Başlık 1. Başlık 1. Başlık veri veri Veri alma Ağ Erişim 3. Başlık 2. Başlık 1. Başlık veri Şekil 7: Verinin Katmanlar Arasında İletilmesi TCP/IP, OSI referans modelinde olduğu gibi katmanlardan oluşur. Veriler ağ üzerinde iletilmeden önce en üstteki katmandan en alt katmana doğru aktarılırlar. Bu aktarma sırasında her katman verinin önüne başlık denilen bir bilgi ekler. Veriler karşı tarafa ulaştığında bu sefer en alt seviyedeki katmandan en üst katmana doğru bir yol izlerler. Bu esnada her katman kendi başlığını verilerden ayırır ve uygulama katmanında sadece veri kalır. Bu isimlendirmede TCP/IP de farklı, UDP de farklı isimler verilir. (Şekil 7-Şekil 8) Uygulama Stream Message Taşıma TCP Segment UDP Packet Yönlendirme datagram datagram Ağ Erişim frame frame Şekil 8: Verinin Kullanılan Protokole Göre Katmanlarda Aldığı İsimler Uygulama (Application Layer) En üst katman olan uygulama katmanı kullanıcıya hizmet verir. Ağ işletim sistemi ve uygulama programlarının bulunduğu katmandır. Kullanıcıların direk olarak temas halinde olduğu uygulamalar bu katmanda yer alır. TCP veya UDP ağı kullanan; FTP, TELNET, SMTP, DNS, NFS ve benzeri programların oluşturduğu katmandır. Bu uygulamalar sayesinde ağ üzerinde uzak noktalardan bilgisayarlara bağlanmak (TELNET), dosya transferi yapmak (FTP) ve elektronik posta göndermek (SMTP) gibi çeşitli işlemler yapılır. Kullanıcılar direk bu katmanla temas halinde olduğu için bu katmanı kullanıcı doğrudan kontrol edebilir. [8] 25

12 Mustafa ALKAN ve Hakan TEKEDERE Taşıma (Transport Layer) Sondan sona (end-to-end) mesaj iletimi, hata arama ve düzeltme işlemlerinin yapıldığı katmandır. TCP/IP nin taşıma katmanı OSI nin taşıma katmanında tanımlanan görevleri yürütür. Bu katmanda kullanılabilecek iki türlü protokol vardır ; [9] UDP (User Datagram Protocol:Kullanıcı Datagram Protokolü) Bu protokol güvenilir olmayan bağlantısız hizmet (connectionless service) verir. Sıralama yada akış kontrolü ihtiyacı duyulmayan uygulamalarda kullanılabilir. Bu protokol kısa ve hızlı veri iletişiminde soru-cevap şeklinde çalışan sistemlerde (client-server model), iletişimin güvenilir olmaktan çok hızlı olması gereken uygulamalarda (ses ve görüntü gibi) yaygın olarak kullanılır TCP (Transport Control Protocol : İletim Kontrol Protokolü) Bu protocol güvenilir bir hizmet olan bağlantılı hizmet (connection oriented service) verir. Veriler segmentler halinde iletilir. Segmentteki kontrol toplamı veriler hasar olup olmadığını anlamak içindir. Eğer gönderimde bir hasar yoksa varış noktasındaki makine kaynak makinaya onay gönderir. Belli bir süre içinde onay gelmezse segment tekrar gönderilir. TCP veri transferinden önce bağlantı ihtiyacı duyduğu için, ilk gönderilen segmentler bağlantı kurma amaçlıdır. TCP, segment başlığındaki sıra numarası sayesinde verileri algılayarak belirli bir sıraya koyar. TCP bir üst seviyedeki katmanda hangi uygulamaya segmentleri geçireceğine başlık kısmındaki portlara bakarak karar verir. (Şekil 9) Bit Numaraları Kaynak Portu Sıra Numarası Onay Varış Portu Offset Reserved Flags Pencere Kontrol Toplamı Bilgi Başlangıcı Yönlendirme Acil İşareti Şekil 9: TCP Segment Formatı Bu katman OSI nin 3. olan ağ katmanının görevlerini yerine getirir. İnternet katmanı, bağlantısız hizmet (connectionless servis) verir ve paket anahtarlamalı ağ özelliklerine sahiptir. İnternet katmanı, gönderilecek veriyi belirli bir formatta paketler haline getirir. Bunlara IP (Internet Protocol) paketleri denir. İnternet katmanının görevi bu paketleri varış adreslerine teslim etmektir. IP denilen bu katmanın fonksiyonlarını özetlemek gerekirse; Temel veri iletim birimi olan datagramı tanımlar, internetin adresleme yapısını tanımlar, verilerin ağ erişim katmanı ile taşıma katmanı arasında iletilmesini sağlar. Paketlerin ağ üzerinde yönlendirilmesini sağlar, Paketlerin gerekli durumlarda daha küçük parçalara bölünmesi ve birleştirilmesini sağlar Yol atamak (routing) ve sıkışıklıktan kaçınmak (avoiding congestion) bu katmanın ana görevleridir. IP protokolü hata kontrolü ve kaybolan paketlerin tesbiti işlemlerini yapmaz. IP, paketleri varış noktasına iletir. Karşı tarafın alıp almadığını kontrol etmez. Kontrol işlemleri diğer katmanlar tarafından yapılır. (Şekil 10) Ağ Erişim (Network Access Layer) Bu katman OSI nin ilk iki katmanının görevlerini yerine getirmektedir. TCP/IP modelinin bu katmanı ağa bağlı bilgisayarların IP paketlerini ağa aktarmak için ağın nasıl kullanılabileceğini tanımlar. Teknoloji geliştikçe 26

13 Bilgisayar Ağ Teknolojileri ve İletişim Protokollerinin Uygulanması Bit Numaraları Versiyon IHL Servis Tipi Toplam Uzunluk Bayrak Fragment Offset Tanımlama Yaşam süresi(ttl) Protokol Başlık Kontrol Toplamı Kaynak Adresi Varış Adresi TCP Başlığı ve İletilen Bilgi Şekil 10: IP Datagram (Paket) Formatı bu ağda kullanılabilecek protokollerin de geliştirilmesi gerekir. Bu katmana ilişkin protokol ağdan ağa ve katmandan katmana farklılık gösterir. Kısaca, bu katmanın görevi, noktadan noktaya (point-to-point) bağlantı için gerekli veri dağıtımının ekonomik olarak yapılmasını sağlayan ve fiziksel ağlara (Physical Networks) erişimi sağlayan katmandır. [10] 3.3 Ağ Yapılarında Veri Parçalama Ve Birleştirme İşlemleri Ağ içindeki her düğüm noktasının, aldığı paketleri kendinden bir sonraki düğüm noktasına ulaştırabilmek için parçalayabilmesi gerekir. Her IP, bölünmüş paketleri hedefte tekrar birleştirebilme kabiliyetine sahip olmalıdır. TCP/IP bir çok farklı türden ağ ile çalışmak üzere dizayn edilmiştir. Fakat ne yazıktır ki, ağ geliştiricileri paketlerin büyüklükleri konusunda anlaşamamışlardır. Ethernet paketleri 1500 byte uzunluğunda, ARPANET paketleri en fazla 1000 byte civarında olabilir. Bazı çok hızlı ağlar daha büyük paketlere imkan sağlayabilirler. Büyük dosyaları transfer ederken, büyük paketler küçük paketlerden çok daha etkili olmaktadır. Bu yüzden mümkün olan en büyük paket büyüklüğünün kullanılması gerekir. Fakat küçük limitlere sahip ağlarla da çalışma zorunluluğu olabilir. Bunu için iki öngörüş vardır. İlki, TCP'nin paket büyüklüklerini değiştirmek konusunda kabiliyeti olduğudur. TCP bağlantısı ilk gerçekleştiğinde, her iki uç işleyebilecekleri maksimum paket büyüklüğünü gönderebilirler. Bu büyüklüklerden en küçüğü bütün bağlantı için kullanılır. Fakat bu bütün problemi çözüme ulaştırmaz. Esas problem iki ucun aralarında işlemlerin gerekli tüm basamaklarını bilmemeleridir. Örneğin, iki uç arasında veri gönderimi yapıldığında, iki ucun mesela ethernet üzerinde olacağı düşünülebilir. Bu sebeple her iki uç 1500 byte büyüklüğünde paket iletimi için hazırlanacaktır. Fakat uçlardan birisinin ARPANET olması durumunda, bu uç bu büyüklükteki paketi işleyemeyecektir. Bu yüzden veriyi uygun paketlere bölmek konusunda araştırmalar vardır. Bu işlem bölme (fragmentation) olarak adlandırılır. IP başlık bilgisi verilerin, paketlere bölünmesine ve sonra bu paketlerin tekrar bir araya getirilmesine dair gerekli bilgileri veren alanlar içerir. Eğer bir tekrarlayıcı, bir etherneti ARPANET'e bağlarsa, tekrarlayıcı 1500 byte uzunluğundaki ethernet paketlerini almaya ve bunları ARPANET'e uygun parçalara bölmeye hazırlıklı olmalıdır. Bu olay tekrar bir araya getirme (reassembly) olarak adlandırılır. TCP/IP aygıtları paket büyüklüğü konusunda kara vermek için farklı yaklaşımlara sahiptirler. Aygıtlar tüm yolun daha büyük paketlere imkan tanıdığını onaylayamadığında, 567-byte' lık paketler kullanmak aygıtlar için ortak yol olmaktadır. Bu strateji, aygıtların parçaları bir araya getirmede oluşturduğu hatalar (bug) 'lardan dolayı kullanılmaktadır. Aygıtlar parçalama işlemine mümkün olduğu kadar az ihtiyaç duyulmasına çalışırlar. Daha büyük paketlerin ele alınmasının ne zaman güvenli olduğuna dair, aygıtların farklı yaklaşımları vardır. Bazıları bunları sadece yerel ağlar için kullanırlar, bazıları da alan üzerinde bulunan her hangi bir ağ için kullanırlar. 567 byte güvenli büyüklüktür ve her aygıtın bunu desteklemesi şarttır. [4] Verinin Paketler Halinde Bölünmesi Bir çok ağ üzerinden geçmesi gereken verinin geçeceği ağlarda öngörülen maksimum uzunluğu aştığı zaman parçalanması gerekir. Bu işle görevli IP-modülü ihtiyaç anında o veriyi birbirini takip eden paçalara ayırır. Bu 27

14 Mustafa ALKAN ve Hakan TEKEDERE parçalar birbirinden bağımsız olarak taşınırlar fakat her parçaya bir numara (işaret) verilir ve bu işaretle bu parçaların beraberliği tanımlanır. [5] Bu sıradaki bütün paketler aynı tanımlayıcılarla işaretlenirler: Datagram_Header (paket başlık bilgisi) 16 bit 'lik alanlardan oluşur. Bu veri parçalarının sırası özel bir alan ile belirlenmiştir. En son veri parçası "Last Fragment Flag" olarak işaretlenir Parçalanmanın Oluşumu Parçalanmış verideki her paket, bir IP-kafasına ve bir tanımlama alanına sahip olur. Bu tanımlama alanları sayesinde bir verinin bütün paketleri tanınabilir. Paketler iletim esnasında değişik yolları seçebilir. Bir paketin verinin bütünü içindeki yeri, paket aralık alanı sayesinde tespit edilir. Bir sunucu tarafından oluşturulan paket kendinin bir parçası olan 8 bit'lik bir alanda kendi bekleme süresini beraberinde taşır. Paketin oluşumu, adım adım gerçekleşir ve maksimum 255 saniye sürer. Bir paket alan her IP modülü, sonuncu IP modülünden kendine kadar olan süreci paketin bekleme süresinden çıkartıp kontrol etmek zorundadır. Eğer artakalan bekleme süresi, sıfır (0) veya daha aşağıda ise paket tümü ile reddedilir. Bu mekanizmanın gayesi, aşırı yükten dolayı ağda performans düşümünü engellemek ve yazılım hatalarından dolayı atılması gereken paketleri gereksiz yere ağda tutmamaktır. İlk paketin alıcıya ulaşması ile birlikte, bir zamanlayıcı kurulur ve bu zaman içinde geri kalan paketlerin hepsi gelmezse; verinin hepsi atılır. Bu şekilde, tamamlanmamış verilerin gereksiz yere bellekte yer işgal etmesi engellenir. Eğer sunucu halâ veriyi karşı tarafa ulaştırmak istiyorsa, kısa bir süre sonra veri iletimini tekrarlar. (Şekil 11) IP-Kafası VERİ IP-kafası Paket IP-kafası Paket IP-kafası Paket Paketlerin İletimi Şekil 11: Verinin Parçalanması Veri paketlerinin sunucudan alınıp bir çok bilgisayar ağını geçerek alıcıya ulaştırmak IP'nin görevidir. IP, paketlerin belirli bir sıra ile hedefe ulaşmasını ve paketlerin alıcıya ulaşmasını garanti etmez. IP düzeyinde yayının, alıcı tarafından alındığının belgelenmesi söz konusu değildir. İletişim esnasında verilerin geçtiği ağlar, çeşitli uzunluklarda veriye müsaade ettiği için; IP içinde veriler çeşitli uzunluktaki parçalara (paketlere) bölünürler. Yani veriler IP tarafından birden fazla veri parçalarına ayrılırlar ve alıcıya ulaşınca orada tekrar birleştirilirler. İki farklı ağın arayüzleri, her IP modülünü geçityolu olarak kullanır. Bu modüller hem ağlar arası ulaşım hem de uygun olan yolun seçimi ile görevlidirler. Routing (yol alma) tablosunun kullanımı ve oluşumu için gerekli algoritmalar ne IP'nin ne de TCP/IP ailesinin bir parçasıdır. Eğer paketi alan nokta, bu paketi başka noktaya aktarmak zorunda ise, ya paketleri tek tek gönderir yada hepsini toplayıp birleştirir. (Eğer alıcı nokta bütün paketleri aldığından emin olursa bu yolu seçebilir, mesela noktadan noktaya (Point to Point) bağlantısında olduğu gibi) Böylece, gerektiğinde değişik bir yol veya diğer ağ için optimal paket bandı seçilmiş olur. 28

15 Bilgisayar Ağ Teknolojileri ve İletişim Protokollerinin Uygulanması Alıcı nokta veriyi birleştirme imkanına sahip değilse veriyi gönderen hesaplayıcı verinin paketler halinde parçalanmasını engelleme yoluna gidecektir. Bu işlem için, IP-kafasındaki Parçalanmama biti 1 olarak değiştirmelidir. [11] 4. BAĞLANTI AYGITLARI Bilgi iletişim sistemi, sistem içinde düğümler arasındaki iletişimi desteklemekle sorumludur. İletişim sistemi, iletişim ağı ile bağlanmış herhangi bir düğümün başka bir düğüm ile iletişimine izin verir. Bir bilgisayar ağı ile başka bir bilgisayar ağı arasında iletişimi sağlamak için çeşitli aygıtlar kullanılır. Bu aygıtlar ağ içerisinde iletişim için çeşitli görevleri yürütürler. Ağlar arası iletişimde dört tip bağlantı aygıtı kullanılır. Tekrarlayıcı (repeater), köprü (bridge), yönlendirici (router) ve geçit yolu (gateway). Tekrarlayıcılar tamamen fiziksel katmanda çalışır ve fiziksel genişleme amaçlı kullanılır. Köprüler aynı ağı kullanan yerel ağlar arasında bağlantı sağlar. Yönlendiriciler değişik tipteki ağ protokollerini idare edecek şekilde programlanabilir ve böylelikle aynı geniş ağ alanı içinde farklı tipteki yerel ağları ve bilgisayar sistemlerini destekleyebilirler. Geçityolları daha karmaşık olup, işlem yoğunluklu protokol çevrimi yaparak uygulamalar arası işbirliği sağlarlar. [12] 4.1 Tekrarlayıcı (Repeater) Tekrarlayıcılar fiziksel katmanda çalışan cihazlardır. Tekrarlayıcılar ağların fiziksel büyüklük sınırlarını daha da genişletmek için kullanılır. Tekrarlayıcının temel görevi, fiziksel ortamdaki sinyali alıp kuvvetlendirip bir diğer fiziksel ortama vermektir. Bu cihazlar ile bir bilgisayar ağı sonsuza kadar genişletilebilir. (Şekil 12) OSI Tekrarlayıcı Fiziksel Katman OSI Şekil 12:Tekrarlayıcı ve OSI Modeli Temelde bir bilgisayar ağının genişletilmesi amacıyla kullanılan tekrarlayıcılar çok kolay kurulmaları, çok az bakım gerektirmeleri ve fiyatlarının ucuz olması nedeniyle hayli rağbet gören cihazlardır. Aşağıdaki şekilde tekrarlayıcıların bir ağ üzerinde nasıl kullanıldığı gösterilmektedir. (Şekil 13) Ethernet-1 Tekrarlayıcı Tekrarlayıcı Ethernet-2 Ethernet-3 Şekil 13 : Tekrarlayıcıların Ağ Üzerinde Kullanılması 4.2 Köprü (Bridge) Köprü cihazları temelde birbirinden bağımsız iki ağın birbirine bağlantısı için kullanılırlar. Bu ağlar Ethernet veya Token-Ring gibi farklı ağ teknolojilerini kullanabilirler. Köprülü ağlar, protokol çevrimlerinin olmadığı, 29

16 Mustafa ALKAN ve Hakan TEKEDERE güvenlik gereksinimlerinin en az olduğu ve gereken tek şeyin basit yönlendirme olduğu durumlarda başarılı bir ağ yapısı olarak kullanılırlar. (Şekil 14) Köprü OSI Veri İletim katman Fiziksel Katman OSI Şekil 14: Köprü ve OSI Modeli Aşağıdaki şekilde iki ethernet ve bir token-ring ağının birbirine köprüler ile bağlantısı görülmektedir. Bir köprü bağlandığı alt ağlar üzerinde tüm veri trafiğini yürütür. Her paketi okur, paketin nereden geldiği ve nereye gittiğini görmek için MAC (Media Acces Control) katman kaynağını ve yerleşim adresini inceler. Bu yetenek mesajları yayınlamak ve yerel veri trafiğinin başka bir ağ üzerine geçmesini engellemek için etkili bir yol sağlar. (Şekil 15) Ethernet-1 Köprü Köprü Ethernet-2 Token-Ring Şekil 15: Köprü İle Çeşitli Ağların Bağlantı İlişkisi 4.3 Yönlendirici (Router) Yönlendiriciler OSI referans modelinin ağ katmanında çalışırlar. Bir paketin alınıp hedefine nasıl ulaştırıldığı bulmak için yapılan göreve yönlendirme (routing) denir. (Şekil 16) Yönlendirici OSI Ağ katmanı Veri İletim katmanı Fiziksel katmanı OSI Şekil 16: Yönlendirici ve OSI Modeli Bir yönlendirici ağın tüm haritasını tutar ve paketin gittiği yere en iyi yolu belirleyebilmek için paketleri yönlendirme tablosuna göre ileterek tüm yolların durumunu inceler. OSI referans modelinin ağ katmanında genel olarak tanımlanan protokollerle, yerel bölge ağlarını geniş bölge ağlarına bağlar. Bu sayede yönlendirici, bir Ethernet ağının X.25 paket ağına bağlanmasını sağlar. Yönlendiriciler birden fazla değişik protokolü aynı anda idare edebilmektedir. X.25 bilgisayarları paket anahtarlamalı ağa bağlamak için uluslar arası kabul edilmiş bir 30

17 Bilgisayar Ağ Teknolojileri ve İletişim Protokollerinin Uygulanması standarttır. X.25 bilgisayar ile yönlendirici arasındaki iletimin nasıl olacağının tanımlar ve OSI referans modelinin ilk üç katmanında çalışır. (Şekil 17) Ethernet-1 yönlendirici X.25 TURPAK yönlendirici Ethernet-2 Token-Ring Şekil 17: Yönlendirici ve Bilgisayar Ağları İlişkisi 4.4 Geçityolları (Gateway) Geçityolları; köprü ve yönlendirici yeteneklerinin de ötesine geçer. OSI referans modelinin üst katmanlarında çalışır. Geçityolları sadece farklı noktalardaki ağları bağlamakla kalmaz aynı zamanda bir ağdan taşınan verinin diğer ağlarla uyumlu olmasını da garanti eder. Bu işlemler bilgisayarda ya da ana bilgisayarda bulunan protokol çevrim yazılımıyla yapılır. geçityolu iki yada daha fazla farklı ağı birbirine bağlayan sistemdir. Genellikle normal bilgisayarlar olmalarına rağmen birden fazla ağ arayüzüne sahiptir. Geçityolları sayesinde PC lerden oluşan bir Nowell ağ, Unix iş istasyonlarından oluşan bir ethernet ağa bağlanabilir. (Şekil 18) Geçityolu Uygulama katmanı Sunum katmanı Oturum katmanı Taşıma katmanı OSI Ağ katmanı Veri İletim katmanı Fiziksel katman OSI Şekil 18: Geçityolu ve OSI Modeli 5. OSI VE TCP/IP REFERANS MODELLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI 4 katmanlı kavramsal bir model üzerine kurulmuş olan TCP/IP protokolündeki her katman 7 katmanlı OSI modelinde bir veya birden fazla katmana karşılık gelir. [13] OSI referans modeli protokollerin bulunmasından önce düşünüldüğü için özel bir protokol eğilimi yoktur. Bu nedenle daha genel amaçlıdır. Ancak, OSI modeli tanımlandığında tasarımcılar yeterince deneyimli olmadıkları için hangi katmana hangi görevin verileceği konusunda yeterli bilgiye sahip değillerdi. Örneğin 2. Katman önce noktadan noktaya ( point-to-point) ağlar için tanımlanmış. Yayın türü ağlar gündeme gelince yeni bir alt 31

18 Mustafa ALKAN ve Hakan TEKEDERE katmanın eklenmesi gerekli olmuştur. servis tanımlamaları için OSI modelinin 7. na yakınsama alt katmanı (convergence sublayer) eklenmesi gerekmiştir. (Şekil 19) Uygulama katmanı Uygulama katmanı Sunum katmanı Oturum katmanı Taşıma Yönlendirme Ağ Ulaşım Taşıma katmanı Ağ katmanı Veri İletim katmanı TCP/IP Şekil 19: TCP/IP ve OSI Protokolleri TCP/IP referans modelinin tanımlandığı dönemde iletişim protokolleri kullanılmakta olduğu için, model mevcut protokollerin tanımlanması olarak ortaya çıkmıştır. Protokoller ile model arasında her hangi bir uyumsuzluk olmamıştır. Bunun sonucu olarak da bu dayanak model TCP/IP den farklı ağların tanımlanması için uygun bir model olmamıştır. OSI ve TCP/IP dayanak modellerindeki katman sayıları farklıdır. OSI 7 katmanlı, TCP/IP 4 katmanlıdır. Her iki modelde de uygulama, taşıma ve ağ katmanları vardır. Ancak, diğer katmanlar farklıdır. Hizmet türü yönünden bir karşılaştırma yapılırsa; OSI modeli (oturum ve sunum katmanları hariç) bilgisayar ağlarını tartışmak ve tasarımlamak için faydalı olmuştur. Buna karşılık protokolleri yaygınlaşmamıştır. TCP/IP modeli ise, protokolleri yaygın olmakla beraber, yeni ağ tasarımı için faydalı bir model olmamıştır. 6. SONUÇ Fiziksel katman Büyük organizasyonların bilgi işlem merkezi uygulamaları, merkezcil veya merkezkaç olabilir. Merkezkaç ya da dağıtımlı bilgi işlem uygulamasında bir organizasyonun bilgi işlem hizmetlerine ihtiyaç duyan değişik birimleri ayrı ayrı bilgisayar sistemleri kullanarak kendi bilgi işlem çalışmalarını kendi sitemlerinde yürütürler. Dağılımlı bilgi işlemin en büyük özelliği bölüm ya da birime özel bilgi işlem sağlamasıdır. Temelde bu işlemin nasıl sağlanacağı iletişim protokolleriyle belirlenir. Çünkü bilgi paket halinde iletilirken sbirçok parçaya bölünüp değişik yollarda gideceği yere gönderilip orada tekrar birleştirilmesi gerekir. Bu işlemin sağlıklı gerçekleşebilmesi en yüksek hızın ve performansın elde edilmesi kullanılacak protokollere ve standartlara bağlıdır. Bu çalışmada; bilgisayar ağları için sisteme en uygun protokolün belirlenebilmesi için neler yapılması gerektiği belirlenmiş, protokoller hakkında bilgi verilerek karşılaştırılması yapılmış ve hangi tür uygulamalarda hangi protokollerin uygun olacağı hususunda bilgiler verilmiştir. İletişim teknolojisini kullanan uygulamaların her geçen gün artması, verilerin iletilmesinde yüksek bant genişliği ihtiyaçlarını doğurmaktadır. Hatta bazı veriler için bu ihtiyaç sonsuz bant genişliği şeklinde karşımıza çıkmaktadır. Bu da mümkün olmayacağından, ağ hizmetlerinin artık yönlendirici temelli yapıların ötesinde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Gerekli altyapılar tamamlanarak, kaliteli IP denilen yeni IP hizmetlerinin gerçekleştirilmesi ile akıllı IP yönlendirme ve hizmet kalitesi (QoS) sağlanacaktır. Bu yapı gelecek kuşak ağ hizmetleri için kilit rol oynayacaktır. Bu tür kaliteli IP yapısı içeren ağlarda gönderilen paketlerin başına bir de TOS (Type Of Service-Servis Tipi) biti eklenir. Böylece her paket ağ üzerinde taşıdığı önceliğe ve hizmet kalitesine göre yol alır. Bu tip ağlarda ağdaki paketlerin kaynak ihtiyacı TOS bitine göre belirlenebileceğinden, kaynak ayırma işlemi başarıyla gerçekleştirilebilir. Çağı yakalamak için bu tür yeni teknolojiler üzerinde çalışmalar yapılması kaçınılmazdır. OSI 32

19 Bilgisayar Ağ Teknolojileri ve İletişim Protokollerinin Uygulanması KAYNAKLAR 1. Bilkent Üniversitesi Bilgisayar Merkezi, Bilgisayar Ağları ve Ağ Yönetimi 2. Barron, B. - Ellsworth, J.H. Savetz, K.V. Internet UNLEASHED Türk TELEKOM Turnet Sevisi 4. Bilişim Ağları Dairesi Başkanlığı 5. The Microsoft TCP/IP Protocol Suite 6. TCP/IP Configuration 7. Some TCP/IP Applications 8. Stewens, W.R., The Protocols, TCP/IP Illusmated, volume 1, Other TCP/IP Protocols 10. Hunt, C.,TCP/IP Network Administration, O Reilly&Associates, Temel TCP/IP. 12. Russel, C. Crawford, S. Running Microsoft Windows NT Server Washburn, K., Evans, J.T., TCP/IP Running a Successful Network, Addision-Wesley,

Bölüm. Internet: Dayandığı Teknik Temeller

Bölüm. Internet: Dayandığı Teknik Temeller Bölüm Internet: Dayandığı Teknik Temeller 8 Bilgisayar Ağları Temelleri İletişim Ağları Yapısal Modeli Bu bölümde bilgisayar ağlarının birbirleri ile olan iletişimi (internetworking) konusunda bazı temel

Detaylı

Uygulama 6. Sunum 5. Oturum 4. Taşıma 3. Ağ 2. Veri iletim 1

Uygulama 6. Sunum 5. Oturum 4. Taşıma 3. Ağ 2. Veri iletim 1 OSI MODELİ OSI Modeli Farklıbilgisayarların ve standartların gelişmesi ile sorunların ortaya çıkması nedeniyle ISO (International Organization for Standardization), OSI(Open Systems Interconnection) modelini

Detaylı

7 Uygulama 6. Sunum 5 Oturum Taşıma. 4 Ara katman- Yazılım ve donanım arası 3. Ağ Veri iletim. 2 Ağ Grubu-Donanım 1. Fiziksel. Uygulama Grubu-Yazılım

7 Uygulama 6. Sunum 5 Oturum Taşıma. 4 Ara katman- Yazılım ve donanım arası 3. Ağ Veri iletim. 2 Ağ Grubu-Donanım 1. Fiziksel. Uygulama Grubu-Yazılım OSI Modeli Farklı bilgisayarların i l ve standartların gelişmesi ile sorunların ortaya çıkması nedeniyle ISO (International Organization for Standardization), OSI (Open Systems Interconnection) modelini

Detaylı

Bilgisayar Programcılığı

Bilgisayar Programcılığı Bilgisayar Programcılığı Uzaktan Eğitim Programı e-bġlg 121 AĞ TEKNOLOJĠLERĠNĠN TEMELLERĠ Öğr. Gör. Bekir Güler E-mail: bguler@fatih.edu.tr Hafta 5: Ağ (Network) katmanı I 4. 1 Giriş 4.2 Sanal devre (virtual

Detaylı

Bölüm 8 : PROTOKOLLER VE KATMANLI YAPI: OSI, TCP/IP REFERANS MODELLERİ.

Bölüm 8 : PROTOKOLLER VE KATMANLI YAPI: OSI, TCP/IP REFERANS MODELLERİ. Bölüm 8 : PROTOKOLLER VE KATMANLI YAPI: OSI, TCP/IP REFERANS MODELLERİ. Türkçe (İngilizce) karşılıklar Servis Kalitesi (Quality of Service, QoS) Uçtan-uca (end-to-end) Düğümden-ağa (host-to-network) Bölüm

Detaylı

AĞ SĠSTEMLERĠ. Öğr. Gör. Durmuş KOÇ

AĞ SĠSTEMLERĠ. Öğr. Gör. Durmuş KOÇ AĞ SĠSTEMLERĠ Öğr. Gör. Durmuş KOÇ Ağ Ġletişimi Bilgi ve iletişim, bilgi paylaşımının giderek önem kazandığı dijital dünyanın önemli kavramları arasındadır. Bilginin farklı kaynaklar arasında transferi,

Detaylı

DOD / DEPARMENT OF DEFENCE

DOD / DEPARMENT OF DEFENCE DOD / DEPARMENT OF DEFENCE TCP/IP protokol grubunun referans aldığı DoD modeli 4 ayrı katmandan oluşur. Ağ Arayüz Katmanı İnternet Katmanı Aktarım Katmanı Uygulama Katmanı DoD / Deparment of Defence Ağ

Detaylı

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 2. Ağ Modelleri

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 2. Ağ Modelleri Veri İletişimi Data Communications Suat ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 2. Ağ Modelleri Ağ Modelleri Bir ağ ğ bir noktadan diğer bir noktaya veri ileten donanım ve yazılımların

Detaylı

Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında...

Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında... Bilgisayar Ağları Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında... Merkezi yapıya sahip ENIAC (1945) ~167 m² 30 ton IBM 650 (1960) K.G.M Dk.da ~ 74000 işlem 12 yıl kullanılmıştır http://the eniac.com www.kgm.gov.tr

Detaylı

Internetin Yapı Taşları

Internetin Yapı Taşları Internetin Yapı Taşları Ali Erdinç Köroğlu III. Linux ve Özgür Yazılım Şenliği 13 Mayıs 200 Milli Kütüphane - Ankara Internetin Yapı Taşları OSI Katmanı TCP Katmanı IP Katmanı IP Adresleme IP Sınıfları

Detaylı

TEMEL NETWORK CİHAZLARI

TEMEL NETWORK CİHAZLARI TEMEL NETWORK CİHAZLARI LAN (Local Area Network); yüksek hızlı, düşük hatalı ve küçük coğrafi alan kaplayan (bir uçtan diğer uca beş bin metreye kadar) ağlardır. Yani LAN; bir binadaki ya da küçük bir

Detaylı

Bilgisayar Ağları. Bilgisayar Ağları. Modelleri. Main-Frame Client/Server

Bilgisayar Ağları. Bilgisayar Ağları. Modelleri. Main-Frame Client/Server Bilgisayar Ağları Ortama dahil olan tüm elektronik birimlerin birbirlerine mesaj alma/gönderme ilkesine göre yapılandırılmış ağlardır. Bilgisayar ağlarında yalnızca bilgisayarlar yoktur. Bilgisayarların

Detaylı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 GÜZ Yarıyılı. 17-18 Ara. 2013 Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU

Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 GÜZ Yarıyılı. 17-18 Ara. 2013 Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 GÜZ Yarıyılı 17-18 Ara. 2013 Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU Aktarım katmanında TCP ve olmak üzere iki protokol kullanılır. iletiminde sağlama yapılmadığı

Detaylı

Ağ Temelleri Semineri. erbil KARAMAN

Ağ Temelleri Semineri. erbil KARAMAN Ağ Temelleri Semineri erbil KARAMAN Gündem 1. 1. İnternet 2. 2. TCP // IP IP 3. 3. Ağ Analizi 4. 4. Ağ Güvenliği internet Yeni Varoluş Habitatı Bilgi Hız Özgürlük Dönüşüm iletişim Alış Veriş İnternet bağlantısı

Detaylı

Bilgisayar Ağları ve Türleri

Bilgisayar Ağları ve Türleri Bilgisayar Ağları ve Türleri Bilgisayar ağı, birbirlerine bağlı ve birbirleri arasında metin, ses, sabit ve hareketli görüntü aktarımı yapabilen bilgisayarların oluşturduğu yapıdır. Ağlar sadece bilgisayarlardan

Detaylı

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1 Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net http://www.serkanaksu.net/ 1 Bu dersin amacı; bilgisayarların birbirleriyle haberleşmesi konusunda genel bir yaklaşım oluşturacak şekilde gerekli bilgileri

Detaylı

Bilg-101. Bölüm 6. Bilgisayar Ağları. Ne Öğreneceğiz? Bilgisayar Ağı Nedir?

Bilg-101. Bölüm 6. Bilgisayar Ağları. Ne Öğreneceğiz? Bilgisayar Ağı Nedir? Bilg-101 Bölüm 6 Bilgisayar Ağları 2006 Prentice-Hall, Inc Slide 1 Ne Öğreneceğiz? Bilgisayar Ağı Bilgisayar Ağlarının Avantaj ve Dezavantajları Bilgisayar Ağlarında Protokol ün önemi Ağ Çeşitleri Yerel

Detaylı

Ağ Temelleri. Murat Ozdemir Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanı 15 Ocak 2013. Ref: HNet.23

Ağ Temelleri. Murat Ozdemir Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanı 15 Ocak 2013. Ref: HNet.23 Ağ Temelleri Murat Ozdemir Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanı 15 Ocak 2013 Ref: HNet.23 Ağ Nedir Ağ, iki yada daha fazla cihazın kablolu veya kablosuz olarak birbirleri ile belirli protokoller

Detaylı

BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015

BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015 BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015 Ders- 12 Bilgisayar Ağları Yrd. Doç. Dr. Burcu Can Buğlalılar Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Katmanları İçerik Bilgisayar ağı nedir? Yerel alan ağları

Detaylı

Bölüm3 Taşıma Katmanı. Transport Layer 3-1

Bölüm3 Taşıma Katmanı. Transport Layer 3-1 Bölüm3 Taşıma Katmanı Transport Layer 3-1 Bölüm 3: Taşıma Katmanı Amaç: Taşıma katmanı servisleri arkasındaki prensipleri anlamak multiplexing/ demultiplexing (çoklama) Güvenilir data transferi Akış kontrolü

Detaylı

Ağ Donanımları NIC. Modem. Modem. Ağ Cihazları (Aktif Cihazlar) Repeater (Yineleyici) 03.03.2013

Ağ Donanımları NIC. Modem. Modem. Ağ Cihazları (Aktif Cihazlar) Repeater (Yineleyici) 03.03.2013 Ağ Donanımları NIC Kartlar NIC, Modem Ağ Cihazları (Aktif Cihazlar) Repeater,, Access Point (Wireless), Transceiver, Bridge, Switch, Router NIC (Network Interface Card) Ağ Arabirim(arayüz) Kartı Bilgisayarı

Detaylı

Bölüm 12: UDP ve TCP. 12.1 UDP (User Datagram Protocol)

Bölüm 12: UDP ve TCP. 12.1 UDP (User Datagram Protocol) Bölüm 12: UDP ve TCP Türkçe (İngilizce) karşılıklar Bağlantısız (connectionless) Connection-oriented (bağlantı temelli) Veri dizisi (data stream) Soket (socket) Alındı (acknowledgment) Üç yollu el sıkışma

Detaylı

AĞ HİZMETLERİ. Öğr.Gör.Volkan ALTINTAŞ. Version 4.0

AĞ HİZMETLERİ. Öğr.Gör.Volkan ALTINTAŞ. Version 4.0 AĞ HİZMETLERİ Öğr.Gör.Volkan ALTINTAŞ Version 4.0 İSTEMCİ SUNUCU İLİŞKİSİ İnsanlar her gün başkalarıyla iletişim kurmak ve rutin görevlerini yerine getirmek için ağ ve İnternet üzerinden sağlanan hizmetleri

Detaylı

Maltepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Ağları - 1 (BİL 403)

Maltepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Ağları - 1 (BİL 403) Maltepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Ağları - 1 (BİL 403) GENEL DERS BİLGİLERİ Öğretim Elemanı : Yrd.Doç. Dr. Birim BALCI Ofis : MUH 310 Ofis Saatleri : Telefon : 0216 626 10

Detaylı

Ağ Nedir? Birden fazla bilgisayarın iletişimini sağlayan printer vb. kaynakları, daha iyi ve ortaklaşa kullanımı sağlayan yapılara denir.

Ağ Nedir? Birden fazla bilgisayarın iletişimini sağlayan printer vb. kaynakları, daha iyi ve ortaklaşa kullanımı sağlayan yapılara denir. TEMEL AĞ TANIMLARI Ağ Nedir? Birden fazla bilgisayarın iletişimini sağlayan printer vb kaynakları, daha iyi ve ortaklaşa kullanımı sağlayan yapılara denir WAN ve LAN Kavramları Bilgisayarlar ve paylaşılan

Detaylı

ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU. Sistem ve Ağ Uzmanlığı Eğitimi İçeriği

ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU. Sistem ve Ağ Uzmanlığı Eğitimi İçeriği ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU Sistem ve Ağ Uzmanlığı Eğitimi İçeriği BÖLÜM 1 KİŞİSEL BİLGİSAYAR DONANIMI 1.1. Kişisel Bilgisayarlar ve Uygulamalar Bilgisayarların Kullanım Şekli ve Yeri Bilgisayar Tipleri (Sunucular,

Detaylı

BM 402 Bilgisayar Ağları (Computer Networks)

BM 402 Bilgisayar Ağları (Computer Networks) BM 402 Bilgisayar Ağları (Computer Networks) M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Not: Bu dersin sunumları, ders kitabının yazarları James F. Kurose ve Keith W. Ross tarafından

Detaylı

2.Bilgisayar Aglari Temelleri

2.Bilgisayar Aglari Temelleri 2.Bilgisayar Aglari Temelleri Iletisim Aglari Yapisal Modeli Bu bolumde bilgisayar aglarinin birbirleri ile olan iletisimi (internetworking) konusunda bazi temel kavramlar hakkinda bilgi verilecektir.

Detaylı

BİLGİSAYAR AĞI NEDİR?

BİLGİSAYAR AĞI NEDİR? BİLGİSAYAR AĞLARI BİLGİSAYAR AĞI NEDİR? İki veya daha fazla bilgisayarın bir araya gelerek oluşturdukları yapıya bilgisayar ağı denir. Ağa bağlı tüm bilgisayarlar birbirleri ile iletişim kurabilirler,

Detaylı

Ayni sistem(host) üzerinde IPC. Ağ(network) aracılığı ile IPC

Ayni sistem(host) üzerinde IPC. Ağ(network) aracılığı ile IPC Ayni sistem(host) üzerinde IPC Prosesler Host P 1 P 2 P 3 IPC mekanizması OS kernel Ağ(network) aracılığı ile IPC Host A Host B Host C P 1 P 2 P 3 Ağ(Network) 1 Temel TCP/IP protokolleri OSI katmanları(layers)

Detaylı

BİLGİSAYAR AĞLARI. «Uygulama Katmanı»

BİLGİSAYAR AĞLARI. «Uygulama Katmanı» BİLGİSAYAR AĞLARI «Uygulama Katmanı» İÇİNDEKİLER TCP/IP ve OSI Modeli TCP/IP Modeli Neden TCP/IP Modeli TCP/IP Modeli (Protokolü)Katmanları OSI Modeli Neden OSI Modeli OSI Modeli Katmanları OSI ve TCP

Detaylı

YÖNLENDİRİCİLER. Temel Bilgiler. Vize Hazırlık Notları

YÖNLENDİRİCİLER. Temel Bilgiler. Vize Hazırlık Notları YÖNLENDİRİCİLER Temel Bilgiler Vize Hazırlık Notları 1 Yönlendiriciler 1. YÖNLENDİRİCİLER 1.1. WAN Geniş Alan Bilgisayar Ağları (WAN, Wide Area Network) Bir ülke ya da dünya çapında yüzlerce veya binlerce

Detaylı

BĠLGĠSAYAR AĞLARI. 1-Bilgisayar ağı nedir? 2-Ağ türleri 3-Ağ bağlantıları 4-Ġnternet kavramı ve teknolojileri

BĠLGĠSAYAR AĞLARI. 1-Bilgisayar ağı nedir? 2-Ağ türleri 3-Ağ bağlantıları 4-Ġnternet kavramı ve teknolojileri BĠLGĠSAYAR AĞLARI 1-Bilgisayar ağı nedir? 2-Ağ türleri 3-Ağ bağlantıları 4-Ġnternet kavramı ve teknolojileri Ağ Kavramı Bilgisayarların birbirleri ile iletiģimlerini sağlamak, dosya paylaģımlarını aktif

Detaylı

Bölüm 2 : ANAHTARLAMA : DEVRE ANAHTARLAMA. MESAJ ANAHTARLAMA. PAKET ANAHTARLAMA.

Bölüm 2 : ANAHTARLAMA : DEVRE ANAHTARLAMA. MESAJ ANAHTARLAMA. PAKET ANAHTARLAMA. Bölüm 2 : ANAHTARLAMA : DEVRE ANAHTARLAMA. MESAJ ANAHTARLAMA. PAKET ANAHTARLAMA. Türkçe (İngilizce) karşılıklar Devre Anahtarlama (circuit switching) Mesaj Anahtarlama (message switching) Paket Anahtarlama

Detaylı

SDÜ KMYO. Ağ Mimarileri ve Topolojileri

SDÜ KMYO. Ağ Mimarileri ve Topolojileri Ağ Mimarileri ve Topolojileri Bilgisayar Ağ Mimarisi İstemci-Sunucu / Sunucu Temelli (Client- Server, Server based) Türdeş (Peer-to-Peer) Mimari Client/Server ve Peer to Peer Lan daki bütün bilgisayarlar

Detaylı

AĞ TEMELLERİ DERS NOTLARI (1) KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU

AĞ TEMELLERİ DERS NOTLARI (1) KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU AĞ TEMELLERİ DERS NOTLARI (1) KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU Bilgisayar Ağı Nedir? İki ya da daha çok bilgisayarın bir birine bağlanmasına bilgisayar ağı (network)

Detaylı

Serdar SEVİL. TCP/IP Protokolü

Serdar SEVİL. TCP/IP Protokolü Serdar SEVİL TCP/IP Protokolü TCP/IP TCP/IP nin tarihi ARPANET ile başlayan Internetin tarihidir. Adreslerin dağıtımı NIC (Network Information Center) tarafından yapılır. Türkiye de ise bunu ODTÜ-TUBİTAK

Detaylı

Görsel Programlama DERS 12. Görsel Programlama - Ders12/

Görsel Programlama DERS 12. Görsel Programlama - Ders12/ Görsel Programlama DERS 12 1 Java Ağ İşlemleri (Java Networking) Birbirleri ile ağ araçları ve kabloları ile bağlantılı bilgisayarlar bir ağ sistemi oluştururlar. İnternet, şirketlerin yerel bilgisayar

Detaylı

Bilgisayar Ağları (Computer Networks) Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1

Bilgisayar Ağları (Computer Networks) Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Bilgisayar Ağları (Computer Networks) Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Bilgisayar Ağlarının Tarihçesi ARPA (Advanced Research Project Agency) isimli organizasyon kanalıyla yapılan, askeri kaynakların

Detaylı

AĞ TEMELLERİ DERS NOTLARI (4) MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ ÇAVDIR MESLEK YÜKSEKOKULU ÖĞR. GÖR. İLHAN UYSAL

AĞ TEMELLERİ DERS NOTLARI (4) MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ ÇAVDIR MESLEK YÜKSEKOKULU ÖĞR. GÖR. İLHAN UYSAL AĞ TEMELLERİ DERS NOTLARI (4) MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ ÇAVDIR MESLEK YÜKSEKOKULU ÖĞR. GÖR. İLHAN UYSAL Köprü (Bridge) Birbirinden bağımsız ağları birbirine bağlamak için kullanılır. Bağlanacak

Detaylı

INTERNET PROGRAMCILIĞI. Kişisel Bağlantı. Neler Öğreneceğiz? Bağlantı Türleri. Gereksinimler. Modem

INTERNET PROGRAMCILIĞI. Kişisel Bağlantı. Neler Öğreneceğiz? Bağlantı Türleri. Gereksinimler. Modem INTERNET PROGRAMCILIĞI Seval ÖZBALCI Bilgisayar Programcılığı Bölümü Ders 2 Internet Teknolojileri ve Temel Internet Kavramları Neler Öğreneceğiz? Internet e Kişisel Bağlantı Kişisel Bağlantı İçin Gerekenler

Detaylı

7 Katmanlı OSI Modeli

7 Katmanlı OSI Modeli Yazıyı PDF Yapan : Seyhan Tekelioğlu seyhan@hotmail.com http://www.seyhan.biz 7 Katmanlı OSI Modeli Bilgisayar ağlarının ilk günlerinde farklı firmalar kendilerine özel teknolojilerle ağ sistemleri geliştiriyorlar

Detaylı

Yaşar Tonta 2005.03.01 - SLAYT 1

Yaşar Tonta 2005.03.01 - SLAYT 1 Bilgi Ağlarına Giriş Yaşar Tonta 2005.03.01 - SLAYT 1 Plan Bilgisayar ağının tanımı Bilgisayar ağlarının sınıflandırılması / Örnekler 2005.03.01 - SLAYT 2 Ağ tanımı (bilgisayar) ağ iki ya da daha fazla

Detaylı

Yeni Nesil Ağ Güvenliği

Yeni Nesil Ağ Güvenliği Yeni Nesil Ağ Güvenliği Ders 6 Mehmet Demirci 1 Bugün Taşıma katmanı güvenliği (TLS, SSL) İnternet katmanı güvenliği (IPSec) Kablosuz bağlantı güvenliği Güvenlik duvarları 2 SSL/TLS SSL ilk olarak Netscape

Detaylı

Doç.Dr. Yaşar SARI ESOGÜ Turizm Fakültesi-Eskişehir BİLGİSAYAR AĞLARI (COMPUTER NETWORKS)

Doç.Dr. Yaşar SARI ESOGÜ Turizm Fakültesi-Eskişehir BİLGİSAYAR AĞLARI (COMPUTER NETWORKS) BİLGİSAYAR AĞLARI (COMPUTER NETWORKS) 1 BİLGİSAYAR AĞI Birden çok bilgisayarın birbirine bağlanması ile oluşturulan yapılara bilgisayar ağları denmektedir. Bu bağlantı bakır kablolarla yapılabildiği gibi,

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 1

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 1 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 1 Yerel Ağlar (LANs) ve Ethernet ÖN BİLGİ Yerel Ağ ve Ethernet Bilgisayar ağları, yerel ve geniş alan ağları olarak

Detaylı

ÜNİTE 3 ÜNİTE 2 BİLGİSAYAR AĞLARI BİLGİSAYAR II İÇİNDEKİLER HEDEFLER

ÜNİTE 3 ÜNİTE 2 BİLGİSAYAR AĞLARI BİLGİSAYAR II İÇİNDEKİLER HEDEFLER ÜNİTE 2 BİLGİSAYAR AĞLARI İÇİNDEKİLER Bilgisayar Ağları Ağ Türleri Mimari Açıdan Ağar Büyüklük Açısından Ağlar Topoloji Açısından Ağlar Ağ Cihazları Ara Birimler Kablolar BAYBURT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM

Detaylı

Ağ Standartları ve Protokolleri

Ağ Standartları ve Protokolleri Ağ Standartları ve Protokolleri Yaşar Tonta Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü DOK 422: Bilgi Ağları Kaynak: Bogdan Ghita http://ted.see.plymouth.ac.uk/bogdan DOK 422 Bahar 2005 2005.03.01

Detaylı

Bölüm 5 İletim(Transport) Katmanı

Bölüm 5 İletim(Transport) Katmanı Bölüm 5 İletim(Transport) Katmanı Oturum katmanından veriyi alıp, ihtiyaç duyulduğunda küçük bileşenlere ayırıp ağ katmanına geçirerek, diğer uca bu parçaların doğru bir şekilde ulaştığına emin olmak Normal

Detaylı

CENG 362 Computer Networks (2005) Midterm Exam 1 Çözümleri

CENG 362 Computer Networks (2005) Midterm Exam 1 Çözümleri CENG 362 Computer Networks (2005) Midterm Exam 1 Çözümleri 1. (20 puan) (Hepsi doğru cevaplanırsa 25 puan) Aşağıda verilen her bir ifade için D (Doğru) veya (anlış) şıklarından birini işaretleyin. Doğru

Detaylı

Ağ Teknolojileri. Ağ Temelleri. Bir ağ kurmak için

Ağ Teknolojileri. Ağ Temelleri. Bir ağ kurmak için Ağ Teknolojileri Ağ Temelleri Bir ağdan söz edebilmek için en az 2 bilgisayarın birbirlerine uygun bir iletişim ortamıyla bağlanması gerekmektedir. Üst sınır yok! Dünyadaki en büyük bilgisayar ağı İnternet

Detaylı

Bilgisayar Programcılığı

Bilgisayar Programcılığı Bilgisayar Programcılığı Uzaktan Eğitim Programı e-bġlg 121 AĞ TEKNOLOJĠLERĠNĠN TEMELLERĠ Öğr. Gör. Bekir Güler E-mail: bguler@fatih.edu.tr Hafta 7: Bağlantı (link) katmanı ve Yerel Alan ağı (Local Area

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemleri ve Donanım İşletim Sistemlerine Giriş/ Ders01 1 İşletim Sistemi? Yazılım olmadan bir bilgisayar METAL yığınıdır. Yazılım bilgiyi saklayabilir, işleyebilir

Detaylı

AĞ TEMELLERİ DERS NOTLARI (3) KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU

AĞ TEMELLERİ DERS NOTLARI (3) KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU AĞ TEMELLERİ DERS NOTLARI (3) KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU Ethernet Protokol, bilgisayarlar arasında kurulan iletişimin nasıl gerçekleşeceğini belirten kurallar

Detaylı

Internet: Tarihçe ve Kavramlar

Internet: Tarihçe ve Kavramlar Internet: Tarihçe ve Kavramlar Umut Al umutal@hacettepe.edu.tr Internet in Tarihçesi 1945 Vannevar Bush memex 1962 Licklider (MIT) Galaktik Ağ 1969 DARPA ARPANET 1972 İlk e-posta 1983 TCP-IP 1991 Gopher,

Detaylı

Kablosuz Ağlar (WLAN)

Kablosuz Ağlar (WLAN) Kablosuz Ağlar (WLAN) Kablosuz LAN Kablosuz iletişim teknolojisi, en basit tanımıyla, noktadan noktaya veya bir ağ yapısı şeklinde bağlantı sağlayan bir teknolojidir. Bu açıdan bakıldığında kablosuz iletişim

Detaylı

AĞ HĠZMETLERĠ MODÜLÜ 1. TAŞIMA KATMANI PROTOKOLLERİ

AĞ HĠZMETLERĠ MODÜLÜ 1. TAŞIMA KATMANI PROTOKOLLERİ AĞ HĠZMETLERĠ MODÜLÜ 1. TAŞIMA KATMANI PROTOKOLLERİ 1.1. İstemci - Sunucu İlişkisi Sunucu, ağa bağlı diğer konak bilgisayarlara bilgi veya hizmet sağlayan bir yazılım uygulamasını çalıştıran konak bilgisayarı

Detaylı

08225 AĞ TEMELLERĠ. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 GÜZ Yarıyılı. 01 EKi. 2012 Salı. Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU

08225 AĞ TEMELLERĠ. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 GÜZ Yarıyılı. 01 EKi. 2012 Salı. Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU 08225 AĞ TEMELLERĠ Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 GÜZ Yarıyılı 01 EKi. 2012 Salı Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU Bir Ağ Üzerinde Bilgisayar Bir ağ üzerinde veri iletişimde bulunan bilgisayar, içerisinde

Detaylı

Bölüm 28 ve 29 : İstemci Sunucu Etkileşimi ve Soket API sine Giriş. Internet Protokolleri ve Ağ Uygulamaları. Internet Protokolleri Üzerinden İletişim

Bölüm 28 ve 29 : İstemci Sunucu Etkileşimi ve Soket API sine Giriş. Internet Protokolleri ve Ağ Uygulamaları. Internet Protokolleri Üzerinden İletişim Bölüm 28 ve 29 : İstemci Sunucu Etkileşimi ve Soket API sine Giriş Kaynak : Douglas E. Comer, Computer Networks and Internets With Internet Applications, 4. Baskı, 2004, Prentice Hall Hazırlayan : Tacettin

Detaylı

BÖLÜM 7. Telekomünikasyon, İnternet ve, Kablosuz Teknoloji. Doç. Dr. Serkan ADA

BÖLÜM 7. Telekomünikasyon, İnternet ve, Kablosuz Teknoloji. Doç. Dr. Serkan ADA BÖLÜM 7 Telekomünikasyon, İnternet ve, Kablosuz Teknoloji Doç. Dr. Serkan ADA Bilgisayar Ağı Nedir? En yalın haliyle ağ, iki veya daha fazla birbirine bağlı bilgisayardan oluşur. Bilgisayar Ağı Nedir?

Detaylı

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir.

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir. 1.1.3. Scada Yazılımından Beklenenler Hızlı ve kolay uygulama tasarımı Dinamik grafik çizim araçları Çizim kütüphaneleri Alarm yönetimi Tarih bilgilerinin toplanması Rapor üretimi 1.1.4. Scada Sistemleri

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu

İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu bulunmaktadır; 1. Performans: İşletim sistemi, makine

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 5. Yönlendiricilerde İşlem İzleme ve Hata Ayıklama

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 5. Yönlendiricilerde İşlem İzleme ve Hata Ayıklama HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 5 Yönlendiricilerde İşlem İzleme ve Hata Ayıklama Bu deneyde, Laboratuvar görünümü, Çizim 5.1 de gösterilen biçimde

Detaylı

O P C S T A N D A R D I

O P C S T A N D A R D I O P C S T A N D A R D I ASP OTOMASYON LTD. Sadık ŞENOL İsmail YAKIN 12/08/2008 OPC Standardı İnsan gücüne dayalı üretimden otomasyona dayalı, daha kontrollü bir üretime geçiş endüstride üretim hızını ve

Detaylı

İleri Düzey Bilgisayar Ağları

İleri Düzey Bilgisayar Ağları İleri Düzey Bilgisayar Ağları Ders 1 Ders Tanıtımı ve Giriş Mehmet Demirci Ben kimim? Yrd. Doç. Dr. Mehmet Demirci PhD: Georgia Tech, Ağustos 2013 Tez konusu: Sanal ağlarda yardımcı servislerin tasarımı

Detaylı

Kontrol Đşaretleşmesi

Kontrol Đşaretleşmesi Kontrol Đşaretleşmesi Dinamik değişken yönlendirme, çağrıların kurulması, sonlandırılması gibi ağ fonksiyonlarının gerçekleştirilmesi için kontrol bilgilerinin anahtarlama noktaları arasında dağıtılması

Detaylı

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER Yazılımı ve Genel Özellikleri Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ Kablosuz Ağların Modellemesi ve Analizi 1 OPNET OPNET Modeler, iletişim sistemleri ve

Detaylı

Bilgisayar Ağı Nedir?

Bilgisayar Ağı Nedir? Bilgisayar Ağı Nedir? İki veya daha fazla bilgisayarın bir araya gelerek belirli bir protokol altında iletişimde bulundukları yapıya bilgisayar ağı denir. Protokol, ağ bileşenlerinin birbiri ile nasıl

Detaylı

EC-485. Ethernet RS485 Çevirici. İstanbul Yazılım ve Elektronik Teknolojileri

EC-485. Ethernet RS485 Çevirici. İstanbul Yazılım ve Elektronik Teknolojileri EC-485 Ethernet RS485 Çevirici İstanbul Yazılım ve Elektronik Teknolojileri TR+: RS485 TR+ bağlantısı için kullanılır. TR-: RS485 TR- bağlantısı için kullanılır. EC-485, cihazlarınıza veya bilgisayara

Detaylı

Simülasyona Dayalı Ağ Temelleri Dersi Eğitimi

Simülasyona Dayalı Ağ Temelleri Dersi Eğitimi Simülasyona Dayalı Ağ Temelleri Dersi Eğitimi HEDEF Bilgisayar Programcılığı bölümünde yürütülen Ağ Temelleri dersi içeriğini incelemek Bilgisayar Ağları öğretiminde Simülasyon/emülasyon kullanımı hakkında

Detaylı

Katmanlar - OSI Referans Modeli

Katmanlar - OSI Referans Modeli Katmanlar - OSI Referans Modeli Neden 7 Katman??? Ağlar ile ilgili bir çok dökümanda OSI modeline atıf yapıldığını görürsünüz. OSI modeli sayesinde bir cihazın veya protokolün ağ içinde ne görev üstlendiği

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları Ağ kriterleri Ağ topolojileri Ağ türleri Anahtarlama teknikleri

Detaylı

Ders Tanıtım Sunumu 08225 AĞ TEMELLERİ. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 GÜZ Yarıyılı. 02 EKi. 2012 Salı. Öğr. Gör.

Ders Tanıtım Sunumu 08225 AĞ TEMELLERİ. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 GÜZ Yarıyılı. 02 EKi. 2012 Salı. Öğr. Gör. Ders Tanıtım Sunumu 08225 AĞ TEMELLERİ Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 GÜZ Yarıyılı 02 EKi. 2012 Salı Öğr. Gör. Murat KEÇECİOĞLU Dersin Adı Ders Tanıtım Bilgileri Ağ Temelleri Ders Kodu 08225 Yarıyıl

Detaylı

Prensipler Çoklu ortam uygulamalarının sınıflandırılması Uygulamaların ihtiyaç duyacağı ağ servislerini belirlemek Uygulamaların gerçek zamanlı

Prensipler Çoklu ortam uygulamalarının sınıflandırılması Uygulamaların ihtiyaç duyacağı ağ servislerini belirlemek Uygulamaların gerçek zamanlı İrfan Köprücü Prensipler Çoklu ortam uygulamalarının sınıflandırılması Uygulamaların ihtiyaç duyacağı ağ servislerini belirlemek Uygulamaların gerçek zamanlı olmasından dolayı ayrılan yüksek önceliklerden

Detaylı

AĞ TEMELLERİ DERS NOTLARI (2) MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ ÇAVDIR MESLEK YÜKSEKOKULU ÖĞR. GÖR. İLHAN UYSAL

AĞ TEMELLERİ DERS NOTLARI (2) MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ ÇAVDIR MESLEK YÜKSEKOKULU ÖĞR. GÖR. İLHAN UYSAL AĞ TEMELLERİ DERS NOTLARI (2) MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ ÇAVDIR MESLEK YÜKSEKOKULU ÖĞR. GÖR. İLHAN UYSAL Ağaç (Tree) Topolojisi Hiyerarşik yapıdaki ağ oluşturmak için kullanılır. Başucu adı ile bilinen

Detaylı

BİR YEREL ALAN AĞI TASARIMI VE SİMULASYONU. Çukurova Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Balcalı / ADANA

BİR YEREL ALAN AĞI TASARIMI VE SİMULASYONU. Çukurova Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Balcalı / ADANA BİR YEREL ALAN AĞI TASARIMI VE SİMULASYONU Esra SARAÇ 1 Mutlu AVCI 2 Çukurova Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Balcalı / ADANA 1 e-posta: esrasarach@hotmail.com

Detaylı

Şekil 9.1 IP paket yapısı

Şekil 9.1 IP paket yapısı Bölüm 9 : IP PAKET YAPISI ve IP ADRESLEME Türkçe (İngilizce) karşılıklar Satır (word in IP) Tanıtıcı (identification) Parça no (Fragment offset) Yaşam süresi (Time-to-live) Başlık sınaması (Header checksum)

Detaylı

DM-501 Tak-Çalıştır GPRS-UART Köprüsü

DM-501 Tak-Çalıştır GPRS-UART Köprüsü DM-501 Tak-Çalıştır GPRS-UART Köprüsü Temel Bilgiler TCP 2 nokta arası bağlantı + veri akışı sağlar Oturum açmaya dayalıdır Arka planda hata kontrolü ve paketin sağlıklı iletim kontrolü (ACK) yürütür TCP

Detaylı

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net OSI farklı üreticiler tarafından geliştirilen network bileşenlerinin bir arada uyumlu bir şekilde çalışabilmelerini sağlayan kurallar bütünüdür Network bileşenlerinin

Detaylı

08225 AĞ TEMELLERİ. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 GÜZ Yarıyılı. 17 Eyl. 2013 Salı. Öğr. Gör. Murat KEÇECİOĞLU

08225 AĞ TEMELLERİ. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 GÜZ Yarıyılı. 17 Eyl. 2013 Salı. Öğr. Gör. Murat KEÇECİOĞLU 08225 AĞ TEMELLERİ Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 GÜZ Yarıyılı 17 Eyl. 2013 Salı Öğr. Gör. Murat KEÇECİOĞLU İlk bilgisayarlar 1960'lı yılların başında kullanılmaya başlanmıştır. Mainframe olarak

Detaylı

MODÜL 1 BÖLÜM 3 İNTERNET VE E-POSTA BİLGİSAYAR KULLANMA. Şükrü BAKIR Bilişim Teknolojileri Öğretmeni

MODÜL 1 BÖLÜM 3 İNTERNET VE E-POSTA BİLGİSAYAR KULLANMA. Şükrü BAKIR Bilişim Teknolojileri Öğretmeni MODÜL 1 BÖLÜM 3 İNTERNET VE E-POSTA BİLGİSAYAR KULLANMA Şükrü BAKIR Bilişim Teknolojileri Öğretmeni AĞ NEDİR? Ağ, paylaşım amacıyla iki ya da daha fazla cihazın bir araya getirilmesiyle oluşturulan bir

Detaylı

ÜNİTE TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER BİLGİSAYAR AĞLARI

ÜNİTE TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER BİLGİSAYAR AĞLARI HEDEFLER İÇİNDEKİLER BİLGİSAYAR AĞLARI Ağ Nedir? Neden Bilgisayar Ağlarına İhtiyaç Duyulmuştur? Ağ Donanımları Ağ Mimarileri Ölçeklerine Göre Ağlar Ağ Topolojileri Ağ Protokolleri Kablosuz Ağ Bağlantı

Detaylı

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri. Mustafa Kemal Üniversitesi

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri Veri modelleri, veriler arasında ilişkisel ve sırasal düzeni gösteren kavramsal tanımlardır. Her program en azından bir veri modeline dayanır. Uygun

Detaylı

MCR02-AE Ethernet Temassız Kart Okuyucu

MCR02-AE Ethernet Temassız Kart Okuyucu MCR02-AE Ethernet Temassız Kart Okuyucu Teknik Özellikleri Ethernet 10BaseT Dahili TCP/IP Stack TCP/IP Client-Server Bağlantı Özelliği Dahili DNS İstemcisi DHCP veya Statik IP ile çalışabilme UDP, TCP,ARP,ICMP(ping)

Detaylı

Yönlendiriciler ve Yönlendirme Temelleri

Yönlendiriciler ve Yönlendirme Temelleri Yönlendiriciler ve Yönlendirme Temelleri 2/66 Yönlendiricilerin çalışma prensibini öğrenmek. Yönlendirici temellerini tanımlamak. Yönlendirici tablolarını tanımlamak ve kullanımını öğrenmek. 2 1 3/66 Yönlendirme,

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Bilgisayar Mühendisliğine Giriş Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN BĠLGĠSAYAR AĞLARI VE ĠNTERNET Bilgisayar Ağı nedir? Ġletişim Protokolleri Bilgisayar Ağlarının Sınıflandırılması Tanımlar Bilgisayar Ağı Nedir?

Detaylı

Bölüm 9. İletişim ve Ağlar. Bilgisayarların. Discovering. Keşfi 2010. Computers 2010. Living in a Digital World Dijital Dünyada Yaşamak

Bölüm 9. İletişim ve Ağlar. Bilgisayarların. Discovering. Keşfi 2010. Computers 2010. Living in a Digital World Dijital Dünyada Yaşamak İletişim ve Ağlar Bilgisayarların Discovering Keşfi 2010 Computers 2010 Living in a Digital World Dijital Dünyada Yaşamak İletişimler Bilgisayar iletişimi, iki veya daha fazla bilgisayarın veya aygıtın

Detaylı

EC-100. Ethernet RS232/422/485 Çevirici. İstanbul Yazılım ve Elektronik Teknolojileri

EC-100. Ethernet RS232/422/485 Çevirici. İstanbul Yazılım ve Elektronik Teknolojileri EC-100 Ethernet RS232/422/485 Çevirici İstanbul Yazılım ve Elektronik Teknolojileri EC-100, cihazlarınıza veya bilgisayara RS232/422/485 hattından bağlayarak kullanabileceğiniz tak-kullan şeklinde tasarlanmış

Detaylı

Ağ Yönetiminin Fonksiyonel Mimarisi

Ağ Yönetiminin Fonksiyonel Mimarisi Bölüm 7 Ağ Yönetimi Ağ Yönetiminin Fonksiyonel Mimarisi a) Performans (Performance) Yönetimi b) Sistem Ayarları (Configuration) Yönetimi c) Hesap (Account) t)yönetimi i d) Hata (Fault) Yönetimi e) Güvenlik

Detaylı

BĠLGĠSAYARIN TEMELLERĠ

BĠLGĠSAYARIN TEMELLERĠ BĠLGĠSAYARIN TEMELLERĠ Bölüm-1 Resul DAġ rdas@firat.edu.tr BİLGİSAYARIN TEMELLERİ Bilgisayar Donanımının Temelleri Bilgisayar Yazılımının Temelleri Binary Sayı Sistemleri Network Teknolojilerinin Temelleri

Detaylı

VPN NEDIR? NASıL KULLANıLıR?

VPN NEDIR? NASıL KULLANıLıR? VPN NEDIR? NASıL KULLANıLıR? VPN NEDIR? VPN, Virtual Private Network, yani Sanal Özel Ağ ın kısaltılmasıdır. VPN sayesinde ağlara uzaktan erişim sağlanır. VPN sanal bir ağ uzantısı oluşturduğu için ağa

Detaylı

BİLGİSAYAR AĞLARI. Feridun Karakoç Dumlupınar Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü 2015 Kütahya

BİLGİSAYAR AĞLARI. Feridun Karakoç Dumlupınar Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü 2015 Kütahya BİLGİSAYAR AĞLARI Feridun Karakoç Dumlupınar Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü 2015 Kütahya Bilgisayar Ağı Nedir? İki veya daha fazla bilgisayarın bir araya gelerek belirli bir protokol altında iletişimde

Detaylı

AĞ TEMELLERİ. 3.Hafta Ders Sunusu Öğr.Gör.Volkan ALTINTAŞ

AĞ TEMELLERİ. 3.Hafta Ders Sunusu Öğr.Gör.Volkan ALTINTAŞ AĞ TEMELLERİ 3.Hafta Ders Sunusu Öğr.Gör.Volkan ALTINTAŞ Topoloji Nedir? Bir ağdaki bilgisayarların nasıl yerleşeceğini, nasıl bağlanacağını, veri iletiminin nasıl olacağını belirleyen genel yapıdır. Fiziksel

Detaylı

TBF 110 BİLGİSAYARDA VERİ İŞLEME ve UYGULAMALARI Ha9a- 2 - İnternet

TBF 110 BİLGİSAYARDA VERİ İŞLEME ve UYGULAMALARI Ha9a- 2 - İnternet BİLGİSAYARDA VERİ İŞLEME ve UYGULAMALARI Ha9a- 2 - İnternet 2015 2016 Akademik Yılı Öğr. Gör. Gülten Güngörmüş gulteng@baskent.edu.tr Oda No: B- 202 Öğr. Gör. Gizem Öğütcü ogutcu@baskent.edu.tr Oda No:

Detaylı

UTP Kablo Bağlantıları (Düz/Çapraz)

UTP Kablo Bağlantıları (Düz/Çapraz) UTP Kablo Bağlantıları (Düz/Çapraz) 1 Genel Bağlantı Kuralları 2 İki Bilgisayar Arası Çapraz (Cross) Bağlantı 3 Düz kablo (Straight-Through Ethernet Cable) 568A568A veya 568B568B olmalıdır 4 Çapraz

Detaylı

Internet Nedir? Devlet Kurumları. Internet Servis Sağlayıcılar. Lokal Ağ. Eğitim Kurumları. Kişisel Bilgisayar. Dizüstü Bilgisayar.

Internet Nedir? Devlet Kurumları. Internet Servis Sağlayıcılar. Lokal Ağ. Eğitim Kurumları. Kişisel Bilgisayar. Dizüstü Bilgisayar. İnternet Nedir? Internet Nedir? Internet, bilgisayar ağlarını kapsayan uluslararası bir ağdır. Farklı büyüklükteki ve tipteki birbirinden bağımsız binlerce bilgisayar ağından oluşur. Bu ağların her birinde

Detaylı

- Kablo gücünün uyulması zorunlu biçimde tanımlanması ve elektriksel izolasyon gereksinimlerinin açıklanması.

- Kablo gücünün uyulması zorunlu biçimde tanımlanması ve elektriksel izolasyon gereksinimlerinin açıklanması. IEEE1394-1995 aygıtı nasıl çalışır? Giriş FireWire olarak da bilinen IEEE1394, Apple Computer Inc. tarafından 1980'lerde piyasaya sürülmüştür. FireWire, mevcut paralel veri yollarına ucuz bir alternatif

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ Von Neumann Mimarisi Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği mimariyi temel almaktadır. Merkezi İşlem Birimi Aritmetik ve Mantık Birimi Kontrol

Detaylı

Tarzan: A Peer-to-Peer Anonymizing Network Layer 1 EMRE YESĐRCĐ 2 KONULAR Giriş Anonimlik Nedir? Tasarım ve Hedefler Kural Tanımı Kodlama Sonuç 3 Giriş Tarzan her düğümünde bir karıştırıcı olan bir peer

Detaylı