EPİDURAL ANALJEZİ VE HEMŞİRELİK BAKIMI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "EPİDURAL ANALJEZİ VE HEMŞİRELİK BAKIMI"

Transkript

1 C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 2000, 4(1) EPİDURAL ANALJEZİ VE HEMŞİRELİK BAKIMI Hatice TEL* ÖZET Epidural analjezi akut ve kronik ağrının giderilmesinde etkili bir uygulamadır. Epidural analjezi özellikle kansere bağlı ağrıda etkin ve popüler bir ağrı kontrol yöntemi olmaya başlamıştır. Bu ağrı kontrol yönteminin birçok avantajı olmakla beraber bazı yan etkileri ve komplikasyonları da bulunmaktadır. Bu komplikasyonlann erken dönemde tespiti hastanın yakından izlenmesini gerektirir. Epidural analjezinin etkin ve güvenli olabilmesi için hemşirenin hastayı nasıl izleyeceğini bilmesi, gelişebilecek komplikasyonlann ve yan etkilerin farkında olması gerekir. Bu makalede epidural analjezi uygulama amaçlarına, epidural kateter takılan bireyin hemşirelik bakım ve izlemineyer verilmiştir. Anahtar Sözcükler: Ağrı, epidural analjezi, narkotik analjezikler, hemşirelik bakımı SUMMARY Epidural analgesia and nursing care Epidural analgesia is an effective method in the management of acute and chronic pain. Epidural analgesia is becoming a more popular and effective method of pain control especially pain which occure because of cancer. This pain control method has a number of advantages. However, side effects and complications can and do occure. Therefore It is necessary to monitor the patient closely in order that the presence of complications may be detected early. In order for it to be used effectively and safely nurses need to know how to monitor the patient and to be aware of complications and side effects that could arise. This paper aims to give an overview of the aims of epidural analgesia, nursig care and monitoring of the individual with epidural cannula. Key Words: Pain, epidural analgesia, narcotic analgesics, nursing care GİRİŞ Epidural analjezi, analjezik ve antiinflematuar ilaçların epidural aralığa yerleştirilen bir kateter aracılığıyla epidural aralık içine uygulanması işlemidir (Pritchard ve Mallett 1993). Akut postroperatif ağrı veya kronik ağrıda, özellikle de kansere bağlı kronik ve şiddetli ağrının giderilmesinde epidural aralığa yerleştirilen kateter aracılığıyla narkotik analjeziklerin uygulanması yeni bir ilerleme olarak kabul edilir (Southern 1990, Jacques 1994,Potter ve Perry 1995, Matassorin-Jacobs 1997). Narkotik analjeziklerin epidural olarak uygulanmasıyla kranial sinirlerin aşağısında herhangi bir yerden kaynaklanan ağrıyı kontrol etmek mümkün olmaktadır (Hansberry ve ark. 1990). Epidural analjezinin kullanım yaygınlığının giderek artması hemşirenin epidural analjezi uygulanan hastanın bakım ve izlemindeki sorumluluklarını ön plana çıkarmaktadır. Epidural analjezi uygulamasına bir temel oluşturmak amacıyla spinal kordun temel anatomik ve fizyolojik özelliklerini hatırlamak yararlı olacaktır. Temel Anatomi-Fizyoloji Kolumna vertebralis 7 servikal, 12 torokal, 5 lumbal, 5 sakral, 4 koksigeal olmak üzere 33 vertebradan oluşur. Her bir vertabranın orta kısmı boşluk olup, bu vertebral kanal Spinal Kordu adeta bir kafes gibi sarar. Spinal Kord, foremen magnumdan başlayarak vertebral kanal boyunca lumbal 1 ve 2. vertebralar hizasına kadar uzanır (Pritchard ve Mallett 1993, Ozuna 1997). Beyin ve spinal kord koruyucu fonksiyonu olan meninkslerle sarılmıştır. Meninksler spinal kordu 3 tabaka halinde sarar. En dışta yer alan, beyin, spinal kord ve sinir köklerini saran kalın, fıbröz tabaka duramaterdir. Duramater ve vertebral kanal duvarı arasındaki boşluk epidural aralık olarak adlandırılır. Epidural aralık yaklaşık 0.5 cm çapında olup, konnektif doku, yağ, venöz pleksus, spinal arterioller ve lenfatikler yönünden zengindir. Spinal sinirler epidural aralığı lateral olarak çaprazlayarak geçer. Spinal sinirler posterior ve anterior köklerden oluşur. Posterior kök periferden gelen duyu impulslarını spinal korda taşırken, anterior kök spinal korddan gelen desendig motor impulsları perifere taşır *Yrd.Doç.Dr., Cumhuriyet Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu, Hemşirelik Esasları ABD, Sivas. 33

2 (Wild ve Coney 1992, Pritchard ve Mallett 1993, Hambleton 1994, Jaques 1994, Ozuna 1997). Ortadaki tabaka arakniod materdir. Araknoid mater ince, hassas ve örümcek ağına benzer bir yapıdır. Beyin dokusunu besleyen serebral kan damarları buradan geçtiği için oldukça vaskülarize bir membrandir ve kan beyin bariyerinin bir parçası olarak fonksiyon görür. Araknoid mater ve piamater arasında subaraknoid (intratekal) aralık bulunur. Tüm serebral arterler, venler, kranial sinirler ve serebrospinal sıvı subaraknoid aralıkta bulunur. En içte yer alan, ince ve hassas membran piamaterdir. Piamater beyin ve spinal kordu birleştiren şeffaf membrandan oluşur. Piamater kan damarları için de bir destek yapı olarak fonksiyon görür (Pritchard ve Mallett 1993,Hambleton 1994, Jaques 1994, Ozuna 1997). (Bkz. Şekil l a - l b ) (Şekil la, Kaynak: Wild L, Coyne C (1992) Epidural analgesia, Am J Nursing, 92(4):28). (Şekil lb, Kaynak: Pasero C, McCaffery M (1999) Providing epidural analgesia, Nursing 99 29(8):37). Epidural Analjezinin Kullanıldığı Durumlar - Akut postoperatif ağrıyı gidermede (örne ğin; intratorasik cerrahi, abdominal cerrahi, alt ekstremite vasküler cerrahi ve ürolojik girişim ler) - Kronik malignant ağrı tedavisinde (terminal hastalıklarda, kemik metastazlı kanser ağrıla rında) - Obstetride (uterus ve vajinaya yapılan giri şimlerde bu yapıların duyu ve motor sinirlerinin lokal anestetiklerle bloke edilmesi) - Genel anesteziye bir alternatif olarak (kardiyo-vasküler sistem, solunum sistemi ve metabolik problemler nedeniyle genel anestetiklerin kullanımının uygun olmadığı cerrahi hastala rında genel anesteziye alternatif olarak) - Travma sonrası analjezi sağlamada (örne ğin; solunum sırasında ortaya çıkan ağrı nede niyle solunum yetmezliği riski oluşturan kaburga kırıkları) - Lomber kord basısından kaynaklanan kas spazmını ve ağrıyı hafifletmede (Pritchard and Mallett 1993, Jacques 1994, Potter ve Perry 1995, Tucker ve Canobbio 1996, Matassorin- Jacobs 1997). Epidural Kateterin Yerleştirilmesi Epidural analjezide epidural aralığa radyoopak silikondan yapılmış bir kateter yerleştirilir. Epidural kateter ağrının bloke edilmesi gereken yere göre Torokal 1 (Tl) ile Lumbal 3 (L3) arasında herhangi bir yere yerleştirilir (Wild ve Coyne 1992, Jaques 1994). Servikal blok sağlamak amacıyla epidural kateter servikal olarak da yerleştirilebilir. Ancak kateterin servikal bölgeye yerleştirilmesi yaygın bir uygulama değildir (Wild ve Coyne 1992). Epidural analjezi kısa süreli olarak uygulanacak ise, epidural kateter Ll seviyesinde yerleştirilir. Epidural analjezinin uzun süreli uygulanması durumunda ise, kateter cilt altında tünel oluşturarak takılır ve kateterin dışta kalan ucu 34

3 abdominal bölgede cilde tespit edilir (Jacques 1994, Potter ve Perry 1995, Tucker ve Canobbi 1996). Kateter epidural aralığa ameliyathane koşullarında, anestezyolog/hekim tarafından yerleştirilir ve hemşire işleme yardım eder. Epidural kateter ameliyathane ortamında, cerrahi aseptik teknik kullanılarak yerleştirilir. Epidural kateter takılacak hastanın işlemden önce damar yolu açıklığı sağlanarak intravenöz infüzyon başlatılır. Kateterin epidural aralığa rahatlıkla yerleştirilmesi için işlem sırasında hasta sağ/sol lateral pozisyonda yatırılır, ayaklar karnına çekilir, çene göğsüne yaklaştırılır ve işlem süresince hastanın bu pozisyonda kalması sağlanır. Bu pozisyon vertebral aralığın genişlemesini sağlayarak, kateterin epidural aralığa yerleştirilmesini kolaylaştırır. Hastanın işlem süresince verilen pozisyonu koruması ve işleme uyumu için işlem hakkında bilgilendirilmesi ve desteklenmesi önemlidir (Pritchard ve Mallett 1993, Jacques 1994, Potter ve Perry 1995). Kateter epidural aralığa yerleştirilmeden önce cilt Klorheksidine veya Povidon-iyodin ile temizlenir ve cilt altına lokal anestezik madde uygulanır. Kateterin epidural aralığa yerleştirildiğinden emin olduktan sonra anestezyolog / hekim tarafından ilacın test dozu kateterden enjekte edilir. Kateter takıldıktan sonra anestezyolog / hekim tarafından ilacın test dozunun uygulanması kateterin pozisyonunun doğruluğundan emin olmayı amaçlar (Hansberry ve ark. 1990, Pritchard ve Mallett 1993). Kateterin doğru alana yerleştirildiğinden emin olduktan sonra kateterin cilt dışında kalan kısım cilde sütur ile tespit edilir ve kateterin bakteri filtresi ile bağlantısı sağlanır (Jacques 1994, Tucker ve Canobbio 1996). Bakteri filtresi ilaçların bolus şeklinde uygulanması durumunda kullanılır, filtre epidural aralıkta ilaç enjeksiyonu sırasında oluşabilecek kontaminasyonu önlemeye yardım eder (Pritchard ve Mallett 1993, Wilkie ve Boss 1997). Kateter giriş yerinde enfeksiyonu önlemek için kateter girişi steril pansuman malzemesi ile kapatılır. Epidural kateter giriş bölgesindeki pansuman malzemesi -kirlenmedi ya da ıslanmadı ise- ilk olarak kateter takıldıktan 24 saat sonra değiştirilir (Hansberry ve ark 1990, Tucker ve Canobbio 1996). Epidural kateter takıldıktan sonra hastanın yaşam bulguları ameliyat sonrası hasta izlemindekine benzer sıklıkta yapılmalıdır. Yaşam bulgularının yakın izlemi özellikle hipotansiyon ve solunum depresyonu gibi komplikasyonların erken aşamada saptanması açısından önem taşır (Pritchard ve Mallett 1993, Potter ve Perry 1995, Tucker ve Canobbi 1996,Mc Guire 1999). Hasta kateter takıldıktan sonra ilk 3-6 saat düz olarak yatırılmalı, daha sonra yavaşça oturur pozisyona getirilmelidir (Jacques 1994, Me Guire 1999). Kateter giriş yerinde sızıntı, kanama veya enfeksiyon bulgularının olup olmadığı da dikkatle izlenmelidir (Hansberry ve ark 1990, Pritchard ve Mallett 1993, Tucker ve ve Canobbio 1996). Epidural Analjezide Kullanılan İlaçlar Analjezi sağlamak amacıyla kullanılan ilaçlar klinik etkileri dikkate alınarak iki ana gruba ayrılır. 1) Güçlü opioidler (narkotikler), agonistler ve agonist-antagonist analjezikler 2) Zayıf non-opioidler, antipretik analjezikler ve nonsteroid antiinflematuar ilaçlar (NSAID). Morfin ve morfine benzer birçok ilaç güçlü opioid analjezik olarak bilinen ilaçlardır. Agonist-antagonist analjezik ilaçlar ise yalnız başına kullanıldıkları zaman agonist (morfine benzer) etki gösterirken, morfinden sonra kullanıldıkları zaman antagonist etki gösteren ilaçlardır (Thorpe 1996, Matassorin - Jacobs 1997). Birçok ağrılı durum, prostoglandinlerin salınımını tetikleyen inflematuar durumlarda oluşur. NSAI ilaçların prostoglandin salınımını bloke ederek analjezi oluşturduğuna inanılır. NSAI ilaçlar çoğunlukla inflemetuar nedenlerle oluşan hafif ve orta şiddetteki ağrıyı hafifletmek amacıyla tek başına kullanılır (Thorpe 1996,Matassorin-Jacobs 1997). NSAI ilaçlar yaygın olarak epidural analjezide opioidlerle birarada kullanılır (Thorpe 1996). Epidural analjezide en çok kullanılan iki ana ilaç; opioidler (narkotikler) ve lokal anesteziklerdir. Epidural analjezide opioidler ve lokal anestetikler ayrı ayrı uygulanabildiği gibi genellikle sinerjik etki oluşturmak için birarada kullanılır. Bu ilaçların birarada kullanılması ile ilaç yan etkileri azaltılır ve daha iyi analjezi sağlanır (Pasero ve McCaffery 1999). Lokal anestezik ilaçlar duyusal uyarıları bloke eder ve lokal anestezik ilaçların bu etkisi doz ile ilişkilidir. Epidural analjezide lokal anestezikler düşük dozda kullanılır (Wild ve Coyne 1992, Jaques 1994, Pasero ve Mc Caffery 1999). Opioidler ise substantia gelentinosa ve hipotalamustaki spesifik opioid reseptörlere bağlanır ve Substant P'nin (P maddesi) salınımını baskılar. P maddesi ayrıntıları tam olarak bilinmemekle beraber, yavaş ve kronik özellikteki ağrının merkezi sinir sistemine taşınması ile ilgili olan bir maddedir. P maddesinin salınımını bloke eden opioid ilaçlar böylece ağrı impulslarının 35

4 serebral kortekse taşınmasını önlemektedir (Wild ve Coyne 1992, Pritchard ve Mallett 1993, Jacques 1994, Potter ve Perry 1995).(Bkz. Şekil lc- İd). (Şekil lc ve İd, Kaynak: Wild L, Coyne C (1992) Epidural analgesia, Am J Nursing, 92(4):28-29). Spinal kordun dorsal boynuzunda endojen opioidlere özgü reseptörler bulunur. Opioidler epidural aralığa uygulandıkları zaman yavaşça subaraknoid mesafeye ve beyin omurilik sıvısı (BOS) içine difüze olur ve daha sonra spinal kordun dorsal boynuzundaki opioid reseptörlerine ulaşır. Bu reseptörler opioidleri bağlar ve bu şekilde sempatik ve motor sinir bloku oluşmaksızın uzun süreli (8-24 saat) ve tam bir ağrı kontrolü sağlanır (Hansberry ve ark. 1990, Wild ve Coyne 1992, Jacques 1994, Thorpe 1996, Matassorin-Jacobs 1997, McGuire 1999). Bu direkt etkiden dolayı nispeten küçük dozlarda ilaç verilerek serebrospinal sıvıda opioidin yüksek konsantrasyonda olması sağlanabilir. Bu konsantrasyonlar aynı dozun standart parenteral yolla verilmesiyle serebrospinal sıvıda oluşan konsantrasyonundan kat kat daha fazla olup, ilacın serebral ve sistemik yan etkileri de daha düşük düzeydedir (Jacques 1994, Matassorin- Jacobs 1997). Epidural aralığa verilen ilaçlar karaciğerde metabolize edilmeden absorbe edildiğinden, epidural analjezide ağrıyı daha düşük ilaç dozlarıyla gidermek mümkün olmaktadır (Southern 1990, Pasero 1999). Epidural aralığa uygulanan narkotik analjezikler serebrospinal sıvıdan kan içine diffuze olur ve bu nedenle etki süreleri uzundur (Jacques 1994). Epidural analjezide en yaygın kullanılan opioidler morphine, diamorphine, fentonyl'dir (Hansberry ve ark. 1990, Pritchard ve Mallett 1993, Jacques 1994, Potter ve Perry 1995, Pasero vemccaffery 1999). Epidural analjezide ilacın çözünebilme yeteneği ve etki süresi ilaç seçiminde dikkate alınan önemli faktörlerdendir. Epidural analjezide en çok kullanılan ilaçlar narkotik analjeziklerdir. Bazı durumlarda bunların yan etkilerini azaltmak ve sinerjik etki meydana getirmek için lokal anestezikler de (Bivocain gibi) kullanılabilir (Hansberry ve ark. 1990, Jacques 1994, Potter ve Perry 1995). Tek bir ilaç kullanılarak hafifletilen ağrılarda narkotik analjezikler oldukça etkilidir. Ancak, narkotikler sadece belli bir sinir lifini bloke eder. Bu nedenle sekonder olarak gelişen kas spazmı veya sempatik hiperaktivite varsa, tedaviye bir lokal anestezik ilaç eklenir (Jacques 1994). Fentonyl, epidural analjezide yaygın olarak kullanılan narkotik analjeziklerdendir. Lipid solubul bir ilaçtır. Epidural aralığa uygulanan fentonyl epidural yağ ve duramaterin lipid taba-kasında tutulur ve buradan subaraknoid mesafeye diffüze olarak spinal kordun dorsal boynuzundaki substantia gelentinosada opioid reseptörlerine bağlanır (Hambleton 1994, Jacques 1994). Etkisi 5 dakika gibi kısa bir sürede başladığından ağrıyı gidermede oldukça etkilidir. Etki süresi 4 saatten 8 saate kadar değişebilir (Jacques 1994, Matassorin-Jacobs 1997). Morphine, suda çözünür özelliği fentonylden daha yüksektir. Spinal sinir köklerini yıkarcasına yavaş yavaş subaraknoid aralığa diffuze olur. Suda çözünür özelliğinden dolayı serebrospinal sıvı içinde yüksek konsantrasyonda bulunur (Hansberry ve ark. 1990, Jacques 1994). Morphine epidural olarak uygulandığında çabuk başlayan ve uzun süre devam eden bir analjezi sağlanabilir (Kayaalp 1988). Etki süresi 4-24 saat arasında değişir (Kayaalp 1988, Pritchard ve Mallett 1993). Morphine epidural kateter içine uygulanmadan 36

5 önce 5-10 ml serum fizyolojik ile sulandırılır. Epidural aralık saatte en fazla 15 mi ilacı tolere edebileceğinden epidural aralığa bundan daha fazla volümde ilaç uygulamamaya dikkat edilmelidir (Hansberry ve ark. 1990, Tucker ve Canobbio 1996). Bupivacaine, yarı ömrü saat arasında değişen bir lokal anestetiktir. İlaç karaciğerde metabolize olur ve idrar ile atılır. Plesanta yoluyla taşınma oranı ve fetal depresyon riski düşük olduğundan obstetride yaygın olarak kullanılır (Jacques 1994). Epidural Kateterden İlaç Uygulaması Epidural analjezide ilaçlar aralıklı bolus uygulama, sürekli inflizyon ya da hasta kontrollü epidural analjezi pompaları olmak üzere üç şekilde uygulanmaktadır (Hansberry ve ark. 1990, Pritchard ve Mallett 1993, Potter ve Perry 1995, Pasero 1999). Bolus uygulama yaparken: - Eller su ve sabunla yıkanır, - İlaç şişesinin kapağındaki plastik kısım iyotlu pamukla silinir, - Hatalı uygulama olasılığını azaltmak için ilaç doğru ilaç hazırlama ilkelerine uygun olarak hazırlanır ve uygulanır, - İlaç serum fizyolojik ile sulandırılır ve enjektördeki hava çıkartılır, - İlaç epidural kateterden enjekte edilmeden önce kontaminasyonu ve mikroorganizma ların epidural aralığa taşınmasını önlemek amacıyla bakteri filtresinin portal girişi iyotlu pamukla temizlenir, - İlaç verilmeden önce epidural kateter dik katlice aspire edilerek serebrospinal sıvı nın gelmediğinden emin olunmalıdır. Eğer serebrospinal sıvı aspire edilirse bu kateterin epidural aralıkta olmadığı, kateterin intratekal aralığa girmiş olabileceği anla mına gelir. İntratekal olarak uygulana bilecek doz epidural dozun 1/10'u olduğu için kateter kontrol edilmeden ilacın veril mesi ciddi yan etkilerin ortaya çıkmasına neden olacaktır, - İlaç enjekte edildikten sonra kateter ka patılır, - Enjeksiyon sırasında hastaya supine po zisyon verilir ve enjeksiyondan sonra dakika aynı pozisyonda kalması sağ lanır, - İlaç uygulamasını takiben gelişebilecek komplikasyonları (kardiyo-vasküler ve so lunum komplikasyonları gibi) erken dö- nemde saptayabilmek için hastanın yaşam bulguları yakından izlenmelidir (Pritchard ve Mallett 1993, Tucker ve Canobbi 1996, Matassorin-Jacobs 1997, Pasero 1999). Epidural Analjezinin Avantajları - Epidural analjezi ile akut ağrı, kronik ve inatçı ağrıların giderilmesinde mükemmel etkinlik sağlanır. - Epidural analjezide kullanılan ilaçların sedasyon etkisi daha azdır. - Epidural analjezide ilaçların etki süresi oldukça uzundur. - Epidural analjezinin postoperatif ağrıda kullanılması hastanın erken mobilizasyonunu kolaylaştırır. - Epidural analjezide diğer parenteral analjezi yöntemlerinin aksine tekrarlı enjeksiyona bağlı ağrı ve acı duyma gibi istenmeyen etkilerinden hasta korunur. - Epidural analjezinin duyusal fonksiyonlar üzerine olumsuz etkisi yoktur. - Epidural analjezinin kardiyo vasküler sistem üzerine olumsuz etkisi azdır (Hansberry ve ark. 1990, Hambleton 1994, Potter ve Perry 1995, Matasorrin-Jacobs 1997). Epidural analjezinin bir diğer avantajı da kateterin epidural aralıkta kalış süresidir. Bazı kaynaklarda epidural kateterin herhangi bir yan etkisi olmaksızın günlerce ve aylarca kalabileceği (Matasorrin-Jacobs 1997), bazı kaynaklarda da kateterin 72 saatte değiştirildiği bildirilmektedir (Hudok ve ark. 1998). Epidural Analjezinin Komplikasyonları ve Hemşirelik Bakımı Epidural analjezide en sık karşılaşılan komplikasyonlar; solunum depresyonu, kan basıncında ani düşme (hipotansiyon), bulantıkusma, üriner retansiyon, pruritis, konstipasyon, enfeksiyon, lokal anestezik toksisitesi, kateterin hatalı yerleştirilmesi veya yer değiştirmesidir (Hambleton 1994, Pritchard ve Mallett 1993, Potter ve Perry 1995, Wilkie ve Boss 1997, Pasero 1999). Solunum Depresyonu Opioid tedavisi alan tüm hastaları tehdit eden bir risktir. Solunum depresyonu riskinin ilaç dozu arttıkça artmakta olduğu görüşünün yanısıra (Wild ve Coyne 1992, Pasero ve McCaffery 1999), bu komplikasyonun doza bağlı olmadığı da savunulmaktadır (Matassorin-Jacobs 1997). Solunum depresyonu uygulanan opioidin 37

6 spinal korddaki opioid resep-törlerine ve medülladaki solunum merkezine bağlandığı durumlarda ya da kateterin yanlışlıkla intratekal aralığa yerleştirilmesi durumunda gelişir (Matassorin-Jacobs 1997). Solunum depresyonu opioid uygulandıktan dakika sonra erken solunum depresyonu ya da 6-72 saat sonra geç solunum depresyonu şeklinde oluşabilir (Jacques 1994). Solunum depresyonu geliştiğinde solunumun derinliği azalır ve solunum sayısı 1 O/dakika altına düşer. Epidural analjezide solunum depresyonu riskini azaltmak için ilaç dozu yavaş yavaş arttırılır. Hastanın solunum hızı ve derinliği kateter takıldıktan sonraki ilk saatte saatlik olarak izlenir, daha sonra her 4 saatte bir izlem yapılır. Solunumda değişiklik meydana geldiğinde epidural analjezi hemen durdurulur ve hekime haber verilir. Solunum depresyonu geliştiğinde intravenöz olarak yapılmak üzere 0.4mg Naloxone hazır bulundurulur. Kliniğin solunum depresyonu geliştiğinde uygulanmak üzere belirlenmiş bir protokolü varsa protokole uygun olarak ilaç verilir (örneğin, solunum hızı < 8/dk ise ilaçla müdahale yapılır). İlaç uygulamasından sonra solunum düzelmezse, ilk dozdan 5-10 dakika sonra ikinci doz Naloxone uygulanabilir. Solunum depresyonu geliştiğinde kullanılacak acil araçların (entübasyon araçları veya trakeostomi seti gibi) kullanıma hazır durumda bulundurulmasına dikkat edilir (Wild ve Coyne 1992, Pritchard ve Mallett 1993, Hambleton 1994, Jaques 1994, Pasero ve McCaffery 1999). Kan basıncında ani düşme/hipotansiyon Epidural analjezide opioidlerle beraber verilen anestezik maddeler periferik damarlarda sempatik aktiviteyi bloke ederek vazodilatasyona, venöz göllenmeye ve kan basıncında düşmeye neden olabilir (Pritchard ve Mallett 1993, Hambleton 1994, Jacques 1994, Matassorin- Jacobs 1997). Hastaya yüksek dozda opioid verilmesi veya kateterin intratekal aralığa yerleştirilmiş olması da hipotansiyona neden olabilir (Hambleton 1994). Epidural kateterin Tl- T4 düzeyinde yerleştirilmesi de kalbin sempatik sinir uyarımını etkileyerek, bradikardiye ve kan basıncında düşmeye neden olabilir (Jacques 1994). Hastayı hipotansiyona karşı korumak için epidural kateterden ilaç uygulamadan önce ve ilaç uyguladıktan sonra yaşam bulguları değerlendirilir. Kan basıncı ilerleyici olarak düşüyorsa epidural ilaç uygulaması durdurulur. Sistolik kan basıncı 85 mmhg altına düşerse, hekime haber verilir. Kontrendikasyonu yoksa, hastanın başı alçaltılıp ayakları hafif yükseltilir ve hastanın sıvı alımı arttırılır. Maskeyle 4 İt/dakika oksijen uygulanabilir (Wild ve Coyne 1992, Pritchard ve Mallett 1993, Hambleton 1994, Pasero ve McCaffery 1999). Kan basıncını yükseltmek için mg Efedrin (Efedrin kalp atım sayısını, kardiyak atımı artırır ve sempatik sinir sistemine etki ederek vazokonstrüksiyon yapar) intravenöz olarak yapılmak üzere hazır bulundurulur (Pritchard ve Mallett 1993). Bulantı-kusma Opioidlerin yan etkisi olarak beyindeki kusma merkezinin uyarılması nedeniyle gelişebilir (Pritchard ve Mallett 1993). Genellikle opioidin ilk dozu uygulandıktan sonra veya ilaç yüksek dozda uygulandığı zaman oluşur (Pasero ve McCaffery 1999). Hastanın öksürmesi ya da pozisyon değiştirmesi sırasında intratorasik basıncın artmasıyla epidural aralıktaki opioid sistemik dolaşıma sızabilir ve bu durumda da bulantı-kusma görülebilir (Hambleton 1994). Bulantı-kusma geliştiği zaman hekime haber verilir ve isteme uygun olarak antiemetik uygulanır. Hasta aspirasyon riskine karşı korunur. Bulantı-kusmanm nedeni anlaşılmcaya kadar hastaya ağızdan birşey verilmez. İlaç infüzyon şeklinde uygulanıyorsa infüzyon hızı yavaşlatılır. İsteme göre düşük doz Naloxone uygulanabilir. Bulantı-kusmayı önlemede ilaç dozunun yavaş yavaş arttırılması ve kullanılan opioidin değiştirilmesi etkili olabilir (Wild ve Coyne 1992, Pritchard ve Mallett 1993, Matassorin-Jacobs 1997, Pasero ve McCaffery 1999). Üriner retansiyon Epidural olarak uygulanan opioidler asetilkolini bloke eder ve mesaneyi uyaran duyu ve motor sinirlerde blok oluşması sonucu üriner retansiyon gelişir (Wild ve Coyne 1992, Pritchard ve Mallett 1993). Üriner retansiyon genellikle epidural analjezi başlatıldıktan sonraki ilk saatte gelişir. Üriner retansiyonu saptamak amacıyla mesanede glob, sık ve zorlanarak idrar yapma şikayetleri olup olmadığı değerlendirilir. Aldığı çıkardığı sıvı takibi yapılır. Hekim istemiyle Naloxone uygulanabilir. Gerekirse mesane kateterizasyonu uygulanır (Wild ve Coyne 1992, Pritchard ve Mallett 1993,McGuire 1999,Pasero ve McCaffery 1999). Pruritis Pruritis, epidural analjezi uygulamasında sık görülen bir ilaç yan etkisidir. Pruritis gelişmesinde opioid uygulamasını takiben oluşan histamin 38

7 sahnımının etkili olduğu düşünülmektedir (Pritchard ve Mallett 1993,Hambleton 1994). Genellikle yüzde, boyunda ve üst toraksta görülür. Pruritis geliştiği zaman epidural analjezi infüzyonu yavaşlatılır ve durum hekime bildirilir (Wild ve Coyne 1992, Pritchard ve Mallett 1993, Pasero ve McCaffery 1999). İsteme uygun olarak antihistaminik uygulanabilir, ancak etkinliği sınırlıdır (Jacques 1994). Düşük doz opioid antagonisti (Naloxone) uygulanabilir (Hambleton 1994, Pasero ve McCaffery 1999). Lokal soğuk uygulama yapılabilir (Wild ve Coyne 1992). Hasta serin tutulur ve cilde Kalamin solüsyonu uygulanabilir (Pritchard ve Mallett 1993). Konstipasyon Tekrarlı opioid dozlarını takiben gelişen bir komplikasyondur. Opioidlerin gastrointestinal motiliteyi azaltması ve peristaltik hareketleri bozması nedeniyle konstipasyon opioid kullanımında beklendik bir komplikasyondur. Konstipasyonu önlemek için dışkı yumuşatıcılar ve laksatifler kullanılabilir. Hastanın bol lifli diyet alması ve sıvı tüketimini arttırması sağlanır (Matassorin-Jacobs 1997). Hasta abdominal distansiyon yönünden değerlendirilir (Potter ve Perry 1995). Enfeksiyon Epidural analjezi invaziv bir işlem olduğundan enfeksiyon riski yüksektir (Hansberry ve ark. 1990, Hudok ve ark. 1998). İlaç uygulamaları sırasında aseptik tekniklere uygun çalışılmaması nedeniyle gelişebilir (Wild ve Coyne 1992). Kateter giriş yeri kızarıklık, lokal ısı artışı, ödem, ağrı, sıvı sızıntısı gibi lokal enfeksiyon bulguları yönünden günlük olarak değerlendirilir (Wild ve Coyne 1992, Tucker ve Canobbio 1996, Mc Guire 1999). Hasta sistemik enfeksiyon bulguları yönünden de izlenerek vücut ısısı her 4 saatte bir değerlendirilir (Pritchard ve Mallett 1993, Tucker ve Canobbio 1996). Kateter bakımı cerrahi aseptik tekniklerle ve günlük olarak uygulanır. Kateter bölgesi kuru ve temiz olmalıdır (Pasero ve McCaffery 1999). Bununla birlikte pansuman malzemeleri kirlendikçe ve ıslandıkça değiştirilmelidir (Hambleton 1994, Potter ve Perry 1995). Sürekli ya da aralıklı infüzyon uygulamalarında bakteri filtresi günlük olarak, aralıklı bolus enjeksiyonlarında ise 4 günde bir değiştirilmelidir (Tucker ve Canobbi 1996). Lokal anestetik toksisitesi Nadir olarak görülen bir komplikasyon olup lokal anestetik ilaçların sistemik dolaşıma infüzyonu sonucu oluşur. Kulakta çınlama, metalik tat, huzursuzluk, bazı durumlarda kardiyak aritmi ve nöbet görülebilir. Durum hemen hekime bildirilmeli ve epidural ilaç uygulaması durdurulmalıdır. Yaşam bulguları yakından izlenerek acil uygulamalar için hazırlık yapılmalıdır (Pasero ve McCaffery 1999). Kateterin hatalı yerleştirilmesi veya yer değiştirmesi Epidural kateter epidural aralık içinde hareket edebilir ya da durayı perfore edebilir (Jacques 1994). Jacques'in bildirdiğine göre (1994), Me Shane spinal kord içindeki pulsasyonların kateterin ucunun subaraknoid (intratekal) aralığa girmesine olanak verdiğini belirtmektedir. Kateterin epidural aralıktan subaraknoid aralığa kayması ciddi solunum depresyonu veya hipotansiyon gelişmesine neden olabilir (Jacques 1994). Bu riskten hastayı korumak için epidural kateterden ilaç uygulamadan önce kateterin epidural aralıkta olup olmadığı kontrol edilmelidir. Kateter aspire edildiğinde serebrospinal sıvı geliyorsa kateter intratekal aralıkta demektir ve bu durumda ilaç uygulanmamalıdır (Matas-sorin- Jacobs 1997). Kateterin yer değiştirmesini önlemek için kateter cilt dışında güvenli bir şekilde tesbit edilmelidir ve pansuman değiştirilirken dikkatli davranılmalıdır (Jacques 1994, Potter ve Perry 1995). KAYNAKLAR Hambleton NE (1994) Epidural analgesia, Nursing 94, 24(10): Hansberry JL, Bannick KH, Durkan MJ (1990) Managing chronic pain with a permanent epidural catheter, Nursing 90, 20(10): Hudok CM, Gallo BM, Morton PG (1998) Critical Care Nursing (A Holistic Approach),yedinci baskı, Philadelphia, Lippincott Co.,s Jacques A (1994) Epidural analgesia, British Journal of Nursing, 3(14) Kayaalp SO (1988) Rasyonel Tedavi Yönünden Tıbbi Farmakoloji, Cilt:2, dördüncü baskı, Feryal Matbaacılık, s Matassarin-Jacobs E (1997) Pain: Medical Surgical Nursing, JM Black, E Matassorin-Jacobs (Eds), beşinci baskı, Philadelphia, WB Sounders Company, s Mc Guire L (1999) The Patient with Pain: Medical Surgical Nursing-Total Patient Care, GA Harkness, JR Dincher (Eds), onuncu baskı, St Louise, Mosby Year Book Inc., s Ozuna JM (1997) Nervous System: Nursing Assessment: Medical Surgical Nursing, SM Lewis, IC Collier, MM Heitkemper (Eds), dördüncü baskı, St. Louis, Mosby Year Book Inc., s Pasero C (1999) Epidural analgesia in children, American Journal of Nursing, 99(5).20. Pasero C, McCaffery M (1999) Providing epidural analgesia, Nursing 99, 29(8):

8 Potter PA, Perry AG (1995) Basic Nursing: Theory and Practice, üçüncü baskı, St. Louise, Mosby Year Book Inc., s Pritchard AP, Mallett J (Eds) (1993). Manual of Clinical Nursing Procedures, üçüncü baskı, Oxford, Blackwell Scientific Publication, s Southern JP (1990) How to access an epidural implanted port, Nursing 90, 20(7): Tucker SM, Canobbio MM, Paquette EV ve ark. (1996) Patient Care Standards, altıncı baskı, St. Louis, Mosby Year Book Inc., s Thrope DM (1996) Pain Management in the Critically III Patient: Dolon's Critical Care Nursing, SD Ruppert, JG Kernicki, JT Dolon (Eds), ikinci baskı, Philadelphia, FA Davis Company, s.l Wild L, Coyne C (1992) Epidural analgesia, American Journal of Nursing, 92(4): Wilkie DJ, Boss BJ (1997) Pain: Nursing Assessment and Role in Management: Medical Surgical Nursing, SM Lewis, IC Collier, MM Heitkemper (Eds), dördüncü baskı, St. Louis, Mosby Year Book Inc., s

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Hazırlama Komitesi Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Anestezi Teknikerlği Ders Programı. Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Anestezi Teknikerlği Ders Programı. Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma 1. YIL ilk yarıyıl (güz dönemi) BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Anestezi Teknikerlği Ders Programı Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma 09.00-09.50 SHMY101 ANES-101 ANES-101

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Adem Aköl Sinan Özyavaş Hazırlama Komitesi Kalite Konseyi Başkanı Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ ÇOCUK ENFEKSİYON YOĞUN BAKIM İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ

NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ ÇOCUK ENFEKSİYON YOĞUN BAKIM İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ Sayfa No 1 / 5 1.AMAÇ: Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Enfeksiyon yoğun bakım ünitesinde yatmakta olan her hastanın vital organ fonksiyonlarının desteklenmesi; organ

Detaylı

Postüral Drenaj Uygulama

Postüral Drenaj Uygulama Postüral Drenaj Uygulama AMAÇ Akciğerlerdeki sekresyonun yer çekimi yardımıyla drenajının gerçekleştirilmesidir. TEMEL İLKELER Spontan solunumda veya ventilatöre bağlı hastada akciğerlerin tüm bronş ve

Detaylı

AÇIK ve LAPORASKOPİK CERRAHİDE HEMŞİRELİK BAKIMI HEMŞİRE SEHER KUTLUOĞLU ANTALYA ATATÜRK DEVLET HASTANESİ

AÇIK ve LAPORASKOPİK CERRAHİDE HEMŞİRELİK BAKIMI HEMŞİRE SEHER KUTLUOĞLU ANTALYA ATATÜRK DEVLET HASTANESİ AÇIK ve LAPORASKOPİK CERRAHİDE HEMŞİRELİK BAKIMI HEMŞİRE SEHER KUTLUOĞLU ANTALYA ATATÜRK DEVLET HASTANESİ SUNU PLANI Açık ve kapalı cerrahide hemşirelik bakım amacı Açık ve kapalı cerrahide hemşirelik

Detaylı

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ İLAÇ UYGULAMA TALİMATI

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ İLAÇ UYGULAMA TALİMATI T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ İLAÇ UYGULAMA TALİMATI KODU: KLN.TL.12 YAYINLAMA TARİHİ: 21.04.2014 REVİZYON TARİHİ: 00 REVİZYON NO: 00 SAYFA SAYISI:05 1. AMAÇ: Bu

Detaylı

Eser Elementler ve Vitaminler

Eser Elementler ve Vitaminler Doç. Dr. Onur POLAT Eser Elementler ve Vitaminler Esansiyel eser elementin temel özellikleri diyetten kesilmesi veya yetersiz alımıyla yapısal ve biyokimyasal değişikliklerin olması ve bu değişikliklerin

Detaylı

PROSTAT AMELİYATI SIRASI BAKIM. Prof. Dr. NEVİN KANAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ FLORENCE NIGHTINGALE HEMŞİRELİK YÜKSEKOKULU

PROSTAT AMELİYATI SIRASI BAKIM. Prof. Dr. NEVİN KANAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ FLORENCE NIGHTINGALE HEMŞİRELİK YÜKSEKOKULU PROSTAT AMELİYATI SIRASI BAKIM Prof. Dr. NEVİN KANAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ FLORENCE NIGHTINGALE HEMŞİRELİK YÜKSEKOKULU Ürolojik cerrahi daha kompleks ve oldukça fazla mükemmeli hedefleme yolunda gelişmesini

Detaylı

İLAÇ UYGULAMA TALİMATI

İLAÇ UYGULAMA TALİMATI Dok No:KLN.TL.08 Yayın Tarihi: NİSAN 2013 Rev.Tar/No:-/0 Sayfa No: 1 / 5 1.0 AMAÇ: Bu talimatın amacı ilaç uygulamalarını standardize etmektir. 2.0 KAPSAM: Bu talimat oral, intravenöz, subcutan,intramüsküler

Detaylı

AKUT AĞRI UYGULAMALARINDA TÜRKİYE DEN VERİLER

AKUT AĞRI UYGULAMALARINDA TÜRKİYE DEN VERİLER AKUT AĞRI UYGULAMALARINDA TÜRKİYE DEN VERİLER POSTOPERATİF AĞRI Prof. Dr. Zeynep ETİ Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi yoloji Anabilim Dalı Dolin SJ. Br J Anaesth 2002; 89: 409-23 Sommer M et al Eur J

Detaylı

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Sendromu Veno- Oklüzif Hastalık Engraftman Sendromu Hemşirelik İzlemi Vakamızda: KİT (+14)-

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No 22.07.2014 Hemodiyaliz Makinesini Hazırlama Talimatı yerine 01 Diyaliz Ünitesi Enfeksiyon Kontrol Önlemleri Talimatı na atıfta bulunuldu. Hazırlayan:

Detaylı

Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu

Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu Türk Pediatrik Hematoloji Derneği Hemofili/Hemostaz/Tromboz Alt Çalışma grubu tarafından 25 Eylül 2010 tarihinde düzenlenen

Detaylı

İNTRAMÜSKÜLER ENJEKSİYON SONRASINDA NELERİ TAKİP ETMELİYİZ?

İNTRAMÜSKÜLER ENJEKSİYON SONRASINDA NELERİ TAKİP ETMELİYİZ? İNTRAMÜSKÜLER ENJEKSİYON SONRASINDA NELERİ TAKİP ETMELİYİZ? Hem. Oya SAĞIR Bahçelievler Aile Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi Hazırlanma Tarihi: 10 Eylül 2013 Sunum Akışı İntramüsküler Enjeksiyon

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Adem Aköl Sinan Özyavaş Hazırlama Komitesi Kalite Konseyi Başkanı Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

Lokal anestetik preparatları

Lokal anestetik preparatları Lokal anestetikler Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 21.10.2010 Lokal anestetik preparatları 2 2/30 1 3 3/30

Detaylı

İNTRATEKAL MORFİN UYGULAMASININ KORONER ARTER BYPASS GREFT OPERASYONLARINDA ETKİSİ

İNTRATEKAL MORFİN UYGULAMASININ KORONER ARTER BYPASS GREFT OPERASYONLARINDA ETKİSİ İNTRATEKAL MORFİN UYGULAMASININ KORONER ARTER BYPASS GREFT OPERASYONLARINDA STRES YANIT VE AĞRI KONTROLÜ ÜZERİNE ETKİSİ KARTAl KOŞUYOLU YÜKSEK İHTİSAS EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ ANESTEZİ VE REANİMASYON

Detaylı

PLAN OPİOİD KULLANIMI. DSÖ Analjezik merdiveni OPİOİD KULLANAN HASTANIN TAKİBİ

PLAN OPİOİD KULLANIMI. DSÖ Analjezik merdiveni OPİOİD KULLANAN HASTANIN TAKİBİ OPİOİD KULLANIMI Dr Didem AKÇALI Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Renimasyon AD Algoloji BD PLAN Türkiye de bulunan opioidler ve özellikleri Opioid kullanım alanları Opioid rotasyonu DSÖ

Detaylı

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 9.Hafta ( 10-14 / 11 / 2014 ) 1.)İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 2.) İLAÇLARIN VERİLİŞ YOLLARI VE ETKİSİNİ DEĞİŞTİREN FAKTÖRLER Slayt No : 13 1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

Detaylı

İleri Evre Parkinson Hastalığı nda Tedavi Seçenekleri

İleri Evre Parkinson Hastalığı nda Tedavi Seçenekleri İleri Evre Parkinson Hastalığı nda Tedavi Seçenekleri Parkinson Hastalığı Nasıldır? Parkinson Hastalığı nda amaç, beyinde eksilen dopaminin oluşturduğu etkiyi yerine koymaktır. Bu maddenin yerine geçen

Detaylı

Santral Venöz Kateter. Hem. Güliz Karataş Hacettepe Ped KİT Ünitesi

Santral Venöz Kateter. Hem. Güliz Karataş Hacettepe Ped KİT Ünitesi Santral Venöz Kateter Hem. Güliz Karataş Hacettepe Ped KİT Ünitesi 8 yaşında ALL VAKA sürecinde SVK TANI : 8/2010 RELAPS 1/2011 KİT 6/2011 7/2011 3/2013 +55.gün +13.ay hafif kgvhh Santral venöz Port kateter

Detaylı

SAĞLIKTA NANOTEKNOLOJİ

SAĞLIKTA NANOTEKNOLOJİ SAĞLIKTA NANOTEKNOLOJİ Uzm. Hem. İlknur Yayla *Acıbadem Kozyatağı Hastanesi Hemşirelik Hizmetleri Müdürü, Acıbadem Sağlık Grubu Ameliyathaneler ve MSÜ Koordinatörü Hazırlanma Tarihi: 23 Mart 2016 http://www.haberturk.com/saglik/haber/536313-kanserde-nano-teknoloji-mucizesi

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Hazırlama Komitesi Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar YARALANMALAR YARA NEDİR? Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon

Detaylı

İNTRAVENÖZ (IV) ENJEKSİYON

İNTRAVENÖZ (IV) ENJEKSİYON 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 15.Hafta ( 22-26 / 12 / 2014 ) İNTRAVENÖZ ENJEKSİYON(IV-damar içi) ve İLAÇ UYGULAMA TEKNİĞİ Slayt No : 25 Damar Yolu Endikasyonları : 1.) Ven içine ilaç uygulama 2.)

Detaylı

HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ. Dr. Lale Sever

HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ. Dr. Lale Sever HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ Dr. Lale Sever Intradiyalitik Komplikasyonlar Sık Kalıcı morbidite Mortalite Hemodiyaliz Komplike bir işlem! Venöz basınç monitörü Hava detektörü

Detaylı

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 2007 Yoğun Bakım Üniteleri Hasta bakımının en karmaşık Masraflı Teknoloji ile içiçe Birden fazla organı ilgilendiren

Detaylı

Acil Serviste Sedasyon ve Analjezi

Acil Serviste Sedasyon ve Analjezi Acil Serviste Sedasyon ve Analjezi Journal of Clinical and Analytical Medicine Acil Tıp El Kitabı Güçlü Aydın, Ümit Kaldırım Opioidler Analjezi bilinç değişikliği yaratmadan ağrının azaltılmasıdır. Akut

Detaylı

MORPHINE HCL AMPUL 10 mg/1 ml

MORPHINE HCL AMPUL 10 mg/1 ml MORPHINE HCL AMPUL 10 mg/1 ml FORMÜL Her bir ml Ampulde; Morfin HCL 3.H2O 10 mg Sodyum Klorür 5 mg Enjeksiyonluk Su km. 1 ml FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLER Farmakodinamik özellikleri Morfin primer etkisini Santral

Detaylı

Bası Yarası Tedavisi Sonrası Gelişebilecek Erken ve Geç Dönem Komplikasyonları

Bası Yarası Tedavisi Sonrası Gelişebilecek Erken ve Geç Dönem Komplikasyonları Basınç Yaraları (Dekübütüs Ülserleri ) Basınç Yaralarının Nedenleri Basınç Yarası Oluşmasında Risk Faktörleri Basınç Bölgeleri Basınç Yaralarının Oluşumu ve Evreleri Basınç Yaralarının Önlenmesi Bası Yarası

Detaylı

Hisar Intercontinental Hospital

Hisar Intercontinental Hospital Varisler BR.HLİ.92 Venöz Hastalıklar (Toplardamarlar) Varis Hastalığı: Bacaklarımızda kirli kanı yukarı taşımak üzere görev alan iki ana ven sistemi bulunur. Yüzeyel ve derin ven sistemi olarak adlandırılan

Detaylı

BÖLÜM 19 Yaralanma, zehirlenme ve dış nedenlerin bazı diğer sonuçları (S00-T98) Kafa yaralanmaları (S00-S09) Yüzeysel kafa yaralanması Başın açık

BÖLÜM 19 Yaralanma, zehirlenme ve dış nedenlerin bazı diğer sonuçları (S00-T98) Kafa yaralanmaları (S00-S09) Yüzeysel kafa yaralanması Başın açık S00 S01 S02 S03 S04 S05 S06 S07 S08 S09 S10 S11 S12 S13 S14 S15 S16 S17 S18 S19 S20 S21 S22 S23 S24 S25 S26 S27 S28 S29 S30 S31 S32 S33 S34 S35 S36 S37 S38 S39 BÖLÜM 19 Yaralanma, zehirlenme ve dış nedenlerin

Detaylı

KAN ALMA TALİMATI REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

KAN ALMA TALİMATI REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Yrd. Doç. Dr. Kaya Süer, Dilek Baytaş Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/5 1. AMAÇ

Detaylı

ÖDEM NEDİR? Hazırlayan : FATMA OKUMUŞ

ÖDEM NEDİR? Hazırlayan : FATMA OKUMUŞ ÖDEM NEDİR? Hazırlayan : FATMA OKUMUŞ ÖDEM NEDİR TANIM Ödem sık karşılaşılan ve vücutta sıvı birikimi olarak tanımlanan ve bazen de bazı ciddi hastalıkların belirtisi olan klinik bir durumdur. Ödem genellikle

Detaylı

Mekanik Ventilasyondaki Hastanın Bakımı

Mekanik Ventilasyondaki Hastanın Bakımı Mekanik Ventilasyondaki Hastanın Bakımı AMAÇ Mekanik ventilasyon uygulanan hastanın hemşirelik bakımının planlanması ve mekanik ventilasyonun devamlılığının sağlanmasıdır. TEMEL İLKELER Tanımlar Ventilatör

Detaylı

NEFROSTOMİ BAKIMI. - Mikroorganizmaların çevreye temasını önler.

NEFROSTOMİ BAKIMI. - Mikroorganizmaların çevreye temasını önler. NEFROSTOMİ BAKIMI Nefrostomi, karın arka yan duvarından böbrek pelvisine idrar drenajı için kateter yerleştirilmesidir. Perkütan yada açık cerrahi ile yapılır. Nefrostomi tüpü için Maloket kateterler veya

Detaylı

KAUDAL ANESTEZĠ. Hazırlayan:Dr.Mert Akbaş, FIPP

KAUDAL ANESTEZĠ. Hazırlayan:Dr.Mert Akbaş, FIPP KAUDAL ANESTEZĠ Hazırlayan:Dr.Mert Akbaş, FIPP Kaudal anestezi epidural anestezinin sakral bölgeden uygulanmasıdır. ANATOMİ: Sakrum, beş sakral vertebranın birleşmesi ile oluşan büyük bir üçgen şeklindedir.

Detaylı

17.02.2015 NAZOGASTRİK (TÜP) SONDA UYGULAMASI. Nazogastrik Sonda Uygulaması. 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği. Nazogastrik Sonda Uygulaması

17.02.2015 NAZOGASTRİK (TÜP) SONDA UYGULAMASI. Nazogastrik Sonda Uygulaması. 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği. Nazogastrik Sonda Uygulaması 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 32.Hafta ( 04 08 / 05 / 2015 ) NAZOGASTRİK SONDA UYGULAMASI Slayt No : 44 Nazogastrik Tüp Uygulama Amaçları Zehirlenmelerde zararlı ve toksik maddeleri boşaltmak, Mide

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant)

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 1 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 2 Prospektüs 3 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) Steril,apirojen Formülü Beher Zoladex LA Subkütan implant, enjektör içinde, uygulamaya hazır, beyaz

Detaylı

KADAVRADAN ORGAN ALINMASI. Özlem ERGİNBAŞ Ameliyathane Hemşiresi

KADAVRADAN ORGAN ALINMASI. Özlem ERGİNBAŞ Ameliyathane Hemşiresi KADAVRADAN ORGAN ALINMASI Özlem ERGİNBAŞ Ameliyathane Hemşiresi KADAVRADAN ORGAN ALINMASI Beyin ölümü kararı verilmiş donörlerden (vericilerden) usulüne uygun olarak başka kişiye nakledilmek üzere organların

Detaylı

OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi)

OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi) OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi) Otonom sinir sitemi iki alt kısma ayrılır: 1. Sempatik sinir sistemi 2. Parasempatik sinir sistemi Sempatik ve parasempatik sistemin terminal nöronları gangliyonlarda

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

ZOR DAMARYOLLARINDA ALTERNATİF YÖNTEMLER

ZOR DAMARYOLLARINDA ALTERNATİF YÖNTEMLER ZOR DAMARYOLLARINDA ALTERNATİF YÖNTEMLER EGE ÜNİVERSİTESİ ACİL TIP ANABİLİM DALI HEMŞİRE GÜLNUR GÜREFE SUNUM HEDEFLERi ACİLSERVİSE BAŞVURAN,DAMARYOLU PROBLEMİ OLAN HASTALARDA ALTERNATİF DAMARYOLU TEKNİKLERİNİN

Detaylı

Elif KILINÇ. Gaziantep Üniversitesi araştırma ve Uygulama Hastanesi Üroloji Servis Hemşiresi

Elif KILINÇ. Gaziantep Üniversitesi araştırma ve Uygulama Hastanesi Üroloji Servis Hemşiresi Elif KILINÇ Gaziantep Üniversitesi araştırma ve Uygulama Hastanesi Üroloji Servis Hemşiresi Genel olarak, planlanmış ameliyat için hazırlık üç aşamada uygulanır: Hastanın kliniğe yatırılmasından, ameliyat

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Hakan Şimşek. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Hakan Şimşek. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Yetişkinde Gergin Omurilik Sendromu ve Eşlik Eden Toraks Deformitesi Gergin omurilik, klinik bir durumdur ve zemininde sebep olarak omuriliğin gerilmesi sonucu

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KANAMALARDA İLKYARDIM BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Kanama

Detaylı

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-1

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-1 İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-1 1) Aşağıdaki durumlardan hangisinde turnike uygulanır? a) Çok sayıda yararı varsa ilkyardımcı tek ise b) Yaralının güç koşullarda bir yere taşınması gerekiyorsa

Detaylı

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır.

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır. Erkek üreme sisteminin önemli bir üyesi olan prostatta görülen malign (kötü huylu)değişikliklerdir.erkeklerde en sık görülen kanser tiplerindendir. Amerika'da her 5 erkekten birinde görüldüğü tespit edilmiştir.yine

Detaylı

17.02.2015. ENTERAL BESLENME (Gavaj) 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği ENTERAL BESLENME ( GAVAJ ) Enteral Beslenme. 36.Hafta ( 01 05 / 06 / 2015 )

17.02.2015. ENTERAL BESLENME (Gavaj) 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği ENTERAL BESLENME ( GAVAJ ) Enteral Beslenme. 36.Hafta ( 01 05 / 06 / 2015 ) 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 36.Hafta ( 01 05 / 06 / 2015 ) ENTERAL BESLENME ( GAVAJ ) Slayt No : 48 4 ENTERAL BESLENME (Gavaj) Besin ve sıvıları ağız yoluyla yeterli alamayan veya hiç alamayan

Detaylı

SERVİKAL DİSK HERNİSİ

SERVİKAL DİSK HERNİSİ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ SERVİKAL DİSK HERNİSİ (Boyun Fıtığı) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ SERVİKAL MYELOPATİLİ HASTALARIN YAKINMALARI Omurga, omur denilen

Detaylı

Çocuklarda Vücut Ağırlığı Ölçümü

Çocuklarda Vücut Ağırlığı Ölçümü Çocuklarda Vücut Ağırlığı Ölçümü AMAÇ Çocuğun vücut ağırlığının doğru olarak ölçülmesi, sonucun çocuğun yaşına göre değerlendirilmesi ve değişikliklerin izlenmesidir. TEMEL BİLGİLER Sağlıklı çocuklarda

Detaylı

KLİNİKTE ANALJEZİKLER VE ANALJEZİK KULLANIM İLKELERİ Prof. Dr. Gül Köknel TALU

KLİNİKTE ANALJEZİKLER VE ANALJEZİK KULLANIM İLKELERİ Prof. Dr. Gül Köknel TALU KLİNİKTE ANALJEZİKLER VE ANALJEZİK KULLANIM İLKELERİ Prof. Dr. Gül Köknel TALU AMAÇ Kronik ağrılı hastada doğru analjezik tedavi uygulamaları hakkında bilgi vermek. ÖĞRENİM HEDEFLERİ Öğrenci bu dersin

Detaylı

HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE TRANSPLANTASYONUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ. Nevin Çetin Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİT Ünitesi

HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE TRANSPLANTASYONUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ. Nevin Çetin Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİT Ünitesi HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE TRANSPLANTASYONUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ Nevin Çetin Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİT Ünitesi Hematopoetik kök hücre transplantasyonu hematoloji-onkoloji alanında özel bir daldır

Detaylı

Rejyonel Anestezi Sonrası Düşük Ayak

Rejyonel Anestezi Sonrası Düşük Ayak Rejyonel Anestezi Sonrası Düşük Ayak Zeliha Korkmaz Dişli 1, Necla Tokgöz 2, Fatma Ceyda Akın Öçalan 3, Mehmet Fa>h Korkmaz 4, Ramazan Bıyıklıoğlu 2 1 Anesteziyoloji Bölümü, Malatya Devlet Hastanesi 2

Detaylı

Lavman Uygulama. Verilen sıvı ile dışkının yumuşatılması, gerilimin arttırılması ve rektumda uyarıcı etki sağlanarak defekasyonun sağlanmasıdır.

Lavman Uygulama. Verilen sıvı ile dışkının yumuşatılması, gerilimin arttırılması ve rektumda uyarıcı etki sağlanarak defekasyonun sağlanmasıdır. AMAÇ Verilen sıvı ile dışkının yumuşatılması, gerilimin arttırılması ve rektumda uyarıcı etki sağlanarak defekasyonun sağlanmasıdır. TEMEL İLKELER Lavman solüsyonunun miktarı, lavmanın çeşidine ve kişinin

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: 5 ml lik her bir ampul, 25 mg urapidil e eşdeğer 27,35 mg urapidil hidroklorür içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: 5 ml lik her bir ampul, 25 mg urapidil e eşdeğer 27,35 mg urapidil hidroklorür içerir. KULLANMA TALİMATI EBRANTİL 25 mg IV Enjeksiyonluk Çözelti İçeren Ampul Damar içine enjekte edilir. Etkin madde: 5 ml lik her bir ampul, 25 mg urapidil e eşdeğer 27,35 mg urapidil hidroklorür içerir. Yardımcı

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. FENİSTİL Jel 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM

KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. FENİSTİL Jel 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI FENİSTİL Jel 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: 1 g jel, 1 mg dimetinden maleat içerir. Yardımcı maddeler: Propilen glikol, benzalkonyum klorür

Detaylı

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR?

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR? KEMOTERAPİ NEDİR? Kanser hücrelerini tahrip eden kanser ilaçları kullanılarak yapılan tedaviye kemoterapi denir. Bu tedavilerde kullanılan ilaçlara antikanser ilaçlar da denir. Kanserin türüne göre kemoterapinin

Detaylı

KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013

KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013 KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013 SUNUM KAPSAMI Niçin KMY yaparız? Hangi yöntemi kullanırız? KMY sonuçlarını nasıl değerlendirmemiz gerekir? Kırık

Detaylı

KISITLAMA ALTINDAKİ HASTA BAKIM VE DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ

KISITLAMA ALTINDAKİ HASTA BAKIM VE DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ KOD:YÖN.PRS 15 YAY.TAR:10.10.2011 REV.TAR:25.02.2013 REV.NO:01 SAYFA :1 / 5 1.AMAÇ: Bu prosedürün amacı kısıtlama altındaki hastanın bakımında standart bir yöntem belirlemektir. 2.KAPSAM: Bu protokol kısıtlama

Detaylı

MYOLOGIA CRUSH SENDROMU. Dr. Nüket Göçmen Mas

MYOLOGIA CRUSH SENDROMU. Dr. Nüket Göçmen Mas MYOLOGIA CRUSH SENDROMU Dr. Nüket Göçmen Mas Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi AD Kas hücresi ve kas dokusu Kısalma özelliğini taşıyan hücreye kas hücresi denir. Bunların oluşturduğu dokuya

Detaylı

PERİNE BAKIMI. Perine bakımında amaç; Hastayı gelişebilecek enfeksiyonlardan korumak, hastanın rahatlığını, konforunu, temizliğini sağlamaktır.

PERİNE BAKIMI. Perine bakımında amaç; Hastayı gelişebilecek enfeksiyonlardan korumak, hastanın rahatlığını, konforunu, temizliğini sağlamaktır. PERİNE BAKIMI Perine bakımına hoş geldiniz Perine önde simfibis pubis, yanlarda iskial tübositler, arkada koksiks kemik yapıları tarafından sınırlandırılan ve dış genital organları kaplayan alandır. Ter,

Detaylı

Santral Venöz Kateter (SVK) Bakımı

Santral Venöz Kateter (SVK) Bakımı Santral Venöz Kateter (SVK) Bakımı AMAÇ Santral kateterin tıkanması ve enfeksiyon oluşmasının önlenmesidir. TEMEL İLKELER Sık veya sürekli damar erişimine gereksinim gösteren hastalarda tercih edilir.

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Dersin Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Kredisi AKTS Yoğun Bakım Hemşireliği I YBH 501 I.Yarıyıl 3 T+4 U 5 10

DERS BİLGİLERİ. Dersin Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Kredisi AKTS Yoğun Bakım Hemşireliği I YBH 501 I.Yarıyıl 3 T+4 U 5 10 DERS BİLGİLERİ Yoğun Bakım Hemşireliği I YBH 501 I.Yarıyıl 3 T+4 U 5 10 Dersin Süresi (Dönemlik /Yıllık) Dersin Öğrenim Çıktıları Dersin İçeriği Önerilen Kaynaklar Prof. Dr. Fatma Eti Aslan Prof. Dr. Fatma

Detaylı

Anjiyografi Bilgilendirme Formu

Anjiyografi Bilgilendirme Formu Anjiyografi Bilgilendirme Formu BR.HLİ.082 Koroner anjiyografi nedir? Koroner anjiyografi, özel bir kamera ile kalbinizin atar damarlarının röntgen film çekimi ile incelenmesidir. İşleminiz kateter laboratuvarında

Detaylı

Cerrahi ne zaman gerekli. Mini-slingler Periuretral enjeksiyonlar. Mini-slingler. Mid-slingler. MiniArc MUS yerleştirme. MiniArc MUS yerleştirme

Cerrahi ne zaman gerekli. Mini-slingler Periuretral enjeksiyonlar. Mini-slingler. Mid-slingler. MiniArc MUS yerleştirme. MiniArc MUS yerleştirme Cerrahi ne zaman gerekli Mini-slingler Periuretral enjeksiyonlar Dr Tevfik Yoldemir Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. Konservatif veya medikal tedavi faydalı olmazsa Urodinamik

Detaylı

24 Ekim 2014/Antalya 1

24 Ekim 2014/Antalya 1 Kronik Böbrek Hastalığının Kontrolü ve Yönetimi Doç. Dr. Öznur USTA YEŞİLBALKAN Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi İç Hastalıkları Hemşireliği o.u.yesilbalkan@ege.edu.tr 24 Ekim 2014/Antalya 1 SUNUM

Detaylı

hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi

hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi İçindekiler Bel fıtığı nedir? 4 Bel fıtığı teşhisi nasıl yapılır? 6 Bel fıtığı tedavisi nasıl yapılır? 7 Barricaid için bir aday

Detaylı

Toraks Travmalarında Hasar Kontrol Cerrahisi Teknikleri

Toraks Travmalarında Hasar Kontrol Cerrahisi Teknikleri Doç. Dr. Onur POLAT Toraks Travmalarında Temel kuralın tanı ve tedavinin aynı anda başlaması olduğu gerçeği hiçbir zaman unutulmamalıdır. Havayolu erken entübasyon ile sağlanmalı, eğer entübasyonda zorluk

Detaylı

30.12.2014. Kan Alma. Kan gazı almada tercih edilen arterler şunlardır: Radial arter Brakial arter Femoral arter Dorsalis pedis ve tibial arter

30.12.2014. Kan Alma. Kan gazı almada tercih edilen arterler şunlardır: Radial arter Brakial arter Femoral arter Dorsalis pedis ve tibial arter 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 16. Hafta ( 29.12 02 / 01 / 2015 ) 1.) ARTERİYEL KAN ALMA TEKNİĞİ 2.)KAPİLLER KAN ALMA TEKNİĞİ Slayt No : 27 4 Arteriel Kataterden Kan gazı analizinde kullanılmak amacıyla

Detaylı

Ameliyat Sırası Hasta Bakımı

Ameliyat Sırası Hasta Bakımı Ameliyat Sırası Hasta Bakımı AMAÇ Hastanın ameliyat sırası hemşirelik bakımının sürdürülmesi ve karşılaşabileceği komplikasyonların önlenmesidir. TEMEL İLKELER Ameliyat sırası dönemde hemşirelik bakımı;

Detaylı

Beyin Kan Akımı B.O.S. ve Beyin Metabolizması. Dr Şebnem Gülen sebnem@baskent.edu.tr

Beyin Kan Akımı B.O.S. ve Beyin Metabolizması. Dr Şebnem Gülen sebnem@baskent.edu.tr Beyin Kan Akımı B.O.S. ve Beyin Metabolizması Dr Şebnem Gülen sebnem@baskent.edu.tr Beyin kan akımı Kalp debisinin %15 i 750-900 ml/dk Akımı regüle eden ve etkileyen üç temel faktör; Hipoksi Hiperkapni

Detaylı

30.12.2014. Doğuma Yardım ve Takip. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 13.Hafta ( 08-12 / 12 / 2014 ) DOĞUMA YARDIM VE TAKİP Slayt No: 17

30.12.2014. Doğuma Yardım ve Takip. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 13.Hafta ( 08-12 / 12 / 2014 ) DOĞUMA YARDIM VE TAKİP Slayt No: 17 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 13.Hafta ( 08-12 / 12 / 2014 ) DOĞUMA YARDIM VE TAKİP Slayt No: 17 4 Doğum eylemi, doğum ağrılarının başlamasından, fetüsün doğumu ve plasentanın ayrılmasının

Detaylı

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 Nonkardiyojenik Akciğer Ödemi Şok Akciğeri Travmatik Yaş Akciğer Beyaz Akciğer Sendromu

Detaylı

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 10.03.2009

Detaylı

GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU)

GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU) Op.Dr. Tuncer GÜNEY Göz Hastalıkları Uzmanı GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU) HASTALIĞINI BİLİYOR MUSUNUZ? Glokom=Göz Tansiyonu Hastalığı : Yüksek göz içi basıncı ile giden,görme hücrelerinin ölümüne

Detaylı

Oksijen Uygulama. Doğru ve uygun teknikle oksijen uygulanması ve olası komplikasyonların önlenmesidir. <% 90 olması durumunda uygulanır.

Oksijen Uygulama. Doğru ve uygun teknikle oksijen uygulanması ve olası komplikasyonların önlenmesidir. <% 90 olması durumunda uygulanır. Oksijen Uygulama AMAÇ Doğru ve uygun teknikle oksijen uygulanması ve olası komplikasyonların önlenmesidir. TEMEL İLKELER Hipoksiye neden olan durumlarda; PaO 2

Detaylı

CERRAHİ SERVİS HEMŞİRESİ

CERRAHİ SERVİS HEMŞİRESİ REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Eşit Tevfik Candan Öngün Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/5 1. ÇALIŞTIĞI BÖLÜM

Detaylı

Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların

Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Bölüm 25 Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Yan Etkileri Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Yan Etkileri Dr. Fevzi DEMİREL Nefesle Alınan Kortizonlu İlaçların Yan Etkileri Astım tedavisinde kullanılan

Detaylı

MESLEK ESASLARI VE TEKNİĞİ KONU : OKSİJEN TEDAVİSİ

MESLEK ESASLARI VE TEKNİĞİ KONU : OKSİJEN TEDAVİSİ DERS : MESLEK ESASLARI VE TEKNİĞİ KONU : OKSİJEN TEDAVİSİ 1.) Aşağıdaki cümlelerin başında boş bırakılan parantezlere, cümlelerde verilen bilgiler ) Oksijenin kimyasal simgesi O2 dir. ) Oksijen, canlıların

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Akılcı İlaç Kullanımı, İlaç Tedarik YöneAmi ve TanıBm Daire Başkanlığı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Akılcı İlaç Kullanımı, İlaç Tedarik YöneAmi ve TanıBm Daire Başkanlığı T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Akılcı İlaç Kullanımı, İlaç Tedarik YöneAmi ve TanıBm Daire Başkanlığı Tüm maddeler zehirdir, ilacı zehirden ayıran dozudur 3 Akılcı İlaç Kullanımı

Detaylı

ONKOLOJİ ECZACILIĞINA DOKTOR BAKIŞI

ONKOLOJİ ECZACILIĞINA DOKTOR BAKIŞI ONKOLOJİ ECZACILIĞINA DOKTOR BAKIŞI Dr. Evren Özdemir Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Ankara 05.04.2014 Akılcı İlaç Kullanımı İçin Sorumluluk Sahibi Taraflar Hekim Eczacı Hemşire Diğer sağlık personeli

Detaylı

Subkutan (SC) Enjeksiyon Uygulama

Subkutan (SC) Enjeksiyon Uygulama Subkutan (SC) Enjeksiyon Uygulama AMAÇ İlacın hastaya doğru ve uygun teknikle subkutan yoldan uygulanmasıdır. TEMEL İLKELER Subkutan enjeksiyon irrite olmayan ve sadece küçük hacimdeki (0,5-1 ml) suda

Detaylı

OPU Komplikasyonlarına Yaklaşım. Doç. Dr. Gamze Sinem Çağlar Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hast. ve Doğum AD.

OPU Komplikasyonlarına Yaklaşım. Doç. Dr. Gamze Sinem Çağlar Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hast. ve Doğum AD. OPU Komplikasyonlarına Yaklaşım Doç. Dr. Gamze Sinem Çağlar Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hast. ve Doğum AD. IVF e bağlı mortalite 100,000 canlı doğumda 6 OPU IVF ilk 10 yılında Laparoskopi ile

Detaylı

KISITLAMA KULLANIMI VE KISITLAMA ALTINDAKI HASTANIN BAKIM PROTOKOLÜ REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

KISITLAMA KULLANIMI VE KISITLAMA ALTINDAKI HASTANIN BAKIM PROTOKOLÜ REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No 22.07.2014 Madde 5.7.4 te Kısıtlama uygulamaları için Düşme 01 Olaylarını Önleme ve İzleme Protokolü ne atıfta bulunuldu. Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan:

Detaylı

Santral Kateter Uygulaması

Santral Kateter Uygulaması Ömer Yavuz, Orhan Yücel Giriş Santral venöz kateterleri (SVK) hastada geniş ve güvenli damar yolu sağlamaktadırlar [1]. Günümüzde yoğun bakım hizmetleri ve majör cerrahi işlemler öncesi yaygın bir şekilde

Detaylı

HAZIRLAYAN HEMŞİRE: ESENGÜL ŞİŞMAN TÜRK BÖBREK VAKFI TEKİRDAĞ DİYALİZ MERKEZİ

HAZIRLAYAN HEMŞİRE: ESENGÜL ŞİŞMAN TÜRK BÖBREK VAKFI TEKİRDAĞ DİYALİZ MERKEZİ HAZIRLAYAN HEMŞİRE: ESENGÜL ŞİŞMAN TÜRK BÖBREK VAKFI TEKİRDAĞ DİYALİZ MERKEZİ RESİRKÜLASYON NEDİR? Diyaliz esnasında, diyaliz olmuş kanın periferik kapiller dolaşıma ulaşmadan arter iğnesinden geçen

Detaylı

YOĞUN BAKIM ÜNİTELERİ TEKNİK ÖZELLİKLERİ

YOĞUN BAKIM ÜNİTELERİ TEKNİK ÖZELLİKLERİ YOĞUN BAKIM ÜNİTELERİ TEKNİK ÖZELLİKLERİ Yoğun Bakım Bir ya da daha fazla organ veya organ sistemlerinde oluşan, ciddi işlev bozuklukları veya yetmezliklerinin ve altta yatan nedenlerin izlem, tanı ve

Detaylı

HASTANIN ÖNCELİKLİ OLARAK NUTRİSYON DURUMUNU BELİRLEMEK GEREKLİDİR:

HASTANIN ÖNCELİKLİ OLARAK NUTRİSYON DURUMUNU BELİRLEMEK GEREKLİDİR: NÜTRİSYONEL VE METABOLİK DESTEK: Malnütrisyon: Gıda tüketiminin metabolik hızı karşılamayamaması durumunda endojen enerji kaynaklarının yıkımı ile ortaya çıkan bir klinik durumdur ve iki şekilde olabilir.

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü YOĞUN BAKIM ÜNİTELERİ

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü YOĞUN BAKIM ÜNİTELERİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü YOĞUN BAKIM ÜNİTELERİ Yoğun Bakım Bir ya da daha fazla organ veya organ sistemlerinde oluşan, ciddi işlev bozuklukları veya yetmezliklerinin ve altta

Detaylı

NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ GENEL PEDİATRİ SERVİS KAT 2 İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ

NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ GENEL PEDİATRİ SERVİS KAT 2 İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ Sayfa No 1 / 7 1.AMAÇ: Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Genel Pediatri Servisinde bakım ünitesindeki her hastanın bakım ve tedavilerinin en iyi düzeyde yapılmasını amaçlar.

Detaylı

İLAÇ/ TEDAVİ UYGULAMA STANDARTLARI

İLAÇ/ TEDAVİ UYGULAMA STANDARTLARI İLAÇ/ TEDAVİ UYGULAMA STANDARTLARI Göze İlaç Uygulama Buruna İlaç Uygulama Kulak Bakımı ve Kulağa İlaç Uygulama Oral Yolla İlaç Hazırlama ve Uygulama Nebulizatör İle İlaç Uygulama İnhalasyon Yolu İle İlaç

Detaylı

09.02.2015. Oksijen Uygulama Yöntemleri. 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği. Oksijen Uygulama Yöntemleri. Oksijen Uygulama Yöntemleri

09.02.2015. Oksijen Uygulama Yöntemleri. 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği. Oksijen Uygulama Yöntemleri. Oksijen Uygulama Yöntemleri 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 22.Hafta ( 23 27 / 02 / 2015 ) OKSİJEN UYGULAMA YÖNTEMLERİ Slayt No: 34 Solunumu Olan Hastalarda Kullanılan Araçlar Solunumu olan hastalarda; nazal kanül, basit yüz

Detaylı

İNNOHEP 10 000 IU / ml KULLANIMA HAZIR ENJEKTÖR 0.45 ml PROSPEKTÜS

İNNOHEP 10 000 IU / ml KULLANIMA HAZIR ENJEKTÖR 0.45 ml PROSPEKTÜS PROSPEKTÜS FORMÜLÜ : 0.45 ml lik enjektör içinde; Tinzaparin sodyum 4 500 IU Anti-Xa Sodyum asetat, 3H2O 2.25 mg Enjeksiyonluk su k.m. 0.45 ml FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ: Farmakodinamik Özellikler: Tinzaparin

Detaylı

TORAKOLOMBER VERTEBRA KIRIKLARI. Prof.Dr.Nafiz BİLSEL VERTEBRA KIRIKLARI 1

TORAKOLOMBER VERTEBRA KIRIKLARI. Prof.Dr.Nafiz BİLSEL VERTEBRA KIRIKLARI 1 TORAKOLOMBER VERTEBRA KIRIKLARI Prof.Dr.Nafiz BİLSEL VERTEBRA KIRIKLARI 1 Vertebral Kolon 33 omur 23 intervertebral disk 31 çift periferik sinir VERTEBRA KIRIKLARI 3 OMURGANIN EĞRİLİKLERİ Servikal bölgede

Detaylı

Kronik Ağrı Tedavisinde Temel Prensipler ve Uygulama Hataları (malpraktis) Prof Dr Dilek Yörükoğlu AÜTF Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı

Kronik Ağrı Tedavisinde Temel Prensipler ve Uygulama Hataları (malpraktis) Prof Dr Dilek Yörükoğlu AÜTF Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı Kronik Ağrı Tedavisinde Temel Prensipler ve Uygulama Hataları (malpraktis) Prof Dr Dilek Yörükoğlu AÜTF Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı Tıbbi Uygulama Hatası (Malpraktis) Tıpta YanlıĢ Uygulama

Detaylı