AKADEMİK BİLİŞİM 08 Bildiriler

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AKADEMİK BİLİŞİM 08 Bildiriler"

Transkript

1

2 AKADEMİK BİLİŞİM 08 Bildiriler 30 Ocak - 1 Şubat 2008 Çanakkale X. Akademik Bilişim Konferansı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi EDİTÖRLER Mustafa Akgül Ethem Derman Ufuk Çağlayan Necdet Yücel Attila Özgit

3 İçindekiler Giriş: Kurullar...IX Önsöz...X Açılış Konuşması...XII Bildiriler: Uyuma Çizelgesi ve Çerçeve Hızının Görüntülü Algılayıcı Ağların Başarımına Etkisi Atay ÖZGÖVDE, İlker DEMİRKOL, Cem ERSOY...1 Uydu Sistemleri ile Tümleşik Bilişsel Ağlar: Yeni Bir Mimari Suzan BAYHAN, Gürkan GÜR, Fatih ALAGÖZ...7 Dinamik Zaman Bükmesi Yöntemiyle Hece Tabanlı Konuşma Tanıma Sistemi Rıfat AŞLIYAN, Korhan GÜNEL, Tatyana YAKHNO...19 Asya Ülke Kodları ve tr Uzantılı Web Sitelerinin Dil Özelliklerinin Analizi Ahmet TARCAN, Yoshiki MIKAMI, Turrance NANDASARA...27 Türkçe Metinler İçin Hece Tabanlı Konuşma Sentezleme Sistemi Rıfat AŞLIYAN, Korhan GÜNEL...31 Günümüzde Nanoteknoloji Melda AKIN...39 Copyright İnternet Teknolojileri Derneği ISBN Dizgi : Erkin Can Atakanı Web Part ve AJAX Teknolojileri ile Kişiselleştirilebilir Portal Uygulaması Şehra ŞEN, Ata ÖNAL...43 Django Web Çerçevesi Mete Alpaslan KATIRCIOĞLU, Emre YÜCE...51 Teknokentler için Web Tabanlı Proje Başvuru ve Takip Sistemi Örneği: Antalya Teknokenti Mehmet Kemal SAMUR, Dilek YARDIMSEVER...59 ATutor Öğrenme İçerik Yönetim Sistemi Levent EMMUNGİL, Sedat AKLEYLEK...65 Basım Yeri : Nokta Ofset Adres : Büyük Sanayi 1. Cad. Sedef Sk. No:6/C İskitler - ANKARA Tel : Çok Etki Alanlı Hareketli Ağlar için Formel Güvenlik Politikası Betimleme Devrim ÜNAL, M. Ufuk ÇAĞLAYAN...69 Kablosuz Algılayıcı Ağlarda Devingen Kapsama Sorunu için Evrimsel Algoritma M. Aykut YİĞİTEL, Tolga TOLGAY, Cem ERSOY...73 I

4 Kablosuz Erişim Noktalarına Yapılan DoS Saldırıları Deniz Mertkan GEZGİN, Ercan BULUŞ...83 Akademik Faaliyetlerde Özgür Coğrafi Bilgi Sistemi Yazılımı Kullanımı Osman Yalçın YILMAZ...91 Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı nda Arazi Kullanım Analizi Selver ÖZÖZEN-KAHRAMAN, İsmail KAHRAMAN...99 Çok Boyutlu Veri Görselleştirme Teknikleri T. Tugay BİLGİN, A. Yılmaz ÇAMURCU Veri Madenciliği Teknolojisini Kullanarak Fiyat Değişimlerinde Paralellik Gösteren Hisse Senetlerinin Bulunması ve Risk Azaltılması Hüseyin AKTÜRK, Serdar KORUKOĞLU Bilgisayar Mimarisi ve Sayısal Sistemler Eğitiminde İnternet Kaynakları ve e-öğrenme M. Niyazi SARAL, Yıldıray TOPCU Ofislerdeki Bilişim Sistemleri Kullanımı ve Kişisel Gizlilik Çaglar ÜLKÜDERNER, Mehmet Ali KÖKSAL Sayılı Kanun ve Bu Kanun Çerçevesinde Yapılan İkincil Düzenlemelerin Değerlendirilmesi Ayhan TÖZER, Güneş KOCA Haftalık Ders ve Sınav Takip Sistemi Anıl UĞUR, Cumali YAŞAR RFID Teknolojisi ile Otomasyon Bir Uygulama Olarak: e-sınav Zeydin PALA Üniversitelerde Görme Engelli Öğrenciler için Bilişim Bülent Gürsel EMİROĞLU Yüksek Öğretim Kurumlarımızda Stratejik Plan ve Performans Programı, PEB Parametreleri, Başarı Ölçütleri Tespiti, Öngörü modelleri... Mehmet Ali ERDAL, Barış YOLUÇ, Murat KARAAĞAÇ, Nurgül AYHAN Web Servis Tabanlı Geliştirilen Mobil Uygulamalar: ODTÜ Mobil Öğrenci İşleri Bilgi Sistemi (MOİBS) Hale ALTINOVA, Yasemin YALÇIN, Serdar ARSLAN II Görme Engelli Kullanıcılara Yönelik Bilişim Çözümleri Ulaş CANATALI, Selçuk Han AYDIN, Özge ALAÇAM Melez Bir Eniyileme Yöntemi ile Rota Planlama Barış ÖZKAN, Utku CEVRE, Aybars UĞUR Kalite Fonksiyon Yayılımı için Yeni Bir Yaklaşım: Bir Uygulama Elif KILIÇ DELİCE, Zülal GÜNGÖR Müşteri İsteklerinin Sınıflandırılmasında Kano Model Uygulaması Elif KILIÇ DELİCE, Zülal GÜNGÖR iclass Projesi: Teknoloji Desteğinde Öz-Düzenli Öğrenme Mustafa Ali TÜRKER Bilimsel İletişimde Kütüphaneler ve Bilgi Merkezlerinin Rolü Mehmet BOZ, Aytaç YILDIZELİ ODTÜ Kütüphanesi Yeni Web Sayfasının Tasarımı ve Kullanılabilirlik Çalışması Mustafa DALCI, Özge ALÇAM, Yasemin Oran SAATÇİOĞLU, Feride ERDAL Web Tabanlı C Derleyicisi ve Ders Notları Dağhan DİNÇ, Suzan ÜSKÜDARLI Trakya Bölgesindeki Tarım Makinaları Üreticileri Bilişim Altyapıları ve Bilgisayar Kullanımları Üzerine Bir Araştırma Erhan KAHYA Kurumsal Ağlarda Zararlı Yazılımlarla Mücadele Yöntemleri Enis KARAARSLAN, Gökhan AKIN, Hüsnü DEMİR Kurumsal Web Güvenliği Yapısı Enis KARAARSLAN, Tuğkan TUĞLULAR, Halil ŞENGONCA Java Paket Yapısını Bozarak Kod Gizleme Erdem GÜVEN, Şen ÇAKIR Yazılım Mühendisliğinde Başarılı Deneyleri Nasıl Gerçekleştirebiliriz? Çağatay ÇATAL, Banu DİRİ Yazılım Mühendisligi Yönetim Süreci Ontolojisi Barış ULU, Banu DİRİ C++ Grafik Kullanıcı Arabirimlerinde Taşınabilirlik Serdar TUĞCU, Mete Alpaslan KATIRCIOĞLU III

5 E-Tıp Çukurova İnternet Eğitim Ortamı Esin ÜNAL, Murat KARA, Erkan KAYNAK, Emrah YENİLMEZ, Sırrı KÜÇÜKARSLAN Medikal Alanda İnteraktif CD Tasarımları ve Yazılımları Nasibe SAĞIR Hasta Eğitiminde Bilgi Teknolojileri: Web Tabanlı Beslenme Eğitimi Selen BOZKURT, Neşe ZAYİM, K. Hakan GÜLKESEN Öğretim Teknolojileri Destek Ofisleri ve Üniversitedeki Rolleri Başak AKTEKE-ÖZTÜRK, Fatih ARI, Okan KUBUŞ, Tarkan GÜRBÜZ, Kürşat ÇAĞILTAY E-Ticaret Eğitimi: İstanbul Aydın Üniversitesi Anadolu Bil. Meslek Yüksek Okulu E-Ticaret Dersi Uygulaması Şafak YÜKSEL, Gökhan ERDEMİR, Kadir DABBAGOĞLU Açık Ders Kaynakları nın Faydaları, Uygulanması Sırasında Karşılaşılabilecek Engeller ve Çözüm Önerileri Üzerine Bir Ön Çalışma Engin KURŞUN, Kürşat ÇAĞILTAY ODTÜ Burs Başvuru ve Değerlendirme Projesi Geliştirme Süreci Yasemin YALÇIN, Cengiz TEBEROĞLU Web Tabanlı İnsan Kaynakları Yönetim Sistemi Volkan TOKMAK, Yağmur ŞENGEZ, Efe ÇİFTCİ, Bora GÜNGÖREN, Nilay ALUFTEKİN, Ziya AKTAŞ Semantik Web Teknolojileri İbrahim TÜRKYILMAZ Java Server Faces Tabanlı Proje Akış Yönetim Sisteminin Geliştirilmesi: ODTÜ PAYS Ayberk KOÇ, Çağıl ŞEKER Orta Doğu Teknik Üniversitesi İngilizce Sınavları Değerlendirme Programı Gökçe TÜRKMENDAĞ Etmen Sistemlerde Yeniden Yapılandırma ile Yük Paylaştırma Yaklaşımı Ali Murat TİRYAKİ, Şebnem BORA, Oğuz DİKENELLİ Anestezi Derinliği için Kullanılan Parametrelerin Etki Seviyelerinin Belirlenmesi Hamdi Melih SARAOĞLU Uzaktan Eğitim; Ne Zaman, Nasıl? Volkan DEMİRKIRAN, Gökhan SİLAHTAROĞLU Öğrenme Yönetim Sistemleri için SCORM Uyumlu Başvuru Modeli Geliştirilmesi Nazan DURAN, Ata ÖNAL Üniversiteyi Kazanan Öğrencilerin Temel Bilgi Teknolojilerini Kullanabilme Düzeylerinin Bölgesel Analizi Ali Haydar DOĞU E-Öğrenme Projelerinde Proje Yönetimi Süreçleri Hatice ŞENGÜR, Didem TUFAN, Erden ÜLGEN, Erdem UÇAR, Nilgün TOSUN Kişisel Televizyon: IPTV Çiğdem AYTEKİN, Erkut ŞAHİN, Abdullah DÜVENCİ Dalgacık Dönüşümüne Dayalı Çoklu Model Biyometrik Sistem Elena Battini SÖNMEZ, Nilay Özge ÖZBEK, Önder ÖZBEK Özelleştirilebilir Java Tabanlı Betik Diller için Programlama Dili Alt Yapısı Geliştirme Fırat KÜÇÜK, İbrahim ŞAHİN Orta Ölçekli Trafik Ağlarının Geliştirilen Bir Yazılım ile Sümülasyonu ve Analizi Ercüment YILMAZ, Cemal KÖSE Elektronik Burun Teknolojisi ve Uygulama Alanları Hamdi Melih SARAOĞLU Hastane Bilgi Sistemlerinde Veri Madenciliği Pınar YILDIRIM, Mahmut ULUDAĞ, Abdülkadir GÖRÜR Nefes Kokusundan Hastalık Tanısı için Nefes Neminin QCM Sensörlere Etkisinin Yapay Sinir Ağı ile İncelenmesi Hamdi Melih SARAOĞLU, Nazmi ÇAKMAK Tıp Fakültesi Birinci Sınıf Öğrencilerinin Eğitimde nternet Kullanımı ve E-öğrenim Hakkında Düşünceleri Filiz İŞLEYEN, Selen BOZKURT, Neşe ZAYİM Tıp Öğrencilerinin İnternette Bilişsel Durumları Başak OĞUZ, Neşe ZAYİM, Deniz ÖZEL, Osman SAKA IV V

6 Güvenlik Duvarları için Politika Anomali Belirleme Algoritmasının Deneysel Uygulaması Füsun ÇETİN, Oğuz YARIMTEPE, Tuğkan TUĞLULAR Üniversite Gençliği ve İnternet Cevdet ÖZDEMİR İlköğretim Öğrencilerinin İnternetten Yararlanmalarına İlişkin Anne-Baba Tutumlarının Değerlendirilmesi Mehmet AKSÜT, İbrahim ÖZER, Aysun GÜNDÜZ, Pınar KAŞIKCI Elektronik Kültür Dönüşümü Sürecinde Akademik Personelin İnternet Kullanımı (Kırgızistan Modeli) İlker İbrahim AVŞAR, Emrah CİNKARA Akademik Amaçlı Web Sitesi İçerik Yönetiminde Özgür Yazılım Örneği: İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Web Sitesi Osman Yalçın YILMAZ, Celil ATİK, Ercan TANRITANIR,Yusuf SERENGİL ODTÜ BİDB Kullanıcı Egitimleri Web Sayfası Kullanılabilirlik Çalışması Özge ALAÇAM, Ahmed Fatih ERSOY Kablosuz Algılayıcı Ağlarda Birörnek Olmayan Yerleştirmeler ve Algılama Boşluk Problemi Rabun KOŞAR, Ertan ONUR, Cem ERSOY N Ağlarda Hücre Planlama Derya ÇAVDAR, Yunus DURMUŞ, Cem ERSOY Kurumlarda Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi nin Uygulanması Mehtap ÇETİNKAYA Mobil Se-Cüzdan Mimari Tasarımı ve Uygulaması Rifat ÇÖLKESEN, Ege KİPMAN Bilgi Üretimi Sürecinde Bütünleşik Yönetim Bilgi Sistemlerinde Bilgi-İletişim Bağıntısı Filiz GÜLTEKİN KÖSE Bilişim Projelerinde Sıkça Yapılan Hatalar T. Erman ERKAN Türkiye deki Kamu Kurumlarında Bilişim Teknolojileri Yönetişimi Sinan ÇAYIR, Asım GÜNEŞ, Ozan BÜK VI Geleneksel İşletme Anlayışından E-İşletme Anlayışına Geçişte Yaşanan Problemler Gültekin ÇAĞIL, Kadriye ERGÜN İnşaat Projelerinde Bilgisayar Destekli Risk Yönetim Sistemleri Hakan KUŞAN, Osman AYTEKİN, İlker ÖZDEMİR Konut Üretim Sistemleri ve Bilgi Bankası Modeli Önerisi Olcay ÇETİNER İlköğretim İkinci Aşamada Yaratıcı Drama Destekli Bilgisayar Okuryazarlığı Ahmet ÇEBİ Avrupa Birliği Çerçeve Programları Özlem HANGÜN Çağımızın Fenomeni Facebook ve Social Utility Kavramı Atıf ÜNALDI Tek Anahtarlı Yeni Bir Şifreleme Algoritması Daha Gökhan DALKILIÇ, Gülşah YILDIZOĞLU Kablosuz Ağlarda Servis Kalitesi Gökhan AKIN, Barış ÖZAY, Sınmaz KETENCİ Modern Dağıtık Dosya Sistemlerinin Yapısal Karşılaştırılması Bahadır KARASULU, Serdar KORUKOĞLU OBS Rezervasyon Yöntemlerinin Karşılaştırmalı Performans Analizi M.Ali AYDIN, A.Halim ZAİM, Özgür Can TURNA Tıkanıklık Kontrolü için Yeni Bir İletim Protokolü: DCCP Ayşegül ALAYBEYOĞLU, Yonca BAYRAKDAR, Aylin KANTARCI İstenmeyen İletilerin Paralelleştirilmiş KNN Algoritması ile Tespiti Tuğba YILDIZ, Savaş YILDIRIM, D.Turgay ALTILAR Uygur Dili ve Makineli Çeviri Murat ORHUN, Eşref ADALI, A.Cüneyd TANTUĞ Statik - Betonarme Tasarım için Türkiye de Kullanılan Ticari Paket Yazılımların Farklı Sonuçları Adnan KUYUCULAR, Ömer Ömür KANDAK VII

7 Apı Analizinde Optimizasyon Tekniklerinin Kullanılması Mahmud Sami DÖVEN, Burak KAYMAK Paralel AAA ve Mobil IPv4 İletişimiyle Hızlı Kablosuz Ağ Dolaşımı Aykut Soner DEMİRKOL, M.Ufuk ÇAĞLAYAN Mobil Turist Özlem KARAGEDİK, Taner GÜREL, Gözde TOKER, Ata ÖNAL Gömülü Sistemler ve Uygulama Alanları Ahmet KAYA Elektrik Makinaları Denetim Sistemlerinde TMS320f2812 DSP Kullanımı Selami KESLER Toplu Taşımacılık Performans ve Müşteri Memnuniyeti Takip Bilişim Sistemi R. Haluk KUL, Yılmaz GÜNEŞ El Tipi Faturalandırma Bilgisayarları için Hatalı Giriş Önleme Yazılımı Algoritması R. Haluk KUL Hipermedya Ortamlarında Üç Navigasyon Sisteminin Kullanılabilirliğinin Karşılaştırılması Ali GÖK, Gülsüm GÖK İnternet Alışverişi Tüketici Davranışını Belirleyen Etmenler: Geliştirilmiş Teknoloji Kabul Modeli (E-TAM) ile Bir Model Önerisi Aykut Hamit TURAN Gelişmekte Olan Ülkeler İçin İnşaat Sektöründe Otomasyon ve Bilgi Teknolojilerinin Uygulanabilirliği Osman AYTEKİN, İlker ÖZDEMİR, Hakan KUŞAN İstinat Duvarlarının Spread Sheet (Excel) Programı ile Çözümü ve Maliyet Analizi Uygun Duvar Tipinin Belirlenmesi Devrim ALYAKA Düzenleme Kurulu: Prof.Dr. Ali AKDEMİR (Onursal Başkan, ÇOMÜ Rektörü) Prof.Dr. Yılmaz AKGÜN Prof.Dr. Osman DEMİRCAN Doç.Dr. İsmail TARHAN Doç.Dr. Hüsnü BAYSAL Yürütme Kurulu: Doç.Dr. Mustafa AKGÜL Prof.Dr. Ethem DERMAN Prof.Dr. M.Ufuk ÇAĞLAYAN Doç.Dr. İsmail TARHAN Doç.Dr. Hüsnü BAYSAL Program Kurulu: Mustafa Akgül Fatih Alagöz Haluk Bingöl Zeynel Cebeci M. Ufuk Çağlayan Ethem Derman Cem Ersoy Attila Özgit Tuna Tuğcu Suzan Üsküdarlı Ali Yazıcı Yerel Organizasyon Komitesi: Doç.Dr. İsmail TARHAN Öğr.Gör. Necdet YÜCEL Öğr.Gör. Sedat GÜNDÜZ Öğr.Gör. Kamil AKGÜN Öğr.Gör. Kemal ÖKMEN Öğr.Gör. İsmail KAHRAMAN Uzman Yücel ŞAHİN Şub.Müd. Faik AYGİT VIII IX

8 Önsöz İnsanlık yeni bin yıla girerken, yeni bir toplum biçiminin sancılarını ve çalkantılarını yaşamaya başladı. Bir yanda Globalleşme/Düzleşme, öte yandan Bilgi Çağı/Bilgi Toplumu, diğer yandan da açlık ve hastalıklara terk edilmiş kıtalar. Bu durumu tetikleyen en önemli etken, bilim ve teknolojideki gelişmelerdir. Bilgi ve iletişim teknolojileri ise bilim ve teknolojideki gelişmeler arasında özel bir yere sahiptir. İnternet çerçevesinde somutlaşan bilgi ve iletişim alanındaki gelişmeler, bilim ve teknoloji ile sarmal bir şekilde birbirini etkilemekte, üniversitelerin konumunu; ar-ge, inovasyon, ömür boyu eğitim ve genetik mühendisliği, nanoteknolojiler, uzay teknolojileri gibi bazı yeni gelişen bilim dalları ile yeniden tanımlamaya zorlamaktadır. İnternetin temsil ettiği değişim, bağımsız ve yaratıcı bireyleri öne çıkartmakta, yaratılan katma değer açısından beyinsel emeği kol emeğinin önüne geçirmekte, ulusların zenginliğini yurttaşlarının beynindeki bilgilerle ölçmekte; hiyararşik olmayan ve ağ yapılarını içeren toplumsal modelleri öne çıkartmakta; katılımı ve saydamlığı, demokrasiyi, gelişmenin önemli bir parçası ve etmeni olarak öne çıkartmaktadır. Bu değişim ülkemizin de bilgi ağırlıklı bir rotaya girmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Bizler, bu konuda 3 periyodik etkinlikle, ülkemizi Bilgi Toplumu Rotası için yönlendirmeye çalışıyoruz. Türkiye de İnternet Konferansı, Akademik Bilişim Konferansı ve İnternet Haftası. İnternet Haftası tüm ülkede internet kültürünü yaymayı, İnternet Konferansı ağırlık olarak, Türkiye İnterneti nin paydaşlarının buluşma, paylaşma ve dayanışma noktası olmayı, Akademik Bilişim ise üniversitelerin bilişimi kullanan, üreten, yöneten birimlerini bir araya getirmeyi hedefleyen etkinliklerdir. Akademik Bilişim, İnternetin getirdiği fırtınaya karşı üniversitelerin cevabının arandığı bir konferanstır. Akademik Bilişim Konferansları bilişime bulaşmış; üreten, kullanan, yöneten tüm üniversite topluluklarına ev sahipliği yapmaya çalışıyor. Kütüphaneciler, medikal bilişimciler, tarımsal bilişimciler, eğitim bilişimcileri de konferansın doğal katılımcılarıdır. Akademik Bilişim Konferansı her yıl Anadolu daki başka bir üniversitede konaklamaktadır. Bu hem üniversiteye ve şehre kendini tanıtma fırsatı vermekte, hem de konferans katılımcılarına her yıl yurdumuzun bir başka köşesini yakından tanıma şansı sunmaktadır. Bu konferans ilk başladığında biz ağırlığı davetli bildiriler, panel, çalışma grupları ve eğitim seminerleri vermiştik. Bu nednele bir Bildiriler Kitapçığı dizisi başlatmamıştık. AB 00 dan itibaren bildiri sunmaya olan gereksinim kendini kabul ettirdi. AB 00 sonrasında Süleyman Demirel Üniversitesi kendi olanakları ve TÜBİTAK desteği ile Bildiriler Kitapçığı bastı da AB ile Pammukkale Üniversitesinin düzenlediği BilgiTek Sempozyumunu birlikte yaptık, ve ortak Bildiriler kitabını Pamukkale Üniveristesi bastı. Bizde geri kalan AB konferans Bildiri kitaplarını yayınlamak istiyorduk. Ancak, şimdi başlıyabildik. Bir yandan geri doğru giderek, eski AB kitapcıklarını basacağız, öte yadan her konferansın kitapcığını bir kac ay içinde çıkartmak istiyoruz. Konferansta özet kitapçığını dağıtmak, konferans sonrasında editoryal bir süreç sonunda Bildiriler Kitapçığın basımını sağlamak istiyoruz. Bu konferans kitapçığı, Konferansta sunulan bildirilerin program kurulunca hızlı bir değerlendirmesi sonucunda yayına hazırlandı. Bu Bildiriler kitabını İnternet Teknolojileri Derneğinin (İNETD) katkıları ile hayata geçiriyoruz. İnterneti ülkemiz için hayati önemde gören INETD ye bu katkısından dolayı teşekkür ederiz. Biz, düzenleyiciler olarak, bu konferansı bildiri sunma ve yayınlamanın çok ötesinde bir bilgi ve deneyim paylaşımı, fikir kıvılcımlarının aktarıldığı, ortak sorunların tartışıldığı, ve çözüm arandığı bir ortam olmasını hedefliyoruz. Katılımcıların, tüm konferans süresinde aktif bir şekilde anlama, soru sorma, katkı çabasında olmasını arzuluyoruz. Üniversiterin bilişim etrafında, kendi iç sorunları, sektörün ve toplumun sorunlarına ışık tutma, çözüm arama, dünyayı Bilgi Toplumuna götüren Bilişim Fırtınası na üniversitelerimizin cevap verme çabasının yansıdığı bir konfernas olmasını istemekteyiz. Editörler Akademik Bilişim Konferansı, yapıldığı şehri bir Bilişim Fırtınası ile sarsmaya çalışmaktadır. Lise öğrencilerine ve öğretmenlerine yönelik İnternet ve açık kaynak kod etrafında bir sohbet toplantısı, kamu çalışanlarına yönelik bir e-devlet paneli, yurttaşlara yönelik güvenli internet, KOBİ lere yönelik e-ticaret etkinlikleri yapmaya çalıştıklarımız arasında. Kobilere yönelik bir e-ticaret paneli ise, milletvekillerin şehri ziyaretleri nedeniyle yapılamadı. Yerel TV ve radyolar kanalıyla şehri bir bilişim ve internet fırtınasıyla sarsmak fırsat bulduğumuzda gerçekleştirdiğimiz bir eylemdir. X XI

9 10. Akademik Bilişim Konferansı Açılış Konuşması Sayın Valim, Sayın Rektörüm, Sayın konuklar, degerli katılımcılar, sayın basın mensupları, netdaşlarım, hepinize yürütme kurulu adına, 10. Akademik Bilişim Konferansına hoş geldiniz diyorum, saygılarımı sunuyorum. Bu konferansın gerçekleşmesinde emeği geçen herkese teşekkür etmek isterim. Başta Rektör Ali Akdemir, Bilgi İşlem Daire Başkanı Ismail Tarhan ve Necdet Yücel in sahsında tüm Çanakkake Onsekiz Mart Üniversitesi mensuplarına, sponsorlarımız Crea, Cisco, Secom, HP, Türkom, Türk Telekom, Türkcell, Microsoft, Lexmark, IBM, ComPro, Sun, Oracle, Juniper, Enel, Targe, Nortel Netaş, Canon, Metaksan Sistem, Bekdata ve Truva Turizme, Destekleyen LKD, INETD, TBD ve TurkMia ya, Konferans öncesi 2 gün Temel Linux Kursu veren Portakal Teknolojiye, bildiri sunan, seminer veren, oturum yöneten, panel ve çalışma grubunda yer alan ve konferansa gelen tüm katılımcılara teşekkür ederiz. Bu konferansta önümüzdeki 3 günde bin civarında akademisyen, programcı, yönetici, kütüphaneci ve uygulamacı, bilgi teknolojileri altyapısı, kullanımı, eğitimi ve üretimini tüm boyutlarıyla tanıtmak, tartışmak, deneyimleri paylaşmak ve ortak politika oluşturmaya yönelik çalışmalarda bulunacaklardır.. Konferans bilişime bulaşmış, üreten, kullanan, yöneten tüm üniversite topluluklarına ev sahipliği yapmaya çalışıyor. Kütüphanecileri, tıp bilişimcileri, tarımsal bilişimcileri, eğitim bilişimcilerini, inşaat bilişimcilerini, ve hukukçuları bir araya getiriyor. Konferans dinleyici olarak herkese açıktır; bilişime ilişkin politikaları konuşmak için, kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarına açıktır. Bu konferans Internet Konferansının bir türevi olarak ortaya çıktı. Internet Konferansı, Akademik Bilişim Konferansı ve İnternet Haftası, bizlerin, bu ülkenin rotasını Bilgi Toplumuna döndürme çabasının somut göstergeleri olarak düşünmek gerek. İnsanlık yeni bir toplum biçiminin sancılarını ve çalkantılarını yaşamaya başladı. İnternet çerçevesinde somutlaşan bilim, teknoloji, bilgi ve iletişim alanındaki gelişmeler, insanlığı Bilgi Toplumuna yönlendirmektedir. Bilgi toplumu demek, bilginin bir üretim faktörü oluşu; temel zenginlik, istihdam ve rekabet kaynağının bilim, teknoloji, ar-ge, inovasyon ve bilgi olması demektir. Bireyin öne çıkması, bağımsız, yaratıcı, özgür bireylerden oluşmuş bir toplum demektir. Bu ise ülkemizin; emek yoğun, düşük katma değerli, düşük eğitimli bir sosyo-ekonomik yapıdan, bilgi ağırlıklı, yüksek katma değerli, eğitim ve kültür düzeyi yüksek bir sosyo-ekonomik yapıya geçmesini gerektiriyor. Bu bağlamda, Akademik Bilişim Konferansı, İnternetin getirdiği fırtınaya karşı üniversitelerin yanıtının arandığı bir buluşma noktasıdır. Konferansın her yıl farklı bir Anadolu üniversitesinde yapılması, katılımcılarına her yıl yurdumuzun bir başka köşesini yakından tanıma şansı da sunmaktadır. Ama aklımızda, ilgili şehre ve bölgeye, bu Bilişim Fırtınasını, sarsıntısını iletmek, Bilgi Toplumuna yönelişin tohumlarını atmaktır. Bu amaçla öğretmenlere, öğrencilere, memurlara, halka, kobilere yönelik etkinlikler yapmaya çalışıyoruz. Basın ve TV ler yoluyla vatandaşlara yönelik sohbetler yapmaya çalışıyoruz. Gelecek yıllar için, STK larla birlikte Bilişimin bölgesel kalkınmada rolü konusunda arama amaçlı bir çabayı yerel yapılarla birlikte yapma fikrimiz var. Konferans daha önce Ankara, Isparta, Samsun, Konya, Adana, Trabzon, Gaziantep, Denizli ve Kütahya da yapılmıştı. Bu Konferans 3 gün boyunca 6 paralel salonda 81 oturum, 150 bildiri, 20 teknoloji sunumu, 6 panel/çalışma grubu toplantısı ve 18 eğitim semineri olarak gerçekleşiyor. Konferans öncesi 2 günlük Temel Linux kursu ve bir günlük Linux ta Programlama kursu yapılıyor. Konferansta TÜBİDER in Türkiye işlemcisini tasarlıyor projesi davetli bildiri olarak sunulacak. Bunun yanında; Türkiye nin Yazılım stratejisini, Bilişim STK ları ile birlikte tartışılacak. Bilişim STK ları bu konferansın doğal ortaklarıdır. Üniversitelerle etkileşime geçmek, Bilişim eğitimi, ar-ge, inovasyon, yazılım gibi konularda görüşlerimizi karşılıklı paylaşmanın yararlı olacağını düşünüyoruz. Akademik Bilişim Konferanslarının üniversitelerin, diploma fabrikası olmanın ötesinde toplumu tetikleyen, önder ve katalizör bir rolu olduğunu topluma anlatmada bir rolü olabileceğini düşünüyoruz. Bu konferansta altı çizilmesi gereken birkaç panel/çalışma grubu var. Açık Kaynak; İnternetin ortaya çıkardığı ve internetle karşılıklı sarmal bir şekilde birbirini besleyen bir kavramdır. Açık kaynağın ülkemizin kalkınması, bilişim sektörünün gelişmesi için önemli olduğunu düşünüldüğü için, Akademik Bilişim konferansları başından beri açık-kaynak ve özgür yazılımlara destek vermektedir. Açık Kaynağın iki yansıması Açık Erişim ve Açık Ders Araçları projelerinin Türk Üniversite sistemindeki konumu Çanakkale de tartışılacaktır. Uzunca bir zaman ayırdığımız bir diğer konu ise; 5651 nolu yasanın getirdiği, Sansür olarak nitelendirilen erişimi engelleme düzenlemesidir. Telekomunikasyon Kurumu yetkilileri ve üniversite temsilcileri ile neler yapılabileceğini konuşacağız. Sansür konusunun Türkiye nin bir an önce kurtulması gereken bir ayıp oldugunu düşünüyoruz.. Ülkenin Bilgi Toplumu hedefi ve Avrupa Birliği hedefiyle uyumsuz olduğunu, üniversitelerde araştırmaya kısıt getirdiğinin altını çizmek istiyorum. Ülkenin Bilgi Toplumuna yönelik çabalarının dağıtık ve birbiriyle uyumsuz olduğunun altını üzelerek çizmek gerekir. Başta siyasal sahiplenme, esnek, kapsayıcı, katılımcı ve yönetişim ilkelerine uygun bir yapılanma, özel sektör ve STK ağırlığı içeren gözden geçirme yapıları, altyapı, rekabet, insan gücü, teşvik boyutları güçlendirilmiş ve eylem planı gerektigini, TBMM, Hükümet, STK lar, universiteler, basın ve yurttaşları içeren geniş bir ekosistem kurmak elzem olduğunu düşünüyoruz. Akademik Bilişim Konferansı nın Üniversitelerde bilişimi yeniden düşündürmek, üniversite ve toplumsal yaşam içinde bilişimin konumu konusunda kafa yorulmasını sağlamak için uygun bir ortam olduğunu düşünüyoruz. Akademik Bilişim Konferansları dizisi, Dünya yı Bilgi Toplumuna götüren Bilişim Fırtınası na sponsorlarımızla birlikte üniversitelerimizin katkı verme çabasının bir parçasıdır. Biz konferans düzenleyicileri olarak üniversitelere bir platform sunuyoruz. Bu platformdan bir sinerji yaratmak hepimize düşen bir görev olduğuna yürekten inanıyoruz. Yürütme Kurulu Adına Mustafa Akgül XII XIII

10 Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale, 30 Ocak - 01 Şubat 2008 Uyuma Çizelgesi ve Çerçeve Hızının Görüntülü Algılayıcı Ağların Başarımına Etkisi Atay ÖZGÖVDE, İlker DEMİRKOL, Cem ERSOY Boğaziçi Üniversitesi, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Özet: Bu çalışmada Telsiz Algılayıcı Ağ (TAA) ailesinin yeni üyesi Görüntülü Algılayıcı Ağlarda (GAA) uyuma çizelgesi ve çerçeve üretim hızının genel başarıma etkisi araştırılmıştır. Çerçeve üretim hızının yükseltilmesi ağın servis verdiği tanıma veya hedef izleme uygulamasının daha başarılı çalışmasını sağlamasına rağmen artan trafik miktarı uyuma çizelgesi tarafından belirlenen çalışma oranı ile birleşince ağdan başarıyla geçirilen çerçeve miktarında belirli bir eşik değerinden sonra düşüşlere yol açmaktadır. Paket seviyesi gerçekçiliğinde yapılan detaylı benzetimler ile bu etki incelenmiştir. Anahtar Sözcükler: Telsiz Algılayıcı Ağlar, Görüntülü Algılayıcı Ağlar, Uyuma Çizelgesi, Çerçeve Hızı. Effect of Sleep Schedule and Frame Rate On The Performance of Video Sensor Networks Abstract: In this work, the performance of Video Sensor Networks (VSNs) which are the new member of Wireless Sensor Networks (WSNs) family is studied as a function of sleep schedule and frame rate. Increasing the frame rate results in more accurate data for the detection or tracking application that the VSN is serving, however the increased traffic load when combined with the effect of the sleep schedule results in reduction in the number of successfully delivered frames after a threshold value for frame rate. This phenomenon is studied with packet level realistic simulations. Keywords: Wireless Sensor Networks, Video Sensor Networks, Sleep Schedule, Frame Rate. 1. Giriş Görüntülü Algılayıcı Ağlar (GAA), genel Telsiz Algılayıcı Ağlardan (TAA) üzerilerinde taşıdıkları çeşitli hızlarda veri akışları ve ilgili hizmet niteliği (QoS) gereksinimleri ile farklılaşırlar. Geleneksel TAA tasarımlarında çoğunlukla sayıl (skalar) tipdeki verilerin merkez alıcıya iletilmesi temelinde eniyileme hedef alınmıştır. Bu bağlamda daha önceden önerilen TAA protokolleri GAAlara özel tasarımlarda en iyi sonuçları 1 vermeyebilirler. Ağda oluşturulan görüntü katarları sayıl verile- 1 Bu çalışma 106E082 kodlu TÜBİTAK projesi tarafından desteklenmiştir. 1 re göre çok daha yüksek bantgenişliği ihtiyacı doğurmaktadır. Ayrıca doğası gereği görüntü veri akışlarının daha keskin gecikme kısıtları olabilmektedir. Bunun yanında iletilen görüntünün birim boyutu çerçeve iken, ağda dolaşan verinin birim boyutunun paket olması da başarılı iletimin tanımını çoklamaktadır. Düşük trafik hızlı görüntü katarı üretmek için kullanılan kodlama tekniklerinin çerçevelerarası kodlamaya dayanması ve bu cins kodlamanın görüntüyü üreten algılayıcı düğümde gerçeklenmesinin kısıtlı donanım yüzünden mümkün gözükmemesi [1] sebebiyle bu çalışmada çerçeveiçi kodlama varsayılmıştır. Bu durumda üretilen ardışık imgelerin merkeze iletilirken

11 Uyuma Çizelgesi ve Çerçeve Hızının Görüntülü Algılayıcı Ağların Başarımına Etkisi Atay ÖZGÖVDE, İlker DEMİRKOL, Cem ERSOY hedef izleme, ve/veya tanıma için kullanılabilmesi için belli bir oranının başarılı olarak merkez düğüme iletilmesi gerekmektedir. TAA ların enerji verimini arttırmak için düğümlerin belirli bir çizelgeye göre uykuya yatırılıp uyandırılması kullanılan bir yöntemdir [2]. Sayıl veri tipinde trafik için tasarlanmış TAA larda uyuma zamanlarının arttırılarak, çalışma oranlarının (duty cycle) düşürülmesi artan gecikme pahasına kazanılan enerji verimi olarak kendini göstermiştir. Ancak bu çalışmada GAA larda çalışma oranıyla oynanmasının sadece gecikmeyi değil aynı zamanda ağdan geçebilen genel veri trafiğinin miktarını (throughput) da etkilediği gözlenmiştir ki bu da doğrudan uygulamanın hedef tanıma veya izleme başarımını etkilemektedir. 2. Sistem Modeli ve Benzetim Değişkenleri Bu çalışmada araştırılan etkiler benzetim deneyleri ile gösterilmeye çalışılmıştır. Benzetim aracı olarak OPNET [3] yazılımı kullanılarak paket seviyesinde güncel donanım ve ağ yazılımının gerçekçi olarak yansıtıldığı benzetimler koşulmuştur. Ağdaki düğümlerin basit görüntü algılama birimleri ile donandıkları ve sıkıştırılmış resim verisi oluşturabildikleri varsayılmıştır [4-5]. Bu tip donanımlarda oluşturulan ham görüntünün biçimi yazılım kontrolünde değiştirilebilmektedir. Bu çalışmada SQCIF (128x96) biçimi kullanılmıştır. Görüntü birimi çerçeveiçi kodlama kullanarak imge boyutunu 10Kbit e düşürmektedir. Görüntü kodlaması olarak öngörücü kodlama (predictive encoding) kullanılması daha düşük imge boyutlarını mümkün kılıyor olsa da kaynakda karşılaşılan karmaşıklık sebebiyle bu tip kodlamaları algılayıcı düğümlerde gerçeklemek olanaksız durmaktadır [6]. Dağıtık Kaynak Kodlaması kabul edilebilir karmaşıklık ile çerçevelerarası veri artıklığından faydalanabilmesi açısından GAA lar için umut vaadeden bir alternatif olmasına rağmen henüz bilinen pratik örneklerinin yokluğu sebebiyle bu çalışmada JPEG sıkıştırması kullanılmıştır. Kullanılan görüntü algılayıcıların üretebildikleri çerçeve hızı hem sisteme verilen trafik yükünü hem de uygulamanın hedef tanıma ve/veya izleme başarısını doğrudan etkilemektedir. Çerçeve hızı yazılım ile değiştirilebilir olup bu çalışmada saniyede 1 ile 12 arasında değişen çerçeve üretim hızları ile benzetim deneyleri gerçekleştirilmiştir. Trafik modeli olarak olay tetikli veri üretimi temel alınmış ve görüntü verisinin ancak hedefin görüntü algılayıcıların menziline girmesiyle üretilmeye başlandığı varsayılmıştır. Kameralarda bulunan arka plan eşiği özelliği ile bu durum kolayca gerçeklenebilmektedir. Buna göre optik birimler ancak algıladıkları görüntülerde bir öncekine göre belirli bir eşik değerini geçen fark oluştuğunda görüntü verisi üretmeye başlamaktadır. Benzetimlerde algılama menzili 30m ve algılama açısı 52 derece kabul edilmiştir. Diğer önemli benzetim değişkenleri Tablo 1 de gösterilmiştir. Veriler merkez düğüme çok hoplamalı olarak iletilmektedir ve iletişim protokolleri olarak SMAC [8] (Ortam Erişim Kontrol protokolü) ve GPSR [7] (Yönlendirme protokolü) kullanılmıştır. Değişken Değer Gözetim Alanı 400 x 400 m 2 Ağ boyutu 60 Düğüm Yerleştirme biçimi Birbiçimli rasgele Görüntü çerçeve boyutu 10 Kbit Paket boyutu 1 Kbit Düğüm çerçeve hızı 1 12 çev/s Algılama menzili 30 m Algılama açısı 52 o Bant genişliği 250 Kbit Tampon boyutu 20 Kbit Hedef hareket modeli Rasgele yönelimli Tablo 1: Benzetim değişkenleri 3. Uyuma Çizelgesi ve Çalışma Oranının Gaa Başarımına Etkisi Farklı çalışma oranları ve algılayıcı kamera çerçeve hız değerleriyle benzetimler yapılmıştır. Her bir benzetim koşusunda, tüm algıla- yıcılar tarafından oluşturulan toplam çerçeve sayısı ve bunlardan kaçının toplayıcı düğüme ulaştığı kaydedilmiştir. Bölüm 2 de anlatılan hedef algılama senaryosu ile oluşan toplam çerçeve sayısının zaman bazlı ortalama değerleri ve bu değerlere yol açan kamera çerçeve hızları Tablo 2 de verilmiştir. Kamera Çerçeve Hızı Ortalama Trafik (çev/s) (çev/s) 1 0, , , , , ,7844 Tablo 2: Ağda oluşan ortalama trafik Ağda Taşınan Etkin Trafik Genel olarak, video kalitesinin yükseltilmesi Görüntülü Algılayıcı Ağ ın başarımını da arttırır. Sistemdeki video kalitesi ise imge çözünürlüğü ve kamera çerçeve hızı ile ayarlanabilmektedir. Düşük çözünürlük hedef belirleme uygulaması tarafından kabul edilmeyeceğinden ve çok yüksek çözünürlükler ağ tarafından etkin biçimde taşınamayacak kadar büyük çerçeveler oluşturacağından, bu çalışmada imge çözünürlüğü ortalama bir değere sabitlenmiştir. Dolayısı ile, benzetimler sırasında çerçeve hızları değiştirilerek, farklı video kaliteleri oluşturulmuştur. Ancak, Şekil 1 de görüldüğü üzere, video kalitesini arttırmak belli bir doyum noktasına kadar algılayıcı düğüme ulaşan çerçeve sayısını arttırma yolu ile uygulama başarımını arttırabilmektedir. Bu doyum noktasından sonra uygulama başarımını arttırma amacıyla video kalitesini arttırmak, ters etki yaratmaktadır. Sistem başarımını etkileyen diğer bir etken olan algılayıcı çalışma oranlarının etkisi de Şekil 1 de gösterilmiştir. Görüldüğü üzere ağın doyum noktası, çalışma oranının değerine göre değişmektedir. Daha yüksek çalışma oranı, birim zamanda yollanan paket oranını arttırarak, daha yüksek ağ servis oranı sağlamaktadır. Ancak, yüksek çalışma oranı pil tüketimini arttıracağından, en verimli çalışma oranını bulmak, bir mühendislik çalışması gerektirmektedir. Şekil 1: Düğümlerin görüntü birimlerinde üretilen çerçeve hızının merkeze varan trafiğe etkisi İletim Oranı Sıkıştırılmış videoda, her bir bit ayrı anlam taşıdığı için ve sıkıştırılmış videonun açılma işlemi, bit hatalarına ve kayıplarına karşı hassas olduğu için alınan bir çerçevenin belli orandaki paketlerinin kaybı, çerçevenin kaybına neden olur diyebiliriz. Benzetimlerde, bu oranı %10 olarak belirlendi, bir başka deyişle, bir çerçevenin paketlerinden %10 u veya daha fazlası iletimler sırasında düşerse ve toplayıcı düğüme ulaşmazsa, o çerçeve düşmüş kabul edildi. Şekil 2 bu kriter doğrultusunda toplayıcı düğüme başarıyla ulaşan çerçeve sayısını değişik kamera çerçeve hızları ve algılayıcı çalışma oranları bazında göstermektedir. Dolayısı ile, uygulamanın servis kalitesi ihtiyaçlarına ve planlanan çalışma oranına göre, kullanılabilecek en yüksek kamera çerçeve hızı bu şekilden çıkarılabilmektedir. Örneğin, eğer uygulama çerçeve iletiminde en az %90 başarı gerektirmekte ise, %50 çalışma oranı altında bu başarımı sağlamak için, kamera çerçeve hızı en çok 2,5 çerçeve/saniye (çev/s) olabilmektedir. 2 3

12 Uyuma Çizelgesi ve Çerçeve Hızının Görüntülü Algılayıcı Ağların Başarımına Etkisi Atay ÖZGÖVDE, İlker DEMİRKOL, Cem ERSOY Şekil 2: Merkeze başarıyla varan çerçevelerin ağda üretilen toplam çerçeve miktarına oranı. Uyuma çizelgesi dolayısı ile oluşan çalışma oranının uygulama başarımına net etkisini ortaya çıkarmak için, paket düşmelerinin nedenleri incelenmelidir. Şekil 3, çalışma oranı düşürüldükçe, paket düşmelerinin çoğunun kaynakta olduğunu göstermektedir. Bunun nedeni şu şekilde açıklanabilir: Bir algılayıcı hedef algıladığında, video çekimine başlar ve çekim sırasında oluşan çerçeveleri, toplayıcı düğüme iletimi sağlayacak komşuları uyanana kadar tampon belleğinde toplar. Ancak düşük çalışma oranlarında, komşuların uyanma zamanı daha geç olacağından daha çok çerçeve tampon bellekte saklanmalıdır. Halbuki, kısıtlı hafızalı algılayıcılarda tampon belleğin kapasitesi de kısıtlıdır. Dolayısı ile çalışma oranları düşürüldükçe kaynakta düşen paketlerin oranı artmaktadır. Tampon bellek yükseltilebilse bile, bellekte paketlerin beklemesi gecikmeyi arttıracakır. Bu ise gecikmeye duyarlı uygulamalar için kabul edilebilir değildir. Şekil 3: Kaynakda düşen çerçeve miktarının ağda düşen toplam çerçeve miktarına oranı. 4. Sonuç Bu çalışmada, görüntülü algılayıcı ağların kapasiteleri ve limitleri, günümüz teknolojilerinin özellikleri çerçevesinde çıkarılmaya çalışılmıştır. Çıkarılan sonuçlara göre, görüntülerin daha sık yollanması, yani daha yüksek çerçeve hızı, ancak belirli bir değere kadar uygulama başarımını yükseltmektedir. Bu değer, algılayıcıların donanımından kaynaklı kısıtlara (radyo gönderim hızı, tampon bellek boyutu) ve uygulanan uyuma çizelgesine bağlıdır. Gerçekçi parametrelerle koşulan benzetimler ile bu limit değerler çıkarılmıştır. Bu çalışmanın devamı olarak, algılayıcıların çeşitli çalışma oranları altındaki enerji tüketimleriyle uygulama başarımındaki kazanımlarının karşılaştırılması planlanmaktadır. 5. Kaynaklar [1]. Xiong Z., Liveris A., ve Cheng S., Distributed source coding for sensor networks, Signal Processing Magazine, IEEE, Cilt: 21, Sayı: 5, 80 94, [2]. Ye W., Heidemann J. S., ve Estrin D., Medium access control with coordinated adaptive sleeping for wireless sensor networks, IEEE/ ACM Trans. Netw., Cilt: 12, Sayı: 3, , [3]. Opnet Modeler, products/modeler/home.html, Opnet. [4]. Downes I., Rad L., ve Aghajan H., Development of a mote for wireless image sensor networks, COGnitive systems with Interactive Sensors (COGIS), Paris, Fransa, Mart [5]. Kulkarni P., Ganesan D., Shenoy P. J., ve Lu Q., SensEye: a multi-tier camera sensor network. 13. ACM International Conference on Multimedia, Kasım 6-11, 2005, Singapur, [6]. Akyildiz I., Melodia T., ve Chowdhury K., A survey on wireless multimedia sensor networks, Computer Networks, Cilt: 51, Sayı: 4, 2007, [7]. Karp B. ve Kung H. T., GPSR: greedy perimeter stateless routing for wireless networks, MOBICOM, 2000, [8]. Ye W., Heidemann J. S., ve Estrin D., An energy-efficient MAC protocol for wireless sensor networks, INFOCOM,

13 Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale, 30 Ocak - 01 Şubat 2008 Uydu Sistemleri ile Tümleşik Bilişsel Ağlar: Yeni Bir Mimari Suzan BAYHAN, Gürkan GÜR, Fatih ALAGÖZ Uydu Ağları Araştırma Laboratuvarı (SATLAB), Bilgisayar Müh. Bölümü, Boğaziçi Üniversitesi {bayhan, gurgurka, Özet: Telsiz teknolojilerin yaygınlaşması iletişim dünyasında spektrum yönetimini yaşamsal bir öneme sahip hale getirmiştir. Radyo spektrumu için oluşan aşırı talep nedeniyle frekans bantları sadece bir değil birçok değişik uygulama için atanmaktadır. Buna rağmen spektrum azlığı aşılamıyormuş gibi gözüken bir sorun olarak sürekli hissedilmektedir. Bu olguya karşılık, çeşitli araştırmaların spektrum kullanımının bazı bantlarda çok düşük olduğunu işaret etmesi, yaşanılan sorunun asıl nedeninin spekrumun kendisi değil spektrumun verimli ve iyi bir şekilde yönetilememesi olduğunu göstermektedir. Bu nedenle, aşırı kalabalık ve verimsiz spektrum kullanımıyla mücadele edebilmek için daha akıllı spektrum kullanımını sağlayan Dinamik Spektrum Erişimi (DSE) kavramı düşünülmüştür. Ek olarak, farklı birçok erişim teknolojileri kullanan aygıtların birlikte işlerliği (inter-operability) daha akıllı radyoların geliştirilmesi için başka bir itici güç olmuştur. Radyo aygıtlarının donanım tabanlı değişiklikler yerine yazılım tabanlı olarak otomatik ayarlanabilmesi ve yeni özelliklere kavuşabilmesi özellikle acil durum ve afet sonrası iletişim için kritik bir yetenektir. Bilişsel ya da Akıllı radyolar (cognitive radios) bu sorunlara çözüm getirmeyi hedeflemektedir. Bu makalede, spektrum atanması ve dağıtımının akıllı baz istasyonlarından gelen bilgilere göre uydu-merkezli olarak yapıldığı uydularla tümleşik bir akıllı radyo ağ mimarisi tanımlanacak ve olası getiri-götürüleri açısından analiz edilecektir. Anahtar Sözcükler: Spektrum Dağıtımı, Akıllı Radyo, Yazılım Tanımlı Radyo, Uydu Ağları A Novel Satellite Integrated Architecture For Next Generation Cognitive Radio Networks Abstract: The allocation of the spectrum has become an important issue with the proliferation of wireless technologies. Due to high demand for radio spectrum, the radio frequencies are allocated to not only a specific technology but a couple of them instead. However, it is still an issue that the spectrum is a scarce resource. On the other hand, research results conducted by some research and industry organizations show that the spectrum utilization at some bands (especially over 3 GHz) is very low. This leads to a conclusion that the spectrum is not scarce, but the problem is caused by inefficient spectrum allocation which is static. Therefore, in order to combat the overcrowded bands and inefficient spectrum utilization there is a need for cleverer spectrum assignment policies. Dynamic Spectrum Access is a new concept which promises to provide more efficient spectrum use. Additionally, this type of systems can enhance the interoperability of different systems which use various frequencies and operating parameters. Online update of operating parameters of radio devices by software rather than employing hardware changes is an essential capability especially for post-disaster communications and emergency scenarios. Cognitive or Smart radios are the radios which can provide a solution for such situations. In this paper, a satellite integrated smart radio network will be introduced and the further research will be listed. Keywords: Spectrum Allocation, Smart Radio, Software Defined Radio, Satellite Networks. 6 7

14 Uydu Sistemleri ile Tümleşik Bilişsel Ağlar: Yeni Bir Mimari Suzan BAYHAN, Gürkan GÜR, Fatih ALAGÖZ 1. Giriş Belirli otoriteler tarafından düzenlenen spektrum kullanımındaki verimsizliğin farkedilmesi ile spektrumun statik olarak dağıtılması yerine dinamik olarak kullanılmasını öneren teknolojiler son zamanlarda dikkat çekmektedir. Dinamik spectrum erişimi olarak adlandırılan bu fikir ilk olarak Joseph Mitola III ve Gerald Q. Maguire tarafından önerilmiştir [1]. Bu yöntemi kullanan ve yeni nesil uyarlamalı(adaptif) radyolar olarak adlandırılan sistemler kullanıcı ve şebekenin ihtiyaçlarına daha iyi yanıt verebilecek bir akıl katmanının eklenmesi ile oluşturulurlar. Literatürde akıllı, bilişsel, adaptif gibi farklı şekilde adlandırılan bu sistemlerin IEEE çalışma grubu [2] tarafından yapılan tanımı şu şekildedir: Bulunduğu ortamı algılayabilen ve algılama sonuçlarına göre otomatik olarak çıkarım yapabilen radyo sistemleridir. Bu sistemler, bilgi tanımlaması, otomatik çıkarım ve makine öğrenme mekanizmalarını kullanarak iletişimi sağlarlar. Ayrıca dinamik ve otomatik olarak operasyon ortamına bağlı olarak çalışma parametrelerini değiştirebilirler. Operasyon değişkenleri yazılım ile değiştirilebilen/belirlenen radio sistemleri olarak tanımlanan Yazılım Tanımlı Radyo (YTR) ve akıllı özelliklere sahip Bilişsel Radyo (BR) sistemlerinin dikkat çekmesindeki bir diğer etken ise GPS, WiFi gibi farklı teknolojiler ile çalışan cihazlar arasındaki birlikte çalışabilirliği geliştirebilecek bir şekilde kullanılabilecek olmalarıdır. Arzu edilen tüm sistemlerde/tüm ülkelerde çalışabilecek evrensel telsiz cihaz ın geliştirilmesidir. YTR bu hayalin gerçekleştirilebilmesi için umut vaat edici görünmektedir. Örneğin, bir ilk yardım senaryosunda taşınabilir bir YTR cihazı farklı radyo cihazları arasında ekstra bir altyapı kurulumu gerektirmeksizin birlikte çalışmayı sağlayabilir. YTR cihazlarının bu şekilde kullanılabilir olması özellikle acil durumlarda kısa zamanda iletişim ihtiyaçlarının karşılanması ile kamu güvenliği açısından önem taşımaktadır [3]. Bu makale şu şekilde düzenlenmiştir: Bir sonraki bölümde, akıllı radyolar hakkında kısa bir bilgi verildikten sonra BR sistemlerin gerçekleştirilmesinde karşılaşılan zorluklardan bahsedilecektir. Bölüm 4 te mevcut çalışmalar ve standardizasyon ile ilgili girişimler özetlenecektir. Bu bölümde ayrıca BR sistemlerinin uydu boyutundaki çalışmalar gösterilmektedir. Sonraki bölümde, BR sistemlerde uydu tabanlı önerilen spektrum yönetimi tanıtılacak ve yürütülen çalışmanın detayları verilecektir. Bölüm 6 da ise sonuç ve yapılacak çalışmalardan bahsedilecektir. 2. Temel Bilgiler ve Tanımlar BR sistemlerinde karşılaşılabilecek temel kavramlar aşağıda tanımlanmıştır: Şekil 1 de bir bilişsel radyonun çalışma prensibi gösterilmektedir. Dış Dünya ile etkileşim içinde olan BR, gözlemler yaparak çeşitli düzenlemelerden sonra, duruma göre (acil durumlar gibi) planlama yaparak veya yapmadan operasyona geçebilir. Planlama yapan bir BR, aynı zamanda o anki durumu öğrenerek sonraki zamanlarda da ne yapması gerektiğini belirleyebilir. Eğer karşılaşılan durum cihazın içinde bulunabileceği durumlar kümesinde bulunmuyorsa kümeye eklenir. Böylece BR bilgi dünyasını genişletir. Şekil 1: Bilişsel Radyo Döngüsü Birincil Kullanıcı (Lisanslı Kullanıcı): Bir lisansı kullanmak için önceliğe sahip olan radyo cihazıdır. Birincil radyo kullanıcısı (BK) lisansı kullanmak için para ödediğinden veya o lisans bu tip kullanıcılara ayrıldığından, ikincil kullanıcılar birincil radyoya ait bir frekans bandını kullanırken eğer birincil radyo gönderime başlamışsa hemen (mümkün olan en kısa zamanda) o bantta yayını kesmelidir. Birincil kullanıcılar, ikincil yani lisanssız kullanıcılardan haberdar değildir. Bu nedenle, BR sistemleri birincil radyo sistemlerine zarar vermeden ve onların yapılarını değiştirmeden kullanılmalıdır. İkincil Kullanıcı (Lisanssız Kullanıcı): Bir frekans bandını ancak boş olduğunda kullanabilecek olan, birincil kullanıcılara göre daha az önceliğe sahip kullanıcı tipidir. Spektrumu dinleyerek bir frekansın birincil kullanıcı tarafından kullanılmadığını farkeden bu tip kullanıcı, birincil kullanıcıyı farkettiği anda kullanılan bu spektrum bandını terketmelidir. Ancak birincil kullanıcının doğru bir şekilde farkedilmesi ve en kısa zamanda ortamın birincil kullanıcıya bırakılması oldukça zor bir problemdir. Birincil kullanıcının hiç bir şekilde zarar görmeden iletimini gerçekleştirmesi bu teknolojinin uygulanması için ilk şarttır. O nedenle kanal en kısa sürede boşaltılmalıdır. IEEE [4] standardında kanal bırakma süresi olarak adlandırılan bu süreye 2 saniyeden az olmalıdır şeklinde bir sınır verilmiştir. Spektrum Boşluğu: Frekans bandında kullanılmayan yerlere spektrum boşluğu denmektedir. İkincil kullanıcılar (İK) bu boşlukları bulup birincil kullanıcılar gelene kadar kullanabilirler. Böylece, spektrum daha etkin bir şekilde kullanılmış olur. Ancak, birincil kullanıcıların varlığını tespit edebilmek için ikincil kullacılar sürekli frekansı dinlemelidir. Bu yüzden, ikincil kullanıcılar yüksek kapasitede güç kaynaklarına ihtiyaç duyarlar. Ayrıca, geniş bir frekans bandını dinleyebilmek için 8 9 gelişmiş antenler gerekmektedir. Şekil 2 de Zaman, Güç ve Frekans eksenlerinde kullanıcıların spektrumu dinamik olarak kullanımı gösterilmektedir. Bir T anında hiç bir kullanıcı tarafından kullanılmayan frekans spektrum boşluğudur. Şekil 2: Spektrum Boşluğu Politikalar: Radyo cihazlarının uyması gereken kuralların tamamı politika olarak adlandırılmaktadır. Politikalar ulusal-uluslararası düzenleme kurumlarının (Telekomünikasyon Kurumu veya ITU gibi kurumlar) belirlediği, iletim yapılan frekans-güç sınırları olabileceği gibi kullanıcının özelliklerine göre (altın, gümüş veya broz kullanıcıların frekansı kullanma özellikleri farklı olabilir) değişebilen kurallar olabilir. Politikalar zamanla değişebileceği gibi iletim yapılan coğrafi konuma göre de değişebilir. Örneğin, askeri bir alanda bir f frekansında yayın yapmak yasak olabilir. Tüm bunlar dikkate alınırsa, cihazın geçerli politikalardan haberdar olması için cihazlar üzerindeki politikalar dinamik olarak güncellenmelidir. Politikalar, bilgisayar sistemlerinin anlayabileceği şekilde yazılmalıdır. Bu konuda XML benzeri diller geliştirilmektedir. Girişim Sıcaklığı: Bir alıcı ünitesinde, istenmeyen sinyal yollayıcılar ve gürültü kaynakları tarafından oluşturulan ve bu alıcıda hissedilen güç miktarının ölçüsüdür. Bir P şiddetindeki güç kaynağının kendinden d kadar uzaklıkta bir noktada oluşturduğu girişim, P/d 2 ile doğru orantılıdır.

15 Uydu Sistemleri ile Tümleşik Bilişsel Ağlar: Yeni Bir Mimari Suzan BAYHAN, Gürkan GÜR, Fatih ALAGÖZ Frekans Tarama: Birincil kullanıcılar bir frekans bandını sürekli kullanmadıklarından, ikincil kullanıcılar birincil kullanıcı iletişimine zarar vermeden bu boşluklarda iletim yapabilirler. Bu da ikincil kullanıcının ortamı dinlemesini ve birincil kullanıcının varlığını mümkün olduğunca kısa sürede tespit etmesini gerektirir. BK özellikle kanal gölgelenmesi gibi tespitin daha da zorlaşacağı durumlarda oldukça problemlidir. Dinamik Politikalar: Eski nesil klasik radyolar, üretim aşamasında birtakım politikalara uyacak şekilde tasarlanırlar. Ancak, sonrasında gerekli değişikler kullanıcıların ya da cihazların tek başlarına değil de fabrika ortamında yapılarak gerçekleştirilir. Öte yandan, BR sistemlerinde radyo otomatik olarak güncellemeleri yazılım olarak yükleyebilir. Bu noktada, kapsamı alanı geniş olan uydular kullanılabilir. Şekil 3: YTR sistemlerinden BR sistemlerine doğru geçiş için öngörülen yol haritası DSE sistemlerinin gerçekleştirilebilmesi için öncelikle ortamdaki frekans bantlarının dinlenmesi, birincil kullanıcının dinlenen frekansta iletişimde olup olmadığı belirlenebilmesi ve boş olarak belirlenen bantın lisanslı kullanıcı geldiği anda hemen boşaltılması gerekmektedir. Burada spektrum dinleme işlemine genel olarak spektrum dinleme ve birincil kullanıcının varlığının araştırılmasına da birincil kullanıcı tespiti adı verilmektedir. Birincil kullanıcı tespitinde bir takım problemler mevcuttur. Öncelikle tespit işleminin başarılı bir şekilde sinyal işleme yeteneğine sahip radyo alıcı/vericileri gereklidir. Telsiz sistemlerde de rastlanan saklı düğüm problemi BR sistemleri için de söz konusudur. BR alanı yeni bir araştırma alanı olduğundan bu konuda TCP/IP protokol yapısında her katmanda yapılması gereken çalışmalar bulunmaktadır. En önemli konulardan biri; birincil kullanıcıların en az hata ile en etkin şekilde ve en kısa sürede tanımlanmasıdır. Birincil kullanıcıların tespiti için temelde iki çeşit frekans dinleme yöntemi bulunmaktadır; - Yerel Dinleme: Her BR cihazı kendi frekans dinleme bilgilerine dayanarak bir frekansın dolu olup olmadığına karar verir. - Dağıtık Dinleme: Her BR cihazı kendi frekans dinleme bilgilerini diğer BR cihazları ile paylaşarak bilgisini güçlendirir ve böylece frekansın kullanımı hakkında diğer bilgilerden de yararlanarak bir sonuca varır. Ayrıca, radyo alıcı ve vericilerin yeterli donanım kapasitesine sahip olacak şekilde tasarlanması gerekmektedir. Bunlar dışında öğrenme mekanizmaları, yönlendirme ve üst katman problemleri (servis kalitesi), kaynakların dağıtılması, ve güvenlik üzerinde çalışmalar yapılmaktadır. Genel olarak akıllı radyolar nitelendireceğimiz YTR ve BR sistemlerini içeren radyoların ortaya çıkması ve gelişimini gösteren yol haritası Şekil 3 te verilmiştir. 3. Karşılaşılan Zorluklar BR, spektrumun etkin şekilde kullanımını sağlamak, esneklik ve birlikte çalışırlığı arttırmak açısından umut vaat edici olmakla birlikte geliştirilmesi için bünyesinde pekçok zorluğu barındırmaktadır. Bu zorluklar; bir önceki bölümde bahsedilen BK tespiti, İKlar arasında bilgi paylaşımı ve senkronizasyonu, BR yete- neklerine sahip donanım (anten gibi) tasarımı ve geliştirilmesi. Bilişsel radyo tasarımı konusunda detaylı bilgi [5] ve [6] numaralı kaynaklarda bulunabilir. Her İK kendi bilgisini diğer İKlarla paylaşarak çalıştığı ortamdan daha başarılı bir şekilde haberdar olabilir ve önemli bir problem teşkil eden BK tespitini daha yüksek başarımda gerçekleştirebilir. Bu nedenle tüm radyoların, akıllı cihazların sensörleri ile edindikleri bilgileri makinenin anlayacağı şekilde tanımlanması gerekir ve bunun için XML tabanlı özel diller geliştirilmektedir. BR sistemlerde ikincil kullanıcıların bir kanalı tüm iletişim süresince kullanması mümkün olmayabileceğinden, bu hat kırık hale gelebilir. Bu durumda o hat üzerindeki paketler bir başka hatta (frekansa) yönlendirilene kadar düşürülebilirler. Bu nedenle kaynak ve hedef arasındaki hattın ne sıklıkta kırıldığının dikkate alınması iletişim kalitesinin sağlanabilmesi açısından önem taşımaktadır [7]. YTR radyo yazılımının otomatik güncellenmesi ve konfigürasyonunu gerçekleştirdiğinden beraberinde istenmeyen güncellemelerin/atakların yapılması gibi güvenlik problemlerini de doğurur. BR sistemlerinin gerçekleştirilebilir olması çok karmaşık, gelişmiş donanımlar gerektirmektedir. Geniş bir bantın dinlenmesi hem oldukça güç harcayıcı bir işlem olduğundan hem de daha kolaylıkla geliştirilebilen daha ucuz sistemler gerektiğinden tasarım ve donanım konuları da üzerinde çalışılması gereken alanlardır. 4. Önceki Çalışmalar ve Standartlaştırma BR fikri hala emekleme döneminde olsa da, genel kavramları standartlaştırmak için çalışmalar yapılmaktadır. Genel olarak, IEEE h, YTR Forumu (SDR Forum), FCC, IEEE, DARPA ve A.B.D. Savunma Bakanlığı (US DoD) standardizasyon konularında çalışmaktadırlar. IEEE Çalışma Grubu, terminolojiyi netleştirmeyi ve bu teknolojilerin birbirleriyle ilişkilerini araştırmayı amaçlamaktadır. Bu standart, teknik olarak net tanımlamaları ve spektrum yönetimi, politika tanımlı radyo, uyarlanabilir radyo, yazılım tabanlı radyo ve benzeri teknolojilerde temel kavramların açıklamalarını sağlayacaktır. IEEE Çalışma Gurubunun [4] hafif yüklü TV bantlarında fırsatçı spektrum kullanımı konusunda çalışmaktadır. BR ortak çalışabilirliği arttıracak bir teknoloji olduğundan askeri kurumlar tarafından da oldukça önemli bir araştırma alanı olarak görülmektedir. DARPA Yeni Nesil (XG) [8] haberleşme teknolojileri programı yeni nesil spektruma erişim teknolojisi geliştirmektedir. XG Çalışma Grubu raporunda amacını spektrumun azlığı ve kurulum problemlerini adreslemek olarak belirlemiştir. Daha spesifik olarak, DARPA XG Çalışma Grubu amacını girişimle sınırlı bir şekilde spektrum fırsatlarını algılama, belirleme ve bu fırsatlardan yararlanmayı içeren teknolojilerden oluşan yeni bir spektruma erişim davranışını araştırmak olarak tanımlamaktadır. Buna ek olarak, bu fırsatçı spektruma erişim davranışlarını makine tarafından anlaşılabilir politikalar kullanarak daha esnek ve takip edilebilir bir şekilde kontrol eden yöntem ve teknolojilerden oluşan yeni bir yönetmelik kontrol rejimi oluşturmak üzerinde de çalışmaktadırlar. Ortaklaşa Taktiksel Radyo Sistemi (Joint Tactical Radio System - JTRS) Amerikan ordusunun zor bir problem olan radyo birlikte çalışabilirliği problemini çözmek için birlikte çalışabilirlik için ortak mimari sağlamayı amaçlamaktadır. Birlikte çalışabilirlik problemleri aynı zamanda her ülkenin kendi radyo sisteminin olduğu ortak operasyonlarda da bir engeldir. Yakın zamanda, barışı sağlama, felaket yardım sistemleri ve milli güvenlik gibi 10 11

16 Uydu Sistemleri ile Tümleşik Bilişsel Ağlar: Yeni Bir Mimari Suzan BAYHAN, Gürkan GÜR, Fatih ALAGÖZ diğer savaş dışı askeri operasyonlarda da benzeri problemler görülmektedir. Bu durumlarda askeri birlikler kamu güvenlik kuruluşları, insani yardım organizasyonları ve sivil halkla haberleşmek zorundadırlar [2]. Tasarımın büyük bölümü, çok bantlı ve çok modlu yazılım tabanlı radyo sistemlerini yönetme amaçlı ayarlama yönetim yazılımı olan Yazılım Haberleşmesi Mimarisi (Software Communications Architecture - SCA) üzerine kuruludur. Ancak, SCA in en büyük problemlerinden biri kodunun erişilebilirliğidir. Elde edilebilir çerçeveler ya çok pahalı ya da temel YTR araştırmalarını destekleyecek düzeyde basit değildir. Açık Kaynak Kodlu Yazılım Haberleşmesi Mimarisi Uygulamaları Gömülü Test Ortamı (Open Source SCA Implementation Embedded testbed - OSSIE), Virginia Teknik Üniversitesi ndeki açık kaynak kodlu YTR geliştirme girişimidir [9]. Uydu sistemleri yıl gibi teknolojinin üstel olarak ilerlediği dikkate alındığında oldukça uzun sayılabilecek ömürlere sahiptir. Bu nedenle bu süre içinde uydunun teknolojinin çok gerisinde kalması söz konusu olma problemi vardır. Bilişsel ve yazılım tanımlı radyo alanında sınırlı sayıda çalışma vardır ve bunlar [10], [11], [12] ve [14] numaralı kaynaklarda verilmektedir. Uydu sistemlerinde akıllı radyo kavramının yer aldığı ilk çalışma Avrupa Uzay Ajansı (European Space Agency-ESA) bünyesinde yürütülen Uzay Segmentinde Yazılım Radyosu Çalışması (software radio technology in space segment study) [15] olarak adlandırılan WAND Projesi dir. WAND Projesi Atos Origin, Thales Alenia Space Espana, Thales Alenia Space France ve Carlo Gavazzi Space ortaklığında yürütülmüş ve Ekim 2006 tarihinde tamamlanmıştır. Çalışmanın temel amacı uzay segmentinde yazılım paradigmasının uygulanabilirliğinin araştırılması ve eğer uygulanabilirse bunun nasıl olacağını belirlemek olarak ifade edilmiştir. Bu çalışma, araç-üstü işleme yapabilen uydu sistemlerinin kapasitelerinin arttırılması anlamında oldukça önemlidir. Çalışmada belirlenen temel basamaklar aşağıda verilmiştir; Uydu uzay sistemindeki hangi kısımların yazılım tarafından tanımlanabileceğinin ve bu tanımlamanın nasıl yapilabileceğinin belirlenmesi Kullanılacak teknolojiler ve SR implementasyonu için uygun olan yazılım/donanım platformlarının belirlenmesi SR potansiyelinin analizi ve implementasyonunun faydalarının araştırılması Şekil 4. Bir LEO uydu ve Akıllı İkincil Radyo İstasyonları mimarisi WAND projesinin sonuç raporunda, YTR sisteminin uzay segmentinde implementasyonunun uydu operatörlerinin karşılaştığı implementasyon hataları ve uydunun kullandığı teknolojinin zamanın gerisinde kalması gibi problemlerin üstesinden gelmek açısından başarılı olacağına işaret etmek ile birlikte, uzay teknolojilerinin böyle bir implemantasyonu gerçekleştirecek olgunlukta olmadığı belirtilmektedir. Implementasyonun gerçekleştirilebilmesi için donanım katmanında YTR teknolojileri için daha yeterli radyo cihazları (SRAM, FPGA, İşlemci dizileri gibi) gerekmektedir. Raporda, günümüz teknolojisinin bunun için henüz yeterli olmadığı belirtilmektedir. Bu makalede, biz uyduların farklı bir şekilde kullanımına odaklanacağız. 5. Önerilen Mimari: Akıllı Radyolar İçin Merkezi Uydu Yöneticisi Uydular yeryüzünden yüksekliklerine bağlı olarak değişen oldukça büyük kapsama alanına sahiptir ve bu özellikleri nedeniyle tüme gönderim ve çoka gönderim servisleri için oldukça elverişlidirler. Bu özelliklerinin yeni nesil akıllı radyo sistemleri için önemi ise cihazlara yazılım tabanlı güncellemelerin kolayca yapılabilmesini sağlaması (politika güncelleyici) ve aynı zamanda politika yapıcı olarak görev yapabilmesidir. Uyduların kapsama alanlarındaki kullanıcılar, şebekeler hakkında bilgiye sahip olduklarından BR sistemlerinde uyduların kullanılmasının pek çok avantajı vardır. Öncelikle, politika güncelleme mesajlarının çoka gönderim şeklinde tüm cihazlara iletilmesi ile cihazların uymaları gereken operasyon kurallarını kolaylıkla almaları sağlanacaktır. Aynı zamanda uydular, kapsama alanındaki ortam özellikleri ve şebeke durumundan haberdar olmaları nedeniyle de bu alandaki spektrumun kullanımını ve etkin bir şekilde dağıtılmasını sağlayacaktır. Şekil 4 te temel mimarisi gösterilen önerilen sistemde uydu, kapsama alanındaki Akıllı Radyo İstasyonlarından (Smart Base Station-ABI) geribesleme bilgileri alarak (her baz istasyonu kapsamındaki kullanıcının hangi frekansta ne kadarlık bir güçte yayın yaptığı vb.) sistem hakkında bilgiyi topladıktan sonra, sistemdeki kullanıcıların özelliklerine göre (altın kullanıcı, gümüş kullanıcı, bronz kullanıcı gibi) spektrumun dağıtımını yapmaktadır. a. Varsayımlar ve Problem Formulasyonu İncelenen sistemde, 1200 km yükseklikte sadece bir LEO uydu ve yer segmentinde BR sistemi bulunmaktadır. LEO tipi bir uydunun seçilmesindeki ana sebep, alçak yörüngeden dolayı yaşanacak olan kısa süreli gecikmelerdir. Yer segmentinde üç çeşit eleman bulunmaktadır; Akıllı Baz İstasyonları (ABİ), Birincil ve İkincil Kullanıcılar. ABİ kapsamı alanındaki ikincil kullanıcılardan geribesleme alarak spektrumun nasıl kullanılacağını yöneten uyduya bilgileri ileten bir ara düğümdür. Uydu ve akıllı cihazlar arasındaki her türlü trafik ABİler üzerinden taşınmaktadır. Bir ABİ kapsamı alanının IEEE [8] baz istasyonları gibi 20 kmlik bir yarıçapa sahip olduğu kabul edilmiştir. Her ABİ uydu ile çift yönlü iletişim hattına sahiptir. ABİler düzenli olarak (periyodik) kapsamı alanındaki ikincil kullanıcıların ölçüm değerlerini toplarlar. Bu ölçüm değerleri ilerleyen kısımlarda Ortam Durum Raporu (ODR) şeklinde ifade edilecektir. ODR toplama zaman aralığına Raporlama Aralığı denilmiştir ve T r ile gösterilmektedir. ODR bilgisi, her kullanıcının her bir frekans için ölçtüğü girişim değerlerini ve ikincil radyonun yayın gücünü içerir. Bu senaryoda İK hareketli iken, BKlar sabit olarak düşünülmüştür. Her ABİ toplamış olduğu ODwRları birleştirerek ODR i yi oluşturur ve uyduya yollar. Ayrıca İkincil kullanıcıların GPS gibi yer belirleme cihazlarına sahip olduğu ve ABİ tarafından yollanan frekansa geçiş yapabilme yeteneğine sahip olduğu kabul edilmiştir. ABİlerden gelen bilgiler ile uydu kapsamı alanındaki frekans manzarası nı görebilir ve bir objektif fonksiyonu dikkate alarak frekans dağıtılmasını düzenleyebilir. Objektif fonksiyon, kullanıcı uygulama ihtiyaçlarına veya kullanıcı öncelik sırasına bağlı herhangi bir fonksiyon olabilir. Bu çalışmada, objektif fonksiyon ikincil kullanıcıların toplam veri trafiğinin azami dereceye çıkarılmasıdır. Ancak bu amaçla birlikte kullanıcıların öncelik sıraları dikkate 12 13

17 Uydu Sistemleri ile Tümleşik Bilişsel Ağlar: Yeni Bir Mimari Suzan BAYHAN, Gürkan GÜR, Fatih ALAGÖZ alınacaktır. Öncelik sırası, servis için ödenen para olabilirken, askeri bir senaryoda rütbelere bağlı olarak değişebilir. Benzer şekilde uygulamanın gereksinimlerine gore de öncelik sırası atanabilir. Optimizasyon problemi: Max N F i i= 1 F i IKi için fonksiyonu gösterir. Benzetim senaryosu olarak 100 km yarıçapında ABİ, İK ve BKlardan oluşan bir sistem düşünülmüştür. Benzetim modeli OPNET Modeler TM 11.5 [13] benzetim aracında oluşturulmuştur. Modellenen sistemin OPNET ekran görüntüsü Şekil 5 te gösterilmektedir. Tasarlanan modelde, İK düğümleri BK düğümlerinin varlıklarını belirli bir bulma ihtimali yüzdesi ile başarırlar. Diğer bir deyişle, İK düğümlerinin tahminleri bazen yanlış alarmlar içerebilir. İK düğümleri iletim yapılacak en uygun frekansı bulabilmek için periyodik olarak frekans bantlarını dinler. Algılama değerleri sonucunda toplanan veri ABİ üzerinden uyduya gönderilir ve uydu gelen bu bilgiler doğrultusunda bir sonraki zaman aralığı için o İK nın aday operasyon frekanslarını belirler. Bu frekanslar o İK da oluşturdukları girişim değerlerine göre iletim için uygun veya değil olarak belirlenir. Uydu hem kullanıcı profillerini, hem operasyon merkezinden yüklenen ulusal/uluslararası politikaları dikkate alarak İKlara frekans ataması yapar. Yine ABİ üzerinden İKlara iletim yapılacak yeni frekans bilgileri iletilir. Bu sistemde, yüksek öncelik, orta öncelik ve düşük öncelik değerlerine sahip üç tip kullanıcı değerlendirilmektedir. Uç değerleri görebilmek açısından düşük öncelik dediğimiz kullanıcı bloklanmış ya da yasaklı kullanıcıya karşılık gelmektedir ve bu kullanıcı uygun spektrum bandı olmasına rağmen iletim haklarından yararlanmayacaktır. Yüksek öncelik benzer şekilde 1 e eşitlenmiştir. Bu da bu tip bir kullanıcının her zaman boş frekans olması durumunda iletim yapabileceği anlamına gelmektedir. Benzetim senaryolarında spektrum dinleme periyodu 5 sn alınmıştır. kullanıcı profillerine göre değişir. Örneğin, İK 0 f 1 ve f 3 frekanslarında çok düşük girişim algılamasına rağmen yasaklı olması nedeni ile yayın yapamamaktadır. İK 0 ın aksine yüksek önceliğe sahip olan İK 2, IK 0 ile benzer değerler algılamasına rağmen yayın yapabilmektedir. Şekil 8 de orta öncelikteki bir kullanıcı olan İK 7 ye ait veriler görülmektedir. Bazı anlarda iletim yapabileceği frekans bulamazken, bazı anlarda iletim yapabilen bu kullanıcının iletişimi kesintiye uğramakla birlikte iletimi sürdürülmektedir. Bu çalışmada, İK düğümlerinin profilleri yer ve zamandan bağımsız olaak hep aynı değer olarak değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, duruma, yere ve zamana göre önceliklerin atanması daha gerçekçi bir senaryodur. Şekil 7. (a) Yüksek öncelikli kullanıcı İKU 2 tarafından değişik frekanslarda algılanan girişim (b) İKU 2 tarafından yollanan trafik. Şekil 5. OPNET simüle edilen örnek ağ yapısı. Bu makalede tasarlanan sistemde birincil kullanıcı (BK) ve ikincil kullanıcı (İK) olmak üzere iki tip kullanıcı mevcuttur. İK düğümleri dinamik bir şekilde spektruma erişen daha az önceliğe sahip düğümlerdir. Bu düğümler ABİlerin yönetimindedirler. BK düğümleri IEEE f 1, f 2, f olarak göstereceğimiz üç 3 frekansta çalışmaktadırlar. İlk iletişimin daha önceden belirlenmiş bir sinyalleşme kanalı üzerinden yapıldığı varsayılmaktadır. b. Benzetim Sonuçları Benzetim senaryolarında her kullanıcının oluşturduğu trafik ve hissettiği girişim değerleri gösterilmiştir. Hissedilen girişim (P/d 2 ) şeklinde basit bir formül ile hesaplanmaktadır. Burada P ile gösterilen değişken yayıcı anten gücü iken d, yayıcı ve alıcı antenler arasındaki uzaklığı göstermektedir. Şekil 6, 7 ve 8 de oluşturulan trafik ve hissedilen girişim değerleri görülmektedir. Bu şekillerden de görüldüğü gibi LEO uydudan gelen bilgiler doğrultusunda kullanıcıların trafik gönderim başarımları Şekil 6. (a) Düşük öncelikli (sıfır) kullanıcı İKU 0 tarafından değişik frekanslarda algılanan girişim (b) İKU 0 tarafından yollanan trafik. Şekil 8. (a) İK 7 tarafından algılanan girişim değerleri (orta öncelikli kullanıcı) (b) İK 7 tarafından üretilen trafik

18 Uydu Sistemleri ile Tümleşik Bilişsel Ağlar: Yeni Bir Mimari Suzan BAYHAN, Gürkan GÜR, Fatih ALAGÖZ 7. Sonuç ve Yapılacak Çalışmalar Bu makalede, yeni nesil akıllı radyolar hakkında genel bilgiler sunulmuş ve uyduların bu sistemler ile bütünleştirilmesi incelenmiştir. Telsiz teknolojilerin ilerlemesi ve herzaman heryerden iletişimin sağlanabilmesi vizyonundan yola çıkılarak önerilen bu sistemler spektrumun dinamik bir şekilde kullanılması ile sınırlı olan spektrum problemine bir çözüm getirmektedir. Fırsatçı kullanım kısa zamanda, kolay bir şekilde iletişim sağlanmasını gerçekleştirdiğinden özellikle acil durumlarda kamu güvenliğinin sağlanmasında önem taşımaktadır. Üzerinde çalışılması gereken pekçok açık konu olmakla birlikte bu makalede önerildiği gibi uyduların spektrumun daha etkin şekilde kullanılması için sistemle bütünleştirilmesi önem taşımaktadır. Benzetim çalışmalarında çok temel olarak kullanıcıların uydudan gelen emirler doğrultusunda iletimlerini inceledik. Ancak temel özellikleri verilen uydu yönetimsel mimaride TCP/IP katmanının her katmanında çalışılması gereken pek çok açık problem bulunmaktadır. Bu problemlerin başlıcaları, birincil kullanıcı tespiti, hareketlilik yönetimi, servis kalitesinin sağlanması ve yönlendirme protokolleri gelmektedir. İlerleyen dönemlerde, bu makalede tanıtılan uydu yönetimsel mimarinin yukarıda listelenen noktalar açısından da incelenmesi yapılacaktır. Teşekkür: Bu çalışma, Devlet Planlama Teşkilatı - Yeni Nesil Uydu Ağları ve Uygulamaları Projesi, DPT-03 K120250, TÜBİTAK 104E032 tarafından desteklenmiştir. [2] IEEE1900.1, The Working group on terminology and concepts for next generation radio systems and spectrum management, grouper.ieee.org/groups/emc/emc/1900/1/index.htm. [3] J. Steinheider, Software-defined Radio Comes of Age, Mobile Radio Techonology, Feb [Online]. Available: vanu.com. [4] IEEE , The Working Group on Wireless Regional Area Networks(WRANs), [5] A. Sahai, R. Tandra, S. Mishra, and N. Hoven, Fundamental Desig tradeoffs in Cognitive Radio Systems, in Proc. of First Int. Workshop on Technology and Policy for Accessing Spectrum (TAPAS), Boston, MA, Aug [6] P. PawelczAKU, Protocol requirements for Cognitive Radio Networks, TU Delft, Technical Report v.0.2, June [7] Eski 11 S. Krishnamurthy, M. Thoppian, S. Venkatesan, and R. Pruash, Control channel based MAC-layer configuration, routing and situation awareness for cognite radio networks, in Proc. IEEE MILCOM, vol. 1, Oct 2005, pp [8] DARPA XG Working Group, The xg vision request for comments, Tech. Rep. v. 2.0, January [11] B. Paillassa and C. Morlet, Flexible satellites: Software Radio in the sky, in Proc. 10th International Conference on Telecommunications (ICT 2003), vol. 2, March 2003, pp [12] L. Pucker, Applicability of the JTRS software communications architecture in advanced MILSATCOM terminals, in Proc. MILCOM 2003, vol. 1, 2003, pp [13] OPNET Optimizing Network Technologies, OPNET Modeler 11.5, com. [14] C. Morlet, M.-L. Boucheret, and V.Calmettes, Towards generic satellite payloads: software radio, in Proc. International Parallel and Distributed Processing Symposium (IPDPS03), pp , France, Apr [15] Uzay Segmentinde Yazılım Radyosu Projesi, WAND, www/object/index.cfm?fobjectid=27724 Kaynaklar [1] J. Mitola and G. Q. Maguire, Cognitive Radio: Making software radios more personal, IEEE Personal Communications, vol. 6, no. 4, pp , August [9] SCA Open source SCA implementation environment, [10] J. Prat, V. D. Perini, R. Diaz, and J.-D. Gayrard, SDR Techologies in Space Segment, European Space Agency (ESA), Technical Report v.1.2, April

19 Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale, 30 Ocak - 01 Şubat 2008 Dinamik Zaman Bükmesi Yöntemiyle Hece Tabanlı Konuşma Tanıma Sistemi Rıfat AŞLIYAN 1, Korhan GÜNEL 2, Tatyana YAKHNO 1 1 Dokuz Eylül Üniversitesi, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, İZMİR 2 Adnan Menderes Üniversitesi, Matematik Bölümü, AYDIN Özet: Bu çalışmada, hece tabanlı Türkçe konuşma tanıma sistemi geliştirilmiştir. Türkçe, dünya dilleri arasında yapı yönüyle sondan eklemeli diller grubuna girdiğinden bir sözcükten birçok farklı sözcük türetilebilmesine neden olmaktadır. Bundan dolayı sözcük tabanlı sistem yerine sınırlı sayıda hecelere sahip Türkçe için hece tabanlı sistem tercih edilmiştir. Bu,çalışmamızda, konuşma tanıma sistemlerinde en çok kullanılan yöntemlerden biri olan dinamik zaman bükmesi kullanılmıştır. Sistemin uygulanmasında kullanmak amacıyla imla kılavuzundan birbirine benzer 200 sözcük seçilmiştir. Bu sözcüklerin her biri için 25 er tane wave formatında ses dosyaları kaydedilmiştir. İlk olarak, sözcük ses sinyallerinden hece sınırlarının tespiti algoritmasıyla hecelerin başlangıç ve bitiş sınırları tespit edilmiştir. Daha sonra her hecenin için doğrusal öngörülü kodlama(lpc), parcor, cepstrum ve MFCC öznitelikleri çıkarılmıştır. Bu öznitelikler kullanılarak her hece için bir medyan hece ses sinyali seçilmiştir. Dinamik zaman bükmesi yöntemi kullanılarak benzer sözcükteki hecelere en çok benzeyen medyan heceler sıralı bir şekilde tespit edilir. En çok benzeyen hecelerden 5 tanesi seçilerek tekrar, bu hecelerin bütün ses şablonları arasından tanıma işlemi gerçekleştirilir. Her bir hece için en çok benzeyen 5 hece sıralı bir şekilde tespit edilir. Heceler art arda eklenerek sözcük oluşturulur. Eğer bu sözcük sözlüğümüzde yok ise bir sonraki heceler eklenerek yeni bir sözcük türetilir. Eğer sözlükte var ise tanınan sözcük bu olacaktır. Test işlemi için 2000 tane sözcük kaydedildi ve sistemin mfcc özniteliklerine göre doğru tanıma oranı %95,3 olmuştur. Anahtar Sözcükler: Dinamik Zaman Bükmesi, DTW, Konuşma Tanıma. Konuşma Tanıma, Hece Tabanlı Syllable Based Speech Recognition Using Dynamic Time Warping Abstract: In this study, we have developed a syllable based speech recognition system using Dynamic Time Warping(DTW). As it is known, Turkish is agglutinative language, so many different Turkish words can be generated from a Turkish word by adding suffixes. For Turkish speech recognition, syllables as speech units are more adequate than words. 200 similar words are chosen from Turkish spelling dictionary to implement the system. For each word in the dictionary 25 word sound signals are recorded in wave file format. Firstly, syllable onsets are decided on the word sound signals by syllable onset detection algoritm. After that, feature vectors of linear predictive coding (lpc), parcor, cepstrum and mel frequency cepstral coefficient (mfcc) are derived from the signals. According to these features, a median feature is found for each syllable. The most similar median syllables are determined by DTW and sorted by ascending order. The most similar 5 syllables are chosen and the recognition operation is done again, but for all these 5 syllable sound signal templates. The best matched syllables in the word is 18 19

20 Dinamik Zaman Bükmesi Yöntemiyle Hece Tabanlı Konuşma Tanıma Sistemi Rıfat AŞLIYAN, Korhan GÜNEL, Tatyana YAKHNO added in order and a word is produced. If this word is in the dicitionary, the recognized word of the system is this one. Otherwise, producing the words from the syllables are continued in the most similar way. There are 2000 words for testing the system and the accuracy result is 95.1% according to mfccr features. Keywords: Dinamic Time Warping, DTW, Speech Recognition,Syllable Based Speech Recognition. 1. Giriş Konuşma tanıma, sözcük ses sinyallerinin işlenerek metne dönüştürülmesi işlemidir. Konuşma tanıma üzerine yapılan çalışmalar son 25 yılda hızlanarak artmıştır. Bu çalışmaların büyük çoğunluğu konuşma tanımadaki temel bileşen olarak fonem ve sözcük birimleri kullanılmıştır. Fonem benzeri birimler arasındaki sınırların tespit edilmesi oldukça zor bir süreçtir. Sözcük birimlerini temel alan sistemler, fonem birimlerini kullanan sistemlerin problemlerini içermese de bir çok hesaplama ve veri eğitimini beraberinde getirmektedir. Türkçe sondan eklemeli diller [5] grubuna girdiğinden geniş ölçekli konuşma tanıma sistemlerinde sözcüğü temel birim olarak almak problem oluşturabilir. Çünkü, bir sözcüğe ekler getirmek suretiyle onlarca yeni sözcük türetilebilir. Bu yüzden çalışmamızda sistemin temel birimi olarak fonem ve sözcük arasında bir birim olan hece seçilmiştir. Günümüze kadar yayınlanmış heceleri temel alan konuşma tanıma [3], [11], [12] sistemleri çok fazla değildir. Konuşma tanıma sistemleri konuşmacıya bağımlı veya konuşmacıya bağımsız olabilir. Konuşma tanımada yaygın olarak tercih edilen öznitelikler doğrusal öngörülü kodlama (lpc) [1], [2], [9], [10], [12], parcor ve cepstrum [8], [12] ve mfcc (mel frequency cepstral coefficient) öznitelikleridir. En çok kullanılan yöntemler dinamik zaman bükmesi [4], [6], [7], yapay sinir ağları ve saklı markov modelidir [5], [12], [13]. Bu çalışmada dinamik zaman bükmesi yöntemi kullanılarak ayrık sözcük tanıma uygulaması gerçekleştirilmiştir. İmla kılavuzundan birbirine çok benzer 200 sözcük seçilerek lpc, parcor, cepstrum ve mfcc öznitelik değerleri kullanılarak kişiye bağımlı uygulamalar yapılmıştır. Test işlemi için 2000 tane sözcük kaydedildi ve sistemin en başarılı olduğu mfcc özniteliklerine göre doğru tanıma oranı %95,1 olmuştur. Bu çalışmanın ikinci bölümünde sistem mimarisi hakkında genel bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümünde ise hece sınırlarının nasıl tespit edildiği hakkında bahsedilmiştir. Dördüncü bölümde kullanılan özniteliklerin hece ses sinyallerinden nasıl çıkarıldığı anlatılmaktadır. Beşinci bölümde artişleme algoritması verilmiştir. Altıncı ve yedinci bölümde sırasıyla sistemin test edilmesi, tartışma ve sonuç hakkında bahsedilmektedir. 2. Sistem Mimarisi Bu çalışma Şekil 1 de görüldüğü üzere genel anlamda dört aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada 200 sözcüğe ait hecelerin öznitelik şablonları veritabanı oluşturulur. İkinci aşamada her bir hece şablonundaki medyan hece öznitelik vectörleri tespit edilir. Üçüncü aşamada ise DTW [4] yöntemiyle hece tanıma işlemi gerçekleştirilir. Son aşamada tanımayı iyileştirmek için artişleme (postprocessing) uygulanır. Her bir hecenin öznitelik şablonlarının hesaplanması için sözcükler wave formatında 2 saniyelik zaman aralığında bir konuşmacı tarafından Hz de örneklenip 16 bit darbe kod kiplenimi (PCM) kullanılıp nicemlenerek ve önişleme işleminden geçirilmiştir. Önişlemede ses sinyallerinin ortalaması sıfır olacak şekilde yeniden düzenlenmiştir (1). x n ses sinyalini, m ses sinyalinin ortalaması- nı ve y n yeni ses sinyalini temsil etmektedir. y n = x n m (1) k m xi = k i=1 Hece sınırları tespit edilmeden ve öznitelik çıkartma işlemi yapılmadan önce ses örneklerine önvurgulama yapılmaktadır. Daha sonra hece sınırları tespit edilir (Bölüm 3). Her hecenin ses örnekleri 20 ms lik çerçevelere ayrılarak çerçeveler üzerine Hamming pencereleme uygulanır. Çerçeveler arasındaki örtüşme 10 milisaniyedir. Daha sonra Bölüm 4 de anlatıldığı gibi hecenin her çerçevesi için öznitelik değerlerinden 8 er tane lpc, parcor, cepstrum ve mfcc hesaplanır. Şekil 1. Sistemin Genel Yapısı Sistem dinamik zaman bükmesi yöntemini kullanarak hecelerin en benzer olanlarını hece öznitelik medyan şablonlarına göre elde eder ve sıralar. Tanınacak olan sözcüğün hecelerinin en benzer 5 tanesi tekrar tanıma işleminden geçirilir. Fakat bu sefer bes hece arasından dah ayrıntılı tanıma sürecinden gerçekleştirilir. Yani Hece Ses Öznitelik Şablonu veritabanından tanıma işlemi yapılır. Dolayısıyla bu beş heceden en cok hangisine benzer olundugu tespit edilir. Artişleme (Bölüm 5) kullanılarak tanıma işlemi sonlandırılır. Çalışmalarımız Pentium Centrino 1.6 işlemci, 768 RAM, 40 GB sabit disk, Windows XP işletim sistemi, ses kartı, hoparlör ve mikrofona sahip bilgisayar üzerinde gerçekleştirilmiştir. Uygulama programları Matlab 6.5 ile kodlanmıştır. 3. Hece Sınırlarının Tespiti Hece sınırları tespit yöntemi iki aşamadan oluşmaktadır. Birincisi, sözcüğün başlangıç ve bitiş noktalarının belirlenmesi işlemidir. İkincisi, sözcükteki hecelerin sınırlarının tespiti işlemidir. Aşağıda her ikisinin algoritması verilmiştir. 3.1 Sözcük Başlangıç ve Bitiş Noktası Tespiti Algoritması x 1., ses dosyasını temsil eden vektördür. Çalışmamızda N = dir. x = ( x 1, x 2, x 3..., x N ) (1) 2. l, x vektörünün ilk 200 değerinin ortalamasıdır. x ~ vektörü, x vektörünün yatay eksene odaklanmış halidir. 200 l = ( x i ) / 200 i= 1 (2) 20 21

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER Yazılımı ve Genel Özellikleri Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ Kablosuz Ağların Modellemesi ve Analizi 1 OPNET OPNET Modeler, iletişim sistemleri ve

Detaylı

tıp bilişimi 08 BİLDİRİLER/PROCEEDINGS 5. Ulusal Tıp Bilişimi Kongresi Sağlıkta Karar Destek Sistemleri Medical Informatics 08 Turkey

tıp bilişimi 08 BİLDİRİLER/PROCEEDINGS 5. Ulusal Tıp Bilişimi Kongresi Sağlıkta Karar Destek Sistemleri Medical Informatics 08 Turkey Sağlıkta Karar Destek Sistemleri Decision Support Systems in Health tıp bilişimi 08 5. Ulusal Tıp Bilişimi Kongresi Medical Informatics 08 Turkey BİLDİRİLER/PROCEEDINGS 13-16 Kasım 2008, Antalya tıp bilişimi

Detaylı

GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJELERİ MÜHENDİSLİK VE TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ÖĞRETİM ÜYELERİ TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN PROJELER (2008-2011)

GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJELERİ MÜHENDİSLİK VE TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ÖĞRETİM ÜYELERİ TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN PROJELER (2008-2011) 08.401.001 08.401.002 08.401.003 Dikkat Seviyesindeki Değişimlerin Elektrofizyolojik Ölçümler İle İzlenmesi PFO(Patent Foramen Ovale) Teşhisinin Bilgisayar Yardımı İle Otomatik Olarak Gerçeklenmesi ve

Detaylı

GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJELERİ MÜHENDİSLİK VE TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ÖĞRETİM ÜYELERİ TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN PROJELER (2008-2011)

GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJELERİ MÜHENDİSLİK VE TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ÖĞRETİM ÜYELERİ TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN PROJELER (2008-2011) 08.401.001 08.401.002 08.401.003 Dikkat Seviyesindeki Değişimlerin Elektrofizyolojik Ölçümler İle İzlenmesi PFO(Patent Foramen Ovale) Teşhisinin Bilgisayar Yardımı İle Otomatik Olarak Gerçeklenmesi ve

Detaylı

Bilkent Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. Bilgisayar Mühendisliği

Bilkent Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. Bilgisayar Mühendisliği Bilkent Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Mühendisliği Bilgisayar Mühendisliği Günümüzde, finans, tıp, sanat, güvenlik, enerji gibi bir çok sektör, bilgisayar mühendisliğindeki gelişimlerden

Detaylı

2009 TÜRKİYE YENİLİKÇİ ÖĞRETMENLER FORUMUNDA SUNULAN PROJE NAİLE TOPRAK ÜLGER EMİN SAĞLAMER İLKÖĞRETİM OKULU MİCROSOFT YENİLİKÇİ ÖĞRETMENLER PROGRAMI

2009 TÜRKİYE YENİLİKÇİ ÖĞRETMENLER FORUMUNDA SUNULAN PROJE NAİLE TOPRAK ÜLGER EMİN SAĞLAMER İLKÖĞRETİM OKULU MİCROSOFT YENİLİKÇİ ÖĞRETMENLER PROGRAMI MİCROSOFT YENİLİKÇİ ÖĞRETMENLER PROGRAMI 2009 TÜRKİYE FORMU OKULU 1 Proje grubu Projenin Zaman Yönetimi Projenin Konusu Projenin Amaçları Neden Böyle Bir Proje? Projenin Uygulama Süreçleri Proje Uygulandıktan

Detaylı

SOME-Bus Mimarisi Üzerinde Mesaj Geçişi Protokolünün Başarımını Artırmaya Yönelik Bir Algoritma

SOME-Bus Mimarisi Üzerinde Mesaj Geçişi Protokolünün Başarımını Artırmaya Yönelik Bir Algoritma SOME-Bus Mimarisi Üzerinde Mesaj Geçişi Protokolünün Başarımını Artırmaya Yönelik Bir Algoritma Çiğdem İNAN, M. Fatih AKAY Çukurova Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Balcalı-ADANA İçerik Çalışmanın

Detaylı

OG VE AG GENİŞBANT POWER LINE HABERLEŞME

OG VE AG GENİŞBANT POWER LINE HABERLEŞME DAĞITIM ŞİRKETİ Kontrol Odası Yönetimi IP Altyapısı MV Akıllı şebekeleri ve akıllı sayaç okumaları hayata geçirebilmek için anahtar nitelikteki enerji değerlerini gerçek zamanlı olarak transfer edilebilecek

Detaylı

Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ

Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ BSM 460 KABLOSUZ ALGILAYICI AĞLAR 1 BSM 460 KABLOSUZ ALGILAYICI AĞLAR 1. Hafta NESNELERİN İNTERNETİ (Internet of Things, IoT) 2 Giriş İletişim teknolojilerinde ve mikroelektronik devrelerde yaşanan gelişmeler

Detaylı

Yüzey Suları Çalışma Grubu

Yüzey Suları Çalışma Grubu Yüzey Suları Çalışma TÜRKİYE ULUSAL HİDROLOJİ KOMİSYONU TUHK BAŞKANI: Dr. BÜLENT SELEK ÜNİVERSİTELER TEMSİLCİSİ: Prof. Dr. HAFZULLAH AKSOY Çalışma Grupları Üye Adı-Soyadı Görevi Çalıştığı Kurum Prof. Dr.

Detaylı

MerSis. Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri

MerSis. Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri MerSis Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri Bilgi Teknolojileri risklerinize karşı aldığınız önlemler yeterli mi? Bilgi Teknolojileri Yönetimi danışmanlık hizmetlerimiz, Kuruluşunuzun Bilgi

Detaylı

2014-2015 GÜZ DÖNEMİ BİLGİSAYAR PROJESİ KONU ÖNERME FORMU

2014-2015 GÜZ DÖNEMİ BİLGİSAYAR PROJESİ KONU ÖNERME FORMU No: Proje Konusu: Öğrenci Sayısı: Proje Süresi: Proje Özeti: 3G modem ile uzaktan ısı, aydınlatma, hareket, görüntü 1 3G ile Akıllı Ev Uygulaması 1 2 Dönem kontrolü. Gerekli donanımlar Mobil Kablosuz Ağlar

Detaylı

SayınBakanım, Sayın Valim, Sayın TK Başkanım, Sayın Büyük Şehir Belediye başkanım, Sayın Rektörüm, DeğerliMeslektaşlarım Sayın Basın Mensupları, Ve Sevgili Konuklar, Yıldız Teknik Üniversitesi çatısı altında

Detaylı

TELEKOMÜNİKASYON MÜHENDİSİ

TELEKOMÜNİKASYON MÜHENDİSİ TANIM Haberleşme sektöründe, bir noktadan birçok noktaya veya noktadan noktaya ağlar üzerinden, bilginin iletilmesi, işlenmesi depolanması ve kullanılması için gerekli olan sistemlerin analizini, tasarımını

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Ayşegül ALAYBEYOĞLU

Yrd. Doç. Dr. Ayşegül ALAYBEYOĞLU Yrd. Doç. Dr. Ayşegül ALAYBEYOĞLU ÖĞRENİM DURUMU Derece Üniversite Bölüm / Program Lisans Sakarya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği 00-00 Y. Lisans Doktora Ege Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği 00-009

Detaylı

STRATEJİK PLAN, AMAÇ, HEDEF VE FAALİYET TABLOSU

STRATEJİK PLAN, AMAÇ, HEDEF VE FAALİYET TABLOSU FAKÜLTE/BÖLÜM ADI: STRATEJİK PLAN, AMAÇ, HEDEF VE FAALİYET TABLOSU Stj. Amaç No Hedef No Faaliyet No Performans no Stratejik Amaç / Hedef / Faaliyet Tanımı 2008 mevcut durum 2009 2010 2011 2012 2013 Faaliyet

Detaylı

OG VE AG GENİŞBANT POWER LINE HABERLEŞME

OG VE AG GENİŞBANT POWER LINE HABERLEŞME OG VE AG GENİŞBANT POWER LINE HABERLEŞME Akıllı şebekeleri ve akıllı sayaç okumaları hayata geçirebilmek için anahtar nitelikteki enerji değerlerini gerçek zamanlı olarak transfer edilebilecek bir haberleşme

Detaylı

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım Kısaca Müşteri İlişkileri Yönetimi Genel Tanıtım Başar Öztayşi Öğr. Gör. Dr. oztaysib@itu.edu.tr 1 MİY Genel Tanıtım 2 MİY Genel Tanıtım İçerik Müşteri İlişkileri Yönetimi Nedir? Neden? Tipleri Nelerdir?

Detaylı

Anadolu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Sistemi nde Mobil Öğrenme Olanakları

Anadolu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Sistemi nde Mobil Öğrenme Olanakları Anadolu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Sistemi nde Mobil Öğrenme Olanakları Prof.Dr. Aydın Ziya ÖZGÜR Yrd.Doç.Dr. M. Emin MUTLU mdevlet 2009 1. Ulusal Mobil Devlet Konferansı 28-29 Mayıs 2009 Hilton Oteli,

Detaylı

Kablosuz Algılayıcı Ağları ile Yangın Tespit Sistemi

Kablosuz Algılayıcı Ağları ile Yangın Tespit Sistemi Kablosuz Algılayıcı Ağları ile Yangın Tespit Sistemi Çağdaş Döner Gömülü Sistemler ve Uygulamaları Sempozyumu Kasım,4-5,2010 İTÜ, İstanbul Ege Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü İzmir, Türkiye

Detaylı

İKTİSAT (EKONOMİ) ÖĞRETİMİ ÇALIŞTAYI

İKTİSAT (EKONOMİ) ÖĞRETİMİ ÇALIŞTAYI İKTİSAT (EKONOMİ) ÖĞRETİMİ ÇALIŞTAYI YAŞAR ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ ve İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ EKONOMİ BÖLÜMÜ 27-29 Mart 2015 Düzenleme Komitesi: Prof. Dr. N. Oğuzhan Altay Doç. Dr. Umut Halaç Arş. Gör.

Detaylı

Uydu Sistemleri ile Tümleşik Bilişsel Ağlar: Yeni Bir Mimari

Uydu Sistemleri ile Tümleşik Bilişsel Ağlar: Yeni Bir Mimari Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale, 30 Ocak - 01 Şubat 2008 Uydu Sistemleri ile Tümleşik Bilişsel Ağlar: Uydu Ağları Araştırma Laboratuvarı (SATLAB), Bilgisayar Müh. Bölümü, Boğaziçi Üniversitesi

Detaylı

Çimtaş Microsoft Lync ile esnek, bütünleşik, yer ve zaman bağımsız kuvvetli bir iletişim altyapısına kavuştu

Çimtaş Microsoft Lync ile esnek, bütünleşik, yer ve zaman bağımsız kuvvetli bir iletişim altyapısına kavuştu Microsoft Lync Projesi Durum: Çimtaş Microsoft Lync ile esnek, bütünleşik, yer ve zaman bağımsız kuvvetli bir iletişim altyapısına kavuştu 5 ayrı lokasyon arasında kuvvetli bir iletişim altyapısına ihtiyaç

Detaylı

AKILLI, SÜRDÜRÜLEBİLİR VE KAPSAYICI ÇÖZÜMLER

AKILLI, SÜRDÜRÜLEBİLİR VE KAPSAYICI ÇÖZÜMLER İŞLETME 2023 AKILLI, SÜRDÜRÜLEBİLİR VE KAPSAYICI ÇÖZÜMLER KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK PAZARYERİ 10 ARALIK 2O14 KADİR HAS ÜNİVERSİTESİ İSTANBUL KSS Pazaryeri Akıllı, Sürdürülebilir ve Kapsayıcı Çözümlerin

Detaylı

Pardus. Erkan Tekman, T. Barış Metin. 18 Mayıs 2006. Ulusal Dağıtım Projesi Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Enstitüsü. Pardus için 10 Neden

Pardus. Erkan Tekman, T. Barış Metin. 18 Mayıs 2006. Ulusal Dağıtım Projesi Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Enstitüsü. Pardus için 10 Neden için 10 Neden Çözümleri : Kim için? Ulusal Dağıtım Projesi Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Enstitüsü TÜBİTAK 18 Mayıs 2006 İçerik için 10 Neden Çözümleri : Kim için? 1 İsim Neden? Nasıl? 2 için 10 Neden

Detaylı

A S T E K AKILLI ŞEBEKELER ELEKTRİK SAYAÇLARI UZAKTAN OKUMA SİSTEMİ SMART GRID SMART ENERGY SYSTEMS FOR PLANET S FUTURE

A S T E K AKILLI ŞEBEKELER ELEKTRİK SAYAÇLARI UZAKTAN OKUMA SİSTEMİ SMART GRID SMART ENERGY SYSTEMS FOR PLANET S FUTURE A S T E K SMART ENERGY SYSTEMS FOR PLANET S FUTURE SMART GRID AKILLI ŞEBEKELER ELEKTRİK SAYAÇLARI UZAKTAN OKUMA SİSTEMİ AKILLI ŞEBEKELER ÇÖZÜMÜ Dağıtım yapan işletmelerin otomasyon ihtiyaçları için AKILLI

Detaylı

İŞ DÜNYASI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ KONFERANSI

İŞ DÜNYASI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ KONFERANSI İŞ DÜNYASI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ KONFERANSI Eventuum firması tarafından 04 Haziran 2013 tarihinde Marriot Hotel Asia da düzenlenen İş Dünyası Bilişim Teknolojileri Konferansı na Şubemizce katılım gerçekleştirildi.

Detaylı

NETAŞ. Nesnelerin İnterneti ve Makineden Makineye Kavramları için Kilit Öncül - IPv6. 12-13 Ocak 2011. Zafer Halim Yiğitbaşı

NETAŞ. Nesnelerin İnterneti ve Makineden Makineye Kavramları için Kilit Öncül - IPv6. 12-13 Ocak 2011. Zafer Halim Yiğitbaşı Ulusal IPv6 Protokol Alt Yapısı Tasarımı ve Geçiş Projesi 12-13 Ocak 2011 Nesnelerin İnterneti ve Makineden Makineye Kavramları için Kilit Öncül - IPv6 Zafer Halim Yiğitbaşı İçerik Giriş Yakın Gelecek

Detaylı

BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER

BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER EĞİTİM PROGRAMLARI MATLAB İLE MÜHENDİSLİK ÇÖZÜMLERİ Amaç: Sistem tasarım ve analizinin MATLAB dilinde kolay programlama yoluyla tekrarlanabilir yapılara oturtulması

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi

Akdeniz Üniversitesi F. Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Bilgisayar II Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans ( ) Lisans (x) Yüksek Lisans( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (x) Dersin Türü Zorunlu (x) Seçmeli

Detaylı

Bilgi Güvenliği Eğitim/Öğretimi

Bilgi Güvenliği Eğitim/Öğretimi Bilgi Güvenliği Eğitim/Öğretimi İbrahim SOĞUKPINAR Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü İçerik Bilgi Güvenliği Eğitim/Öğretimi Dünyadaki Örnekler Türkiye deki Örnekler GYTE de Bilgi Güvenliği Dersi Sonuç ve

Detaylı

ODTÜ KÜTÜPHANESİ YENİ WEB SAYFASININ TASARIMI VE KULLANILABİLİRLİK ÇALIŞMASI

ODTÜ KÜTÜPHANESİ YENİ WEB SAYFASININ TASARIMI VE KULLANILABİLİRLİK ÇALIŞMASI ODTÜ KÜTÜPHANESİ YENİ WEB SAYFASININ TASARIMI VE KULLANILABİLİRLİK ÇALIŞMASI Mustafa DALCI *, Özge ALÇAM*, Yasemin Oran SAATÇİOĞLU*, Feride ERDAL* * Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Bilgi İşlem Daire Başkanlığı,

Detaylı

Eğitimin, Hava Kuvvetlerinin Geleceğindeki Artan Önemi

Eğitimin, Hava Kuvvetlerinin Geleceğindeki Artan Önemi Eğitimin, Hava Kuvvetlerinin Geleceğindeki Artan Önemi H AVA H AR P O K U L U K O M U TAN L I Ğ I 12 Mayıs 2015 Yeşilyurt/İSTANBUL www.kartallarhaftasi.hho.edu.tr E-posta: icce2015@hho.edu.tr Telefon:+90

Detaylı

Veri Ambarından Veri Madenciliğine

Veri Ambarından Veri Madenciliğine Veri Ambarından Veri Madenciliğine Yrd. Doç. Dr. Ömer Utku Erzengin 1, Uzman Emine Çetin Teke 2, İstatistikçi Nurzen Üzümcü 3 1 Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi İstatistik Bölümü 2

Detaylı

Lise Göztepe Anadolu Kız Meslek Lisesi Bilgisayar Bölümü, İzmir, 1990 1994.

Lise Göztepe Anadolu Kız Meslek Lisesi Bilgisayar Bölümü, İzmir, 1990 1994. Ö Z G E Ç M İ Ş Kişisel Bilgiler : Adı Soyadı Şirin KARADENİZ ORAN Doğum Yeri Karşıyaka/İzmir/TÜRKİYE Doğum Tarihi 25.04.1977 Yabancı Dili ve Düzeyi İngilizce Cinsiyeti Bayan Medeni Hali Evli Uyruğu T.C.

Detaylı

ASYA KATILIM BANKASI A.Ş İÇSEL BİLGİLERE ERİŞİMİ OLANLARIN LİSTESİ

ASYA KATILIM BANKASI A.Ş İÇSEL BİLGİLERE ERİŞİMİ OLANLARIN LİSTESİ 1 Abdullah GÜZELDÜLGER Yönetim Kurulu Başkanı 03.02.2015 2 Aydın GÜNDOĞDU Yönetim Kurulu Üyesi / Genel Müdür 03.02.2015 3 İsmail GÜLER Yönetim Kurulu Başkan Vekili 03.02.2015 4 Mehmet Ali GÖKÇE Yönetim

Detaylı

T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI Haftalık Türkiye - AB Gündemi 1. Hafta (2-8 Ocak 2012)

T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI Haftalık Türkiye - AB Gündemi 1. Hafta (2-8 Ocak 2012) T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI Haftalık Türkiye - AB Gündemi 1. Hafta (2-8 Ocak 2012) 2 OCAK 2012, PAZARTESİ 14:00-15:00 Avrupa Birliği Bakanlığı Sivil Toplum, İletişim ve Kültür Başkan V. Sn. Başak İlisulu

Detaylı

Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program

Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program Amaç Değişen ve gelişen müşteri isteklerinin en verimli

Detaylı

İSO YÖNETİM KURULU BAŞKANI ERDAL BAHÇIVAN IN KONUŞMASI

İSO YÖNETİM KURULU BAŞKANI ERDAL BAHÇIVAN IN KONUŞMASI İSO YÖNETİM KURULU BAŞKANI ERDAL BAHÇIVAN IN KONUŞMASI 2023 e 10 Kala Kamu Üniversite Sanayi İşbirliği Bölgesel Toplantısı nda konuya yönelik düşüncelerimi ifade etmeden önce sizleri, şahsım ve İstanbul

Detaylı

Dağıtık Ortak Hafızalı Çoklu Mikroişlemcilere Sahip Optik Tabanlı Mimari Üzerinde Dizin Protokollerinin Başarım Çözümlemesi

Dağıtık Ortak Hafızalı Çoklu Mikroişlemcilere Sahip Optik Tabanlı Mimari Üzerinde Dizin Protokollerinin Başarım Çözümlemesi Dağıtık Ortak Hafızalı Çoklu Mikroişlemcilere Sahip Optik Tabanlı Mimari Üzerinde Dizin Protokollerinin Başarım Çözümlemesi İpek ABASIKELEŞ, M.Fatih AKAY Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Çukurova Üniversitesi

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Tanıtım Gösterisi 1 İçerik 1. Üniversitemiz 2. Bilgisayar Mühendisliği 3. Bölümümüz 4. Son Sözler 2 Üniversitemiz 3 1. Teknoloji Enstitüsü

Detaylı

1.GÜÇ HATLARINDA HABERLEŞME NEDİR?

1.GÜÇ HATLARINDA HABERLEŞME NEDİR? 1.GÜÇ HATLARINDA HABERLEŞME NEDİR? Güç hattı haberleşmesi, verinin kurulu olan elektrik hattı şebekesi üzerinden taşınması tekniğidir. Sistem mevcut elektrik kablolarını kullanarak geniş bantlı veri transferi

Detaylı

Bilgi Toplumu Stratejisi ve Kamu Bilgisinin Paylaşımı

Bilgi Toplumu Stratejisi ve Kamu Bilgisinin Paylaşımı Bilgi Toplumu Stratejisi ve Kamu Bilgisinin Paylaşımı Emin Sadık AYDIN Kalkınma Bakanlığı Bilgi Toplumu Dairesi Başkanı 20 Mart 2013 Kamu Yönetiminde Gelişen Trendler: Açık Devlet ve Açık Veri Paneli -

Detaylı

Pardus Vizyonu. Prof. Dr. Abdullah ÇAVUŞOĞLU 25.06.2014

Pardus Vizyonu. Prof. Dr. Abdullah ÇAVUŞOĞLU 25.06.2014 Pardus Vizyonu Prof. Dr. Abdullah ÇAVUŞOĞLU 25.06.2014 Gündem Pardus Projesi Hakkında Proje hedefleri Kamu göç projelerimiz Yürüteceğimiz Faaliyetler AKASYA Projesi Açık Kaynak Kodlu Yazılımlar Açık kaynak

Detaylı

EGE Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Müh. Bölümü 2013-2014 Öğretim Yılı Lisans Tezi Önerileri

EGE Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Müh. Bölümü 2013-2014 Öğretim Yılı Lisans Tezi Önerileri EGE Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Müh. Bölümü 2013-2014 Öğretim Yılı Lisans Tezi Önerileri Danışman Öğretim Üyesi: Kasım Sinan YILDIRIM 1) Tez Başlığı: Kablosuz Algılayıcı Ağlarında Hareketli

Detaylı

1. Yenilikçi Akıllı ve Haberleşen Araç Teknolojileri Geliştirme ve Kümelenme Merkezi Projesi Tanıtımı

1. Yenilikçi Akıllı ve Haberleşen Araç Teknolojileri Geliştirme ve Kümelenme Merkezi Projesi Tanıtımı Bu Sayıda: Yenilikçi Akıllı ve Haberleşen Araç Teknolojileri Geliştirme ve Kümelenme Merkezi Projesi Tanıtımı Fikri Haklar Bilgi Günü IoT üzerinde Strateji Toplantısı ve Destekler Temmuz-Ağustos Aktiviteleri

Detaylı

Pardus Temel Seviye Kullanıcı Eğitimi. Sürüm 1.0 13 Ağustos 2012 Pardus 2011.3K Fatih Akıllı Tahta sürümüne göre hazırlanmıştır.

Pardus Temel Seviye Kullanıcı Eğitimi. Sürüm 1.0 13 Ağustos 2012 Pardus 2011.3K Fatih Akıllı Tahta sürümüne göre hazırlanmıştır. Pardus Temel Seviye Kullanıcı Eğitimi Sürüm 1.0 13 Ağustos 2012 Pardus 2011.3K Fatih Akıllı Tahta sürümüne göre hazırlanmıştır. Bu bölümde, Pardus projesinin ne şekilde ortaya çıktığı ve amaçları açıklanacaktır.

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölüm Tanıtımı

Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölüm Tanıtımı Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölüm Tanıtımı cse@akdeniz.edu.tr Antalya, 2015 2 Özet Akdeniz Üniversitesi tanıtım filmi Neden Bilgisayar Mühendisliği Bilgisayar Mühendisi

Detaylı

Projesi 2005 EYLEM PLANI. Sonuç Raporu. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI Bilgi Toplumu Dairesi

Projesi 2005 EYLEM PLANI. Sonuç Raporu. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI Bilgi Toplumu Dairesi e-dönüşüm m Türkiye T Projesi 2005 EYLEM PLANI Sonuç Raporu DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI Bilgi Toplumu Dairesi İÇERİK 11 Eylem Planı Genel Yaklaşı şımı 22 Eylem Planı Gerçekle ekleşme Durumu 33 Başar arılar

Detaylı

E-DEVLET ÜSTYAPISI ÇALIŞTAY

E-DEVLET ÜSTYAPISI ÇALIŞTAY TBD Kamu-BİB Kamu Bilişim Platformu XIII E-DEVLET ÜSTYAPISI ÇALIŞTAY Nisan 2011 TBD Kamu-BİB e-devlet Üstyapısı 1 İçindekiler GİRİŞ 3 KAPSAM VE ÇALIŞMA YÖNTEMİ 4 DEĞERLENDİRME 5 E-DEVLET ÜSTYAPISI GÖREV

Detaylı

Bilgi Çağında Kütüphane

Bilgi Çağında Kütüphane Bilgi Çağında Kütüphane Gürcan Banger 27 Mart 2006 Yunus Emre Kültür Merkezi Değişen Dünya 1950 li yıllara kadar üretim için sermaye, işgücü, enerji ve hammadde önemli girdiler olarak kabul ediliyordu.

Detaylı

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Ders Saati (T+U+L) Kredi AKTS YAZILIM MÜHENDİSLİĞİ BG-411 4/1 3+0+0 3+0 5 Dersin Dili : TÜRKÇE Dersin Seviyesi

Detaylı

OpenScape 4000 V7. Kurumsal Çözümler Her Zaman Fark Yaratır Ocak 2014

OpenScape 4000 V7. Kurumsal Çözümler Her Zaman Fark Yaratır Ocak 2014 OpenScape 4000 V7 Kurumsal Çözümler Her Zaman Fark Yaratır Ocak 2014 OpenScape 4000 V7 Hibrit Dağıtık Yapı Örneği OpenScape 4000 V7 SoftGate IPDA AP 3700 OpenScape Access 3 OpenScape 4000 V7 Sanal Dağıtık

Detaylı

Kablosuz Ağlar (WLAN)

Kablosuz Ağlar (WLAN) Kablosuz Ağlar (WLAN) Kablosuz LAN Kablosuz iletişim teknolojisi, en basit tanımıyla, noktadan noktaya veya bir ağ yapısı şeklinde bağlantı sağlayan bir teknolojidir. Bu açıdan bakıldığında kablosuz iletişim

Detaylı

ULUSAL UZAKTAN EĞİTİM ve TEKNOLOJİLERİ SEMPOZYUMU

ULUSAL UZAKTAN EĞİTİM ve TEKNOLOJİLERİ SEMPOZYUMU ULUSAL UZAKTAN EĞİTİM ve TEKNOLOJİLERİ 1-3 KASIM 2013 RİXOS-KONYA PROGRAM KİTAPÇIĞI 1 KASIM 2013 08:30-09:30 FUAYE ALANI KAYIT İŞLEMLERİ AÇILIŞ KONUŞMALARI 09:30-10:00 Doç. Dr. Muammer ZERENLER - Uzaktan

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 1 Tanıtım Gösterisi Hazırlayan: Arş. Gör. Ahmet Cengizhan Dirican İçerik 1. 1. Üniversitemiz 2. 2. Bilgisayar Mühendisliği 3. 3. Bölümümüz

Detaylı

Doğu Akdenizde Bilişim Fırtınası

Doğu Akdenizde Bilişim Fırtınası Doğu Akdenizde Bilişim Fırtınası Sayın Rektörüm, Sayın Konuklar, Sayın katılımcılar, Sayın Basın mensupları, netdaşlarım; hepinize, yürütme kurulu adına, 16. Akademik bilişim Konferansına hoş geldiniz

Detaylı

Ders Tanıtım Sunumu 08225 AĞ TEMELLERİ. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 GÜZ Yarıyılı. 02 EKi. 2012 Salı. Öğr. Gör.

Ders Tanıtım Sunumu 08225 AĞ TEMELLERİ. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 GÜZ Yarıyılı. 02 EKi. 2012 Salı. Öğr. Gör. Ders Tanıtım Sunumu 08225 AĞ TEMELLERİ Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 GÜZ Yarıyılı 02 EKi. 2012 Salı Öğr. Gör. Murat KEÇECİOĞLU Dersin Adı Ders Tanıtım Bilgileri Ağ Temelleri Ders Kodu 08225 Yarıyıl

Detaylı

Tarımsal Üretim Uygulamalarında Bulut Hesaplama (Cloud Computing) Teknolojisi

Tarımsal Üretim Uygulamalarında Bulut Hesaplama (Cloud Computing) Teknolojisi Tarımsal Üretim Uygulamalarında Bulut Hesaplama (Cloud Computing) Teknolojisi Dr. İlker ÜNAL Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Bucak Emin Gülmez Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Doç.Dr. Mehmet TOPAKCI

Detaylı

6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı

6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı 6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı Sosyal Güvenlik Kurumu(SGK) ve Uluslararası Sosyal Güvenlik Teşkilatı(ISSA) işbirliği ile Stratejik İnsan Kaynakları Politikaları ve İyi Yönetişim

Detaylı

Prof. Dr. K. Gülbün Baydur'a Armağan

Prof. Dr. K. Gülbün Baydur'a Armağan Prof. Dr. K. Gülbün Baydur'a Armağan Prof. Dr. K. Gülbün Baydur a Armağan Yayına Hazırlayanlar Özgür Külcü, Tolga Çakmak ve Nevzat Özel Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Ankara, 2012

Detaylı

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Ders Saati (T+U+L) Kredi AKTS PROGRAMLAMA BG-213 2/1 2+0+2 2+1 5 Dersin Dili : TÜRKÇE Dersin Seviyesi : LİSANS

Detaylı

Esra G. Kaygısız Gaziantep Üniversitesi kaygisiz@gantep.edu.tr

Esra G. Kaygısız Gaziantep Üniversitesi kaygisiz@gantep.edu.tr Kamu Kurumlarıİnternet Siteleri Standartlarına göre: Millî Eğitim Bakanlığı, Millî Kütüphane, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Ankara Valiliği İnternet Sitelerinin Bilgi Sunma Etkinliklerinin Turkiye. gov.tr

Detaylı

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir.

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir. 1.1.3. Scada Yazılımından Beklenenler Hızlı ve kolay uygulama tasarımı Dinamik grafik çizim araçları Çizim kütüphaneleri Alarm yönetimi Tarih bilgilerinin toplanması Rapor üretimi 1.1.4. Scada Sistemleri

Detaylı

Tahsin Vergin Anısına PROGRAM

Tahsin Vergin Anısına PROGRAM Tahsin Vergin Anısına PROGRAM 5 Kasım 2015 Perşembe Anadolu Salonu 09.00-09.30 Kayıt 09.30-10.30 Açılış Konuşmaları 10.30-11.00 Çağrılı Konuşmacı: Eğitim-Öğrenim ve İSİG İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirme

Detaylı

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI Bölgesel Yenilik Stratejisi Çalışmaları; Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi İstanbul Bölgesel Yenilik Stratejisi Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi Önemli Not: Bu anketten elde

Detaylı

İsimler : Köksal İçöz, Çağdaş Yürekli, Emre Uzun, Mustafa Ünsal Numaralar : 040090295, 040080459, 040090275, 040090282 Grup No : E-1

İsimler : Köksal İçöz, Çağdaş Yürekli, Emre Uzun, Mustafa Ünsal Numaralar : 040090295, 040080459, 040090275, 040090282 Grup No : E-1 EHB 481 Temel Haberleşme Sistemleri Tasarım ve Uygulamaları 2014-2015 Güz Yarıyılı Proje Aşama Raporu:. Aşama Standardizasyon Çalışmalarını İncelemesi Aşama : Aktivitenin Çıktıları İsimler : Köksal İçöz,

Detaylı

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr Gölhisar Meslek Yüksekokulu Bilgisayarın Yapısı Donanım (Hardware): Bir bilgisayara genel olarak bakıldığında; Kasa, Ekran, Klavye, Fare, Yazıcı, Hoparlör,

Detaylı

TÜBİTAK UZAY VE UYDU YOL HARİTASI. Sunan: Dr. Ufuk SAKARYA 23.06.2014. Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü

TÜBİTAK UZAY VE UYDU YOL HARİTASI. Sunan: Dr. Ufuk SAKARYA 23.06.2014. Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü TÜBİTAK UZAY Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü VE UYDU YOL HARİTASI Sunan: Dr. Ufuk SAKARYA 23.06.2014 Birinci Uydu Yer Gözlem Uygulamaları Yaz Okulu (UYGU 2014), TÜBİTAK Gebze Yerleşkesi, 23-27 Haziran

Detaylı

IBM Güvenlik Sistemleri Yeni Nesil Güvenlik Bilgisi Toplama ve Olay Yönetimi

IBM Güvenlik Sistemleri Yeni Nesil Güvenlik Bilgisi Toplama ve Olay Yönetimi Yeni Nesil Güvenlik Bilgisi Toplama ve Olay Yönetimi 6 Aralık 2012 1 2012 IBM Corporation Gündem 2 Günümüzde BT güvenliği gereksinimi IBM güvenlik çerçevesi QRadar: Yeni Nesil Güvenlik Bilgisi Toplama

Detaylı

BİLGİSAYAR MÜH. BÖLÜMÜ

BİLGİSAYAR MÜH. BÖLÜMÜ 1. GRUP OTURUM PROGRAMI Prof. Dr. Derviş Karaboğa Yrd. Doç.Dr. Bahriye Akay Fehim Köylü Selçuk Aslan Yer: Salon Sorumlusu: Bilgisayar Lab. Selçuk Aslan 1 1030515459 OLZHAS ZAIT Online Fotoğrafçı portalı

Detaylı

İnternet,Yeni Medya ve Özgürlükler

İnternet,Yeni Medya ve Özgürlükler İnternet,Yeni Medya ve Özgürlükler Mustafa Akgül INETD/Bilkent Ü. akgul@bilkent.edu.tr Blog.akgul.web.tr Akgul.bilkent.edu.tr {inet-tr,ab,internethaftasi,inetd}.org.tr Özet 1957-1993 kısa tarihi Interneti

Detaylı

Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları

Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları 1. Günlük yaşantıda bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? 2. Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Donanım Yazılım Bilişim

Detaylı

BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER

BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER HAKKIMIZDA Promod Ar-Ge Yazılım, dinamik sistem simülasyonu, prototiplemesi, kontrol tasarımı ve gerçeklenmesi alanlarında hizmet veren bir Ar-Ge ve Yazılım kuruluşudur.

Detaylı

LOUPE, IP Data ağlarında çalışan katma değerli servislerinizi kolaylıkla izlemenizi sağlar. www.netas.com.tr

LOUPE, IP Data ağlarında çalışan katma değerli servislerinizi kolaylıkla izlemenizi sağlar. www.netas.com.tr LOUPE, IP Data ağlarında çalışan katma değerli servislerinizi kolaylıkla izlemenizi sağlar. www.netas.com.tr IP Tabanlı Servis Oturumlarınızı İzlemenin Kolay Yolu Loupe, Katma Değerli Servislerinizi IP

Detaylı

Elektronik Mühendisliği Bölümü

Elektronik Mühendisliği Bölümü Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü 1 Elektronik Mühendisliği Bölümü Tanıtım Gösterisi Hazırlayan: Arş. Gör. Hasan Hüseyin Sönmez İçerik 1. Üniversitemiz 2. Elektronik Mühendisliği 3. Bölümümüz 4. Son Sözler

Detaylı

Kaspersky Open Space Security: Release 2. İşletmeniz için birinci sınıf bir BT güvenliği çözümü

Kaspersky Open Space Security: Release 2. İşletmeniz için birinci sınıf bir BT güvenliği çözümü Kaspersky Open Space Security: Release 2 İşletmeniz için birinci sınıf bir BT güvenliği çözümü Güncellenmiş uygulamalar Updated applications Release 2 uygulamaları: Kaspersky Anti-virus for Windows Workstations

Detaylı

SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI

SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI BİLGİ SİSTEMİ GELİŞTİRME SÜRECİ Sistem Geliştirme Süreci ve Modelleri Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü Bilgi sistemlerinin geliştirilmesi için izlenen sürece Sistem Geliştirme

Detaylı

2.ULUSAL ENERJİ VERİMLİLİĞİ ZİRVESİ

2.ULUSAL ENERJİ VERİMLİLİĞİ ZİRVESİ 2.ULUSAL ENERJİ VERİMLİLİĞİ ZİRVESİ Enerji Verimliliği Zirvesinin ana temasını 4 yılı aşan uygulama dönemindeki deneyimler ışığında ülkemizde yapılan çalışmalar ve teknolojik gelişmeler çerçevesinde Dünden

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ 07-08 MART 2014 ÇANAKKALE İLİNDE ÇALIŞTAYI OLİMPİK VE BAŞARILI SPORCU YETİŞTİRME UYGULAMALARI:

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ 07-08 MART 2014 ÇANAKKALE İLİNDE ÇALIŞTAYI OLİMPİK VE BAŞARILI SPORCU YETİŞTİRME UYGULAMALARI: ÇANAKKALE İLİNDE OLİMPİK VE BAŞARILI SPORCU YETİŞTİRME UYGULAMALARI: KARŞILAŞILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 07-08 MART 2014 ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ ANAFARTALAR KAMPUSU SÜLEYMAN

Detaylı

DEMİRYOLU SİNYALİZASYONUNDA YERLİ ADIMLAR

DEMİRYOLU SİNYALİZASYONUNDA YERLİ ADIMLAR DEMİRYOLU SİNYALİZASYONUNDA YERLİ ADIMLAR Murat GÜNCAN TÜBİTAK BİLGEM Bilişim Teknolojileri Enstitüsü Raylı Ulaşım Sistemleri Bölüm Sorumlusu 14.06.2013, Eskişehir TCDD 2023 Hedefi * Hedef 2023 Broşürü

Detaylı

08225 AĞ TEMELLERİ. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 GÜZ Yarıyılı. 17 Eyl. 2013 Salı. Öğr. Gör. Murat KEÇECİOĞLU

08225 AĞ TEMELLERİ. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 GÜZ Yarıyılı. 17 Eyl. 2013 Salı. Öğr. Gör. Murat KEÇECİOĞLU 08225 AĞ TEMELLERİ Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 GÜZ Yarıyılı 17 Eyl. 2013 Salı Öğr. Gör. Murat KEÇECİOĞLU İlk bilgisayarlar 1960'lı yılların başında kullanılmaya başlanmıştır. Mainframe olarak

Detaylı

Bilgi Toplumunda İnsan Nitelikleri, Yaşam Boyu Öğrenme, Bilgisayarın Eğitimde Kullanımı BDO Kuramsal Temelleri

Bilgi Toplumunda İnsan Nitelikleri, Yaşam Boyu Öğrenme, Bilgisayarın Eğitimde Kullanımı BDO Kuramsal Temelleri Bilgisayar 2 1. HAFTA Bilişim Teknolojilerinin Sosyal Yapı Üzerindeki Etkileri ve Eğitimdeki Yeri Bilgi Toplumunda İnsan Nitelikleri, Yaşam Boyu Öğrenme, Bilgisayarın Eğitimde Kullanımı BDO Kuramsal Temelleri

Detaylı

ULAKNET IPv6 Tecrübeleri

ULAKNET IPv6 Tecrübeleri ULAKNET IPv6 Tecrübeleri Onur BEKTAŞ onur at ulakbim. gov. tr 13 Şubat 2008 TK 1 İÇERİK ULAKBİM & ULAKNET tanıtım. Dünyadaki durum. ULAKNET IPv6 Tarihçe. Yaşadığımız Sorunlar. Önerilerimiz. Sorular. 13

Detaylı

4. Nesil Sonrası (4G+) Gelişmiş Radyo Erişim Ağlarında Hücreler Arası Girişim Koordinasyonu

4. Nesil Sonrası (4G+) Gelişmiş Radyo Erişim Ağlarında Hücreler Arası Girişim Koordinasyonu 4. Nesil Sonrası (4G+) Gelişmiş Radyo Erişim Ağlarında Hücreler Arası Girişim Koordinasyonu Intercell Interference Coordination in Beyond-4G Advanced Radio Access Networks 1 /26 Araştırma Alanları ELE

Detaylı

BİLİŞİM SİSTEMLERİ GÜVENLİĞİNDE YENİ EĞİLİMLER

BİLİŞİM SİSTEMLERİ GÜVENLİĞİNDE YENİ EĞİLİMLER BİLİŞİM SİSTEMLERİ GÜVENLİĞİNDE YENİ EĞİLİMLER Dr. Hayrettin Bahşi bahsi@uekae.tubitak.gov.tr 11 Mart 2010 Gündem Bulut Hesaplama Sistemleri ve Bilgi Güvenliği Güvenli Yazılım Geliştirme Hayat Döngüsü

Detaylı

Görme Engelliler için Web Sayfalarında Erişilebilirliğin Sağlanması

Görme Engelliler için Web Sayfalarında Erişilebilirliğin Sağlanması Görme Engelliler için Web Sayfalarında Erişilebilirliğin Sağlanması Cihan Yıldırım Yücel - Cengiz Acartürk ODTÜ-BİDB Akademik Bilişim 2006 İçerik Erişilebilirlik nedir? Engellilik çeşitleri Görme engellilik

Detaylı

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 ENDÜSTRİYEL YAPININ YENİLİKÇİ VE BİLGİ ODAKLI DÖNÜŞÜMÜNÜN BURSA ÖRNEĞİNDE İNCELENMESİ PROJE RAPORU İÇİNDEKİLER

Detaylı

Yüzey Suları Çalışma Grubu

Yüzey Suları Çalışma Grubu Yüzey Suları TÜRKİYE ULUSAL HİDROLOJİ KOMİSYONU TUHK BAŞKANI: Dr. BÜLENT SELEK ÜNİVERSİTELER TEMSİLCİSİ: Prof. Dr. HAFZULLAH AKSOY TÜBİTAK TEMSİLCİSİ: Dr. SELMA AYAZ TUHK SEKRETERİ: Dr. HAKAN AKSU Çalışma

Detaylı

HAKKIMIZDA. Misyonumuz; Vizyonumuz;

HAKKIMIZDA. Misyonumuz; Vizyonumuz; HAKKIMIZDA SOFTKEY kurumsal teknoloji hizmetlerinde, müşteri odaklı yaklaşımı, rekabetçi fiyatları ve eksiksiz destek hizmeti sunmak amacıyla kurulmuştur. Sektörün önde gelen teknoloji firmaları ile iş

Detaylı

Gezgin Etmen Sistemlerinin Başarım Ölçümü: Benzetim Tekniği

Gezgin Etmen Sistemlerinin Başarım Ölçümü: Benzetim Tekniği Gezgin Etmen Sistemlerinin Başarım Ölçümü: Benzetim Tekniği Gürol Erdoğan 1, Mustafa Yıldız 1, Mehmet Erdem Türsem 2, Selahattin Kuru 1 1 Enformatik Uygulama ve Araştırma Merkezi, Işık Üniversitesi, İstanbul

Detaylı

Öğr. Gör. Hakan YÜKSEL hakanyuksel@sdu.edu.tr SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ. Akademik Bilişim 2013 1

Öğr. Gör. Hakan YÜKSEL hakanyuksel@sdu.edu.tr SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ. Akademik Bilişim 2013 1 Öğr. Gör. Hakan YÜKSEL hakanyuksel@sdu.edu.tr SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ Akademik Bilişim 2013 1 İçerik Hareket Temelli İşlemler Temassız hareket algılayıcısı: Kinect Kinect Uygulamaları Kinect in getirdikleri

Detaylı

TS EN ISO/IEC 9241-151 Kullanılabilir Arayüz Sertifikası Verilmesi Süreci

TS EN ISO/IEC 9241-151 Kullanılabilir Arayüz Sertifikası Verilmesi Süreci TS EN ISO/IEC 9241-151 Kullanılabilir Arayüz Sertifikası Verilmesi Süreci Nihan Ocak 1, Feride Erdal 2, Prof. Dr. Kürşat Çağıltay 3 1 Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Bilişim Sistemleri Bölümü, Ankara 2

Detaylı

Bulut Bilişimin Hayatımızdaki Yeri İnternet Haftası Etkinlikleri 17 Nisan 2014. Yard.Doç.Dr.Tuncay Ercan tuncay.ercan@yasar.edu.tr

Bulut Bilişimin Hayatımızdaki Yeri İnternet Haftası Etkinlikleri 17 Nisan 2014. Yard.Doç.Dr.Tuncay Ercan tuncay.ercan@yasar.edu.tr Bulut Bilişimin Hayatımızdaki Yeri İnternet Haftası Etkinlikleri 17 Nisan 2014 Yard.Doç.Dr.Tuncay Ercan tuncay.ercan@yasar.edu.tr SaaS Gündem Kullanım alanları IaaS PaaS Sanallaştırma Hizmet Şekilleri

Detaylı

ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİNİN ÜNİVERSİTEDE KULLANIMINA YÖNELİK ALIŞKANLIKLAR ve BEKLENTİLER: BETİMLEYİCİ BİR ÇALIŞMA

ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİNİN ÜNİVERSİTEDE KULLANIMINA YÖNELİK ALIŞKANLIKLAR ve BEKLENTİLER: BETİMLEYİCİ BİR ÇALIŞMA ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİNİN ÜNİVERSİTEDE KULLANIMINA YÖNELİK ALIŞKANLIKLAR ve BEKLENTİLER: BETİMLEYİCİ BİR ÇALIŞMA Doç. Dr. Kürşat ÇAĞILTAY, Doç. Dr. Soner YILDIRIM, İsmahan ARSLAN, Ali GÖK, Gizem GÜREL,

Detaylı

Siber Güvenlik Risklerinin Tanımlanması / Siber Güvenlik Yönetişimi

Siber Güvenlik Risklerinin Tanımlanması / Siber Güvenlik Yönetişimi KURUMLAR İÇİN SİBER GÜVENLİK ÖNLEMLERİNİ ÖLÇME TESTİ DOKÜMANI Kurumlar İçin Siber Güvenlik Önlemlerini Ölçme Testi Dokümanı, kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör temsilcilerinin siber güvenlik adına

Detaylı

Pardus. S.Çağlar Onur, caglar@pardus.org.tr. 21 Aralık 2006. Pardus Projesi [TÜBİTAK / UEKAE] Linux Kullanıcıları Derneği

Pardus. S.Çağlar Onur, caglar@pardus.org.tr. 21 Aralık 2006. Pardus Projesi [TÜBİTAK / UEKAE] Linux Kullanıcıları Derneği Yenilikleri Projesi [TÜBİTAK / UEKAE] Linux Kullanıcıları Derneği 21 Aralık 2006 Yenilikleri İçerik 1 Neden? Nasıl? 2 Yenilikleri man 3 Yenilikleri Neden? Nasıl? 1 Neden? Nasıl? 2 Yenilikleri man 3 Yenilikleri

Detaylı

5. KENTSEL ALTYAPI ULUSAL SEMPOZYUMU

5. KENTSEL ALTYAPI ULUSAL SEMPOZYUMU TMMOB İNŞAAT MÜHENDİSLERİ ODASI HATAY ŞUBESİ 5. KENTSEL ALTYAPI ULUSAL SEMPOZYUMU 5. KENTSEL ALTYAPI ULUSAL SEMPOZYUMU BİLDİRİLER VE PANEL KİTABI 1-2 Kasım, K 2007 1-2 KASIM 2007,, Antakya Kapak: İsmail

Detaylı

ESİS Projesi. Kaynaklar Bakanlığı

ESİS Projesi. Kaynaklar Bakanlığı ESİS Projesi Hem ulusal, hem de uluslararası platformda enerji, bir ülkenin politika üretmesi ve uygulaması gereken en önemli stratejik alanlardan birisidir. Ülkemiz de sahip olduğu kritik jeopolitik konumu

Detaylı

ANKOS Açık Erişim ve Kurumsal Arşivler Grubu AEKA-OAIR. Açık Bilimsel Bilgi Dünyası

ANKOS Açık Erişim ve Kurumsal Arşivler Grubu AEKA-OAIR. Açık Bilimsel Bilgi Dünyası ANKOS Açık Erişim ve Kurumsal Arşivler Grubu AEKA-OAIR Açık Bilimsel Bilgi Dünyası ANKOSLink 2013 AEKA Grup Koordinatörü Gültekin GÜRDAL (İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü) Grup Danışmanı İlkay HOLT (Özyeğin

Detaylı