ULTRASONOGRAFİK PELVİMETRİNİN BAŞ-PELVİS UYGUNSUZLUĞU ÖNGÖRÜSÜNDE KULLANIMI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ULTRASONOGRAFİK PELVİMETRİNİN BAŞ-PELVİS UYGUNSUZLUĞU ÖNGÖRÜSÜNDE KULLANIMI"

Transkript

1 T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İSTANBUL BAKIRKÖY DOĞUMEVİ KADIN VE ÇOCUK HASTALIKLARI EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ Klinik Şefi:Op Dr.Ali İsmet Tekirdağ ULTRASONOGRAFİK PELVİMETRİNİN BAŞ-PELVİS UYGUNSUZLUĞU ÖNGÖRÜSÜNDE KULLANIMI Dr. Kerime Binici (Uzmanlık Tezi) İstanbul

2 ÖZET AMAÇ: Maternal orta pelvis ve fetal kafa ultrasonografik ölçümlerinin karşılaştırılmasıyla antepartum dönemde CPD (cephalo-pelvic disproportion, baş-pelvis uygunsuzluğu) öngörülmeye çalışıldı. METOT: 205 sağlıklı primigravid, baş prezentasyonu olan gebeye haftalar arasında transvajinal ultrasonografi ile pelvimetri yapılarak orta pelvis ön-arka ve transvers çapları ölçüldü. Doğumdan bir hafta önce fetal ultrasonografi yapılarak bipariyetal ve oksipitofrontal çaplar ölçüldü. Çap, çevre ve alan için sefalopelvik indeksler (sırasıyla CID, CIC, CIA) hesaplandı ve değerlendirildi. SONUÇLAR: İndekslerin üçü de benzer duyarlılık, özgüllük, pozitif ve negatif tanımlama değerleri gösterdi. CIA (cephalopelvic index of area) için hesaplanan değeri mm 2 nin üstünde olan hastaların % 93.7 si normal vajinal doğum yaparken, CIA değeri mm 2 ve altında olan hastaların % 38.7 si operatif ( C/S veya vakum ekstraksiyon) doğum yaptı. CIA için doğruluk değeri (accuracy) % 77.1 hesaplandı. TARTIŞMA: CIA ve diğer sefalopelvik indeksler CPD öngörüsünde, özellikle normal doğurabilecek hastaları ayırt ederek kalanlar üzerine yoğunlaşmayı sağlayarak yardımcı olabilir. CPD öngörüsünde kullanılacak ideal yöntemi bulmak için daha kapsamlı yöntemlere ihtiyaç vardır. 2

3 ÖNSÖZ Kadın hastalıkları ve doğum asistanlığım süresince sonsuz tecrübe ve fikirlerinden yararlandığım, yetişmemde büyük emeği olan Klinik şefim Op. Dr. Ali İsmet TEKİRDAĞ a, eğitimime katkıda bulunan klinik şeflerimiz Doç. Dr. Ahmet GÜLKILIK a, Op Dr. Cemal ARK a, Op. Dr. Yavuz CEYLAN a, eski başhekimimiz Op Dr. Metin NURLUOĞLU na, başhekimimiz Uzm. Dr. Hüseyin ALDEMİR e teşekkürü borç bilirim. arkadaşlarıma, Birlikte çalışma fırsatı bulduğum tüm uzman doktorlara ve beraber çalıştığım asistan Bu güne kadar bana her konuda destek olan aileme, Teşekkür ederim. Dr. Kerime Binici 3

4 İÇİNDEKİLER ÖZET...1 ÖNSÖZ...2 GİRİŞ...4 GENEL BİLGİLER...5 Pelvis Distozi...12 Pelvimetri...15 GEREÇ VE YÖNTEM...27 BULGULAR...30 TARTIŞMA SONUÇ KAYNAKLAR... 4

5 GİRİŞ Baş-pelvis uygunsuzluğu (CPD, cephalo-pelvik disproporsiyon, feto-pelvik uyumsuzluk) çeşitli nedenlerle meydana gelebilir. Etyolojiye bağlı olarak travayın uzamasına, annenin fiziksel ve psikolojik olarak yorulmasına, fetüsün stress altında kalması hatta travmatize olmasına, doğum kanalında değişik derecelerde hasara ve doğumu takip eden kişinin (doktorebe) normalden daha fazla iş yükü ve endişeye maruz kalmasına neden olabilir. Bu yüzden tarih boyunca doğumla ilgilenen kişiler CPD yi öngörmeyi, anne yada fetüs herhangi bir zarar görmeden tespit ederek gecikmeden tedavi arayışına girmeyi sağlamaya çalışmışlardır. CPD yi öngörme çabalarında ağırlık pelvisle ilgili ölçüm yöntemlerine verilmiştir. Pelvisin tamamen kemik yapıda olması, dolayısıyla esneme kabiliyetinin sınırlı olması ve fetüsün uterustan doğal yoldan çıkışının ancak pelvisten geçerek olabilmesi nedeniyle pelvis kapasitesinin doğru değerlendirilmesinde kullanılabilecek uygulaması kolay, her gebeye uygulanabilir, maliyeti düşük, prediktivitesi yüksek bir tekniğin önemi açıktır. Teknolojideki gelişime paralel olarak pelvimetri de kullanılan teknikler de geçmişten günümüze değişim göstermektedir. Pelvimetrelerle başlayıp X-ray pelvimetri ile devam eden, bir dönem bilgisayarlı tomografinin denendiği ama daha zararsız yöntemler olan ultrasonografi ve manyetik rezonans görüntülemenin daha çok dikkat çektiği bu gelişim sürecinde henüz herhangi bir yöntemin diğerine her konuda üstünlüğü söz konusu değildir. Bu çalışmalara paralel olarak biz de çalışmamızda; günümüz obstetrik pratiğinde oldukça yaygın kullanılan ultrasonografinin pelvis ölçümlerinde kullanımı ve bu ultrasonografik pelvimetrinin CPD yi öngörmede anlamlı olup olmadığını araştıran bu çalışmayı yaptık. 5

6 GENEL BİLGİLER PELVİS 500 yıl kadar önce pelvis yapısı ile ilgili bilgiler son derece sınırlıydı ve doğumda pelvis kemiklerinin ikiye ayrılarak bebeğin geçişine izin verdiği düşünülmekteydi. İlk olarak 1543 yılında Vesalius pelvis anatomisini tanımlamıştır(16,63,68). Erişkin pelvisi dört kemikten oluşmuştur. Bunlar, ön ve yan duvarları oluşturan iki os coxae, columna vertebralisin bir parçası olan ve arka duvarı oluşturan os sacrum ve os coccygys dir. İki os coxae önde symphysis pubica, arkada ise articulatio sacroiliaca aracılığı ile os sakrum ile eklem yapar. Her bir os coxae ise os ilii, os ischii ve os pubis adı verilen üç ayrı kemikten meydana gelmiştir (4). Resim 1 de pelvisi oluşturan kemikler ve önemli bölgleri gösterilmiştir. Resim 1: Pelvisin kemik yapısı Pelvis duvarlarının çoğu kemik, daha az bölümü kas ve bağlardan yapılmış, tepesi aşağıda tabanı yukarıda bir huniye benzer. Linea terminalis aracılığıyla pelvis major ve pelvis minor olmak üzere iki bölüme ayrılır. Linea terminalis arkada promontoriumdan başlar, yan 6

7 taraftalinea arcuata ve pekten ossis pubis ile devam ederek karşı tarafın aynı yapıları ile uzanır (4). Pelvis majorun klinik önemi fazla değildir. Sınırlarını arkada lumbal vertebralar, yanlarda fossa iliaca ve m. iliakus, önde ise karın duvarının alt kısmı belirler. Abdominal organları destekler ve gebeliğin 3. ayından sonra uterusu desteklemeye yardımcı olur. Doğum eyleminin erken aşamasında fetüsün pelvis minora yönlenmesine katkı sağlar. Pelvis major, iliak kemiklerin yayvanlığına göre kadınlar arasında oldukça büyük farklar gösterir, ancak bunun hiçbir özel obstetrik önemi yoktur(51,59). Pelvis minor doğum sırasında çocuğun içinden geçtiği kemik kanal olduğu için, bu bölgenin şekil ve boyutuna ilişkin bilgiler doğum için önemlidir(59). 1. Pelvik eklemler: Symphys pubis: Pelvik kemiklerin önde bağlandığı eklemdir. Sakroiliak eklemler: Sakrum ile iliumu bağlar. Hormonal değişiklikler sonucu gebelikte bu eklemlerde gevşeme görülür. Symphys pubis genişliği de artar ve doğum sonrasında normale döner(7). Dorsal litotomi pozisyonunda çıkım çapı 1,5-2 cm. artabilir, bu artış sakrumun arkaya doğru rotasyonu ile mümkün olur(7,11). 2. Pelvis düzlem ve çapları: Pelviste üç önemli düzlem vardır. a) Pelvis girimi( apertura pelvis superior): Arkada promontorium, yanlarda linea terminalis, önde os pubislerin üst kenarı ile çevrilidir (Resim 2). Pelvis giriminin çapları: i) Ön-arka çaplar(resim 4): Conjugata Anatomica, sagittal yönde promontorium ile symphys pubisin en üst noktası arasındaki çaptır. Normalde kadınlarda 12 cm dir(4). En kısa uzaklığı yansıtmaz(7). Conjugata Obstetrica (C. Vera), arkada promontorium ile ön tarafta symphys pubis arasındaki en kısa mesafedir. Obstetrik açıdan önemlidir. Kadınlarda ortalama 11 cm dir. 9 cm den az olması halinde doğum zorlaşır, 6 cm den küçük olması halinde ise vajinal doğum imkansız hale gelir(4,6,51,58) 7

8 Conjugata Diagonalis: Promontorium ile symphys pubisin en alt noktası arasındaki çaptır. Nomalde kadınlarda 12,5-13 cm dir(4). Muayene sırasında ölçülebilir olması en önemli özelliğidir (57,4,50,6). 1,5-2 cm eksiği conjugata obstetricayı verir(7) (Resim 3). Resim 2: Pelvis giriminin çapları ii)transvers çap: Linea terminalisin transvers yönde birbirinden uzak iki noktasını birleştiren çizgidir. Kadınlarda ortalama 13,5-14 cm dir(4). Transvers çapın conjugata obstetricayı kestiği nokta promontoriumun yaklaşık 4 cm önündedir ve bu nokta ile promontoriumun arasında kalan kısma ise girimin posterior sagittal çapı denir(7). iii) Oblik çap: İki adettir. Bir tarafın sakroiliac eklemi ile diğer tarafın eminentia iliopubicasını birleştiren çizgilerdir. Bu çap kadınlarda ortalama 12-12,5 cm dir. Birincisi sağ eklemden sol çıkıntıya, ikincisi sol eklemden sağ çıkıntıya uzanır. Birinci oblik çap ikincisinden biraz daha uzundur. Bu nedenle pelvis girimi simetrik değildir ve doğum sırasında bebek kafasının uzun çapı pelvik girimin birinci oblik çapına uygun durum alır. Böylece bebeğin sırtı da anne karın duvarı altında ön-sol tarafta hissedilir(4). b) Orta pelvis ( pelvis boşluğu, cavitas pelvis): Pelvis girimi ve çıkımı arasında kalan, sığ bir ön duvarı ve derin bir arka duvarı olan, kısa ve kıvrımlı bir kanaldır(4). En geniş düzlemi symphys pubisin arka orta kenarı ile

9 sakral vertebraların birleşme kenarları arasında uzanır, düzensiz bir ovoid şekilde olup ön-arka çapı 13,5 cm, transvers çapı ise 12,5 cm kadardır, obstetrik önemi yoktur(7). Pelvis boşluğunun en küçük düzlemi ise arcus pubis in apexi, spina ischiadica ve sonuncu sakral vertebranın ucu arasındaki sahayı kaplar, ovoid şekildedir. Obstetrik açıdan önemlidir.çapları: i) Transvers çap: En önemli çapıdır, spina ischiadicalar arasında uzanır. Ortalama 10,5-11 cm kadardır. En az 10 cm olmalıdır. Obstetrikte interspinal hat olarak ifade edilir. Doğumda fetüs başının pelvis içindeki ilerleyişini takip etmek için kullanılan bir işarettir. Fetüs başı en derin noktası ile interspinal hatta ise 0, bunun üstünde ise -1, -2, -3, altında ise +1,+2, +3 olarak ifade edilir. Sayılar interspinal hattan uzaklığı cm olarak ifade eder. Doğum mekanizması ve prognistiği açısından önemlidir. ii) Ön-arka çap: Symphys pubisin alt kısmı ile S4-S5 vertebralar arsındaki uzaklıktır. Ortalama 11,5 cm dir. Her iki çapın birbirini kestiği noktadan sakruma olan uzaklık ise orta pelvisin posteror sagittal çapıdır.ortalama 5 cm dir(7). Resim 3: Pelvis girimi, orta pelvis ve çıkımının ön-arka çapları c) Pelvis çıkımı ( apertura pelvis inferior): 9

10 Kemik pelvis boşluğunun öne ve aşağıya bakan açıklığıdır. Eşkenar dörtgen şeklindedir (7). Ön-yan taraflarda iskion pubis kolu, yan tarafta tuber ischiadicum, arka-yanlarda ligamentum sacrotuberale ve arkada os coccygis tarafından sınırlandırılmıştır(4). i)ön-arka çap: Symphys pubisin alt kenarından os coccygisin ucuna kadar olan mesafedir ve ortalama olarak 9,5 cm dir. Sacrococcygeal eklem hareketli olduğu için doğum sırasında fetüs başının basısı ile coccygis arkaya doğru itilir ve çıkımın ön-arka çapı 12 cm olabilir(7,51) (Resim 3). ii)transvers çap: Tuber ischiadicalar arası mesafe olup ortalama 10,5-11 cm dir. Transvers çaptan sakrum ucuna uzanan mesafe çıkımın posterior sagittal çapıdır. 3) Pelvis ekseni ( Pelvis aksı, Carus eğrisi ): Pelvisin üç düzleminin doğum mekanizması açısından önemli karakteristik şekilleri vardır. Pelvis girimi, transvers çapı en geniş olup eliptik bir silindir şeklindedir. Pelvis boşluğunun çapları aşağı yukarı eşit olduğu için yuvarlak bir silindir şeklindedir ve aşağıya doğru daralır. Pelvis çıkımı aşağıya öne doğru açılır. Böylece pelvisin her üç katının ön-arka çaplarının orta noktaları birleştirilecek olursa açıklığı öne bakan parabol şeklinde bir hat elde edilir. Buna pelvis ekseni denir (Resim 4). Doğumda bebek vajinal yolla doğabilmek için pelvis minoru geçmelidir. Bu nedenle pelvis minorun çaplarının ve ekseninin normal olması gerekir. Gebelik hormonlarının etkisiyle pelvis eklemlerinde meydana gelen değişiklikler sayesinde pelvis çapları bir miktar genişleyebilir(6,49,51,58). Fakat bu genişleme oldukça sınırlıdır. Resim 4: Pelvis girim, çıkım ve ekseni 10

11 Doğumda fetüs % 95 baş prezentasyonundadır. Fetüsün başının pelvis minordan geçebilmesi için fetüs başının çapları ile pelvis çaplarının birbirine uygun olması gerekir. Fetüsün kafa kemikleri henüz birbiriyle kaynaşmamış olduğundan, doğum sırasında kemiklerin birbiri üzerine geçmesi ile kafa çapı biraz küçülebilir. Böylece eğer pelvik çaplar ile fetüs kafasının çapları arasındaki uygunsuzluk fazla değilse, doğum vajinal yoldan gerçekleşebilir. Fakat daha ciddi bir uygunsuzluk sözkonusu ise fetüs kafası pelvisten geçemez ve normal yoldan doğum olamaz(6,51,58). Bu nedenle pelvis çaplarının ve pelvis tipinin doğumdan önce bilinmesi önemlidir. 4) Pelvis tipleri: 1543 yılında Vaselius tarafında pelvisin tarifinden beri elde edilen pelvik ölçüler, birçok anatomist, antropolojist, jinekolog ve radyolog tarafından pelvisleri sınıflandırmak için analiz edilmiştir yılında Turner tarafından kullanılan pelvik indeks [(ön-arka çap/ transvers çap) x 100] pelvis kavitesinin şeklini tanımlayan erken bir yaklaşımdı. Buna göre pelvis tipleri şunlardı: - Dolichopellic: enine yassı - Platypellic: intermediate - Mesatipellic: önden arkaya uzun 1938 ve 1939 da Greulich ve Thomas ın(31), 1940 da da Thoms un (66) tanımladığı ve radyolojik ve anatomik verilere göre android tip olarak da bilinen, distosilerin çoğundan sorumlu olan; - Brachipellic tip vardı(75). Caldwell ve Moloy un 1933 de(14), Caldwell, Moloy ve D Esopo nun 1940 da(15) kullandıkları ve hala kullanılmaya devam eden bir başka sınıflama anatomik ve radyolojik verilere dayanmaktadır(19,39,51). Caldwell ve Moloy, yapmış oldukları sınıflandırmada pelvis girimini transvers çapa göre ön ve arka iki segmente ayırmıştır. Buna göre dört pelvik tip tanımlanmıştır (Resim 5): 11

12 Resim 5: Pelvis tipleri a) Gynecoid pelvis: Klasik kadın tipi pelvistir. Kadınların % 40 kadarında bulunur. Pelvis girimi yuvarlağa yakın ovoiddir. Girimin transvers çapı ön-arka çapdan hafif uzundur. Posterior sagittal çap, anterior sagittal çapdan çok az kısadır. Pelvis duvarları düzgün, spinalar fazla belirgin değildir. Pubis altı açısı geniş, sakral konkavite düzgün bir kavis oluşturur(7). b) Android pelvis: Erkek pelvisine benzer. Kadınların % 20 sinde görülür. Posterior sagittal çap, anterior sagittal çapdan çok kısadır. Girimin transvers çapı sakruma yakındır. Pelvisin ön segmenti dar ve üçgen şeklindedir. Spina ischiadicalar çıkıntılı ve pubis altı açısı dardır. Sakrum konkavitesi silinmiştir. Doğum prognozu iyi değildir. c) Anthropoid pelvis: Ön-arka çap transvers çapdan daha uzundur. Girim önarka yönde dar bir ovoid görünümündedir. Sakrum arkaya yönelmiş olduğundan bütün düzlemlerde posteror sagittal çap büyümüştür. Sakrum genellikle altı vertebradan oluşur. Spina ischiadicalar belirgindir. Pubis altı açısı haifi dardır(7). Beyaz kadınlarda pür-tip pelvislerin dörtte birini, beyaz olmayan kadınlarda yaklaşık yarısını oluşturur(51). d) Platypelloid pelvis: Yassılaşmış bir gynecoid pelvisdir. Girimin transvers çapı ön-arka çapdan çok daha uzundur. Pubis arkasındaki açı çok geniştir. Spina ischiadicalar 12

13 küçük, aralarındaki mesafe geniştir. Pubis altı açısı çok geniştir. Pür-tiplerin en nadir olanıdır (7,51). Pelvisin ara ya da karışık tipleri bu pür tiplerden daha yaygındır. Transvers çapın ayırdığı ön ve arka segmente göre tanımlanırlar(7,51). Türkiye de yapılmış çalışmalarda Türk kadını için en sık rastlanan pelvis tipinin gynecoid, ikinci en sık rastlanan tipin ise platypelloid olduğu görülmüştür(19,75) da yapılmış bir çalışmada pelvis tiplerinin belirlenmesinde genetik kadar çevresel faktörlerin de etkili olduğu görülmüştür. Örneğin android pelvisi olanların çoğunun çocukken yürümeğe daha geç başladığı, ergenlik döneminde zor fiziksel aktiviteler yaptığı, platypelloid tipte pelvisi olanlarınsa 14 aydan daha önce yürümeye başladığı belirlenmiş(2). Pelvis çepeçevre kemikten oluştuğu için doğum mekanizmasında ayrı bir yeri vardır. Pelvisten, fetüsün kafa çapları ile pelvis çaplarının uyumsuzluğundan kaynaklanan distosiler yani cephalopelvic disproportion lar tüm distosi nedenleri içinde önemli bir yer tutar. DİSTOSİ Doğumu eylemini güçleştiren, doğum süresini uzatan, hatta doğumun vajinal yoldan gerçekleşmesini bütünüyle engelleyebilen durumlara distosi denir. Bunlar birbirleriyle yakın ilişkisi olan ve çoğu zaman birbirlerini etkileyen çok çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilirler. Tüm doğumlar dikkate alındığında distosilerin rastlanma sıklığı %10 (39), sezeryan endikasyonları içinde oranı ise % 30 dur (8). Distosi temel olarak üç nedenle ortaya çıkar: 1) Doğum yoluna ait nedenler a) Kemik pelvis anomalileri ( pelvis darlıkları ) : Pelvik çapların pelvis kapasitesini azaltan herhangi bir darlığı travay sırasında distosi meydana getirebilir(53). Kemik pelvis darlıkları gerek tanı gerekse takip ve tedavi farklılıkları nedeniyle kendi içinde sınıflara ayrılır(39): i) Pelvis girim darlıkları : Pelvik girimin ön-arka çapı 10 cm de ya da transvers çapı 12 cm den küçük olmasıdır(7,39,53). Ön-arka çap çoğu kez yaklaşık 1,5 cm daha büyük olan conjugata diagonalisin manuel olarak ölçülmesiyle yaklaşık olarak hesaplanır(53). 13

14 Ultrasonografik ölçümler termde bir bebeğin biparietal çapının (BPD) ortalama 9,5-9,8 cm kadar olduğunu göstermektedir. Bu nedenle normal ölçülere sahip bir bebek başının ön-arka çapı 10 cm den küçük bir pelvis girimini geçebilmesi güç hatta bazen imkansızdır. Gözlemler ön-arka çapla birlikte transvers çapın da 12 cm den küçük olduğu olgularda doğumun daha da zor olacağını göstermiştir. Asıl belirleyici olan ise BPD ile pelvik çapların uyumudur(39) de yayınlanan bir çalışmada daha önce C/S olmuş 246 kadında conjugata vera ölçülmüş, 11 cm ve altında ölçümü olan kadınlarda tekrar C/S olma ihtimalinin % 50 den fazla olduğu, 10 cm ve daha kısa conjugata vera ölçümü olan kadınlarda ise ihtimalin üçte ikiye yükseldiği belirtilmiştir. Sonuçta conjugata vera ölçümüyle CPD nedeniyle C/S arasında korelasyon olduğu saptanmıştır(20). Pelvik girim darlığı anormal prezentasyona neden olabilir. Girim darlığı varsa yüz ya da omuz gelişi üç kat, kordon ve extremite prolapsusu ise dört kat daha sık görülür. Yine darlık nedeniyle gelen kısım girimde takılırsa uterusun etkisi açılmakta olan serviksi örten zarlar üzerine olur ki bu da zarların erken yırtılmasına neden olabilir(7). Zarlar yırtıldıktan sonra başın sevikse baskı yapmaması zayıf uterus kontraksiyonuna neden olur, bundan dolayı serviksin açılması zayıflar ya da durur(16). Zarların yırtılmasının üzerinden uzun süre geçerse infeksiyon riski artar. CPD oldukça belirgin olur ve angajman olmazsa, uterus alt segmenti ileri derecede gerilir ve Bandl halkası oluşabilir. Bu rüptür habercisidir. Yine gelen kısım pelvik girimde takılır uzun süre ilerlemezse, pelvik duvarla arasında sıkışan dokularda beslenme bozukluğu nekroza, doğumdan birkaç gün sonra da vezikovajinal, vesikoservikal, rektovajinal fistül gelişimine neden olabilir(7). Pelvik darlıkta başın en çok basınç altında kalan kısmında caput succadaneum oluşur. Güçlü kontraksiyonlar büyük kafatası kemiklerinde molding e yani kemik kenarlarının birbiri üstüne binerek kafa çaplarının küçültülmeye çalışmasına neden olabilirler(7,52). Bu genelde bir soruna yol açmaz ama şiddetli olursa nadiren tentorium yırtıklar ve kanamaya yol açabilir, bazen kafatası kırıkları görülebilir(7). Girim darlığında tedavi C/S dir. Pelvik darlığın herhangi bir şeklinde baş daralmış kısmı geçmedikçe yapılacak olan oksitosin infüzyonu fetüs ve anne için kötü sonuçlara yol açabilir(7). ii) Orta pelvis darlıkları : En önemli hattı spinalar arası uzaklıktır. Spinalar arası uzaklık ile posterior sagittal çap toplamı 13,5 cm yada altına inerse orta pelvis darlığından sözedilir(17,39,53). Tek başına interspinal hattın 10 cm den küçük 14

15 olması bile orta pelvis darlığını düşündürür, 8 cm den küçük ise kesin olarak tanı konur(7,39). Distosi gelişimi ise ön pelvis şekil ve boyutunun yanı sıra fetüs başının büyüklüğüne de bağlıdır. Orta pelvis darlığı girim darlığından daha sıktır ama orta pelvis darlıgını tespit edebilmek için manuel bir yöntem yoktur ve tam olarak değerlendirilmesi ancak pelvimetrik yöntemlerle mümkündür(7,53). Belirgin spinalar, pelvik yanduvarların birbirine yaklaşması gibi muayene bulguları ile ancak orta pelvis darlığından şüphelenilebilir(7,39,53). Orta pelvis darlığında baş internal rotasyon hareketini tamamlayamadığı için transvers durumda takılır ve de potansiyel bir midforceps endikasyonudur. Forceps için başın parietal çapının darlık olan bölgeyi geçmiş olması komplikasyonların azaltılması için gereklidir. Yine serviks tam açık ve başın parietal çapının darlık olan bölgeyi geçmiş olması durumunda vakum kullanılabir. Oksitosin infüzyonunun tedavide yeri yoktur. Doğum şekli genellikle C/S dir (7,39,53). iii) Pelvis çıkım darlıkları : : Tuber ischiadicalar arasındaki mesafe 8 cm ya da daha az olursa çıkımda darlıktan bahsedilir. İntertuberoz çapta kısalma ön üçgeni daraltarak başı arkaya doğru zorlar. Dolayısıyla intertuberoz çap kadar posterior sagittal çap da önemlidir(7,39,53). Çıkım darlığı genellikle tek başına değil, orta pelvis darlığıyla birlikte görülür. Ciddi bir CPD sözkonusu değilken bile çıkım darlığı ciddi perine yırtıklarına yol açabilir. Bu durumda geniş bir medio-lateral epizyotomi endikedir(7,53). iv) Büyük defekti olan pelvisler ( Raşitik pelvis, osteomalazi pelvisi, kifoz, skolyoz, spondilistesis, Kirchoff pelvisi, Naegele ve Robert pelvisi v.s.): Oldukça nadir görülürler. b) Yumuşak doku veya komşu organlara ait anomaliler i) Vulvaya ait nedenler (İnfeksiyon sonrası yapışıklık, geniş kondiloma aküminata ) ii) Vajinaya ait nedenler ( Septum, Gertner kanal kistleri, vajinismus ) iii)servixe ait nedenler ( Stenoz, geniş ve infiltratif servix kanseri ) iv)uterusa ait nedenler ( Diastaz rekti ile birlikte olabilen hiper anteversio-flexio durumu, ileri derecede retroflexion, uterus myomları ) v) Overlere ait nedenler ( Büyük ve doğum yolu üzerine yerleşmiş over tümörleri ) vi) Diğer ( Ektopik böbrek, kist hidatik, dolu mesane v.s.) 15

16 2) Doğum objesine ait nedenler a)fetüsün kendine ait anomaliler i) İri bebek ii) Hidrosefali iii) Fetüs abdomeninin aşırı büyük olması iv) Diğer ( Fetüste sakral teratom, yapışık ikizler v.s.) b) Fetüsün prezentasyon bozuklukları i) Oksiput poterior geliş ii) Derinde transvers duruş iii) Yüksekte düz duruş iv) Yüz gelişi v) Alın gelişi vi) Kombine gelişler ( Başla beraber extremitelerin gelmesi) vii)oblik ve yan duruşlar viii)makat geliş ix) Kordon sarkması ve kordonun önde gelmesi 3) Uterus disfonksiyonları a) Hipotonik disfonksiyon b) Hipertonik disfonksiyon c) Konsrüksiyon halkası ( özellikle ikiz gebeliklerde ilk ikizin doğumunu takiben) d) Partus presipitatus Klasik distosi nedenlerinin hiçbirinin birbirinden bağımsız olduğu iddia edilemez. Doğumun seyrini etkileyen daha çok bu faktörlerin birbiriyle etkileşimidir(58). CPD tanısı ve erken müdahale için fetal boyutlar ve pelvis çapları tarih boyunca değişik yöntemlerle tespit edilmeye çalışılmıştır. İlerleyen teknolojiyle fetal ölçümler için gold standart ultrasonografi haline gelmiştir, fakat pelvik ölçümler için henüz böyle bir yöntemin varlığından söz edilememektedir(61). PELVİMETRİ 16

17 Kemik pelvisin büyüklük ve şekli, travay ve doğumun gidişatını belirlemede önemli bir faktördür. Pelvisin klinik değerlendirilmesi ve fetal büyüklüğün ultrasonografik ölçümü, travayın planlanmasını ve CPD vakalarının birçoğunun tanınmasını sağlar. Yine bu yolla makat prezentasyonda vajinal doğumun mümkün olup olmadığının kararı da verilebilir(60). Tarihçe: 1560 da Savonarola, pelvis ile bebeğin karşılıklı ilişkisine dikkat çekerek feto-pelvik uyumsuzluğa değindi da Mercurio, dar pelvisin C/S endikasyonu olabileceğinden bahsetdi de Van Deventer, pelvisin ön-arka ve yan görünümünü tanımlayarak bir anlamda klinik pelvimetrinin temelini atmış oldu de William Smellie, doğumun mekanizmasını ilk kez tanımlayarak bilimsel obstetrik in babası olarak anılmaya başladı. Aynı zamanda maternal pelvisin conjugata diagonalisini ilk ölçen ve klinik pratikte kullanan da oydu. On yıl sonra, 1762 de, Baudelocque external pelvimetriyi tanımlayarak symphysis pubisden sakrumun arka-üst parçasına kadar olan external conjugatı ölçtü de Stein, internal pelvimetri için bir alet geliştirdi, ucunda yuvarlak bir parçası ve ölçme skalası olan tahta çubuk şeklindeki bu alet hastanın vajinasına yerleştirilip sakruma ulaşıp bir dirençle karşılaşıncaya kadar itiliyordu. İşaret parmağıyla ölçü işaretleniyor ve pelvik girimin ön-arka çapı bulunmuş oluyordu(68) de Roentgen in X ışınlarını keşfetmesine kadar fetal-pelvik ilişkinin değerlendirilmesi için manuel yöntemler kullanılmaya devam edildi de Almanya da Albert, Fransa da Budin ve Varnier pelvisin radyografisini gerçekleştirdiler. Bu yeni teknikle ilk kez kadın pelvisinin büyüklüğü ve şekli hatasız tanımlanabildi da Fabre ve Fouchet, pelvisin X ışınıyla ölçümünde skala olarak metal bir çerçeve kullandılar ve bu tekniği klinik pratiğe de uyguladılar. Sonraki 50 yıl boyunca X-ray pelvimetri pelvik ölçümü ve travayı etkileyebilecek anatomik varyasyonları tanımlamakta değerli bir yöntem olarak görüldü(14). Diğer metodlar da kullanılmaya devam edildi(64,67). Bunların her biri kendilerine has ölçüm metodlarına sahipti ve 1944 de gerçek pelvis çapları tanımlanana kadar teknik olarak zordu lar boyunca X-ray pelvimetrinin klinik etkinliği ile ilgili fikirler oldukça farklılaştı. Diagnostik bir teknik olarak kullanımı terkedildi. Çünkü, tek başına kullanıldığında doğum sonuçları belirlemede yeterince prediktif değildi(37). Aynı zamanda fetüsün maruz kaldığı iyonize radyasyonun tehlikeli olduğu düşünülüyordu(32). Bir yandan iyonize radyasyonun tehlikeleri nedeniyle X-ray kullanımı sınırlandırılırken bir yandan da daha güvenli metodlar araştırılmaya devam ediyordu. Kratochwil in 1969 da uyguladığı vajinal sonografi(41), yine kendisi tarafından 1972 de pelvik ölçümler için 17

18 kullanıldı(42). Yine 1986 da Deutinger, vajinal sonografiyle pelvisin transvers çapını ölçtüğü bir çalışma yayınladı(21) yılında Federle ve arkadaşları tarafından ilk kez pelvimetrik ölçümler için bilgisayarlı tomografi (BT) kullanıldı(24). Manyetik resonans görüntülemenin (MRI) pelvimetride kullanımı da gecikmedi de Stark ve arkadaşları MRI ı pelvis ölçümlerinde kullanan ilk ekip oldu(62). 1) Klinik Pelvimetri: Pelvis boyutları ve tipi hakkında fikir edinebilmek için bazı muayene teknikleri geliştirilmiştir. Bu muayenelerin yapılacağı en uygun dönem, gebeliğin haftaları arasıdır. Bu dönemde artan kemik hareketliliği ve yumuşak doku esnekliği muayenenin daha kolay yapılmasını sağlar ve hasta ciddi biçimde rahatsız olmaz(58). Conjugata diagonalisin klinik ölçümüyle conjugata obstetrica uzunluğu hesaplanabilir. Bunun için iki parmak vajinal tuşe yapar gibi vajene sokulur, orta parmak promontoriuma dayanır, symphys altının parmağa dayandığı yer işaretlenir ve parmak ucu ile işaretlenmiş nokta arası ölçülür. Conjugata obstetrica bu ölçümden 1,5-2 cm daha kısadır. Girimin transvers çapının vajinal tuşe ile ölçülmesi mümkün değildir. Ancak pelvimetrik yöntemlerle ölçülebilir. Vajinal tuşe ile orta pelvis kapasitesini tam olarak belirlenmesi mümkün olmasa da sakral konkavite, pelvis yan duvarlarının yapısı, spina ischiadicaların belirgin olup olmadığı araştırılabilir. Çıkım hakkında fikir sahibi olunabilmesi için pubis altı açısı, symphysis ossis pubisin kalınlığı ve şekli, çıkımın transvers çapı, sacrococcygeal eklemin hareketli olup olmadığı, ve çıkımın ön-arka çapı palpasyonla araştırılabilir(7) yılında yayınlanan 177 primigravid üzerinde yapılmış bir çalışmada hastalar klinik pelvimetri ile değerlendirilmiş, pelvisi değerlendirilenlerle değerlendirilmeyenler arasında ve pelvisi değerlendirilenlerden klinik olarak pelvisi uygun bulunanlarla uygun bulunmayanlar arasında C/S oranları açısından fark gözlenmemiştir. Ancak 1. dakika Apgar skorları pelvisi uygun değerlendirilenlerde diğer gruplara göre büyük ölçüde yüksek bulunmuştur. Sonuçta gelişmekte olan ülkelerde sofistike teknik ekipman gerektirmeyen bu yöntemin kullanımına devam edilmesi ve şüpheli ya da uygunsuz pelvis durumlarında radyolojik pelvimetrik yöntemlerin uygulanması önerilmiştir(3) de bir başka araştırmada ise klinik pelvimetrinin doğum yönetimini değiştirmediği, güncel pratikte pelvimetrik sonuçlar gözardı edilerek tüm kadınlara travay imkanı tanınması gerektiği belirtilmiştir(10). 18

19 2) Pelvimetre: Pelvisin dış çaplarını ölçerek iç çaplarla ilgili dolaylı fikir sahibi olmak için bir dönem kullanılmış, fakat dış çap ölçümlerinin iç çapları tam yansıtmadığı anlaşılınca değerini yitirmiş aletlerdir (Resim 6). Dört adet dış çap ölçülmekteydi (Resim7): 1. Conjugata Externa: Symphysin ön yüzü ile 5. lumbal vertebranın processus spinosusu arasındadır. 2. Distancia Spinarum: Bilateral spina iliaca anterior superiorlar arasıdır. 3. Distancia Cristarum: Bilateral crista iliacaların en yüksek noktaları arasıdır. 4. DistanciaTrochanterica: Bilateral trochanter majorlar arasıdır(5,49) de yapılan bir çalışmada external pelvik ölçümlerin annenin boyuyla birlikte değerlendirilmesiyle nullipar kadınlardaki CPD vakalarının yarıya yakınının yakalanabileceği gösterilmiştir(43). Yine aynı merkezden yayınlanan bir başka çalışmada external pelvik ölçümlerin baş geliş doğumlardaki komplikasyonları öngörmede anlamlı olduğu bildirilmiştir (44). Resim 6: Pelvimetre 19

20 Resim 7: Pelvisin dış çapları 3) X-ray Pelvimetri: 1897 de geliştirilen bu yöntem altın çağını lar boyunca sürmüştür. Manuel olarak ölçülemeyen girimin transvers çapı ve interspinal çap hakkında kesin sonuç vermesi, yine klinik olarak dolaylı yolla ölçülebilen conjugata obstetricanın direkt ölçümünü sağlaması popülaritesini arttırmıştır(51) (Resim 8) de Mengert tarafından CPD nin beş komponenti tanımlandı: 1) kemik pelvisin büyüklüğü ve şekli, 2) fetal başın büyüklüğü, 3) uterin kontraksiyonların gücü, 4) fetal başın konfigürasyon yeteneği, 5) fetal prezentasyon ve pozisyon(47). Bu komponentlerden yalnızca ilkinin X-ray pelvimetri ile tam olarak ölçülebilmesi mümkün olduğundan X-ray pelvimetrinin amacı yalnızca bu faktörü bilinmezler kategorisinden çıkartmaktır. Bundan dolayı X-ray pelvimetri, annenin dar pelvisi olduğundan şüphelenildiği bir baş prezentasyonu gebelikte yalnızca yardımcı olarak düşünülür. Bununla birlikte eğer bir makat prezentasyonunda vajinal doğum düşünülüyorsa X-ray pelvimetri standart bir yöntem olarak kabul görmüştür(51). 20

21 Resim 8: X-ray pelvimetri X-ray pelvimetrinin manuel pelvik ölçümlere üstünlükleri vardır: 1. Doğruluk derecesi oldukça yüksektir. Özellikle makat doğum sırasında kesin ölçümlere daha çok ihtiyaç vardır. 2. Klinik muayene ile elde edilemeyen iki önemli çapın, girimin transvers çapı ve interspinal çapın tam ölçümü elde edilebilir. Pelvisin ön-arka ve transvers radiografik görünümlerini kullanan birkaç pelvimetrik sistem vardır(58). Ölçümler doğru ve tekrarlanabilir niteliktedir. Bazı tekniklerde, normalin alt sınırını belirleyen bir ortalama değerler tablosuyla karşılaştırma esasına dayanan lineer sistemler kullanılmaktadır. Bazı araştırmacılar pelvis girimi ve ortasındaki düzlemlerin çaplarının toplamını gösteren tablolar kullanır de yayınlandığından beri, Colcher- Sussman tekniği maternal X-ray pelvimetride standart kabul edilmiştir(18). Bu metot hastanın pelvisinin iki (ön-arka ve lateral) görünümünü mümkün kılan pozisyonundan oluşur(68) yılında Mengert pelvis kapasitesini hesaplayarak X-ray pelvimetrinin doğruluğunu artırmaya çalışmış, pelvis girim ve ortasının düzlem alanlarını bildiren tablolar yayınlamıştır. Doğum eylemi sonuçlarını inceleyerek ortalamanın % 85 inin altındaki değerlerin yüksek C/S oranlarıyla ilişkili olduğu sonucuna varmıştır. Freidman, Ball tekniğinin değişik bir şeklini öne sürerek çeşitli fizik kuralları ve hesaplamalar yoluyla fetal kafatası hacmini, pelvis girim ve orta düzlem hacimleriyle karşılaştırmak istemiştir. Tanımlanan çok sayıdaki yönteme rağmen birinin diğerine üstünlüğü söz konusu değildir. X-ray pelvimetri endikasyonları şöyle belirlenmiştir(51): 1. Kemik pelvisi etkilemesi muhtemel olan önceki bir yaralanma ya da hastalık, 21

22 2. Vajinal doğum düşünülen makat prezentasyonları. Günümüzde endikasyonların % 75 ini makat prezentasyonu oluşturmaktadır(55). En büyük dezavantajı fetal ölçümler hakkında bilgi vermemesidir(7) ve 1970 lerde fetüsün X ışını almasının çoçukluk çağı lösemi insidansını artırdığına dair bildiriler dikkati çekmeye başlamıştır. Böylece intrauterin X ışınına maruz kalmanın getireceği risklerle X-ray pelvimetrinin sağlayacağı yarar üzerine tartışmalar ağırlık kazanmıştır. X-ray pelvimetri için çekilen iki film nedeniyle fetüse uygulanan radyasyon dozu 1100 mrad ile 80 mrad ( film başına 40 mrad) olarak hesaplanmıştır(18,12). Yapılan çalışmalarda intrauterin radyasyona maruz kalan çocukların çocukluk çağı kanserleri için rölatif riskleri 1,5 olarak bulunmuştur(32,12). Yapılan onaltı çalışmadan sekizinde fetüs için artan bir rölatif risk bulunmuşken, sekizinde riskin artmadığı gösterilmiştir(68). Risk artışı gösteren çalışmaların çoğu retrospektif veri analizine dayanır. Birkaç çalışmanın yeniden değerlendirilmesi sonucunda X-ray pelvimetri uygulanan çocuklarda löseminin rölatif riski 1.4 olarak bildirilmiştir. Oysaki bu risk radyasyona maruz kalmadığı halde kardeşinde lösemi görülen çocuklarda 4, Down sendromlu çocuklarda 30 dur(68). Oranlar Tablo 1 de verilmiştir. Sonuçta, yayınlanmış bilgiler ışığında, X-ray pelvimetri nedeniyle inutero düşük doz radyasyona maruz kalanlarda çocukluk çağı kanserlerinde önemli bir artış olduğunu gösteren güvenilir kanıtlar yoktur. Yine de X-ray pelvimetrinin küçük veya potansiyel riskinin, ancak elde edilecek bilginin anne veya fetüsa yararlı olacağı durumlarda göze alınması doğrudur da FDA ( Food and Drug Administration) a bağlı Radyolojik Sağlık Bürosu bir panel düzenleyerek X-ray pelvimetrinin C/S endikasyonu vermede gerekli olmadığı, sadece hastayı takip eden doktorun pelvimetrinin teşhis ya da tedavi ile ilgili kararlara katkıda bulunacağını hissetmesi durumunda yapılması gerektiği vurgulanmış ve bu karar aynı yıl Amerikan Radyoloji Derneği Bülteninde yayınlanmıştır. Benzer bir rapor yine 1979 da ACOG ( American College of Obstetricians and Gynecologists ) tarafından da yayınlanmıştır(35,51). TABLO 1. Çocukluk çağı lösemisi için riskler Grup Her 10 yılda risk Rölatif risk 22

23 U.S. beyaz çocuklar İnutero X-ray pelvimetri yapılanlar Lösemili çocukların kardeşleri Down sendromu Lösemili çocuğun idantik ikizi 2880 de de de 1 95 de 1 3 de 1 1 1, ) Ultrasonografik (USG) Pelvimetri: Ultrasonografik görüntülemenin (USG) temeli su altında mesafe ölçümü için kullanılan SONAR adı verilen ses dalgalarına dayanır. Ultrasonografi de bir çeşit medikal SONAR olarak düşünülebilir. Diagnostik USG 1940 ların sonlarında geliştirilmiş olmasına rağmen obstetrikte kullanımı ticari ekipmanların geliştirilmesiyle ancak 1960 lardan sonra olabilmiştir. USG nin obstetride ilk kullanımı 1950 de radyolog Douglas Howry tarafından olmuş sonra bir süre bu konuda gelişme olmamıştır. Ancak 1960 ların başlarında İskoçyadan Ian Donald USG nin jinekoloji ve obstetrik için yararından sözetmiştir(29). USG nin temeli elektromanyetik ya da iyonize enerjiye değil ses dalgalarına dayandığı için özellikle obstetrikte çok büyük etkiler oluşturmuştur. İyonize radyasyonun anne ve özellikle de fetüs için zararlı etkileri bilinir hale geldikçe de önem kazanmaya devam etmiştir. Ancak henüz USG nin tamamen güvenilir olduğunu ispatlayan deliller de bulunabilmiş değildir. USG enerjisinin riskini tespit etmek için yapılan ilk çalışmalar 1970 lerin ortalarına rastlar. Bu süre içinde bir çok çalışmalar yapılmış, USG nin tanı amaçlı kullanımı klinik endikasyonlarla sınırlandırılmak istenmişse de kullanımı tüm dünyada hızla yaygınlaşmıştır. Çalışmaların sonuçları USG nin klinik kullanımı ile oluşan riskin düşük olduğunu düşündürmektedir. Ancak gelişmekteki dokularla olan bioetkileri ve biofizik etkileşimlerini gösteren bilgiler tam değildir(26). USG ile pelvimetri çabalarına ilk 1967 de rastlanmaktadır(54) da fetal kafa çapları ile pelvik çapların birlikte ölçülüp değerlendirilmesine çalışılır(38). Yine aynı yıl yirmibeş hastalık bir seri yayınlanır(45) de vajinal USG nin ilk uygulayıcısı Kratochwil USG ile pelvimetri deneyimlerini yayınlar(42). Sonraki yıllarda USG ile interspinöz mesafe, conjugata vera ve pelvik çıkım ölçümleri yapılır(13,71,72). 23

24 Conjuata vera obstetricanın ölçüldüğü 1978 de yayınlanan bir çalışmada USG ile pelvik ölçümün travayın başlamasından önce doğum komplikasyonlarının tanınmasında uygun bir metod olacağı; radyasyon kullanmadığı için güvenli, uygulamanın kolay ve hasta için de rahatsızlık verici olmadığı vurgulanır, fakat hala lateral X-ray grafinin bazı özel durumlarda önemli olduğu belirtilir(30). Yine USG ölçümleriyle intraoperatif ve radyolojik ölçümleri karşılaştıran bir çalışma aralarında iyi bir korelasyondan bahseder(57). Böyle birçok yayınla USG nin pelvimetride kullanım teknikleri ve CPD deki başarısı bildirilmiştir. Pelvimetride USG problarından abdominal ve vajinal prob kullanılır. Ölçüm için üç teknik vardır: - Transabdominal - Transperineal - Transvajinal Bu metodlardan herhangi biriyle pelvis iç çapları ölçülür ve fetüsün kafa çaplarıyla karşılaştırılarak CPD öngörüsünde bulunulmaya çalışılır. Resim 9,10,11 ve 12 de her üç teknikle pelvis ölçümleri gösterilmiştir. Resim 9: Transabdominal yolla USG pelvimetri 24

25 Resim 10: Vajinal probla ön-arka çapın ölçüm tekniği Resim 11: Vajinal probla transvers çap ölçümü Resim 12: Transperineal yolla USG pelvimetri 25

26 Ultrasonografik pelvimetrinin en önemli avantajı aynı anda fetüsün de değerlendirilebiliyor olmasıdır. Bu açıdan kullanımı pratik olsa da USG kemik yapıları değerlendirmede çok da tercih edilen ve kullanışlı bir yöntem olmadığından USG ile pelvimetri klinik pratiğe çok fazla girememiştir. Resim 14: Transvajinal USG ile orta pelvis ön-arka çapının ölçümü 5) Bilgisayarlı Tomografik (BT) Pelvimetri: Bilgisayarlı tomografinin (BT) teorisi Amerikalı fizik profesörü A.M. Cormak tarafından ortaya atılmış ve geliştirilmiştir. İngiliz fizikçi Dr. G.N. Hounsfield in 1972 yılında tanı alanına soktuğu ve X ışınının keşfinden bu yana radyolojideki en büyük ilerleme kabul edilen bu yöntem iki bilim adamına da tıp alanında 1979 Nobel ödülünü kazandırdı(65). İlk kez 1982 de Federle ve arkadaşları tarafından pelvimetri için kullanıldı. Ön-arka ve lateral pozisyonda görüntü aldılar. Spinler seviyesindeki aksiyal BT kesitleri interspinal mesafenin ölçümünü sağladı. Her bir grafi için fetüsün absorbe ettiği dozu 22 mrad olarak hesapladılar(24). Absorbe edilen radyasyon dozunun daha az ve ölçümlerin daha kesin olması nedeniyle bu yöntem ilgi çekti de BT metodları gelişmişti. Girişin transvers çapı, orta pelvisin transvers çapı (interspinal mesafe) ve intertuberoz çap ön-arka grafiyle ölçülüyordu. Yan grafi kullanılarak da girimin ön-arka çapı ölçülüyordu. Direkt ölçümle X-ray pelvimetri ve BT pelvimetrinin karşılaştırılabilmesi için kuru kadavra pelvisi kullanıldı. Konvansiyonel metodla % 10, BT ile % 1 hata payı tespit edildi(65,68). Daha sonra da bir çok araştırmacı BT pelvimetrinin kullanışlılığından bahseden yayınlar yaptılar. Bu yayınlarda makat prezentasyonda arkadan gelen baş için BT pelvimetrinin daha 26

27 kesin ölçümlerinin öneminden(40), konvansiyonel yöntemden 1/10 daha az radyasyona maruz bırakmasından(28,56), BT pelvimetrideki gelişmelerden(76) ve radyasyon dozunun düşürülme çabalarından(27) bahsedilmekteydi. BT pelvimetrinin konvansiyel yöntemden daha kolay, basit ve kesin bir yöntem olduğu açıktır. Daha önemlisi fetüs daha az radyasyona maruz kalmaktadır(68). Ama sonuçta dozu az da olsa BT pelvimetri iyonize radyasyon kullanan bir yöntemdir. 6) Magnetik Rezonans Görüntüleme (MRI) Pelvimetri: MRI tekniği maternal pelvis ve fetal görüntüleme için büyük gelecek vaat eder. En önemli avantajı iyonize radyasyon kullanmıyor olmasıdır. MRI ın temeli manyetik alanın çekirdeğin dizilimini değiştirmesiyle radyo frekans dalgalarının emilim ve yeniden yayılımıdır. External manyetik alan nükleer spinleri düzene sokar ve radyo frekans dalgaları external manyetik alana yönelmiş olan spinleri saptıracak bir güce neden olur. External manyetik alana yönelmiş olan nükleer spinler radyo frekans sinyallerini yeniden yayar, sinyaller bir imaj görüntüsü oluşturmak üzere birleştirilir. Bu yayaılan enerji nükleus yüzeyinin manyetik alanıyla orantılıdır ve bu da tüm MRI çalışmalarının temelidir(68) Resim 13: MRI pelvimetri, sagittal kesit; 1. girim, 2.midpelvis, 3. çıkımın ön-arka çapları (4) 27

30.12.2014. Normal Doğum Fizyolojisi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı-Hastalıkları ve Bakımı. Normal Doğum Fizyolojisi. Normal Doğum Fizyolojisi

30.12.2014. Normal Doğum Fizyolojisi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı-Hastalıkları ve Bakımı. Normal Doğum Fizyolojisi. Normal Doğum Fizyolojisi 10.Sınıf Kadın Sağlığı-Hastalıkları ve Bakımı 12.Hafta ( 01 05 / 12 / 2014 ) NORMAL DOĞUM 1.) 2.) Slayt No:15 Doğum eylemi, son menstrual periyottan 38 40 hafta sonra serviks dilatasyonuna neden olan,

Detaylı

Columna vertebralis (omurga); vücudun arka ve orta kısmında yer alır, kemikten ve kıkırdaktan oluşur ve içinde omuriliği barındırır.

Columna vertebralis (omurga); vücudun arka ve orta kısmında yer alır, kemikten ve kıkırdaktan oluşur ve içinde omuriliği barındırır. Columna vertebralis (omurga); vücudun arka ve orta kısmında yer alır, kemikten ve kıkırdaktan oluşur ve içinde omuriliği barındırır. İskeletin önemli bir bölümüdür ve temel eksenidir. Sırt boyunca uzanır

Detaylı

Pelvis Anatomisi ve Pelvis Kırıkları

Pelvis Anatomisi ve Pelvis Kırıkları Pelvis Anatomisi ve Pelvis Kırıkları Dr. Nüket Göçmen Mas Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi AD Pelvis Vücut ağırlığını, omurgadan alt ekstremitelere aktaran ana bağlantıdır. Pelvisi iki os

Detaylı

DOĞUMDA PARTOGRAM KULLANIMI

DOĞUMDA PARTOGRAM KULLANIMI DOĞUMDA PARTOGRAM KULLANIMI Dr Özlem Gün Eryılmaz Zekai Tahir Burak Eğitim Araştırma Hastanesi Doğum Kliniği Never let the sun set twice on a laboring woman. Steer P; BMJ 1999 PARTOGRAM NEDİR? Doğum eyleminin

Detaylı

MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ

MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı Görüntüleme Birimi Meme Kanserinde Tanı Yöntemleri 1. Fizik muayene 2. Serolojik Testler 3. Görüntüleme 4. Biyopsi Patolojik

Detaylı

PELVİS KIRIKLARI. Prof. Dr. Mehmet Aşık

PELVİS KIRIKLARI. Prof. Dr. Mehmet Aşık PELVİS KIRIKLARI Prof. Dr. Mehmet Aşık PELVİS KIRIKLARI Pelvis, lokomotor sistemin en fazla yük taşıyan bölümüdür. İçindeki majör damar, sinir ve organ yapıları nedeniyle pelvis travmaları kalıcı sakatlık

Detaylı

Olgu EKTOPİK GEBELİK. Soru 1. Tanım. Soru 3. Soru 2. 23 yaşında bayan hasta pelvik ağrı yakınmasıyla geliyor. 5 gündür ağrısı var, SAT 1,5 ay önce

Olgu EKTOPİK GEBELİK. Soru 1. Tanım. Soru 3. Soru 2. 23 yaşında bayan hasta pelvik ağrı yakınmasıyla geliyor. 5 gündür ağrısı var, SAT 1,5 ay önce Olgu EKTOPİK GEBELİK Dr. Mutlu Kartal AÜTF Acil Tıp AD Nisan 2010 23 yaşında bayan hasta pelvik ağrı yakınmasıyla geliyor. 5 gündür ağrısı var, SAT 1,5 ay önce Gebelik olabilir, vajinal spotting kanama

Detaylı

Derin İnfiltratif Endometriozis. Prof.Dr.Ahmet Göçmen Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Derin İnfiltratif Endometriozis. Prof.Dr.Ahmet Göçmen Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Derin İnfiltratif Endometriozis Prof.Dr.Ahmet Göçmen Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endometriozis Peritoneal Ovarian Derin infiltratif Anterior Mesane Posterior P1-Uterosakral ligament P2-Vajinal

Detaylı

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM 1. GÜN 08.15-09.00 Pratik Ders Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniğinin Tanıtılması 09.15-10.00 Teorik Ders Jinekolojik Anamnez M. ÇOLAKOĞLU 10.15-11.00 Teorik Ders Jinekolojik

Detaylı

30.12.2014. Doğuma Yardım ve Takip. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 13.Hafta ( 08-12 / 12 / 2014 ) DOĞUMA YARDIM VE TAKİP Slayt No: 17

30.12.2014. Doğuma Yardım ve Takip. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 13.Hafta ( 08-12 / 12 / 2014 ) DOĞUMA YARDIM VE TAKİP Slayt No: 17 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 13.Hafta ( 08-12 / 12 / 2014 ) DOĞUMA YARDIM VE TAKİP Slayt No: 17 4 Doğum eylemi, doğum ağrılarının başlamasından, fetüsün doğumu ve plasentanın ayrılmasının

Detaylı

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Ektopik Gebelik Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Sunum Planı Tanım Epidemiyoloji Patofizyoloji Klinik Tanı Ayırıcı tanı Tedavi Tanım Fertilize ovumun endometriyal kavite dışında

Detaylı

BİRLEŞİK PRENATAL TARAMA TESTLERİ. Dr. Alev Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu

BİRLEŞİK PRENATAL TARAMA TESTLERİ. Dr. Alev Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu BİRLEŞİK PRENATAL TARAMA TESTLERİ Dr. Alev Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu Prenatal tarama testleri kavramları Tarama testi: Normal vakalarda anormal sonuçlar, hasta vakalarda normal sonuçlar elde edilebilir.

Detaylı

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER Tanımlayıcı İstatistikler ve Grafikle Gösterim Grafik ve bir ölçüde tablolar değişkenlerin görsel bir özetini verirler. İdeal olarak burada değişkenlerin merkezi (ortalama) değerlerinin

Detaylı

Diagnostik Görüntüleme ve Teknikleri

Diagnostik Görüntüleme ve Teknikleri Diagnostik Görüntüleme ve Teknikleri Diagnostik görüntüleme ve teknikleri, implant ekibi ve hasta için çok amaçlı tedavi planının uygulanması ve geliştirilmesine yardımcı olur. 1. Aşama Görüntüleme Aşamaları

Detaylı

Op Dr Aybala AKIL. Acıbadem Bodrum Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

Op Dr Aybala AKIL. Acıbadem Bodrum Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op Dr Aybala AKIL Acıbadem Bodrum Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Doğum Gebelik ürünlerinin (fetus ve eklerinin) vücut dışına atılması süreci!!! Doğumda kritik faktörler Doğum yolu (pelvis)

Detaylı

ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ

ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ Genital Organlar Dış Genital Organlar İç Genital Organlar Kemik Kısımları (Pelvis ) Siklus Oluşumu ve Hormonlar Oval ve Menstrual Siklus Halkası

Detaylı

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Dr. Ayşegül Örs Zümrütdal Başkent Üniversitesi-Nefroloji Bilim Dalı 20/05/2011-ANTALYA Böbrek kistleri Genetik ya da genetik olmayan nedenlere bağlı olarak, Değişik

Detaylı

3 EYLÜL 2014 ÇARŞAMBA

3 EYLÜL 2014 ÇARŞAMBA İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJI D GRUBU TEORİK VE PRATİK DERS PROGRAMI (01.09.2014 10.10.2014) 1 EYLÜL 2014 PAZARTESİ 09.30-10.20

Detaylı

Spondilolistezis. Prof. Dr. Önder Aydıngöz

Spondilolistezis. Prof. Dr. Önder Aydıngöz Spondilolistezis Prof. Dr. Önder Aydıngöz Spondilolistezis Bir vertebra cisminin alttaki üzerinde öne doğru yer değiştirmesidir. Spondilolizis Pars interartikülaristeki lizise verilen isimdir. Spondilolistezis

Detaylı

2 EYLÜL 2015 ÇARŞAMBA

2 EYLÜL 2015 ÇARŞAMBA İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJI D GRUBU TEORİK VE PRATİK DERS PROGRAMI (31.08.2015 16.10.2015) 31 AĞUSTOS 2015 PAZARTESİ

Detaylı

86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir?

86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir? 86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir? A) Angajman B) Pelvik girimden geçiş C) Orta pelvise giriş D) Pelvik çıkım düzlemine giriş E) Omuz

Detaylı

Op.Dr. Meryem Hocaoğlu Prof. Dr. Atıl Yüksel Prof. Dr. Cem Batukan 10/11/2013

Op.Dr. Meryem Hocaoğlu Prof. Dr. Atıl Yüksel Prof. Dr. Cem Batukan 10/11/2013 Op.Dr. Meryem Hocaoğlu Prof. Dr. Atıl Yüksel Prof. Dr. Cem Batukan 10/11/2013 İntrauterin adezyonlar (IUA), ilk olarak 1894 de Fritsch tarafından tarif edilmiştir. 1946 da Joseph G. Asherman, yayınladığı

Detaylı

EK-4 KURUM VERİMLİLİK GÖSTERGELERİ

EK-4 KURUM VERİMLİLİK GÖSTERGELERİ EK-4 KURUM VERİMLİLİK GÖSTERGELERİ Özellikle rekabetin artmakta olduğu hastane sektöründe hastaların ihtiyaçlarını miktar, kalite ve hizmet olarak en iyi düzeyde karşılayabilmek, hastanenin gerçek amaçlarına

Detaylı

DOĞUM ÖNCESİ BAKIM. Dr. Ferruh N. Ayoğlu. Halk Sağlığı Anabilim Dalı

DOĞUM ÖNCESİ BAKIM. Dr. Ferruh N. Ayoğlu. Halk Sağlığı Anabilim Dalı DOĞUM ÖNCESİ BAKIM Dr. Ferruh N. Ayoğlu Sevmek güzel şey delikanlım, l sev bakalım. Madem ki kafanın içerisinde ışıklı bir karanlık var, benden izin sana sev sevebildiğin kadar. Yaşanan her 1 dakika da:

Detaylı

DOĞUM İNDÜKSİYONU VE DOĞUMDA MÜDAHALELERE YÖNELİK KANIT TEMELLİ YAKLAŞIMLAR. Prof. Dr. Yaprak ÜSTÜN Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

DOĞUM İNDÜKSİYONU VE DOĞUMDA MÜDAHALELERE YÖNELİK KANIT TEMELLİ YAKLAŞIMLAR. Prof. Dr. Yaprak ÜSTÜN Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı DOĞUM İNDÜKSİYONU VE DOĞUMDA MÜDAHALELERE YÖNELİK KANIT TEMELLİ YAKLAŞIMLAR Prof. Dr. Yaprak ÜSTÜN Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Doğum indüksiyonu Destekleme (Augmentasyon) Servikal olgunlaşma Uterin

Detaylı

TORAKOLOMBER VERTEBRA KIRIKLARI. Prof.Dr.Nafiz BİLSEL VERTEBRA KIRIKLARI 1

TORAKOLOMBER VERTEBRA KIRIKLARI. Prof.Dr.Nafiz BİLSEL VERTEBRA KIRIKLARI 1 TORAKOLOMBER VERTEBRA KIRIKLARI Prof.Dr.Nafiz BİLSEL VERTEBRA KIRIKLARI 1 Vertebral Kolon 33 omur 23 intervertebral disk 31 çift periferik sinir VERTEBRA KIRIKLARI 3 OMURGANIN EĞRİLİKLERİ Servikal bölgede

Detaylı

GİRİŞ. Bilimsel Araştırma: Bilimsel bilgi elde etme süreci olarak tanımlanabilir.

GİRİŞ. Bilimsel Araştırma: Bilimsel bilgi elde etme süreci olarak tanımlanabilir. VERİ ANALİZİ GİRİŞ Bilimsel Araştırma: Bilimsel bilgi elde etme süreci olarak tanımlanabilir. Bilimsel Bilgi: Kaynağı ve elde edilme süreçleri belli olan bilgidir. Sosyal İlişkiler Görgül Bulgular İşlevsel

Detaylı

TIPTA UZMANLIK EĞİTİMİ PROGRAMI ve UZMANLIK ÖĞRENCİSİ ÇALIŞMA KARNESİ

TIPTA UZMANLIK EĞİTİMİ PROGRAMI ve UZMANLIK ÖĞRENCİSİ ÇALIŞMA KARNESİ T.C. CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI TIPTA UZMANLIK EĞİTİMİ PROGRAMI ve UZMANLIK ÖĞRENCİSİ ÇALIŞMA KARNESİ Tıpta Uzmanlık Öğrencisinin : Adı ve Soyadı:

Detaylı

Fizik Tedavide Antropometrik Ölçümler. Prof. Dr. Reyhan Çeliker

Fizik Tedavide Antropometrik Ölçümler. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Fizik Tedavide Antropometrik Ölçümler Prof. Dr. Reyhan Çeliker Antropoloji nedir? Antropoloji İnsanı, biyolojik yapısını, bedensel özelliklerini, kültürel yapısını, sosyal davranışlarını inceleyen bilim

Detaylı

ÇOĞUL GEBELİK EYLEM PLANI

ÇOĞUL GEBELİK EYLEM PLANI ÇOĞUL GEBELİK EYLEM PLANI Fetüs sayısını belirle İki Fetüs Üç Ve Üzeri Fetüs Prezantasyonu Belirle Amniyon Durumunu Belirle Monoamniyotik Diamniyotik Doğum Eylemi Sırasında Meydana Gelecek Morbiditeden

Detaylı

KORDON KANI BANKACILIĞINDA TOPLAYICI BAĞIMSIZ PERİNATAL MATERNAL KABUL EDİLEBİLİRLİK KRİTERLERİ

KORDON KANI BANKACILIĞINDA TOPLAYICI BAĞIMSIZ PERİNATAL MATERNAL KABUL EDİLEBİLİRLİK KRİTERLERİ KORDON KANI BANKACILIĞINDA TOPLAYICI BAĞIMSIZ PERİNATAL MATERNAL KABUL EDİLEBİLİRLİK KRİTERLERİ Dr. Doruk Cevdi KATLAN Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum / Perinatoloji NEDEN

Detaylı

Progesteronun Preterm Doğumları ve Düşüğü Önlemede Yeri Var mıdır? Prof. Dr. Feride Söylemez A.Ü.T.F Kadın Hastalıkları ve Doğum AD

Progesteronun Preterm Doğumları ve Düşüğü Önlemede Yeri Var mıdır? Prof. Dr. Feride Söylemez A.Ü.T.F Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Progesteronun Preterm Doğumları ve Düşüğü Önlemede Yeri Var mıdır? Prof. Dr. Feride Söylemez A.Ü.T.F Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Erken doğum: İlk bir yılda görülen infant ölümlerinin %35 inin nedeni

Detaylı

DERS 3 ÖLÇÜ HATALARI Kaynak: İ.ASRİ

DERS 3 ÖLÇÜ HATALARI Kaynak: İ.ASRİ Ölçme Bilgisi DERS 3 ÖLÇÜ HATALARI Kaynak: İ.ASRİ Çizim Hassasiyeti Haritaların çiziminde veya haritadan bilgi almada ne kadar itina gösterilirse gösterilsin kaçınılmayacak bir hata vardır. Buna çizim

Detaylı

doğrudur? Veya test, sağlıklı dediği zaman hangi olasılıkla doğrudur? Bu soruların yanıtları

doğrudur? Veya test, sağlıklı dediği zaman hangi olasılıkla doğrudur? Bu soruların yanıtları DÖNEM III HALK SAĞLIĞI-ADLİ TIP-BİYOİSTATİSTİK-TIP TARİHİ VE ETİK Ders Kurulu Başkanı : Prof. Dr. Günay SAKA TANI TESTLERİ (30.04.2014 Çrş. Y. ÇELİK) Duyarlılık (Sensitivity) ve Belirleyicilik (Specificity)

Detaylı

Alt extremite kemikleri üst extremiteye uygun olarak sınıflandırılmıştır.

Alt extremite kemikleri üst extremiteye uygun olarak sınıflandırılmıştır. Alt extremite kemikleri üst extremiteye uygun olarak sınıflandırılmıştır. Alt extremite kemikleri iki kalça kemiği ile omurganın kuyruk sokumu kemiği arasında oluşan pelvis (leğen kavşağı) ile başlar.

Detaylı

1)SML 2) Ön lisans 3) Lisans 4) Yüksek lisans 5) Doktora 3. Çalışma Yılı:.. yıl

1)SML 2) Ön lisans 3) Lisans 4) Yüksek lisans 5) Doktora 3. Çalışma Yılı:.. yıl Ebelerde Bilgi Beceri Kursu Eğitim Modülü Belirleme Anketi Sayın Güney Genel Sekreterliğine Bağlı Bulunan Hastanelerde Çalışan Ebe Meslektaşlarımız. Ebelik eğitimi almış, ancak daha sonraki yıllarda farklı

Detaylı

Doppler Ultrasonografi: Karotis ve Vertebral Arterler. Dr.S.Süreyya Özbek EÜTF Radyoloji

Doppler Ultrasonografi: Karotis ve Vertebral Arterler. Dr.S.Süreyya Özbek EÜTF Radyoloji Doppler Ultrasonografi: Karotis ve Vertebral Arterler Dr.S.Süreyya Özbek EÜTF Radyoloji Öğrenim Hedefleri Serebrovasküler Hastalık Karotis ve Verteral Arter Doppler USG Teknik Patolojilerde tanı Stenoz

Detaylı

Prostat Kanserinde Prostat Spesifik Membran Antijen 177. Lu-DKFZ-617 ( 177 Lu-PSMA) Tedavisinde Organ ve Tümör Dozimetrisi: ilk sonuçlar

Prostat Kanserinde Prostat Spesifik Membran Antijen 177. Lu-DKFZ-617 ( 177 Lu-PSMA) Tedavisinde Organ ve Tümör Dozimetrisi: ilk sonuçlar Prostat Kanserinde Prostat Spesifik Membran Antijen 177 Lu-DKFZ-617 ( 177 Lu-PSMA) Tedavisinde Organ ve Tümör Dozimetrisi: ilk sonuçlar Nami Yeyin 1, Mohammed Abuqbeitah 1, Emre Demirci 2, Aslan Aygün

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir?

109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir? 109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir? A) Subserozal B) Pedinküle subserozal C) İntramural D) Servikal E) Tip 0 submukozal Soru kalitesiz

Detaylı

MANYETİK REZONANS TEMEL PRENSİPLERİ

MANYETİK REZONANS TEMEL PRENSİPLERİ MANYETİK REZONANS TEMEL PRENSİPLERİ Dr. Ragıp Özkan Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji ABD REZONANS Sinyal intensitesini belirleyen faktörler Proton yoğunluğu TR T1 TE T2

Detaylı

30.10.2013 BOYUN AĞRILARI

30.10.2013 BOYUN AĞRILARI BOYUN AĞRILARI BOYUN ANOTOMISI 7 vertebra, 5 intervertebral disk, 12 luschka eklemi, 14 faset eklem, Çok sayıda kas ve tendondan oluşur. BOYNUN FONKSIYONU Başı desteklemek Başın tüm hareket

Detaylı

GEBE MUAYENE YÖNTEMLERİ ve GEBE BAKIMI

GEBE MUAYENE YÖNTEMLERİ ve GEBE BAKIMI 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve 10.Hafta ( 17-21 / 11 / 2014 ) GEBE MUAYENE YÖNTEMLERİ VE GEBE BAKIMI Slayt No: 11 GEBE MUAYENE YÖNTEMLERİ ve GEBE BAKIMI 2 Doğum öncesi bakım şu amaçlara yönelik

Detaylı

Acil Doğum! Hazırmıyız?

Acil Doğum! Hazırmıyız? Acil Doğum! Hazırmıyız? Yrd.Doç.Dr Doç.Dr.Serkan.Serkan YILMAZ Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı 02-06 Mayıs 2007 Antalya Amaç Acil servis pratiğinde nadir görülen doğum ile ilgili

Detaylı

ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ

ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ *Aysun Çakır, *Hanife Köse,*Songül Ovalı Güral, *Acıbadem Kadıköy Hastanesi GİRİŞ

Detaylı

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde Artroskopi nedir? Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde çeşitli tedavileri uyguladıkları bir cerrahi prosedürdür. Artroskopi sözcüğü latince arthro (eklem)

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

Doç.Dr.Onur POLAT. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı

Doç.Dr.Onur POLAT. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı Doç.Dr.Onur POLAT Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı Pelvik travma ciddi,kontrol edilemeyen ve ölüme sebep olan kanamalara yol açılabilir Retroperitoneal hematomların önemli nedenlerinden

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

Meme Kanseri Planlama Tecrübesi ( 3D konformal planlama + field-in-field ) Bülent Yapıcı Acıbadem Maslak Hastanesi

Meme Kanseri Planlama Tecrübesi ( 3D konformal planlama + field-in-field ) Bülent Yapıcı Acıbadem Maslak Hastanesi Meme Kanseri Planlama Tecrübesi ( 3D konformal planlama + field-in-field ) Bülent Yapıcı Acıbadem Maslak Hastanesi CT çekimi Baş karşı tarafta Açı, gövde yere paralel olacak şekilde ( genelde CT ye sığacak

Detaylı

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 16.Hafta ( 29.12-02.01 / 01 / 2015 ) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ Slayt No: 26 4 4.)) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ 1.) Smear alma 2.) Vajinal kültür

Detaylı

YÜKSEK ENERJİLİ X- IŞINLARIYLA YAPILAN TEDAVİLERDE KARBON FİBER MASANIN CİLT VE İZOMERKEZ DOZUNA ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

YÜKSEK ENERJİLİ X- IŞINLARIYLA YAPILAN TEDAVİLERDE KARBON FİBER MASANIN CİLT VE İZOMERKEZ DOZUNA ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI YÜKSEK ENERJİLİ X- IŞINLARIYLA YAPILAN TEDAVİLERDE KARBON FİBER MASANIN CİLT VE İZOMERKEZ DOZUNA ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI TÜLAY MEYDANCI, Prof. Dr. GÖNÜL KEMİKLER Medikal Fizik Kongresi 15-18 Kasım 2007

Detaylı

SEZERYAN SONRASI VAGİNAL DOĞUM. Dr. BELGİN HARZADIN

SEZERYAN SONRASI VAGİNAL DOĞUM. Dr. BELGİN HARZADIN SEZERYAN SONRASI VAGİNAL DOĞUM Dr. BELGİN HARZADIN Neden SSVD Konuşulmaya Başlandı? Tekrarlayan sezaryenler artıkça komplikasyonların artması Sezaryen olan annelerin bir kısmının yaşadıkları fiziksel ve

Detaylı

PRENATAL TARAMA TESTLERİ. Dr.Murat Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu

PRENATAL TARAMA TESTLERİ. Dr.Murat Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu PRENATAL TARAMA TESTLERİ Dr.Murat Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu Riskler Down sendromu 1/800 Spina bifida 1/1800 Anensefali 1/1800 Trizomi 18 1/3800 Omfalosel 1/6000 Gastroşizis 1/10000 Türkiye de her

Detaylı

ACOG DİYOR Kİ; DOĞUM TARİHİ TAHMİN METODU. Özeti Yapan: Dr. Esra Esim Büyükbayrak ÖZET

ACOG DİYOR Kİ; DOĞUM TARİHİ TAHMİN METODU. Özeti Yapan: Dr. Esra Esim Büyükbayrak ÖZET ACOG DİYOR Kİ; DOĞUM TARİHİ TAHMİN METODU Özeti Yapan: Dr. Esra Esim Büyükbayrak ÖZET Gebeliğin doğru tarihlendirilmesi sonuçları iyileştirmek açısından oldukça önemlidir ve ayrıca halk sağlığı ve araştırmalar

Detaylı

Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler

Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler Zihinsel yetersizlik üç ölçütte ele alınmaktadır 1. Zihinsel işlevlerde önemli derecede normalin altında olma 2. Uyumsal davranışlarda yetersizlik gösterme 3. Gelişim

Detaylı

MEME KANSERİ TARAMASI

MEME KANSERİ TARAMASI MEME KANSERİ TARAMASI Meme Kanseri Taramanızı Yaptırdınız Mı? MEME KANSERİ TARAMASI NE DEMEKTİR? Kadınlarda görülen kanserlerin %33 ü ve kansere bağlı ölümlerin de %20 si meme kanserine bağlıdır. Meme

Detaylı

DOWN SENDROMU TARAMA TESTİ (1. TRİMESTER)

DOWN SENDROMU TARAMA TESTİ (1. TRİMESTER) DOWN SENDROMU TARAMA TESTİ (1. TRİMESTER) Diğer adları: İkili tarama testi, İkili test. Kullanım amacı: Fetüste Down sendromu ve trizomi 18 bulunma olasılığının ve bu hastalıklar için ileri inceleme yaptırma

Detaylı

08.10.2013 DEFORMİTE. Sagittal Plan Analizleri (Diz Kontraktürleri) DEFORMİTE (Tedavi Endikasyonlari) DEFORMİTE. Tedavi Endikasyonlari (klinik)

08.10.2013 DEFORMİTE. Sagittal Plan Analizleri (Diz Kontraktürleri) DEFORMİTE (Tedavi Endikasyonlari) DEFORMİTE. Tedavi Endikasyonlari (klinik) DEFORMİTE Ekstremitenin normal anatomisinden sapması Sagittal Plan Analizleri (Diz Kontraktürleri) Uzunluk farkı Angulasyon Rotasyon Translasyon Eklem kontraktürleri Dr. Mustafa KURKLU GATA Ort. ve Trav.

Detaylı

Postpartum kanama nedenleri, insidansı ve Türkiye mortalitesi

Postpartum kanama nedenleri, insidansı ve Türkiye mortalitesi Postpartum kanama nedenleri, insidansı ve Türkiye mortalitesi Dr. D. Haluk Dervişoğlu Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi Birincil doğum sonu kanama gözle saptanan,

Detaylı

Multipl Myeloma da PET/BT. Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD

Multipl Myeloma da PET/BT. Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD Multipl Myeloma da PET/BT Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD İskelet sisteminin en sık görülen primer neoplazmı Radyolojik olarak iskelette çok sayıda destrüktif lezyon ve yaygın

Detaylı

DOĞAL DOĞUMU DESTEKLEYEN POZİSYONLAR VE IKINMA. Hem. Eda ARIN Acıbadem Eskişehir hastanesi Doğumhane Ekip Lideri Ocak 2015

DOĞAL DOĞUMU DESTEKLEYEN POZİSYONLAR VE IKINMA. Hem. Eda ARIN Acıbadem Eskişehir hastanesi Doğumhane Ekip Lideri Ocak 2015 DOĞAL DOĞUMU DESTEKLEYEN POZİSYONLAR VE IKINMA Hem. Eda ARIN Acıbadem Eskişehir hastanesi Doğumhane Ekip Lideri Ocak 2015 Sunu Planı; Doğal Doğumu Destekleyen Pozisyonlar, Ikınma, Doğum Eyleminde Uygulanan

Detaylı

Doppler Ultrasonografisi

Doppler Ultrasonografisi Doppler Ultrasonografisi DOPPLERİN FİZİKSEL PRENSİPLERİ D O P P L E R E T K I D O P P L E R F R E K A N S ı D O P P L E R D E N K L E M I D O P P L E R A Ç ı S ı Ultrasonografi nin Tanımı Doppler Çeşitleri

Detaylı

Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri. Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı

Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri. Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı Meme kanserli hastalarda ana prognostik faktörler: Primer tümörün büyüklüğü

Detaylı

07.11.2014. Kadın Genital Organlarının Anatomi ve Fizyolojisi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı

07.11.2014. Kadın Genital Organlarının Anatomi ve Fizyolojisi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı Kadın üreme organları (organa genitalia feminina), erkek üreme organlarına göre daha karmaşık bir yapıya sahiptir. Kadın üreme organları da erkek üreme organları

Detaylı

T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU

T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU DOĞUM-TRAVAY İZLEME STAJ DEFTERİ DANIŞMAN ÖĞRENCİNİN ADI SOYADI:... NUMARASI:. NOT: Defterler spiralli veya baskılı formlar birbirinden ayrılmayacak

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ GİRİŞ Yapılan herhangi bir mekanik tasarımda kullanılacak malzemelerin belirlenmesi

Detaylı

PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI. Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları

PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI. Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Perinatal dönemde herpesvirus geçişi. Virus Gebelik sırasında Doğum kanalından Doğum

Detaylı

GEBELİK VE MEME KANSERİ

GEBELİK VE MEME KANSERİ GEBELİK VE MEME KANSERİ Doç. Dr. Ramazan YILDIZ Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı, 27 Kasım 2014, Ankara Gebelikte Kanser Gebelikte kanser insidansı % 0.07-0.1 arasında Gebelik

Detaylı

DÖNEM VI GRUP F DERS PROGRAMI

DÖNEM VI GRUP F DERS PROGRAMI T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM 2013 2014 EĞİTİM VE ÖĞRETİM

Detaylı

Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader

Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader OLGU 1 İkinci çocuğuna hamile 35 yaşında kadın gebeliğinin 6. haftasında beş yaşındaki kız çocuğunun rubella infeksiyonu geçirdiğini öğreniyor. Küçük

Detaylı

CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM BÖLÜMÜ DERS BĠLGĠLERĠ FORMU. Kadın Hastalıkları ve Doğum. Lisans

CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM BÖLÜMÜ DERS BĠLGĠLERĠ FORMU. Kadın Hastalıkları ve Doğum. Lisans CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM BÖLÜMÜ DERS BĠLGĠLERĠ FORMU Bölüm Kadın Hastalıkları ve Doğum Yıl/yarıyıl 6/1-2 Dersin Adı Ders düzeyi (Önlisans, lisans,vb) Dersin Türü(Z/S)

Detaylı

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi)

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi) Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi (Nöro-Onkolojik Cerrahi) BR.HLİ.018 Sinir sisteminin (Beyin, omurilik ve sinirlerin) tümörleri, sinir dokusunda bulunan çeşitli hücrelerden kaynaklanan ya

Detaylı

MAK 210 SAYISAL ANALİZ

MAK 210 SAYISAL ANALİZ MAK 210 SAYISAL ANALİZ BÖLÜM 6- İSTATİSTİK VE REGRESYON ANALİZİ Doç. Dr. Ali Rıza YILDIZ 1 İSTATİSTİK VE REGRESYON ANALİZİ Bütün noktalardan geçen bir denklem bulmak yerine noktaları temsil eden, yani

Detaylı

18-22 HAFTA RUTİN FETAL ULTRASONOGRAFİ

18-22 HAFTA RUTİN FETAL ULTRASONOGRAFİ 18-22 HAFTA RUTİN FETAL ULTRASONOGRAFİ Doç. Dr. Ahmet GÜL TJOD İstanbul Şubesi Perinatoloji Kliniği, İstanbul Bakırköy Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları EAH ÖNEMLİ NOTLAR AMAÇ: 18-22 hafta temel fetal

Detaylı

Türk Jinekoloji ve Obstetrik Derneği

Türk Jinekoloji ve Obstetrik Derneği İKİZ GEBELİKLERDE ULTRASONOGRAFİK TEMEL ÖZELLİKLER Prof. Dr. Hayri ERMİŞ İstanbul Tıp Fakültesi, Kadın Hast. Ve Doğum A.B.D. Perinatoloji B.D. MONOZİGOTİK (TEK YUMURTA) %25 İKİZ GEBELİKLER ZİGOSİTE MONOKORYONİK-

Detaylı

Dr. Atıl YÜKSEL İstanbul Tıp Fakültesi KHD AD, Perinatoloji BD. Türkiye Maternal Fetal Tıp ve Perinatoloji Derneği

Dr. Atıl YÜKSEL İstanbul Tıp Fakültesi KHD AD, Perinatoloji BD. Türkiye Maternal Fetal Tıp ve Perinatoloji Derneği Dr. Atıl YÜKSEL İstanbul Tıp Fakültesi KHD AD, Perinatoloji BD Türkiye Maternal Fetal Tıp ve Perinatoloji Derneği Vakanın tanımlanması, nedeninin belirlenmesi, sonraki gebeliklere hazırlık yapılması. Doğum

Detaylı

Giriş. Anatomi. Anterior kompartman BACAK YARALANMALARI. Tibia. Fibula

Giriş. Anatomi. Anterior kompartman BACAK YARALANMALARI. Tibia. Fibula BACAK YARALANMALARI Gülçin BACAKOĞLU Giriş Alt bacak yaralanmaları daha sık görülür Tibia en sık kırılan kemiktir Beraberinde önemli yumuşak doku yaralanmaları oluşabilir Değerlendirmede hikaye ve FM önemlidir

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem IV Kadın Hastalıkları ve Doğum Stajı Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Fatih Köksal BİNNETOĞLU Yrd. Doç.

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU KLK-HAB-BES İlk yayın Tarihi : 15 Mart 2006 Revizyon No : 04 Revizyon Tarihi : 03 Ağustos 2012 İçindekiler A) Malnütrisyon

Detaylı

DENEY 0. Bölüm 1 - Ölçme ve Hata Hesabı

DENEY 0. Bölüm 1 - Ölçme ve Hata Hesabı DENEY 0 Bölüm 1 - Ölçme ve Hata Hesabı Amaç: Ölçüm metodu ve cihazına bağlı hata ve belirsizlikleri anlamak, fiziksel bir niceliği ölçüp hata ve belirsizlikleri tespit etmek, nedenlerini açıklamak. Genel

Detaylı

Genel Bilgiler. Hastalar için önemli hususlar

Genel Bilgiler. Hastalar için önemli hususlar Genel Bilgiler Bölümümüzde uyguladığımız kapsamlı muayene esnasında; genel sağlık durumunuz ile ve varsa sürekli kullandığınız ilaçlarla ilgili bilgi alınır; genel ağız muayeneniz yapılır, tedaviden beklentileriniz

Detaylı

Dr. Gökhan Özyiğit Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı

Dr. Gökhan Özyiğit Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı Dr. Gökhan Özyiğit Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı SBRT Endikasyonları Tedavi öncesi endikasyon değerlendirilmesi Cerrahi, Brakiterapi ve eksternal RT seçenekleri

Detaylı

Page 1. b) Görünüşlerdeki boşluklar prizma üzerinde sırasıyla oluşturulur. Fazla çizgiler silinir, koyulaştırma yapılarak perspektif tamamlanır.

Page 1. b) Görünüşlerdeki boşluklar prizma üzerinde sırasıyla oluşturulur. Fazla çizgiler silinir, koyulaştırma yapılarak perspektif tamamlanır. TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU Teknik Resim İzometrik Perspektifler Küpün iz düşüm düzlemi üzerindeki döndürülme açısı eşit ise kenar uzunluklarındaki kısalma miktarı da aynı olur. Bu iz düşüme, izometrik

Detaylı

Olasılığa Giriş Koşullu Olasılık Bayes Kuralı

Olasılığa Giriş Koşullu Olasılık Bayes Kuralı Olasılığa Giriş Koşullu Olasılık Bayes Kuralı Doç. Dr. Ertuğrul ÇOLAK Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik Anabilim Dalı Olasılığa Giriş Bundan önceki bölümlerde veri setini özetleyen,

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

Skeleton appendiculare (takısal iskelet) Ekstremite kemikleri

Skeleton appendiculare (takısal iskelet) Ekstremite kemikleri Skeleton appendiculare (takısal iskelet) Ekstremite kemikleri Ossa Membri Pelvini Doç.Dr. M.Erdem GÜLTİKEN Ossa Membri Pelvini Arka bacak kemikleri gövdeye (truncus) cingulum membri pelvini denilen pelvis

Detaylı

Uzm. Dr. Haldun Akoğlu

Uzm. Dr. Haldun Akoğlu Uzm. Dr. Haldun Akoğlu Genel Bilgiler Çoğu intrakranyal lezyon kolayca ayırt edilebilen BT bulguları ortaya koyar. Temel bir yaklaşım olarak BT yorumlama simetriye odaklı olarak sol ve sağ yarıların karşılaştırılmasına

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ 3 NOKTA EĞME DENEY FÖYÜ ÖĞRETİM ÜYESİ YRD.DOÇ.DR.ÖMER KADİR

Detaylı

Omuz kemeri kemikleri Clavicula (köprücük kemiği)

Omuz kemeri kemikleri Clavicula (köprücük kemiği) Üst ekstremite kemikleri omuz hizasında kürek kemiği ve köprücük kemiğinden oluşan omuz kemeri kemikleri ile başlar. Diğer üst ekstremite kemikleri, humerus (pazu kemiği, kol kemiği), antebrachium (radius

Detaylı

2. HAFTA PFS 107 EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME. Yrd. Doç Dr. Fatma Betül Kurnaz. betulkurnaz@karabuk.edu.tr KBUZEM. Karabük Üniversitesi

2. HAFTA PFS 107 EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME. Yrd. Doç Dr. Fatma Betül Kurnaz. betulkurnaz@karabuk.edu.tr KBUZEM. Karabük Üniversitesi 2. HAFTA PFS 107 EĞİTİMDE Yrd. Doç Dr. Fatma Betül Kurnaz betulkurnaz@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 İçindekiler Ölçmede Sıfır Noktası... Hata! Yer işareti

Detaylı

TEŞHİS İLİŞKİLİ GRUPLAR VERİLERİNİN İSTATİSTİKSEL ANALİZİ

TEŞHİS İLİŞKİLİ GRUPLAR VERİLERİNİN İSTATİSTİKSEL ANALİZİ TEŞHİS İLİŞKİLİ GRUPLAR VERİLERİNİN İSTATİSTİKSEL ANALİZİ Bilindiği üzere, Teşhis İlişkili Gruplar (İngilizce DRG) hastaların klinik ve maliyet verilerinin kullanılarak gruplandırılmasını ve benzer hastalıkların

Detaylı

(1) MESİ MEDİKAL A.Ş.- Akdeniz Üniversitesi Doktora Programı (2) ANTAKYA ÖZEL DEFNE HASTANESİ - Çukurova Üniversitesi Doktora Programı

(1) MESİ MEDİKAL A.Ş.- Akdeniz Üniversitesi Doktora Programı (2) ANTAKYA ÖZEL DEFNE HASTANESİ - Çukurova Üniversitesi Doktora Programı N. İlker ÇATAN 1, Abdulmecit CANBOLAT 2, (1) MESİ MEDİKAL A.Ş.- Akdeniz Üniversitesi Doktora Programı (2) ANTAKYA ÖZEL DEFNE HASTANESİ - Çukurova Üniversitesi Doktora Programı IMRT-SRS-SBRT TEDAVİ BOYUNCA

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem VI Ön Hekimlik Kadın Hastalıkları ve Doğum (Zorunlu) Uygulama Dilimi Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Doç. Dr. Erkan

Detaylı

Skolyoz. Prof. Dr. Önder Aydıngöz

Skolyoz. Prof. Dr. Önder Aydıngöz Skolyoz Prof. Dr. Önder Aydıngöz Skolyoz Tanım Omurganın lateral eğriliğine skolyoz adı verilir. Ayakta çekilen grafilerde bu eğriliğin 10 o nin üzerinde olması skolyoz olarak kabul edilir. Bu derecenin

Detaylı

ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ. Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır.

ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ. Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır. ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır. Anne-çocuk sağlığı hizmetlerinin amacı; özelde anne ve çocukların, genelde ise toplumun sağlıklı

Detaylı

Prof. Dr. Gökhan AKSOY

Prof. Dr. Gökhan AKSOY Prof. Dr. Gökhan AKSOY * Çiğneme, Beslenme * Yutkunma, * Estetik, * Konuşma, * Psikolojik Kriterler * Sosyolojik Kriterler Mandibüler: alt çene kemiğine ait, alt çene kemiğiyle ilgili Örnek: * mandibüler

Detaylı

GEBELİKTE SİFİLİZ. Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği

GEBELİKTE SİFİLİZ. Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği GEBELİKTE SİFİLİZ Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği SİFİLİZ TANIM T.pallidum un neden olduğu sistemik bir hastalıktır Sınıflandırma: Edinilmiş (Genellikle

Detaylı

PELVİK TRAVMA. Dr. Oğuz Urgan Dr. Nurseli Bayram

PELVİK TRAVMA. Dr. Oğuz Urgan Dr. Nurseli Bayram PELVİK TRAVMA Dr. Oğuz Urgan Dr. Nurseli Bayram tüm iskelet yaralanmalarının %3 ü mortalite % 5-16 Pelvik Halka ve Bağları ANAMNEZ Mekanizma Gebelik-SAT Ağrının yeri İlaç öyküsü Son idrar-gaita çıkış zamanı

Detaylı

Akciğer SBRT Planlamalarında Hareket Takibi

Akciğer SBRT Planlamalarında Hareket Takibi Akciğer SBRT Planlamalarında Hareket Takibi Cemile Ceylan Anadolu Sağlık Merkezi Stereotaktik Radyo Cerrahi ve Radyobiyoloji Kursu 20 Haziran 2014 Klinik Gereklilik Hareketin Belirlenmesi Solunum Takipli

Detaylı