FİLO YÖNETİM SİSTEMİ TASARIMI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "FİLO YÖNETİM SİSTEMİ TASARIMI"

Transkript

1 Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ FİLO YÖNETİM SİSTEMİ TASARIMI Caner GÜNEY 1, Ö. AVCI 2, A.Ö. DOĞRU 2,C. KILIÇ 2,Rahmi Nurhan ÇELİK 1 1 İstanbul Teknik Üniversitesi, Jeodezi Anabilim Dalõ, İSTANBUL 2 İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İSTANBUL Özet:Toplumlarõn konum bilgisine olan ihtiyaçlarõ tarihin hemen hemen her döneminde önemini koruyan bir sorun olmuştur. Güçlü ekonomilere sahip devletlerin, I. ve II. Dünya savaşlarõ sõrasõnda ve sonrasõnda savunma sanayine ve bunun paralelinde de konum bilgisi üretmeye yönelik olarak uydu teknolojilerine yaptõklarõ yatõrõmlar bu bilgiye olan ihtiyacõn sonucudur. Günümüzde bir çok uygulama alanõna sahip olan Global Konum Belirleme Sistemi (GPS), geniş araç filolarõnõ bünyesinde bulunduran firmalarõn, araçlarõnõn nerede ve ne durumda olduklarõnõ bilmek istemeleri nedeniyle, araç takibi konusunda da yaygõn olarak kullanõlmaktadõr. Öğrenci servis araçlarõnõn, dağõtõm yapan şirketlerin araçlarõnõn, büyük marketlerin araç filolarõnõn, önemli evrak ve para taşõyan araçlar, ambulans, itfaiye, polis araçlarõnõn takibi konularõ Araç Takip Sisteminin sürekli olarak gelişmekte olan kullanõm alanlarõna verilebilecek örneklerdir. Araç Takip Sistemlerinin kullanõm alanlarõnõn hõzla artmasõ, bu konuda oluşan taleplerin de çeşitlenmesine sebep olmuştur. Salt Araç Takibi yapan sistemlere olan ihtiyaç azalmõş ve günümüzde, konum bilgisinin yanõnda çeşitli sorgulamalara da cevap üreten Filo Yönetim Sistemleri (FYS) geliştirilmiştir. Filo Yönetim Sistemleri dahilinde üzerinde durulmasõ gereken bileşenlerin başõnda sistemin yapõtaşõ sayõlabilecek olan konum verisi gelmektedir. Ayrõca konum verilerinin yorumlanabileceği jeodezik altyapõ ve uygun sayõsal haritalarõn elde edilmesi de en az konum verisi kadar önem teşkil etmektedir. GPS tekniği ile elde edilen konum verisinin doğruluğunu artõrmak amacõyla çeşitli sistemler kullanõlmaktadõr. Bunlarõn başõnda Diferansiyel GPS (DGPS) tekniği gelmektedir. Yoğun yapõlaşmanõn görüldüğü bölgeler, tüneller ve ormanlõk alanlarda karşõlaşõlan GPS verisinin kaybõnõ telafi etmek amacõyla Atalet Seyir Sistemi (Inertial Navigation System, INS) tasarlanan sisteme dahil edilmelidir. Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) uygulamasõ oluşturulurken, konum verisinin yanõnda, oluşturulan bilgi sistemine dahil edilecek öznitelik verileri üzerinde de durmak gerekmektedir. İhtiyaç duyulan veri türleri tespit edilip, tasarlanan CBS için nasõl bir veri yapõsõ, ve analiz yönteminin kullanõlacağõ saptanmalõdõr. Filo Yönetim Sistemi nin kullanõcõlarõ olan, Veri Yönetim Merkezindeki (VYM) kullanõcõ (system developer), firma yöneticisi (decision maker), firma müşterisi (user), ve araçtaki kullanõcõ (end-user) arasõnda iletişim sağlanmadan, ortaya çõkabilecek problemlere yönelik olarak üretilen çözümlerin aktarõmõ söz konusu olmayacak, tasarlanan CBS uygulamasõndan gerekli verim alõnamayacaktõr. Bunun sonucunda da, sistemi benzer sistemlerden üstün kõlan CBS uygulamasõ amacõna ulaşmamõş olacaktõr. Sistem dahilindeki her kullanõcõnõn erişmesi gereken bilgiler farklõ olduğundan, bu bilgileri iletmek için kullanõlacak sistemlerde farklõlõk göstermektedir. 550

2 Güney, Avcõ, Doğru, Kõlõç, Çelik 1. GİRİŞ Önlenemez bir hõzla gelişmeye devam eden teknolojinin nimetlerinden, en çok yararlanan ve yararlanacak olan çalõşma alanlarõndan biri, hiç şüphesiz, Araç Takip ve Filo Yönetim Sistemleridir. Araç Takip Sistemlerinin temelinde, bir tek aracõn takip edilip yönlendirilmesi yatmaktadõr. Filo Yönetim Sistemleri ise, bünyesinde birçok aracõ barõndõran bir filonun düzenli bir şekilde yönetilmesini amaç edinmektedir. Dolayõsõyla, her geçen gün daha geniş bir coğrafyada kullanõlan bu sistemler, şehir içinde seyir halinde bulunan tek bir aracõn takip edilmesinden, tüm dünya çapõnda hizmet veren bir firmanõn araç filolarõnõn yönetilmesine kadar, çok geniş bir yelpazede hizmet vermektedir. Sözü edilen hizmet yelpazesinin her bir parçasõnda, o parçanõn amacõna yönelik bir sistem kullanõlmakta ve değişik amaçlara yönelik hazõrlanmõş sistemler, birbirlerinden farklõlõklar göstermektedirler. Günümüzde bir çok uygulama alanõna sahip olan GPS, geniş araç filolarõnõ bünyesinde bulunduran firmalarõn, araçlarõnõn nerede ve ne durumda olduklarõnõ bilmek istemeleri nedeniyle, araç takibi konusunda da yaygõn olarak kullanõlmaktadõr. Öğrenci servis araçlarõnõn, dağõtõm yapan şirketlerin araçlarõnõn, büyük marketlerin araç filolarõnõn, önemli evrak ve para taşõyan araçlar, ambulans, itfaiye, polis araçlarõnõn takibi konularõ Araç Takip Sisteminin sürekli olarak gelişmekte olan kullanõm alanlarõna verilebilecek örneklerdir. Önemli olan husus, araç takibi için gerekli konum verisinin yanõnda, öznitelik verileri ile birlikte, talebe yönelik yaklaşõmlar ortaya koyabilmektir. Geliştirilen Filo Yönetim Sistemi (FYS) dahilinde, araçlarõn konum verileri ile birlikte, firmalarõn gereksinimlerine yanõt üretilebilecek nitelikteki öznitelik verileri de toplanmaktadõr. Tüm bu verilerin, geliştirilen bir Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) uygulamasõnda ilişkileri kurulmakta, bu sayede firmanõn istediği en yakõn araç nerede, araçta hangi ürünler, ne miktarda bulunmakta, gibi sorgulamalar ile analizler gerçekleştirilebilmektedir. CBS uygulamasõnõn gelişimine firmanõn talepleri yön vermektedir. Böyle oluşturulan bir sistem, salt bir Araç Takip Sistemi olmayõp, firmalarõn çeşitli ihtiyaçlarõna yanõt verebilecek bir teknoloji olacaktõr. Oluşturulan bu tür sistemlerde, üzerinde en çok durulmasõ gereken konu jeodezik altyapõdõr. Oluşturulacak bilgi sisteminin en önemli verisi olan konum verisinin ve sayõsal altlõğõn güvenilirliği, sağlam bir jeodezik altyapõnõn ortaya konulmasõyla mümkün olacaktõr. Değişik ölçeklerde hizmet vermesi planlanan bu uygulamada, GPS tekniği ile elde edilen konum doğruluğunu artõrmak amacõyla Diferansiyel GPS (DGPS) tekniği kullanõlmaktadõr. GPS verisinin sağlõklõ elde edilemediği yoğun şehirleşmenin görüldüğü bölgeler ve ormanlõk arazilerde, konum verisini elde edebilmek amacõyla da Atalet Seyir Sistemi (INS) tasarlanan sisteme dahil edilmiştir. Filo Yönetim Sistemi nin kullanõcõlarõ olan, VYM deki kullanõcõ (system developer), firma yöneticisi (decision maker), firma müşterisi (user), ve araçtaki kullanõcõ (enduser) arasõnda iletişim sağlanmadan, üretilen çözümlerin aktarõmõ söz konusu 551

3 Filo Yönetim Sistemi Tasarõmõ olmayacak, tasarlanan CBS uygulamasõndan gerekli verim alõnamayacaktõr. Bunun sonucunda da, sistemi benzer sistemlerden üstün kõlan CBS uygulamasõ amacõna ulaşmamõş olacaktõr. Sistem dahilindeki her kullanõcõnõn erişmesi gereken bilgiler farklõ olduğundan, bu bilgileri iletmek için kullanõlacak sistemlerde farklõlõk göstermektedir. Yapõlan çalõşmada, VYM-Kullanõcõ ve VYM-Araç arasõ iletişim ve bu iletişimde kullanõlacak donanõmlarla ilgili bilgiler verilmiştir. Yapõlan çalõşmanõn sonucunda, tasarlanan Filo Yönetim Sistemi bir bütün olarak ortaya konulmuş, sistemin çalõşmasõ anlatõlmõş ve bu anlatõmlar örneklerle desteklenmiştir. 2. KONUM BELİRLEME SİSTEMLERİ 2.1 Global Konum Belirleme Sistemi (GPS) GPS, nerede? ve ne zaman? sorularõna günümüzde en doğru cevabõ veren ve doğruluğu giderek artmakta olan bir konum belirleme yöntemidir. Dünya üzerinde konum belirlemede kullanõlan ve uydu bazlõ çalõşan bu sistemin gelişimiyle birlikte konum bilgisinin gerekli olduğu bir çok yerde GPS kullanõmõ hõzla artmaktadõr. Tarõmdan balõkçõlõğa, dağcõlõktan koşuya, havacõlõktan araç takibine birçok uygulamada GPS kullanõlmaktadõr. 2.2 Diferansiyel GPS (DGPS) Diferansiyel GPS tekniği, GPS tekniği ile elde edilen konum verisinin doğruluğunu artõrmak, GPS in hata kaynaklarõnõn bir kõsmõnõ gidermek ve bir kõsmõnõn etkisini azaltmak için uygulanan bir yöntemdir. Uydu hatalarõ (yörünge ve saat kaymasõ ve sinyal gecikmesi), iyonosferik ve troposferik gecikmeler, multipath, alõcõ saat hatasõ, yörünge hatalarõ, uydu sinyal doğruluğunun ABD Savunma Bakanlõğõ nca azaltõlmasõ olarak bilinen ve 1 Mayõs 2000 tarihinde uygulamadan kaldõrõlan Selective Availability (SA) hata kaynaklarõndan bazõlarõdõr. DGPS tekniğinde referans ve gezen alõcõ arasõndaki korelasyonlu hatalarõn giderilmesi ya da en aza indirilmesi söz konusudur. DGPS'in temelinde, belli bir alan içerisindeki nokta konum hatalarõnõn birbirine benzer olduğu düşüncesi yatar. Yüksek performanslõ alõcõlarla, koordinatlarõ bilinen noktalarda yapõlan GPS ölçüleri kullanõlarak hatalar belirlenir, ve konumu aranan noktalara düzeltme olarak getirilir [1-5]. Diferansiyel düzeltmeler, konumu aranan noktalardaki alõcõlara iki farklõ yöntemle uygulanabilir. Bu yöntemler, Gerçek Zamanlõ DGPS (Real-Time DGPS, RT-DGPS) ve Post-Process DGPS tir. Gerçek Zamanlõ DGPS, hesaplanan konum doğruluğunu artõrmak için GPS sinyali ile eş zamanlõ olarak, alõcõlar tarafõndan diferansiyel servislerden alõnan bir düzeltmedir. Gözlemlenen her bir uyduya ait hata, veri düzeltme mesajõ olarak formatlanõp, doğrudan GPS alõcõlarõna gönderilir. Bazõ DGPS uygulamalarõ prezisyonlu konuma anõnda gereksinim duymayabilir. Sabit alõcõlar tarafõndan her bir uydu için hesaplanan düzeltme değerleri ve gezici alõcõlar tarafõndan hesaplanan kendi konumlarõ veya doğrudan GPS ölçü değerleri kayõt edilir. 552

4 Güney, Avcõ, Doğru, Kõlõç, Çelik Bu veriler, sonradan, referans istasyonda, gezici istasyonun ölçüm yaptõğõ süre içerisinde kayõt edilen düzeltme verileri ile birleştirilerek, düzeltilmiş veriye ulaşõlõr. Post-Process DGPS in en büyük özelliği gözlem sonrasõ kullanõlacak bir yazõlõma gereksinim duyulmasõdõr. [4,6] Yöntem olarak hangisinin seçileceği uygulamaya da bağlõdõr. Eğer GPS tekniğini navigasyon amaçlõ kullanõlõyorsa Gerçek Zamanlõ DGPS tek seçenektir. Post-Process, Gerçek Zamanlõ Düzeltmeler alõnamadõğõ zaman oluşan boşluğu tamamlamak için uygundur. Gezici GPS alõcõlarõna Gerçek Zaman amaçlõ düzeltme yayõnlarõ yapõldõğõ gibi, alõcõ, çalõşma süresi boyunca topladõğõ ham veriyi Post-Process çalõşmalarõ için arşivlemektedir. Böylelikle Gerçek Zamanlõ çalõşmalarda kullanõlan sistem aynõ zamanda Post-Process çalõşmalarda da kullanõlabilir. Bir başka tür DGPS yöntemi ise Inverted DGPS tir. Bazõ araç takip uygulamalarõnda az maliyet sağlayan bir yöntemdir. Inverted DGPS te araçlara standart GPS alõcõlarõ ve vericiler yerleştirilir, ve GPS konumlarõ vericiler yardõmõyla merkez istasyonda toplanõr. Konumlara düzeltmeler burada uygulanõr [7]. Inverted DGPS in Post-Process DGPS den en büyük farkõ, toplanan konum verilerini GSM (Global System for Mobile) ya da benzeri iletişim teknolojileri kullanõlarak merkeze gönderilmesi ve burada düzeltmenin uygulanmasõdõr. Post-Process DGPS yönteminde ise konum verileri bir ünitede depolanõr ve araç merkeze döndüğünde gerekli yazõlõmlar kullanõlarak sisteme dahil edilir. Bir DGPS sistemi, düzeltme oluşturmakla kalmayõp, kullanõcõlara düzeltmeleri daha hõzlõ ulaştõrmak için yöntemler geliştirir. Günümüzde geniş alanlarda hizmet verebilen uydu bazlõ DGPS düzeltme servisleri yaygõn olarak kullanõlmaktadõr. Bu servisler yersel baz istasyonlarõ yerine iletişim uydularõnõ kullanarak ürettikleri kullanõcõlara ulaştõrmaktadõr. 2.3 Atalet Seyir Sistemleri (Inertial Navigation Systems-INS) Atalet Seyir Sistemi, yerde veya uzayda herhangi bir istasyon ile haberleşilmesine veya referans alõnmasõna gereksinim duyulmayan ve konum belirlemek amacõyla radyo dalgalarõnõn kullanõlmadõğõ tek uzun menzilli navigasyon sistemidir. Araç takibinde de yaygõn olarak kullanõlan bu sistemde, aracõn ivmesinin, yöneltme bileşenlerinin ve zamanõn belirlenmesiyle, o araca ait konum değişikliği belirlenir. Yani aracõn konumu, rölatif olarak belirlenir. Elde edilen rölatif konum bilgisinin mutlak konum bilgisine çevrilebilmesi için aracõn hareket (başlangõç) noktasõnõn koordinatlarõ bilinmelidir. Temel bir Atalet Seyir Sistemi, gyroscope (Gyro), accelerometer, seyir bilgisayarõ (navigation computer) ve saatten oluşmaktadõr. Gyroscope, seyir halindeki aracõn açõsal hõzõnõ ve açõsal dönüklüklerini belirleyen bir alettir. Belirlenen dönüklüklerden yararlanõlarak aracõn azimut değişiklikleri saptanõr. Odometer yada accelerometer yardõmõyla da doğrusal konum değişiklikleri ölçülür. En kõsa yolun hesabõ ve bulunulan nokta koordinatlarõ gibi hesaplar, sistemin diğer bir parçasõ olan navigation computer tarafõndan, ek yazõlõmlar kullanõlarak yapõlmaktadõr. Tipik bir Atalet Seyir Sistemi, karşõlõklõ ve dik (ortogonal) olarak yerleştirilmiş üç gyro ve yine aynõ şekilde yerleştirilmiş üç accelerometer den oluşur. Bu accelerometer konfigürasyonu, vektörel olarak ifade edilebilen üç ortogonal ivme 553

5 Filo Yönetim Sistemi Tasarõmõ bileşenini verir. Bu bilginin gyro ile elde edilen yöneltme bilgileri ile kombinasyonu ise, Atalet Seyir Sistemi ünitesinin üç boyutlu uzaydaki toplam ivmesini verir. Tüm bu bilgiler, sistemde bulunan saat tarafõndan belirlenen zaman bileşeni ile birleştirilerek, aracõn hõz vektörü elde edilir. Elde edilen hõz vektörü, yine zamanla entegre edilerek, konum vektörleri elde edilir. Atalet Seyir Sistemi nde gerçekleşen bu adõmlara, navigasyon işlemi denir (navigation process) [8]. 3. TASARLANAN SİSTEMİN JEODEZİK ALTYAPISI Filo Yönetim Sistemlerinde, üzerinde en çok durulmasõ gereken konu jeodezik altyapõdõr. Oluşturulacak bilgi sisteminin en önemli verisi olan konum verisinin ve sayõsal altlõğõn güvenilirliği, sağlam bir jeodezik altyapõnõn ortaya konulmasõyla mümkün olur. Bu bağlamda yapõlan çalõşmalarda, bir jeodezik altyapõnõn temelini oluşturan koordinat sistemleri, datum, geoit, elipsoit ve projeksiyon kavramlarõ önem kazanmaktadõr. 3.1 Mevcut Sistemler Bu çalõşma dahilinde iki tür sistem kullanõlmaktadõr. Bunlardan ilki, ülkemizdeki mevcut haritalarõn yapõmõnda kullanõlan, ED50 datumundaki ülke sistemidir. Ülkemizde yapõlan birçok imar ve kadastro çalõşmasõ bu sisteme bağlõdõr. Diğer bir sistem ise araç takibi sõrasõnda elde edilen GPS verilerinin dayandõğõ WGS84 sistemini ve dolayõsõyla ITRF96 sistemini datum alan Türkiye Ulusal Temel GPS Ağõdõr (TUTGA) Ülke Sistemi (ED50) Uydu teknikleri geliştirilinceye kadar ülkeler, kontrol noktalarõnõn yatay ve düşey konumlarõnõ klasik yöntemlerle belirlemek zorunda kaldõklarõndan, bölgesel datumlarda çalõşõlmasõ bir zorunluluk olmuştur. Mevcut Ülke Sistemimizde ise yatay konum bilgileri için referans yüzeyi olarak Hayford Elipsoidini kullanan ED50 datumu kullanõlmaktadõr [9]. Koordinatlarõn 2D+H şeklinde ifade edildiği ülke sisteminde Gauss-Krüger ve onun özelleşmiş halleri olan Transversal Merkator (TM) ve Universal Transversal Merkator (UTM) projeksiyonlarõ kullanõlmaktadõr Türkiye Ulusal Temel GPS Ağõ (TUTGA) TUTGA, homojen dağõlõmlõ noktalardan oluşan, dünya ölçeğinde geçerli ve uluslararasõ standartlarda bir yersel referans sisteminde üç boyutlu bir ulusal kontrol ağõ olarak, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü nün bir protokol kapsamõnda Harita Genel Komutanlõğõna yaptõrdõğõ bir jeodezik ağdõr ve 1997 yõlõnda oluşturulmaya başlanmõştõr. TUTGA, Uluslararasõ Yersel Referans Sistemi nde (International Terrestrial Referance Frame 1996, ITRF96), 1-3 cm duyarlõğõnda 3 boyutlu koordinatlarõ (X,Y,Z) ve bu koordinatlarõn zamana bağlõ değişimlerini gösteren hõz vektörünün bileşenleri (V x,v y,v z ) bilinen bir ağdõr. Aynõ zamanda bu ağ noktalarõnõn Helmert yükseklik sisteminde yükseklikleri (H), geoit yükseklikleri (N) bilinmektedir [10]. 554

6 Güney, Avcõ, Doğru, Kõlõç, Çelik Bu bölümde anlatõlanlara ek olarak, uydu bazlõ konum belirleme sistemlerin geliştirilmesi, uluslarõn değişik amaçlõ ve farklõ bölgesel datumlarõnõn birbirine bağlanmasõ isteği ile ortaya çõkan ve tüm dünyada kullanõlabilen bir jeodezik sistem olan, Dünya Jeodezik Sistemi (World Geodetic System-WGS) bulunmaktadõr. Tüm dünyada GPS ölçmelerinin datumunu, WGS sisteminin bir parçasõ olan Dünya Jeodezik Sistemi 1984 (WGS84) oluşturmaktadõr. Üç boyutlu (3D) bir koordinat sisteminde ifade edilen WGS84 sistemi, WGS84 elipsoidine dayandõrõlarak oluşturulmuştur. WGS nin amacõ, tüm dünyayõ kapsayacak şekilde her türlü askeri ve sivil faaliyeti destekleyebilecek prezisyonlu konum bilgisini sağlamaktõr[10]. Tablo 3.1. Mevcut sistemlerin özellikleri Datum Elipsoit Koordinat Sistemi Ülke Sistemi ED50 Uluslararasõ Hayford 2D+H Projeksiyon TM-UTM TUTGA ITRF96 GRS80 3D+T TM-UTM GPS WGS84 WGS84 3D TM-UTM 3.2 Sistemin Jeodezik Olarak Değerlendirilmesi Yapõlan çalõşma dahilinde elde edilen sonuçlarõn görselleştirilmesinde jeodezik altlõk olarak uygun ölçekte, sayõsal yol haritalarõ kullanõlmaktadõr. Bu durumda, kullanõlacak olan yol haritalarõ, ya doğrudan sayõsal olarak elde edilmeli ya da yetkili kurum yada kuruluşlarca yapõlmõş mevcut güvenilir haritalar sayõsallaştõrõlmalõdõr. Ülkemizde, son zamanlarda yapõlan, GPS ölçmeleriyle elde edilmiş sõnõrlõ sayõdaki haritalar dõşõndaki tüm haritalar, elipsoidi Uluslararasõ Hayford olan ED50 datumundadõr. Fakat GPS ölçümleriyle elde edilecek olan koordinat bilgileri ise WGS84 datumunda ve elipsoidinde tanõmlanmõştõr. Bu durumda, yapõlan çalõşma dahilinde kullanõlan haritalarõn ve yine bu çalõşmada elde edilen konum bilgilerinin datumlarõnõn uyuşmamasõ gibi bir problem ortaya çõkmaktadõr. Bu sorunu aşmak için ya eldeki haritalarõn tamamõ WGS84 datumuna dönüştürülüp yeniden çizilmelidir ya da GPS ölçmeleri sonucunda elde edilen WGS84 datumundaki konum bilgilerinin transformasyonu yapõlarak, ED50 datumunda konum verilerine ulaşõlmalõdõr. Bu çözüm yollarõndan ikincisinin, hem zaman, hem de maliyet açõsõndan, daha uygun olduğu açõktõr. Bu durumda elde edilen ölçme sonuçlarõ dönüştürülmelidir. Bu amaçla, iki koordinat sistemi arasõnda iki boyutlu Helmert dönüşümü uygulanabilir. Yapõlan çalõşma dahilinde, aracõn, ekrandaki sayõsal bir harita üzerinde takibinin sağlanabilmesi için yeterli olacak koordinat verilerinin elde edilmesi için iki boyutlu bir dönüşüm yeterli olmaktadõr. Fakat, çalõşmada 3. boyut yani yükseklik verisine gereksinim duyulabilir. Bu durumda, zaten GPS ölçmeleri sõrasõnda toplanan 3. boyut verilerini de kapsayan üç boyutlu (3D) koordinat dönüşümü yapõlarak, bu bilgilerinde kullanõlabilir duruma getirilebilir. Yada sistemde kullanõlacak bilgi sistemine 3. boyut verilerin girilmesi ile üç boyutlu transformasyona olan gereksinim giderilebilir. 555

7 Filo Yönetim Sistemi Tasarõmõ 4. COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ Coğrafi Bilgi, yeryüzüne ilişkin cisimler veya olaylar hakkõndaki mekansal bilgidir. Kõsaca mekansal bilginin özel bir halidir. Bir Bilgi Sistemi yaklaşõmõ olarak Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS), veri tabanõnda, gerçekleşen olaylarla ilgili öznitelik verilerini bulunduran ve bu verilerin konumsal verilerle ilişkilendirildiği özel bir bilgi sistemidir. CBS uygulamasõ oluşturulurken hedef kitle ve uygulamanõn amacõ iyi tespit edilip çözüme katkõda bulunabilecek bir sistem oluşturulmalõdõr. Bu da CBS uygulamasõnõn genel amaçlõ değil belli bir amaca yönelik olduğunu göstermektedir[11,12]. Bir CBS uygulamasõ oluşturulurken kullanõcõ çeşitleri ayrõ ayrõ belirlenip sistem içindeki konumlarõ tanõmlanmalõdõr. Bu bağlamda CBS kullanõcõlarõ en genel anlamda dört grupta incelenir. Böylelikle sistem kullanõcõlarõnõn yetki alanlarõ belirlenmiş olacaktõr. Firma Yöneticisi (Decision Maker): Sistemi, kararlarõnõ vermek için bir araç olarak kullanõr. Sistem, firma yöneticisinin talebi doğrultusunda yenilenir. Veri Yönetim Merkezindeki Kullanõcõ (System Developer): Sistemin tamamõna hakim olan bu kullanõcõ, sistem içerisinde en geniş anlamda müdahale yetkisine sahip olan kişidir. Firma Müşterisi (User): Sistemi, talebine yönelik çözümler bulmak için kullanan, ancak sistem üzerinde hiçbir müdahale yetkisine sahip olmayan kullanõcõdõr. Araçtaki Kullanõcõ (End-User): Sõnõrlõ sayõda sorgulama yetkisine sahip ve sõnõrlõ bilginin kendisine ulaştõğõ kullanõcõdõr. Veritabanõnda kullanõlabilecek nitelikteki verilerin terninale aktarõlmasõndan yükümlüdür. CBS uygulamasõnõ diğer bilgi sistemlerinden ayõran bazõ farklar vardõr. Bu farklar; CBS içerisindeki bilgi coğrafi referanslõdõr. Diğer veri tabanlarõnda da konumsal bilgi (sokak adresi vb.) bulunabilir fakat bir CBS veri tabanõ geo-referans'õ bilgi girmede ve saklama da birincil araç olarak kullanõr. İkinci bir fark olarak CBS teknolojileri birleştirir. CBS düzenleme özelliğiyle bir yazõlõm ve donanõmdan farklõ olarak, karar vermede kullanõlõr[13]. Filo Yönetimi Sistemi için CBS Bir CBS uygulamasõ oluşturulurken dikkat edilmesi gereken hususlarõn başõnda veri yapõsõ gelmektedir. Hangi veri yapõsõnõn kullanõlacağõ amaca da bağlõdõr. Nasõl bir yazõlõm ve donanõm kullanõlmasõ gerektiği, hangi tip analiz yapõlacağõ, coğrafi verilerin, öznitelik ve meta verilerin özellikleri ve bu verilerin yapõlarõ uygulamaya bağlõ farklõlõklar göstermektedir. Genel amaçlõ tasarlanan bir Filo Yönetim Sistemi için kesin bir yaklaşõm ortaya koymak mümkün olmamakla birlikte, bazõ önerilerde bulunulabilir. Filo Yönetim Sistemi için daha çok güzergah ve güzergaha bağlõ öznitelik bilgileri dikkate alõnmalõdõr. Yol genişliği, eğimi ve yolun geçtiği bölgelerin trafik yoğunluklarõ buna örnek olarak sayõlabilir. Konum bilgisinin depolanmasõ için hiyerarşik veri modeli, öznitelik bilgilerinin depolanmasõnda ise ilişkisel veri modeli kullanõlmaktadõr. Hibrid 556

8 Güney, Avcõ, Doğru, Kõlõç, Çelik (Hybrid) veri tabanõ modeli olarak adlandõrõlan bu veri tabanõ modeli CBS uygulamalarõnda sõkça kullanõlmaktadõr. Çizgi ağõ olarak nitelendirilebilecek yol güzergah yapõlarõnda bir Filo Yönetim Sistemi uygulamasõ için en çok karşõlaşõlan analiz tipi ağ analizidir. Çizgi karakterlerin mekansal analizi olan ağ analizi için, coğrafi veriler, genellikle vektör yapõ olan ağ topolojik veri yapõsõnda kullanõlõr. Böylece düğüm noktalarõ ile çizgiler arasõ ilişkiler sağlanarak, güzergaha bağlõ sorgulamalar yapõlabilmektedir. Ancak, güzergah üzerinde bulunan diğer alansal verilerle birlikte analiz gerektiği zaman raster verilerde ağ analizinde kullanõlabilir. Bu durumda Hibrid veri modelinin kullanõlmasõ uygundur. 5. İLETİŞİM Filo Yönetim Sistemlerinde iletişimin önemi, araç ile VYM arasõnda bir irtibatõn kurulmasõnõn ve aracõn konum bilgilerinin VYM ye ulaşmasõnõn gerekliliğinden kaynaklanõr. İletişim, araca ait konum verisinin VYM ye iletimi ve acil durumlarda araç ile iletişime geçilmesi için kullanõlmaktadõr. Araçtan VYM ye yada VYM den araca, konum verisi, öznitelik verisi, ses verisi veya görüntü verisi gönderilebilir. Günümüzde yaygõn olarak kullanõlan ve araç takip sisteminde de kullanõlmasõ uygun olan iletişim sistemleri Pager, İridyum, Telsiz ve Global System for Mobile Communications dir. Bu sistemlerden en çok tercih edileni GSM dir. 5.1 Global System for Mobile Communications (GSM) GSM Sistemi cellular yani hücresel bir sistemdir. hücre (CELL); GSM ağõnõn (network) en temel ünitesidir. Bir baz istasyonu (BS) tarafõndan kapsama alanõ içine alõnan ve servis verilen en küçük kara parçasõna verilen addõr. GSM network sistemi her hücre için ayrõ frekanslarõn tahsis edilmesi mantõğõ üzerine kurulmuştur. GSM, (T??D??M??A??) Time Division Multiple Acces (TDMA) teknolojisini kullanarak, her konuşma kanalõnõ 8 adet zaman bandõna ayõrarak, bu bantlar üzerinden veri taşõr. 8 zaman bandõ, aynõ anda 8 kişinin görüşmesine olanak sağlar. Fakat bu bantlardan biri kontrol amaçlõ kullanõlõr [14]. GSM sisteminin bir donanõmõ da SMS dir (Short Massage Services Kõsa Mesaj Servisi). SMS aracõlõğõ ile 160 karakterlik yazõlõ verinin bir paket halinde iki telefon arasõnda iletişimi sağlanõr. Araç takip sisteminde de bir konum verisi nin iletimi, 160 karakterlik bir SMS ile sağlanõr. Konum verilerini sõkõştõrõlarak 10 adet konum verisi bir SMS ile iletebilir. GSM sisteminin hõzõ 9.6 Kbps dõr. Bu hõz araç takip sistemi için yeterlidir. GSM sistemi ile araç takibinde, konum, ses, öznitelik ve görüntü verileri iletilebilir [15]. Gelişen teknolojiyle birlikte elde edilen verilerin internet üzerinden aktarõlabilmesi için cep telefonlarõndan internete bağlanmak gerekliliği ortaya çõkmõştõr. Günümüzde sistem için en uygun bağlantõ, General Packet Radio Service (GPRS) ile sağlanmaktadõr. GPRS, verilerin mevcut GSM şebekeleri üzerinden saniyede 28.8 ila 115 kilobit lik hõzlarda iletilebilmesine imkan veren, cep telefonu ve mobil cihaz kullanõcõlarõna kesintisiz Internet bağlantõsõ sunan paket tabanlõ (packet-based) bir mobil iletişim servisidir. Verilerin paketler halinde iletilmesi esasõna dayanan GPRS servislerinin ücretlendirmesi, kullanõcõlarõn iletişim ağõna bağlõ kaldõklarõ toplam süreye göre değil, alõnõp gönderilen veri miktarõna göre düzenlenir. Tüm bu özellikleri sayesinde GPRS 557

9 Filo Yönetim Sistemi Tasarõmõ sadece verimli ve hõzlõ olmakla kalmaz, aynõ zamanda çok çeşitli veri servislerinin ucuz tarifelerle sunulmasõna da imkan tanõr. Araç takip sisteminde tek başõna bir iletişim cihazõ bulunmasõ yeterlidir, fakat sistemin amacõna göre araca ek bazõ donanõmlarda konulabilir. Bunlar GSM ve GPS entegrasyonlu bir cep telefonu, cep telefonlarõ ile uyumlu cep bilgisayarlarõ (PDA) yada dizüstü bilgisayarlar olabilir. 6. TASARLANAN SİSTEMİN YAPISI ve BİLEŞENLERİ Ekonomi, doğruluk, güvenilirlik ve sistemin gerçek zamanlõ güncelleştirilmesi faktörleri göz önüne alõnarak, genel amaçlõ olarak tasarlanan Filo Yönetim Sistemi, farklõ uygulamalar için altlõk oluşturur. Bu nedenle, yapõlan çalõşma dahilinde tasarlanan Filo Yönetim Sisteminde yer alabilecek bileşenler değerlendirilmiştir. Bu kapsamda Veri Yönetim Merkezi, araç ve kullanõcõ faktörleri bileşen olarak ele alõnmõştõr. 6.1 Veri Yönetim Merkezi (VYM) Yapõlan çalõşma sonucunda elde edilen sistem, canlõ bir organizma olarak düşünülürse, sitemin en önemli bileşeni olan VYM, uygulamada beyin görevini üstlenir ve tüm sistemin yönetiminden sorumludur. VYM nin temel yapõ taşõnõ ise veri oluşturur. VYM de kullanõlan ve coğrafi veri adõ altõnda toplanabilecek olan veriler, konum verisi ve öznitelik verisi olarak ikiye ayrõlõr. Veri tabanõ içerisine alõnabilecek öznitelik verilerini; araç özellik, yol, dõş faktörler ve firma verileri olmak üzere dört başlõkta toplamak uygun olacaktõr. Bu dört ana başlõğa ilişkin bazõ örnekler aşağõda sõralanmõştõr. 1. Araç Özellikleri: Araç genişliği, yük kapasitesi, araç yüksekliği; 2. Yol Bilgileri: Yol genişlikleri, yol eğimleri; 3. Dõş Faktörler: Güzergah bilgileri, topoğrafik bilgiler, yol trafik yoğunluğu, okul, hastane, tamirci, benzinlik ve dinlenme tesisi bilgileri; 4. Firma Bilgileri: Firma kimlik bilgileri, firmaya ait merkezlerin konumlarõ, araç stok bilgileri, depo stok bilgileridir. VYM de kullanõlan konum verisi mutlak konum verisidir. Mutlak konum verisi ele alõnõrken bu veri türünün temelini oluşturan datum, elipsoit, koordinat sistemi ve projeksiyon gibi kavramlar göz ardõ edilmemelidir. Tüm bu veriler amaca uygun olarak hazõrlanan bir CBS uygulamasõnda toplanõr ve bu bilgi sistemi dahilinde, istenilen doğrulukta ve devamlõ olarak güncellenen sayõsal yol haritalarõ üzerinde görselleştirilir. Kullanõcõlardan ve araçtan gelen tüm sorularõn ve uygulama esnasõnda ortaya çõkabilecek tüm problemlerin çözümüne, sistem dahilinde oluşturulan CBS üzerinde yapõlacak olan uygun sorgulama ve analizlerle ulaşõlõr. 558

10 Güney, Avcõ, Doğru, Kõlõç, Çelik Şekil 6.1: Veri Yönetim Merkezindeki CBS uygulamasõ Araç-VYM, VYM-Kullanõcõ, haberleşmesini ve veri aktarõmõnõ sağlamak amacõyla bir iletişim sisteminin gerekliliği ortadadõr. GSM kullanõlarak yapõlacak olan iletişimin en etkin şekilde gerçekleştirilebilmesi için VYM-Araç arasõnda aktarõlacak olan konum verisi ve öznitelik verileri için General Packet Radio Service (GPRS) veya Kõsa Mesaj Servisi (SMS) kullanõlabilir. Acil durumlarda ise GSM üzerinden sesli iletişime geçilebilir. VYM-Kullanõcõ arasõndaki iletişim için istenirse VYM-Araç arasõndaki iletişime benzer bir GSM iletişimi sağlanabilir ya da internet üzerinden kullanõcõ VYM ile iletişime geçebilir. 6.2 Araç Filonun birim elemanõ olan aracõn, takibinin yapõlabilmesi için öncelikle konumunun belirlenmesi gerekmektedir. Günümüzde bu amaca hizmet edebilecek sistemler arasõnda en uygun olarak kullanõlanõ Global Konum Belirleme Sistemi dir(gps). Sistem dahilinde GPS le elde edilen konum doğruluğunu artõrmak için kullanõlan yöntem ise Diferansiyel GPS tekniğidir. GPS le konum bilgisinin elde edilebilmesi için minimum 4 uyduya gereksinim vardõr. Özellikle yoğun yapõlaşmanõn görüldüğü kent içi yollarda, ormanlõk alanlarda ya da tünellerde bu şart sağlanamayabilir. Bu gibi durumlarda, ek bir konum belirleme sistemine gereksinim duyulur. Yapõlacak çalõşma dahilinde kullanõlan ek konum belirleme sistemi, Atalet Seyir Sistemleridir (INS). Tasarlanan sistem, araçlarõn takip edilmesinin yanõ sõra yönlendirilmesini de amaçlamaktadõr. Bu yönlendirme, ancak VYM ve araç arasõnda bir iletişim sisteminin kurulmasõyla mümkündür. Bu amaçla, araçta da VYM dekine benzer bir iletişim sistemi kullanõlmaktadõr. Tüm bunlara ek olarak, araç ile VYM arasõnda iletişim kopukluğu gibi problemlerin ortaya çõkmasõ durumunda yapõlmakta olan işlerin aksamasõna engel olmamak için aracõn yönlendirilmesinin devamlõlõğõnõ sağlayan bir bilgi sisteminin araçta bulunmasõ gerekmektedir. Bu bilgi sisteminin, araç kullanõcõsõnõn gereksinim duyacağõ yol ve güzergah bilgileri gibi belli başlõ verileri içermesi yeterlidir. Tasarlanan sistemde, böyle bir bilgi sisteminin oluşturulabilmesi amacõyla, araçta, avuçiçi bilgisayar (PDA) ya da diz üstü bilgisayar (Laptop) bulunmalõdõr. 559

11 Filo Yönetim Sistemi Tasarõmõ Şekil 6.2: Araç içi donanõm 6.3 Kullanõcõ Bir Filo Yönetim Sisteminde verilen hizmetten yararlanacak olan kullanõcõdõr. Sistem içerisinde ise VYM deki kullanõcõ (system developer), araç kullanõcõsõ (end-user) ve firma müşterileri (user) olmak üzere üç tip kullanõcõ vardõr. Tüm bunlara ek olarak, sistem içerisindeki bir yöneticinin, yapõlan çalõşmalarõ VYM dõşõndan müdahale edebilen sistem içerisinden bir yönetici (decision maker) vardõr. Şekil 6.3: Filo Yönetim Sistemi 7. SONUÇ ve ÖNERİLER Bu çalõşmada, bir Filo Yönetim Sisteminin yapõsõnda bulunabilecek INS, GPS, GSM gibi sistemler, günümüz teknolojileri de göz önünde bulundurularak ayrõ ayrõ incelenmiştir ve çalõşma sonunda bu sistemlerden birbirleri ile en iyi şekilde uyum sağlayacak olanlarõ bir araya getirilerek, genel anlamda bir Filo Yönetim Sistemi oluşturulmuştur. Yani bu çalõşmada, bir Filo Yönetim Sistemi nasõl olmalõdõr sorusuna en iyi şekilde yanõt verilmeye çalõşõlmõştõr. Bu çalõşma bir sistem tasarõmõ projesinin ürünüdür. Tasarõmõ yapõlan sistemin ana ihtiyacõ olan konum verisi, GPS tekniği ile elde edilmektedir. GPS tekniğinin maliyetinin giderek azalmasõ, bununla birlikte, geliştirilen tekniklerle sağladõğõ konum doğruluğunun giderek artmasõ bu sistemin tercih edilmesinde önemli bir rol 560

12 Güney, Avcõ, Doğru, Kõlõç, Çelik oynamaktadõr. Konum doğruluğunu artõrmak amacõyla DGPS tekniği kullanõlmaktadõr. Yoğun yapõlaşmanõn görüldüğü alanlar, tüneller ve ormanlõk alanlarda karşõlaşõlabilecek GPS verisinin kaybõnõ telafi etmek amacõyla da sisteme INS dahil edilmiştir. Bu sistemlerin entegrasyonu konum verisi kaybõnõn önlenmesi ve konum doğruluğunun artõrõlmasõ açõsõndan önemlidir. Oluşturulacak bilgi sisteminin en önemli verisi olan konum verisinin ve sayõsal altlõğõn güvenilirliği, sağlam bir jeodezik altyapõnõn ortaya konulmasõyla mümkün olur. Bu sebeple bu tür çalõşmalarda jeodezik altlõğõn önemi göz ardõ edilmemelidir. Elde edilen konum verisi ile birlikte firmanõn gereksinimleri doğrultusundaki öznitelik verileri de toplanarak, bir CBS uygulamasõnda ilişkileri kurulmalõdõr. Oluşturulan sistemi benzer nitelikteki araç takibi yapan sistemlerden ayõran en büyük özellik, sorgulama ve analizlerle çözüme yönelik yaklaşõmlarõn ortaya koyulabildiği CBS uygulamasõnõn sisteme entegre edilmesidir. Filo Yönetim Sistemi nin kullanõcõlarõ arasõndaki iletişim, sistemin bir bütün halinde çalõşmasõ açõsõndan önemli bir unsurdur. Bu nedenle, kullanõcõlarõn erişmesi gereken bilgiler tespit edilip, kullanõlacak iletişim sistemleri her kullanõcõ için tanõmlanmalõdõr. Sistemin en az yapõsõ kadar önemli bir unsuru olan işletimine yeteri kadar önem verilememiştir. Her ne kadar sistem, mümkün olduğunca ekonomik bir şekilde tasarlanmõş olsa da, sistemin işletimi sõrasõnda ortaya çõkabilecek ekonomik kaygõlar bilinmediği için uygulamada problemlerle karşõlaşõlabilir. Bu sorunu ortadan kaldõrmak için sistemin işletimi incelenmelidir. 8. KAYNAKLAR Aktuğ B., 2002., Kinematik Objelerin GPS ile İzlenmesi: Sayõsal Harita Destekli Bir Navigasyon Sistemi,Yüksek Lisans Tezi, İ.T.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul. Altan O., Toz G., Külür S., Cografi Bilgi Sistemlerinin Gelisimi, Cografi Bilgi Sistemleri Sempozyumu, İstanbul, Eylül 1996 Aru H., 2002, Kişisel Görüşme Deniz, R. ve Çelik, R. N., Güncel Gelişmeler Işõğõnda Mekansal Bilgi Sistemleri İçin Jeodezik Altyapõ ve Problemler, Harita Mühendisliğinde 50 Yõl, İstanbul, Türkiye, Mayõs 28 Kasõm Şubat Kasõm Kasõm Kasõm Aralõk Kasõm 2001 Korkmaz, E. ve Oruç, M., GPS ile Statik Ölçme, Ölçülerin Değerlendirilmesi ve Ülke Koordinat Sistemine Dönüşümü, Lisans Tezi, İ.T.Ü. İnşaat Fakültesi, İstanbul. 561

13 Filo Yönetim Sistemi Tasarõmõ Şengül Y. S., 2002., Tek Alõcõlõ Kullanõcõlar İçin Diferansiyel GPS Düzeltmeleri, Yüksek Lisans Tezi, İ.T.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul. Uluğtekin N., , Geographic Information System Ders Notlarõ, İ.T.Ü. İnşaat Fakültesi, İstanbul. Yomralõoğlu, T., 2000., Coğrafi Bilgi Sistemleri, Karadeniz Teknik Üniversitesi, İstanbul 562

APSİS ARAÇ TAKİP SİSTEMİ İLE ŞEHİR HARİTALARININ SAYISALLAŞTIRILMASI ve KONYA UYGULAMASI

APSİS ARAÇ TAKİP SİSTEMİ İLE ŞEHİR HARİTALARININ SAYISALLAŞTIRILMASI ve KONYA UYGULAMASI Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ POSTER APSİS ARAÇ TAKİP SİSTEMİ İLE ŞEHİR HARİTALARININ SAYISALLAŞTIRILMASI ve KONYA

Detaylı

GPS DESTEKLİ DETAY ALIMINDA ALTERNATİF İKİ YENİ

GPS DESTEKLİ DETAY ALIMINDA ALTERNATİF İKİ YENİ Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ GPS DESTEKLİ DETAY ALIMINDA ALTERNATİF İKİ YENİ YÖNTEM İbrahim KALAYCI, Ayhan

Detaylı

GPS İLE HAREKET HALİNDEKİ ARAÇLARDAN ELDE EDİLEN GERÇEK ZAMANLI VERİLERİN ORTA ÖLÇEKLİ CBS ÇALIŞMALARINDA KULLANILABİLİRLİĞİ

GPS İLE HAREKET HALİNDEKİ ARAÇLARDAN ELDE EDİLEN GERÇEK ZAMANLI VERİLERİN ORTA ÖLÇEKLİ CBS ÇALIŞMALARINDA KULLANILABİLİRLİĞİ Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ GPS İLE HAREKET HALİNDEKİ ARAÇLARDAN ELDE EDİLEN GERÇEK ZAMANLI VERİLERİN

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ( CBS ) TEKİL NESNE TANIMLAYICILARI İÇİN ÖNERİLER

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ( CBS ) TEKİL NESNE TANIMLAYICILARI İÇİN ÖNERİLER Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ COĞRFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ( CBS ) TEKİL NESNE TNIMLYICILRI İÇİN ÖNERİLER Hande

Detaylı

DİGİTAL FOTOGRAMETRİNİN TIP ALANINDA UYGULANMASINA BİR ÖRNEK

DİGİTAL FOTOGRAMETRİNİN TIP ALANINDA UYGULANMASINA BİR ÖRNEK Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ DİGİTAL FOTOGRAMETRİNİN TIP ALANINDA UYGULANMASINA BİR ÖRNEK Dursun Z. ŞEKER

Detaylı

YEREL YÖNETİMLERDE KENT BİLGİ SİSTEMİNİN KULLANIMINI KOLAYLAŞTIRMAK İÇİN YAZILIM GELİŞTİRME

YEREL YÖNETİMLERDE KENT BİLGİ SİSTEMİNİN KULLANIMINI KOLAYLAŞTIRMAK İÇİN YAZILIM GELİŞTİRME Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ YEREL YÖNETİMLERDE KENT BİLGİ SİSTEMİNİN KULLANIMINI KOLAYLAŞTIRMAK İÇİN

Detaylı

POMPALARDA TAHRİK ÜNİTELERİ

POMPALARDA TAHRİK ÜNİTELERİ POMPALARDA TAHRİK ÜNİTELERİ Serkan ÖĞÜT Alarko-Carrier San. ve Tic. A.Ş. KISA ÖZET Genel olarak pompalar, sõvõlara hidrolik enerji kazandõrarak bir yerden bir yere naklini sağlamak ve akõşkanlarõn enerji

Detaylı

TÜNEL KALIP YAPIDA KULLANICI GEREKSİNİMLERİ

TÜNEL KALIP YAPIDA KULLANICI GEREKSİNİMLERİ TÜNEL KALIP YAPIDA KULLANICI GEREKSİNİMLERİ ARDA HAKAN ÖZGÜL TÜNEL KALIP TEKNOLOJİSİ İLE ÜRETİLEN TOPLU KONUTTA KULLANICI GEREKSİNİMLERİ Konut tiplerindeki (değişik yapõ tipleri) biçimsel çeşitlilik kullanõcõ

Detaylı

POMPALARDA ENERJİ TASARRUFU

POMPALARDA ENERJİ TASARRUFU POMPALARDA ENERJİ TASARRUFU Serkan ÖĞÜT Alarko-Carrier San. ve Tic. A.Ş. KISA ÖZET Enerji tasarrufunun temelde üç önemli faydasõ bulunmaktadõr.en kõsa vadede şahõs veya firmalar için görünen faydasõ maliyetlerin

Detaylı

E-Business ve B2B nin A B C si

E-Business ve B2B nin A B C si E-Business ve B2B nin A B C si Hazõrlayan : Cengiz Pak diyalog Bilgisayar Üretim Sistemleri Yazõlõm ve Danõşmanlõk Ltd. Şti Büyükdere Caddesi No : 48 / 4 Mecidiyeköy İstanbul URL : www.diyalog.com Öneri

Detaylı

PRESİZYONLU EĞİM SENSÖRLERİNİN BÜYÜK YAPILARIN HAREKETLERİNİN İZLENMESİNDE KULLANILMASI

PRESİZYONLU EĞİM SENSÖRLERİNİN BÜYÜK YAPILARIN HAREKETLERİNİN İZLENMESİNDE KULLANILMASI Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ PRESİZYONLU EĞİM SENSÖRLERİNİN BÜYÜK YAPILARIN HAREKETLERİNİN İZLENMESİNDE

Detaylı

TURİST BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE PANORAMİK GÖRÜNTÜ İLE ENTEGRASYONU

TURİST BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE PANORAMİK GÖRÜNTÜ İLE ENTEGRASYONU Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ POSTER TURİST BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE PANORAMİK GÖRÜNTÜ İLE ENTEGRASYONU Özgün

Detaylı

İSTANBUL NİRENGİ ÇALIŞMALARININ İRDELENMESİ

İSTANBUL NİRENGİ ÇALIŞMALARININ İRDELENMESİ Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ İSTANBUL NİRENGİ ÇALIŞMALARININ İRDELENMESİ R. Gürsel HOŞBAŞ 1, Nihat ERSOY

Detaylı

VIII Inetr 02. Türkiye İnternet Konferansõ 19-21 Aralõk 2002 Harbiye Askeri Müze ve Kültür Sitesi İstanbul

VIII Inetr 02. Türkiye İnternet Konferansõ 19-21 Aralõk 2002 Harbiye Askeri Müze ve Kültür Sitesi İstanbul VIII Inetr 02 Türkiye İnternet Konferansõ 19-21 Aralõk 2002 Harbiye Askeri Müze ve Kültür Sitesi İstanbul Java ve SOAP kullanõlarak Mobil Cihazlardan Hisse Senedi Alõmõ Uygulamasõ Özgür Toprak, Seyhun

Detaylı

MEKANSAL NESNELERİN GÖRSELLEŞTİRİLMİŞ ÜÇ BOYUTLU MODELLERİNİ OLUŞTURMA TEKNİKLERİ VE BİR ÖRNEK UYGULAMA

MEKANSAL NESNELERİN GÖRSELLEŞTİRİLMİŞ ÜÇ BOYUTLU MODELLERİNİ OLUŞTURMA TEKNİKLERİ VE BİR ÖRNEK UYGULAMA Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ POSTER MEKANSAL NESNELERİN GÖRSELLEŞTİRİLMİŞ ÜÇ BOYUTLU MODELLERİNİ OLUŞTURMA TEKNİKLERİ

Detaylı

Türk Akreditasyon Kurumu. Doküman No.: P509 Revizyon No: 01. Kontrol Onay. İmza. İsim

Türk Akreditasyon Kurumu. Doküman No.: P509 Revizyon No: 01. Kontrol Onay. İmza. İsim Doküman Adõ: GÜVENLİK SÜREÇLERİ Doküman No.: P509 Revizyon No: 01 5 01 Bilgi İşlem Personelin Bilgilerin Gizliliği konusundaki taahhütlerine ilişkin paragraf eklendi. Sayfa No Rev. Revizyon Nedeni Yürürlük

Detaylı

TAKBİS-TAPU VE KADASTRO BİLGİ SİSTEMİ

TAKBİS-TAPU VE KADASTRO BİLGİ SİSTEMİ Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ TAKBİS-TAPU VE KADASTRO BİLGİ SİSTEMİ Orhan MATARACI, Mustafa İLKER Tapu

Detaylı

SAYISAL GRAFİK www.sayisalgrafik.com.tr

SAYISAL GRAFİK www.sayisalgrafik.com.tr Ulaşõlabilir GIS SAYISAL GRAFİK www.sayisalgrafik.com.tr GIS Uygulamaları Semineri 16 Aralık 98 ANKARA Ulaşõlabilir GIS Çözümleri Erol Parmakerli SAYISAL GRAFİK Coğrafi verilerin toplanmasõ ve kaydedilmesinin

Detaylı

KENTSEL BİR COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ MODELLEME

KENTSEL BİR COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ MODELLEME KENTSEL BİR COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ MODELLEME Y.Doç.Dr. Tahsin YOMRALIOĞLU, Araş.Gör. Osman DEMİR Karadeniz Teknik Üniversitesi, Mühendislik -Mimarlõk Fakültesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

BİLGİ TOPLUMUNA DÖNÜŞÜM POLİTİKASI

BİLGİ TOPLUMUNA DÖNÜŞÜM POLİTİKASI BİLGİ TOPLUMUNA DÖNÜŞÜM POLİTİKASI I Gİ R İŞ Bilgi, geleneksel faktörlerin yanõ sõra üretimin en temel girdisi haline gelmiştir. Dünya ekonomisindeki küreselleşme ile bilgi ve iletişim teknolojilerindeki

Detaylı

NESNEYE DAYALI VERİ MODELİNİN COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ TASARIMINDAKİ YERİ

NESNEYE DAYALI VERİ MODELİNİN COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ TASARIMINDAKİ YERİ Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ NESNEYE DAYALI VERİ MODELİNİN COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ TASARIMINDAKİ YERİ Doğan

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ Temel Kavramlar ve Uygulamalar

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ Temel Kavramlar ve Uygulamalar COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ Temel Kavramlar ve Uygulamalar Dr. Tahsin YOMRALIO LU Library of Congress Cataloging-in-Publication Data Yomralõoğlu, Tahsin Coğrafi bilgi sistemleri: Temel kavramlar ve uygulamalar

Detaylı

KENTSEL ULAŞIM SORUNLARI VE ÇÖZÜMLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA (BALIKESİR ÖRNEĞİ)

KENTSEL ULAŞIM SORUNLARI VE ÇÖZÜMLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA (BALIKESİR ÖRNEĞİ) KENTSEL ULAŞIM SORUNLARI VE ÇÖZÜMLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA (BALIKESİR ÖRNEĞİ) Turgut ÖZDEMİR 1, Ayşe TURABİ 2, Füsun ÜÇER 3, Ayhan ARIK 4 SUMMARY The present transportation infrastructures couldn t enough

Detaylı

sahiptir. 450 kişilik oturma kapasitesi bulunan kütüphanede, 15 adet Internet bağlantõ noktasõ

sahiptir. 450 kişilik oturma kapasitesi bulunan kütüphanede, 15 adet Internet bağlantõ noktasõ GENEL BİLGİ Ege Üniversitesi Tõp Fakültesi Tõp Kütüphanesi 1956 yõlõnda hizmet vermeye başlamõştõr. Kütüphane yaklaşõk 2000 m² kullanõm alanõna sahiptir. 450 kişilik oturma kapasitesi bulunan kütüphanede,

Detaylı

BELDE BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE UYGULAMASI

BELDE BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE UYGULAMASI Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ BELDE BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE UYGULAMASI Mehmet ÇETE, Tahsin YOMRALIOĞLU

Detaylı

HARİTA MÜHENDİSLİĞİNDE YENİ ARAYIŞLAR

HARİTA MÜHENDİSLİĞİNDE YENİ ARAYIŞLAR Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ HARİTA MÜHENDİSLİĞİNDE YENİ ARAYIŞLAR Tahsin YOMRALIOĞLU Karadeniz Teknik

Detaylı

Nitelikli Elektronik Sertifikanõn İptal Edilmesi EİK m.9 f.1 e göre,

Nitelikli Elektronik Sertifikanõn İptal Edilmesi EİK m.9 f.1 e göre, 15 Ocak 2004 tarihinde T.B.M.M. tarafõndan kabul edilerek yasalaşan ve 23 Ocak 2004 tarihli ve 25355 sayõlõ Resmi Gazete de yayõnlanan 5070 sayõlõ Elektronik İmza Kanunu ( Kanun veya EİK ) -25. maddesinde

Detaylı

Makina İmalatõ Sektöründe İş Mükemmelliği ve Elektronik İş Stratejileri

Makina İmalatõ Sektöründe İş Mükemmelliği ve Elektronik İş Stratejileri Makina İmalatõ Sektöründe İş Mükemmelliği ve Elektronik İş Stratejileri Özet Bulgular 09 Ekim 2002 TS/BAS/02-83 TÜSİAD tarafõndan hazõrlanan Makina İmalatõ Sektöründe İş Mükemmelliği ve Elektronik İş Stratejileri

Detaylı

44 Bu dokümanõn hiçbir kõsmõ yazarlarõn yazõlõ izni olmadan herhangi bir biçimde kopyalanamaz, çoğaltõlamaz.

44 Bu dokümanõn hiçbir kõsmõ yazarlarõn yazõlõ izni olmadan herhangi bir biçimde kopyalanamaz, çoğaltõlamaz. 4. SÜRE YÖNETİMİ 44 4.1 GİRİŞ İnsanlarõ, ekipmanlarõ, araçlarõ ve parayõ projede en etkin biçimde kullanmak için, etkin çalõşan bir süre yönetim sistemine ihtiyaç vardõr. Doğru planlama, programlama ve

Detaylı

Daha yeşil bir gelecek için suyun

Daha yeşil bir gelecek için suyun Daha yeşil bir gelecek için suyun dönüşümü Yağmur sularõ, sel sularõ, arõndõrõlmõş sularõn tamamõ, istenildiği şekilde arõtõldõğõ durumda, sulama, meracõlõk, sebze ve meyvecilik, endüstriyel üretim alanõ

Detaylı

Teminatlandõrma ve Kar/Zarar Hesaplama

Teminatlandõrma ve Kar/Zarar Hesaplama Giriş Borsada kullanõlan elektronik alõm satõm sisteminde (VOBİS) tüm emirler hesap bazõnda girilmekte, dolayõsõyla işlemler hesap bazõnda gerçekleşmektedir. Buna paralel olarak teminatlandõrma da hesap

Detaylı

HARİTA DAİRESİ BAŞKANLIĞI. İSTANBUL TKBM HİZMET İÇİ EĞİTİM Temel Jeodezi ve GNSS

HARİTA DAİRESİ BAŞKANLIĞI. İSTANBUL TKBM HİZMET İÇİ EĞİTİM Temel Jeodezi ve GNSS HİZMET İÇİ EĞİTİM MART 2015 İSTANBUL TAPU VE KADASTRO II.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ SUNUM PLANI 1- Jeodezi 2- Koordinat sistemleri 3- GNSS 3 JEODEZİ Jeodezi; Yeryuvarının şekil, boyut, ve gravite alanı ile zamana

Detaylı

(1994) - YOMRALIOĞLU, T. / ÇELİK, K., GIS?, CBS'94-1.Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemleri Sempozyumu, Sayfa:21-32, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon

(1994) - YOMRALIOĞLU, T. / ÇELİK, K., GIS?, CBS'94-1.Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemleri Sempozyumu, Sayfa:21-32, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon GIS? Y.Doç.Dr. Tahsin YOMRALIOĞLU, Araş.Gör. Kemal ÇELİK Karadeniz Teknik Üniversitesi, Mühendislik -Mimarlõk Fakültesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü, 61080 Trabzon ÖZET : Geographical Information

Detaylı

Bağıl Konum Belirleme. GPS ile Konum Belirleme

Bağıl Konum Belirleme. GPS ile Konum Belirleme Mutlak Konum Belirleme Bağıl Konum Belirleme GPS ile Konum Belirleme büroda değerlendirme (post-prosessing) gerçek zamanlı (real-time) statik hızlı statik kinematik DGPS (kod) gerçek zamanlı kinematik

Detaylı

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ULUSAL GRAVİTE DATUMU VE ULUSAL GRAVİTE AĞI NIN (KUGA-2001) OLUŞTURULMASI. Ali KILIÇOĞLU Orhan FIRAT

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ULUSAL GRAVİTE DATUMU VE ULUSAL GRAVİTE AĞI NIN (KUGA-2001) OLUŞTURULMASI. Ali KILIÇOĞLU Orhan FIRAT ÖZET KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ULUSAL GRAVİTE DATUMU VE ULUSAL GRAVİTE AĞI NIN (KUGA-2001) OLUŞTURULMASI Ali KILIÇOĞLU Orhan FIRAT Kuzey Kõbrõs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Ulusal Gravite Datumu nun belirlenmesi

Detaylı

Bir Ağ Üzerindeki Müsait İşlevler Ağ Kablosunun Ağa Bağlanmasõ Makineyi Ağ üzerinde Kurmak Windows Yapõlandõrma

Bir Ağ Üzerindeki Müsait İşlevler Ağ Kablosunun Ağa Bağlanmasõ Makineyi Ağ üzerinde Kurmak Windows Yapõlandõrma Ağ Rehberi 1 2 3 4 5 6 7 Bir Ağ Üzerindeki Müsait İşlevler Ağ Kablosunun Ağa Bağlanmasõ Makineyi Ağ üzerinde Kurmak Windows Yapõlandõrma Yazõcõ İşlevini Kullanõm Web Tarayõcõsõyla Ağ Arayüzünün Yapõlandõrõlmasõ

Detaylı

GİRİŞ... 1 REHBERİN AMACI VE KAPSAMI... 3 TANIMLAR... 5. A- STRATEJİK PLAN, PERFORMANS PROGRAMI ve BÜTÇE... 9

GİRİŞ... 1 REHBERİN AMACI VE KAPSAMI... 3 TANIMLAR... 5. A- STRATEJİK PLAN, PERFORMANS PROGRAMI ve BÜTÇE... 9 1 içindekiler GİRİŞ... 1 REHBERİN AMACI VE KAPSAMI... 3 TANIMLAR... 5 A- STRATEJİK PLAN, PERFORMANS PROGRAMI ve BÜTÇE... 9 B- PERFORMANS PROGRAMI HAZIRLAMA SÜRECİ... 10 1- Program Dönemi Stratejisinin

Detaylı

GIS Her Yerde...1. e-harita TM : SAYISAL GRAFİK'in GIS Stratejisi...5 Autodesk'in GIS Stratejisi...7

GIS Her Yerde...1. e-harita TM : SAYISAL GRAFİK'in GIS Stratejisi...5 Autodesk'in GIS Stratejisi...7 Giriş GIS Her Yerde...1 GIS Her Yerde Semineri Sunum Özetleri e-harita TM : SAYISAL GRAFİK'in GIS Stratejisi...5 Autodesk'in GIS Stratejisi...7 Uydu görüntüleri satõşõnda web tabanlõ GIS uygulamasõ...10

Detaylı

İLAN VE REKLAM GELİRLERİNDE VERİMİN ARTIRILMASI

İLAN VE REKLAM GELİRLERİNDE VERİMİN ARTIRILMASI İLAN VE REKLAM GELİRLERİNDE VERİMİN ARTIRILMASI Y.Doç.Dr. Tahsin YOMRALIOĞU Araş.Gör. Bayram UZUN Karadeniz Teknik Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü 61080 - Trabzon 1. GİRİŞ Kentin

Detaylı

WEB KARTOGRAFYA. İSTANBUL, email: ulugtek@itu.edu.tr 2 Selçuk Üniversitesi Mühendislik Mimarlõk Fakültesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği

WEB KARTOGRAFYA. İSTANBUL, email: ulugtek@itu.edu.tr 2 Selçuk Üniversitesi Mühendislik Mimarlõk Fakültesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ WEB KARTOGRAFYA Necla ULUĞTEKİN 1, İ. Öztuğ BİLDİRİCİ 2 1 İstanbul Teknik

Detaylı

YÜK TAŞIMACILIĞINDA TÜR TERCİHİ VE KARAR DEĞİŞKENLERİ

YÜK TAŞIMACILIĞINDA TÜR TERCİHİ VE KARAR DEĞİŞKENLERİ YÜK TAŞIMACILIĞINDA TÜR TERCİHİ VE KARAR DEĞİŞKENLERİ Sevil AY 1, Aydõn EREL 2 SUMMARY Facilitating economic growth and prosperity through efficient movement of goods is at the center of any comprehensive

Detaylı

POLİGON NOKTALARININ GPS İLE ÖLÇÜLMESİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

POLİGON NOKTALARININ GPS İLE ÖLÇÜLMESİ ÜZERİNE BİR İNCELEME Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ POSTER POLİGON NOKTALARININ GPS İLE ÖLÇÜLMESİ ÜZERİNE BİR İNCELEME Metin SOYCAN,

Detaylı

TARİHİ YAPILARDA DEFORMASYON ÖLÇMELERİ

TARİHİ YAPILARDA DEFORMASYON ÖLÇMELERİ Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu16-18 Ekim 2002 Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ TARİHİ YAPILARDA DEFORMASYON ÖLÇMELERİ Halil ERKAYA R.Gürsel HOŞBAŞ V.Engin

Detaylı

ÖZELLEŞTİRME MEVZUATININ TAŞINMAZ MÜLKİYETİ AÇISINDAN İRDELENMESİ

ÖZELLEŞTİRME MEVZUATININ TAŞINMAZ MÜLKİYETİ AÇISINDAN İRDELENMESİ (1997) - YOMRALIOĞLU, T. / UZUN, B., Özelleştirme Mevzuatõnõn Taşõnmaz Mülkiyeti Açõsõndan İrdelenmesi, İşletme ve Finans Dergisi, Sayõ:120,Ankara ÖZELLEŞTİRME MEVZUATININ TAŞINMAZ MÜLKİYETİ AÇISINDAN

Detaylı

E-Devlet ve İnternet Veri Merkezleri

E-Devlet ve İnternet Veri Merkezleri E-Devlet ve İnternet Veri Merkezleri Haluk Tanrõkulu haluk.tanrikulu@telekom.gov.tr Her yerde WEB Web sayfa sayõsõ dünyadaki insan sayõsõndan çoktur. Daha fazla band genişliği = Çok daha fazla disk Alanõ

Detaylı

OTOMATİK OTOPARKLAR VE TÜRKİYE DEKİ OTOPARK PROBLEMİNİN ÇÖZÜMÜ İÇİN UYGULAMA POTANSİYELİ

OTOMATİK OTOPARKLAR VE TÜRKİYE DEKİ OTOPARK PROBLEMİNİN ÇÖZÜMÜ İÇİN UYGULAMA POTANSİYELİ OTOMATİK OTOPARKLAR VE TÜRKİYE DEKİ OTOPARK PROBLEMİNİN ÇÖZÜMÜ İÇİN UYGULAMA POTANSİYELİ Mustafa Sinan YARDIM 1, Müştak AĞRİKLİ 2 SUMMARY The aim of this study is to set up a discussion about the application

Detaylı

31.10.2014. CEV 361 CBS ve UA. Koordinat ve Projeksiyon Sistemleri. Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Yerin Şekli

31.10.2014. CEV 361 CBS ve UA. Koordinat ve Projeksiyon Sistemleri. Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Yerin Şekli CEV 361 CBS ve UA Koordinat ve Projeksiyon Sistemleri Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Yerin Şekli 1 Yerin Şekli Ekvator çapı: 12756 km Kuzey kutuptan güney kutuba çap: 12714 km

Detaylı

KENTİÇİ OTOBÜS TAŞIMACILIĞINDA BİR MODEL ÖNERİSİ, SİMÜLASYON TEKNİĞİ İLE PERFORMANS DEĞERLEMESİ

KENTİÇİ OTOBÜS TAŞIMACILIĞINDA BİR MODEL ÖNERİSİ, SİMÜLASYON TEKNİĞİ İLE PERFORMANS DEĞERLEMESİ KENTİÇİ OTOBÜS TAŞIMACILIĞINDA BİR MODEL ÖNERİSİ, SİMÜLASYON TEKNİĞİ İLE PERFORMANS DEĞERLEMESİ Erdal Yõlmaz 1 SUMMARY One of the essential problems of a city is the problem of transportation and one basic

Detaylı

DİKKAT! BU BÖLÜMDE CEVAPLAYACAĞINIZ TOPLAM SORU SAYISI 90'DIR.

DİKKAT! BU BÖLÜMDE CEVAPLAYACAĞINIZ TOPLAM SORU SAYISI 90'DIR. SYISL ÖLÜM İKKT! U ÖLÜM VPLYĞINIZ TOPLM SORU SYISI 90'IR. İlk 45 Soru Son 45 Soru "Matematiksel İlişkilerden Yararlanma Gücü", "en ilimlerindeki Temel Kavram ve İlkelerle üşünme Gücü" ile ilgilidir. şit

Detaylı

APC SUM48RMXLBP2U. APC Smart-UPS Modüler ile Kullanõm İçin Kesintisiz Güç Kaynağõ

APC SUM48RMXLBP2U. APC Smart-UPS Modüler ile Kullanõm İçin Kesintisiz Güç Kaynağõ Kullanõcõ Elkitabõ Türkçe APC SUM48RMXLBP2U Uzatõlmõş Ömür (XL) Akü Paketi APC Smart-UPS Modüler ile Kullanõm İçin Kesintisiz Güç Kaynağõ 990-1736 01/2004 Giriş SUM48RMXLBP2U, APC Smart-UPS Modeler Kesintisiz

Detaylı

UDK 624-012.45 TÜRK STANDARDI TS 6164/Aralõk 1988 İÇİNDEKİLER

UDK 624-012.45 TÜRK STANDARDI TS 6164/Aralõk 1988 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER 0 - KONU,TARİF,KAPSAM,AMAÇ,UYGULAMA ALANI... 1 0.1 - KONU... 1 0.2 - TARİFLER... 1 0.2.1 - Betonarme Avan Projeleri... 1 0.2.2 - Betonarme Tatbikat Projesi... 1 0.3 - KAPSAM... 1 0.4 - AMAÇ...

Detaylı

Girdilerin en efektif şekilde kullanõlmasõ ve süreçlerin performansõnõn yükseltgenmesi,

Girdilerin en efektif şekilde kullanõlmasõ ve süreçlerin performansõnõn yükseltgenmesi, GENEL TANIM Hepimizin bildiği üzere Endüstri Mühendisliği, insan, makine, malzeme ve benzeri elemanlardan oluşan üretim ve hizmet sektöründeki bu bütünleşik sistemlerin incelenmesi, planlamasõ, örgütlenmesi,

Detaylı

ASFALT ÇİMENTOLARINDA BEKLEME SÜRESİ VE ORTAM SICAKLIĞININ DUKTULİTEYE ETKİSİ

ASFALT ÇİMENTOLARINDA BEKLEME SÜRESİ VE ORTAM SICAKLIĞININ DUKTULİTEYE ETKİSİ ASFALT ÇİMENTOLARINDA BEKLEME SÜRESİ VE ORTAM SICAKLIĞININ DUKTULİTEYE ETKİSİ Ercan ÖZGAN *, Tuncay KAP* Özet - Karayollarõnda, esnek üst yapõ tabakalarõndan olan binder ve aşõnma tabakalarõ trafik etkisi

Detaylı

PIC UYGULAMA GELİŞTİRME SİSTEMİ

PIC UYGULAMA GELİŞTİRME SİSTEMİ PIC UYGULAMA GELİŞTİRME SİSTEMİ EOS Mühendislik Danõşmanlõk Yazõlõm Sanayi Ticaret LTD STI. Deniz Aktürk, Msd Elektrik-Elektronik Mühendisi Ankara - 2004 İÇİNDEKİLER DİZİNİ KONU NO KONU BAŞLIKLARI SAYFA

Detaylı

R10.06 TÜRK AKREDİTASYON KURUMU TÜRKAK AKREDİTASYON MARKASI NIN TÜRKAK TARAFINDAN AKREDİTE EDİLMİŞ KURULUŞLARCA KULLANILMASINA İLİŞKİN ŞARTLAR

R10.06 TÜRK AKREDİTASYON KURUMU TÜRKAK AKREDİTASYON MARKASI NIN TÜRKAK TARAFINDAN AKREDİTE EDİLMİŞ KURULUŞLARCA KULLANILMASINA İLİŞKİN ŞARTLAR R10.06 TÜRKAK AKREDİTASYON MARKASI NIN TÜRKAK TARAFINDAN AKREDİTE EDİLMİŞ KURULUŞLARCA KULLANILMASINA İLİŞKİN ŞARTLAR Rev. 03 01-2006 İÇİNDEKİLER Sayfa 1. AMAÇ... 3 2. KAPSAM... 3 3. İLGİLİ DOKÜMANLAR...

Detaylı

Tebliğ. Sermaye Piyasasõnda Bağõmsõz Denetim Hakkõnda Tebliğde Değişiklik Yapõlmasõna Dair Tebliğ (Seri: X, No:20)

Tebliğ. Sermaye Piyasasõnda Bağõmsõz Denetim Hakkõnda Tebliğde Değişiklik Yapõlmasõna Dair Tebliğ (Seri: X, No:20) Tebliğ Sermaye Piyasasõ Kurulu ndan: Sermaye Piyasasõnda Bağõmsõz Denetim Hakkõnda Tebliğde Değişiklik Yapõlmasõna Dair Tebliğ (Seri: X, No:20) Madde 1 4/3/1996 tarihli ve 22570 sayõlõ Resmi Gazete de

Detaylı

35 Bu dokümanõn hiçbir kõsmõ yazarlarõn yazõlõ izni olmadan herhangi bir biçimde kopyalanamaz, çoğaltõlamaz.

35 Bu dokümanõn hiçbir kõsmõ yazarlarõn yazõlõ izni olmadan herhangi bir biçimde kopyalanamaz, çoğaltõlamaz. 3. MALİYET YÖNETİMİ 35 3.1 GİRİŞ Bu bölüm, tüm proje evrelerinde tümleşik ve kapsamlõ bir maliyet yönetim sistemi yardõmõ ile, proje maliyetlerinin yönetilmesi, kontrol edilmesi ve izlenmesi hususunda

Detaylı

1950 lerde terk etmişlerdir. Bu günkü çözümler insanlarõ, insanlarõn hareketliliği ni hedef almaktadõr.

1950 lerde terk etmişlerdir. Bu günkü çözümler insanlarõ, insanlarõn hareketliliği ni hedef almaktadõr. KARAYOLU TRAFİK DÜZENLEMELERİ İLE YOLAĞI KULLANIMINDA VERİMLİLİĞİN ARTIRILMASI Bugün dünyanõn gelişmiş ülkelerinde dahi trafik ve ulaşõm sorunu tam anlamõyla çözümlenememiştir. Özellikle 1960 lardan sonra

Detaylı

HIZLANDIRILMIŞ ELEKTRON DEMETİ İLE ATIK SULARIN IŞINLANMASI TEKNİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HIZLANDIRILMIŞ ELEKTRON DEMETİ İLE ATIK SULARIN IŞINLANMASI TEKNİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HIZLANDIRILMIŞ ELEKTRON DEMETİ İLE ATIK SULARIN IŞINLANMASI TEKNİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET Sema Bilge OCAK, Tülin ZENGİN, Şeref TURHAN Ankara Nükleer Araştõrma ve Eğitim Merkezi (ANAEM), 06100 Beşevler-

Detaylı

İNTERNET ORTAMINDA COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ UYGULAMALARI

İNTERNET ORTAMINDA COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ UYGULAMALARI Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ İNTERNET ORTAMINDA COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ UYGULAMALARI Caner GÜNEY, Rahmi

Detaylı

ELEKTRONİK DEVLET KAMU HİZMETLERİNİN SUNULMASINDA YENİ İMKANLAR. N. Murat İNCE Planlama Uzmanõ

ELEKTRONİK DEVLET KAMU HİZMETLERİNİN SUNULMASINDA YENİ İMKANLAR. N. Murat İNCE Planlama Uzmanõ ELEKTRONİK DEVLET KAMU HİZMETLERİNİN SUNULMASINDA YENİ İMKANLAR N. Murat İNCE Planlama Uzmanõ Mayõs 2001 ISBN 975 19 2763-3 (basõlõ nüsha) Bu Çalõşma Devlet Planlama Teşkilatõnõn görüşlerini yansõtmaz.

Detaylı

TÜSİAD õn e-türkiye için e-devlet Ödülleri sahiplerini buldu

TÜSİAD õn e-türkiye için e-devlet Ödülleri sahiplerini buldu 06 Eylül 2002 TS/BAS/02-73 TÜSİAD õn e-türkiye için e-devlet Ödülleri sahiplerini buldu Türk Sanayicileri ve İşadamlarõ Derneği (TÜSİAD) nin, kamu sektörünün internet tabanlõ toplumsal uygulamalarõnõ teşvik

Detaylı

DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP)

DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP) No. Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlõk Devlet Planlama Teşkilatõ Müsteşarlõğõ Japonya Uluslararasõ İşbirliği Ajansõ JICA DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP) Nihai Rapor CİLT II: ANA PLAN Ağustos

Detaylı

ICS 91.100.30 TÜRK STANDARDI TS EN 12504-1/Nisan 2002

ICS 91.100.30 TÜRK STANDARDI TS EN 12504-1/Nisan 2002 ÖNSÖZ Bu standard, CEN tarafõndan kabul edilen EN 12504-1 (2000) standardõ esas alõnarak, TSE İnşaat Hazõrlõk Grubu nca hazõrlanmõş ve TSE Teknik Kurulu nun 19 Nisan 2002 tarihli toplantõsõnda Türk Standardõ

Detaylı

ÖĞRENCİ TAKİP SİSTEMİ

ÖĞRENCİ TAKİP SİSTEMİ ÖĞRENCİ TAKİP 1.0 ÖĞRENCİ TAKİP SİSTEMİ 1- PROGRAMIN AMACI : Bu Program Öğrencilerin Giriş Çõkõşlarõnõ Kontrol Altõna Almak İçin Tasarlanmõştõr. Öğreniciler Giriş Ve Çõkõşlarõnda Yapmalarõ Gereken ( Parmak

Detaylı

CBS. Projeksiyon. CBS Projeksiyon. Prof.Dr. Emin Zeki BAŞKENT. Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi 2010, EZB

CBS. Projeksiyon. CBS Projeksiyon. Prof.Dr. Emin Zeki BAŞKENT. Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi 2010, EZB Prof.Dr. Emin Zeki BAŞKENT Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi Elipsoid şeklindeki dünyanın bir düzlem üzerine indirilmesi ve koordinatlarının matematiksel dönüşümleridir. Harita üç şekilde projeksiyonu

Detaylı

TARİHİ ESERLERİN FOTOGRAMETRİK YÖNTEMLE 3D MODELLENMESİNE ÖRNEK

TARİHİ ESERLERİN FOTOGRAMETRİK YÖNTEMLE 3D MODELLENMESİNE ÖRNEK Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ TARİHİ ESERLERİN FOTOGRAMETRİK YÖNTEMLE 3D MODELLENMESİNE ÖRNEK Zaide DURAN,

Detaylı

Kabul Tarihi : 15.1.2004

Kabul Tarihi : 15.1.2004 ELEKTRONİK İMZA KANUNU Kanun 5070 No. Kabul Tarihi : 15.1.2004 BİRİNCİ KISIM Amaç, Kapsam ve Tanõmlar Amaç MADDE 1.- Bu Kanunun amacõ, elektronik imzanõn hukukî ve teknik yönleri ile kullanõmõna ilişkin

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNDE RASTER TEKNİĞİ İLE KENT TAŞINMAZ DEĞER HARİTALARININ ÜRETİLMESİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNDE RASTER TEKNİĞİ İLE KENT TAŞINMAZ DEĞER HARİTALARININ ÜRETİLMESİ COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNDE RASTER TEKNİĞİ İLE KENT TAŞINMAZ DEĞER HARİTALARININ ÜRETİLMESİ HarYük.Müh. Erdinç EREN * Prof.Dr. Türkay TÜDEŞ **, Doç.Dr. Tahsin YOMRALIOĞLU ** * Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü,

Detaylı

SAĞLIK TESİSLERİNDE HASTA HAKLARI UYGULAMALARINA İLİŞKİN YÖNERGE

SAĞLIK TESİSLERİNDE HASTA HAKLARI UYGULAMALARINA İLİŞKİN YÖNERGE SAĞLIK TESİSLERİNDE HASTA HAKLARI UYGULAMALARINA İLİŞKİN YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukukî Dayanak ve Tanõmlar Amaç Madde 1- Bu Yönergenin amacõ; sağlõk tesislerinde yaşanan, hasta haklarõ ihlalleri

Detaylı

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Kurumsal Yatõrõmcõ Yöneticileri Derneği K u r u l u ş u : 1 9 9 9 www.kyd.org.tr info@kyd.org.tr KYD Aylõk Bülten Eylül 2003 -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Detaylı

olmak üzere 4 ayrı kütükte toplanan günlük GPS ölçüleri, baz vektörlerinin hesabı için bilgisayara aktarılmıştır (Ersoy.97).

olmak üzere 4 ayrı kütükte toplanan günlük GPS ölçüleri, baz vektörlerinin hesabı için bilgisayara aktarılmıştır (Ersoy.97). 1-) GPS Ölçülerinin Yapılması Ölçülerin yapılacağı tarihlerde kısa bir süre gözlem yapılarak uydu efemerisi güncelleştirilmiştir. Bunun sonunda ölçü yapılacak bölgenin yaklaşık koordinatlarına göre, bir

Detaylı

İMAR UYGULAMALARININ İPTAL NEDENLERİ VE ÖNERİLER

İMAR UYGULAMALARININ İPTAL NEDENLERİ VE ÖNERİLER Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ İMAR UYGULAMALARININ İPTAL NEDENLERİ VE ÖNERİLER Mustafa ATASOY, Osman DEMİR,

Detaylı

Elektronik Ticaret Bülteni mayıs 2007

Elektronik Ticaret Bülteni mayıs 2007 Geçen Ay Neler Oldu Tek Hedef Bilişim KOSGEB VE Türk Telekom un işbirliği ile KOBİ lerin ihtiyaçlarõ olan bilgisayar donanõm, yazõlõm ve eğitim hizmetlerine kolayca sahip olabilmeleri için sõfõr faizli

Detaylı

Abdülkadir ERDEN (erden@metu.edu.tr, http://design.me.metu.edu.tr/aerden/)

Abdülkadir ERDEN (erden@metu.edu.tr, http://design.me.metu.edu.tr/aerden/) Endüstri&Otomasyon MEKATRONİK TEKNOLOJİ ve UYGULAMALARI Abdülkadir ERDEN (erden@metu.edu.tr, http://design.me.metu.edu.tr/aerden/) Makina Mühendisliği Bölümü, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara GİRİŞ

Detaylı

2. Yõllõk üyelik tutarõ, faturalandõrma tarihinden sonra en geç 14 gün içinde TL olarak İnterBarter a ödenmelidir.

2. Yõllõk üyelik tutarõ, faturalandõrma tarihinden sonra en geç 14 gün içinde TL olarak İnterBarter a ödenmelidir. İnterBarter Anonim Şirketi üyelik koşullarõ 010102-5 1. İnterBarter üyeliği şahsa özel bir karakter taşõr ve herkese açõktõr, hem şirketler, hem de şahõslar üye olabilirler. İnterBarter bir üyelik başvurusunu

Detaylı

1. Aşağõdaki üç temel unsur, demokrasi için vazgeçilmez unsurlardõr: - Siyasal katõlõm (Vatandaşlarõn yönetime katõlõmõ, serbest seçimler, partiler)

1. Aşağõdaki üç temel unsur, demokrasi için vazgeçilmez unsurlardõr: - Siyasal katõlõm (Vatandaşlarõn yönetime katõlõmõ, serbest seçimler, partiler) Walter Bajohr 1. Aşağõdaki üç temel unsur, demokrasi için vazgeçilmez unsurlardõr: - Düşünce özgürlüğü, basõn-yayõn özgürlüğü - Hukuk devleti (İnsan haklarõ, bağõmsõz yargõ) - Siyasal katõlõm (Vatandaşlarõn

Detaylı

81221- Seramikten musluk taşõ, lavabo, küvet, bide, pisuar vb. porselenden 81229- Seramikten musluk taşõ, lavabo, küvet, bide, pisuar vb. diğer.

81221- Seramikten musluk taşõ, lavabo, küvet, bide, pisuar vb. porselenden 81229- Seramikten musluk taşõ, lavabo, küvet, bide, pisuar vb. diğer. I. ÜRÜN TANIMI VE ÇEŞİTLERİ Sõhhi Tesisat ürünleri genellikle banyo ve mutfaklarda kullanõlan ve hijyenik yönüyle öne çõkan küvvet, lavabo, klozet, rezervuar, musluk gibi sürekli suyla temas halindeki

Detaylı

POMPALARDA ÖMÜR BOYU MALİYET VE SİSTEM ETKİNLİĞİ

POMPALARDA ÖMÜR BOYU MALİYET VE SİSTEM ETKİNLİĞİ POMPLRD ÖMÜR OYU MLİYET VE SİSTEM ETKİNLİĞİ ora Nalbantoğlu larko Carrier Sanayi ve Ticaret.Ş. KIS ÖZET u gün kullanmakta olduğumuz enerji kaynaklarõnõ gelecekteki nesillerden ödünç aldõk. Gelecekteki

Detaylı

İYELİK TAMLAMASINDA ÇOKLUK ÜÇÜNCÜ KİŞİ SORUNU

İYELİK TAMLAMASINDA ÇOKLUK ÜÇÜNCÜ KİŞİ SORUNU İYELİK TAMLAMASINDA ÇOKLUK ÜÇÜNCÜ KİŞİ SORUNU Doç. Dr. Mustafa S. KAÇALİN Kõrgõzistan Türkiye Manas Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türkoloji Bölümü İlgi tamlamasõ, iyelik tamlamasõ, ad tamlamasõ gibi

Detaylı

SANAL REFERANS İSTASYONU SİSTEMİ (VRS)

SANAL REFERANS İSTASYONU SİSTEMİ (VRS) Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 00, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ SANAL REFERANS İSTASYONU SİSTEMİ (VRS) Niyazi ARSLAN 1,Cüneyt AYDIN 1, Aydõn

Detaylı

Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni

Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni İÇİNDEKİLER YÖNETİCİ ÖZETİ... 3 1 Toz ve Gaz Emisyonlarõnõn Kontrolü...4-5 Toz...4-5 Havada Hidrojen Siyanür (HCN) Gazõ... 6 2 Gürültü Kontrolü... 7 3 Kimyasal

Detaylı

Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni

Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni İÇİNDEKİLER YÖNETİCİ ÖZETİ... 3 1 Toz ve Gaz Emisyonlarõnõn Kontrolü...4-5 Toz...4-5 Havada Hidrojen Siyanür (HCN) Gazõ... 6 2 Gürültü Kontrolü... 7 3 Kimyasal

Detaylı

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Kurumsal Yatõrõmcõ Yöneticileri Derneği K u r u l u ş u : 1 9 9 9 www.kyd.org.tr info@kyd.org.tr KYD Aylõk Bülten Ağustos 2003 -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Detaylı

T A S A R I M A G i R i Ş

T A S A R I M A G i R i Ş T A S A R I M A G i R i Ş Dr. Hasip Yeniova İÇİNDEKİLER 1.1. Giriş 1 1.2. Tasarõmda karşõlaşõlan kõsõtlamalar 1 1.3. Tasarõmõn amaçlarõ 3 1.4. Verilerin toplanmasõ 3 1.5. Tasarõm probleminin alternatif

Detaylı

Bildirge metninin geniş çapta dağõtõmõnõn arzu edilir olduğunu düşünerek,

Bildirge metninin geniş çapta dağõtõmõnõn arzu edilir olduğunu düşünerek, BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ANTLAŞMASI DOĞRULTUSUNDA DEVLETLER ARASINDA DOSTÇA İLİŞKİLER VE İŞBIRLİĞİNE İLİŞKİN ULUSLARARASI HUKUK İLKELERİ KONUSUNDAKİ BİLDİRGE VE EKİ Genel Kurul, Devletler arasõnda dostça ilişkiler

Detaylı

UYDU JEODEZISI: ÖLÇME YÖNTEM VE TEKNIKLERI

UYDU JEODEZISI: ÖLÇME YÖNTEM VE TEKNIKLERI UYDU JEODEZISI: ÖLÇME YÖNTEM VE TEKNIKLERI Gözlem noktasına baglı yöntemler: Yerden uyduya Uydudan yer noktasına Uydudan uyduya Ölçünün cinsine baglı yöntemler: Dogrultu ölçmeleri (geometrik yöntem) Çift

Detaylı

İşletme Kõlavuzu. Tiyatro Uygulamalarõ İçin Çift Diskli Fren BMG..T. Baskõ 06/2004 A6.C86 11295384 / TR

İşletme Kõlavuzu. Tiyatro Uygulamalarõ İçin Çift Diskli Fren BMG..T. Baskõ 06/2004 A6.C86 11295384 / TR Redüktörlü Motorlar \ Elektronik Hõz Kontrol Cihazlarõ \ Sürücü Otomasyon \ Servis Tiyatro Uygulamalarõ İçin Çift Diskli Fren BMG..T Baskõ 06/2004 11295384 / TR A6.C86 İşletme Kõlavuzu SEW-EURODRIVE Driving

Detaylı

Türk Akreditasyon Kurumu. LABORATUVARLARARASI KARŞILAŞTIRMA PROGRAMLARI PROSEDÜRÜ Doküman No.: P704 Revizyon No: 03. Hazõrlayan Kontrol Onay

Türk Akreditasyon Kurumu. LABORATUVARLARARASI KARŞILAŞTIRMA PROGRAMLARI PROSEDÜRÜ Doküman No.: P704 Revizyon No: 03. Hazõrlayan Kontrol Onay Doküman Adõ: YETERLİLİK DENEYLERİ VE LABORATUVARLARARASI KARŞILAŞTIRMA PROGRAMLARI PROSEDÜRÜ Doküman No.: Revizyon No: 03 5.2,5.3 03 5.2 ve 5.3 maddeleri değiştirildi 3, 4 02 5.2. Karşõlaştõrma Ölçümleri

Detaylı

(Noise in Pumps) Reşat Gün Taşel Alarko-Carrier

(Noise in Pumps) Reşat Gün Taşel Alarko-Carrier POMPALARDA GÜRÜLTÜ (Noise in Pumps) Reşat Gün Taşel Alarko-Carrier 1973 yõlõnda İstanbul da doğan Reşat Gün Taşel, Özel Saint Michel Fransõz Lisesi nden 1991 yõlõnda mezun oldu. İstanbul Teknik Üniversitesi

Detaylı

DÜZENLENMESİ: KATILIM YÖNETİMİ

DÜZENLENMESİ: KATILIM YÖNETİMİ BOĞAZİÇİ KÖPRÜSÜ NDEN SABAH GEÇİŞLERİN DÜZENLENMESİ: KATILIM YÖNETİMİ İsmail ŞAHİN 1 SUMMARY (Regulation of Morning Passages through the Bosporus Bridge: Ramp Management) Recurring congestion occurs in

Detaylı

YÖNETİM KURULU BAŞKANI TUNCAY ÖZİLHAN IN TÜRKİYE'DE GİRİŞİMCİLİK RAPORU TANITIM TOPLANTISI KONUŞMASI

YÖNETİM KURULU BAŞKANI TUNCAY ÖZİLHAN IN TÜRKİYE'DE GİRİŞİMCİLİK RAPORU TANITIM TOPLANTISI KONUŞMASI TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI TUNCAY ÖZİLHAN IN TÜRKİYE'DE GİRİŞİMCİLİK RAPORU TANITIM TOPLANTISI KONUŞMASI 27 ŞUBAT BEYLİKDÜZÜ FUAR VE KONGRE MERKEZİ Sayõn konuklar, değerli basõn mensuplarõ, Türk Sanayicileri

Detaylı

FİNANSAL PLANLAMADA ÖNGÖRÜ METODU OLARAK RASYOLARIN KULLANILMASI VE TEKSTİL SEKTÖRÜ İŞLETMELERİNDE BİR UYGULAMA

FİNANSAL PLANLAMADA ÖNGÖRÜ METODU OLARAK RASYOLARIN KULLANILMASI VE TEKSTİL SEKTÖRÜ İŞLETMELERİNDE BİR UYGULAMA T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ FİNANSAL PLANLAMADA ÖNGÖRÜ METODU OLARAK RASYOLARIN KULLANILMASI VE TEKSTİL SEKTÖRÜ İŞLETMELERİNDE

Detaylı

Ders 13 te daha önce değinmediğimiz bazõ çizim araçlarõnõn kullanõmõnõ gündeme getireceğiz.

Ders 13 te daha önce değinmediğimiz bazõ çizim araçlarõnõn kullanõmõnõ gündeme getireceğiz. Ders 13 te daha önce değinmediğimiz bazõ çizim araçlarõnõn kullanõmõnõ gündeme getireceğiz. Ölçü Çizgilerini Birleştirmek Ölçü Noktasõ Eklemek veya Kaldõrmak Kot Markasõ Kaynak İşareti Ölçülendirme Şeçenekleri

Detaylı

AKILLI ULAŞTIRMA SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE DEKİ UYGULAMALAR

AKILLI ULAŞTIRMA SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE DEKİ UYGULAMALAR AKILLI ULAŞTIRMA SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE DEKİ UYGULAMALAR Mustafa Sinan YARDIM 1, Güzin AKYILDIZ 2 SUMMARY The aim of this study is to give information about Intelligent Transportation Systems (ITS) which

Detaylı

HRT 105 HARİTA MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ

HRT 105 HARİTA MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ HRT 105 HARİTA MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Temel Haritacılık Kavramları_Ders#4 Yrd.Doç.Dr. H.Ebru ÇOLAK KTÜ. Mühendislik Fakültesi Harita Mühendisliği Bölümü TEMEL HARİTA BİLGİLERİ Çevre Düzeni Planı: Ülke ve

Detaylı

YÜKSEK LİSANS TEZİ Müh. Kubilay UYLU. Anabilim Dalı : Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Programı : Geomatik Mühendisliği

YÜKSEK LİSANS TEZİ Müh. Kubilay UYLU. Anabilim Dalı : Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Programı : Geomatik Mühendisliği İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ GPS DESTEKLİ ARAÇ NAVİGASYON SİSTEMLERİ TASARIMI YÜKSEK LİSANS TEZİ Müh. Kubilay UYLU Anabilim Dalı : Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Programı

Detaylı

İnsansõz Sistemler Uygulamalar-Teknolojiler-Gelişmeler

İnsansõz Sistemler Uygulamalar-Teknolojiler-Gelişmeler AFCEA İnsansõz Sistemler Uygulamalar-Teknolojiler-Gelişmeler Mehmet ZAİM ASELSAN Brifing Bilgileri Konu Hangi Amaçla Hazõrlandõğõ Kime, Nerede, Hanfi Tarihte Verildiği Gizlilik Derecesi Hazõrlayan Kişi

Detaylı

DIGITAL CHART OF THE WORLD COĞRAFİ VERİ TABANININ KARTOGRAFİK OLARAK KULLANIMI

DIGITAL CHART OF THE WORLD COĞRAFİ VERİ TABANININ KARTOGRAFİK OLARAK KULLANIMI Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ DIGITAL CHART OF THE WORLD COĞRAFİ VERİ TABANININ KARTOGRAFİK OLARAK KULLANIMI

Detaylı