ANORGANİK KİMYADA SPEKTROSKOPİK YÖNTEMLER Yrd. Doç. Dr. Mehmet GÜLCAN

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ANORGANİK KİMYADA SPEKTROSKOPİK YÖNTEMLER Yrd. Doç. Dr. Mehmet GÜLCAN"

Transkript

1 yy YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ VAN ANORGANİK KİMYADA SPEKTROSKOPİK YÖNTEMLER Yrd. Doç. Dr. Mehmet GÜLCAN 2012 F e n F a k ü l t e s i K i m y a B ö l ü m ü

2 GİRİŞ Hidrokarbonlu bileşikler ve türevlerinin kimyası olan organik kimya alanı göz önüne alınırsa, anorganik kimya sözü edilen bileşikler dışında kalanların kimyası olarak düşünülebilir. Başka bir ifadeyle karbon dışındaki elementlerin ve bileşiklerin yapılarını, kimyasal ve fiziksel özelliklerini, tepkime verme eğilimlerini inceleyen bir bilim dalı olarak tanımlanabilir. Yapılan tanımlar iyi analiz edildiğinde anorganik bileşik olarak değerlendirilebilecek çok sayıda maddenin var olduğu anlaşılacaktır. En basit anlamıyla ışık-madde etkileşimi olarak ifade edilebilecek spektroskopi; elektromanyetik ışımanın ve bazı parçacıkların bir cisim (bir miktar madde) tarafından saçılması, yansıtılması, soğrulması veya salınması ile ilgilenen fen bilimi dalıdır. Organometalik bileşikler, koordinasyon bileşikleri, katalizör sistemleri, nanomalzemeler, ftalosiyanin bileşikleri gibi sayısı çok geniş bir yelpazede değerlendirilebilecek anorganik molekül ve bileşiklerin yapılarını ortaya koymak amacıyla mevcut spektral metotlar kullanılmış, bunun yanısıra son dönemlerde yeni spektral ve analitik metotlar geliştirilmiş ve anorganik kimya alanındaki çalışmalara uygulanmaya başlanmıştır. Tüm bu spektral ve analitik metotlar anorganik maddelerin yapılarını karakterize etmek amacıyla kullanılır. Anorganik bir maddenin yapısının belirlenmesinde yöntemin uygulanabilmesi için önce bir dizi işlemden geçirilerek analize hazırlanması sağlanır. Bu basamaklar şu şekilde sıralanabilir: Örneğin katı, sıvı veya gaz olması dikkate alınarak uygun yöntem seçilir veya yönteme uygun hale getirilir. Anorganik bileşikler, hal bakımından genelde katı halde bulunurlar. Daha az olmakla birlikte sıvı halde de bulunabilirler. Analiz edilecek örneğin bazı önemli özellikleri, tahmini madde grubu tespit edilir. Doğal bir örnek; tarihi eser, kil, toprak, yapı malzemesi, kompleks bir ürün gibi. Yeni elde edilen bir bileşik ise yıkama, destilasyon, süblimleştirme, ekstraksiyon, kristallendirme ve kromatografi gibi teknikler kullanılarak saflaştırılır. Maddenin saf olup olmadığını kontrol etmek için erime ve kaynama noktasının tespitiyle kabaca bilgi sahibi olunabilir. Ancak madde sıcaklıkla bozunabilen türden bir madde ise bu yöntemler kullanılmaz. Bunun için ince tabaka kromatografisi kullanılır. 1

3 1. SAFLAŞTIRMA YÖNTEMLERİ Reaksiyon sonucu oluşan ürün yeterince saf değildir. Saflaştırılmamış ürünün yapısının aydınlatılması da mümkün değildir. Tam olarak saflaştırılmadan yapısı aydınlatılmaya çalışılan maddelerden sonuç alınamamakta zaman, madde, emek ve ekonomik kayba neden olmaktadır. Bunun için saflaştırma işlemi karakterizasyonun en önemli alt basamağını teşkil etmektedir. Saflaştırma, oluşan ürünlerin özelliğine bağlı olarak oldukça basit olabileceği gibi çok daha karmaşık da olabilir. Yaygın olarak kullanılan saflaştırma yöntemleri şunlardır: 1. Yıkama (Olgunlaştırma) 2. Destilasyon 3. Ekstraksiyon 4. Süblimleşme 5. Kristallendirme Sıcaklık değişimi Çözünürlük farkı 6. Kromatografi Gaz kromatografisi Sıvı kromatografisi İnce tabaka-kağıt kromatografisi Kristallendirme ve kromatografi teknikleri inorganik ve organik bileşiklerin saflaştırılmasında yaygın olarak kullanıldıklarından üzerinde durulmasında fayda vardır Kristallendirme Katı anorganik bileşiklerin saflaştırılması için en çok kullanılan yöntemdir. Maddenin çözünürlüğü genellikle değişik ortam ve sıcaklıklarda farklıdır. Bu nedenle kristallendirme işlemi genellikle sıcaklık değişimi ve çözünürlük farkı ile olmak üzere iki şekilde yapılır. Sıcaklık değişimiyle; maddeyi soğukta çözmeyen fakat ısıtıldığı zaman çözen ve safsızlıkları çözmeyen bir çözücü seçilir. Maddenin sıcakta çözünmesi sağlanır. Süzülerek safsızlıklardan ayrılan çözelti soğumaya bırakılınca madde saf olarak kristallenir. İşlemin tekrarlanması gerekebilir. Çok saf madde elde etmek için çoğunlukla birkaç defa kristallendirme yapılır. 2

4 Çözünürlük farkıyla; safsızlıkları çözmeyen, maddeyi çözen veya maddeyi çözmeyip safsızlıkları çözen bir çözücü seçilir ve muamele edilir. Süzme ile safsızlıklar ve madde birbirinden ayrılmış olur. Safsızlıkları çözen, maddeyi çözmeyen bir çözücü olması durumunda süzgeç kağıdında kalan saf maddedir. Maddeyi çözen safsızlıkları çözmeyen bir çözücüde ise madde çözeltidedir. Maddenin saf olarak elde edilebilmesi için süzme işleminden sonra bir çöktürücüye ihtiyaç vardır. Çöktürücü olarak saf bir sıvı kullanılabileceği gibi sıvı karışımları da kullanılabilir. Kristallendirme işlemi için gerekli olan çözücü, sıcaklık, soğutma ve kristallere ayırma gibi işlemler saflaştırılacak maddenin özelliğine göre seçilmelidir. Bu işlem çöktürücü olmadan da yapılabilir. Bunun için çözeltinin buharlaştırılması ve maddenin çökmesi beklenir. Başka bir işlemde çözücü ve maddeden oluşan çözelti üzerine çöktürücü ilave edilir. Sonra tekrar çözücü ilave edilir ve çözücünün buharlaşması beklenir. Çöktürücünün de bulunduğu ortamda çökme işlemi daha kolay olur Kromatografi Kromatografi, çeşitli maddelerin, hareketli bir faz yardımıyla, sabit bir faz üzerinde, değişik hızlarda hareket etmeleri veya sürüklenmeleri esasına dayanır. Kromatografi yardımıyla başka metotlarla birbirinden ayrılmaları çok zor hatta imkansız olan maddeleri saf olarak ayırmak mümkündür. Kromatografi metotları cam veya metal borular içinde gerçekleştirilirler. Cam veya metal borular, bu amaçla ince veya gözenekli bir katıyla iyice doldurulurlar. Böyle bir dolguya sabit faz veya kolon denir. Sistem ya bu haliyle kullanılır veya bu katıya bir sıvı emdirilir ve bu sıvı sabit sıvı faz gibi kullanılır. Yukarıda adı geçen gözenekli sabit fazın yerini, özel olarak yapılmış kalın süzgeç kağıtları veya cam levha üzerine tutturulmuş toz halinde maddelerden meydana gelmiş ince bir tabaka da alabilir. Bu fazların içinden bir hareketli faz geçirilerek veya yürütülerek maddeler ayrılır. Kromatografi günümüzde: Elde var olan karışımın kaç bileşenden oluştuğunu bulmak, Bu bileşenlerden her birinin ne olduğunu ve hangi oranda bulunduğunu saptamak, Herhangi bir maddenin bir karışımda var olup olmadığını anlamak, Devam etmekte olan bir reaksiyonun bitip bitmediğini anlamak, Karışımı oluşturan bileşenlerin her birini saf olarak elde etmek için kullanılır. Farklı bileşiklerin kromatografik sistemde birbirinden ayrılması bileşiklerin polarite farkı, çözünürlük farkı, uçuculuk farkı, molekül büyüklüğü farkı nedeniyle olur. 3

5 Kromatografi çeşitleri başlıca şunlardır: Adsorpsiyon Kromatografisi Dağılma Kromatografisi Kağıt Kromatografisi İnce Tabaka Kromatografisi İyon Değiştirme Kromatografisi Gaz Kromatografisi Adsorpsiyon Kromatografisi; adsorpsiyon olayı üzerine kurulmuş olup ilk keşfedilen kromatografi çeşididir. Günümüzde bu metotla çalışmalarda sabit faz olarak ince ezilmiş kalsiyum karbonat, alüminyum oksit, talk, silikajel gibi maddeler, hareketli faz olarak da su, alkol, aseton, kloroform, nitrobenzen, toluen, benzen gibi çözücüler kullanılmaktadır. Gerek hareketli gerekse sabit fazların seçimi oldukça ampriktir. Seçilen sabit faz, bir büretin alt kısmına pamuk veya cam pamuğu konduktan sonra sıkıca doldurulur. Ondan sonra kromatogramı yapılacak maddelerin çözüldüğü çözücüyle iyice ıslatılır ve bir kere daha sabit fazın iyice yerleşmesi sağlanır. Daha sonra ayrılması istenen maddeleri içeren çözelti kolonun üstüne konur. Maddelerin yerleri kolonda ayrı ayrı görülünceye kadar daha önceki çözücüden ilave edilir. Sıvı-sıvı Dağılma Kromatografisi; Martin ve Synge tarafından geliştirilmiştir. Dağılma kromatografisinde kullanılan sabit faz başlıca slikajeldir. Bunun nedeni; silikajelin suyu şiddetle adsorbe etmesi ve yüzeyinde sabit bir sıvı faz meydana getirmesidir. Slikajel üzerinde sudan başka sıvı faz olarak alkoller, glikoller ve nitrometan gibi sıvı fazlar da tutturulabilir. Silikajelden başka, diatomeli topraklar, toz halinde cam, selüloz ve nişasta gibi maddeler de sabit faz olarak kullanılabilirler. Bunların üzerine de yine su veya bir organik madde adsorbe ettirilir. Hareketli faz olarak denemeyle seçilmiş tek halde veya karışım halindeki çözücüler kullanılır. Dağılma kromatografisi en kuvvetli ayırma yöntemlerinden birisidir. Bu metotla özellikleri birbirine çok yakın maddeler bile ayrılabilirler. Örneğin; bir protein hidrolizinden meydana gelen amino asitler,asitler, şeker türevleri, alkoller vs bu metotla ayrılabilir. Kağıt Kromatografisi; uygulaması en basit olan bir kromatografi çeşididir. Dağılma kromatografisindeki sabit fazın yerini burada özel olarak yapılmış kaba bir süzgeç kağıdı almaktadır. Süzgeç kağıdı da suyu çok kolay ve kuvvetle adsorbladığından sabit sıvı faz rolünü oynar. Bu kromatografide hareketli faz, suyla doyurulup öyle kullanılır, yalnız hareketli fazın suyla çok az karışan bir faz olması gerekir. Kağıt kromatografisinde birbirinde 4

6 çözünmeyen iki sıvı kullanılır. Bunlardan birisi genellikle sudur. Analizi yapılacak sulu maddeden mikro bir büretle alınan bir kısım, süzgeç kağıdının belirli bir kısmına emdirilir ve orada kurutulur. Bu leke suyla doyurulmuş bir organik çözücü(fenol, bütanol gibi) içine daldırılır. Suyla doyurulmuş çözelti yükselirken beraberinde bu leke içindeki maddeleri de yükseltir ve çeşitli lekeler meydana getirir. Bu lekelerden her biri bir maddeyi gösterir. Maddeler renkliyse lekeler kolaylıkla görülür. Renkli değilse bir ayrıçla renklendirilir. Her maddenin hareketli fazla sürüklenmesi farklıdır. Buna sürüklenme derecesi veya alıkonma faktörü denir, R f ile gösterilir. R f = Maddenin cm olarak sürüklenmesi / Çözücünün cm olarak sürüklenmesi R f, aynı bir madde ve çözücü çifti için sabittir. Birçok defa, önceden tespit edilen R f değerleri yardımıyla bilinmeyen çözelti içinde ne gibi maddelerin bulunduğu teşhis edilir. Şekillerin kapladığı alan ve şiddetinden de maddelerin kantitatif miktarları hesaplanabilir. İnce Tabaka Kromatografisi; yapılış tekniğine göre kağıt ve adsorbsiyon kromatografilerine benzer. Bu kromatografi çeşidinde, sabit faz olarak, slikajel, talk, alüminyum oksit, toz selüloz, diatomeli topraklar gibi maddeler kullanılır. Bunlar suyla bulamaç haline getirilerek özel olarak hazırlanmış cam levhalar üzerine ince bir tabaka halinde yayılıp kurutulurlar. İnce tabaka kromatografisinde miktarca daha az maddelerin ayrılması mümkündür. Neticeler daha kısa zamanda alınır. Ayrılma daha iyi, lekeler daha keskindir. İyon Değiştirme Kromatogafisi; bir katı maddenin yapısında bulunan iyonları, temasta bulunduğu çözelti içindeki aynı cinsten yüklü başka iyonlarla bir dengeye göre değiştirmesi özelliğine dayanır. Bu amaçla kullanılan katı maddeler, çözelti ortamında hiç çözünmeyen büyük moleküllü doğal ve yapma maddelerdir. Bunlar inorganik ve organik olarak ikiye ayrılırlar. İnorganik olanlar killer ve zeolitler( Na 2 Al 2 Si 4 O 12 ) dir. Kolon Kromatografisi; Kolon kromatografisi bir karışımdaki maddeleri ayrı ayrı elde etmek için kullanılan yöntemlerden birisidir. Ayrılacak olan karışım, kolon içine doldurulmuş sabit bir faz (adsorban) üzerinden hareketli faz (elüent) aracılığıyla geçirilerek ayrılmaya çalışılır. En çok karşılaşılan uygulama şekli katı-sıvı kromatografisi şeklindedir. Sabit faz olarak silikajel, alümina, kiselgur, florisil, aktif kömür gibi adsorban malzemeler kullanılabilir. Hareketli faz olarak ise uygun bir çözücü ya da çözücü karışımı kullanılabilir. 5

7 Şekil. Kolon kromatografisi için genel gösterim Kolon kromatografisine geçmeden önce, uygun koşul bulmak için TLC yapılır. Uygun hareketli faz-sabit faz sistemi bulunduktan sonra kolon kromatografisi uygulanır. Ayrılması istenen karışım sabit faz üzerinden hareketli faz yardımıyla sürüklenir (elüe edilir) ve her bir madde farklı özelliklerine göre ayrılarak kolonu farklı zamanlarda terk eder. Kolon kromatografisinin maddeleri ayırma gücü pek çok parametreye bağlıdır. Öncelikle uygun koşulların seçilmiş olması ve uygulamanın doğru yapılması gerekmektedir. Kolon kromatografisinde ayırma kalitesini etkileyen faktörler: Sabit fazın seçimi Hareketli fazın seçimi Kolon boyu ve çapı Hareketli fazın akış hızı Sabit faz seçiminde dikkat edilmesi gerekenler: Ayrılması istenen bileşiklerin sabit faz ile reaksiyon vermemesi gerekmektedir. Sabit fazın ayrılması istenen bileşenlere karşı yüksek seçiciliği olmalıdır. Bu sayede etkin ayırım gerçekleştirilebilir. 6

8 Sabit fazın tanecik boyutu etkin ayırım için yeterince küçük ancak çözücü akışına izin verecek kadar da büyük olmalı ve tanecikler aynı boyda olmalıdır. Sabit faz kullanılan çözücü içerisinde çözünmemelidir. Toksik olmamalı ve ucuz olmalıdır. Kolon kromatografisi için en sık kullanılan dolgu maddeleri silikajel ve alüminadır. Her ikisi de polar dolgu maddeleridir ve polar olmayan bileşenlerin öncelikle kolondan ayrılmalarını sağlarlar. Silikajel, alümina kadar güçlü değildir fakat çok çeşitli polaritelere sahip maddelerin ayrılmasını sağlar. Ayrıca alüminaya oranla kimyasal reaksiyon verme olasılığı daha azdır. Silikajel ile genel olarak alkol, keton, ester, azo bileşikleri, aminler, karboksilli asitler ayrılabilir. Alümina, kuvvetli adsorblayıcı özelliğe sahiptir. Polar olmayan ve orta derecede polar maddelerin ayrılmasında kullanılır. Alümina bazik, asidik ve nötral olarak satılmaktadır. Bazik alümina aminlerin ve aside duyarlı maddelerin, asidik alümina karboksilli asitler, amino asitler ve baza duyarlı maddelerin ayrılmasında, nötral alümina ise nötral maddeler ile asit ve baza duyarlı maddelerin ayrılmasında kullanılır Hareketli Faz (Çözücü) Seçimi Çözücü seçimi de ayrılacak bileşenlerin polaritesine göre yapılmalıdır. Polar maddeler için polar, apolar maddeler için apolar çözücüler uygundur. Maddelerin kolondan ayrılma hızı adsorbanın tutucu aktivitesi ile çözücünün polaritesi arasındaki dengeye bağlıdır. Çözücünün polaritesi az olursa ayrılması beklenen polar madde kolonu yavaş terk eder. Bu durumda çözücünün polaritesi arttırılmalıdır. Eğer çözücünün polaritesi fazla gelirse bileşikler kolonda hızlı ilerler ve ayrılma kötü olabilir. Bu durumda da çözücünün polaritesi azaltılmalıdır. Genellikle uygun adsorban ve çözücü seçimi için uygulanan pratik yöntemlerden biri TLC dir. TLC de uygun ayırım sağlayan bir sistemi kolon kromatografisi için de kullanmak mümkündür ancak yöntemler birebir aynı olmadığından TLC de uygulanan koşulun polaritesi biraz azaltılarak kolonda uygulamak ayırım kalitesini arttırır Kolon Seçimi Etkin bir ayırım için adsorban miktarı, ayrılacak madde miktarının katı kadar olmalıdır. Bu miktar 200 katına kadar arttırılabilir. Ancak adsorban miktarı çok fazla olursa ayırım süresi uzayacaktır. Kullanılacak kolonun boyu ve çapı da kullanılacak adsorban miktarı ile orantılı olarak artacaktır. Kolonun boyu uzun, çapı küçük olduğu takdirde ayırım 7

9 süresi uzadığı halde daha etkin bir ayırım gerçekleştirmek mümkün olabilir. Özellikle R f değerleri birbirine çok yakın olan maddelerin ayırımı için dar ve uzun bir kolon tercih edilir Kolon Kromatografisinin Uygulanması Kolon kromatografisinde kullanılan kolon, altı musluklu silindirik bir borudan oluşmaktadır. Ayrılacak karışımı kolona vermeden önce; Kolonun en alt kısmına küçük bir miktar cam pamuğu yerleştirilir. Böylece kolon içindeki adsorbanın aşağıdan kaçması engellenir. Kullanılan adsorbanın düzgün bir şekilde (yere paralel) durması, ayırım kalitesi için önemli olduğundan pamuğun üzerine yaklaşık 1 cm yüksekliğinde kuartz kumu konur. Kullanılacak adsorban, hareketli faz olarak belirlenmiş çözücü ya da çözücü karışımının bir kısmıyla karıştırılarak bulamaç haline getirilir. Hava kabarcığı kalmaması için iyice çalkalanır. Kolonun musluğu kapatılır ve ilk olarak bir miktar çözücü konur. Sonrasında adsorban bulamacı dikkatli bir şekilde kolona doldurulur. Adsorban kolona iyice yerleştikten sonra musluk açılarak fazla çözücünün akması sağlanır. Adsorbanın üst yüzeyinin düzgün ve yere paralel olması, üst yüzeyinin ıslak kalması önemlidir. Üst yüzeyin düzgünlüğünü korumak için tekrar kuartz kum kullanılarak kolon kullanıma hazır hale getirilir. 8

10 Şekil. Kromatografik Ayırma Basamakları Ayırımın başarılı bir şekilde gerçekleştirilmesi için karışımın kolona çok dikkatli ve düzgün bir şekilde verilmesi gerekmektedir. Karışımı mümkün olduğunca dar bir zon halinde vermek en idealidir. Sıvı maddeler çok viskoz değilse çözücüsüz verilebilir, katı maddeler çok seyreltik olmayan çözelti halinde verilmelidir. Çözelti hacmi çok fazla olmamalıdır. Çünkü öyle olduğu takdirde karışımdaki maddeler kolona farklı zamanda gireceğinden ayrılmada sorunlar olabilir. Ayrılacak karışım kolona verilirken; Kolon çözücüsü üstteki kum yüzeyine kadar boşaltılır. Musluk kapatılarak karışım çözeltisi bir damlalık yardımıyla yavaşça kolona verilir. Kum yüzeyinde çökmelerin önlenmesi için çözelti doğrudan kum üzerine damlatılmaz; kolon çeperlerinden yavaşça uygulanır. Kolon kenarlarında kalan maddeler az miktarda çözücü ile yıkanır, musluk tekrar açılarak çözeltinin kum yüzeyine gelmesi sağlanır. Kolon yürütücü çözücü ile doldurulur. 9

11 Kolona madde uygulanıp yürütücü çözücü eklendikten sonra, çözücü etkisiyle karışımdaki maddeler yavaş yavaş bantlar şeklinde birbirinden ayrılır. Bantlar halinde ayrılan maddelerin toplanması ve çözücülerin uçurulmasıyla kromatografi sonlandırılır Gaz kromatografisi Gaz kromatografisi mol kütlesi g/mol arasında olan organik ve anorganik gazların, kolayca buharlaşabilen sıvı ve katıların uçucu bir çözücü içinde çözünmüş haldeki örneklerini analiz etmek için kullanılır. Gaz kromatografisinin; giriş bölümünde bahsedilen avantajlarının yanısıra ppm ve ppb seviyesinde duyarlı ve kolay ölçüm yapabilme, kütle spektrometresi ile birlikte kullanılabilme, yüksek doğrulukla nicel analiz yapabilme, mikrolitre seviyesinde az miktarda örnek ile çalışabilme ve güvenilir olma gibi avantajları da vardır. Bu avantajlarının yanı sıra; uçucu örneklerle çalışma zorunluluğu, ısıl olarak kararsız örnekler için pek uygun olmaması, preparatif örneklerle çalışmanın oldukça zor olması, kromatografik olarak ayrılan maddenin karakterizasyonu için genellikle kütle spektrometrisi başta olmak üzere başka spektroskopi yöntemleri gerektirmesi gibi dezavantajları vardır. GC cihazı ile analiz edilecek örneklerin, oldukça yüksek buhar basıncına sahip olması gerektiği için, GC cihazı için kullanışlı üst sıcaklık limiti genellikle C'dir. Bu sıcaklık limitini de sabit faz olarak kullanılan maddenin (uçucu olmayan sıvının filmin) kararlılığı belirler. Kaynama noktası aşağı-yukarı 500 C yi, mol kütlesi de 1000 g/mol ü aşmayan maddeler GC cihazı ile analize uygun olup, bu kriterlere uygun yüz binlerce hatta milyonlarca maddenin GC cihazı ile nitel ve nicel analizi yapılabilmektedir. Bu nedenle gaz kromatografisi cihazının olmadığı bir kimya analiz laboratuvarı düşünmek zordur. 10

12 Şekil. Gaz Kromatografi cihazının şematik gösterimi Çözelti halinde örneklerin GC ile analizi şu şekilde gerçekleştirilir. Önce uçucu bir çözücü içinde çözünmüş örnek, mikrolitre kapasiteli bir enjektör yardımıyla cihazın enjeksiyon ünitesine enjekte edilir. Enjeksiyon ünitesi, cihaz tarafından sıcaklığı kontrol edilen bir bölmedir ve mümkün olduğunca, örnekteki en yüksek kaynama noktasına sahip bileşenin kaynama noktasından daha yüksek bir sıcaklığa ayarlanır. Böylece enjekte edilen örnek bileşenlerinin kolayca buharlaşması sağlanır. Hareketli faz olarak kullanılan taşıyıcı gaz ile enjeksiyon ünitesinde buharlaşan örnek bileşenlerinin kolona taşınması sağlanır. Bileşenler kolonda sabit faz ile etkileşimleri sonucu farklı hızlarda hareket ederek kolon boyunca ilerler ve böylece birbirlerinden ayrılarak farklı zamanlarda kolonu terk ederler. Örnekteki bir maddenin enjeksiyon anından kolonu terk etmesine kadar geçen süreye alıkonma zamanı denir. Kolon ucunda bulunan bir dedektör sayesinde her bileşenin miktarıyla orantılı sinyali elde edilir. Bu sinyaller bir bilgisayar programı yardımıyla örneğe ait kromatograma dönüştürülür ve böylece bir gaz kromatografisi analiz süreci tamamlanmış olur Gaz Kromatografisinin Uygulamaları Gaz kromatografisi, kolayca buharlaştırılabilen maddelerin kalitatif ve kantitatif analizinde oldukça yaygın olarak kullanılmaktadır. Bugün için kaynama noktası

13 450 C ye kadar olan maddelerin analizi gaz kromatografisi cihazı ile gerçekleştirilebilmektedir Kalitatif Analiz Gaz kromatografisinde bir maddenin enjeksiyon anından kolonu terk etmesine kadar geçen süreye alıkonma zamanı dendiği daha önce tanımlanmıştı. Aynı kolonda, aynı sıcaklık programında ve aynı taşıyıcı gaz akış hızında yapılan analizler sonucu bir bileşenin alıkonma zamanı için aynı değer elde edilir. Bir gaz kromatografisi analiz sonucu elde edilen kromatogramdaki bileşenlerin alıkonma zamanlarına bakılarak kalitatif analiz yapılabilmektedir. Kalitatif analiz amacıyla önce karışımın gaz kromatografisi cihazı ile analizi yapılarak karışıma ait kromatogram elde edilir. Sonra karışımdaki bir bileşenin ne olduğunu belirlemek için, o bileşenin hangi bileşen olduğu düşünülüyorsa, o maddenin saf bir örneğinin aynı şartlarda analizi yapılır ve elde edilen kromatogramlardaki alıkonma zamanları karşılaştırılır. Eğer alıkonma zamanları aynı ise bu iki madde kesin olmasa da büyük olasılıkla aynı maddedir. Bu amaçla kullanılan başka bir yöntem de; kromatogramı alınmış analiz karışımına, bileşenlerden biri olduğu düşünülen madde ilave edilir ve aynı şartlarda analizi yapılır. Bu şekilde elde edilen yeni kromatogramda, herhangi bir yeni pik gözlenmiyorsa ve ilk kromatograma göre madde ilavesinden sonra elde edilen kromatogramdaki piklerden birinin pik alanında (veya pik yüksekliğinde) bir artış gözleniyorsa, bu durumda pik alanında artış gözlenen bileşenin, ilave edilen madde olduğu düşünülür. Bu yöntemlerin herhangi biri kullanılarak gaz kromatografisi ile kalitatif analiz yapılabilmektedir. Ancak her iki yöntem de bir maddenin %100 ne olduğunu belirlemede yeterli değildir. Çünkü alıkonma zamanı her madde için spesifik bir değer değildir. Bu amaçla başka kanıtlara da ihtiyaç vardır. Kalitatif tayinde en yaygın kullanılan yöntem gaz kromatografisinde dedektör olarak kütle spektrometresini (GC-MS) kullanmaktır. Kalitatif analiz amacıyla GC-MS in yanı sıra gaz kromatografisi ile Fourier Transform Infrared in (FTIR) birleşik kullanıldığı sistemler de vardır. Hatta gaz kromatografisi kolonunun ardına bu iki sistemin ardı ardına konulduğu sistemlerde mevcuttur Kantitatif Analiz Gaz kromatografisi ile kantitatif analiz, elde edilen kromatogramdaki piklerin altında kalan alan veya pik yüksekliğinden yararlanılarak yapılır. Ancak gaz kromatografisinde 12

14 kullanılan dedektörlerin, her tür maddeye aynı derecede cevap vermediği unutulmamalıdır. En yaygın kullanılan alev iyonlaştırma dedektöründe de aynı sorunla karşılaşılır. Bu nedenle gaz kromatografisi ile kantitatif analizdeki hatayı en aza indirmek için dedektör cevap verme faktörünü (DCVF) belirlemek oldukça yararlı olur. DCVF nü belirlemek için maddenin saf halinin elde olması gerekmektedir. DCVF ü belirlenirken önce bir madde standart madde olarak belirlenir ve bu maddenin DCVF ü 1 olarak alınır. Daha sonra kantitatif analizi yapılacak madde veya maddelerin saf hallerinin ve standart maddenin belirli miktarları ile hazırlanan karışımın analizi yapılır ve kromatogram elde edilir. İstenirse bu işlem her madde ile standart madde için tek tek de yapılabilir. Kantitatif analizi yapılacak bileşenin ve standart maddenin kütleleri ve elde edilen kromatogramdaki pik alanları aşağıdaki denklemde yerine konarak bileşenin DCVF nün değeri belirlenir. Karışımda kantitatif analizi yapılacak her bileşen için bu hesaplama yapılır. Analiz edilecek örnek için enjeksiyondan gelebilecek hataları da engellemek adına, örnek karışımın içine DCVF ünü belirlemede kullanılan standart maddeden belirli bir miktarda eklenerek örneğin analizi yapılır. Örnek karışımının elde edilen kromatogramındaki bir bileşenin pik alanı, bir önceki aşamada o bileşen için hesaplanan DCVF ü ve örneğe eklenen standart maddenin kütlesinin değeri aşağıdaki denklemde yerine konarak bileşenin kütle değeri belirlenir. Örnekte kantitatif analizi yapılmak istenen her bileşen için bu hesaplama yapılır. Şimdi yukarıda verilen formülleri kullanarak aşağıda verilen kromatogramlardaki B maddesinin önce DCVF nü ardından gram olarak miktarını bulalım. 13

15 14

16 2. SPEKTROSKOPİK YÖNTEMLER Ultraviyole ve Görünür Alan Spektroskopisi Floresans ve Fosforesans Spektroskopisi Atomik Absorbsiyon Spektroskopisi Titreşim(İnfrared + Raman) Spektroskopisi Nükleer Mağnetik Rezonans( NMR) Spektroskopisi Kütle Spektroskopisi Elementel Analiz X-ışınları Spektroskopisi Yüzey Analiz Metotları Mağnetik Süsseptibilite Termal Analiz Metotları 15

17 2.1. ULTRAVİYOLE ve GÖRÜNÜR ALAN SPEKTROSKOPİSİ (UV-vis) Dalga boyları nm arası olan ışınların kullanıldığı spektroskopidir nm arası ultraviyole (morötesi), nm arası görünür bölgedir. Bu bölgeye düşen ışınların enerjileri kkal/mol arasındadır. Bu büyüklükteki enerji molekülün temel hal orbitallerindeki elektronların uyarılmasına yani uyarılmış hal orbitallerine geçmesine neden olur. Bu olaya Elektronik Geçiş denir UV-Görünür Bölge Spektroskopisi UV-Görünür bölge ışınlarının bir molekül veya çok atomlu iyonlar tarafından absorbsiyonu ile molekülün bağ elektronları veya değerlik elektronları temel düzeyden daha yüksek enerji düzeyli bir orbitale geçer ve uyarılmış molekül (M*) oluşur. M + hv M* Uyarılmış molekül s gibi kısa bir sürede tekrar temel hale döner ve bu duruma durulma adı verilir. Temel duruma dönüş ışımasız yolla (çarpışma vb.) veya ışımalı yolla (floresans veya fosforesans) olabilir. Durulmaya uğrayan tür, çevresinde hafif bir sıcaklık artışına neden olur. M* M + ısı Bir molekülün elektronlarının yüksek enerjili düzeylere uyarılmasında absorplanan veya uyarılmış molekülün temel düzeye dönüşü sırasında yayılan ışıma enerjileri, elektromağnetik spektrumun ultraviyole veya görünür bölgesi sınırları içindedir. Moleküler 16

18 spektrum, elektronik düzeyler arasındaki geçişlere ek olarak dönme ve titreşim düzeylerinde de geçişleri içerir. Çünkü elektronik düzeyler arasında titreşim, titreşim düzeyleri arasında da dönme düzeyleri bulunur. Bunun sonucunda şekilde görüldüğü gibi bir elektron E 0 elektronik düzeyinden E 1 elektronik düzeyine geçtiğinde titreşim düzeyleri ve dönme düzeylerinde geçişler olur. Bir molekülün toplam enerjisi, E, aşağıda verildiği gibi ifade edilir. E = E elektronik + E titreşim + E dönme Burada E elektronik molekülün dış orbitallerindeki elektronlara ilişkin enerji, E titreşim atomlar arası titreşimlere ilişkin enerji ve E dönme molekülün ağırlık merkezi etrafında dönmesine ilişkin enerjidir. Bu nedenle moleküllerin spektrumları, çok sayıda yakın dalga boylu, fakat ayrı ayrı çizgilerden oluşan bir bant spektrumu olarak gözlenir ve atom spektrumlarına oranla daha karmaşıktır. UV-Görünür alanda absorpsiyon, genellikle bağ elektronlarının uyarılmasından kaynaklanır. Bu nedenle, absorpsiyon piklerinin dalga boyları, incelenen molekülün bağları hakkında bilgi verir ve bir moleküldeki fonksiyonel grupları tanımak için kullanılır Absorplayıcı Türler UV-Görünür bölge ışınları hem organik hem de anorganik moleküller tarafından absorplanabilir. Anorganik moleküllerde metalin d ve f elektronlarının uyarılması söz konusu 17

19 iken organik moleküllerde moleküler orbitaller arası geçiş söz konusudur. Moleküler orbital bağ teorisine göre bir molekülde σ, π bağ orbitalleri, σ*, π* antibağ orbitalleri ve n ile gösterilen bağlanmaya katılmayan serbest elektronların yerleştiği orbitalleri vardır. İki atomik orbital birleştiğinde, ya düşük enerjili bir bağ molekül orbitali veya yüksek enerjili bir antibağ molekül orbitali oluşur. Molekülün değerlik elektronları temel durumda bu orbitallerden herhangi birinde bulunabilir ve ışın absorplayarak daha üst enerjili orbitale geçebilir. Kararlı halde bir molekülün elektronları, bağ orbitallerini işgal eder. Bağ yapmayan bir elektronun enerji seviyesi, bağ ve anti bağ orbitallerinin enerji düzeyleri arasında yer alır. Şekil'de moleküler orbitallerin enerji farklılıklar gösterilmiştir ve görüldüğü gibi dört tür elektronik geçiş olasıdır. Bir molekülde sadece tek bağlar varsa, tek bağ daima σ bağıdır ve o molekül için σ σ* geçişi olabilir. Çift ve üçlü bağlarda ise biri σ diğerleri daima π bağıdır. Oksijen, kükürt ve azot gibi bazı atomları içeren moleküllerde σ ve π orbitallerine ilaveten n orbitali de vardır. σ, π, n, σ*, π* orbitallerini içeren bir molekülde teorik olarak σ-σ*, π-π*, n-σ*, n-π*, σ-π*, π-σ* geçişleri olabilir. Bu geçişlerden ilk dördü daha önemlidir. Son ikisi çok zayıf geçişlerdir. UV-Görünür bölge ışınlarının absorpsiyonu sonucunda bir elektronun temel düzeyden uyarılmış düzeye çıkmasında, absorplanan ışımanın dalga boyunu atomların bağlanma türleri belirler. Yani tekli bağlardan oluşan moleküller ile çiftli ve üçlü bağlardan oluşan moleküllerin absopladıkları ışının enerjisi farklılık gösterir. Çünkü şekilde görüldüğü gibi bu bağlanmalara ait elektronların geçişleri için gerekli enerji miktarları farklıdır. Uyarılmış ve temel düzeyler arasındaki enerji farkı ΔE ile gösterilirse, ΔE σ-σ* > ΔE n-σ* ΔE π-π* > ΔE 18

20 n-π*'dır. Moleküllerde, ışın absorplanmasından sorumlu olan fonksiyonel gruplara kromofor denir. Kromofor üzerinde absorpsiyonun dalga boyunu ve şiddetini değiştiren gruplara ise oksokrom denir. Oksokromlar ışın absorplayan kromofor grubunun elektron yoğunluğunu değiştirirler. Örneğin benzenin 256 nm dalga boyundaki absorpsiyonu, yapısına sübstitüe hidroksil (-OH) grubunun takılması ile (fenol molekülü) 270 nm ye, amin (-NH 2 ) grubunun takılması ile de (anilin molekülü) 280 nm ye kayar. Bir molekülün absorpsiyon bandının daha uzun dalga boylarına kaymasına kırmızıya kayma (batokromik etki), daha kısa dalga boylarına kaymasına maviye kayma (hipsokromik etki), absorpsiyon bandının şiddetinin azalmasına hipokromik etki ve artmasına ise hiperkromik etki adı verilir. Molekül orbitallerinin enerjileri, çözücü, sübstitüent ve konjugasyon gibi birçok faktör tarafından etkilenir. Örneğin bütadien türevlerinde, konjugasyonun dalga boyuna etkisi aşağıda verilmiştir ve görüldüğü gibi konjugasyon sayısının artması ile dalga boyu kırmızıya kaymıştır. 19

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ Atomik Absorpsiyon Spektroskopisi Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY GİRİŞ Esası: Temel düzeydeki element atomlarının UV-Görünür bölgedeki monokromatik ışınları Lambert-Beer yasasına göre

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ UV-Görünür Bölge Moleküler Absorpsiyon Spektroskopisi Yrd. Doç.Dr. Gökçe MEREY GENEL BİLGİ Çözelti içindeki madde miktarını çözeltiden geçen veya çözeltinin tuttuğu ışık miktarından

Detaylı

SPEKTROSKOPİ. Spektroskopi ile İlgili Terimler

SPEKTROSKOPİ. Spektroskopi ile İlgili Terimler SPEKTROSKOPİ Spektroskopi ile İlgili Terimler Bir örnekteki atom, molekül veya iyonlardaki elektronların bir enerji düzeyinden diğerine geçişleri sırasında absorplanan veya yayılan elektromanyetik ışımanın,

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ Spektroskopiye Giriş Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY SPEKTROSKOPİ Işın-madde etkileşmesini inceleyen bilim dalına spektroskopi denir. Spektroskopi, Bir örnekteki atom, molekül veya iyonların

Detaylı

KROMATOGRAFİ. Bir parça kağıt şeridin aşağı hizasından 1 cm kadar yukarısına bir damla siyah mürekkep damlatınız.

KROMATOGRAFİ. Bir parça kağıt şeridin aşağı hizasından 1 cm kadar yukarısına bir damla siyah mürekkep damlatınız. KROMATOGRAFİ Kromatografi, bir karışımda bulunan maddelerin, biri sabit diğeri hareketli faz olmak üzere birbirleriyle karışmayan iki fazlı bir sistemde ayrılması ve saflaştırılması yöntemidir. KROMATOGRAFİ

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ Infrared (IR) ve Raman Spektroskopisi Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY TİTREŞİM Molekülleri oluşturan atomlar sürekli bir hareket içindedir. Molekülde: Öteleme hareketleri, Bir eksen

Detaylı

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 9. Hafta (11.04.

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 9. Hafta (11.04. Laboratuvar Tekniği Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 9. Hafta (11.04.2014) 1 9. Haftanın Ders İçeriği Beer-Lambert Kanunu Spektrofotometre 2 Beer-Lambert

Detaylı

Infrared Spektroskopisi ve Kütle Spektrometrisi

Infrared Spektroskopisi ve Kütle Spektrometrisi Infrared Spektroskopisi ve Kütle Spektrometrisi 1 Giriş Spektroskopi, yapı tayininde kullanılan analitik bir tekniktir. Nümuneyi hiç bozmaz veya çok az bozar. Nümuneden geçirilen ışımanın dalga boyu değiştirilir

Detaylı

Raman Spektroskopisi

Raman Spektroskopisi Raman Spektroskopisi Çalışma İlkesi: Bir numunenin GB veya yakın-ir monokromatik ışından oluşan güçlü bir lazer kaynağıyla ışınlanmasıyla saçılan ışının belirli bir açıdan ölçümüne dayanır. Moleküllerin

Detaylı

Ultraviyole-Görünür Bölge Absorpsiyon Spektroskopisi

Ultraviyole-Görünür Bölge Absorpsiyon Spektroskopisi UV Ultraviyole-Görünür Bölge Absorpsiyon Spektroskopisi Doğrudan alınan güneşışığı %47 kızılötesi, %46 görünür ışık ve %7 morötesi ışınımdan oluşur. Spektroskopik Yöntemler Spektrofotometri (UV-Visible,

Detaylı

KROMOTOGRAFİK YÖNTEMLER

KROMOTOGRAFİK YÖNTEMLER KROMOTOGRAFİK YÖNTEMLER A. METODUN ÖZETİ Kromatografi, bir karışımda bulunan maddelerin, biri sabit diğeri hareketli faz olmak üzere birbirleriyle karışmayan iki fazlı bir sistemde ayrılması ve saflaştırılması

Detaylı

Spektroskopi. Madde ile ışın arasındaki etkileşmeyi inceleyen bilim dalıdır.

Spektroskopi. Madde ile ışın arasındaki etkileşmeyi inceleyen bilim dalıdır. Spektroskopi Madde ile ışın arasındaki etkileşmeyi inceleyen bilim dalıdır. Bu yöntemde bir örnekteki atom, molekül veya iyonların, bir enerji düzeyinden diğerine geçişleri sırasında absorplanan veya yayılan

Detaylı

Total protein miktarının bilinmesi şarttır:

Total protein miktarının bilinmesi şarttır: Total protein miktarının bilinmesi şarttır: protein veriminin belirlenmesi saflık kontrolu deneylerin optimizasyonu spesifik aktivite tayini ve saflaştırma derecesinin belirlenmesi (enzimler için) KULLANILAN

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ. X-Işını Spektroskopisi Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ. X-Işını Spektroskopisi Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ X-Işını Spektroskopisi Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY X-IŞINI SPEKTROSKOPİSİ X-ışını spektroskopisi, X-ışınlarının emisyonu, absorbsiyonu ve difraksiyonuna (saçılması) dayanır. Kalitatif

Detaylı

PERİYODİK CETVEL-ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR

PERİYODİK CETVEL-ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR PERİODİK CETVEL-ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR 1. Bir elementin periyodik cetveldeki yeri aşağıdakilerden hangisi ile belirlenir? A) Atom ağırlığı B) Değerliği C) Atom numarası D) Kimyasal özellikleri E) Fiziksel

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi (HPLC) Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY SIVI KROMATOGRAFİSİ Hareketli fazın sıvı olduğu bu kromatografi türünde sabit faz bir dolgu maddesi üzerine

Detaylı

ATOMİK YAPI. Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0

ATOMİK YAPI. Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0 ATOMİK YAPI Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0 Elektron Kütlesi 9,11x10-31 kg Proton Kütlesi Nötron Kütlesi 1,67x10-27 kg Bir kimyasal elementin atom numarası (Z) çekirdeğindeki

Detaylı

Moleküler Lüminesans Spektroskopisi. (Floresans, Fosforesans, Kemilüminesans)

Moleküler Lüminesans Spektroskopisi. (Floresans, Fosforesans, Kemilüminesans) Moleküler Lüminesans Spektroskopisi (Floresans, Fosforesans, Kemilüminesans) Çalışma ilkesi: Bu yöntemlerin her birinde, analit molekülleri, emisyon (floresans, fosforesans ve kemilüminesans) spektrumları

Detaylı

KİMYASAL DENGE. AMAÇ Bu deneyin amacı öğrencilerin reaksiyon denge sabitini,k, deneysel olarak bulmalarıdır.

KİMYASAL DENGE. AMAÇ Bu deneyin amacı öğrencilerin reaksiyon denge sabitini,k, deneysel olarak bulmalarıdır. KİMYASAL DENGE AMAÇ Bu deneyin amacı öğrencilerin reaksiyon denge sabitini,k, deneysel olarak bulmalarıdır. TEORİ Bir kimyasal tepkimenin yönü bazı reaksiyonlar için tek bazıları için ise çift yönlüdür.

Detaylı

Ultraviyole (morötesi) / Visible (Görünür Bölge) Moleküler Absorpsiyon spektroskopisi

Ultraviyole (morötesi) / Visible (Görünür Bölge) Moleküler Absorpsiyon spektroskopisi Ultraviyole (morötesi) / Visible (Görünür Bölge) Moleküler Absorpsiyon spektroskopisi Çalışma ilkesi: Moleküler absorpsiyon spektroskopisi 160-780 nm dalga boyları arasındaki ışığın b ışın yoluna sahip

Detaylı

METAL ANALİZ YÖNTEMİ (ALEVLİ ATOMİK ABSORPSİYON SPEKTROMETRE CİHAZI İLE )

METAL ANALİZ YÖNTEMİ (ALEVLİ ATOMİK ABSORPSİYON SPEKTROMETRE CİHAZI İLE ) METAL ANALİZ YÖNTEMİ (ALEVLİ ATOMİK ABSORPSİYON SPEKTROMETRE CİHAZI İLE ) YÖNTEM YÖNTEMĐN ESASI VE PRENSĐBĐ Atomik absorpsiyon spektrometresi cihazında numune alevin içerisine püskürtülür ve atomize edilir.

Detaylı

Bileşiğin basit formülünün bulunması (moleküldeki C, H, O, X atomlarının oranından, veya molekül ağırlığından)

Bileşiğin basit formülünün bulunması (moleküldeki C, H, O, X atomlarının oranından, veya molekül ağırlığından) 1 SPEKTROSKOPİ PROBLEMLERİ Ref. e_makaleleri, Enstrümantal Analiz, Kütle Spektrometre Uygulamaları Molekül yapısı bilinmeyen bir organik molekülün yapısal formülünün tayin edilmesi istendiğinde, başlangıç

Detaylı

ALEV FOTOMETRESİ İLE SODYUM VE POTASYUM ANALİZİ. Alev fotometresinde kullanılan düzeneğin şematik gösterimi şekil 1 deki gibidir.

ALEV FOTOMETRESİ İLE SODYUM VE POTASYUM ANALİZİ. Alev fotometresinde kullanılan düzeneğin şematik gösterimi şekil 1 deki gibidir. ALEV FOTOMETRESİ İLE SODYUM VE POTASYUM ANALİZİ ALEV FOTOMETRESİ Alev fotometresinde kullanılan düzeneğin şematik gösterimi şekil 1 deki gibidir. Slit Slit Ayna Numune Filtre Dedektör Alev Galvanometre

Detaylı

GENEL KİMYA. 4. Konu: Kimyasal türler, Kimyasal türler arasındaki etkileşimler, Kimyasal Bağlar

GENEL KİMYA. 4. Konu: Kimyasal türler, Kimyasal türler arasındaki etkileşimler, Kimyasal Bağlar GENEL KİMYA 4. Konu: Kimyasal türler, Kimyasal türler arasındaki etkileşimler, Kimyasal Bağlar Kimyasal Türler Doğada bulunan bütün maddeler tanecikli yapıdadır. Maddenin özelliğini gösteren küçük yapı

Detaylı

3.1 ATOM KÜTLELERİ... 75 3.2 MOL VE MOLEKÜL KAVRAMLARI... 77 3.2.1 Mol Hesapları... 79 SORULAR 3... 84

3.1 ATOM KÜTLELERİ... 75 3.2 MOL VE MOLEKÜL KAVRAMLARI... 77 3.2.1 Mol Hesapları... 79 SORULAR 3... 84 v İçindekiler KİMYA VE MADDE... 1 1.1 KİMYA... 1 1.2 BİRİM SİSTEMİ... 2 1.2.1 SI Uluslararası Birim Sistemi... 2 1.2.2 SI Birimleri Dışında Kalan Birimlerin Kullanılması... 3 1.2.3 Doğal Birimler... 4

Detaylı

MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir.

MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir. MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir. Her maddenin bir kütlesi vardır ve bu tartılarak bulunur. Ayrıca her

Detaylı

ELEMENT VE BİLEŞİKLER

ELEMENT VE BİLEŞİKLER ELEMENT VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri: a) Elementler: Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

ENSTRÜMANTAL ANALİZ. Lambert-Beer Yasası ABSORPSİYON SPEKTROFOTOMETRİSİ. Absorpsiyometride kullanılan temel kavramlar

ENSTRÜMANTAL ANALİZ. Lambert-Beer Yasası ABSORPSİYON SPEKTROFOTOMETRİSİ. Absorpsiyometride kullanılan temel kavramlar ABSORPSİYON SPEKTROFOTOMETRİSİ Işının absorpsiyon düzeyinin ölçülmesi ile gerçekleştirilen analizlere absorpsiyometri denir. ENSTRÜMANTAL ANALİZ Spektrofotometrik yöntemler Doğal olarak renkli veya sonradan

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ Nükleer Manyetik Rezonans (NMR) Spektroskopisi Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY GİRİŞ NMR organik bilesiklerin yapılarının belirlenmesinde kullanılan en güçlü tekniktir. Çok çesitli çekirdeklerin

Detaylı

Atomik Emisyon Spektroskopisi

Atomik Emisyon Spektroskopisi Atomik Emisyon Spektroskopisi Çalışma İlkesi: Uyarılmış enerji düzeyine çıkarılan atomların ve tek atomlu iyonların daha düşük enerjili düzeylere geçişlerinde yaydıkları ultraviyole ve görünür bölge ışımasının

Detaylı

Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon

Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon 3. Deney Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon Sentezlerde istenen ürünü yan ürünlerden, fazla miktardaki veya tepkimeye girmemiş başlangıç bileşiklerinden, safsızlıklardan ve çözeltiden ayırmak

Detaylı

HPLC (Yüksek Basınçlı Sıvı Kromotografisi)

HPLC (Yüksek Basınçlı Sıvı Kromotografisi) HPLC (Yüksek Basınçlı Sıvı Kromotografisi) HPLC yöntemi bir sıvıda çözünmüş bileşenlerin, bir kolon içerisinde bulunan genellikle katı bir destek üzerindeki sabit faz ile değişik etkileşimlere girmesi,

Detaylı

ÇÖZELTİ HAZIRLAMA. Kimyasal analizin temel kavramlarından olan çözeltinin anlamı, hazırlanışı ve kullanılışının öğrenilmesidir.

ÇÖZELTİ HAZIRLAMA. Kimyasal analizin temel kavramlarından olan çözeltinin anlamı, hazırlanışı ve kullanılışının öğrenilmesidir. 1. DENEYİN AMACI ÇÖZELTİ HAZIRLAMA Kimyasal analizin temel kavramlarından olan çözeltinin anlamı, hazırlanışı ve kullanılışının öğrenilmesidir. 2. DENEYİN ANLAM VE ÖNEMİ Bir kimyasal bileşikte veya karışımda

Detaylı

Genel Kimya. Bölüm 7: ÇÖZELTİLER VE ÇÖZÜNÜRLÜK. Yrd. Doç. Dr. Mustafa SERTÇELİK Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü

Genel Kimya. Bölüm 7: ÇÖZELTİLER VE ÇÖZÜNÜRLÜK. Yrd. Doç. Dr. Mustafa SERTÇELİK Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü Genel Kimya Bölüm 7: ÇÖZELTİLER VE ÇÖZÜNÜRLÜK Yrd. Doç. Dr. Mustafa SERTÇELİK Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü ÇÖZELTİ VE TÜRLERİ Eğer bir madde diğer bir madde içinde molekül, atom veya iyonları

Detaylı

İYON TEPKİMELERİ. Prof. Dr. Mustafa DEMİR. (Kimyasal tepkimelerin eşitlenmesi) 03-İYON TEPKİMELERİ-KİMYASAL TEPKİMELERİN EŞİTLENMESİ 1 M.

İYON TEPKİMELERİ. Prof. Dr. Mustafa DEMİR. (Kimyasal tepkimelerin eşitlenmesi) 03-İYON TEPKİMELERİ-KİMYASAL TEPKİMELERİN EŞİTLENMESİ 1 M. İYN TEPKİMELERİ (Kimyasal tepkimelerin eşitlenmesi) Prof. Dr. Mustafa DEMİR 0İYN TEPKİMELERİKİMYASAL TEPKİMELERİN EŞİTLENMESİ 1 Bir kimyasal madde ısı, elektrik veya çözücü gibi çeşitli fiziksel veya kimyasal

Detaylı

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği. DENEY NO: 6 DENEYİN ADI: DOYMUŞ NaCl ÇÖZELTİSİNİN ELEKTROLİZİ

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği. DENEY NO: 6 DENEYİN ADI: DOYMUŞ NaCl ÇÖZELTİSİNİN ELEKTROLİZİ HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 6 DENEYİN ADI: DOYMUŞ NaCl ÇÖZELTİSİNİN ELEKTROLİZİ DENEYİN AMACI: Doymuş NaCl çözeltisinin elektroliz sonucu elementlerine ayrışmasının

Detaylı

GARP LİNYİTLERİ İŞLETMESİ MÜESSESESİ MÜDÜRLÜĞÜ LABORATUVAR ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ

GARP LİNYİTLERİ İŞLETMESİ MÜESSESESİ MÜDÜRLÜĞÜ LABORATUVAR ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ GARP LİNYİTLERİ İŞLETMESİ MÜESSESESİ MÜDÜRLÜĞÜ LABORATUVAR ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ANALİZLERDE KULLANILAN CİHAZLAR Laboratuvarımız, Kömür Analiz Laboratuvarı, AR-GE Laboratuvarı ve Numune Hazırlama olmak üzere

Detaylı

3) Oksijenin pek çok bileşiğindeki yükseltgenme sayısı -2 dir. Ancak, H 2. gibi peroksit bileşiklerinde oksijenin yükseltgenme sayısı -1 dir.

3) Oksijenin pek çok bileşiğindeki yükseltgenme sayısı -2 dir. Ancak, H 2. gibi peroksit bileşiklerinde oksijenin yükseltgenme sayısı -1 dir. 5.111 Ders Özeti #25 Yükseltgenme/İndirgenme Ders 2 Konular: Elektrokimyasal Piller, Faraday Yasaları, Gibbs Serbest Enerjisi ile Pil-Potansiyelleri Arasındaki İlişkiler Bölüm 12 YÜKSELTGENME/İNDİRGENME

Detaylı

Enstrümantal Analiz, Elektromagnetik Işının Özellikleri

Enstrümantal Analiz, Elektromagnetik Işının Özellikleri 1 ELEKTROMAGNETİK IŞIN Absorbsiyon ve Emisyon Enstrümantal Analiz, Elektromagnetik Işının Özellikleri Vakumdan gelerek bir maddenin yüzeyleri arasına giren ışının elektriksel vektörü, ortamda bulunan atom

Detaylı

GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU

GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU Güneş ışınımı değişik dalga boylarında yayılır. Yayılan bu dalga boylarının sıralı görünümü de güneş spektrumu olarak isimlendirilir. Tam olarak ifade edilecek olursa;

Detaylı

SPEKTROSKOPİK ANALİZ YÖNTEMLERİ. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2004

SPEKTROSKOPİK ANALİZ YÖNTEMLERİ. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2004 SPEKTROSKOPİK ANALİZ YÖNTEMLERİ Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2004 1 Temel ilkeler Spektroskopi, bir örnekteki atom, molekül veya iyonların, bir enerji düzeyinden diğerine geçişleri sırasında

Detaylı

Kasetin arka yüzeyi filmin yerleştirildiği kapaktır. Bu kapakların farklı farklı kapanma mekanizmaları vardır. Bu taraf ön yüzeyin tersine atom

Kasetin arka yüzeyi filmin yerleştirildiği kapaktır. Bu kapakların farklı farklı kapanma mekanizmaları vardır. Bu taraf ön yüzeyin tersine atom KASET Röntgen filmi kasetleri; radyografi işlemi sırasında filmin ışık almasını önleyen ve ranforsatör-film temasını sağlayan metal kutulardır. Özel kilitli kapakları vardır. Kasetin röntgen tüpüne bakan

Detaylı

İÇİNDEKİLER TEMEL KAVRAMLAR - 2. 1. Atomlar, Moleküller, İyonlar...36. 1.2. Atomlar...36. 1.2. Moleküller...37. 1.3. İyonlar...37

İÇİNDEKİLER TEMEL KAVRAMLAR - 2. 1. Atomlar, Moleküller, İyonlar...36. 1.2. Atomlar...36. 1.2. Moleküller...37. 1.3. İyonlar...37 vi TEMEL KAVRAMLAR - 2 1. Atomlar, Moleküller, İyonlar...36 1.2. Atomlar...36 1.2. Moleküller...37 1.3. İyonlar...37 2. Kimyasal Türlerin Adlandırılması...38 2.1. İyonların Adlandırılması...38 2.2. İyonik

Detaylı

Soygazların bileşik oluşturamamasının sebebi bütün orbitallerinin dolu olmasındandır.

Soygazların bileşik oluşturamamasının sebebi bütün orbitallerinin dolu olmasındandır. KİMYASAL BAĞLAR Kimyasal bağ, moleküllerde atomları birarada tutan kuvvettir. Bir bağın oluşabilmesi için atomlar tek başına bulundukları zamankinden daha kararlı (az enerjiye sahip) olmalıdırlar. Genelleme

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU hasanyolcu.wordpress.com En az iki atomun belli bir düzenlemeyle kimyasal bağ oluşturmak suretiyle bir araya gelmesidir. Aynı atomda olabilir farklı atomlarda olabilir. H 2,

Detaylı

ÇÖZELTİLERİN KOLİGATİF ÖZELLİKLERİ

ÇÖZELTİLERİN KOLİGATİF ÖZELLİKLERİ ÇÖZELTİLERİN KOLİGATİF ÖZELLİKLERİ Çözeltilerin sadece derişimine bağlı olarak değişen özelliklerine koligatif özellikler denir. Buhar basıncı düşmesi, Kaynama noktası yükselmesi, Donma noktası azalması

Detaylı

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir.

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir. Bir fuel cell in teorik açık devre gerilimi: Formülüne göre 100 oc altinda yaklaşık 1.2 V dur. Fakat gerçekte bu değere hiçbir zaman ulaşılamaz. Şekil 3.1 de normal hava basıncında ve yaklaşık 70 oc da

Detaylı

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar 5.111 Ders Özeti #12 Bugün için okuma: Bölüm 2.9 (3. Baskıda 2.10), Bölüm 2.10 (3. Baskıda 2.11), Bölüm 2.11 (3. Baskıda 2.12), Bölüm 2.3 (3. Baskıda 2.1), Bölüm 2.12 (3. Baskıda 2.13). Ders #13 için okuma:

Detaylı

X-IŞINLARI FLORESAN ve OPTİK EMİSYON SPEKTROSKOPİSİ

X-IŞINLARI FLORESAN ve OPTİK EMİSYON SPEKTROSKOPİSİ X-IŞINLARI FLORESAN ve OPTİK EMİSYON SPEKTROSKOPİSİ 1. EMİSYON (YAYINMA) SPEKTRUMU ve SPEKTROMETRELER Onyedinci yüzyılda Newton un güneş ışığının değişik renkteki bileşenlerden oluştuğunu ve bunların bir

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ DENEYİN AMACI Gazlarda söz konusu olmayan yüzey gerilimi sıvı

Detaylı

A- LABORATUAR MALZEMELERİ

A- LABORATUAR MALZEMELERİ 1- Cam Aktarma ve Ölçüm Kapları: DENEY 1 A- LABORATUAR MALZEMELERİ 2- Porselen Malzemeler 3- Metal Malzemeler B- KARIŞIMLAR - BİLEŞİKLER Nitel Gözlemler, Faz Ayırımları, Isısal Bozunma AMAÇ: Karışım ve

Detaylı

Kimya Mühendisliği Bölümü, 2014/2015 Öğretim Yılı, Bahar Yarıyılı 0102-Genel Kimya-II Dersi, Dönem Sonu Sınavı

Kimya Mühendisliği Bölümü, 2014/2015 Öğretim Yılı, Bahar Yarıyılı 0102-Genel Kimya-II Dersi, Dönem Sonu Sınavı Kimya Mühendisliği Bölümü, 2014/2015 Öğretim Yılı, Bahar Yarıyılı 0102-Genel Kimya-II Dersi, Dönem Sonu Sınavı 20.05.2015 Soru (puan) 1 (20 ) 2 (20 ) 3 (20 ) 4 (25) 5 (20 ) 6 (20 ) Toplam Alınan Puan Not:

Detaylı

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI DENEYİN AMACI: ELEKTRİK ENERJİSİNİ KULLANARAK SUYU KENDİSİNİ OLUŞTURAN SAF MADDELERİNE

Detaylı

DENEYĐN ADI. Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması

DENEYĐN ADI. Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması DENEYĐN ADI Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması Deneyin amacı Organik bir bileşikte karbon ve hidrojen elementlerinin nitel olarak tayin etmek. Nicel ve nitel analiz

Detaylı

1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI

1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI ANALİTİK KİMYA DERS NOTLARI Yrd.Doç.Dr.. Hüseyin ÇELİKKAN 1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI Analitik kimya, bilimin her alanında faydalanılan, maddenin özellikleri hakkında bilgi veren yöntemlerin

Detaylı

Atomlar ve Moleküller

Atomlar ve Moleküller Atomlar ve Moleküller Madde, uzayda yer işgal eden ve kütlesi olan herşeydir. Element, kimyasal tepkimelerle başka bileşiklere parçalanamayan maddedir. -Doğada 92 tane element bulunmaktadır. Bileşik, belli

Detaylı

(1) (2) (A) (B) (C) (D) (E)

(1) (2) (A) (B) (C) (D) (E) Analitik Kimya-1 Aşağıda verilen çözeltiler NaH, Na 2 C 3 ve NaHC 3 ten birini veya ikisini içermektedir. Çözeltiden alınan 25.0 ml lik kısımlar (1) fenolftaleyn ve (2) bromokrezol yeşili indikatörleri

Detaylı

CANLILARIN KİMYASAL İÇERİĞİ

CANLILARIN KİMYASAL İÇERİĞİ CANLILARIN KİMYASAL İÇERİĞİ Prof. Dr. Bektaş TEPE Canlıların Savunma Amaçlı Kimyasal Üretimi 2 Bu ünite ile; Canlılık öğretisinde kullanılan kimyasal kavramlar Hiyerarşi düzeyi Hiyerarşiden sorumlu atom

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr. HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI Hazırlayan: Hale Sümerkan Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.Đnci Morgil ANKARA 2008 ÇÖZELTĐLER Çözeltiler, iki ya da daha fazla

Detaylı

Nükleer Manyetik Rezonans Spektroskopisi

Nükleer Manyetik Rezonans Spektroskopisi Nükleer Manyetik Rezonans Spektroskopisi Giriş NMR organik bileşiklerin yapılarının belirlenmesinde kullanılan en güçlü tekniktir. Çok çeşitli çekirdeklerin çalışılmasında kullanılabilir : 1 H 13 C 15

Detaylı

Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu. Test 1 in Çözümleri

Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu. Test 1 in Çözümleri 7 Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu 225 Test 1 in Çözümleri 1. Elektrikçe yüksüz parçacıklar olan fotonların kütleleri yoktur. Işık hızıyla hareket ettikleri için atom içerisinde bulunamazlar. Fotonlar

Detaylı

Fen ve Mühendislik Bilimleri İçin Enstrümental Analiz

Fen ve Mühendislik Bilimleri İçin Enstrümental Analiz ?????? ÜNİVERSİTESİ AÇIK KAYNAK DERS NOTLARI Fen ve Mühendislik Bilimleri İçin Enstrümental Analiz???? Düzenleme Tarihi December 7, 2010 Basım Yeri Malatya Fen ve Mühendislik Bilimleri İçin Enstrümental

Detaylı

Atomlar birleştiği zaman elektron dağılımındaki değişmelerin bir sonucu olarak kimyasal bağlar meydana gelir. Üç çeşit temel bağ vardır:

Atomlar birleştiği zaman elektron dağılımındaki değişmelerin bir sonucu olarak kimyasal bağlar meydana gelir. Üç çeşit temel bağ vardır: Atomlar birleştiği zaman elektron dağılımındaki değişmelerin bir sonucu olarak kimyasal bağlar meydana gelir. Üç çeşit temel bağ vardır: İyonik bağlar, elektronlar bir atomdan diğerine aktarıldığı zaman

Detaylı

( PİRUVİK ASİT + SU + ALKOL ) ÜÇLÜ SIVI-SIVI SİSTEMLERİNİN DAĞILIM DENGESİNİN İNCELENMESİ

( PİRUVİK ASİT + SU + ALKOL ) ÜÇLÜ SIVI-SIVI SİSTEMLERİNİN DAĞILIM DENGESİNİN İNCELENMESİ TOA17 ( PİRUVİK ASİT + SU + ALKOL ) ÜÇLÜ SIVI-SIVI SİSTEMLERİNİN DAĞILIM DENGESİNİN İNCELENMESİ B. Başlıoğlu, A. Şenol İstanbul Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 34320, Avcılar

Detaylı

Analitik Kimya. (Metalurji ve Malzeme Mühendisliği)

Analitik Kimya. (Metalurji ve Malzeme Mühendisliği) Analitik Kimya (Metalurji ve Malzeme Mühendisliği) 1. Analitik Kimya Maddenin bileşenlerinin belirlenmesi (teşhisi), bileşenlerinin ayrılması veya bileşenlerinin bağıl miktarlarının tayiniyle ilgilenir.

Detaylı

SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU

SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU Suyun polaritesinin etkileri Su molekülünün polar olması hidrojen bağlarının oluşmasına neden olur. 2 Su molekülü Oldukça basit yapılıdır. Tekli bağla bağlı olup

Detaylı

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2 On5yirmi5.com Madde ve özellikleri Kütlesi, hacmi ve eylemsizliği olan herşey maddedir. Yayın Tarihi : 21 Ocak 2014 Salı (oluşturma : 2/9/2016) Kütle hacim ve eylemsizlik maddenin ortak özelliklerindendir.çevremizde

Detaylı

MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ATOM

MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ATOM MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ATOM ATOMUN YAPISI Elementlerin tüm özelliğini gösteren en küçük parçasına atom denir. Atomu oluşturan parçacıklar farklı yüklere sa-hiptir. Atomda bulunan yükler; negatif

Detaylı

TURUNCU RENGĐN DANSI NASIL OLUR?

TURUNCU RENGĐN DANSI NASIL OLUR? KĐMYA EĞĐE ĞĐTĐM M SEMĐNER NERĐ PROF. DR. ĐNCĐ MORGĐL TURUNCU RENGĐN DANSI NASIL OLUR? HAZIRLAYAN: GÜLÇĐN YALLI KONU: ÇÖZELTĐLER KONU BAŞLIĞI: TURUNCU RENGĐN DANSI NASIL OLUR? ÇÖZELTĐLER Fiziksel özellikleri

Detaylı

ANALİTİK KİMYA SORU 1

ANALİTİK KİMYA SORU 1 ANALİTİK KİMYA SORU 1 a) Kçç ve H 2 S için verilecek Ka 1 ve Ka 2 denge ifadelerini kullanarak MS için çözünürlük ifadesini çıkarınız ve metal sülfürün çözünürlüğünün hidronyum iyonunun karesi ile arttığını

Detaylı

Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti

Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti Deneyin Temeli Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti Fotoelektrik etki modern fiziğin gelişimindeki anahtar deneylerden birisidir. Filaman lambadan çıkan beyaz ışık ızgaralı spektrometre

Detaylı

Çözeltiler. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006

Çözeltiler. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006 Çözeltiler Çözelti, iki veya daha fazla maddenin homojen bir karışımı olup, en az iki bileşenden oluşur. Bileşenlerden biri çözücü, diğeri ise çözünendir. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

SCHRÖDİNGER: Elektronun yeri (yörüngesi ve orbitali) birer dalga fonksiyonu olan n, l, m l olarak ifade edilen kuantum sayıları ile belirlenir.

SCHRÖDİNGER: Elektronun yeri (yörüngesi ve orbitali) birer dalga fonksiyonu olan n, l, m l olarak ifade edilen kuantum sayıları ile belirlenir. . ATOMUN KUANTUM MODELİ SCHRÖDİNGER: Elektronun yeri (yörüngesi ve orbitali) birer dalga fonksiyonu olan n, l, m l olarak ifade edilen kuantum sayıları ile belirlenir. Orbital: Elektronların çekirdek etrafında

Detaylı

ATOMIC SPECTROSCOPY. Elektromanyetik spektrum. Bölüm 7: ATOM SPEKTROSKOBİSİ. Malzeme Karakterizasyonu

ATOMIC SPECTROSCOPY. Elektromanyetik spektrum. Bölüm 7: ATOM SPEKTROSKOBİSİ. Malzeme Karakterizasyonu Malzeme Karakterizasyonu Bölüm 7: ATOM SPEKTROSKOBİSİ ATOMIC SPECTROSCOPY Elektromanyetik spektrum Bir çok ışık türü bilinir. Görünen ışık, kırmızı ötesi ışık (infared) ve morötesi (ultraviolet) ışıklar,

Detaylı

ERİME VE KAYNAMA NOKTASI TAYİNİ DENEYİ

ERİME VE KAYNAMA NOKTASI TAYİNİ DENEYİ 1 1 ERİME VE KAYNAMA NOKTASI TAYİNİ DENEYİ TEORİK BİLGİ: Organik kimyada, bileşikleri tanımak için bazı fiziksel özelliklerin bilinmesi gerekir. Bu bilgiler o maddenin saflığı hakkında da bilgi verir.

Detaylı

Dalton atom modelinde henüz keşfedilmedikleri için atomun temel tanecikleri olan proton nötron ve elektrondan bahsedilmez.

Dalton atom modelinde henüz keşfedilmedikleri için atomun temel tanecikleri olan proton nötron ve elektrondan bahsedilmez. MODERN ATOM TEORİSİ ÖNCESİ KEŞİFLER Dalton Atom Modeli - Elementler atom adı verilen çok küçük ve bölünemeyen taneciklerden oluşurlar. - Atomlar içi dolu küreler şeklindedir. - Bir elementin bütün atomları

Detaylı

PERİYODİK CETVEL

PERİYODİK CETVEL BÖLÜM4 W Periyodik cetvel, elementlerin atom numaraları esas alınarak düzenlenmiştir. Bu düzenlemede, kimyasal özellikleri benzer olan (değerlik elektron sayıları aynı) elementler aynı düşey sütunda yer

Detaylı

K213 ANALİTİK KİMYA I

K213 ANALİTİK KİMYA I K213 ANALİTİK KİMYA I Prof. Dr. Mustafa DEMİR 2008-2009 Eğitim Öğretim yılı Yaz OKULU M.DEMİR(ADU-AYDIN) 01-TEMEL KAVRAMLAR 1 Ders Programı Perşembe : 08.15-12.00 Cuma : 08.15-12.00 M.DEMİR(ADU-AYDIN)

Detaylı

Kimyasal analiz : bir örnekteki bileşenleri v bileşenlerin konsantrasyonların bulmak için yapılan işlemi genel adıdır.

Kimyasal analiz : bir örnekteki bileşenleri v bileşenlerin konsantrasyonların bulmak için yapılan işlemi genel adıdır. Analitik Kimya Kimyanın, maddelerin hangi bileşenlerden ve bileşenlerin hangi oranlarda (bağıl miktarlarda) olduğunu inceleyen dalı Analitik Kimya olarak isimlendirilir. bir ürünün istenen kalitede olup

Detaylı

GENEL KİMYA. Yrd.Doç.Dr. Tuba YETİM

GENEL KİMYA. Yrd.Doç.Dr. Tuba YETİM GENEL KİMYA KİMYASAL BAĞLAR Lewis Kuramı Kimyasal bağlanmada esas rolü dış kabuk elektronları (değerlik) oynar. Bazı durumlarda elektronlar bir atomdan diğerine aktarılır. Böylece oluşan (+) ve (-) yüklü

Detaylı

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ YÖNTEM YÖNTEMİN ESASI VE PRENSİBİ Fenolik maddeler uçucu özellik göstermeyen safsızlıklardan distilasyon işlemiyle ayrılır ve ph 7.9 ± 0.1 de potasyum ferriksiyanür

Detaylı

Sıvılar ve Katılar. Maddenin Halleri. Sıvıların Özellikleri. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN

Sıvılar ve Katılar. Maddenin Halleri. Sıvıların Özellikleri. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Sıvılar ve Katılar MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Sıcaklık düşürülürse gaz moleküllerinin kinetik enerjileri azalır. Bu nedenle, bir gaz yeteri kadar soğutulursa moleküllerarası

Detaylı

Dalga boyu aralığı Bölge. Dalga sayısı aralığı (cm. ) Yakın 0.78-2.5 12800-4000 Orta 2.5-50 4000-200 Uzak 50-1000 200-10

Dalga boyu aralığı Bölge. Dalga sayısı aralığı (cm. ) Yakın 0.78-2.5 12800-4000 Orta 2.5-50 4000-200 Uzak 50-1000 200-10 IR spektroskopisi Dalga boyu aralığı Bölge Dalga sayısı aralığı (cm (mm) ) Yakın 0.78-2.5 12800-4000 Orta 2.5-50 4000-200 Uzak 50-1000 200-10 Kızıl ötesi bölgesinde soğurma, moleküllerin titreşme ve dönme

Detaylı

Ayrıştırma ve Saflaştırma

Ayrıştırma ve Saflaştırma Ayrıştırma ve Saflaştırma Ayrıştırma Saflaştırma nin Sınıflandırılması Yöntemin temeli boyut kütle ve yoğunluk kompleks durumu fiziksel durum (faz) değişimi kimyasal durum değişimi fazlar arasında dağılım

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ Analiz Çeşitleri ve Temel Kavramlar Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY Analiz Nitel (Kalitatif) Analiz: Bir örnekte hangi bileşen ve/veya bileşenlerin (atom, iyon, molekül) olduğunun tayinine

Detaylı

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri DENEY 3 MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri AMAÇ: Maddelerin üç halinin nitel ve nicel gözlemlerle incelenerek maddenin sıcaklık ile davranımını incelemek. TEORİ Hal değişimi,

Detaylı

5.111 Ders Özeti #21 21.1

5.111 Ders Özeti #21 21.1 5.111 Ders Özeti #21 21.1 AsitBaz Dengesi Bölüm 10 Okunsun Konular: Asit ve Bazların Sınıflandırılması, Suyun Öziyonlaşması, ph Fonksiyonları, Asit ve Baz Kuvvetleri, Zayıf Asit İçeren Dengeler. Asit ve

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 3: Güneş Enerjisi Güneşin Yapısı Güneş Işınımı Güneş Spektrumu Toplam Güneş Işınımı Güneş Işınımının Ölçülmesi Dr. Osman Turan Makine ve İmalat Mühendisliği Bilecik Şeyh Edebali

Detaylı

HPLC. Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi

HPLC. Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi HPLC Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi HPLC Nedir? HPLC nin Kısımları: Hareketli Faz Rezervuarı Pompa Sistemi Numune enjeksiyon Sistemi Kolon Dedektör HPLC Çeşitleri HPLC Uygulamaları HPLC Yüksek

Detaylı

MADDENİN SINIFLANDIRILMASI

MADDENİN SINIFLANDIRILMASI MADDENİN SINIFLANDIRILMASI MADDE Saf madde Karışımlar Element Bileşik Homojen Karışımlar Heterojen Karışımlar ELEMENT Tek cins atomlardan oluşmuş saf maddeye element denir. ELEMENTLERİN ÖZELLİKLERİ Elementler

Detaylı

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER Dielektrik malzemeler; serbest elektron yoktur, yalıtkan malzemelerdir, uygulanan elektriksel alandan etkilenebilirler. 1 2 Dielektrik malzemeler Elektriksel alan

Detaylı

UYGULAMALI KROMATOGRAFİK VE SPEKTROSKOPİK CİHAZLAR EĞİTİMİ BAHAR OKULU

UYGULAMALI KROMATOGRAFİK VE SPEKTROSKOPİK CİHAZLAR EĞİTİMİ BAHAR OKULU UYGULAMALI KROMATOGRAFİK VE SPEKTROSKOPİK CİHAZLAR EĞİTİMİ BAHAR OKULU EĞİTİM PROGRAMI GC-GC/MS EĞİTİMİ 2 Eylül 20 () EĞİTMEN: DOÇ.DR. ÖMÜR ÇELİKBIÇAK EĞİTMEN2: SHIMADZU Firma Eğitmeni (9.00-0.00) (0.00-2.00)

Detaylı

Spektroskopi ve Spektrofotometri. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve University EBN Medical School Department of Biochemistry

Spektroskopi ve Spektrofotometri. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve University EBN Medical School Department of Biochemistry Spektroskopi ve Spektrofotometri Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve University EBN Medical School Department of Biochemistry Spektroskopi Nedir? Maddeyle ışığın (elektromagneek radyasyon) etkileşimini

Detaylı

ÇÖZELTILERDE DENGE. Asitler ve Bazlar

ÇÖZELTILERDE DENGE. Asitler ve Bazlar ÇÖZELTILERDE DENGE Asitler ve Bazlar Zayıf Asit ve Bazlar Değişik asitler için verilen ph değerlerinin farklılık gösterdiğini görürüz. Bir önceki konuda ph değerinin [H₃O + ] ile ilgili olduğunu gördük.

Detaylı

kitabı olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın

kitabı olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın PERİYODİK CETVEL Aşağıda verilen özet bilginin ayrıntısını, ders kitabı olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın Temel Üniversitesi Kimyası" Kitabı ndan okuyunuz. Modern periyotlu dizge, elementleri artan

Detaylı

PERİYODİK CETVEL Mendeleev Henry Moseley Glenn Seaborg

PERİYODİK CETVEL Mendeleev Henry Moseley Glenn Seaborg PERİYODİK CETVEL Periyodik cetvel elementleri sınıflandırmak için hazırlanmıştır. İlkperiyodik cetvel Mendeleev tarafından yapılmıştır. Mendeleev elementleri artan kütle numaralarına göre sıralamış ve

Detaylı

I. FOTOELEKTRON SPEKTROSKOPĠSĠ (PES) PES orbital enerjilerini doğrudan tayin edebilir. (Fotoelektrik etkisine benzer!)

I. FOTOELEKTRON SPEKTROSKOPĠSĠ (PES) PES orbital enerjilerini doğrudan tayin edebilir. (Fotoelektrik etkisine benzer!) 5.111 Ders Özeti #9 Bugün için okuma: Bölüm 1.14 (3.Baskıda, 1.13) Elektronik Yapı ve Periyodik Çizelge, Bölüm 1.15, 1.16, 1.17, 1.18, ve 1.20 (3.Baskıda, 1.14, 1.15, 1.16, 1.17, ve 1.19) Atom Özelliklerinde

Detaylı

Elektronların Dağılımı ve Kimyasal Özellikleri

Elektronların Dağılımı ve Kimyasal Özellikleri Elektronların Dağılımı ve Kimyasal Özellikleri Helyum (2), neon (10), argon (18)in elektron dağılımları incelendiğinde Eğer bu üç elementin birer elektronu daha olsaydı, her birinde yeni bir katman oluşacaktı.

Detaylı

GENEL KİMYA. Yrd.Doç.Dr. Tuba YETİM

GENEL KİMYA. Yrd.Doç.Dr. Tuba YETİM GENEL KİMYA ATOMUN ELEKTRON YAPISI Bohr atom modelinde elektronun bulunduğu yer için yörünge tanımlaması kullanılırken, kuantum mekaniğinde bunun yerine orbital tanımlaması kullanılır. Orbital, elektronun

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ FİZİK ANABİLİM DALI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ FİZİK ANABİLİM DALI Dersin Kodu FIZ508 Spektroskopik Analiz Yöntemleri (II) Kredisi (T P K) (3 0 3) 2-Bahar Atomik spektroskopi, infrared absorpsiyon spektroskopisi, raman spektroskopisi, nükleer magnetik rezonans spektroskopisi,

Detaylı